Antropomorpismo

An **antropomorpismo** iyo an pag-atribwir kan mga ugali, emosyon, o intensyon nin tawo sa mga entidad na bakong tawo.  Ini pigkokonsiderar na sarong natural na tendensiya kan sikolohiya nin tawo.  An personipikasyon iyo an kaugnay na pag-atribwir kan porma asin karakteristiko nin tawo sa mga abstraktong konsepto arog kan mga nasyon, emosyon, asin natural na mga pwersa, arog kan mga panahon asin panahon. Parehong igwa nin suanoy na mga ugat bilang pag-istorya asin mga kasangkapan sa arte, asin kadaklan na kultura igwa nin tradisyonal na mga pabula na may mga karakter na antropomorpikong hayop. An mga tawo man regular na nag-aatribwir kan mga emosyon asin gawi-gawi nin tawo sa mga layas asin inataman na hayop. 

## Etimolohiya
An antropomorpismo asin **antropomorpisasyon** gikan sa berbong pormang *anthropomorphize*,  mismo gikan sa Griyegong *ánthrōpos* ( ,  "tawo") asin *morphē* ( , "porma"). Ini enot na pinatunayan kan 1753, orihinal na sa pagsambit sa erehiya nin pag-aplikar nin sarong pormang tawo sa Kristiyanong Dios .  

## Mga halimbawa sa prehistory

Poon sa kapinunan kan modernidad kan gawi-gawi nin tawo sa Upper Paleolithic, mga 40,000 na taon na an nakaagi, an mga halimbawa nin mga zoomorphic (pormang hayop) na mga obra nin arte nangyayari na pwedeng nagrerepresentar kan pinakaenot na midbid na ebidensya nin antropomorpismo. Saro sa pinakagurang na aram iyo an sarong eskulturang marfil, an Löwenmensch figurine, Alemania, sarong pigurin na korteng tawo na may payo nin sarong leon na babae o leon, na nadeterminaran na mga 32,000 na taon na an edad. 

Dai masasabi kun ano an pigrerepresentar kan mga obrang ini bago an kasaysayan. An mas bagong halimbawa iyo an The Sorcerer, sarong misteryosong pintura sa kuweba gikan sa Trois-Frères Cave, Ariège, France: an kahulugan kan pigura dai aram, alagad ini parati na pig-interpretar bilang sarong klase nin dakulang espiritu o kagurangnan kan mga hayop. Sa arin man na kaso igwa nin elemento nin antropomorpismo.

An antropomorpikong arte na ini pig-ugnay kan arkeologo na si Steven Mithen sa pagluwas kan mas sistematikong mga gawi sa pangangayam sa Itaas na Paleolitiko. Ipinupunto niya na an mga ini produkto kan pagbabago sa arkitektura kan isip nin tawo, an increasing pagkapluido sa pag-ultanan kan natural na kasaysayan asin mga intelihensya sosyal , kun saen an antropomorpismo nagtutugot sa mga paraayam na mamidbid na may empatiya an mga hayop na inaanod asin mas marahay na mahulaan an saindang mga hiro. 

## Sa relihiyon asin mitolohiya
Sa relihiyon asin mitolohiya, an antropomorpismo iyo an pagmansay sa sarong banal na linalang o mga linalang na nasa pormang tawo, o an pagmidbid kan mga kalidad nin tawo sa mga linalang na ini.

An suanoy na mga mitolohiya parateng nagrerepresentar sa banal bilang mga dios na may mga porma asin kualidad nin tawo. Sinda nakakaagid sa mga tawo bako sanang sa itsura asin pagkatawo; nagpahiling sinda nin kadakol na gawi-gawi nin tawo na ginamit sa pagpaliwanag kan natural na mga pangyayari, paglalang, asin mga pangyayari sa kasaysayan. An mga diyos namoot, nag-agom, nagkaigwa nin mga aki, nakipaglaban, naggamit nin mga armas, asin nagsakay sa mga kabayo asin karwahe. Nagkakakan sinda nin mga espesyal na kakanon, asin minsan nangangaipo nin mga sakripisyo nin kakanon, inomon, asin sagradong mga bagay na gigibohon kan mga tawo. An nagkapirang antropomorpikong dios-dios nagrerepresentar sa espesipikong mga konsepto nin tawo, arog baga nin pagkamoot, guerra, pagkamabunga, kagayonan, o an mga kapanahonan. An antropomorpikong mga diyos nagpahiling nin mga kuwalidad nin tawo arog kan kagayonan, kadunungan, asin kapangyarihan, asin minsan mga kaluyahan nin tawo arog kan kahanaban, pagkaongis, pag-imon, asin dai mapogolan na kaanggotan . An mga dios-dios na Griego na arog ni Zeus asin Apolo parateng ilinaladawan sa pormang tawo na nagpapaheling kapwa nin kaomaw-omaw asin makauuyam na mga ugale nin tawo. An antropomorpismo sa kasong ini, mas partikularmente, antropoteismo . 

Gikan sa pananaw kan mga parasunod sa mga relihiyon na kun saen an mga tawo linalang sa porma kan banal, an pangyayari pwedeng ibilang na teomorpismo, o an pagtao nin mga banal na kualidad sa mga tawo.

An antropomorpismo nagbutwa bilang sarong Kristiyanong erehiya, partikularmenteng prominente sa Audianismo sa ikatolong siglong Syria, alagad pati na sa ikaapat na siglong Ehipto asin ikasampulong siglong Italya.  Ini parati nakabasar sa literal na interpretasyon kan mito nin paglalang sa Genesis : "Kaya linalang nin Dios an katawohan sa saiyang ladawan, sa ladawan nin Dios linalang niya sinda; lalaki asin babae linalang niya sinda". 

An mga Hindu dai nagsisikwal kan konsepto nin sarong diyos sa abstraktong dai ipinapahiling, alagad naririsa an mga praktikal na problema. An *[[Bhagavad Gita]]*, Kapitulo 12, Bersikulo 5, nagsasabi na mas dipisil para sa mga tawo na magkonsentrar sa sarong diyos na dai ipinapahiling kisa sa saro na may porma, na nagtutukdo sa paggamit nin mga antropomorpikong mga icon ( murtis ) na an mga parasunod puwedeng mamansayan gamit an saindang mga sentido.  

## Sa literatura

### Mga teksto sa relihiyon
Igwa nin manlaen-laen na halimbawa nin personipikasyon pareho sa Hebreong Biblia asin Kristiyanong Bagong Tipan, siring man sa mga teksto kan nagkapirang ibang relihiyon.

### Mga pabula

An antropomorpismo, na inaapod man na personipikasyon, sarong establisadong marhay na aparato sa literatura poon pa kan suanoy na mga panahon. An istorya kan " An Hawk asin an Nightingale " sa *mga Gibo asin Aldaw* ni Hesiod naenot sa mga pabula ni Aesop nin mga siglo. An mga koleksyon nin mga magkakasurugpon na pabula hale sa India, an *Jataka Tales* asin *Panchatantra*, naggagamit man nin mga hayop na anthropomorphised tanganing iladawan an mga prinsipyo nin buhay. Dakul sa mga estereotipo nin mga hayop na midbid ngonyan, arog kan tusong soro asin an mapalangkaw na leon, an makukua sa mga koleksyon na ini. An mga antropomorpismo ni Aesop pamilyar na gayo kan enot na siglo CE na pigkoloran kaini an kaisipan kan kisuerra sarong pilosopo:
 
Sinabi ni Apollonius na an pabula ginibo tanganing magtukdo nin kadunungan sa paagi nin mga osipon na katuyuhan na kuanon bilang mga osipon, na paborableng pigkokomparar iyan sa mga istorya kan mga pararawitdawit dapit sa mga diyos na kun minsan literal na sana. Si Aesop, "sa paagi nin pag-anunsyo nin sarong istorya na aram kan gabos na bakong totoo, sinabi an katotoohan sa paagi mismo kan bagay na dai siya nag-aangkin na nagsasaysay nin totoong mga pangyayari".  An parehong pag-aram kan pabula siring sa fiction makukua sa ibang mga halimbawa sa bilog na kinaban, an sarong halimbawa iyo an tradisyonal na paagi nin Ashanti sa pagpoon nin mga osipon kan antropomorpikong trickster -spider na si Anansi : "Dai mi talaga boot sabihon, dai mi talaga boot sabihon na totoo an samong sasabihon. Sarong istorya, sarong istorya; pabayaan na sana, pabayaan na sana." 

### Mga osipon
An mga motibong antropomorpiko nagin lakop sa mga osipon poon sa pinakaenot na suanoy na mga halimbawa na nakabugtak sa sarong mitolohikong konteksto sagkod sa darakulang koleksyon kan Magtugang na Grimm asin Perrault . An *Tale of Two Brothers* (Ehipto, ika-13 siglo BCE) nagtatampok nin nagkapirang nagtataram na baka asin sa *Cupid asin Psyche* (Roma, ika-2 siglo CE) si Zephyrus, an doros na sulnupan, dinara si Psyche . Kan huri, sarong langgam an naherak saiya asin tinabangan siya sa saiyang paghanap.

### Modernong literatura

Sa pagtogdok sa popularidad kan mga pabula asin osipon, an literaturang  nagpoon na magbutwa kan ika-19 siglo sa mga obra arog kan *Alice's Adventures in Wonderland* (1865) ni Lewis Carroll, *The Adventures of Pinocchio* (1883) ni Carlo Collodi asin *The Jungle Book* (1844) ni Rudy Kiling, gabos naggamit mga elementong antropomorpiko. Nagpadagos ini kan ika-beinte siglo na kadakol kan pinakapopular na mga titulo na igwa nin mga karakter na antropomorpiko,  an mga halimbawa iyo *an The Tale of Peter Rabbit* (1901) asin an mga libro kan huri ni Beatrix Potter ;  *An Doros sa mga Willow* ni Kenneth Grahame (1908); *Winnie-the-Pooh* (1926) asin *The House at Pooh Corner* (1928) ni AA Milne ; asin *an The Lion, the Witch, and the Wardrobe* (1950) asin an mga suminunod na libro sa seryeng *The Chronicles of Narnia* ni CS Lewis .

Sa kadaklan sa mga istoryang ini an mga hayop mahihiling na nagrerepresentar nin mga aspeto kan personalidad asin karakter nin tawo.  Siring sa sinabi ni John Rowe Townsend, sa pag-orolay *kan The Jungle Book* kun saen an aking si Mowgli dapat na magsarig sa saiyang mga bagong amigo na oso na si Baloo asin an itom na panther na si Bagheera, "An kinaban kan kagurangan iyo man nanggad an sadiri asin an satong kinaban man".  An sarong pambihirang obra na nakatutok sa sarong adultong paradalan iyo an *Animal Farm* ni George Orwell, na kun saen an gabos na pangenot na karakter mga hayop na antropomorpiko. An mga halimbawang bakong hayop kabali an mga istorya *kan Railway Series* ni Rev. W. Awdry na nagtatampok ki Thomas the Tank Engine asin iba pang mga antropomorpikong lokomotibo .

An genre nin pantasya na nagmukna gikan sa mga motibo sa mitolohiya, osipon, asin Romansa  minsan igwa nin mga hayop na antropomorpiko bilang mga karakter. An mga pinakamabenta na halimbawa kan genre iyo *an The Hobbit*  (1937) asin *The Lord of the Rings*  (1954–1955), parehong ni JRR Tolkien, mga libro na pano nin mga linalang na nagtataram arog kan mga uwak, gagamba, asin an dragon na si Smaug asin kadakol na mga antropomorpikong goblin asin elf . Inaapod ini ni John D. Rateliff na "Tema ni Doctor Dolittle " sa saiyang librong *The History of the Hobbit*  asin nahiling ni Tolkien an antropomorpismo na ini na konektadong marhay sa pagluwas kan tataramon asin mito nin tawo: "...An enot na mga tawong nagtaram manongod sa 'mga kahoy asin bitoon' nakahiling nin mga bagay na laen na gayo. Para sa sainda, an kinaban buhay na kaiba ko... 'mitolo-hinabol asin elf-pattern'." 

Si Richard Adams nagmukna nin sarong pambihirang pagmansay sa antropomorpikong pagsurat kan mga taon 1970: an saiyang enot na nobela, *Watership Down* (1972), nagtatampok nin mga kuneho na tataong magtaram  na may sadiring pambihirang tataramon ( Lapine ) asin mitolohiya  asin kabali an sarong pulis-estado na warren, Efrafa . Sa ibong kaini, si Adams nagprobar na seguradohon na an gawi-gawi kan saiyang mga karakter nakakaagid sa gawi-gawi kan mga layas na kuneho, na nakikipaglaban, nakikipag-sex asin nag-iihi, na nagkukua kan pag-aadal ni Ronald Lockley na *The Private Life of the Rabbit* bilang pagsiyasat. Si Adams nagbalik sa antropomorpikong pag-istorya sa saiyang mga huring nobela *na The Plague Dogs* (1977) asin *Traveller* (1988). 

## Galeriya nin mga imahe

Ladawan:Tram_in_Almada_pic-007.jpg|alt=Almada tram in smiley livery| Almada tram na naka-smiley livery
Ladawan:Visage_dans_un_rocher.jpg|alt=Pareidolia of a face in a rock| Pareidolia nin sarong lalawgon sa sarong gapo
Ladawan:Seymore_D._Fair,_June_1984_Snap_Shot.jpg| Seymore D. Fair 1st-ever World Expo Mascot
Ladawan:K_plug_typical.jpg|alt=A Danish electrical socket – with its two 'eyes' and a 'mouth' (all three functional parts of the device), forming a pareidolic face| Sarong Danish electrical socket – na may duwang 'mata' asin sarong 'nguso' (gabos na tolong parte kan aparato), na nagpoporma nin pareidolic na lalawgon


## Toltolan