Lázaro Mangubat

Si **Gabriel Lázaro** de **Mangubat**, midbids man sa apod na **Loreto Mangubat**, saropng monarko kan Kahadean nin Mactan, sarong Espanyol na Duque Duke sa Spanish East Indies, sarong Tercio kaamayi kan Ika-17ng siglo.

Susog sa siniglo nang tradisyon oral nin Lawis Madridejos Isla nin Bantayan, siya an kagtugdok kan Kota' nin Lawis, asin siya makuapo sa tunod ni Lapu-lapu.

## Historya
Kan taon 1628 si Lázaro de Mangubat (an parasalakay) nagtugdas kan pinakaenot na binabanwa sa Bantayan pakatapos sana kan pagh';usdob kan mga Muslim lkan taopn na idto.

Siya naghtugdok kan presidio (kota') sa bandang amnayan kan Bantayan Island kun saen an Madridejos dati Lawis sinusurat man naLouis na boot nagtutukdo sa dagat. Asin ini ikinaag ngani magkalasag sa mga habitante..

Tinutubod na an paghaman kan kota' (*presidio*) nagpoon 1628 asin natapos 1635 panahon na si mga Bisayang tatuhan na mga manlulusad, na iyo an pinakamaisog sa Kastilang infantaria na sa irarom kan bandera ni Lazaro Mangubat naghaleng Visayas, asin Bantayan Island, sa pagsalakay sa  Mindanao Island, Sulu, Borneo, asin Molucas, sa tuyong pagbalos sa mga insoente asin dai armadong mga sibilyan sa kam ot kan mga Muslim parasalakay.

Sa Bantayan, si Lazaro Mangubat pigtiripon si mga nakariligtas asin nagbilog nin gobyerno na apod  "Gobyerno Lawis".

Kan mga 1800 siya  pig'onra asin pigproklamar na kan gobyerno Espanyol na "kagtugadas kan Lawis", sin kagtugdas kan gabos na binabanwa sa paralibot na nagburutwa ngapit sa Isla,  kabali an mga estaran nin Suba asin Binaobao sa sentral nin Bantayan Island na ngapit nasaro  na ngonyan inaapod na Municipality of Bantayan (nagin pueblo kan 1763), asin an estaran na Octong na nagin pueblo kan 1872 inapod bilang Pueblo de Octon o Gogtong na ngonyan iyo na an munisiplaidad nin Santa Fe (Holy Faith).

Si Lázaro nagpatugdok nin gapong simbahan (ikatolo sa Bantayan Island) na an mga pader na rugba na mahihiling pa sa bandang amnayan ka banwaan kan mga 1960.

Siya man an nagproklama  nin saropng luhgar5 na inapod na "VISITA" (ini iyo an pigpu'nan nin bagong paroko (tinugdok kan mga 1800) sa Munisipalidad nin Bantayan. An Simbahan asin kumbento asin  mga estaran nagkarurugba na aisn mga habitante nagkagaradan na sa pagsa;lakay kan mga Muslim kan taon 1600.

## Time line

**1574**

An Bantayan Island ginamit na Istasyon na Aabangan asin Pagbagat sa pagmangno asin pagsurog sa syudad nin Cebu kan Hokbong Espanyol kontra sa mga pirata asin mga elementong dayuhan. Kaya ini naapod na Isla nin Bantayan.

**1574–1580**

An edipisyo kan Simbahan tinugdok kan mga Agustino.

**1588**

An simbahan tinugdok kan mga Agusitno pigpabayaan.

**1600**
Pinakaenot na pagsalakay kan mga Moro. Narapak an enot na simbahan (natugdok 1574 – pigkonsagrar 1580)

**1615**
Si Prayle Garcia Jacome naglingkod bilang Tagahatol Espiritwal paqra sa mga taga-Bantayan. Candaya.

**1627** 
Si Francisco Rodriguez Relator nagin kura kan Bantayan, Marso 2, 1627.

**1627** 
Juan Nuñez Crespo
Marso 3, 1627 kura kan Bantayan

**1628** 
Mga Moro naglusob, rinaot an Simbahan kapilya nagtitindog 1600–1628 na gibo sana man sa kahoy asin tiklad.

**1628** 
Pwersa armada Espanyol asin bisaya nagdangtol sa Isla Bantayan pinangeotan ni Lazaro Mangubat.
Bagong simbahan gibo sa gapo itinindog, ikatolo ini ginibo sa Bantayan asin ikaduwa ghibo sa gapo;
Sarong kota' militar pinatindog (1628–1635)

**1635**  
An Militar Espoanyol binayaan an kota' na tinugdok kaini sa amihanan na poro kan Bantayan Island, ipig'entrega an simbahan sa mga prayle, 
asin nagpasiring sa bandang habagatan kan Mindanao (ngonyan Zamboanga) kun saen sinda nagkaag nin kota' militar naa ngonyan midbid komo Fort Pilar

**1635** 
Carlos de Figueroa
Desyembre 4, 1635 Bantayan Island

**1639** 
Juan Roa
Septyembre 26, 1639 kura intero Bantayan

**1646** 
Francisco de Acosta
Enero 13, 1646 Kura Bantayan

**1763** 
An Munisipalidad nin Bantayan tinugdas asin inapod na "Pueblo de Bantayan" dara an pangaran kan Isla. asin an Binaobao, Suba asin kataraid na mga estaran nagsararo na iyo na an  Pueblo asin nagin ining CABECERA (sentro) eklesiastikal asin politikal mala ta nalampasan an LAWIS na iyo an lumang binabanwa.

**1872** 
An Pueblo (banwa) nin OCTONG (ngonyan, munisipalidad nin Santa Fe) tinugdas.

## Toltolan