open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyebe

An **nyebe** kompwesto nin indibidwal na yelong kristal na nagtatalubo mantang nakabitin sa atmospera na sa parate yaon sa laog nin mga panganoron dangan minabagsak, na nagtitipon sa daga kun saen sinda nag-aagi nin dugang pang mga pagbabago. Kompwesto ini nin nagyalong kristal na tubig sa bilog na siklo nin buhay kaiyan, poon kun, sa irarom nin angay na mga kamugtakan, an mga yelong kristal napoporma sa atmospera, na nag-oorog sa milimetrong sokol, minapresipitar asin natitipon sa ibabaw, dangan mina-metamorphose sa lugar, asin sa katapustapusi natutunaw, minarosdos o sublimate.

An mga bagyong nyebe nag-oorganisar asin nagtatalubo sa paagi kan pagkakan sa mga gikanan nin alumaad asin malipot na aire sa atmospera. An mga snowflakes nagnu-nucleate sa palibot kan mga partikulo sa atmospera sa paagi kan pagdagka sa mga maliputon na tagdo nin tubig, na nagyeyelo sa korteng hexagonal na mga kristal. An mga snowflakes manlaenlaen an korte, na pundamental sa mga ini iyo an mga plato, dagom, kolumna asin rime. Mantang an nyebe natitipon sa snowpack, iyan pwedeng anodon. Sa paglihis nin panahon, an mga nyebeng natipon mina-metamorphose, sa paagi kan sintering, sublimasyon asin pagyelo. Kun an klima malipot na para sa taon-taon na pagtitipon, posibleng mabilog an sarong glacier. Ta kun dai, an nyebe sa parate natutunaw sa panapanahon, na nagigin dahelan nin pagbolos pasiring sa mga sapa asin salog saka pagsakdo giraray nin tubig sa daga.

Kaiba sa mayor na mga lugar na delikado sa nyebe iyo an polar na mga rehiyon, an pinakaporong kabangaan kan Amihanan na Hemispero asin mabukid na mga rehiyon sa bilog na kinaban na igwa nin supisyenteng alumaad asin malipot na temperatura. Sa Hemispero sa Habagatan, an nyebe yaon sa pangenot sa mabukid na mga lugar, apwera sa Antarctica.

Nakaaapektar an nyebe sa mga aktibidad nin tawo na arog kan transportasyon: an paggibo kan pangangaipo na papagdanayon an mga tinampo, pakpak, asin na malinaw an bintana; agrikultura: nagtatao nin tubig sa mga pananom asin pagprotehir sa mga hayop; an mga isport na arog baga nin pagk-iski, snow boarding, asin snow machine travel; asin giyera. Naaapektaran man kan nyebe an mga sistema nin ekolohiya, sa paagi kan pagtao nin insulasyon na suon kun taglipot na kaya nang tagalan kan mga tinanom asin hayop an lipot.

## Toltolan
Sergei Shoigu

Si **Sergei Kuzhugetovich Shoigu** (; namundag 21 Mayo 1955) sarong Rusong politiko asin opisyal militar na nagsirbe komo ministro nin depensa nin Rusya poon pa kan 2012. Si Shoigu nagserbi bilang pamayo kan Council of Ministers of Defense of the Commonwealth of Independent States poon 2012.

Si Shoigu ministro nin emerhensyang sitwasyon poon 1991 abot 2012. Siya madalian man nagsirbe komo gobernador nin Moscow Oblast kan 2012. Sarong kaugos na amigong gayo ni Vladimir Putin, si Shoigu kaapil sa inaapod na *[[silovik]]i* kan sekretong sirkulo ni Putin.

## Toltolan
Tagiti

An **tagiti** iyo an sarong magian na presipitasyon na kompwesto nin likidong tubig na mas sadit kisa kan sa uran kisa sa 0.5 mm (0.02 pul.) sa diametro. Si tagiti sa parate pinoprodusir nin mga hababang panganoron na stratiform asin panganoron na stratocumulus. An rikas nin presipitasyon gikan sa tagiti yaon sa order nin sarong milimetro (0.04 pul.) kada aldaw o kulang pa sa daga. Nin huli sa sadit na mga tagdo nin tagiti, sa irarom nin dakol na sirkumstansya an tagiti mina-ebaporar bago makaabot sa ibabaw asin sa siring posibleng dai marisa kan mga nagmamasid sa daga. An METAR na kodigo para sa tagiti iyo an **DZ** asin para sa nagyeyelong tagiti iyo an **FZDZ**.

## Mga epekto
Mantang an kadaklan na tagiti igwa nin solamenteng minor na *immediate impact* sa mga tawo, an nagyeyelong tagiti pwedeng maggiya pasiring sa mga kamugtakan na *treacherous*. Nangyayari an nagyeyelong tagiti kapag an maliputon na tagdo nin tagiti tuminagdo sa daga sa ibabaw na kun saen an temperatura hababa sa pagyelo. An mga tagdong ini tulos-tulos na nagyeyelo sa pagbagsak, nagigiya pasiring sa pagbilog kan *sheet ice* (inaapod minsan bilang yelong itom) sa ibabaw kan mga tinampo.

## Toltolan
Presipitasyon

Sa meteorolohiya, an **presipitasyon** iyo an ano man na produkto kan kondensasyon nin atmosperikong alisngaw sa tubig na nahuhulog hale sa mga panganoron huli sa pagbutong kan grabidad.  Kaiba sa pangenot na mga porma nin presipitasyon iyo an tagiti, uran, *sleet*, nyebe, *ice pellets*, *graupel* asin *hail*. Nangyayari an presipitasyon kun an sarong kabtang kan atmospera nagigin salongan nin alisngaw nin tubig (na minabilog nin 10% relatibong humididad), tanganing an tubig magkondensar asin "magpresipitar" o magbagsak. Sa siring, an hamog asin alopoop bakong presipitasyon kundi mga *colloid*, huli ta an alisngaw nin tubig dai nakokonsentrar nin igo sa pag-uran. An duwang proseso, na posibleng durungan na naghihiro, pwedeng maggiya sa pagka-*saturated* nin aire: pagpalipot kan ayre o pagdugang nin tubig alisngaw sa ayre. Nabibilog an presipitasyon bilang mas saradit na tagdo sa paagi kan pagbangga kan ibang mga tagdo nin uran o yelong kristal sa laog nin panganoron. An haralipot, makosogon na mga panahon nin pag-uran sa wararak na lugar inaapod na *showers*.

## Toltolan
Ortodoksong Simbahan nin Rusya

An **Ortodoksong Simbahan nin Rusya** (**ROC**; ), na legalmente midbid man bilang **Moscow Patriarchate** (), sarong independyenteng (daing tinitingag na mas pa sa Obispo kaini) Ortodoksong Subangan na  Kristiyanong simbahan. Ini igwang 194 dioseses sa laog kan Rusya. An primado kan ROC iyo an Patriarko nin Mosku asin gabos na  Rus'.

## Toltolan
Boris Nadezhdin

Si **Boris Borisovich Nadezhdin** (; namundag Abril 26, 1963) sarong Rusong oposisyon na politiko asin diputado munisipal nin Mosku. Siya nagsirbe sa Ika-3ng convocation sa State Duma, poon 1999 abot 2003.

Si Nadezhdin ugos kakampi kan si ginadan na lider sa oposisyon si Boris Nemtsov. Saiyang kinontra an 2022 Rusong pagsakyada nin Ukranya. Kan Abril 2022, nagtaram siya na an Unyon Sobyet "pinag'okupar Czechoslovakia asin an Europa."                                                                                           

Kan Septyembre 2022, an Rusya nag'atras sa rona nin Kharkiv (parte nin UKranya), asin ta saiyang pigtuyaw an serbisyo intelenhensya nin Rusya asin naghurot siya nin pag'apod negosasyon ngani matapos na an siriplingan. Tinuyaw niya an estratehiya sa gera nin Rusya asin sabi niya imposibleng madaog an Ukranya ta an mga metodo kaini asin materyales mga "metodong pangkolonyal." Pirang aldaw kaini sa Russia-1 channel, an Kremlin na propagandistang si Vladimir Solovyov nagpangapodan na si Nadezhdin iaresto.

Kan Mayo 27 2023, siya nangapodan na mag'elehir na nin bagong gobyerno sa Rusya ngani mapondo na an gera kontra sa Ukranya asin magpapusog nin relasyon sa Europa.

Siya namundag sa Tashkent, Soviet Uzbekistan.

## Toltolan
Luha

An mga **luha** iyo an nagluluwas na likido gikan sa glandulang lakrimal o glandula kan luha. Nagbubulos ini paibaba mantang nasa ibabaw kan mata, na nagkakawsa nin pagkabasa kan mata, asin nagbubulos man sa talukap kan mata. Nakakahugas nin ati gikan sa mga mata an mga bulos kan luha, asin igwa man nin panlinig o antiseptikong karakteristiko asin hiro. Inaapod na **lakrimasyon**, gikan sa Ingles na *lacrimation* o *lachrymation* an **proseso nin pagluha**, asin ginagamit man sa medikal o panliteraturang ideya para sa paghibi. Mapupwedeng umabot sa pagluha an makuring mga namamatian siring kan kamunduan o kaogmahan, magin an proseso nin paghagab. Minsan siring na igwa nin sistema nin lakrimasyon o sistemang panluha an gabos na pandagang mga mamalya tanganing mapagdanay na basa an saindang mga mata, an tawo an solamenteng mamalyang pankagabsan na inaako na maghibi nin mga luhang may namamatian.

## Toltolan
Patriarko Kirill nin Mosku

Si **Kirill** o **Cyril** (, , secular name **Vladimir Mikhailovich Gundyayev**, ; namundag 20 Nobyembre 1946) sarong  Rusong Ortodokso na obispo. Siya nagin Patriarko nin Mosku asin kan gabos na Rus' dangan pa Primate kan Simbahan Ortodokso nin Rusya kan 1 Pebrero 2009.

Bago siya nagin Patriarko, si Kirill  Arsobispo (dangan Metropolitano) kan nin Smolensk asin Kaliningrad, asin man Chairman kan Departamento nin Eksternal na Relasyon nin Simbahan kan Rusong Ortodoksong Simbahan. Siya permanenteng myembro kan Holy Synod poon pang 1989.

Ugos na kakampi kan Rusong lider na si Vladimir Putin, si Kirill pigladawan an liderato ni Putin bilang "sarong milagro nin Dyos". Susog ki Putin, an ama ni Kirill binunyagan siya. Durante kan pagtukaw bilang Patriarko nin Mosku asin gabos na Rus', si Kirill dinara an Rusong Ortodoksong Simbahan sa mas ugos asin haraning pakipagrelasyon sa estado. 

An relasyon ni Kirill ki Bartolome I nin Constantinople, Ecumenical Patriarch asin lider espiritual kan mga Kristiyanong Eastern Orthodox sa bilog na kinaban, hustong tindido. Kan si Kirill pig'umaw an 2022 Rusong Pagsakyada nin Ukranya, an klero kan ibang mga Simbahan Ortodoks pigkondenar an saiyang mga tinaram, asin ta si Bartolome I nagsabi na an suporta ni Kirill ki Putin asin kan gera "nakakaraot na gayo sa prestihiyo kan bilog na Ortodoksya".

## Toltolan
Eastwood City

An **Eastwood City** iyo sarong 18.5 hektarya (46 acres) na *mixed-use development complex* na namomogtak sa Barangay Bagumbayan, Syudad nin Quezon. Piglunsar kan 1997, ini an pinakaenot na “live-work-play” na komunidad kan Megaworld Corporation na igwa nin kompletong pasilidad, amenidad, asin mga establisimiyento para sa pagbuhay, pagtrabaho, pagkawat, asin shopping.

Kinamomogtakan kan mga pinakadakulang *business process outsourcing* (BPO) na kompanya, an Eastwood City iyo an pinakaenot na IT park sa nasyon asin an pinakaenot na proyekto na matawan nin estadong *special economic zone* kan Philippine Economic Zone Authority (PEZA). 

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websityo

## Toltolan
Hagab

An **hagab** o **paghagab** ( o, hakay, hakab)  iyo an sarong reflex na karakterisado kan sarong halawig na kabtang nin inspiratoryo na igwang luwayluway na pagbuka kan nguso, na sinusundan nin halipot na climax (o acme) na may pag-unat sa kalamnan, asin kabtang kan marikas na ekspiratoryo na may pagrelaks sa kalamnan, na sa tipiko minalawig nin pirang segundo. Para sa mga sira asin gamgam, ini sinasabing luway-luway na pagbuka sa nguso, na nagdadanay na bukas para sa kisuerra 3 segundo asin pagkatapos marikas na pagsera kan nguso. Haros gabos na mga hayop na vertebrate, kaiba na an mga mamalya, gamgam, reptilya, ampibian, asin pati sira, makakaeksperyensya nin paghagab. An pag'adal nin paghagab inaapod na tsasmolohiya.

An paghagab (ositasyon) kadaklan parateng nangyayari sa mga adulto bago asin pakatapos magtorog, durante nin mapagal na mga aktibidad asin bilang resulta kan nakaoolakit na kalidad kaiyan. Iyan parateng konektado sa kapagalan, tensyon, pagtorog, pagkalangkag, o gutom pa ngani. Sa mga tawo, an paghagab parati nagpupuon sa persepsyon na an iba naghahagab (halimbawa, nahihiling an sarong tawo na naghahagab, o nakikipag-ulay sa sarong tawo sa telepono na naghahagab). Saro ining tipikong halimbawa nin positibong feedback. An "nakakaolakit" na paghagab na ini namasdan man sa mga chimpanzee, ayam, ikos, gamgam, asin mga reptilya asin pwedeng mangyari sa pag'oltan kan mga myembro kan iba-ibang species. Mga duwang polong psychological na rason sa paghagab an pinoproponir kan mga iskolar alagad mayong gayong pag'ooyon sa primacy kan siisay man.

Durante nin sarong paghagab, an mga kalamnan sa palibot kan airway biyong naka-unat, kaiba an kalamnan sa pagsapa asin paghalon. Huli daa sa makusog na repositioning muscle movements, an airway (mga baga asin halunan) minasadit sa tolo o apat na beses kan orihinal na kadakulaan kaini. An tensor tympani muscle sa tahaw kan talinga minapiot, na nagbubunga nin nagraraway na ribok na naririsa gikan sa laog kan payo; minsan siring, an ribok huli sa mekanikal na disturbance kan aparato sa pandangog asin bakong gibo huli kan paghiro nin aire. Kun beses an paghagab may kaiba, sa mga tawo asin iba pang hayop, sa paagi kan natural na akto nin pag-unat kan nagkapirang kabtang kan hawak kaiba an mga takyag, liog, abaga asin likod.

## Toltolan
Herlene Budol

Si **Herlene Nicole Policarpio Budol** (; namundag Agosto 23, 1999), na bisto man sa apod na "**Hipon Girl**" (lit. "Shrimp Girl"'), sarong Pilipinong komedyante, modelo, aktres, kagdara nin titulo sa pagarayonan, asin vlogger. Kaapil siya sa manlaenlaen na pasaling karawat na *[[Wowowin]]*. Nagkamit si Budol nin popularidad kan siya nagbali sa kabtang kan Wowowin na "Willie of Fortune". Nagdesisyon si Willie Revillame na gibuhon siyang regular na co-host kan saiyang pasali huli sa talento niya asin makaulok niyang suba.

## Karera
### Karera sa pag-arte
Si Budol naglataw sa *[[Magpakailanman]]* kaidtong Nobyembre 30, 2019, asin ginampanan an papel ni Jenny, sarong OFW, sa episodyo na "Yaya Dubai & I". Iyan an saiyang enot na proyektong drama sa telebisyon sa GMA Network na nagtrend asin nagganar nin halangkaw na ratings kisa sa episodyo kan ABS-CBN na *[[Maalaala Mo Kaya|MMK]]*, an saindang karibal na network. Naglataw man siya sa TV series na *[[Madrasta (TV series)|Madrasta]]*, ginampanan an papel ni 'Sandy Escudero'. Siya man an kagdara kan titulo kan "Binibining Angono in Sining" kaidtong 2017. Naglataw man siya asin nagpartisipar sa komedyang serye sa telebisyon kan Filipinas na *[[One of the Baes]]*.

### Pagarayonan
Siya nagbali sa Binibining Pilipinas 2022 bilang sarong contender, nagkaigwa nin pitong bagging espesyal na awards asin nagtapos bilang 1st runner-up. Siya iyo man an nagin representante kan Filipinas sa Miss Planet International 2022, alagad binawi niya.

## Pilmograpiya
### Telebisyon

### Web serye

## Toltolan
Patricio Janer

Si **Patricio Martinez Janer** (Hunyo 19, 1882 - Mayo 15, 1965) sarong Bikolanong parasurat asin mediko. Daing gayo aram kun siya namundag sa Juban o sa Siyudad nin Sorsogon alagad siya sa haros bilog na buhay nag'estar sa Matnog, Sorsogon.

Siya nagsurat mga rawitdawit, prosa, saysay asin mga nobela asin mga zarzuela. Susog ki Dr. Maria Lilia Realubit, si Janer nagsurat nin sobra sa 100 na halipot na osipon, mga 62 na saysay, tolong halabang osipon o nobela, asin mga rawitdawit. Ini napublikar sa  *Sanghiran nin Bikol* (1927-1931), *Bikolnon* asin *Bikolana* mga magasin asin iba pang mga publikasyon pigpapaluwas sa Siyudad nin Naga kan kaidtong mga panahon.

Si Janer sa mga artikulong sinurat niya, maigot na nagaandorog sa lenggwaheng Bikol asin husto na sana an paghingowa na ini magtalubo asin magrambong sa literatura kaini.
## Akademyang bikol
Saro siya sa kagmukna' kan *Akademyang Bikol*, kasararoan nin mga parasurat, mga nagtotolod kan pag'gantad kan tataramon na  Bikol. 

Saindang pig'organisar an organisasyon literaryong ini kan Mayo 21, 1955 na an mga iba pang kagtugdas iyo sinda: Antonio Salazar, Luis Dato, Monico Imperial, Padre Vicente Madrigal, Padre Rafael Quimpo, Padre Jose Ofrasio asin si Ignacio Meliton. Si Meliton an nagin Presidente asin si Janer an Bise-presidente.

Susog pa ki Realubit, si Janer halawig na nagtrabaho komo health officer sa Juban, Sorsogon.
## Ginunuan
* Maria Lilia F. Realubit. Bikols of the Philippines. AMS Press. City of Naga. 1983.
* Patricio M. Janer. Bikolnon Biography Series. AdeN University Press. 2020.

## Toltolan
Paghangos

An **paghangos** iyo an proseso nin paghiro kan aire pasiring asin hale sa baga tanganing magin pasil an pagribayan nin gas sa panlaog na kapalibotan, na kadaklan nagpapaluwas kan carbon dioxide asin nagdadara nin oksiheno.

Gabos na aerobikong linalang nangangaipo nin oksiheno para sa cellular respiration, na nagkukua nin enerhiya hale sa reaksyon nin oxygen na may mga molekulo na ginuguno sa kakanon asin nagbubunga nin carbon dioxide bilang produktong basura. An paghangos, o "eksternal na respirasyon", nagdadara nin ayre sa baga kun saen an ribayan nin gas nangyayari sa alveoli sa paagi kan diffusion. Dinadara kan sistemang sirkulatoryo kan hawak an mga gas na ini pasiring asin hale sa mga selula, kun saen nangyayari an  "cellular respiration".

An paghangos kan gabos na mga vertibrates na may baga kompwesto nin uro-otrong siklo nin inhalation asin exhalation sa paagi nin sarong sangang sistema nin tubo o airways na naggigiya hale sa dungo pasiring sa alveoli. An bilang nin mga siklo sa paghangos kada minuto iyo an rikas kan paghangos o nag - apreskusyon, asin saro iyan sa apat na pangenot na mahalagang marhay na tanda nin buhay. Sa irarom nin normal na mga kamugtakan an rarom asin rikas kan paghangos automatiko, asin mayong agimadmad, na kontrolado kan nagkapirang homeostatic mechanisms na pinapagdanay an parsyal na presyon nin carbon dioxide asin oksiheno sa dugo sa paagi kan ugat. An pagpapadanay na dai maliwat an parsyal na presyon nin carbon dioxide sa arteryal na dugo sa irarom nin mahiwas na manlaenlaen na pisyolohikong kamugtakan, dakula an ikinakokontribwir sa higot na pagkontrol kan pH kan extracellular fluids (ECF). An sobrang paghangos (hyperventilation) asin kulang sa paghangos (hyploventilation), na nagdikit asin nagpapadakul kan arteryal na parsyal na carbon dioxide, minakawsa nin pagtalubo kan pH kan ECF sa enot na kaso, asin pagpababa kan pH sa ikaduwa. Kapwa iyan nagigin dahelan nin makamundong mga sintomas.

Igwa nin iba pang mahalagang mga trabaho an paghangos. Iyan nin sarong mekanismo para sa pagtaram, pag-ulok asin kaagid na mga kapahayagan kan emosyon. Ginagamit man ini sa mga reflexes arog kan paghagab, pag-abo asin pagba'hon. An mga hayop na dai kayang thermoregulate sa paagi kan ganot, huli ta kulang sinda sa supisyenteng glandula kan ganot, posibleng mawaran nin init sa paagi kan ebaporasyon sa paagi kan paghingal.

## Toltolan
Viktor Orbán

Si **Viktor Mihály Orbán** (; namundag 31 Mayo 1963) sarong Hunggarong politiko na nagserbi komo primer ministro  nin Hunggarya poon 2010, na dati kinaptan an pwestong ini kaidtong 1998 sundo 2002. Siya namahala kan Fidesz poon 1993, na may loktaw na madalian sa pag'ultan nin 2000 asin 2003.

Si Orbán nag'adal sa Faculty of Law nin Eötvös Loránd University asin madalian sa University of Oxford bago naglaog sa politika kan magputok an Rebolusyon nin 1989. Saiyang pinamayohan an repormistang hiron nin estudyante, an Alliance of Young Democrats (), an patambooon na Fidesz. Si Orbán nabantog sa lebel nasyonal kan siya nagtaong diskurso kan 1989 kun saen siya matagas na nagtaram na dapat an mga tropa kan Unyon Sobyet magralayas sa saiyang nasyon. Pakatapos kan komunismo sa Hunggarya kan 1989 asin paglipat sa multi-partidong demokrasya sunod na taon, siya naelehir sa Asamblea Nasyonal asin pinangenotan an paralamentaryong liderato kan Fidesz hanggan 1993. Sa irarom kan saiyang liderato, an Fidesz nag'isog hale sa orihinal na  centre-right, klassikal liberal, kampi Europa na plataporma pasiring makatoong sangang, populismo nasyonal.

## Toltolan
Paghibi

An **paghibi** iyo an pagbulos nin luha (o pagpabulos nin mga luha sa mata) bilang reaksyon sa emosyonal na kamugtakan o kolog. An mga emosyon na pwedeng magbunga nin paghibi kabali an kamunduan, kaanggotan, asin kaugmahan pa ngani. An akto nin paghibi tinawan kahulogan na "sarong komplikadong sekretomotor na penomena na karakterisado sa pagpabulos nin luha gikan sa aparatong lakrimal, mayong anoman na pagkairita kan mga estrukturang ocular", imbes, pagtao nin kaginhawahan na nagpoprotehir sa mga conjunctivitis. An sarong konektadong termino sa medisina iyo an lakrimasyon, na minapanungod man sa bakong emosyonal na pagluha. An manlaenlaen na porma nin paghibi inaapod na *sobbing*, pagtangis, paghaya, *whimpering*, *bawling*, asin *blubbering*.

Sinasabing linaladawan an paghibi bilang *sobbing*, parating may kaiba ining ibang sintomas, arog kan luwayluway alagad eratikong paghangos, okasyonan na mga pangyayari nin pagpugol sa hinangos asin tremor sa kalamnan.

Sarong neuronal koneksyon sa pag-oltan kan glandulang lakrimal asin kan mga lugar kan hotok nin tawo na may kinaaraman sa emosyon naestablisar.

An mga luha na prinodusir durante nin emosyonal na paghibi igwa nin kemikal na komposisyon na laen sa iba pang klase nin pagluha. Kompwesto sinda nin mas dakol na karakteristiko kan mga hormona prolatctin, adrenocorticotropic hormone, asin Leu-enkephalin, saka an mga elementong potassium asin manganese.

## Toltolan
Reina Hispanoamericana

An **Reina Hispanoamericana** (*Hispanikong Amerikanong Reyna*) sarong taonan na pagarayonan na sineselebrar an Hispanikong pamana, lenggwahe asin kultura, nagpoon kan 1991 bilang **Reina Suderamericana** (South American Queen), nakabase sa Santa Cruz de la Sierra, Bolivia. Sagkod kan 2003 an mga partisipante nata'wan nin restriksyon sa 10 nasyon sa Amerika del Sur; kan 2004, an mga partisipante hale sa  Panama asin Costa Rica sa Central America; asin kan 2006 an mga nagpartisipar an mga hale sa Republika Dominikana, Nicaragua, Puerto Kosta Rika, Portugal & España. Kaidtong 2007 Mexico, Guatemala, Honduras & Estados Unidos an nadugangan pa, asin binago an pangaran sa **Reina Hispanoamericana**. Kaidtong 2008, idinugang an Curaçao asin Haiti. Kaidtong 2017, idinugang an Filipinas, Canada, asin Australia.  

An pagarayonan organisado kan *Promociones Gloria*, na nakabase sa Bolivia. Labi sa 20 partisipante an nagpapartisipar kada taon. Sa gabos na nagpartisipar na nasyon, an Filipinas sana an gikan sa Asya.

## Mga kagkapot kan titulo

### Nasyon sa pagkakagana sa titulo

## Toltolan
Pagsakit

An **pagsakit** o **kulog** sa mahiwas na sentido, posibleng sarong eksperiensya nin bakong marhay, posibleng asosyado sa persepsyon nin danyos o banta sa sarong indibidwal. Sa pangenot na elemento an pagsakit na nagbibilog sa negatibong *valence* nin apektibong penomena. An kabaliktaran kan pagsakit iyo an kasalinggayahan o kaugmahan.

Parating kinakategorya an pagsakit bilang sarong pisikal o mental. Posibleng ini yaon sa gabos na lebel nin intensidad, poon sa banayad pasiring sa intolerable. An mga salik sa durasyon asin *frequency* kan pangyayari parating kompwesto kan intensidad. An mga atitud sa pagsakit posibleng magin manlaenlaenaen, sa tawong nagsasakit, segun sa kun gurano ini tinatratar bilang malilikayan o dai malilikayan, kapakipakinabang o bakong kapakipakinabang, maninigo o bakong maninigo.

Nangyayari an pagsakit sa mga buhay kan mga linalang na may pagmati sa dakol na paagi, parating dramatiko. Bilang resulta, dakol na langtad kan aktibidad nin tawo igwa nin kinaaraman sa ibang aspekto kan pagsakit. Kabali sa mga aspetong ini iyo an naturalesa kan pagsakit, proseso kaini, ginikanan kaini asin mga kadahilanan, kahulugan kaini asin importansya, mga personal na may kinaaraman diyan, sosyal, asin gawe-gaweng kultural, mga remedyo kaini, pamamahala asin mga gamit.

## Toltolan
Pride Month

An **LGBT Pride Month** iyo an bulan, urog na an Hunyo, na idinudusay an selebrasyon asin komemorasyon sa lesbian, gay, bisexual, asin transgender (LGBT) na orgulyo. Nagpoon an Pride Month pagkatapos kan kariribokan sa Stonewall, sarong serye nin *gay liberation* na mga protesta kaidtong 1968, asin naglakop sa luwas kan Estados Unidos. Inoonra kan modernong Pride Month an hiroan para sa deretso kan LGBT asin sineselebrar an kultura kan LGBT.

## Toltolan
Lyndon Salcedo

Si **Lyndon Salcedo** (namundag kan Oktobre 19, 1976 sa Canaman, Camarines Sur, Camarines Sur) sarong Bikolanong kompositor asin taga-areglo nin musika asin paratukdo sa Central Bicol State University of Agriculture sa Sipocot, Camarines Sur. Saro sa saiyang mga komposisyon iyo an kantang *Yaon Saen ka Na* na nagin pinalista sa Tanog Bikol: Bicol Music Festival Reloaded 2017.

Gikan sa pamilya nin mga musiko, si Salcedo makuapo kan kompositor kan musika nin lagaylay sa Canaman, Camarines Sur na si Carlos Sto. Tomas Salcedo. Siya nakanood magtogtog nin byolin kan yaon sa elementarya sagkod manodan an iba pang mga instrumento sa sekundarya.

Si Salcedo direktor nin musika kan probinsyal na gobyerno kan Camarines Sur poon 2003 sagkod 2009. Bago kaini, nagin man siyang direktor nin banda kan Ateneo de Naga na Unibersidad. Siya an pinakahuben na nagin direktor nin banda kan sarong kolehiyo sa Kabikolan. 

## Hilnga man
* Henry Turalde
* Gerry Latumbo
* Ireneo Sto. Tomas
* Apolonio Sto. Tomas

## Toltolan
Woodstock

An **Pyesta nin Arte asin Musika sa Woodstock**, na kumon inapod sanang  **Woodstock**, sarong pyesta nin musika ginibo kan Agosto 15–18, 1969, sa bakahan ni Max Yasgur sa Bethel, Nweba York, Estados Unidos, 40 milya (65km) an rayo, bandang  sur-sulnopan kan banwaan nin Woodstock. :Pigdeklarang 
**Edad nin Aquarius|Aquarianong Eksposisyon: 3 aldaw nin Katoninongan asin Musik** asin binansagan man na **Woodstock Rock Festival**, ini naghakot nin sobra sa  400,000 na nagdarayo. Tolong polo may duwa (32) an nagbiladang mga parakanta asin  mga banda sa entablado sa tahaw nin puru-pondong pagbagwak uran asin pagtagiti. Ini na daa an saro sa pinakadakula asin pinaka en grande'ng pyesta nin musika na ginibo sa bilog na historya nin kinaban.

## Toltolan
Pandesal

An **pandesal** (Español: *pan de sal*, lit. "tinapay na asin") iyo an pinakabantog na tinapay sa Filipinas na komun na kinakakan para sa pamahaw. Gibo ini sa arina, yeast, asukar, lana asin asin.

## Ladawan

Ladawan:Sarong Rolling Pandesal.jpg|Sarong Rolling Pandesal na yaon sa Fundado Canaman, Camarines Sur
Bantog an *pandesal* bilang sarong tinapay na pinausbog gamit an yeast sa Filipinas. Kinokorte an indibidwal na loaves sa paagi kan pagpaligid sa dough tanganing magin halabang troso (*bastón*, Kastila para sa "stick") na pinaligid sa pinong rakdag kan tinapay (bread crumbs). Binaranga ini sa saradit na kabtang, pinausbog, asin bineyk.

Komun ining sinisirbe na mainit asin kinakakan na mainit, o sinasawsaw sa kape, *[[tsokolate]]* (hot chocolate), o gatas. Pwede man ining palamanan nin mantikily, margarin, keso, jam, peanut butter, chocolate spread, o iba pang palaman siring kan sugok, sardinas asin karne.

An namit kaini asin tekstura nakakaagid sa mga Puerto Rican *pan de agua*, French baguette, asin Mexican *[[bolillos]]*. Kontraryo sa saiyang ngaran, medyo mahamis an *pandesal* kisa maasgad. Kadaklan na panaderya nagpoprodusir nin *pandesal* sa pagkaaga para sa pamahaw na pagkonsumo, minsan ngani an iba nagbebeyk nin *pandesal* sa bilog na aldaw.

## Manlaenlaen na klase
An ibang *pandesal* sa mga supermarket asin ibang panaderya bakong maragsip an pan-irarom asin bakong masaga an kolor. Minsan igwa man ini nin dakol na asukar kisa sa tradisyonal na *pandesal,* kun saen igwa sana nin 1.75% na asukar.

Sa Isla nin Siargao, bantog sa mga lugar para sa surfing, an bersyon na korteng oval na bisto kan mga lokal sa ngaran na "*pan de surf*" nin huli ta agid ini sa sarong surfboard. Binibeyk ini sa ginibong ovens na ginagatongan nin bunot, asin parating pinapabakal kaiba an *[[pan de coco]]*.

Pinaalang asin rinunot na kalunggay o dahon nin moringa an parating sinasalak sa arina para sa dugang na laog na sustansya; inaapod ining "*malunggay pandesal*" o "malunggay bread".

Sarong bantog na klase nin pandesal iyo an *ube* cheese *pandesal,* kun saen pinalamanan nin purple yam (*ube*) asin palaman na keso. Igwa ining kolor na purple siring kan gabos na kakanon na igwa nin ube. Other contemporary variants include chocolate, matcha, strawberry and blueberry flavors.

An sarong malumoy, kolor giyaw na klase nin Filipino bread roll na nakaagid sa pandesal alagad ini ginamitan nin sugok, gatas, asin mantikilya o margarin midbid bilang Señorita bread, Spanish bread, o *pan de kastila*. Bakong siring sa pandesal, komun ining kinakaagan nin mahamis na palaman. Mayo ining kinaaraman sa Kastilang *[[pan de horno]]* (midbid man sa Ingles bilang "Spanish bread").

## Toltolan
Marie Yovanovitch

Si **Marie Louise **"**Masha**"** Yovanovitch** (namundag Nobyembre 11, 1958) sarong Kanadyano-Amerikanong dating diplomata asin retiradong senyor na myembro nin United States Foreign Service. Siya nagserbi sa magkakapirang State Department na pwesto, kabali an pagigin niyang Senior Advisor sa Under Secretary of State for Political Affairs (2004–2005), Embahador kan E.U. sa  Kyrgyzstan (2005–2008), Embahador kan E.U. sa Armenia (2008–2011), Prinsipal Deputy Assistant Secretary para sa Bureau of European and Eurasian Affairs (2012–2013), asin Embahador sa Ukranya (2016–2019). Si Yovanovitch sarong diplomata in residence sa Institute for the Study of Diplomacy sa Georgetown University. Kan Enero 31, 2020 ipigpahayag na siya nagretiro na sa State Department.

Kan siya embahador sa Ukranya, si Yovanovitch nagin target nin mga pag balu'bagi', na pinaurog pa man ni Presidente Donald Trump asin saiyang mga alipores. Kan Mayo 2019, si Trump bigla na sanang pinaapod si Yovanovitch sa saiyang namumugtakan na pwesto sa Ukranya huli kan mga pagsotsot kan mga parasunod ki Trump na sinasabi ninda na siya pigsasalubot an mga paghingowa ni Trump na mapirit an Ukranya  na imbestigaran an saiyang karibal sa politika na si dating bise-presidente asin 2020 E.U. presidensyal na kandidato si Joe Biden. An paghaklas ki Yovanovitch sa pwesto nasundan kan Hulyo 2019 na apod sa telepono ni Trump kun saen siya ngata' na pigpipirit an Ukranyang presidente si Volodymyr Zelenskyy na imbestigaran si Biden. Kan magputok an sudya ki Trump manongod kan saiyang pag'apod asin mga hiro na matago' ini, bagay na ibinuyagyag nin sarong whistleblower, sarong impeachment inquiry kontra ki Trump an binuksan kan U.S. House of Representatives. Si Yovanovitch nagtestigo sa magkapirang bista sa mga House committee katakod kan mga pagsiyasat na ini.

## Toltolan
Mekanismo nin Antisitera

An  **Mekanismo nin Antisitera** ( ) sarong Antigong Griyegong mano-manong planetaryong mekanismo, na sinasabing iyo an pinaka-antigong halimbawa nin sarong analogue kompyuter na ginagamit sa paghula' nin mga astronomikal na posisyon asin mga pagkulop dekadang abanteng marhay sa panahon. Ini pwede man mausar sa pagsoysoy kan apat-na-taon na siklo nin atletikong karawat nakakaagid sa Olympiad, an siklo kan antigong karawat Olimpiko.

This artefact was among wreckage retrieved from a shipwreck off the coast of the Greek island Antikythera in 1901. Kan 17 Mayo 1902, ini namidbid kan arkeologoong si Valerios Stais na igwang  engranahe. An kasangkapan, nakakaag sa kahang kahoy na may pakadakula na  , nadukayan sa sarong pagkadurukotan, ngapit nagkaturutarangkas sa tolong mayor na pedaso na ngonyan nabanga-banga sa 82 na suway-suway na parte pakahimuro kaini nin luway-luway asin malikay na paagi kan mga nagbutingting kan nasabing gamit. Apat kan mga pidaso kaini oigwang mga engranahe, manta namaanan na igwang mga eskritura sa ibang mga piyesa. An pinakadakulang engranahe nagsusukol mga   sa diametro asin orihinalmente igwang 223 na mga ngipon.

## Toltolan
Pahamot

An **pahamot** iyo an sinaralak na mahamot na essential oils o aroma compounds (frangraces), fixatives asin solvents, parating nasa pormang likido, ginamit tanganing magtao sa hawak nin tawo, mga hayop, kakanon, mga bagay, asin sa espasyo nin marhay na parong. Pwedeng tawan nin kahulogan an mga pahamot bilang mga sabstans na nagluluwas asin nagkukupsit nin magayagaya asin mahamot na parong. Kompwesto sinda nin gibo nin tawong sinaralak na aromatikong kemikal asin essential oils. An 1939 Nobel Laureate para sa Kimika, sinabi ni Leopold Ružička kan 1946 na an "tamang porma kan amay na aldaw kan siyentipikong Kimika sagkod sa presenteng panahon, an mga pahamot igwa nin kinontribwir sa pagpatalubo kan organikong kimika bilang regards method, sistematikong klasipikasyon, asin teorya.

An mga suanoy na teksto asin arkaeolohikong excavations nagpapahiling nin mga gamit kan mga pahamot sa ibang amay na sibilisasyon kan tawo. Nagpoon an modernong perfumery kaidtong huring ika-19 na siglo kaiba an mga komersyal na sintisis kan aroma compounds siring kan vanillin o coumarin, kun saen nagtutugot para sa komposisyon kan mga pahamot na igwa nin parong na dating nakakamit sana gikan sa natural na mga aromatiko.

## Toltolan

* Erkek Parfümleri
Natural na Parke kan Bulkan Mayon

An **Natural na Parke kan Bulkan Mayon** iyo an protektadong rona kan Filipinas na namomogtak sa Rehiyon Bikol (Rehiyon 5) sa sur-subangan kan isla kan Luzon, an pinakadakulang isla kan nasyon. An Natural na parke sakop an rona nin 5, 7775.7 na ektarya (14, 272 acres), kun saen kabali an saiyang pinakatahaw na Bulkan Mayon, an pinakaaktibong bulkan sa Filipinas, asin saiyang kataraid sa palibot. Bistado an bulkan huli sa saiyang bantog na haros perpektong korteng balisungsong. Enot na prinoteksyonan bilang Nasyunal na Parke kaidtong 1938, klinasipikar giraray bilang Natural na Parke pag-abot kan taon na 2000.

## Heograpiya
An Natural na Parke kan Bulkan Mayon nagsasakop kan rona nin  namomogtak sa walong syudad asin munisipalidad na igwang hurisdiksyon kan bukid. An mga komunidad na ini iyo an Camalig, Daraga, Guinobatan, Legazpi City, Ligao City, Tabaco City, Malilipot, asin Santo Domingo, gabos sa probinsya kan Albay.  An alitoktok kan bulkan iyo an pinakahalangkaw na elebasyon sa bilog na Kabikolan sa .

## Kasaysayan
An protektadong rona enot na dineklara bilang *Nasyunal na Parke kan Bulkan Mayon*, na igwa nin inisyal na rona nin , kaidtong Hulyo 20, 1938, sa paagi kan Proclamation no. 292 durante kan Commonwealth presidency ni Manuel L. Quezon.  Kaidtong 1992, an Republic Act No. 7586 o an National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act inistablisar tanganing makalalang, designar, klasipikar asin pamahalaan kan Departamento kan Kapalibotan asin mga Natural na Gunuan, gabos na mga protektadong rona kan nasyon para sa presente asin sa nuanoy na mga kapag-arakian kan mga Pilipino.  Sa irarom kan NIPAS, an Mayon Volcano National Park klinasipikar giraray asin liniwat an ngaran sa *Mayon Volcano Natural Park* kasabay kan pagpirma kan Proclamation No. 412 kaidtong November 21, 2000.

## Mga ladawan

Mt Mayon via Sumlang Lake - Albay - Philippines.jpg|Tanawon kan Mt. Mayon sa Sumlang Lake sa Albay
ATV Adventure at Mt Mayon, Albay, Philippines.jpg|ATV adventure sa Mt. Mayon


## Toltolan
4K Barrel

An **4K Barrel** o **4KB** sarong banda sa Syudad nin Naga na namidbid kan dekada 2000 sa saindang komposisyon na *Proud Akong Magin Nagueño*. An inot na ngaran kaini iyo an **Image of 5**. Kompwesto an grupo ninda Marlon "Bilog" dela Cruz Amador, Afredo "Jun" De Loyola, Jr. asin Fortunato "Tonton" Belmonte Hernandez.

## Toltolan
Salapid

An **salapid** iyo an sarong komplikadong estruktura o pattern na hinaman sa paagi nin pag'oltan kan tolo o mas mga strands nin haluwag na materyal arog kan textile yarn, alambre, o buhok. 

An pinakasimple asin pinakakomun na bersyon iyo an sarong patag, solido, tulong strands na estruktura. An urog kakomplikadong mga pattern pwedeng magibo gikan sa arbitraryong numero nin strands tanganing makagibo nin mas mahiwas na sokol nin estruktura (arog kan sarong ikog nin sira na salapid, limang-stranded na salapid, pisi na salapid, sarong Pranses na salapid asin busay na salapid). An estruktura parating halaba asin hayakpit sa lambang komponidong strand na katumbas sa pagzigzag painotan sa paagi kan suruon na masa kan iba. Pwede ining maikumparar sa proseso nin paghabol, na parati may duwang suway na perpendikular na grupo nin mga strands (warp asin weft).

Sa kasaysayan, an mga materyales na ginagamit depende sa tubong tanom asin hayop na makukua sa lokal na lugar. Durante kan Rebolusyon na Industriyal, an kasangkapan na mekanikal sa pagsalapid inimbento tanganing dugangan an produksyon. An pamamaaging pagsalapid iyo an ginagamit sa paggibo nin mga pisi na may natural sagkod sintetikong hibla saka coaxial cables para sa radios gamit an alambreng tanso. Sa mas dai pa sana nahahaloy na mga panahon ginamit ini sa paggibo nin fuel pipes sa jet aircraft asin barko (enot gamit an glass fiber, dangan stainless steel asin Kevlar). An mga hose para sa domestikong tubero parateng natatahoban nin stainless steel braid.

## Toltolan
Sergey Glazyev

Si **Sergey Yurievich Glazyev** () (namundag Enero 1, 1961, sa Zaporozhye, Ukrainian SSR, USSR) sarong Rusong politiko asin ekonomista, myembro kan  National Financial Council of the Bank of Russia, asin, poon 2008, lubos na myembro kan Russian Academy of Sciences. Si Glazyev ministro sa Foreign Economic Relations sa gabinete ni Boris Yeltsin poon 1992 abot 1993, sarong myembro kan State Duma poon 1993 abot 2007, saro sa lider kan partido politikal na Rodina poon 2003 abot 2004, nagin kandidato para pagkaPresidente nin Rusong Pederasyon kan 2004, asin advisor sa presidente kan Rusong Pederasyon para sa integrasyon rehiyonal ekonomiko poon 2012 abot 2019. Kan sa 2021, siya an Commissioner para sa Integrasyon asin Makroekonomiks sa laog kan Eurasian Economic Commission, an ehekutibong ahensya kan Eurasian Economic Union.

## Toltolan
Subrahmanyam Jaishankar

Si **[[Doctor (title)|Dr.]] Subrahmanyam Jaishankar** (namundag 9 Enero 1955) sarong Indyanong diplomata asin politiko nagserbi bilang Minister of External Affairs nin Gobyerno nin Indya poon pa kan 30 Mayo 2019, asin nagin ikaduwang diplomata na manombrahan bilang External Affairs minister, sunod ki Natwar Singh. Siya myembro kan Partido Bharatiya Janata asin Myembro nin Parlamento nin Rajya Sabha poon kan 5 Hulyo 2019. Dati siya nagsirbe man bilang Foreign Secretary poon Enero 2015 to January 2018.

Nagbali siya sa Indian Foreign Service (IFS) kan 1977 asin durante kan saiyang karera diplomatiko na nag'ayaw nin 38 taon, siya nagsirbe sa iba-ibang katongdan sa Indya asin abroad komo High Commissioner sa Singapore (2007–09) asin bilang Embahador sa Republika Tseko (2001–04), Tsina (2009–2013) asin sa Estados Unidos (2014–2015). Si Jaishankar nagkaigwang dakulang papel sa pagpanday kan Indo-US civilian nuclear agreement.

Kan magretiro, si Jaishankar nagbali sa Tata Sons bilang Presidente, Global Corporate Affairs. Kan 2019, siya nagawadan kan Padma Shri, an ikaapat na pinakahalangkaw na onra kan Indya. Kan 30 Mayo 2019, siya nanumpa' komo ministro nin gabinete sa ikaduwang ministriya Modi. Siya ginibong Minister of External Affairs kan 31 Mayo 2019. Siya an enot na dating Foreign Secretary na namayo sa Ministriyang Panluwas bilang Gabinete na Ministro.

## Toltolan
Sildenafil

An **Sildenafil**, pinapabakal sa markang **Viagra**, asin sa iba pa, sarong bulong na inuusar sa pagtaong remedyo kan sinasabing erectile dysfunction o an dai 'pagla'tog' kan sa lalake asin man pagbulong kan pulmonarypong arterial hypertension. Bakong malinaw kun ini nakakabulong man sa sekswal na problema nin babae na daing namamateng girok. Ini tinotomar paagi nin pag'inom o paagi nin pag'iniksyon sa ugat na agihan nin dugo. Ini sa laog nin beinteng minuto napoon nang mag'asir hanggan sa duwang oras an pagpatagas sa organo nin lalake.

An komun na kadamay na epektong dinadara kaini iyo an kulog-payo, heartburn, asin pag'irinit nin kublit. Pag'iingat pinaparomdom duman sa may cardiovascular disease o helang sa puso. An talagsad pero seryosong epektong kadamay  iyo an halawig na dai pagkupos kan sa lalake (priapismo) na pwedeng maka-unong sa organong lalake, pagraot o pagdiklom sa paghiling, asin pagbubungog. An Sildenafil sinasabing dai dapat pagtomaron kan mga nagbubulong nin mga medisina na may nitrate arog kan nitroglycerin (glycerin trinitrate), ta ini pwede magresulta sa biglang pagbaba kan presyon nin dugo. An Sildenafil dai man dapat pagtomaron sa laog  nin apat na oras sa pakatomar kn inaapod na alpha blocker.

## Mga Pekeng Viagra

An mga pekeng Viagra,  maski masabing buru-barato, pwedeng igwang mga makakaraot na mga sustansya o makakaapekto sa tamang pagratom kan Viagra, arog kan mga sinasalak na blue printer ink, amphetamines, metronidazole, boric acid, asin hilo sa kino'.

An Viagra iyo an saro sa kinaban na medisina na pinipeke' na gayo. Susog sa pag'adal kan Pfizer, mga 80% kan mga websityo na nagsasabing tunay na viagra tinitinda ninda, sa katunayan mga peke mansana an benebenta.

## Toltolan
Stasi

An **Ministriya para Seguridad nin Estado**, komun na midbid bilang **** (), iyo an dating state security service kan East Germany poon 1950 sundo' 1990.

An trabaho kan Stasi nakakaagid sa KGB, nagseserbi bilang awtoridad nin estado, na iyo an baga "Kalasag asin Espada nin Partido" (). Ini nahihimo paagi primeramente sa ikinaag na network nin mga sibilyan na mga impormante. An organisasyon na nagresulta sa pag'aresto nin tinatanyang mga 250,000 katawo sa Alemanyang Subangan (East Germany).

An Stasi nagkondukta man nin espiyonahe asin iba pang hilom na mga operasyon sa luwas nin Alemany paagi kaining mga sangang  serbisyong intelenhensya, Office of Reconnaissance, or Head Office A ().Igwa man ining kakomplot na mga terorista sa Alemanyang Solnopan.

An Stasi nagkakwartel sa East Berlin, na may mahiwas na mga sanga-sanga sa Berlin-Lichtenberg asin mga saradit na pasilidad sa enterong siyudad. Si Erich Mielke an pinakahalawig na nagtukaw bilang pamayo kan Stasi, yaon sa poder nin 32 sa 40 taon kan eksistensya nin GDR. An HVA (), sa irarom ni Markus Wolf, naghakot nin reputasyon bilang iyo an pinakepektibong ahensya nin intelenhensya kan Cold War.

Kan magkaigwang Pagkasararo nin Alemanya, dakul na mga opisyales kan Stasi an pigpersiger asin kinasuhan huli sa mga krimen  asin an surveillance files na mantenido kan sa minilyon na mga Aleman-Solnopan binuksan ngani gabos na syudadano   mamaanan an saindang mga personal na file kun saindang hagaron. An mga files pigmantener sa Stasi Records Agency hanggan Hunyo 2021, asin ini nagin nang parte kan German Federal Archives.

## Toltolan
Dildo

An **dildo** iyo an kawatan na pangkitoan, na parating kaagid kan anggot na putoy an porma, kaya ini maaapod man na **artipisyal na putoy** o **kawatan na putoy**, na piggagamit para sa paglaog o penetrasyon na panghawak mantang nagsasalsal na solo o nakikipagkitoan na igwa nin kadurog. An mga dildo pwedeng gibo sa nagkapirang materyales asin kinokorte na siring kan latog na putoy nin tawo. Tipikal sinda na haros promedyong laba kan latog na putoy, , alagad an iba posibleng urog na halaba. An sirkumperensya kan dildo tipikal na .

## Paglaladawan asin gamit
### Materyales
An mga gulayon asin prutas na may korteng siring kan latog na putoy, siring kan batag o zucchini o iba pang mga kakanon, siring kan hot dogs o iba pang klase nin longganisa, ginagamit bilang dildo sa porma nin *[[food play]]*. Dawa arin na bagay na igwa nin supisyenteng katagasan asin korte pwedeng gamiton na siring sa sarong dildo.

## Toltolan
Sagop nin Kakhovka

An  **Sagop nin Kakhovka** sarong sagop sa Salog Dnieper (apod man, Dnipro) sa Kherson Oblast, Ukranya, natapos mahaman kan 1956 asin narungkab kan 2023, na ini nagwawaras nin tubig sa Kakhovka Hydroelectric Station (). An mayor na katuyohan kan sagop iyo an pagprodyusir nin hidroelektrik na pwersa, irigasyon, nabigasyon asin tubig pampalipot sa nuklear na planta nin Zaporizhzhia. Ini an ikaanom asin ultimong sagop sa Dnieper reservoir cascade. 

An hararom na tubig kanal na namukna sa sagop mangyari nagin posible an pag'agi kan   mga bapor magluwas-laog sa salog.  An pasilidad may winter garden asin igwa man sa ibabaw kaini naaging tinampo asin riles.

An Kakhovka Hydroelectric Power Plant igwang 241 staff kan Oktobre 2015. An direktor iyo si Yaroslav Kobelya kan Septyembre 2012. Kan 2019, an sagop nagkikita na gayo mala ta nagdara nin ₴6.1 million ($236,000) sa badyet kan gobyernong lokal asin ₴44.6 million ($1.73 million) sa kaban kan gobyerno nasyonal.

### Pagrungkab kan Sagop

Kan Hunyo 6, may buminoag sa sagop na nagkawsang gayo nin grabeng pagkarangka sa istasyon sentral na seksyon kan  kalakbangan kan sagop, na nagresulta sa pagwagakwak kan tubig pailawod. Igwang nangyaring "internal na pagputok sa estruktura" sa interior kan sagop, sabi ni presidente kan Ukranya na si Volodymyr Zelenskyy. Pag'ebakwar asin pagligtas na mga operasyon pinasunod tolos.

Susog sa  United Nations, an paggatak sa Sagop Kakhova magkakaigwang malaen na  resulta sa nakakapalibot na mga komunidad. An pagkarungkab kan sagop nagpirit sa ginatos na ribo katawo magdurulag sa sonang inarabot na kan naglalantop na baha. Sobra sa 40 mga banwaan asin mga baryo sa Ukranya grabeng nalubog sa tubig asin paayaw-ayaw na kahayopan an nagkagaradan, na bakong suba-suba poon kan gerang dinara kan Rusya sa Ukranya.

An Rusya kontrolado an sagop pakapoon pa sana kan gera, alagad an duwang lado nagpapasinalaan kun isay an nagkawsa pagrungkab kaining sagop. An mga opisyal na ibinusol kan Rusya sa okupadong Ukranya nagsabi na sinabotahe kan mga pwersang Ukranya. An mga opisyales na Ukranyano pig-*attribute* an disaster sa ika-205 na Motorized Rifle Brigade kan Rusya. Mayo nin iba pang nasyonal na gobyerno o ahensya nin pagbabareta an nagsahot sa pagkarungkab kan sagop, alagad rineport kan BBC na an Estados Unidos asin an Reyno Unido pigsasahot an Rusya.

An pagrungkab kan sagop naghakot nin kondemnasyon sa UN asin sa mga lider nin Ukranya, na sinasabi ninda ini sarong *krimen nin gera* alagad nagreserba nin paghukom manta na dai pang pinal na analisis kan isayman nagraot kan sagop. Mantang an Rusya nagpapahimutik na sinda an nagraot, mga eksperto nagtutubod na sarong makusog na pagboag iyo an nangyari sa sagop na kontrolado kan mga Ruso. 

Kan 7 Hunyo, si Ihor Syrota, pamayo kan Ukrhydroenergo, nagsabi na "sikyera 5 taon asin $1 bilyon” an kaipohan sa paghirahay kan sagop.

## Toltolan
Kawatan na pangkitoan

An mga **kawatan na pangkitoan** iyo an sarong instrumentong linikha tanganing paurogon an pantawong kasiraman na sekswal, siring kan dildo o vibrator. Idinisenyo an kadaklan sa mga kawatan na pangkitoan na ini tanganing magin kaagid sa mga organong sekswal nin mga tawo asin mapupwedeng maghiro o dai. Mapupwede man ibali sa termino ini an mga aparatong BDSM asin kagamitan na pangkitoan siring kan mga sakbat, alagad bakong sakop kaini an pagpugol sa pangangaki, pornograpiya, o mga condom. Kabilang sa mga alternatibong apod digdi iyo an kawatan na panggurang asin tabang sa mga mag-agom. Laen sa enot na naunambitan, urog na mahiwas an sakop kan tabang sa mag-agom asin ginagamit na nanonongod sa mga droga asin tinanom na pinapabakal tanganing bakong suboot urog na mapasiram asin mapahalaba an pagkikitoan. Parating pinapabakal sa tindahan na pangkitoan an mga kawatan na pangkitoan.

## Industriya
Kaidtong 2008, an industriya kan kawatan na pangkitoan nagkakahalaga nin US$15 bilyon sa bilog na kinaban, igwa nin rikas na pagtalubo nin 30%. Pitompulong porsyento nin kawatan na pangkitoan an prinodusir kan Tsina. Ipinabakal an mga kawatan pangkitoan sa manlaenlaen na klase nin lokal asin onlayn sex shops, sa mga kombensyon na asosyado sa adultong industriya, asin sa mga parties. Minsan siring, an ibang *item*, siring kan "hand-held massagers", ipinapabakal sa *mainstream retail outlets* siring kan mga botika.

## Toltolan
Hidrolohiya

An **hidrolohiya**  (gikan sa Suanoy na Griyego *ὕδωρ* (húdōr) 'water', asin *-λογία* (-logía) 'pag-aadal dapit sa') iyo an siyentipikong pag-adal kan hiro, distribusyon, asin pagpadalagan nin tubig digdi sa Daga asin iba pang planeta, kaiba an siklo nin tubig, gunuan nin tubig, asin pansustenir sa
drainage basin. An sarong praktisyoner nin hidrolohiya inaapod na **hidrologo**. Mga sientista an mga hidrologo na nag-aadal nin daga o siyensiya pangkapalibotan, inhenyeriyang sibil o inhenyeriyang pangkapalibotan, asin pisikal na heograpiya.  Gamit an manlaenlaenlaen na analitikong mga paagi asin siyentipikong teknik, kinokolektar ninda asin inaanalisar an data tanganing masimbagan an mga problemang may kinaaraman sa tubig siring kan environmental preservation, kalamidad, asin water management.

Nababangâ an hidrolohiya sa hidrolohiya dapit sa tubig pan-ibabaw, hidrolohiya dapit sa tubig sa irarom kan daga (hidroheolohiya), asin hidrolohiya dapit sa kadagatan. Kabali sa mga Domain nin hidrolohiya iyo an hidrometeorolohiya, pan-ibabaw na hidrolohiya, manehamento sa drainage-basin, asin kalidad kan tubig.

Dai kabali an Oceanograpiya asin meteorolohiya ta saro sana sa dakul na importanteng aspekto sa laog kan mga langtad na ini.

An hidrolohikal na pagsaligsig pwedeng makapagtao nin impormasyon sa inhenyeriyang pangkapalibotan, sa mga polisya, asin pagplano dapit sa kapalibotan.

## Toltolan