Sosyalismo

An **sosyalismo** sarong walaistang pilosopiya asin kahiroan na sakop an manlaenlaen na sistemang ekonomiko na midbid sa pagkaigwa nin rogaring sa sosyedad na kontra sa pribadong pagsasadiri. An sosyal na pagsadiri pwedeng magin estado/publiko, komunidad, grupo, kooperatiba, o empleyado. Minsan ngani mayo nin sarong pakahulogan na nakakadagdag sa dakol na klase nin sosyalismo, an sosyal na rogaring iyo an sarong komun na elemento. An manlaenlaenaen na klase nin sosyalismo nagkakalaenlaen sa kabtang nin mga merkado asin pagplano para sa kayamanan, sa estruktura nin pagpadalagan sa mga organisasyon, asin hale sa mas hababa o hale sa itaas na mga approaches, na may nagkapirang sosyalista na pinapaboran na partido, estado, o teknokratikong approach. An mga Sosyalista dai nagkakaoroyon kun baga an gobyerno, partikularmente an nag - eeksister na gobyerno, iyo an tamang lunadan para sa pagbabago.

An mga sistema na sosyalista nababanga sa mga pormang bakong merkado asin merkado. An bakong merkado na sosyalismo nagriribay-ribay sa mga paktor nin merkado asin parati an kuwarta gamit an pinagpisan-pisan na mga leyes sa ekonomikong pagplano asin sa inhenyeriya o teknikal criteria base sa calculation performed in-kind, sa siring nagbunga nin ibang mekanismong pang-ekonimiya na nagseserbi segun sa manlaenlaen na mga leyes asin mga dinamiko kisa sa kapitalismo. An sarong bakong merkado na sistema nin mga sosyalista naghihingoang haleon an hinohonang mga kadaihan nin kakayahan, kawàran nin rason , kadaihan nin kasyertohan, asin mga krisis na pinagkatodan nang iasosyar kan mga sosyalista sa kwartang kapital asin sa sistema nin ganansya sa kapitalismo. Sa kabaliktaran, pinapagdadanay kan sosyalismo sa komersyo an paggamit nin kwartang mga presyo, mga paktor na merkado asin sa nagkapirang kaso an motibo sa ganansya, mapadapit sa pagpunsionar kan mga negosyong sadiri kan sosyedad asin an alokasyon nin kapital na produkto sa pag-oltanan ninda. An mga ganansya na bunga kan mga kompanyang ini direktang kontrolado kan mga trabahador kan kada sarong kompanya o itatao sa sosyedad an kabtang sa porma nin sarong sosyal na dibidendo. An anarkismo asin librtaryanong sosyalismo kontra sa paggamit kan estado bilang sarong paagi tanganing makaestablisar nin sosyalismo, na pinapaboran an desentralisasyon urog sa gabos, baga man maestablisar an bakong merkadong sosyalismo o merkadong sosyalismo.

An politikang sosyalista nagin kapwa internasyonalista asin nasyonalista; inorganisar sa paagi kan politikal na mga partido asin kontra sa politikal na partido; kun beses nagsusuknongan an kaburunyogan nin mga kalakal asin kun minsan indipendente asin kritikal sainda, asin presente sa industriyalisado saka nagpoprogresong mga nasyon. An demokrasya sosyal naggikan sa laog kan sosyalistang kahiroan, na sinusuportaran an mga pakikiaram sa ekonomiya asin sosyedad tanganing paoswagon an sosyal na hustisya.  Minsan ngani pinapagdadanay an sosyalismo bilang panghaloyan nang katuyohan, mantang an peryodo pakatapos kan guerra inako an sarong ekonomiya na kompwesto nin mga Keynesianong saralak na ekonomiya sa laog nin predominanteng mauswag na kapitalistang ekonomiyang merkado asin liberal na demokratikong mga rogaring na nagpapahiwas kan pakikiaram kan estado na kabali an income redistribution, regulation, asin an welfare state. An ekonomikong demokrasya nag - aalok nin sarong klase nin sosyalismong merkado, na may mas demokratikong kontrol sa mga kompanya, kurhensia, pangangapital asin natural na mapapagkuanan nin kayamanan.

Kabale sa sosyalistang politikal na kahiroan an sarong grupo nin politikal na mga pilosopiya na naggikan sa mga kahiroan na rebolusyonaryo kan kabangaan kan ika - 18 siglo asin huli sa pagmakolog sa sosyal na mga problema na konektado sa kapitalismo. Kan huring kabtang kan ika - 19 siglo, pakatapos kan trabaho ni Karl Marx asin kan saiyang katabang na si Friedrich Engels, an sosyalismo nagkaigwa nin tanda nin pagtumang sa kapitalismo asin pagsamba sa sarong sistema sa post-capitalist na basado sa sarong klase nin sosyal na pagsadiri nin mga bagay. Sa kapinonan kan 1920, an komunismo asin demokrasya sosyal nagin nang an duwang nangingibabaw na politikal na tendensiya sa laog kan internasyonal na kahiroan sosyalista, na an sosyalismo mismo an nagin pinakamaimpluwensiyang sekular na kahiroan kan ika - 20 siglo. An Sosyalistang mga partido asin ideya nagdadanay na sarong politikal na pwersa na may laen - laen na sokol nin kapangyarihan asin impluwensiya sa gabos na kontinente, na pasiring sa mga gobyerno nasyonal sa dakol na nasyon sa bilog na kinaban. Ngonyan, inarog man kan dakol na sosyalista an mga causa nin ibang sosyal na kahiroan arog baga kan feminismo, environmentalism, asin progressivism.

Minsan ngani an paglataw kan Unyon Sobyet bilang enot na sosyalista sa kinaban nagbunga kan lakop na pakikiasosyar kan sosyalismo sa modelo nin ekonomiya kan Sobyet, nagkapirang iskolar an nag - aasikaso na, an modelo nagpupunsionar bilang porma nin kapitalismong estado. An nagkapirang akademiko, komentarista sa politika, asin iskolar napalaen sa pag - oltanan nin awtoritaryan socialist asin demokratikong socialist na mga estado, na an enot na nagrerepresentar sa pan - Sirangan na Bloc asin an huri nagrerepresentar sa mga nasyon sa Solnopan na Holocaust na kontrolado kan sosyalistang mga partido na arog baga kan Britanya, Pransya, Sweden, asin Solnopan na mga nasyon sa pankagabsan, kaiba an iba pa. Minsan siring, pagkatapos kan Malipot na Guerra, dakol sa mga nasyon na ini an huminale sa sosyalismo bilang konsesiyonista sa gobyerno an suminalida sa sosyal na demokratikong konsekusion sa halangkaw na kapitalistang kinaban.

## Toltolan