Tataramon na Waray-Waray

An **Waray-Waray** sarong tataramon na Austronesyo na piggagamit sa mga probinsya nin Samar, Amihanan na Samar, Subangan na Samar, subangan kan Leyte asin Biliran sa Filipinas. 

Miyembro ini kan grupong Warayano na apwera sa Waray-Waray mismo, komponido kan Waray Sorsogon asin Masbate Sorsogon. Ining duwang sinabing tataramon na pigaapod man na Bisakol nin huli ta sa tahaw sinda nin grupong Bisaya sagkod Bikol.

## Palatanugan
### Mga katanog
Igwa an Waray nin kabilugan na 16 na mga ponemang katanog: .

### Mga patanog
Igwa an Waray nin tolong katutubo na mga ponemang patanog: /a/ , /i/ , asin /u/ . Pigagamit an duwa  sa subli-taramon na Espanyol.

Dai man nagsasangli an paggamit kan /u/ imbes kan /o/ o /ɔ/ sa boot na sabihon kan sarong kataga. Nin huli ta nasa libreng pagkakaiba-iba, naiiba an paggamit kaini sa manlainlain na mga diyalekto o sosyolekto.

## Bokabularyo
### Mga numero
Piggagamit an mga katutubong numero para sa mga numero poon saro sagkod sampulo. Para sa kag-saro pataas, eksklusibong piggagamitan ini nin mga numerong Espanyol kan mga Waraynon sa ngunyan, dai na namamangnohan kan kadaklan kan mga katutubo na parataram an mga katutubong katapat kaini (apwera sa * gatos * para sa * gatos * asin * yukot * para sa * ribo *). Ipinagtataram an pira, lalo na an mga bago sa kataid kan mga katapat na Espanyol.

### Pirang mga parating kataga asin mga parirala
Nasa ibaba an mga halimbawa kan ipinagtataram na Waray sa Metropolitan Tacloban asin sa hararaning lugar:
* Nakakaintindi/Nakakasabot ka nin Waray?: *Nakakaintindi / Nasabut ka hin Winaray?* (*hin* o *hiton*)
* Dios marhay na aga (udto / hapon / banggi): *Maupay nga aga (udto / kulop / gab-i)*
* Mabalos / Dios mabalos (igwang galang): *Salamat*
* Namomotan ta ka: *Hinihigugma ko ikaw* o *Ginhihigugma ko ikaw* o *Pina-ura ta ikaw*
* Taga-sain ka? : *Taga-diin ka?* o *Taga-nga-in ka?* 
* Ano an pangaran mo / Ano an saimong ngaran? : *Ano it imo ngaran?*
* Siisay ka?: *Hin-o ka?*
* Kumusta ka na? : *Kumusta ka na?*
* Ayos man / Nasa kamawutan kan Diyos: *Kalu-oy sa Diyos*
* Apira[hon] ini? : *Tagpira ini?*
* Sunô / Gusto ko ini / iyan: * Karuyag ko ini / iton.*
* Daí ako nakakaintindi/nakakasabot: *Diri ako nakakaintindi* o *Diri ako nakakasabut*
* Dai ko aram: *Diri ako maaram* or *Ambot*
* Ano: *Ano*
* Siisay: *Hin-o*
* Sain: *Hain* o *Di-in* o "Ngain"
* Nuarin: *San-o*
* Kansuarin: *Kakan-o*
* Táno: *Kay ano*
* Páno: *Gin-aano?/Patiunan-o?*
* Iyo: *Oo*
* Dai/Dae: *Dire* o *Diri*
* Duman: *Adto* o *Didto* o *Ngadto*
* Digdi/Igdi: *Didi* o *Nganhi* o *Dinhi*
* Taas: *Igbaw*
* Baba: *Ubos*
* Ibabaw: *Bawbaw*
* Irarom: *Ilarom* or *Sirong*
* Tuo: *Tu-o*
* Wala: *Wala*
* Harayo: *Harayo*
* Harani: *Hirani*
* Atubang/Atubangan: *Atubang* o *Atubangan*
* Banggi: *Gab-i*
* Aldaw: *Adlaw*
* Mayò: *Waray*
* Marháy/Maray: *Maupay*
* Magayon: *Mahusay*
* Gwapo/pogi: *Gwapo*
* Lalaki: *Lalaki*
* Babae: *Babayi*
* Bading/Bakla: *Bayot*
* Tomboy: *Tomboy*/*Lesbyana*
* Barkada/Amigo ako ni...: *Sangkay ako ni...*
* Nawawara ako digdi/igdi: *Nawawara ak didi.*
* Tibaad: *Bangin*
* Mawot ko na...: *Kunta*
* Maati: *Malamiri*

### Iba pang mga parating kataga
#### Mga terminong teknikal
* Bulawan - *bulawan*
* Bakal/asero - *puthaw*
* Awto/Kotse/Lunadan - *awto* / *sarakyan*/ *kotse" / "sasakyan*
* Eroplano - *edro* / *eroplano*
* Aeropuerto/Palayogan/Landingan - *lupadan* or * landingan

====Mga terminong Astronomikal====
* Kinàban - *kalibutan*
* Bulan - *bulan*; Indones - *bulan*
* Saldang - *adlaw*
* Bitoon - *bituon* Indones - *bintang*

====Mga kapalibutan na termino====
* Duros/Paros - *hangin*; Indones - *angin*
* Kalayo - *kalayo*
* Dagâ - *tuna*; Indones - *tanah*
* Tubig - *lawod*/*tubig*
* Kapalibutan - *libong*
* Bukid - *bukid*; Indones - *bukit*
* Dagat - *dagat*
* Kadagatan - *kalawdan* Indones = *laut* i.e. ka-laut-an
* Isla/puro - *puro*/*isla* Indones - *pulau*
* Arkipelago/Kapuruan/Kaiislahan - *kapuruan*; Indones - *kepulauan*
* Salog - *salog*
* Danaw - *danaw*; Indones - *danau''

## Toltolan