open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Crocodylus

An ***Crocodylus*** sarong genus nin mga tunay na buaya sa pamilyang Crocodylidae.

An *Crocodylus* igwa nin 13-14 na nagdadanay (nabubuhay) na mga klase asin 5 na napuho na na mga klase. Igwa pang mga dagdag na napuho nang mga species na inaatribwir sa genus *Crocodylus* na an mga pag-aadal nagpahiling na dai na kabali, dawa ngani dai pa sinda na-reassign sa mga bagong genera.

## Species
An 13-14 nabubuhay na klase iyo an:
* *Crocodylus acutus* (Cuvier, 1807) - Amerikanong buaya
* *Crocodylus intermedius* (Graves, 1819) - Orinoco crocodile
* *Crocodylus johnstoni* (Krefft, 1873 - Buaya sa preskong tubig
* *Crocodylus mindorensis* Schmidt, 1935 - buaya sa Pilipinas
* *Crocodylus moreletii* (A. H. A. Duméril & Bibron, 1851) - Buaya ni Morelet o buaya na Mehikano
* *Crocodylus niloticus* (Laurenti, 1768)- Nile crocodile o Aprikanong buaya
* *Crocodylus novaeguineae* (Schmidt, 1928) - New Guinea crocodile
* *Crocodylus palustris* (Leksyon, 1831) - Mugger crocodile, marsh crocodile, o Indian crocodile
* *Crocodylus porosus* (Schneider, 1801)- Buaya sa tubig-asin o buaya sa estuaryo
* *Crocodylus rhombifer* (Cuvier, 1807) - buaya na Cuban
* *Crocodylus siamensis* (Schneider, 1801) - Siamese crocodile
* *Crocodylus suchus* (Geoffroy, 1807) - Buwaya sa Solnopan na Aprika o buaya sa disyerto

## Toltolan
Teriyaki

An ***Teriyaki*** (  ) sarong teknika nin pagluto kun saen an mga kakanon pig-iihaw o pig-iihaw na may glaze nin toyo, mirin, asin asukar.  Dawa ngani komun na inaasosyar sa lutong Hapon, an teknik inadaptar para gamiton sa mga kakanon na fast food sa Seattle, Estados Unidos.

An sira &#x2013; yellowtail, marlin, skipjack tuna, salmon, trout, asin mackerel &#x2013; asin manok  mayormenteng ginagamit sa Hapon, mantang an ibang puti asin pulang karne &#x2013; orig, kordero, asin baka &#x2013; mas parating ginagamit sa Solnopan. An ibang mga sangkap na minsan ginagamit sa Hapon kabali an pusit, hamburger steak, asin meatballs .

An tataramon na *teriyaki* gikan sa pangaran na  , na nanonongod sa sarong kintab o kinang na itinatao kan laog kan asukar sa  , asin  , na nanonongod sa paagi nin pagluto nin pag-ihaw o pag-ihaw .  Sa tradisyon an karne isinasawsaw o sinipilyohan nin sarsa sa pagluto.  Pigtutubodan na an teriyaki sa Hapon nag-evolve kan mga taon 1600. 

An   tradisyonal na ginigibo sa paagi nin paghalo nin toyo, sake (o mirin ), asin asukar sa ibabaw nin init. An sarsa pigluluto asin binabawasan sa gustong kapal, dangan ginagamit sa pag-marinate kan karne, na dangan pig-iihaw o pig-iihaw. Minsan an luya idinadagdag asin an huring putahe pwedeng dagdagan nin mga sibulyas .

## Toltolan
Shogi

An **Shogi** (将棋, shōgi; Ingles: /ˈʃoʊɡi/, Hapon: [ɕoːɡi]), bisto man sa apod na Hapon na chess, sarong estratehiyang kawat sa lamesa para sa duwang parakawat. Saro ini sa pinakapopular na mga board game sa Hapon asin yaon sa parehong pamilya nin mga kawat arog kan Western chess, chaturanga, xiangqi, Indian chess, Makruk, asin janggi. An Shōgi nangangahulugan na heneral (shō 将) na board game (gi 棋).

An Shogi iyo an pinakaenot na makasaysayan na kawat na may relasyon sa chess na nagtutugot sa mga nadakop na pidaso na ibalik sa tabla kan nadakop na parakawat.  An *patakaran na ini sa paghulog* pig-iisip na naimbento kan ika-15 siglo asin posibleng konektado sa praktis kan mga mersenaryo kan ika-15 siglo na nagbabalyo nin mga kaimbodan kun nadakop imbes na gadanon. 

An pinakaenot na naenot sa kawat, an chaturanga, nagpoon sa India kan ika-6 na siglo, asin an kawat posibleng ipinasa sa Hapon sa paagi kan Tsina o Korea minsan pagkatapos kan panahon nin Nara .  An Shogi sa presenteng porma kaini pigtutugtog kan amay pa kan ika-16 na siglo, mantang an sarong direktang ginikanan na mayong drop rule naitala poon 1210 sa sarong dokumentong makasaysayan *Nichūreki [ ja ]*, na sarong pig-edit na kopya kan *Shōchūreki* asin *Kaichūreki* gikan sa huring panahon kan Heian (mga 1120).

## Toltolan
Coelacanth

An **mga Coelacanth** sarong suanoy na grupo nin mga sira na may palikpik na lobe (Sarcopterygii) sa klaseng **Actinistia**. Bilang mga sarcopterygian, sinda mas harani sa mga lungfish asin tetrapod (an mga terrestrial vertebrates kabali an mga buhay na amphibian, reptilya, gamgam asin mammal) kisa sa mga sira na may ray-finned.                                                                                                                                                                                              

An pangaran na coelacanth gikan sa Permian na genus na *Coelacanthus*, na iyo an pinakaenot na siyentipikong nginaranan na genus kan coelacanths (kan 1839), na nagin an tipo na genus kan **Coelacanthiformes** mantang an ibang species nadiskubre asin nginaranan. Marahay an pagkarepresentar sa mga deposito sa tubig-tabang asin dagat poon pa kan panahon nin Devonian (labing 410 milyones na taon na an nakaagi), sinda pighuna na napuho na sa Late Cretaceous, mga 66 milyones na taon na an nakaagi.

An enot na buhay na klase, an *Latimeria chalumnae*, an Coelacanth sa Kadagatang Indyan Sulnupan, ilinadawan gikan sa mga ispesimen na nasira sa baybayon kan Aprika del Sur poon 1938 padagos; sinda ngonyan midbid man na nag-eerok sa mga kadagatan sa palibot kan mga Isla nin Comoro sa sirangan na baybayon kan Aprika. An ikaduwang klase, an *Latimeria menadoensis*, an Indonesian coelacanth, nadiskubre kan huring parte kan dekada 1990, na nag-eerok sa kadagatan kan Sirangan na Indonesya, poon sa Manado sagkod sa Papua.

An coelacanth (mas eksakto, an nagdadanay na genus na *[[Latimeria]]*) parati pigkokonsiderar na sarong halimbawa nin sarong "buhay na fossil".

## Toltolan
Protektadong rona

An **protektadong rona** iyo an mga lokasyon na nakaresibi nin proteksyon huli sa saindang pigmimidbid na natural o kultural na importansya. An mga protektadong rona iyo idtong mga rona na kun saen an presensya nin mga tawo o an exploitation of natural resources (e.g. panggatong, non-timber forest products, tubig, ...) limitado.

An terminong "protected area" kabali man an marine protected areas asin transboundary protected areas sa gabos na darakulan na kasagkoran. Poon 2016, igwang labi sa 161,000 protektadong rona minarepresentar nin haros 17 porsyento kan sukol kan ibabaw kan daga kan kinaban (dai kabali an Antarctica).

Para sa mga katubigan na yaon sa nasyonal na hurisdiksyon sa labi pa sa mga panlaog na katubigan, igwang 14,688 na Marine Protected Areas (MPAs), nasasakopan an haros 10.2% kan baybayon asin marine areas asin 4.12% kan global ocean areas. Sa kabaliktaran, 0.25% sana kan mga kadagatan kan kinaban na lapwas sa nasyonal na hurisdiksyon an nasasakopan kan MPAs.

Sa dai pa nahahaloy na taon, an  30 by 30 initiative tinarget na proteksyonan an  30% kan kadagatan na teritoryo asin 30% kan dagang teritoryo sa bilog na kinaban pag-abot kan 2030; inadaptar ini kan European Union sa saiyang Biodiversity Strategy for 2030, Kampanya para sa Nature na pigbubusol an katuyohan durante kan COP15 Summit kan Convention on Biodiversity and the G7. In December 2022, Nations have reached an agreement with the 
Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework at the COP15, na kabali an inisyatibong 30 by 30.

Inimplementar an mga protektadong rona para sa biodiversity conservation, parating nagtatao nin habitat asin proteksyon tumang sa *hunting* sa mga *threatened* asin endangered species. Nakakatabang an proteksyon tanganing mantiniron an mga ekolohikong proseso na dai makakasalbar sa pinakanganang pagmanehar na landscapes asin seascapes. An mga *indigenous peoples* asin mga lokal na komunidad pag minsan pigkikiritiko an pamamaagi kan fortress conservation para sa mga biyolenteng proseso na kun an mga regulasyon sa mga rona iyo an *enforced*.

## Toltolan
Fujiwara no Yoshitaka

Si  sarong pararawitdawit nin *[[waka (rawitdawit)|waka]]* na Hapones kan tahaw na panahon nin Heian. An saro sa saiyang mga rawitdawit kabali sa *[[Ogura Hyakunin Isshu]]*. Nagprodusir siya nin sarong pribadong koleksyon nin mga waka, an Yoshitaka-shū.                                                                                                                                                      

## Agi-agi sa buhay
Si Yoshitaka namundag kan 954, an aki ni Fujiwara no Koretada 

Nagsirbi siya bilang . Siya an ama kan respetadong kaligrapo na si Yukinari. Kan magadan an saiyang ama, inisip ni Yoshitaka na mag-ordina bilang mongheng Budista. Kan taon man sanang iyan namundag an saiyang aking lalaki, na nakaolang sa saiya sa pag-adal nin relihiosong karera.

Nagadan siya kan 974, sa edad na beynte, sa tigdas, sa parehong aldaw kan saiyang kambal na tugang.

## Rawitdawit
Dose sa saiyang mga rawitdawit an kabali sa mga antolohiyang imperyal, asin siya nakalista bilang saro sa Huring Klasikal na Tulompulo may anom na daing-kagadanan nin rawitdawit.

An minasunod na rawitdawit niya kabali bilang No. 50 kan *[[Ogura Hyakunin Isshu]]* ni Fujiwara no Teika:

Nagwalat siya nin pribadong koleksyon, an .

## Mga toltolan

## Bibliograpiya
*McMillan, Peter. 2010 (1st ed. 2008). *One Hundred Poets, One Poem Each*. New York: Columbia University Press.
*Suzuki Hideo, Yamaguchi Shin'ichi, Yoda Yasushi. 2009 (1st ed. 1997). *Genshoku: Ogura Hyakunin Isshu*. Tokyo: Bun'eidō.

## Mga panluwas na takod
*List of Yoshitaka's poems  in the International Research Center for Japanese Studies's online *waka* database.
*Minamoto no Yoshitaka on Kotobank.
*Fujiwara no Yoshitaka on the Japanese History Database.
Suiin Emi

Si , iminundag sa , sarong nobelista asin peryodistang Hapon.                                                                                                                                             

Namundag siya sa Okayama sa sarong pamilyang shizoku (dating samurai), nagbayhe siya pasiring Tokyo tanganing maglaog sa hukbo alagad nag ayon sa Kenyūsha literary society asin marikas na nagin bantig sa panahon kan Sino-Japanese War nin huli sa saiyang patriotikong istoryang peryodikong *[[Chūō Shinbun]].*

Sarong harigi kan establisimiyento literaryo kan panahon ni Meiji, asin an editor kan *[[Kobe Shinbun]]* asin *[[Taiheiyo]]*  siring man *Senshibankō* asin *Kozakuraodoshi*, an saiyang pagsurat naraot para sa mga modernong parabasa kan saiyang imperyalistang pananaw, sarong halimbawa iyo an *Osero*, sarong bagong bersyon ni *Othello* na pigkomisyon para sa Othelloji na isinugo para sa tropa kan Kawakaiwan asin Tawakaiwan 1903, kun saen an pigura ni Othello, an gobernador na si Lt. Heneral Muro Washirō, sarong Hapon *na burakumin* na ipinadara sa isla tanganing pugulan an sarong rebelyon.

Siya an pinakaenot na nagsambit kan sumo bilang an nasyonal na isports ( *kokugi* ), na nagin inspirasyon kan pangaran kan istadyum na Ryōgoku Kokugikan na itinogdok kan 1909.  Nagadan siya sa Matsuyama .
Tome Yoshida

Pagkatapos niyang maggradwar kan 1903, tinawan siya nin pagkakataon kan direktor kan ospital na si Ōmori Harutoyo na mamayo kan edukasyon sa laog kan nasyon. Kan naestablisar an , ginibo siyang chief clinical nurse, asin kan ini opisyal na nagpuon, nagin general head nurse ini. Nagpursige siya tanganing makatugdok ning eskwelahan para sa mga nars. Sa pagtogdok kan mga departamento nin pag-diagnose asin pagbolong, siya nagin chief nurse kan departamento nin optalmolohiya, dermatolohiya asin otorhinolaryngology . 

Kan 1908, siya an nagpasimuno kan mga retreat para sa mga hoben na mga nars na ginibo sa . Pinangaranan niya an retreat na *Wakaba-kai* (葼葼). Ini nagin simbolo kan propesyon bilang nars. Nagpublikar siya nin sarong koleksyon nin *haiku* . 

Kan 1933, nagretiro siya sa pagiging nars asin ginugol an saiyang buhay sa pagbasa o pagsurat nin haiku sa *Hirao* lodge sa Siyudad nin Fukuoka. Pagka-retiro, nagpublikar siya nin magasin *na Wakaba* (若葉), asin nagtrabaho pa tanganing mapauswag an pag-adal manungod sa etika sa pag-nurse sa Kyushu University .

Kan 1963, nagadan siya sa edad na 92. Kan parehong taon, naggibo an Kyushu University nin sarong bust ni , tanganing tawan nin onra an saiyang mga naginibohan sa selebrasyon kan ika-60 na anibersaryo kan unibersidad.
Yosano Akiko

Namundag si Yosano bilang **Hō Shō** (鳳 志やう)  sa sarong mauswag na pamilyang negosyante sa Sakai, harani sa Osaka. Poon sa edad na 11, siya an pinakaresponsable sa pagpapadalagan kan negosyo kan saindang pamilya, nagpoprodusir asin nagpapabakal nin yōkan, sarong klase nin kendi. Poon sa pagkaaki, mahilig na siyag magbasa nin mga obrang panliteratura asin pirme siyang nagbabasa sa mahiwas na bibliyotika kan saiyang ama. Bilang sarong estudyante sa haiskul, nagpoon siyang mag subskribir sa magasin nin rawitdawit *na Myōjō* (Maliwanag na Bitoon), na kun saen siya nagin prominenteng kolaboradora. An editor *ni Myōjō*, si Tekkan Yosano, na nagin agom niya, nagtukdo saiya nin rawitdawit *na tanka*, pagkatapos nindang magkahilingan sa mga pagbisita kaini sa Osaka asin Sakai tanganing magtao nin mga lektura asin magtukdo sa mga workshop. 

Kan kahobenan niya, dae tinugutan si Yosano na makipag-ulay sa mga kalalakihan, na saiyang sinitar bilang dahilan kan saiyang natatagong sekswalidad. Dai siya tinutugutan na magluwas sa saiyang harong na mayong kaiba asin mabibilang lang ang beses na nakaduman siya sa harong kan iba. Pagkatapos niyang mag-agom, negatibo an saiyang paghorop-horop sa saiyang kahobenan, na nagsasabi ,"Nakomprediyo ko na sa kaenot-enote kun gurano ka-inbidiyoso, inhusta, asin kadiklom an sakong kahobenan."

Kasal si Tekkan kan nabisto niya si Akiko, asin binayaan niya an saiyang agom pakatapos kan sarong taon tanganing makaibahan si Akiko. Nagpuon sinda nin bagong buhay bilang mga pararawitdawit sa sarong suburb kan Tokyo. Nagpakasal sinda kan 1901, kan si Yosano 23 anyos asin nagkaigwa nin 13 na aki, 11 sainda an nabuhay sakgod sa pagkagurang. Nagkaigwa si Tekkan nin mga extramarital affairs kaiba an saiyang dating agom.
Bleach (manga)

***An Bleach*** (nakasurat sa darakulang letra) sarong Japanese manga series na isinurat asin pig-ilustrar ni Tite Kubo. Ini manungod sa mga adbentura ni Ichigo Kurosaki, sarong hoben na nagkaigwa nin kapangyarihan bilang sarong Soul Reaper—sarong *personipikasyon nin kagadanan* na pareho sa sarong Grim Reaper—gikan sa saro pang Soul Reaper, si Rukia Kuchiki. Sa saiyang bagong kapangyarihan, nagin responsibilidad niya an pagprotekta sa mga tawo laban sa mga maraot na espiritu na inaapod na mga Hollows, asin paggiya sa mga kalag pasiring sa buhay pagkagadan. Ini man naggiya saiya pasiring sa manlaen-laen na paglakbay sa mundo kan mga espiritu. 

Isinapelikula an Bleach sa magasin kan Shueisha na inaapod *na Weekly Shōnen Jump* poon Agosto 2001 sagkod Agosto 2016, na kun sain an mga kapitulo kaiini kinolekta sa 74 na mga tomo . Nagdakol an prankisa kaiini sa medya, kaiba an anime series sa telebisyon na produksyon kan studyo Pierrot poon 2004 sagkod 2012, duwang orihinal na mga episode nin video animation (OVA), apat na animated feature films, sampulong stage musicals, asin kadakol na mga video games, siring man an iba-ibang klaseng produkto na may relasyon *sa Bleach.* Sarong Japanese live-action na pelikula an pigprodusir kan Warner Bros na nag-premiere kan 2018. Sarong sequel kan anime television series na nag-adaptar kan huring story arc kan manga na nag-premiere kan 2022.

Sa North America, an manga nagin lisensyado sa pag dakitaramon sa Ingles kan Viz Media kan 2004. Pinaluwas ninda an mga kolektadong volumes asin pinublikar an mga kapitulo kaiini sa saindang magasin na *Shonen Jump* poon Nobyembre 2007 sagkod sa pinal na isyu kan magasin kan Abril 2012.

Kan 2005, an *Bleach* nag-ako kan  ika-50 na Shogakukan Manga Award para sa kategoryang . Pag abot kan 2022, nagkaigwa an manga nin labing 130 milyon na mga tomo  na nagsirkular sa bilog na kinaban na iyo an saro sa pinakamabentang manga sa kasaysayan.
Boku no Hero Academia

An manga na *My Hero Academia* nagin sarong prangkisa sa media, na nagin inspirasyon kan mga spin-off manga, arog kan *My Hero Academia: Smash!!*, *My Hero Academia: Vigilantes*, asin *My Hero Academia: Team-Up Missions*. Naglunsad man ini nin mga light novel, mga dula sa entablado, asin manlaen-laen na klase nin merkansiya asin media, kaiba an kadakol na mga video game. Ini man pig-adaptar bilang anime TV series kan Bones . An enot na season ipinaluwas sa Japan poon Abril sagkod Hunyo 2016, sinundan ini kan ikaduwang season poon Abril sagkod Setyembre 2017, dangan an ikatolong season poon Abril sagkod Setyembre 2018, an ikaapat na season poon Oktubre 2019 sagkod Abril 2020, an ikalimang season poon Marso sagkod Setyembre 2021, an ikaanom na season poon Oktubre 2020 sagkod Marso 2016 sagkod ikapitong season poon Mayo Oktubre 2024, asin sarong maabot na ikawalo asin huring season na nakatalaan na i-premiere sa Oktubre 2025. Nagkaigwa man ini nin apat na animated na pelikula na may titulong *My Hero Academia: Two Heroes*, *My Hero Academia: Heroes Rising*, *My Hero Academia: World Heroes' Mission*, asin *My Hero Academia: You Next*, asin sampulong orihinal na animasyon (OVAs). Sarong live-action na pelikula kan Legendary Entertainment an piggigibo pa.

*An My Hero Academia* nagin matrayumpo sa komersyal na nagluwas sa listahan kan mga best-seller *kan The New York Times* nin nagkapirang beses. Kan Abril 2024, an manga igwa nin labing 100 milyones na kopya an nasa sirkulasyon, kaiba an mga spin-off-na nagpapahiling na ini sarong sa pinakamabentang serye nin manga sa kasaysayan. Positibo man an reaksyion kan mga kritiko. Inomaw ninda an arte, mga karakter, istorya, mga aksiyon na eksena, asin mga pagsambit sa kulturang pop sa mga komiks nin superhero sa Solnopan. An anime series nakaresibe pa nin dugang sa pag-omawpasa sa animasyon, musika, ritmo, mga pagkasunod-sunod nin aksyon, asin mga pagganap nin boses sa parehong Hapon asin Ingles. Nanggana ini nin mga nagkapirang premyo, kabali an Sugoi Japan Award asin Harvey Award para sa Pinakamarahay na Manga, asin pigkokonsiderar na saro sa pinakamarahay na manga  kan  dekada 2010. An anime nakaresibe man nin kadakol na mga premyo asin pigkokonsiderar man na saro sa pinakamarahay na manga sa parehong taon.
Welwitschia

An ***Welwitschia*** sarong monotipikong genus nin mga gnetophyte na igwa sana kan species na ***Welwitschia mirabilis***. Pinangaranan ini sa Austrianong botanista na si Friedrich Welwitsch, na nagdokumento kan tinanom kan mga taon 1850. Sa komun na paggamit, ini minsan inaapod na kahoy na tumbo. Tubong ini sa Angola asin Namibia, kun saen ini nagtatalubo sa grabeng kamugtakan kan disyerto nin Namib, natitios an halangkaw na init asin hababang uran. An *Welwitschia* iyo sana an nabubuhay na genus kan pamilyang Welwitschiaceae asin orden Welwitschiales, asin saro sa tolong eksistidong genera nin mga gnetophyte, kaiba an *[[Gnetum]]* asin *[[Ephedra]]*.

## Toltolan
Araucaria

An ***Araucaria*** sarong genus nin mga evergreen na kahoy na coniferous sa pamilyang Araucariaceae. Mantang ngonyan sinda kadaklan nakakulong sa Sur na Hemispero, durante kan Jurassic asin Cretaceous sinda nakalakop sa bilog na kinaban. Igwa nin 20 na nagdadanay na mga species sa New Caledonia (kun saen 14 na species an endemic, hilingon an New Caledonian Araucaria), sirangan na Australia (kaiba an Norfolk Island), New Guinea, Argentina, Brazil, Chile asin Uruguay.

An genus pamilyar sa kadaklan na tawo bilang an genus kan distinctive Chilean pine o monkey-puzzle tree (*[[Araucaria araucana]]*). Mayo nin laen na pangaran na yaon para sa genus. Dakul an inaapod na "pino", dawa ngani harayo sana an mga ini sa mga tunay na pino, sa genus na *Pinus*.

## Species
# *[[Araucaria angustifolia]]* (Bertol.) Kuntze
# *[[Araucaria araucana]]* (Molina) K.Koch
# *[[Araucaria bernieri]]* J.Buchholz
# *[[Araucaria bidwillii]]* Hook.
# *[[Araucaria biramulata]]* J.Buchholz
# *[[Araucaria columnaris]]* (G.Forst.) Hook.
# *[[Araucaria cunninghamii]]* Mudie
# *[[Araucaria goroensis]]* R.R.Mill & Ruhsam
# *[[Araucaria heterophylla]]* (Salisb.) Franco
# *[[Araucaria humboldtensis]]* J.Buchholz
# *[[Araucaria hunsteinii]]* K.Schum.
# *[[Araucaria laubenfelsii]]* Corbasson
# *[[Araucaria luxurians]]* (Brongn. & Gris) de Laub.
# *[[Araucaria montana]]* Brongn. & Gris
# *[[Araucaria muelleri]]* (Carrière) Brongn. & Gris
# *[[Araucaria nemorosa]]* de Laub.
# *[[Araucaria rulei]]* F.Muell.
# *[[Araucaria schmidii]]* de Laub.
# *[[Araucaria scopulorum]]* de Laub.
# *[[Araucaria subulata]]* Vieill.

## Toltolan
Soup Number Five

An **Soup Number Five**, manlainlain na binibiaba sq **Soup No. 5** o **Soup #5**, sarong sabaw na gibo sa Sulugok-sugok kan toro o sa boto. An putahe gikan sa Lutong Filipino. Ini pigtutubodan na igwa nin aphrodisiac na mga propyedad.

## Regional appellation
An baryant kan Cebu kan Soup Number Five iyo an pig-aapod na ***lansiao*** o ***lanciao***asin sarong popular na putahe sa tinampo. An pangaran kaini na "lansiao" kinua gikan sa mga gikan na Intsik na nagtataram nin Hokkien, kun saen an Hokkien na  nanonongod sa kinatawo nin lalaki.

Midbid man an Soup Number Five na **Remember Me** (parati pinalipot sa **RM**) sa Cagayan de Oro. An pangaran gikan sa pangaran kan sarong restawran na nag-espesyalisar sa Soup Number Five. An pangaran iyo an nagin pinakaparateng pangaran para sa Soup Number Five sa Mindanao, na sinalidahan an ibang pangaran kaini sa mga norteng rehiyon kan Filipinas.

## Hilingon man
* Rocky Mountain oysters
* Tiger penis soup
* Cow cod soup

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* https://www.youtube.com/watch?v=Z6RywLmpj3w
* https://www.facebook.com/samgyupsalhouse1915/posts/pfbid02KPByiifRrCqDfVx7kD4jmXX2jDQk227URepmPqLPbGW2encBhvfAd8jY65FujHVYl
Sanseki

An panaga na *Sanseki* (三跡) o "three [brush] traces" ginagamit kan mga Hapon para itukdo an pugro kan tolong bantog na mga kaligrapo kan panahon nin Heian:

*Si Ono no Michikaze, midbid sa *Yaseki* gikan sa karakrer na 野 na yaon sa pangaran niya.
*Si Fujiwara no Yukinari, midbid sa *Gonseki* gikan sa 権 na yaon sa titulo nin korte niya.
*Si Fujiwara no Sukemasa, midbid sa *Saseki* na gikan sa karakter na 佐 na yaon sa pangaran niya.

## Hilingon man
* Sanpitsu, sarong kaagid na grupo nin mga bantog na kaligrapo.

## Mga toltolan
*
Sanpitsu

An terminong *Sanpitsu* (三筆) o "tolong brush" piggagamit sa Hapon sa pagsambit sa sarong grupo nin tolong bantog na mga kaligrapo kan panahon nin Heian:

*Emperador Saga 嵯峨天皇, 786–842.
*Kūkai 空海, 774–835.
*Tachibana no Hayanari, 橘逸勢 c. 782-842.

An mga huring grupo nin mga kaligrapo nginaranan bilang pag-arog sa orihinal na Sanpitsu.

## Kan'ei Sanpitsu (寛永三筆)

Pinangaranan para sa panahon nin Kan'ei kun sain sinda nag-uswag:

*Honami Kōetsu 本阿弥光悦, 1558-1637
*Konoe Nobutada 近衛信尹, 1565-1614
*Shōkadō Shōjō 松花堂昭乗, 1584-1639

## Ōbaku no Sanpitsu (黄檗三筆)

Mga kaligrapong Intsik na Zen na nagtatrabaho sa Hapon.
* Ingen Ryūki, 隱元隆琦 1592-1673
* Mokuan Shōtō,木庵性瑫 1611-1684
* Sokuhi Nyoitsu, 即非如一 1616-1671

## Bakumatsu no Sanpitsu (幕末の三筆)
* Ichikawa Beian (市河米庵) 1779-1858
* Nukina Sūō (貫名菘翁) 1778-1863
* Maki Ryōko (巻菱湖) 1777-1843

## Meiji no Sanpitsu (明治の三筆)
*Nakabayashi Gochiku (中林梧竹) 1827-1913
*Kusakabe Meikaku (日下部鳴鶴) 1838-1922
*Iwaya Ichiroku (巌谷一六) 1834-1905

## Shōwa no Sanpitsu (昭和の三筆)
*Hibino Gohō (日比野五鳳) 1901-1985
*Teshima Yūkei (手島右卿) 1901-1987
*Nishikawa Yasushi (西川寧) 1902-1989

## See also
* Sanseki, sarong kaagid na grupo nin mga bantog na kaligrapo

## Mga toltolan
*神田喜一郎,「三筆について」(書道全集 第11巻)(Heibonsha, 1965)
Henry Cavill

Si **Henry William Dalgliesh Cavill** ( ; namundag 5 Mayo 1983) iyo an sarong Briton na aktor. He gained worldwide recognition for portraying Superman in the DC Extended Universe (DCEU), nagpoon sa *[[Man of Steel (film)|Man of Steel]]* (2013) asin gunanap giraray sa siring na papel sa *[[Batman v Superman: Dawn of Justice|Batman v Superman]]* (2016), *[[Justice League (film)|Justice League]]* (2017) asin sa saiyang director's cut (2021).

Ginibo ni Cavill an saiyang enot na pagluwas sa telebisyon kaidtong  2002 sa sarong papel sa *[[The Inspector Lynley Mysteries]].* He then played Charles Brandon sa Showtime series *[[The Tudors]]* (2007–2010), na ginanar niya an *critical acclaim*. Poon kaidto nagpoon na siyang magluwas bilang si Geralt of Rivia sa *[[The Witcher (TV series)|The Witcher]]* kan Netflix (2019–2023).                                                                                                                                                                               

Nagpoon si Cavill kan saiyang karera sa pelikula sa papel sa *Laguna*, sa huri guminanap sa *[[Immortals (2011 film)|Immortals]]* (2011), sa mga pelikulang espiyang *[[The Man from U.N.C.L.E. (film)|The Man from U.N.C.L.E.]]* (2015), ** (2018), asin bilang si Sherlock Holmes sa *[[Enola Holmes (film series)|Enola Holmes]]* mga seryeng pelikula (2020–present), *[[Argylle]]* (2024), asin *[[The Ministry of Ungentlemanly Warfare]]* (2024).

## Toltolan
Kenjutsu

An **Kenjutsu** (剣術) sarong payong na termino para sa gabos na (ko-budō) na eskwelahan nin pang-espada kan Hapon, partikularmente idtong mga naenot sa Meiji Restoration. An nagkapirang modernong estilo nin kendo asin iaido na naestablisar kan ika-20 siglo igwa man nin mga modernong porma nin kenjutsu sa saindang kurikulum.An Kenjutsu, na nagpoon sa klaseng samurai kan pyudal na Hapon, nangangahulugan na "mga paagi, teknika, asin an arte kan espada kan Hapon". Ini kontra sa kendo, na boot sabihon "an dalan kan espada" asin naggagamit nin espadang gibo sa kawayan (shinai) asin panprotehir na pangalasag (bōgu).

An eksaktong mga aktibidad asin kombensyon na ginigibo kun nag-eensayo *nin kenjutsu* nagkakaiba-iba sa lambang eskwelahan, kun saen an tataramon na eskwelahan digdi nanonongod sa pag-ensayo, mga paagi, etika, asin metapisika kan sarong tradisyon, alagad komun na kabali an pag-ensayo nin mga teknik sa larangan nin ralaban na mayong kalaban asin mga teknik kun saen an duwang parapraktis naggigibo nin *kata* (na nagtatampok nin mga suntok sa bilog na pagkontak sa hawak sa nagkapirang estilo nin pagkontak sa hawak asin mayong pagkontak sa hawak an iba). An pag'atake sa panahon kan kata ginagamit halimbawa sa Ono Ha Ittō-ryū . Dawa ngani an pagsasanay sa kata iyo an pirmeng mayor na suporta, sa mga huring panahon, an mga eskwelahan nag-inkorporar nin pag-iwal sa irarom nin manlaen-laen na kondisyon, poon sa paggamit nin solidong kahoy *na bokutō* sagkod sa paggamit nin espada na gibo sa kawayan ( *shinai* ) asin pangalasag ( *bōgu* ).  : XII, XIII Sa modernong panahon an sparring sa martial art kan Hapon mas makusog na asosyado sa kendo asin mayormenteng ginigibo kan mga estudyante o kan pwersa kan pulis. Minsan ngani lakop an kendo sa Hapon, ginigibo man iyan sa ibang nasyon sa bilog na kinaban.

## Toltolan
Kendo

An **Kendo** (Hapon: 剣道, Hepburn: Kendō; lit. 'paagi nin espada' o 'dalan nin espada' o 'paagi kan espada') sarong modernong arte marsyal na Hapon, na gikan sa kenjutsu (saro sa mga lumang arte marsyal kan Hapon, swordsmanship), na naggagamit nin mga espada na bambonai (espada) siring man protektibong armor (bōgu). Nagpoon ini bilang mga kustombreng ehersisyo sa pag'espada kan mga samurai warrior, asin ngonian, ini lakop na piggigibo sa laog kan Hapon asin nakalakop na sa kadakol na ibang nasyon sa bilog na kinaban.

## Toltolan
Bruno Alcantara

**Si Bruno Alcantara** sarong modelong taga-Brazil asin sarong miyembro kan Pit Crew sa serye sa telebisyon kan Amerika na *RuPaul's Drag Race* .   Nag-ayon siya sa grupo para sa ika-onseng season kan palabas kan 2019.   Si Alcantara an nag-host kan *In Bed with Bruno* asin kan WOW Presents Plus series na *Happy Endings with Bruno* .  

## Pagkahubin
Si Alcantara namundag sa Brazil. 

## Personal na buhay
Bakla si Alcantara. 

## Mga Reperensya
Pilmograpiya ni Alia Bhatt

Si Alia Bhatt sarong aktres na Briton na may ginikanan na Indian na kadaklan nagtatrabaho sa mga pelikula sa Hindi . Kan siya aki pa, siya nagkaigwa nin sadit na papel sa produksyon kan saiyang ama na si Mahesh Bhatt *na Sangharsh* (1999), bilang an mas hoben na bersyon kan karakter kan bitoon na si Preity Zinta .   Kan 2012, si Bhatt nagkaigwa kan saiyang enot na pangenot na papel sa pelikula ni Karan Johar *na Student of the Year*, alagad an saiyang pagganap digdi dai inako nin marhay.  Pakalihis nin duwang taon, nakakua siya nin pag-omaw sa pagganap bilang biktima nin pagkidnap sa dramang *Highway* (2014), na nanggana kan Filmfare Critics Award para sa Pinakamahusay na Aktres .   Kan parehong taon, an saiyang mga papel sa komersyal na mapangganang mga romansa *na 2 States* asin *Humpty Sharma Ki Dulhania*, na parehong pigprodusir sa irarom kan estudyo ni Johar na Dharma Productions, an nagbugtak saiya bilang sarong nangengenot na aktres.    Kinanta man niya an single na " Samjhawan Unplugged " para sa soundtrack kan huring pelikula.  Sa tolong pelikula ni Bhatt na pinaluwas kan 2016  *Kapoor &amp;amp; Sons*, *Dear Zindagi*, asin *Udta Punjab*  nagganap siya nin mga hoben na babae na nasa masakit na kamugtakan.  An saiyang pagganap sa huri kaini nagtao saiya kan Filmfare Award para sa Pinakamarahay na Aktres .  Kasunod kan saro pang romantikong papel sa *Badrinath Ki Dulhania* (2017), siya nagganap bilang sarong espiya sa thriller na *Raazi* (2018) asin sarong madaling mabiktima na nobya sa musikal na drama na *Gully Boy* (2019). Nanggana siya nin duwa pang premyo sa Pinakamarahay na Aktres sa Filmfare para sa huring duwa.   Sinundan ini kan duwang pelikula na dai gayong naresibe, *an Kalank* (2019) asin *Sadak 2* (2020).  Si Bhatt nagkaigwa nin orog pang kapangganahan kan 2022 sa sarong halipot na papel sa pelikula kan panahon nin Telugu *na RRR*, asin mga papel sa pantasya na pelikula na *Brahmāstra: Part One – Shiva* asin biopic na *Gangubai Kathiawadi*, kun saen siya an nagbida bilang an titular na patotot ; an gabos na tolo kabali sa mga pinakahalangkaw an kita na mga pelikula sa India kan taon.  Siya an nanggana kan National Film Award para sa Pinakamahusay na Aktres asin an saiyang ikaapat na Best Actress award sa Filmfare para sa huri kaini.   Siya man an nagprodusir asin nagbida sa Netflix black comedy *na Darlings* sa irarom kan saiyang kompanya na Eternal Sunshine Productions, na kun saen siya nag-ako nin Filmfare OTT Award .  

Kan 2023, si Bhatt nagbida kaiba si Ranveer Singh sa romantikong komedya ni Johar na *Rocky Aur Rani Kii Prem Kahaani*, saro sa mga pinakahalangkaw an kita na pelikula sa Hindi kan taon, asin naghiwas sa sinehan kan Amerika sa paagi kan aksyon na pelikula kan Netflix na *Heart of Stone* .   An enot nanggana saiya nin ika-limang Best Actress award sa Filmfare.   

## Mga Pelikula

* *An gabos na pelikula nasa Hindi apwera kun iba an sinasabi.*

## Telebisyon

## Mga video nin musika

## Diskograpiya

## Mga Reperensya
Ellen DeGeneres

Si **Ellen Lee DeGeneres** ( ; namundag Enero 26, 1958) sarong Amerikanang komedyante, aktres, host sa telebisyon, parasurat, asin prodyusir.

Nagpoon an karera niya sa stand-up comedy kaamayi nin mga 1980, na nakaguno nin atensyon nasyonal kan siya nagluwas sa 1986 na programang telebisyon na *[[The Tonight Show Starring Johnny Carson]]*. Siya natampok sa mga sitcom sa telebisyon *[[Ellen (TV series)|Ellen]]* (1994–1998) asin *[[The Ellen Show]]* (2001–2002). Siya man naghost kan syndicated na  television talk show, *[[The Ellen DeGeneres Show]]* (2003–2022), kun saen siya naghakot nin 33 na Daytime Emmy Awards. Kan 2021, si DeGeneres nag'anunsyo kan kataposan kan *The Ellen DeGeneres Show*, pakasurunod sa mga soboot magkakapirang mga 'bullying' nangyayari sa laog kan trabaho. An kontrobersya nagresulta sa internal na mga imbestigasyon asin pagluya nin suporta kan publiko na logod siya nagdesisyon na magretiro sa talk show kan 2022.

Kan Abril 1997, si DeGeneres nagbiklad sa publiko na siya sarong tomboy (lesbian) na nagluwas na gayo sa  *[[Time (magazine)|Time]]* sa saiyang mga tataramon na "Yep, I'm gay" asin nagin pinakaenot na tomboy na naghayag komo mayor na karakter sa sarong pasali sa Amerikanong telebisyon na network.

## Toltolan
Zaglossus

An ***Zaglossus***, gikan sa Suanoy na Griyego ζα (*za*), gikan sa διά (*diá*), na boot sabihon "sa ibong", asin γλῶσσα (*glôssa*), na boot sabihon "dila", na bisto bilang an mga echidna na may halabang tuka minakompuesto kan saro sa duwang nagdadanay na henerasyon nin mga echidna: igwa nin tolong klase na nabubuhay sa New Guinea. Sinda katamtaman an kadakulaan, nagsosolo-solo na mga mammal na natatahoban nin magaspang na buhok asin mga tulak na gibo sa keratin. Igwa sinda nin halipot, makusog na mga tabay na may darakulang kuko, asin makusog na mga parakotkot. Naghahanap sinda nin kakanon sa mga dahon sa salog kan kagurangan, na nagkakakan nin mga ulod asin insekto.

## Species
An mga nagdadanay na klase iyo an:

*Western long-beaked echidna (*Z. bruijni*), kan mga kagubatan sa kabukidan;
*An long-beaked echidna kan Attenborough (*Z. attenboroughi*), na nadiskobre kan siyensya kan Solnopan kan 1961 (ilinadawan kan 1998) asin mas gusto an mas halangkaw pang istaran;
*An Eastern long-beaked echidna (*Z. bartoni*), na kun saen apat na magkalaen na subspecies an namidbid.

## Toltolan
Alligator

An **alligator**, sarong dakulang reptilya sa genus na ***Alligator*** kan pamilyang Alligatoridae sa orden Crocodilia. An duwang eksistidong species iyo an American alligator (*A. mississippiensis*) asin an Chinese alligator (*A. sinensis*). Dugang pa, nagkapirang napuho nang klase nin buaya an aram gikan sa mga tada nin fossil. An mga buaya enot na naglataw kan huring panahon kan Eocene mga 37 milyones na taon na an nakaagi.

## Toltolan
Trigona

An ***Trigona*** saro sa pinakadakulang genera nin mga lukot na daing sugod, na binibilog nin mga 32 na species, na eksklusibong nangyayari sa Bagong Kinaban, asin dating kabali an mas dakol na subgenera kisa sa presenteng pagtiripon; kadaklan sa mga dating subgenera na ini naitaas sa heneriko na estado.

## Species
* *[[Trigona branneri]]*—Mato Grosso (Brazil)
* *[[Trigona chanchamayoensis]]*—Mato Grosso (Brazil)
* *[[Trigona cilipes]]*—Americas
* *[[Trigona corvina]]* - Central and South America
* *[[Trigona crassipes]]* (Fabricius, 1793)
* *[[Trigona ferricauda]]*—Americas
* *[[Trigona fulviventris]]*—Mexico to Colombia
* *[[Trigona fuscipennis]]*—Mexico to Brasil.
* *[[Trigona hyalinata]]*—Mato Grosso (Brazil)
* *[[Trigona hypogea]]* (Silvestri, 1902)
* *[[Trigona necrophaga]]* (Camargo & Roubik, 1991)
* *[[Trigona nigerrima]]*—Americas (Mexico, Costa Rica)
* *[[Trigona nigra]]*—Mexico
* *[[Trigona pallens]]*—Americas
* *[[Trigona recursa]]*—Mato Grosso (Brazil)
* *[[Trigona silvestriana]]*—Americas (Costa Rica)
* *[[Trigona spinipes]]*—*arapuá* (Brazil)

## Toltolan
Tōgō, Kagoshima

An  sarong banwaan na namumugtak sa Distrito nin Satsuma, Prepektura nin Kagoshima, Hapon.

Poon kan 2003, an banwaan igwa nin kinakarkulong populasyon na 5,987 asin densidad na 74.70 katawo kada km2. An kabilugan na hiwas mga  80.15&nbsp;km2.

Kan Oktubre 12, 2004, an Tōgō, kaiba an syudad nin Sendai, an mga banwaan nin Hiwaki, Iriki asin Kedōin, asin an mga dolohan nin Kamikoshiki, Kashima, Sato asin Shimokoshiki (an gabos hale sa Distrito nin Satsuma), pinagsararo tanganing mamukna an siyudad nin Satsumasendai.

## Linya nin oras
* 1889 - An dolohan nin Kami-Tōgō igwa nin 6 na kataraid-harong (amihanan pasiring sa habagatan):, , , ,  asin .
* 1952 - An dolohan nin Kami-Tōgō nagin banwaan nin Tōgō.
* 2004 - An Tōgō, kaiba kan Sendai, mga banwaan nin Hiwaki, Iriki asin Kedōin, asin an mga dolohan nin Kamikoshiki, Kashima, Sato asin Shimokoshiki (an gabos hale sa Distrito nin Satsuma), pinagsararo tanganing mamukna an siyudad nin Satsumasendai

## Transportasyon

### Dalan
;National Highway
* Ruta 267

## Mga eskwelahan
;Junior High School
* Tōgō Junior High School
;Mga Eskwelahan sa Elementarya
* Tōgō Elementary School
* Torimaru Elementary School
* Fujikawa Elementary School
* Noze Elementary School
* Yamada Elementary School

## Mga Kultural asin Natural na Lugar
* *Poon nin Garyūbai*: Namomogtak sa Fujikawa Tenjin Shrine, an kahoy na plum na ini pigdesignar bilang sarong National Natural Monument poon pa kan Oktubre 3, 1941. An kahoy na ini midbid sa porma kaini, na nakakaagid sa sarong nakahigda na dragon, asin ini nakakaakit nin mga bisita sa panahon nin pamumurak poon sa kabangaan kan Pebrero sagkod sa amay na Marso.

## Mga midbid na tawo gikan sa Tōgō
* Masakiyo Maezono – Propesyonal na parakawat nin football asin beach soccer

## Mga toltolan
Nasyonal na Ruta 267 kan Hapon

An **Rutang Nasyunal 267** sarong haywey nasyunal kan Hapon na minasumpay sa Hitoyoshi, Kumamoto asin Satsumasendai, Kagoshima sa Hapon, na igwang kabilugan na laba na 82.7&nbsp;km (51.39&nbsp;mi).

## Mga toltolan
Distrito nin Satsuma, Kagoshima

An  sarong distrito na namumugtak sa Prepektura nin Kagoshima, Hapon.

Poon kan Marso 22, 2005 na pag'iriba an distrito binibilog kan solong banwaan nin Satsuma.

## Pagsasagom
*Kan Oktubre 12, 2004, pinagsararo an daan na sydad kan Sendai, the towns of Hiwaki, Iriki, Kedōin asin an Tōgō, dangan an mga dolohan na Kamikoshiki, Kashima, Sato asin Shimokoshiki tanganing maporma an bagong syudad na Satsumasendai, na dramatikong pagbaba kan kadakulaan asin populasyon kan distrito sa 26,587 katawo asin 303.43&nbsp;km2, na naggigibo nin densidad na 87.62 katawo kada km2.
*Kan March 22, 2005 pinagsaro an mga banwaan nin Satsuma (薩摩町), Miyanojō asin Tsuruda tanganing maporma an bagong banwaan na Satsuma (さつま町).

## Mga toltolan
Caenolestes

An ***Caenolestes*** o **common shrew opossum** sarong genus na mga miyembro kan pamilyang Caenolestidae. Makukua sinda sa Colombia, Ecuador, Peru, asin Venezuela. An pinakahuring nadiskubreng species iyo an *[[Caenolestes sangay|C. sangay]]*.

## Species
* *[[Caenolestes fuliginosus]]* (Tomes 1863) (Dusky shrew opossum)
* *[[Caenolestes convelatus]]* Anthony 1924 (Northern shrew opossum)
* *[[Caenolestes sangay]]* Oajala-Barbour et al. 2013 (Eastern shrew opossum)
* *[[Caenolestes caniventer]]* Anthony 1921 (Gray-bellied shrew opossum)
* *[[Caenolestes condorensis]]* Albuja & Patterson 1996 (Andean shrew opossum)

## Toltolan
Musa (genus)

An ***Musa*** saro sa tolong genera sa pamilyang Musaceae. Kabali sa genus an 83 na klase nin namumurak na tinanom na nagpoprodusir nin mga kakanon na saging asin plantain, asin hibla (abacá), na ginagamit sa paggibo nin papel asin tela. Dawa ngani sinda nagtutubo na arog kahalangkaw kan mga kahoy, an mga tinanom na saging asin plantain bakong kahoy asin an saindang garo baga "gamot" kompuesto kan mga base kan darakulang tuod nin dahon. Kaya, sinda teknikal na higanteng mga tinanom na herbaceous.

## Piniling klase
* *[[Musa acuminata]]*
* *[[Musa angcorensis]]*
* *[[Musa aurantiaca]]*
* *[[Musa balbisiana]]*
* *[[Musa banksii]]*
* *[[Musa basjoo]]* 
* *[[Musa cheesmanii]]*
* *[[Musa flaviflora]]*
* *[[Musa griersonii]]*
* *[[Musa itinerans]]*
* *[[Musa laterita]]*
* *[[Musa mannii]]*
* *[[Musa nagensium]]*
* *[[Musa ochracea]]*
* *[[Musa ornata]]*
* *[[Musa × paradisiaca|Musa paradisiaca]]*
* *[[Musa rubra]]*
* *[[Musa sanguinea]]*
* *[[Musa schizocarpa]]*
* *[[Musa siamea]]*
* *[[Musa sikkimensis]]* 
* *[[Musa thomsonii]]*
* *[[Musa velutina]]*

## Toltolan
Lepidochelys

An ***Lepidochelys*** sarong genus nin pawikan na binibilog nin duwang species: an *Kemp's ridley sea turtle* asin an *olive ridley sea turtle*.

An mga pawikan ni Kemp's ridley yaon sa presente sa mga listahan kan mga hayop na madali nang mapuho sa New York asin Estados Unidos.

An mga adultong ridley sea turtles nagdadakula sagkod sa laba na 51-71 cm (20-28 pulgada), asin gabat na 36-50 kg (79-110 lb). Nagkakakan sinda nin mga alimango, sira, cephalopod asin nagkapirang tinanom sa dagat.

## Toltolan
Isurus

An ***Isurus*** (na boot sabihon "pantay na ikog") sarong genus nin mga pating na mackerel sa pamilyang Lamnidae, na bisto sa pangaran na mga **pating na mako**. An mga ini kadaklan pelagic, asin marikas, maniniba na sira na kayang maglangoy sa rikas na abot sa 50 km/h (31 mph).

## Species
* * *[[Shortfin mako shark|Isurus oxyrinchus]]* (Rafinesque, 1810) (shortfin mako shark)
* *[[Isurus paucus]]* (Guitart-Manday, 1966) (longfin mako shark)

## Toltolan
Leopardus

An ***Leopardus*** sarong genus na binibilog nin walong species nin saradit na pusa na tubong Amerika. An genus na ini pigkokonsiderar na pinakagurang na sanga kan sarong henetikong linyada nin saradit na pusa sa Amerika na an komun na ginikanan nagbalyo sa tulay nin daga kan Bering hale sa Asya pasiring sa Amerika del Norte kan huring parte kan Miocene.

## Species
* *[[Colocolo|Leopardus colocolo]]* (Molina, 1782) – Colocolo
* *[[Pantanal Cat|Leopardus braccatus]]* (Cope, 1889) – Pantanal Cat
* *[[Pampas Cat|Leopardus pajeros]]* (Desmarest, 1816) – Pampas Cat
* *[[Geoffroy's Cat|Leopardus geoffroyi]]* (d'Orbigny & Gervais, 1844) – Geoffroy's Cat
* *[[Kodkod|Leopardus guigna]]* (Molina, 1782) – Guigna
* *[[Andean Mountian Cat|Leopardus jacobita]]* (Cornalia, 1865) – Andean Mountain Cat
* *[[Ocelot|Leopardus pardalis]]* (Linnaeus, 1758) – Ocelot
* *[[Oncilla|Leopardus tigrinus]]* (Schreber, 1775) – Oncilla
* *[[Margay|Leopardus wiedii]]* (Schinz, 1821) – Margay

## Toltolan
Sanriku

An , nugad midbid man sa , namumugtak sa amihanan-subangan na lado kan isla nin Honshu, katumbas kan ngunyan na Aomori, Iwate asin mga parte kan Prepektura nin Miyagi asin igwa nin halawig na kasaysayan.

An 36 na baybayon kan iregular na baybayon na ini may tendensiyang magpakusog kan pagkadestroso kan mga alon nin dolnop na minaabot sa mga baybayon kan Sanriku, siring sa ipinaheling sa danyos na dara kan linog asin dolnop sa Tōhoku kadtong 2011.

## Uusipon
Kan Enero 19, 1869, an mga probinsya kan Probinsya nin Mutsu asin Probinsya nin Dewa nababanga sa duwang probinsya. Nabanga an Mutsu sa limang bagong probinsya: Probinsya nin Rikuō (1868), Probinsya nin Rikuchū, Probinsya nin Rikuzen, Probinsya nin Iwashiro, asin Probinsya nin Iwaki. An enot na tolo kaini pinagsararong midbid sa apod na "Tolong Riku", o *Sanriku*, na an san (三) nangangahulugan na "tolo"."

An mga bagong probinsya marikas na nagin lihis na sa panahon kan Hulyo 1871 kan an paghale kan sistemang han binaranga an Hapon sa presenteng mga prepektura na nagin solong mga dibisyon na ginagamit kan gobyerno. Alagad, an tatak nabubuhay sa mga komun na paggamit arog kan Baybayon nin Sanriku, na minaabot sa baybayon kan Pasipiko kan Hapon poon sa Aomori sa amihanan sagkod sa Rawis nin Oshika sa Miyagi.

## Hilingon man
* Sanriku Expressway
* Sanriku Railway
* Seismisidad kan baybayon kan Sanriku
** Linog sa Sanriku (klaripikasyon)
* Tōsandō

## Mga Tala
Linog sa Sanriku (1933)

An  nangyari sa Sanriku coast kan Rehiyon Tōhoku kan Honshū, Hapon kan Marso 2 na may moment magnitude na 8.4. An konektadong dolnop nagkawsa nin lakop na destroso.

## Linog
An episentro yaon sa baybayon,  sa sirangan kan syudad nin Kamaishi, Iwate. An mayor na pagkabigla nangyari kan alas 02:31 nin aga lokal na oras kan Marso 3, 1933 (17:31 UTC Marso 2, 1933), asin nagsukol nin 8.4 sa moment magnitude scale. Ini yaon sa haros parehong kinamumugtakan kan linog sa Sanriku 1896 asin nangyari ini sa harayo sa banwaan na an pagyugyog dai man gayong nakadanyar. Mga tolong oras pagkatapos kan mayor na pagkabigla nagkaigwa nin magnitude na 6.8 aftershock, na sinundan nin 76 pang mga aftershock (na may magnitude na 5.0 o mas halangkaw pa) sa laog nin anom na bulan. Ini sarong intraplato na pangyayari na nangyari sa laog kan Plato nin Pasipiko,asin an focal mechanism nagpahiling nin normal na faulting. 

## Danyos
Dawa ngani dikit an danyos na nagigibo gikan sa pagkabigla, an dolnop, na naitala na nakaabot sa langkaw na  sa Ōfunato, Iwate, nagkawsa nin mahiwas na danyos, asin nagraot nin kadakol na harong asin nagkawsa nin kadakol na kaswalti.An dolnop rinaot an labing 7,000 na harong sa amihanan na baybayon kan Hapon, na labing 4,885 an inanod. An dolnop naitala man sa Haway na may langkaw na , asin nagresulta man sa kadikit na danyos. An bilang kan mga nagadan uminabot sa 1,522 katawo na kumpirmadong nagadan, 1,542 an nawawara, asin 12,053 an nalugadan. Pinakamasakitan an banwaan nin Tarō, Iwate (ngunyan parte kan syudad nin Miyako), na 98% kan mga harong kaini an nadestroso asin 42% kan populasyon kaini an nagadan.

## Mga tala

## Mga panluwas na takod
* Historic video footage of devastation following 1933 Sanriku Earthquake
*
Mga bukid nin Kitakami

An  sarong kabukidan sa kaamihanan &-subangan kan Honshu, sa Rehiyon Tōhoku kan amihanan na Hapon. An sakop minaabot sa  poon sa habagat na linderos kan Prepekturang Aomori sa amihanan sagkod sa amihanan na linderos kan Prepekturang Miyagi sa habagatan, asin napapalibotan kan kababan nin Salog Kitakami sa sulnopan asin kan Kadagatang Pasipiko sa subangan na may lakbang na mga kinakarkulong . An Kabukidan nin Kitakami kadaklan yaon sa laog kan sirangan na Prepekturang Iwate. An sakop kadaklan sarong naubos na patag na may mahibog na granato na gapo, kaya iyo an rason kan ibang pangaran kaini: An . Sa amihanan, an mga bukid nabibisto sa mga marine terrace na nasa langkaw na mga 300 metros, mantang sa habagatan, an mga bukid nalalamos tanganing makabilog nin hararom na rias coast.

Sa heolohiya, an Kabukidan nin Kitakami iyo an mga pormasyon nin Paleosoiko asin Mesosoiko, na nababanga sa mga pugro nin amihanan asin habagatab. an lugar sa habagatan igwa nin pinakagurang na nakaaging pundasyon na Silurian, na kaidto sarong hababaw na dagat sa kontinental na gilid kun sain an temperatura kan tubig halangkaw na gayo para sa pagtalubo kan korales poon kan Silurian sagkod sa Debonyano na mga panahon; an rehiyon na ini, kan huri nagbangga sa amihanan na Kitakami na mabukid na lugar sa amay na Kretaserus na panahon, asin an bilog na ini nalaog kan granito sa manlainlain na lugar. Sagkod kan Paleoheno, an Kabukidan nin Kitakami heolohikal na parte kan Primorsky na rehiyon kan Siberya. Mga 30 milyon na taon sagkod 15 milyon na taon na an nakaagi, an arkipelago kan Hapon nasuhay sa kontinente asin nagbalyo sa presenteng posisyon kaini. An Kabukidan nin Kitakami kan panahon na idto sarong puro, an parteng sulnopan sarong hababaw na dagat, asin an mga Bukid nin Ōu dai pa namumundag. An pag-itaas kan kabukidan kan Ōu nagpoon kan huring parte kan Mioseno asin namundag an Kitakami Basin. An Kabukidan nin Kitakami nabantad sa erosyon sa halawig na panahon huli ta yaon ini sa ibabaw kan tubig poon kan Senosoiko padagos. Dugang pa, bilang resulta kan mga epekto kan glacier kan huring panahon nin yelo, an presenteng malumoy na topograpiya an namukna.

An Bukid Hayachine, harani sa sentro kan sakop, iyo an pinakahalangkaw na alitoktok sa , asin nagsusuporta sa mga endemikong tinanom sa kabukidan.

An mga pambihirang kuweba sa laog kan Kabukidan nin Kitakami kabali an Akkadō asin Ryūsendō.

An mga alitoktok kan kabukidan nin Kitakami kabali an minasunod:

*Bukid Hayachine (早池峰山) 1917 m
*Hashigamidake (階上岳) 739.6 m
*Akkamori (安家森) 1239 m
*Kuromoriyama (黒森山) 837 m
*Goyozan (五葉山)1351 m
*Muroneyama (室根山) 895 m
*Omoriyama (大森山) 750 m
*Tokusenjosan (徳仙丈山) 711 m
*Tatsuganesan (田束山) 512 m

## Mga toltolan
*

## Mga tala
Clariidae

An **mga hito na naghahangos nin aire** minakompuesto kan pamilya **Clariidae** kan orden Siluriformes. Labing anom na genera asin mga 117 na klase nin mga sira na clariid an ilinaladawan; gabos mga klase nin hayop sa tubig-tabang. An ibang grupo nin mga hito naghahangos man nin aire, arog kan Callichthyidae asin Loricariidae.

## Toltolan
Mga bukid nin Ōu

An  iyo an mga kabukidan sa Rehiyon Tōhoku kan Honshū, Hapon. Ini an pinakahalawig na sakop sa Hapon asin minaabot  sa habagatan poon sa Rawis nin Natsudomari kan Prepekturang Aomori sagkod sa mga kabulkanan kan Nasu sa amihanan na linderos kan rehiyon Kantō. Dawa ngani halawig, an sakop mga  sana an lakbang. An pinakahalangkaw na punto sa sakop iyo an Bukid Iwate, .

An sakop kabali an nagkapirang midbid na kabukidan: Bukid Hakkōda, Bukid Iwate, Bukid Zaō, Bukid Azuma, Bukid Yakeishi, asin Bukid Adatara.

## Pagngaran
An mga bukid na ini dati iyo an nagpoporma kan linderos sa pag'oltan kan mga makasaysayan na probinsya kan Mutsu (陸奥国) asin Dewa (出羽国). An kanji para sa pangaran kan kabukidan ginibo gikan sa sarong kanji kan duwang probinsya, an 奥 asin 羽, sunod-sunod.

## Heolohiya
An Kabukidan nin Ōu nagpoon na maporma kan Plioseno. Nagtutukaw sinda sa tahaw kan panlaog na arko kan Arki nin Amihanan-subangan na Hapon. Ini an resulta kan plato nin Pasipiko na nagsusubsubduct sa irarom kan plato nin Okhotsk. Sarong kadena nin Quaternary na mga bulkan sa kahalabaan kan sakop an minaporma kan atubangan kan bulkan.

## Mga toltolan