Dam nin Molino

An **Molino Dam** o **Prinza Water Dam** sarong gravity dam sa Salog Zapote na namumugtak sa linderos kan Barangay San Nicolas I, Bacoor, Cavite asin Barangay Talon Dos, Las Piñas, Metro Manila, Filipinas. Itinogdok ini nin kamot kan ika-19 na siglo tanganing patubigan an nakapalibot na uma sa Las Piñas asin Bacoor.

## Uusipon

### An kamundagan kan Hacienda de San Nicholas
An San Juan de Imus Hacienda binakal ni Don Tomas de Andaya kan 1685. An pidaso nin daga na kataid kan Imus dangan ipinabakal ni Padre Jose de Solis, sarong sekular na padi, sa mga Recollects kan 1690. An ikatolong pidaso nin daga ipinamana ni Doña Hipolita de Zarate y Ozeguera kan Nobyembre 1666 sa sainda, na iyo an nagtao kan Hacienda de San Nicholas.

Si Padre Fidel de Blas, an kagsurat kan parateng sinitar na *Labor evangelica de los Padres Agustinos Recoletos en las Islas Filipinas* [Ebanghelikal na Trabaho kan mga ginigirumdom na Ama na Agustinano sa mga Isla nin Filipinas] nagkukumpisal kan makaturotristeng kamugtakan kan mga asyenda:

### Pagtugdok nin mga dam sa patubig
Poon 1780 sagkod 1893, an mga administrador kan asyenda nagtogdok nin apat na polo may limang dam nin patubig na may mga tunel, agihan nin tubig, asin mga kanal nin patubig tanganing maipaagi an mga makukuang burabod nin tubig sa marahayon na paggamit, sa paaging iyan naseguro an mga oma nin paroy sa halawig na mga panahon nin tigmara. Pinonan ni Padre Ezekiel Moreno an paghirahay kan Dam nin Molino sa Bacoor, saro sa pinaka-mapapakinabangan na dam kan asyenda. An saiyang mga naenot nag-apropriyar nin dakulang kantidad nin kwarta para sa pagraot kan mga dagang dai pa natatanoman, pagbugtak nin mga tambak nin bakawan, pag-awas kan mga katubigan, asin pagtogdok nin mga mahalagang arterya asin tinampo. Siring man, may total na kagtolong tulay na gibo sa gapo asin ladrilyo an itinogdok sa gastos kan probinsya nin San Nicolas.

### San Ezequiel Moreno

Si San Ezekiel Moreno y Diaz (1848 - 1906) sarong Agustinian Recollect na an misyon iyo an pagserbi asin pagpakusog kan saiyang kaigotan pastoral para sa kapakinabangan kan mga tawong nangangaipo. Naordinahan bilang padi kan Hunyo 2, 1871 sa Manila, tinawan siya nin mga parokyanong destino sa nagkapirang banwaan asin probinsya sa Filipinas kabali an Cavite sa pag'oltan kan Setyembre 1882 asin Abril 1885 asin Las Piñas sa pag'oltan kan Hunyo 1876 asin Hunyo 1879.Siya nagin superyor kan San Juan Bautista de Imus Priory asin administrador kan Recollect haciendas kan Bacoor, Imus, asin Dasmariñas, Cavite. Kan an peste kan cholera nagraot sa mga barrio kan Mambog asin Salinas sa Bacoor, Cavite asin nagkapirang mga Caviteño an apektado kan epidemya, itinao ni San Ezekiel an sakramento kan paglahid kan mga may helang sa 3,197 na biktima kan cholera.

### Pagpakaray kan Molino Dam
Saro sa mga nag-ookupar na problema na nag-okupar kan atensyon kan administrador iyo an Molino Dam. Si Padre Moreno pig-redact an sarong surat na naghahagad kan "pangangaipo asin dakulang kaginhawahan sa paghirahay kan Molino Dam" orog na huli sa halawig na panahon nin tigmara. An tigmara kan 1885 an nagtulod sa kura kan parokya na maghagad nin rehabilitasyon kan lanob kan dam tanganing masimbag an pangangaipo nin kakanon kan kadaklan na mga residente. Ini magigin kapaki-pakinabang na marhay para sa San Nicolas, an rason niya, kun an mga lanob kan dam itaas nin mas halangkaw. An proponidong pagpapakaray may katuyuhan na matawan nin mas dakul na kapasidad nin tubig an Molino Dam. Kan Abril 24, 1885, inaprobaran kan Provincial Definitorium an budget proposal na 3,926.00 pesos asin itinogdok liwat an dam. 

## Pagsasaladawan

An Molino Dam sarong gibo nin tawo na dam para sa patubig - an mga lanob kaini gibo sa adobe (an langkaw poon 25 sagkod 30 na tambak) asin an nagkapirang parte kan salog gibo sa mga gapo. An mga serye nin mga buttress nagsusuporta sa mga lanob kaini. Siring man, an pagtalubo kan mga tinanom nag-uswag huli sa natural na komposisyon kan mga materyales sa pagtogdok. An mga kahoy na balete asin mga doot na kawayan yaon sa laog kan lugar. Nakatabang sinda sa pinauswag na integridad kan estruktura kan dam.

An Molino Dam nagpataas kan lebel kan tubig sa itaas na parte kan Salog Zapote nin tolong eskalon an langkaw - kapareho kan lebel kan mga oma. Ini man an nagseparar kan tubig-tabang na hale sa Almanza asin kan Salog Molino sa tubig-asin kan ibabang Salog Zapote. Pinapangyari kaini an patubig asin an pag-oma nin paroy sa mahiwas na mga parte nin marang daga sa Las Piñas asin Bacoor. An Molino Dam asin an nakabugkos na sistema nin distribusyon nin tubig sarong pambihirang gibo kan inhenyeriya hidrolohikal.

## Sa ngunyan na sitwasyon

### Sagip Ilog
Poon 2002 sagkod 2005, 9,070 na mga residente hale sa manlaen-laen na komunidad sa gilid kan sistema kan salog sa Las Piñas, Syudad nin Paranaque asin Bacoor, Cavite an sinanay sa ekolohikal na solidong basura asin pagmanehar kan salog. An iba sainda itinalaga na mga boluntaryo sa pagbantay sa salog, na pinaggrupo sa 98 grupo na may 3,576 na miyembro. An gibohon na ini iyo an pangako kan mga boluntaryo kan Couples for Christ-Oikos Ministry na, poon kan Hunyo 2003, nagdusay kada Sabado sa pagkondukta nin mga values formation asin solid waste management education para sa mga taga-Las Piñas. Sinanay sinda sa ekolohikal na pagdumara kan solidong basura bilang sarong importanteng sangkap kan programa. An iba sainda nagin mga boluntaryo sa pagbantay sa salog.

### Istasyon kan Salog Las Piñas asin Sentro nin Kabuhayan

Bilang pagromdom kan Molino Dam bilang sarong makasaysayan na patotoo sa kakayahan sa inhenyeriya kan ika-18 asin ika-19 siglong mga residente kan Las Piñas, an Las Piñas River Station asin Livelihood Center pig-inagurar kan Hulyo 28, 2006. Namumugtak ini sa BF Resort Village Barangay Dos Talon. Proyekto ini ni dating Senador Manny Villar asin Kongresista Cynthia Villar; nagtutuyo na magserbing lugar nin pag-aling-aling asin atraksyon nin mga turista.

### Rehabilitasyon asin Pagbalik kan Prinza

An Molino Dam ngunyan nagseserbing tulay para sa madaling pag-agi hale sa Las Piñas pasiring sa Bacoor asin baligtadan. Bilang pagromdom kan dedikasyon asin kontribusyon ni San Ezequiel Moreno sa mga taga Cavite asin Las Piñas, nagpoon sinda sa sarong pinagsararong proyekto na may titulong "Rehabilitation and Restoration of Prinza", sarong paghihingoa sa pagpagayon asin pagpreserbar tanganing mapauswag an sarong seksyon kan makasaysayan na dam.

Ini an minamarka kan legasiya ni San Ezekiel Moreno y Diaz asin an pakikipagkatood kan Las Piñas asin Bacoor, Cavite sa saindang mga paghihingoa na mapreserbar an sarong makahulogan na lugar na makasaysayan.

An proklamasyon kan Saint Ezekiel Moreno y Diaz Park yaon sa irarom kan Sangguniang Bayan Resolution No. 50 s. kan 2010, na may petsang Marso 8, 2010 sa paagi kan inisyatiba ni Alkalde Strike Revilla, Bise Alkalde Rosette Fernando, asin mga miyembro kan Sangguniang Bayan.

## Galerya

File:Lower Zapote River with series of passageways.jpg|Agihan hale sa Florlina Dela Cruz pasiring sa Ibabang Salog Zapote
File:Outgoing freshwater medium.jpg|Agihan hale sa Itaas pasiring sa Ibabang Salog Zapote
File:Pedestrian bridge over the Molino Dam.jpg|An agihan na nagkokonektar sa Kalye Florlina Dela Cruz pasiring sa Dalan Molino
File:Vegetation growing within adobe rocks.jpg|Mga gamot kan Balete sa tahaw nin mga tambak nin mga gapo na adobe


## Mga toltolan