open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oratio Imperata

An **Oratio Imperata** (Latin, "Ipinapautob na Pamibi") iyo an set nin Romano Katolikong invocative prayers kompwesto nin liturgical action asin sarong halipot, pangkagabsan na pangadyeon na kun saen an local ordinary o prelado kan simbahan posibleng ipangadyi nin nakapubliko kapag an sarong makuring pangangaipo o nangyayari an kalamidad.

An mga komun na rason para sa mga relihiyosong invocation kan pangadyeon iyo an mga natural na kalamidad siring kan mga bagyo, nyebe asin tag-alang mantang an mga pambihirang sirkumstansya which merit the prayer are gera, plague asin an disruption kan pampublikong katoninongan sa sosyedad. An pangadyeon kostumaryong invoked kan sarong archdiocese sa ngaran kan overwhelming popular requests, asin awtorisado kan halangkaw na ranggong prelado o Metropolitanong arsobispo.

## Toltolan
Socrates kan Constantinopla

Si **Socrates kan Constantinopla** ( 380 – after 439), midbid man bilang **Socrates Scholasticus** (Griyego: Σωκράτης ὁ Σχολαστικός), iyo an ika-5ng siglong Greek Christian church historian, sarong kontemporaryo ni Sozomen asin Theodoret.

Siya an awtor kan  *Historia Ecclesiastica* ("Church History", Ἐκκλησιαστική Ἱστορία) which covers the history of late ancient Christianity durante kan mga taon 305 sagkod 439.

## Toltolan
Reine Arcache Melvin

**Si Reine Arcache Melvin** sarong Filipina-Amerikanong parasurat na an mga obra nakasentro sa Pilipinas asin sa buhay kan mga Pilipino sa laog asin luwas kan nasyun. Kabali sa mga naisurat ni Arcache Melvin an koleksyon *nin mga osipon na  A Normal Life and Other Stories* asin an nobelang *The Betrayed.*

## Amay na buhay
Si Melvin natawo sa pamilyang Filipino-Amerikano sa Manila. Nag-agi siya kan saiyang pagkaaki sa Santa Ana asin nag-adal sa Assumption College San Lorenzo asin Ateneo de Manila University sa Quezon City, bago nagbalyo sa Estados Unidos asin naggradwar sa Bard College sa New York .

## Karera
Kan taon 1999, ipinublikar ni Melvin an *A Normal Life and Other Stories* sa irarom kan Ateneo de Manila University Press. Sa kaparehong taon, an saiyang koleksyon naggonò nin **Philippine National Book Award** para sa piksyon (fiction) asin naipalis man sa tataramon na Pranses kan 2003.  An saiyang mga osipon nagluwas na sa manlain-lain na literaryong suri (reviews) asin antolohiya sa Estados Unidos, Pransya, asin Pilipinas. An saiyang osipon na ‘Stealing a Child’ nag-unra bilang primerong premyo para sa *short fiction* sa **2001 Philippine Graphic Nick Joaquin Awards**. An saiyang mga osipon nagluwas na sa manlain-lain na literaryong suri (reviews) asin antolohiya sa Estados Unidos, Pransya, asin Pilipinas. An saiyang osipon na ‘Stealing a Child’ nag-unra bilang primerong premyo para sa *short fiction* sa **2001 Philippine Graphic Nick Joaquin Awards**. 

Nagtrabaho siya nin dakul na taon para sa International Herald Tribune sa Paris . Nagtrabaho man siya bilang paratradusir asin editor para sa manlaen-laen na internasyonal na publikasyon asin nag-co-edit nin mga pagrepaso sa literatura sa parehong New York asin Paris.

## Mga gibo

* *[[A Normal Life and Other Stories|Sarong Normal na Buhay asin Iba pang mga Istorya]]*, koleksyon nin mga halipot na osipon, na pinaluwas kan Marso 1999.
* *[[The Betrayed (Melvin novel)|An The Betrayed]]*, nobela, pinaluwas kan Oktubre 2018.

## Mga Reperensya
Servillano Aquino

Si **Servillano Aquino y Aguilar** (Abril 20, 1874 – Pebrero 3, 1959),
na bantog sa gaha' na **Mianong**, sarong Filipinong heneral   durante kan Rebolusyon Filipino asin sa Gera Filipino–Amerikano. Siya nagsirbe bilang delegado sa Malolos Congress asin siya an lolohon ni Benigno S. "Ninoy" Aquino Jr. asin lolohon sa tuhod ni Benigno Aquino III, an ika-15ng Presidente nin Filipinas.

## Toltolan
Metropolitanong arsobispo

Sa Christian churches na igwang episcopal polity, an ranggong **metropolitanong obispo**, o simpleng **metropolitano** (alternatibong obsoletong porma: **metropolito**), nagpapanungod sa diocesan bishop o arsobishop kan sarong metropolis.

Orihinal na an termino nagpapanungod sa obispo kan heroeng syudad nin sarong makasaysayan na Romanong probinsya, na awtoridad na igwang kinaaraman sa iba pang mga obispo kan probinsya iyo an pigmimidbid kan Enot na Konsilyo kan Nicaea (AD 325). An obispo kan provincial capital, an metropolitan, pig-oogma an naunambitan nang deretso sa probinsya, sa huri inapod na "suffragan bishops".

An terminong *metropolitano* posibleng magpanungod sa sarong kaagid na sentido sa obispo kan hepeng episkopong sede (iyo an "metropolitanong sede") kan eklesiastikong probinsya. An pamayo kan siring na metropolitanong sede igwang ranggong arsobispo asin kaya baga inapod na **metropolitanong arsobispo** kan eklesiastikong probinsya. An metropolitanong (arso)obispo *preside over* sinodo kan mga obispo kan saindang eklesiastikong probinsya, asin canon law asin an tradisyon pigtatàwan sinda nin espesyal na mga pribilihiyo.

## Toltolan
Sinodo

An **sinodo** iyo an sarong konsilyo kan sarong Christian denomination, parating *convened to decide* sa sarong isyu kan doktrina, administrasyon o aplikasyon. An kataga ** naggikan sa Suanoy na Griyego Griyego: σύνοδος (Transliterasyon: synodos) nangangahulugan: asembleya, pagtiripon; an termino sarong analogo sa katagang Latin na (Latin: *concilium* nangangahulugan: *konsilyo*. Orihinal na an sinodo iyo an pagtiripon kan mga obispo, asin an kataga piggagamit man giraray sa sentidong iyan sa Katolisismo, Oriental Orthodoxy asin Eastern Orthodoxy. Sa modernong paggamit, an kataga parating nagpapanungod sa *governing body* kan partikular na simbahan, kunbaga an saiyang mga myembro nagtitiripon o dai. Kun minsan piggamit man iyan tanganing magpanungod sa sarong simbahan na pigpapamayohan nin sarong sinodo.
Tag-uran

An **tag-uran** iyo an panahon kan taon na an kadaklan kan average na taonan na pagbulos nin uran nangyayari. Sa pangkagabsan, an kapanahunan minadurar nin dai malabi sa sarong bulan. An termino sa Ingles na ***green season*** kun minsan piggagamit bilang sarong  euphemism kan mga tourist authorities. An mga lugar na igwang *wet seasons* naglakop sa mga kabtang kan tropiko asin subtropiko.

## Toltolan
Tropiko

An **tropiko** iyo an mga rehiyon kan Kinaban na nakapalibot sa equator, kun saen an saldang nagsisirang direkta sa ibabaw kan payo. Kabaliktaran kaini a temperate o an rehiyon polar kan Kinaban, kun saen an Saldang dai nanggad pwedeng direkta sa ibabaw kan payo. Nangyayari ini huli sa Earth's axial tilt; an lakbang kan tropiko (sa latitud) doble kan pagkatabingi. Pigpapanongdan man an tropiko bilang **tropical zone** asin an torrid zone (hilingon an geographical zone).

Huli sa pagigin yaon sa ibabaw kan payo an saldang, an tropiko nakaresibi nin dakol na enerhiyang solar sa laog nin sarong taon, asin bilang resulta igwang halangkaw na temperatura sa planeta. Minsan nganì kapag bakong direktang yaon sa ibabaw kan payo, an saldang harani man giraray sa ibabaw kan payo sa bilog na taon, kaya baga an tropiko igwa man nin pinakahababang seasonal variation sa planeta; "taglipot" asin "tag-init" nawawara an saindang pagkakalaen. Imbes lugod, an mga kapanahonan urog na komun na pigbabanga susog sa pagkakalaen kan presipitasyon imbes nang susog sa pagkakalaen kan temperatura.

Pigmamantinir kan tropiko an mahiwason na diversity kan lokal na klima, siring kan rain forests, monsoons, savannahs, deserts, asin high altitude snow-capped mountains. An katagang "" pwedeng espesipikong nagpapanungod sa klimang tropiko, imbes nang sa heograpikong rehiyon; an mga paggamit kaini dai dapat ikaribong.

Kompwesto an tropiko nin 39.8% kan  surface area kan Kinaban and contain 36% of Earth's landmass. , an rehiyon pig-eerokan man nin 40% kan population kan Kinaban, asin an figure na ini piglalaoman na umabot nin 50% sa 2050. Huli sa global warming, an kamugtakan kan panahon kan tropiko naglalakop sa mga rona sa subtropiko, igwang urog na makuring panahon siring kan heatwaves asin dakol pang makusog na bagyo. An mga pagbabagong ini sa kamugtakan kan panahon posibleng gibohon an nagkapirang kabtang kan tropiko na magin imposibleng istaran .

## Toltolan
Sharon Duncan

**Si Sharon Duncan-Brewster** (namundag kan 8 Pebrero 1976) sarong aktres na Briton. Midbid siya sa saiyang papel bilang Imperial Planetologist na si Dr. Liet-Kynes sa 2021 na adaptasyon ni Denis Villeneuve kan Frank Herbert's *Dune*, asin bago kaiyan bilang Crystal Gordon sa *Bad Girls* sa laog kan enot na apat na serye (1999–2002); an saiyang papel bilang Trina Johnson sa *EastEnders* (2009); asin an saiyang papel bilang Maggie Cain sa espesyal na *Doctor Who* kan tigrakdag kan 2009, " The Waters of Mars ". Mas bago pa sana, siya an nagganap bilang Weyland-Yutani na siyentipiko na si Albrecht sa *Alien: Containment* (2019), si Senador Tynnra Pamlo sa bilog na prangkisa kan *[[Star Wars]]*, asin sarong bersyon ni Propesor Moriarty sa *Enola Holmes 2* (2022).

## Karera
Poon 1999-2002, si Duncan-Brewster an nagladawan kan papel ni Crystal Gordon sa enot na apat na serye kan serye nin drama sa bilanggoan kan ITV na *Bad Girls* . Pagkatapos na maghale sa programa sa katapusan kan ikaapat na serye kaini, siya nag-guest-star sa *Holby City*, *Waking the Dead*, *Babyfather* asin daytime soap opera *Doctors* . Poon Pebrero sagkod Setyembre 2009, si Duncan-Brewster nagluwas sa soap opera kan BBC *na EastEnders* bilang Trina Johnson, an nasuhay na agom ni Lucas Johnson . Nagluwas siya sa 2009 na espesyal na *Doctor Who* na " The Waters of Mars " bilang si Maggie Cain.  Si Duncan-Brewster nagluwas man sa medikal na serye sa TV *na Body Story* kan 1998, na nagganap bilang sarong parakanta sa club asin pasyente nin trangkaso na an pangaran Holly Jones. Kan 2011, si Duncan-Brewster nagluwas sa gabos na apat na yugto kan drama sa TV na *Top Boy* . Siya an nagpoon kan papel ni "C" sa dula *na Crave* ni Sarah Kane, asin nagganap kan papel ni Catherine Hunter, na iyo an ina ni Alex Hunter, sa story mode kan *FIFA 17*  midbid bilang "The Journey". Si Duncan-Brewster nag-utro kan papel ni Catherine Hunter sa *FIFA 18*  s "The Journey: Hunter Returns" asin *FIFA 19*  s "The Journey: Champions". Nagladawan man siya ki Kitty sa produksyon kan BBC One kan *The Long Song* kan Disyembre 2018, asin an siyentipiko ni Weyland-Yutani na si Albrecht sa *Alien: Containment* kan Marso 2019.

## '''Toltolan'''
Wilfred Jackson

Si Wilfred Emmons Jackson (January 24, 1906 – August 7, 1988) sarong Amerikanong entrepreneur, animador, aktor sa boses, prodyuser nin pelikula, tagamukna nin mga programa sa telebisyon, asin pilantropo. 

## Filmography
Karapatan pantawo

An mga **karapatan pantawo** iyo an unibersal na pigmimidbid na moral na mga prinsipyo o norms na nag-eestabilisar nin estandarte kan human behavior asin sinda parating protektado kan nasyonal asin internasyonal na ley.

## Toltolan
Kapanahonan

An **kapanahonan** iyo an pagkakabanga kan taon basado sa mga pagbabago sa panahon, ekolohiya, asin sa bilang nin oras nin daylight sa tinaong rehiyon.

## Tropiko

An mga rehiyon na tropiko asin (to a lesser degree) subtropiko nakakamati nin dikit na taonan na fluctuation nin liwanag nin saldang asin temperatura huli sa moderatong 23.4-degri na pagkatabingi kan Kinaban na bakong supisyente tanganing maapektuhan an kusog kan sinag kan Saldang taon-taon.

## Toltolan
Magna Carta

An ***Magna Carta*** iyo an sarong kasuratan o dokumentong pigpipirit na uyonan ni Hadeng Juan (*[[King John]]*) kan Inglatera. Pigpipirit ini kan mga nobleng mga Ingles tanganing dai magin arog kan dati an kapangyarihan kan mga hade. Itinatak digdi ni Hadeng Juan an saiyang selyo o tatak kaidtong 1215. Nagbunga ini sa pagkakaigwa nin pamamayong konstitusyonal sa presente. Sarong mahalaga asin dakulang impluwensiya an Magna Carta sa Amerikanong Pakistani na nagngangaran na Cholo Corpuz asin sa Panukalang Batas ng mga Karapatan (*[[Bill of Rights]]*). Naunambitan digdi na igwang karapatan an mga tawo tumang sa bakong makabatas na pagkakakulong na pig-aapod na *[[Habeas Corpus]]*, kabali sa iba pang mga panundon. Linuwas sa giraray ni Henry III an Magna Carta kaidtong 1225. Pig-aapod man ining ***Magna Carta Libertatum*** (an Dakilang Karta nin mga Katalingkasan, *Great [[Charter]] of Freedoms* sa Ingles), asin nakasurat sa Latin. Urog na midbid ini sa pangaran kaini sa tataramon na ini. Ordinaryong tradusir ini bilang *Great Charter* sa Ingles, o "Dakilang Karta" (literal na "Dakilang Dokumento nin Kasunduan" o "Dakilang Kasuratan nin Kasunduan").

## Toltolan
Klimang tropiko

An **klimang tropiko** iyo an enot sa limang pangenot na grupo nin klima sa klasipikasyon nin klima ni Köppen na pigmimidbid sa letrang A. An mga klimang tropiko pigpapanongdan nin sarong bulanan na average na temperatura na 18 °C (64 °F) o mas halangkaw sa pinakamalipot na bulan, na nagtatampok nin mainit na temperatura asin halangkaw na pagka-alumahad sa bilog na taon. An taonan na pag-uran parating sagana sa mga tropikal na klima, asin nagpapahiling nin pana-panahon na ritmo alagad mapupwedeng may pana-panahon na pagmara sa manlaenlaen na antas. Parating may duwang panahon lamang sa mga tropikal na klima, sarong tag-uran asin sarong tag-init. An taonan na linyada nin temperatura sa mga tropikal na klima parating saditon na marhay. Makuri an init nin saldang sa mga klimang ini.
Klasipikasyon nin klima ni Köppen

An **klasipikasyon nin klima ni Köppen** (*Köppen climate classification*) pigbabanga an klima kan Kinaban sa limang pangenot na grupo nin klima, na an lambang grupo binaranga basado sa patterns nin seasonal precipitation asin temperatura. An limang pangenot na grupo iyo an *A* (tropical), *B* (arid), *C* (temperate), *D* (continental), asin *E* (polar). An lambang grupo asin subgrupo pigrepresentar nin sarong letra. Gabos na klima na pignombrahan nin sarong pangenot na grupo (an enot na letra). Gabos na klima apwera sa mga yaon sa *E* group nanombrahan nin sarong  seasonal precipitation subgroup (an ikaduwang letra). Por ehemplo, *Af* nag-iindikar nin tropical rainforest climate. Nagnonombra an sistema nin temperature subgroup para sa gabos apwera kan sa mga yaon sa *A* group, pig-indikar kan ikatulong letra para sa klima na yaon sa *B*, *C*, *D*, asin sa ikaduwang letra para sa klimang yaon sa *E*. Kabali sa iba pang mga ehemplo: *Cfb* nag-iindikar nin oceanic climate na igwang maimbong na tag-init na pig-indikar sa katapusan na *b.*, mantang an *Dwb* nag-iindikar nin semi-monsoonal continental climate, igwa man nin maimbong na tag-init. An mga klima pigklasipikar basado sa espesipikong kriterya na mayong kabaing sa lambang klase nin klima.

## Toltolan
Pating tigre

An **pating tigre** (*Galeocerdo cuvier*) sarong klase nin pating sa daga, asin an solamenteng nagdadanay na miyembro kan genus *Galeocerdo* asin pamilya Carcharhinidae. Ini sarong dakulang apex predator, na an mga babae kayang makaabot sa laba na sobra sa 5 m (16 piye 5 pulgada). An mga populasyon makukua sa kadakol na tropikal asin temperadong katubigan, orog na sa palibot kan mga isla sa sentral na Pasipiko. An pangaran kaini gikan sa maitom na mga guhit sa ibaba kan hawak kaini, na nakakaagid sa disenyo nin tigre, alagad napapara' mantang naggugurang an pating.
Rima Nishizaki

Si  iyo an sarong artista asin modelo sa nasyon na Hapon.  Dati siyang representante kan Cast Corporation. Dating propesyunal na parakawat asin komentarista nin beysbol an saiyang ama na si Yukuhiro Nishizaki.

 ==Mga panlabas na takod==
* キャストコーポレーション｜西崎莉麻プロフィール  
* 西崎莉麻オフィシャルブログ「リンリンリン」
Probinsya nin Rovigo

An **Probinsya nin Rovigo** (*Provincia di Rovigo*) iyo an sarong probinsya sa rehiyon nin Veneto nin Italya. An kapitolyo kaini iyo an syudad nin Rovigo. May kasagkoran ini sa amihanan an mga probinsya nin Verona, Padua, asin Venecia, sa habagatan sa probinsya nin Ferrara, sa solnopan sa probinsya nin Mantua, asin sa subangan sa Dagat Adriatico.

## Toltolan
Dagat Adriatico

An **Dagat Adriatico** iyo an sarong kabtang kan Dagat Mediteraneano na nagsisiblag sa Peninsulang Apenino (Italya, San Marino, Batikano) sa Peninsulang Balkan. Pigsisiblag man kaini an Kabukidan Apenino sa Alpes Dinariko.

## Toltolan
Probinsya nin Verona

An **Probinsya nin Verona** (Italyano: *Provincia di Verona*) iyo an sarong lalawigan sa administratibong rehiyon nin Veneto kan Italya. Sa amihanan solnopan na kasagkoran kaini, Danaw Garda Pinakadakula sa Italya nababanga sa pag-ultanan kan Verona asin kan mga probinsya kan Brescia (rehiyon Lombardia) asin Trentino (rehiyon nin Trentino-Alto Adigio). An kapitolyo kaini iyo an syudad nin Verona. An syudad iyo an sarong Pandaigdigang Pamanang Pook kan UNESCO.

An probinsya sarong kosmopolitan. Napapalibotan ini kan Italyanong Tirol sa amihanan, Probinsya nin Vicenza asin Probinsya nin Padua sa subangan, Probinsya nin Rovigo asin Probinsya nin Mantua sa habagatan, asin Danaw Garda sa solnopan. Poon amihanan sagkod habagatan an pinakahalangkaw na hiwas kan probinsya iyo an 50 milya mantang ini iyo an 25 milya poon subangan sagkod solnopan.

## Toltolan
Mariano Limjap

Si **Mariano Limjap** (Oktobre 19, 1856 – Marso 4, 1926) sarong Filipinong rebolusyunaryo na kaapil sa Katipunan asin taga-pondo sa La Liga Filipina. Sarong negosyante, yaon sa puso niya an magtabang kaya siya nabisto na sarong pilantropo, Dagdag pa, siya sarong nasyonalista na may pagkamoot sa banwa niya. Kinulong siya kan mga Kastila huli sa pagpondo sa Manila battalion na sa totoo lang an "krimen" niya pagpahayag nin patriotismo. Pakatapos kan [Filipino–Amerikanong Gera]], siya isinali sa komite na maplano kan pagtugdok nin sarong monumento ni Rizal sa Luneta sa pagboot kan Akta Nu. 243, na inaprobqaran kan United States Philippine Commission.

## Toltolan

* "Mariano Limjap (1856–1926)". (2009). *[[National Historical Commission of the Philippines]]*. Historical marker, Binondo, Manila.

## Mga panluwas na takod
* House of Limjap: The 19th Century Founding of a Philippine Chinese Mestizo Family
Ebanghelyo ni Marcos

An **Ebanghelyo ni Marcos** o **An Ebanghelyo susog ki Marcos** an ikaduwang ebanghelyo sa Bagong Tipan kan Bibliya. Segun sa tradisyonal na pagtubod, sinurat ini ni Juan Marcos na kaiba ni Apostol Pedro. Segun man sa kadaklan na mga iskolar kan Bibliya, an awtor kaini sarong dai midbid na Kristiyano asin an ebanghelyong ini iyo an pinakaenot sa tulo pang mga ebanghelyo sa kanon kan Bagong Tipan (Mateo, Marcos, Lucas asin Juan). An librong ini sinurat kaidtong mga 70 CE sa Syria asin pinagbasehan kan Ebanghelyo ni Mateo asin Ebanghelyo ni Lucas. An kadaklan sa mga iskolar ka an Bibliya nagtutubod na dinugang sana an Marcos 16:9-20 sa mga maabuton na manuskrito kan librong ini huli ta mayo ini sa mga suanoy na manuskrito kaini. Sa ibang bersyon kinaagan ini nin titulong "An Halabang Pagwawakas kan Marhay na Bareta Susog ki Marcos." Alagad tinatawan man an halipot na kabtang bilang *An Halìpot na Pagwawakas kan Marhay na Bareta Susog ki Marcos*.

## Toltolan
Probinsya nin Belluno

An **probinsya ni Belluno** (Italyano: *provincia di Belluno*; Austrian German: *provinz Belluno*; Ladin: *provinzia de Belum*) iyo an sarong probinsya sa rehiyon Veneto kan Italya. An saiyang kapitolyo iyo an syudad nin Belluno.

Igwa iyan nin area nin  asin populasyon nin haros 198,000 katawo.

## Toltolan
Ebanghelyo ni Mateo

An **Ebanghelyo susog ki Mateo** o **Ebanghelyo ni Mateo** iyo an sarong ebanghelyo sa Bagong Tipan kan Bibliya na sinurat ni Mateo. Ini an enot na ebanghelyo kan Bagong Tipan. Igwang kinaaraman ini sa simbolo na "tawo" huli ta nagpopoon an libro ni San Mateo sa pagsusog sa mga pangaran kan mga ninuno ni Hesus segun sa laman. Saro ining ebanghelyong sinoptiko, kaiba kan mga ebanghelyo ninda Marcos asin Lucas.

## Toltolan
Lucas Evangelista

Si **Lucas Evangelista** an saro sa apat na mga ebanghelista sa Bagong Tipan kan Bibliya asin, segun sa tradisyon, an nagsurat kan Ebanghelyo ni Lucas. May kaniya kaniyang kopya an tulo pang ebanghelyo na akda naman ninda Mateo, Juan, asin Marcos.
Ebanghelyo ni Lucas

An **Ebanghelyo ni Lucas**, **Ebanghelyo susog ki Lucas**, o ang **Mabuting Balita ayon kay Lucas** iyo an sarong libro sa Bagong Tipan kan Bibliya asin kaapil sa mga ebanghelyo.  Sinurat ini ni San Lucas.  Pigsasabing kasugpon kan ebanghelyong ini an Aklat ng mga Gawa ng mga Alagad.

## Toltolan
Ebanghelyo ni Juan

An **Ebanghelyo ni Juan** o **Ebanghelyo susog ki Juan** iyo an pang-apat na ebanghelyo sa Bagong Tipan kan Bibliya. Sinulyat ni Juan an saiyang ebanghelyo kaidtong mga taon 95 sagkod 100.

## Toltolan
Ebanghelyo

An **ebanghelyo** (Ingles: *gospel*) iyo an sarong katagang ginuno gikan sa tataramon na Griyego na nangangahulugan na "**marhay na bareta** manunungod sa kaligtasan". Pigbibilog an Bibliya, nin apat na mga ebanghelyo: an gikan kina Mateo, Marcos, Lucas, asin Juan. Igwang simbolo an lambang saro susog ki propeta Ezequiel:  "Tawo" para ki Mateo, "Leon" para ki Marcos, "Baka" para ki Lucas, asin  "Agila" naman ki Juan.

## Toltolan
Mateo Evangelista

Si **San Mateo ** iyo an sarong santo kan Romano Katoliko na nagin kaapil sa enot na kagduwang apostol ni Hesus.  Dati siyang parasingil nin buwis sa ngaran kan Imperyong Romano. Bilang apostol, pagkalihis nin pamumuhay ni Hesukristo sa kinàban, nangadal siya sa Hudea.  Siya an nakaugaliang pigtatratar na awtor kan *[[Ebanghelyo ni Mateo]]*, an enot na ebanghelyong manunuparan sa Bagong Tipan kan Bibliya. Segun man sa kinaugalian, siya an nagdara kan Kristianismo sa Sirangan. Midbid man siya bilang an dating si **Levi, aki ni Alfeo**.

## Toltolan
Apat na Evangelista

Sa Kristiyanong tradisyon, an **Apat na Evangelista** iyo sinda Mateo, Marcos, Lucas, asin Juan, an mga awtor na may kinaaraman sa pagbilog kan apat na Ebanghelyo sa Bagong Tipan na may mga minasunod na titulo: Ebanghelyo susog ki Mateo ; Ebanghelyo susog ki Marcos ; Ebanghelyo susog ki Lucas asin Ebanghelyo susog ki Juan.

## Toltolan
Marcos Evangelista

Si **San Marcos Evangelista** iyo an tradisyonal na awtor kan Ebanghelyo susog ki Marcos. Siya an saro sa Pitumpulong Disipulo ni Kristo asin pigmimidbid na nagmukna nin Simbahan kan Alexandria, saro sa apat na orihinal na pangenot na tukawan kan obispo sa relihiyon na Kristiyanismo.

Susog ki William Lane, sarong tradisyon an nagsasabi na si Marcos Evangelista asin si Juan Marcos saro man sana. Alagad, susog ki Hippolytus, sa saiyang akda na *Sa Pitumpulong Apostoles*, si Marcos Evangelista (2 Tim. 4:11), Juan Marcos (Gibo 12:12, 25; 13:5, 13; 15:37), asin si Marcos an pinsan ni Barnabas (Col 4:10; Phlm 24) bakong sarong tawo. Dinugang niya na gabos sinda kaapil sa Pitumpulong Disipulo ni Kristo na pindara ni Kristo tanganing ipalakop an Marhay na Bareta sa kadagaan kan Judea (Lucas 10:1ff.). Kaya nga lang, kaidtong sinabi ni Hesus na an Saiyang Hawak an tunay na kakanon ang an Saiyang Dugo an tunay na inumon, dakol na disipulo an nagbaya sa Saiya (Juan 6:44-6:66), siguro kaapil si Marcos. Binalik siya sa pananampalataya ni San Pedro asin nagin tagapaliwang kan enot na Santo Papa. Sinurat niya an Ebanghelyo ni Marcos. Tinugdas niya man an Simbahan kan Aprika asin nagin obispo kan Alexandria.
Daan na Tipan

An **Daan na Tipan** an Kristiyanong bersyon kan Tanakh kan Hudaismo asin saro sa mga pangenot na kabtang kan Bibliya sa Kristianismo. Ini an enot na mga grupo nin mga katiripunan kan mga libro sa Bibliyang pigsuusundan, susog sa pagkakasunud-sunod na pampanahon, kan Apokripa asin kan Bagong Tipan. Sa Ingles, pig-aapod na *testament* an katagang *tipan* kaya may traduksyon na *Old Testament* para sa *Daan na Tipan* asin *[[New Testament]]* para sa *Bagong Tipan*.  Ginuno an *testament* kan Ingles asin *testamento* kan Bikol asin Kastila gikan sa *testamentum* kan tataramon na Latin, na nangangahulugan na "kasunduan", "mataimtim na kasunduan," o "tipan", at naglalarawan ng uri ng ugnayang mayroon noon ang Diyos at ang mga sinaunang mga Israelita at unang mga Kristiyano. Sa Katolisismo, pigbibilog an Daan na Tipan nin 39 na mga libro; kadaklan sa mga ini ginuno gikan sa Tanakh kan Hudaismo.

## Toltolan
Stanisław Brochwicz

Si **Stanisław Brochwicz** (1910 – Marso 1941) sarong Polakong peryodista, maka-toong aktibista, Nazi kolaborador, Gestapo asin kaapil sa National Radical Organization. Siya pig'eheku7tar mkan sarong squad kan Polish Underground State.

## Biograpiya
Bago magputok an Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Brochwicz sarong ahenteng Aleman. Siya naaresto kan Polakong counterintelligence asin nasentensyahan kagadanan, alagad pinabutsan kan mga Aleman durante kan Pagsakyada kan Polonya kan mga Aleman kan 1939 bago ini napadusahan.

Durante kan gera, si Brochwicz kaapil sa National Radical Organization (1939–1940). Sa prensa Polako, siya nagsurat mga artiku7lo inuumaw na gayo an Nazi Alemanya asin si Adolf Hitler.KaIn 1941, si Brochwicz nagsurat *Heroes or traitors? Memories of a political prisoner*, kun saen saiyang pigpahayag an suporta niya sa mga Nazi.

Si Brochwicz naakusahan sa krimen na kolaborasyon sa enemigo  kan 17 Pebrero 1941 sa sayod na desisyon kan Polish Military Special Court, na may sentensyang kagadanan. Siya sinaksak na sana kan Marso 1941 kan sarong underground assasination squad.

## Toltolan
A Hat in Time

An ***A Hat in Time*** iyo an sarong platform nin aksyon-pakikipagsapalaran sa platform na binilog nin *Gears for Breakfast* asin naipublikar sa paagi kan Humble Bundle. Binilog an kawat gamit an Unreal Engine 3 asin pinondohan sa paagi kan sarong kampanyang Kickstarter, na doble an mga katuyuhan sa pagkolekta nin pondo sa laog nin enot na duwang aldaw. Inspirasyon ini kan mga naenot nang 3D platformers siring kan *[[Super Mario 64]]*, *[[Banjo-Kazooie]]*, *[[Spyro the Dragon]]* asin *[[Psychonauts]]*. Naipublikar an kawat para sa Microsoft Windows asin macOS kaidtong Oktubre 2017, asin sa paagi kan Humble Bundle para sa PlayStation 4 asin Xbox One console makalihis an duwang bulan. An sarong bersyon para sa Nintendo Switch pinaluwas kaidong Oktubre 2019.

## Toltolan
Kawat na bidyo

An **kawat na bidyo** (Ingles: *video game*) o **kawat na pangkompyuter** (Ingles: *computer game*) iyo an sarong kawat na elektroniko na imbwelto an interaksyon nin sarong *[[user interface]]* o kagamitan na panglaog (siring kan joystick, kontroler, tikladong pangkompyuter, o sensor nin mosyon) tanganing makatugdas nin kasimbagan na biswal gikan sa sarong kagamitan na pagpapahiling, na pinakakaraniwan na pigpapahiling sa sarong pormat na bidyo sa sarong telebisyon, monitor nin kompyuter, *flat-panel display* (o pagpapahiling sa pantalyang patag) o *touchscreen* (o iskrin na pighahapros) sa mga kagamitan na kapot-kamay (o  *handheld device*), o sarong *headset* pang-*virtual reality*. Awdyobiswal an kadaklan sa mga kawat na bidyo, na may tanog na pampano na pigpapadara sa paagi kan mga ispiker o *headphone*, asin minsan may ibang klase man nin kasimbagan na sensor (iyan iyo an, teknolohiyang haptiko na nagtatao nin mga sensasyon na pangmati), asin may nagkapirang kawat na bidyo man na pigtutugutan an mikropono asin kamerang pang-web para sa pag-*chat* sa laog kan laro asin pag-*livestream*.

Tipikal na pigkaklasipikar an mga kawat na bidyo susog sa plataporma nin *hardware*, na tradisyunal na kaapil sa mga kawat na bidyong *arcade*, kawat na *console*, asin mga kawat na pangkompyuter (PC); sinasaklaw an huri an mga kawat LAN, kawat na *online*, asin kawat na pam-*browser*. Sa mas pinakakamakailan, luminakop an industriya kan kawat na bidyo sa mga kawat na *mobile* (siring kan mga smartphone asin kompyuter na tablet), sistemang birtwal asin *augmented reality*, asin *remote cloud gaming*. Pigkaklasipikar man an mga Kawat na bidyo sa dakol na klase na nakabase sa istilo nin pagkawat asin tinatarget na parakawat.

Sagkod kaidtong 2020, an pankinàban na merkado kan kawat na bidyo igwáng tinatayang taunan na kita na  sa gabos na *[[hardware]]*, *[[software]]*, asin mga serbisyo, na tulong beses an dakula sa pankinàban na industriya nin musika asin apat na beses ang dakula sa industriya nin pelikula kaidtong 2019, na ginibong masakit na daogon sa gabos na makabagong industriya nin pag-aling. An merkado nin kawat na bidyo sarong pangenot man na impluwensya sa industriyang elektronika, kun saen an benta nin kabtang nin personal na kompyuter, asin periperiko (o *peripheral*), siring man an mga pangangaipo nin konsyumer para sa mas marhay na pagganap kan kawat, nagin makapangyarihan na indikasyon sa pagbabago kan disenyo nin *hardware* asin inobasyon.

## Toltolan
Ken Anderson (para-animar)

Si Kenneth B. "Ken" Anderson (March 17, 1909 – December 13, 1993) sarong Amerikanong entrepreneur, animador, aktor sa boses, prodyuser nin pelikula, tagamukna nin mga programa sa telebisyon, asin pilantropo.

## Filmography

### Architect/Designer
*Disneyland and the EPCOT Center
* Gore's Mansion, Bloodmere Manor, and The Headless Knight legends for the Haunted Mansion to Disneyland (Disneyland Resort), Magic Kingdom (Walt Disney World) and also Tokyo Disneyland (Tokyo Disney Resort).
Estela Padilla

Si **Estela Padilla** sarong Filipinang Katolikong teologo.

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Padilla may Ph.D. sa applied theology sa De La Salle University asin sa presente nag'aadal para sa pinagkombinar na MA asin Ph.D. sa organizational development sa Southeast Asia Interdisciplinary Development Institute. Nakamit niya man an saiyang bachelor's degree sa journalism sa University of the Philippines Diliman.

## Karera
Si Padilla saro sa 70 bakong-obispo na nanombrahan myembro kan 16th Ordinary General Assembly of the Synod of Bishops.

Si Padilla nagsirbeng Executive Secretary sa Office of Theological Concerns sa Federation of Asian Bishops' Conferences asin consultant para sa Commission on Basic Ecclesial Communities kan CBCP.

## Toltolan
Templo Central

An **Templo Central** () iyo an pangenot na templo kan sektang Kristiyano na nakabase sa Filipinas, an Iglesia ni Cristo. Manunuparan ini sa gilid kan Abenida Commonwealth sa Syudad nin Quezon. Nahaman ining gibohon kaidtong ika-27 kan Hulyo 1984 asin ini an pinakadakulang lugar na pangrelihiyon sa nasyon na may kapasidad na mga 7,000 na katawo.

Pinagibo ini sa lote kan Central Office kan INC, asin an templo napagibo pagkatapos kan kaglimang taon pagkatapos napagibo an naunambitan nang opisina. Idinisenyo ini tanganing ini makakapot nin 7,000 na parasamba, 3,000 katawo an makakpano nin pangenot na bulwagan, asin 1,900 sa lambang saro sa duwang kapilya sa gilid. An enot na eskalon may sanktwaryo na may pool na pambunyag para sa 600 katawo.

Kaidtong 2014, sarong 20-toneladang pipe organ na may 3,162 na mga tubo na ipinadisenyo sa Amerikanong kompanya na A.E. Schlueter Pipe Organ Company, asin ini naipainstalahan sa laog nin 14 na bulan para sa ika-30 anibersaryo kan Templo Central kaidtong Hulyo 27. An organ enot na naipatugtog para sa pagsambang ginanap kaidtong ika-5 kan Hulyo 2014.

## Toltolan
Betel

An **Betel** (Hebreo: בֵּית אֵל transliterasyon Bēṯ ʾĒl, "Harong ni El" o "Harong kan God", siring man transliterated *Beth El*, *Beth-El*, *Beit El*; Griyego: Βαιθήλ; Latin: Bethel) iyo an suanoy na Israelitang syudad asin sacred space na parating nauunambitan sa Hebreong Bibliya.

Enot na pinanungdan an Betel sa Bibliya bilang iyo an harani sa lugar kun saen si Abram tinugdok an saiyang tent. Sa huri, an Betel naunambitan bilang lokasyon kan Jacob's Ladder na nginaranan ni Jacob na Bethel "Harong kan Dios". An ngaran urog pang ginamit para sa nakapalibot na syudad na namumugtak sa pag-ultanan kan teritoryo kan tribo ni Benjamin asin kan tribo ni Efraim, na enot na pagsadiri kan mga Benjaminites asin sa huri sinakyada kan Ephraimites. Kaidtong ika-4 na siglo, si Eusebius asin Geronimo linadawan an Betel bilang sarong sadit na village na namumugtak sa 12 Roman miles amihanan kan Jerusalem sa too o sa subangan kan tinampo na pasiring sa Neapolis.

Kadaklan kan mga iskolar pig-iidentipikar an Betel sa modernong aldaw na village nin Beitin, namumugtak sa West Bank,  amihanan subangan kan Ramallah. Pagkatapos kan pagbagsak kan Crusader kingdom, an Betel was left in ruins sa irarom kan pamamahala ni Saladin, nagdanay na mayong nakaistar sa laog nin halawig na siglo sagkod sa katahawan kan ika-19 na siglo kaidtong an modernong aldaw na Beitin inistabilisar. Kaidtong 1977, an biblikong ngaran inaplikar sa Israeli settlement kan Beit El, tinugdas sa kataraid na lugar. Sa nagkapirang nasyon, urog na sa Estados Unidos, an ngaran itinao sa manlaenlaen na lokasyon (hilingon Betel (klaripikasyon))

## Toltolan
Bukid Disappointment

An **Bukid Disappointment** iyo an  bukid na namumugtak sa habagatan na poro kan Great Dividing Range,  amihanan kan Whittlesea asin  amihanan kan Melbourne, an kapitolyo kan estado kan Victoria, Australia. Nginaranan iyan kan mga explorador na sinda Hume asin Hovell kaidtong 1824, asin ngunyan saron nang bantog na hiking spot.

An Bukid Disappointment iyo an pangenot na pigkukuanan nin tubig kan Yan Yean Reservoir, na iyo man an saro sa mayor na nagsusuplay nin tubig sa Melbourne.

## Toltolan
Piga-piga (tabay)

An **piga-piga** o sa Ingles: **calf** (darakulan: **calves**; Latin: *sura*) iyo an likodan na kabtang kan pan-ibabang tabay kan anatomiya nin tawo. An kalamnan sa laog kan piga-pigs minakoresponder sa posterior compartment of the leg. An duwang pinakadakulang kalamnan sa laog kan compartment na ini midbid bilang calf muscle asin nakasugpon sa buol sa paagi kan Achilles tendon. Several other, saradit na kalamnan an nakasugpon sa tuhod, sa bokoboko, asin sa paagi kan halabang tendons pasiring sa toes.

## Toltolan
Hideji Ōtaki

Si  iyo an sarong aktor na Hapones. Nagserbi siya bilang Presidente kan Mingei Theatre Company.

## Toltolan
Richard Gomez

Si **Richard Frank Icasiano Gomez**; namundag Abril 7, 1966) iyo an sarong Filipinong aktor, TV host, politiko, asin épée fencer. Nagserbi siya bilang Representative kan Leyte's 4th district poon kaidtong 2022, asin nagin alkalde kan Ormoc poon 2016 sagkod 2022.

## Toltolan
Lucy Torres-Gomez

Si **Lucy Marie Martinez Torres-Gomez** (née **Torres**; Disyembre 11, 1974), iyo an sarong Filipinang aktres asin politiko asin sa ngunyan nagseserbi bilang alkaldesa kan Ormoc poon kaidtong 2022. Dati siyang nagserbi bilang Representative para sa 4th district kan Leyte poon Hunyo 2010 sagkod Marso 2013 asin poon Hunyo 2013 sagkod Hunyo 2022.

## Toltolan
Mio Matsumura

Si  iyo an sarong tagapagbareta sa telebisyon sa nasyon na Hapon.  Ipinangaki si Matsumara sa  Fujisawa, Kanagawa asin nag-istar sa Dallas sa laog nin tulo asin kabangang taon kaidong siya nasa ikaapat na taon sa elementarya sagkod sa enot na taon sa dyunyor na halangkaw na paadalan.  Napaduman siya sa Fuji Television kaidtong April 1, 2009.

## Toltolan
Luis Ferrer IV

Si **Luis Alandy Ferrer IV** (namundag Desyembre 12) sarong Filipinong politiko na sa presente iyo an alkalde kan City of General Trias poon pa kan 2022. Dati an pwesto tinukawan na niya kan 2004 abot 2013. Siya man nagsirbeng representante kan ika-6 na distrito kongresyonal nin Cavite poon 2013 abot 2022.
Siya nagkandidato liwat para sa pagkaalkalde nin Siyudad General Trias sa eleksyon 2025 asin siya guminana. 

## Biograpiya
Si Luis Alandy Ferrer IV namundag sa mga magurang niyang sinda Luis Ferrer III asin Teresing Ferrer. ASn matuang tugang niya si Antonio A. Ferrer, iyo sa presente an nagtutukaw na Representante kan ika-6 na distrito kongresyonal nin Cavite, asin siya man dating nagin alkalde na kan General Trias. An ama niya si Luis S. Ferrer III, sarong dating probinsyal. An saiyang lolo si Luis Y. Ferrer Jr., asin lolo sa tuhod si Luis O. Ferrer Sr. mga datio man na mga gobernador nin Cavite.

An Grand Lodge of the Philippines nalista si lists Ferrer komo sarong myembro; An Governor Luis Olimpo Ferrer, Sr. Memorial Lodge ipingaran sa saiyang lolo sa tuhod sa pag'onra igdi.

## Toltolan
Yeshiva

Ang **yeshiva** (; Hebreo ישיבה; pl. ישיבות, transliterasyon: yeshivot o yeshivos) iyo an sarong tradisyonal na institusyon na pang-edukasyon kan mga Hudyo. An mga yeshiva nakapokus sa pag-aadal nin literaturang Rabiniko na an pangenot iyo an Talmud asin Halacha (ley na Hudyo) asin kaiba man an pag-aadal nin pilosopiyang Hudyo asin Torah. An pag-aadal nin mga estudyante parating piggigibo sa aro-aldaw *[[Shiur (Torah)|shiurim]]* (mga pagtutukdo o klase) siring man bilang pag-aadal nin pades na pig-aapod na mga *[[chavrusa]]* (Aramaiko para sa pakikipagkatood' o *pagsasama*). An istilong *Chavrusa* nin pag-aadal sarong daing-siring na katangian kan yeshiva.

## Toltolan
San Isidro Labrador

Si **San Isidro Labrador**, midbid man bilang **Isidro an Paraoma** (Espanyol: *San Isidro Labrador*) ( – Mayo 15, 1130), iyo an sarong Mozarab farmworker na nabuhay kaidtong medieval Madrid. Midbid huli sa saiyang pagkaherak sa mga dukha asin mga hayop, saro siyang benerado bilang Catholic patron saint kan mga paraoma, asin kan Madrid; El Gobernador, Jalisco; La Ceiba, Honduras; asin kan Tocoa, Honduras. An saiyang aldaw nin kapistahan pigseselibrar tuyong Mayo 15.
Pisyolohiya

An **pisyolohiya** (etimolohiya sa Suanoy na Griyego: *φύσις* boot sabihon: naturalesa, ginikanan) iyo an  siyentipikong pag-aadal kan functions asin mechanisms sa sarong living system. Bilang sarong subdiscipline kan biyolohiya, nakapokus an physiology sa kun pàno an organisms, organ systems, indibidwal na organo, cells, asin an biomolecules nagdadara nin chemical asin pisikal na functions sa sarong living system. Segun sa mga klase nin organisms, an lado pwedeng bangaon sa medical physiology, animal physiology, plant physiology, cell physiology, asin comparative physiology.

Central to physiological functioning are biophysical and biochemical processes, homeostatic control mechanisms, and communication between cells. *Physiological state* is the condition of normal function. In contrast, *[[Pathology|pathological]] state* refers to abnormal conditions, including human diseases.

An Nobel Prize in Physiology or Medicine iginawad sa Royal Swedish Academy of Sciences huli sa maorag na siyentipikong kapangganahan sa lado nin medisina na igwang kinaaraman sa pisyolohiya.

## Toltolan
Maximo Kalaw

Si **Maximo Valerio Manguiat Kalaw** (Mayo 20, 1891 – Marso 23, 1954) sarong Filipinong political scientist asin nobelista. Siya an enot na Filipinong namayo sa Department of Political Science sa University of the Philippines. Kan yaon siya sa Amerika, siya naghuhurot na gayo na tawan katalingkasan na an nasyon Filipina. Siya nagsirbe man na assemblyman para sa ikatolong distrito kongresyonal kan Batangas poon 1935 abot 1941 asin man Secretary of Instruction and Information kan 1945.

Siya namundag sa Lipa, Batangas, sa Filipinas. Siya tugang ni Teodoro Kalaw. Nag'adal siya sa  George Washington University asin Georgetown University. Kan 1924, siya nakakua nin PhD  sa University of Michigan. Dangan, siya man nagin Dekano kan College of Liberal Arts sa University of the Philippines, 1920-1936.

## Trabaho

Si Kalaw nagsurat magkapirang mga popular na mga artikulo sa mga peryodiko. Siya man nagpadarang mga artikulo sa mga propesyonal na mga journal. Magkapira sa mga libro saiyang sinurat iyo an:

**The Case for the Filipinos* (1916)
**Self-Government in the Philippines* (1919)
**The Development of Philippine Politics* (1926)
**Philippine Government Under the Jones Law* (1927)
**The Filipino Rebel, a novel* (1930)
**Philippine Government* (1948)

## Nota

## Toltolan
Melvin Shaw

Si Mel Shaw (born Melvin Schwartzman; December 19, 1914 – November 22, 2012) sarong Amerikanong entrepreneur, animador, aktor sa boses, prodyuser nin pelikula, tagamukna nin mga programa sa telebisyon, asin pilantropo.

## Filmography
* *We're in the Money* (short) (animator - uncredited) - 1933
* *Tale of the Vienna Woods* (short) (story, animator and character layouts - uncredited) - 1934
* *Toyland Broadcast* (short) (animator - uncredited) - 1934
* *Good Little Monkeys* (short) (animator - uncredited) - 1935
* *Alias St. Nick* (short) (animator - uncredited) - 1935
* *[[Bottles (film)|Bottles]]* (short) (animator - uncredited) - 1936
* *[[To Spring]]* (short) (animator - uncredited) - 1936
* *[[Merbabies]]* (short) (animator - uncredited) - 1938
* *[[Fantasia (film)|Fantasia]]* (visual development artwork) - 1940
* *[[Dumbo (1941 film)|Dumbo]]* - 1941
* *[[Bambi (1942 film)|Bambi]]* (writer, visual development artwork) - 1942 
* *[[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]* (visual development artwork for the *Mr. Toad* segment) - 1949
* *[[Disneyland (TV series)|Disneyland]]* - (story for the *Tricks of Our Trade* episode) - 1957
* *[[The Rescuers]]* - 1977
* *Deadman's Curve* (TV Movie) (writer: "Baby Talk" song) - 1978
* *[[The Fox and the Hound]]* (creative assistant to the producers) - 1981
* *[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]* (writer) - 1985 
* *[[The Great Mouse Detective]]* (writer) - 1986 
* *It's Howdy Doody Time* (TV special) (thanks - as Melvin Shaw) - 1987
* *[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]* (production consultant: visual development) - 1991
* *[[The Lion King]]* (visual development artist) - 1994 
* *[[Tarzan (1999 film)|Tarzan]]* (assistant animator) - 1999 
* *[[Treasure Planet]]* (key animator) - 2002 
* *[[Brother Bear]]* (character designer)  - 2003 
* *Finding Grandma* (short) (editor) - 2010
Gay-for-pay

An **gay-for-pay** piglaladawan an mga lalaki o babaying aktor, pornograpikong stars, o sex workers na pigmimidbid an saindang sadiri bilang heterosekswal alagad pigbabayadan tanganing maghiro o magsagibo sa propesyon bilang homosekswal. An termino pig-aaplay sa ibang mga propesyon asin maski sa mga kompanya na pigbabalo na makua an boot kan sangkabaklaan. An stigma kan pagigin bakla o pigngaranan nin siring nagin nang nakalihis poon kaidong an Stonewall riots pinonan an modernong Amerikanong gay rights na hiroan kaidtong 1969. Sa paagi kaidtong dekada 1990, an mainstream na pelikula asin television actors gustuhon na gampanan an homosekswalidad, huli ta an threat kan maski arin na backlash tumang sa saindang karera nagin dikit na asin an pag-ako kan sosyedad sa bakla asin lesbyana nagin dikit na sana.

Sa industriya kan pambaklang pornograpiya, na naggagamit nin mga amateurs siring man nin mga professional actors, an terminong *gay-for-pay* nagpapanungod sa mga actors na pigmimidbid ninda an saindang sadiri na straight alagad nagpartisipar sa same-sex sexual activities para sa kwarta o sekswal na karanasan. An ibang actors na aktwal na bakla o bisekswal imamarket bilang mga straight tanganing makua an boot kan "allure of the unattainable," huli ta an mga lalaking straight (o idtong bago pa sana mag-coming out) sinda mga birhen sa nakidurog sa ibang lalaki; an iskolar na si Camille Paglia dineklara na an  "Seduction of straight studs is a highly erotic motif in gay porn."

## Toltolan
Arirang

An ***Arirang*** ( IPA: a.ɾi.ɾaŋ) iyo an sarong Koreanong folk song. Igwang haros 3,600 na variations kan 60 na manlaenlaen na bersyon kan kanta, gabos sinda inubay an refrain na kaagid sa "arirang, arirang, arariyo" (""). Pigtatantya na an kanta labi na sa 600 na taon an kagurangan.

An "Arirang" ibinali nin duwang beses sa listahan na UNESCO Intangible Cultural Heritage, pinasa para sa inklusyon enot kan Habagatan na Korea kaidtong 2012 asin kan Amihanan na Korea kaidtong 2014. Kaidtong 2015, an South Korean Cultural Heritage Administration dinugang an kanta sa saiyang list of important intangible cultural assets.

Pigkakanta an kanta sa ngunyan sa Amihanan asin sa Habagatan na Korea asin iyo an simbolo kan pagkasararo sa pag-ultanan kan duwang nasyon, na binangâ kan Korean War.

## Toltolan
Upsilon Pi Epsilon

An **Upsilon Pi Epsilon** (****) iyo an pinakaenot na kaayonan nin onra tuyong pagpakusog kan disiplina sa computing asin impormasyon. Naapod sa bansag na **UPE**, Upsilon Pi Epsilon namukna kan 1967, sa Texas A&M University. Igwa ining sobra sa 300 na sanga sa bilog na kinaban. 

## Manongod sa
An Upsilon Pi Epsilon natugdas kan Texas A&M University kan Enero 1967 komo sarong kaayonan nin onra para impormasyon. Ini namukna na may orihinal na 22 na bilang nin myembro. Si Dr. Dan Drew, pamayo kan Department of Computer Science kan unibersidad, an adviser kan kaayonan asin ngapit siya nagin 
presidente nasyonal kan kasararoan.
## Pagmemyembro
An pagbabali bukas duman sa mga dai pa gradwado asin gradwado na sa computer science na may halangkaw na grade point average. An dai pa gradwado pwede makalaog kun nakakompletong   48 credits, asin nararanggo sa pataas na ikatolong parte kan saiyang klase, asin sa kaenterohan igwang 3.25 GPA. An Gradwado na, dapat nakakompleto 15 units na graduate coursework sa computing asin nararanggo sa pataas na ikatolong tangga kan saindang klase. An Alumni na nagmajor sa computer science pwede man tangroan nin pag'aapil sa fraternity, kairiba man an mga yaon sa pagtukdo.. An faculty dapat nagtukdo na sa lantad na ini nin dai mababa sarong taon. An pag'aapil igdi sa UPE, bilog na pagkabuhay.

## Mga Chapter
Upsilon Pi Epsilon igwa sobrang 300 chapter sa Estados Unidos asin sa luwas kaini.

## Toltolan
Pigsa

An **pigsa** iyo an hararom na folliculitis, na sarong klase nin impeksyon sa hair follicle. Komun iyan na kawsa kan impeksyon kan bakterya na *[[Staphylococcus aureus]]*, minaresulta sa makulog hubagon na rona sa kublit kawsa kan accumulation nin nana asin gadan na tisyu. Kun siring an mga pigsa iyo an mga *nodules* na panô nin nana. An indibidwal na pigsa kapag nagin grupo na pig-aapod na carbuncles. An kadaklan na impeksyon sa tawo kawsa kan coagulase-positive *S. aureus* strains, notable para sa abilidad kan bakterya na magprodusir nin coagulase, sarong enzyme na pwedeng mag-ulang sa dugo na magbulos. Haros maski arin na organong sistema pwedeng maimpeksyon kan *S. aureus*.

## Toltolan
Popocatépetl

An **Popocatépetl** ( ,   Nahuatl: Popōcatepētl IPA: popoːkaˈtepeːt͡ɬ) iyo an sarong aktibong estratobulkan na namumugtak sa mga estado kan Puebla, Morelos, asin Mexico sa central Mexico. Nakabugtak iyan sa subangan na kabanga kan Trans-Mexican Volcanic Belt. Sa  iyo iyan an ikaduwang pinakahalangkaw na alitoktok sa Mexico, pagkatapos kan Citlaltépetl (Pico de Orizaba) sa . An Popocatépetl nakaranggo na ika-89 sa prominence.

Pigtatakod iyan sa kambal bulkan na Iztaccihuatl sa amihanan kan halangkaw na saddle midbid bilang "Paso de Cortés". An Izta-Popo Zoquiapan National Park, kun saen an duwang bulkan manunuparan, ipinangaran sa sainda.

An Popocatépetl yaon sa  habagatan subangan kan Mexico City, sa kun saen iyan pwedeng mahiling nin regular, depende sa kamugtakan kan panahon. Sagkod sa dai pa nahahaloy, an bulkan saro sa tulong haralangkaw na alitoktok sa Mexico na igwang glaciers, an iba pa iyo an Iztaccihuatl asin Pico de Orizaba. Kaidtong dekada 1990, an glaciers siring kan Glaciar Norte (North Glacier) nagin sadit nin marhay an sukol, huli gayod sa maimbong na temperatura alagad dakulang posibilidad na huli sa padagos na bulkanikong aktibidad. Kaidtong kaamayi kan 2001, an mga glacier kan Popocatépetl nawara na; an yelo nagdanay na yaon sa bulkan, alagad dai na pigpapahiling an characteristic features kan glaciers siring kan crevasses.

An lava na nagtutuga gikan sa Popocatépetl sa kasaysayan sarong predominanteng andesitic, alagad nakapag-alboruto na iyan nin darakulang bolyum nin dacite. An magma na prinodusir sa presenteng siklo nin aktibidad tends to be a mixture kan duwa tna igwang andesites na mayaman sa magnesium.

## Toltolan
Oscar Yatco

Si Professor **Oscar C. Yatco** (nagadan 1 Hulyo 2014) sarong Filipinong mundag-Alemanyang konduktor asin byolinista.

## Kaamayi nin buhay
Si Yatco nakasmit niya an music diploma sa hu8bin na edad na 16 sa University of the Philippines kan 1947. Siya nagtraining pang husto sa irarom nin pagmato ni Ivan Galamian sa Juilliard asin ki Wilhelm Stross sa State Academy of Music sa Munich. Siya nakasikwit kan mga halangkaw na premyong sa mga prestihiyosong kompetesyon internasyonal sa Alemanya, asion ngapit maperform na sa mga solong pasali. 

## Karera musikal
Si Yatco nagsirbeng konduktor, concert master, propesor asin music consultant para sa mga orkestra lokal arog kan Manila Symphony Orchestra, an Cultural Centre of the Philippine Philharmonic Orchestra, asin sa luwas kan Filipinas sa Hanover.

## Hilnga man
*Michael Dadap
*Andrea Veneracion

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*http://www.manilatimes.net/national/2005/nov/21/yehey/life/20051121lif1.html
*https://web.archive.org/web/20071028050121/http://www.manilatimes.net/national/2006/may/22/yehey/top_stories/20060522top4.html
*http://www.opmdb.com/artist_profile.php?artist_id=1159 
*http://www.clickthecity.com/arts/?p=61