Vida Goldstein

Si **Vida Jane Mary Goldstein** (pron. /ˈ v aɪ d ə ˈ ɡ oʊ l d s t aɪ n / ) (13 Abril 1869 – 15 Agosto 1949) sarong Australianong sufragista asin repormador sosyal. Saro siya sa apat na babaeng kandidato sa eleksyon pederal kan 1903, an pinakaenot na kun saen an mga babae kwalipikado na magtukaw. Si Goldstein midbid pareho sa saiyang pagtaram sa publiko asin bilang sarong editor kan mga publikasyon na pro-suffrage. Sa ibong kan saiyang mga paghihingoa sa pagkampanya para sa deretso sa pagboto kan mga kababaihan sa Victoria, ini an huring estado kan Australia na nag-implementar nin pantay na deretso sa pagboto, na an mga kababaihan dai tinawan nin deretso sa pagboto sagkod 1908.            

Kan 1903, si Goldstein dai nagin mapanggana sa paglaban sa Senado bilang sarong independiente, na nanggana nin 16.8 porsyento kan boto.  Saro siya sa enot na apat na babae na nagtindog para sa pederal na parlamento, kaiba si Selina Anderson, Nellie Martel, asin Mary Moore-Bentley . Si Goldstein nagdalagan para sa parlamento nin apat pang beses, asin sa ibong kan dai nanggana sa eleksyon, nabawi niya an saiyang deposito sa gabos apwera sa sarong okasyon. Nagtindog siya sa mga plataporma kan wala, asin an nagkapira sa saiyang mas radikal na mga pananaw nagparayo sa publiko asin sa nagkapira sa saiyang mga kairiba sa hiron kan mga kababaihan.

Pagkatapos na makamtan an deretso sa pagboto kan mga kababaihan, si Goldstein nagdanay na prominente bilang sarong parakampanya para sa mga deretso kan mga kababaihan asin iba pang iba pang mga reporma sosyal. Siya sarong maigot na pasipista durante kan Enot na Gerang Pankinaban, asin nagtabang sa pagmukna kan Women's Peace Army, sarong organisasyon na kontra sa gera. Si Goldstein nagdanay na mas hababang profile sa huring buhay, na idinudusay an kadaklan kan saiyang oras sa mobimientong Christian Science . An saiyang kagadanan dai narisa, asin kan huring parte kan ika-20 siglo sana na an saiyang mga kontribusyon naaraman kan publiko.

## Amay na buhay
Si Goldstein namundag na Vida Jane Mary Goldstein sa Portland, Victoria, kan 13 Abril 1869 sa mga magurang na si Isabella Goldstein (née Hawkins), na sarong suffragist, dedikado sa pagpugol asin reporma sosyal, asin si Jacob Goldstein sarong komisyonado na tenyente sa Victorian Garrison Artillery na naglangkaw sa ranggo nin koronel.  Si Jacob namundag sa Cork, Ireland, kan 1839, an saiyang ama sarong Hudyo gikan sa Poland, an saiyang ina sarong Irlandes asin Olandes. Nag-abot siya sa Victoria kan 1858 asin nag-erok sa Portland. Si Isabella namundag sa Australia kan 1849 sa mga magurang na taga-Scotland, asin nagdakula sa sur-sulnupan kan Victoria.  Si Isabella asin Jacob nagpakasal kan 3 Hunyo 1868.  An mga magurang pareho debotong mga Kristiano na may makosog na konsensia sosyal. Nagkaigwa sinda nin apat pang aki – tolong aking babae (Lina, Elsie asin Aileen) asin sarong aking lalaki (Selwyn).  Sa areglo sa kasal ni Isabella, asin sa kita ni Jacob an pamilya nagin komportable sa ekonomiya asin nakapag-empleyo nin mga empleyado sa harong. 

Si Goldstein nag'erok kan saiyang amay na buhay sa Portland asin Warrnambool, sagkod 1877 kan an pamilya nagbalyo sa Melbourne . An pamilya imbuelto nanggad sa mga kawsa nin pag-abuloy asin sosyal na kapakanan, na nagtatrabaho nin harani sa Melbourne Charity Organization Society, sa Women's Hospital Committee, sa Cheltenham Men's Home asin sa kolonya nin mga trabahador sa Leongatha .  Dawa ngani sarong anti-sufragista si Jacob nagtutubod na gayo sa edukasyon asin pagsarig sa sadiri. Nagkua siya nin sarong pribadong gobernadora tanganing tukduan an saiyang apat na aking babae asin si Goldstein ipinadara sa Presbyterian Ladies' College kan 1884, na nagmatrikula kan 1886. Kan an kita kan pamilya naapektaran kan depresyon sa Melbourne kan mga taon 1890, si Goldstein asin an saiyang mga tugang na babae, si Aileen asin Elsie, nagpadalagan nin sarong co-educational preparatory school sa St Kilda . Nagbukas kan 1892, an eskwelahan na 'Ingleton' matatapos sa harong kan pamilya sa Alma Road sa laog kan masunod na anom na taon. 

## Karera

### Mga deretso asin deretso sa pagboto kan mga kababaihan

Kan siya mga 20 anyos pa sana, si Goldstein pig-enlist tanganing magtabang sa mga sosyal na kawsa, partikularmente idtong mga may relasyon sa mga deretso kan mga kababaihan, kan saiyang ina na si Isabella. Kan 1891 nagkolekta sinda nin mga pirma para sa Victorian Women's Suffrage Petition . An siring na mga kawsa sa kahurihurihi nagin gibo kan buhay ni Goldstein.  Nagdadanay siya sa gilid kan hiro kan mga kababaihan sagkod kan mga taon 1890, alagad an saiyang pangenot na interes sa panahon na ini iyo an saiyang eskwelahan asin mga sosyal na kawsa sa syudad – partikularmente an National Anti-Sweating League asin an Criminology Society . An trabahong ini nagtao saiya nin personal na eksperyensya kan mga disbentaha sosyal asin ekonomiko kan mga kababaihan, na saiyang matubod na produkto kan saindang pagkakaiba-iba sa politika. 

Sa paagi kan trabahong ini, nagin amigo niya si Annette Bear-Crawford, na kaiba niya sa pagkampanya para sa mga isyung sosyal kabali an prangkisa kan mga kababaihan asin sa pag-organisar nin sarong apelasyon para sa Queen Victoria Hospital para sa mga kababaihan . Pagkagadan ni Bear-Crawford kan 1899, si Goldstein nagkaigwa nin mas dakulang papel sa pag-organisar asin pag-lobby para sa suffrage asin nagin sekretaryo para sa United Council for Woman Suffrage . Siya nagin sarong popular na pampublikong parataram sa mga isyung panbabai, nagtaram sa atubangan nin pano-pano na mga hall sa palibot kan Australia asin sa kahurihurihi sa Europa asin Estados Unidos. Kan 1902 nagbyahe siya pasiring sa Estados Unidos, na nagtaram sa International Women Suffrage Conference (kun saen siya naelihir na sekretarya), nagtao nin ebidensya pabor sa pagboto kan mga babae sa atubangan kan sarong komite kan Kongreso kan Estados Unidos, asin nag-atendir sa International Council of Women Conference. 

Poon kan mga taon 1890 sagkod 1920, si Goldstein aktibong nagsuporta sa mga deretso asin libertad kan mga kababaihan sa manlaen-laen na forum, kabali an National Council of Women, an Victorian Women's Public Servants' Association asin an Women Writers' Club. Siya aktibong nag-lobby sa parlamento sa mga isyu arog kan pagkakapantay-pantay kan mga deretso sa pagsasadiri, pagkontrol sa pangangaki, pantay-pantay na mga ley sa naturalisasyon, an pagmukna nin sarong sistema nin mga korte nin mga kaakian asin paglangkaw kan edad nin pagtugot sa kasal. 

#### Paglibot sa Inglaterra 1911
Kan amay na parte kan 1911, si Goldstein nagbisita sa Inglaterra sa pagboot kan Women's Social and Political Union . An saiyang mga diskurso sa bilog na nasyon nakakua nin dakulang mga tawo asin an saiyang paglibot pig-aapod bilang "an pinakadakulang bagay na nangyari sa hiron kan mga kababaihan sa laog nin pirang panahon sa Inglaterra".  Kaiba niya an mga pagbisita sa Holiday Campaigns sa Lake District para sa organisador kan Liverpool WPSU na si Alice Davies, kaiba an kapwa aktibista asin parasurat na si Beatrice Harraden . 

An Eagle House, harani sa Bath, Somerset, nagin sarong importanteng pailihan para sa mga British suffragettes na pinaluwas sa bilanggoan. An mga magurang ni Mary Blathwayt iyo an mga kag-istimar asin nagtanom sinda nin mga kahoy duman sa pag'oltan kan Abril 1909 asin Hulyo 1911 tanganing girumdomon an mga naginibohan kan mga suffragette, kabali si Emmeline Pankhurst asin Christabel Pankhurst siring man si Annie Kenney, Charlotte Despard, Millicent Fawcett asin Constance Lytton .  An mga kahoy midbid bilang "Annie's Arboreatum" sa ngaran ni Annie Kenney.   Igwa man nin "Pankhurst Pond" sa laog kan natad. 

Si Goldstein inimbitaran sa Eagle House mantang yaon siya sa Inglaterra. Nagtanom siya nin sarong kahoy na holly, asin sarong plake an nagigibo. An retrato kan saiyang pagtanom kan kahoy kinua kan kagsadiri, si Koronel Linley Blathwayt. 

An saiyang pagbiyahe sa Inglaterra natapos sa pagmukna kan Australia asin New Zealand Women Voters Association, sarong organisasyon na dedikado sa pagsierto na an Parlamento kan Britanya dai makakaraot kan mga ley sa suffrage sa mga kolonyang antipodean.  Inimbitaran ni Goldstein an suffragette na si Louie Cullen na magtaram manungod sa saiyang mga eksperyensya sa mobimiento sa London. 

Kan panahon na idto, si Goldstein kinotar na nagsasabi na an babae nagrerepresentar "kan mercury sa termometro kan rasa. An saiyang estado nagpapahiling kun sagkod saen ini naglangkaw gikan sa barbarismo".  An peministang historyador na Australiano na si Patricia Grimshaw, nagsabi na si Goldstein, arog kan ibang mga babaeng puti kan saiyang panahon, pigkonsiderar an "barbarismo" bilang karakteristiko kan sosyedad asin kultura kan mga Katutubo sa Australia asin, kun kaya, an mga babaeng Katutubo sa Australia dai tinutubod na kwalipikado para sa pagkasiudadano o sa pagboto. 

### Nagdadalagan sa pwesto sa pulitika
Kan 1902, an mga babaeng Australiano nanggana kan deretso na magboto sa eleksyon pederal, kaya kan 1903, si Goldstein nagdalagan para sa parlamento bilang sarong independiente sa suporta kan bagong nabilog na Women's Federal Political Association, siya sarong kandidato para sa Australian Senate, na nagin saro sa mga enot na babae sa Imperyo kan Britanya na nagtindog para sa sarong nasyonal na eleksyon sa parlamento.  Nakaresibe siya nin 51,497 na boto, na nanggana nin 16.8 porsyento kan boto (halos 5% kan total na balota) alagad dai nakakua nin tukawan sa Senado.  An pagkawara nagtulod saiya na magkonsentrar sa edukasyon kan mga babae asin organisasyon politikal, na ginibo niya sa paagi kan Women's Political Association (WPA) asin kan saiyang bulanan na journal na *Australian Women's Sphere* .   Nagtindog giraray siya para sa parlamento kan 1910, 1913 asin 1914; an saiyang ikalima asin huring bid iyo kan 1917 para sa sarong tukawan sa Senado sa prinsipyo nin internasyonal na katoninongan, sarong posisyon na nawaran kan saiyang mga boto. Pirmi siyang nagkakampanya sa mga maringis na independiente asin makusog na wala-pakpak na mga plataporma na nagpadepisil saiya na makakua nin halangkaw na suporta sa balota.  An saiyang sekretaryo sa kampanya kan 1913 iyo si Doris Blackburn, na kan huri naelihir sa Australian House of Representatives . 

### Pagpublikar nin mga magasin
An mga sinurat ni Goldstein nagluwas sa manlaen-laen na peryodiko asin mga papel kan panahon na idto nagin maimpluwensya sa sosyal na buhay kan Australia sa laog kan enot na beynteng taon kan ika-20 siglo.  Nagpublikar man siya nin mga magasin na may relasyon sa deretso sa pagboto asin politika. An enot iyo an *Australian Women's Sphere*, na saiyang ilinadawan bilang an "organ nin komunikasyon sa tahaw kan, kaidto dikit, alagad ngonyan kadakol, nagkawararak pa, mga parasuporta kan kawsa". 

Kan 1909, pagkatapos na isara an *Sphere* kan 1905 tanganing mas lubos na idusay an saiyang sadiri sa kampanya para sa deretso kan mga babae sa Victoria, nagmukna siya nin ikaduwang peryodiko – *Woman Voter* . Ini nagin sarong suportang nguso para sa saiyang mga huring kampanya sa politika. 

### Pagkampanya kontra sa gera
Sa bilog na Enot na Gerang Pankinaban, si Goldstein sarong maigot na pasipista . Siya nagin pamayo kan Peace Alliance asin nagbilog kan Women's Peace Army kan 1915, asin nagrekrut ki Adela Pankhurst, na dai pa sana nahahaloy na nag-abot hale sa Inglaterra bilang sarong organisador.  

## Sa huri na buhay
Kan 1919, inako niya an imbitasyon na irepresentar an mga babaeng Australiano sa sarong Women's Peace Conference sa Zurich . Sa saiyang suminunod na tolong taon na pagkawara sa ibang nasyon, an saiyang pakikilabot sa publiko sa feminismo kan Australia luway-luway na natapos. An Women's Political Association natunaw asin an saiyang mga publikasyon nag-ontok sa pag-imprenta. Padagos siyang nagkampanya para sa nagkapirang pampublikong kawsa asin padagos na nagtutubod nin maigot sa mga pambihira asin daing gayo na mga kontribusyon kan mga kababaihan sa sosyedad. An saiyang mga sinurat sa mga huring dekada nagin mas may pakikidamay sa sosyalista asin pulitika nin mga trabahador. 

Sa huring mga dekada kan saiyang buhay, an pokus ni Goldstein mas nagduman sa saiyang pagtubod asin espirituwalidad bilang solusyon sa mga problema kan kinaban. Siya nagin orog na imbuelto sa mobimiento nin Siyensya kan mga Kristiyano – na an simbahan sa Melbourne saiyang tinabangan na maitugdok. Sa laog kan masunod na duwang dekada, siya magtatrabaho bilang sarong parabasa, parapraktis asin parabolong kan simbahan. Sa ibong kan kadakol na mga parahagad, dai siya nag-agom asin nabuhay siya sa saiyang huring mga taon kaiba an saiyang duwang tugang na babae, si Aileen (na dai man nag-agom) asin si Elsie (an balo ni Henry Hyde Champion). Si Goldstein nagadan sa kanser sa saiyang harong sa South Yarra, Victoria kan 15 Agosto 1949, sa edad na 80. Siya sinulo asin an saiyang mga abo nagkawararak. 

## Pagkagadan
Dawa ngani an saiyang kagadanan dai narisa kan panahon na idto, si Goldstein kan huri namidbid bilang sarong pioneer suffragist asin importanteng pigura sa sosyal na kasaysayan kan Australia, asin sarong pinagkukuanan nin inspirasyon para sa kadakol na mga huring henerasyon nin mga babae. An Ikaduwang Alon nin Peminismo nagdara sa pagbuhay liwat kan interes ki Goldstein asin an pagpublikar nin mga bagong biograpiya asin mga artikulo sa journal. 

Kan 1978, an sarong tinampo sa suburb kan Canberra kan Chisholm nginaranan na Goldstein Crescent, na nagtataong onra sa saiyang trabaho bilang sarong repormador sosyal. 

Kan 1984, an Division of Goldstein, sarong pederal na elektorado sa Melbourne nginaranan saiya. An mga tukawan sa saiyang onra ibinugtak sa Parliament House Gardens sa Melbourne, asin sa Portland, Victoria . 

Siya pig-indukto sa Victorian Honor Roll of Women kan 2001. 

An Women's Electoral Lobby sa Victoria nginaranan nin sarong premyo an ngaran niya. Kan 2008, an sentenaryo kan deretso sa pagboto kan mga kababaihan sa Victoria, an kontribusyon ni Goldstein nagiromdoman. 

## Sa popular na kultura
Si Goldstein saro sa anom na Australiano na an mga eksperyensya sa gera iprinesentar sa *The War That Changed Us*, sarong apat na parteng dokumentaryo sa telebisyon manungod sa pakikilabot kan Australia sa Enot na Gerang Pankinaban. 

Si Goldstein naglataw bilang sarong mayor na karakter sa nobelang Wendy James, *Out of the Silence*, na nagsiyasat kan kaso ni Maggie Heffernan, sarong hoben na babaeng Victoriano na nasentensiyahan sa paglamos kan saiyang omboy na aking lalaki sa Melbourne, kan 1900. 

## Mga Toltolan


## Dugang na pagbasa

* Bomford, Janette M. (1993) *An Peligroso asin Makakumbinsir na Babae: Vida Goldstein*, Carlton: Melbourne University Press.ISBN&nbsp;
* Henderson, LM (1973) *An Istorya ni Goldstein*, Melbourne: Stockland Press.ISBN&nbsp;
* Kent, Jacqueline (2020) *Vida: Sarong Babae Para sa Satong Panahon*, Melbourne: Penguin.ISBN&nbsp;
* Asosasyon sa Pulitika kan mga Babae. (1913) *An Buhay asin Trabaho ni Miss Vida Goldstein* . Melbourne: Ahensya nin mga Parasurat sa Australasia.
* 

## Mga panluwas na sumpay

* Vida Goldstein at The Australian Women's Register
* Vida Jane Goldstein at The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia
* Vida Goldstein's papers are held at The Women's Library at the Library of the London School of Economics, ref [7VDG](http://twl-calm.library.lse.ac.uk/CalmView/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqDb=Catalog&dsqCmd=Overview.tcl&dsqSearch=(RefNo='7VDG'))  
* Vida Goldstein biography compiled by Friends of St Kilda cemetery
* National Library of Australia Federation Gateway site
* Australian War Memorial Federation site recognising Goldstein as a peace activist
* Women's Electoral Lobby
* Photos of Vida Goldstein from the State Library of Victoria
* A radio program about Vida Goldstein
* ABC radio program on a biography of Vida Goldstein
* Who was Vida Goldstein? Commons Social Change Library
* Changing The World: The Women’s Political Association Commons Social Change Library