open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mackenyu

Si , midbid sa propesyon bilang si  o simpleng **Mackenyu**, iyo an Hapones na aktor. Siya an aking lalaki kan aktor asin martial artist na si Sonny Chiba. Suminikat si Mackenyu pagkatapos niyang gampanan an papel ni Arata Wataya sa ''Chihayafuru'' live-action trilogy kaidtong 2016, na inonra siya bilang 40th Japan Academy Newcomers of the Year Award kaidtong 2017. Poon kaidto naggaganap na siya nin mga karakter sa dakol pang ibang adaptasyon kan bantog na serye sa manga, kabali an *[[JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable Chapter I]]* (2017), *[[Tokyo Ghoul S]]* (2019), an kontrabidang si Yukishiro Enishi sa *[[Rurouni Kenshin: The Final]]* (2021), an protagonista na si Pegasus Seiya sa *[[Knights of the Zodiac (film)|Knights of the Zodiac]]* asin Roronoa Zoro sa serye sa Netflix *[[One Piece (2023 TV series)|One Piece]]* (2023).

## Toltolan
Sonny Chiba

Si , midbid sa internasyunal bilang si **Sonny Chiba**, iyo an Hapones na aktor asin martial artist. Si Chiba iyo an saro sa enot na aktor na nakaresibi nin kasikatan sa paagi kan saiyang kakayahan sa martial arts, nagpoon siya sa Hapon asin sa huri sa atubangan kan international audience.

Namundag sa Fukuoka, nagkawat si Chiba nin manlaenlaen na sports sa high school, kabali an baseball asin volleyball. Nagpraktis man siya nin gymnastics asin nagpartisipar sa National Sports Festival of Japan sa saiyang ikatulong taon. Kan siya sarong estudyante sa unibersidad, nakanood siya nin martial arts, nagkaigwa siya nin black belt sa Kyokushin Karate kaidtong 1965 asin sa huri nakaresibi nin ikaapat na degree kaidtong 1984.

Nagpoon an karera ni Chiba kaidtong dekada 1960, kan nagbida siya sa duwang *[[tokusatsu]]* superhero shows. An saiyang enot na papel, rinibayan niya si Susumu Wajima bilang pangenot na karakter na si Kōtarō Ran/Seven Color Mask sa *[[Seven Color Mask]]* (*Nana-iro kamen*) sa ikaduwang kabanga kan serye. Alagad, an saiyang breakthrough na papel iyo an kaidtong 1974 na pelikula *[[The Street Fighter]]*. Bago nagretiro, nagbida man si Chiba sa *[[Kill Bill: Volume 1]]*, asin *[[The Fast and the Furious: Tokyo Drift]]*.

Nagadan si Chiba huli sa komplikasyon kan COVID-19 Delta variant on 19 August 2021, sa edad na 82.

## Toltolan
Eskudo de Armas nin Regina, Saskatchewan

An **eskudo de armas nin [[Regina, Saskatchewan]]** iyo an  bilog na  armorial na kahamanan siring sa paggamit kaini kan gobyerno munisipal bilang iyo an opisyal nam simbolo.
## Regina
An **Regina** ( ) iyo an kabeserang siyudad kan probinsya nin Saskatchewan nin Kanada. An siyudad iyo an ikaduwang pinakadakulang probinsya, sunod sa Saskatoon, asin ini sarong sentro komersyal sa habagatan nin Saskatchewan. Kan 2021 senso, an Regina igwang populasyon na 226,404 asin sa Metropolitan na lugar may populasyon na 249,217.
## Toltolan
Tataramon na Sakhalin Ainu

An **Sakhalin Ainu** sarong puho' na tataramon na Ainu, o tibaad pirang tataramon na Ainu, na ginagamit o tinataram sa isla kan Sakhalin na ngunyan parte kan Rusya.

## Palatanugan asin pagsusurat
Lain man an Sakhalin Ainu sa Hokkaido Ainu sa pagkakaigwa nin mga halabang patanog. Sa mga kataga na may kasaysayan (at sa Hokkaido ay mayroon pa ring Ainu) na igwang silabang-panghuri na , , , , an mga katanog na lenited asin nagsagom sa . Pagkatapos kan , ining  pigsasayod na .

Sa Hapon,  sinusurat an panghuring /x/ sa sadit na katakana *h* na kun sain paalingawngaw na patanog ini, asin trinansliterado sa *h*. Kaya アㇵ *ah*, イㇶ *ih*, ウㇷ *uh*, エㇸ *eh*, オㇹ *oh*.

## Mga toltolan
SARS-CoV-2 Delta variant

An **Delta variant** (B.1.617.2) iyo an variant kan SARS-CoV-2, an virus na nagkawsa kan COVID-19. Enot iyan na nadetect sa Indya kaidtong Oktobre 5, 2020. An Delta variant nginaranan kaidtong Mayo 13, 2021 asin naglakop sa labi sa 179 na nasyon pag-abot kan Nobyembre 22, 2021. An World Health Organization (WHO) nag-indikar na pag-abot kan Hunyo 2021 na an Delta variant magigin dominanteng strain sa bilog na kinaban.

## Toltolan
SARS-CoV-2

An **SARS-CoV-2** (gikan sa ), na dating midbid bilang **2019-nCoV** asin ***Wuhan virus***, iyo an sarong *positive-sense single-stranded RNA virus*. Nakaka-ulakit ini sa tawo asin an kawsa kan *COVID-19*.

## Toltolan
Karl Hoblitzelle

Si **Karl Hoblitzelle** (Oktobre 22, 1879 – Marso 8, 1967) iyo an Amerikanong kagsadiri nin teatro, real estate investor, asin pilantropo. Siya man an co-founder kan Interstate Theaters Company, sarong chain nin vaudeville theaters (sa huri movie theaters), ngunyan sarong subsidiary kan The Walt Disney Company. Siya man an enot na kagsadiri nin teatro na nagdugang nin air conditioning sa mga sinehan sa Estados Unidos, asin an enot na nagdugang nin tanog sa Southwest. Tinabangan niya man na suportaran an konstruksyon kan University of Texas Southwestern Medical Center.

## Kaamayi kan buhay
Namundag si Karl Hoblitzelle kaidtong Oktobre 22, 1879, sa St. Louis, Missouri. An saiyang ama, si Clarence Linden Hoblitzelle, iyo an beterano sa Confederate States Army durante kan American Civil War. His mother was Ida Adelaide Knapp. An saiyang lolohon sa ina, si Colonel George Knapp, iyo an kagtogdas kan *Missouri Gazette*, sa huri midbid bilang *Missouri Republican* asin sa pinakahuri *[[St. Louis Globe-Democrat]]*. Nagkaigwa siya nin siyam na tugang na lalak asin tulong tugang na babayi.

## Toltolan
Bulkan Etna

An **Bulkan Etna**, o simpleng **Etna** (  or  ;   o ; ;  asin ), iyo an aktibong estratobulkan sa subangan na baybayon kan Sicily, Italy, sa Metropolitan City of Catania, sa pag-ultanan kan mga syudad nin Messina asin Catania. Namomogtak iyan sa itaas kan convergent plate margin sa pag-ultanan kan African Plate asin kan Eurasian Plate. Saro iyan sa pinakahalangkaw na aktibong bulkan sa Europa, asin iyo an pinakahalangkaw na tuktok sa Italya habagatan kan Alps na may presenteng langkaw (Hulyo 2021) na , minsan ngani nagkakalaen depende sa summit eruptions. Labi sa anom na bulan na peryodo kaidtong 2021, Nagtuga an Etna nin labilabing bulkanikong materyal na an saiyang langkaw nagdugang nin haros , asin an habagatan-subangan na *crater* sa ngunyan iyo an pinakahalangkaw na parte kan bulkan.

## Toltolan
Bulba

An **bulba** ginuno gikan sa Latin para sa "wrapper" o "covering", kompwesto kan panluwas na female sex organs. An vulva kabali an mons pubis (o mons veneris), labia majora, labia minora, itil, vestibular bulbs, vulval vestibule, urinary meatus, an vaginal opening, hymen, asin Bartholin's asin Skene's vestibular glands. An urinary meatus kabali man huli ta iyan an bukasan pasiring sa vulval vestibule. An ibang tampok kan vulva kabali an pudendal cleft, sebaceous glands, an urogenital triangle (anterior part kan perineum), asin bulbol. An vulva kabali an dalan na laogan pasiring sa puday, na pasiring sa uterus, asin nagtatao nin dobleng suon nin proteksyon para digdi kan mga folds kan panluwas asin panlaog na labia. An Pelvic floor muscles nagsusuporta sa mga estruktura kan vulva. An ibang kalamnan kan urogenital triangle nagtatao man nin suporta.

## Estruktura

An pangenot na estruktura kan vulva iyo an: mons pubis, an labia – labia majora asin labia minora, an panluwas na parte kan itil – an clitoral hood asin an glans, an urinary meatus, an vaginal opening asin hymen, asin Bartholin's asin Skene's vestibular glands. An ibang tampok kabali an pudendal cleft, bulbol, sebaceous glands, an vulval vestibule, asin an urogenital triangle.

## Toltolan
Karl Kendrick Chua

Si **Karl Kendrick Tiu Chua** (; born July 14, 1978) iyo an Pilipinong ekonomista na nagsisirbi bilang Director-General kan National Economic and Development Authority (NEDA) asin Kahilom kan Socioeconomic Planning sa irarom kan Duterte administration poon kaidtong 2021 sagkod kan 2022. Minatanda siya ni Presidente Rodrigo Duterte bilang acting secretary kaidtong Abril 2020, asin nagin opisyal na kahilom kaidtong Hunyo 2, 2021, sinundan si Ernesto Pernia. Sarong dating World Bank senior economist, dati siyang nagserbi bilang undersecretary kan Department of Finance.

## Toltolan
Jodi Sta. Maria

Si **Jodi Chrissie Garcia Sta. Maria** (namundag Hunyo 16, 1982) iyo an Filipinong aktres asin parakanta. Binansagan bilang 'Silent Superstar' kan nasyon, Notable siya huli sa saiyang versatility sa komedya, horror, asin drama sa bilog na independent film, blockbusters asin telebisyon. Nanominaran siya para sa FAMAS Award asin duwang Gawad Urian Awards. Kaidtong 2014, ginanahan niya an "Favorite Foreign Actress" tropeo sa Vietnam Green Star Awards. Kaidtong 2016, nanomiran siya  bilang "Best Performance by an Actress" sa 44th International Emmy Awards para sa saiyang papel bilang Amor Powers sa *[[Pangako sa 'Yo (2015 TV series)|Pangako sa 'Yo]]*. Kaidtong 2022, nanggana si Sta. Maria nin *Best Drama Actress* sa Golden Laurel Batangas Province Media Awards asin *Best Actress in a Leading Role* sa Asian Academy Creative Awards.'''

## Toltolan
World Cup Fountain

An **World Cup Fountain** () sarong  pwente tinugdok sa pagromdom kan  2002 FIFA World Cup na kapwa pig-amaan kan South Korea asin Hapon. An World Cup Fountain namumugtak sa Han River sa Seoul, South Korea, pag'ultan kan World Cup Stadium asin Seonyudo Park. An fountain tinutupga an tubig abot sa langkaw na , sarong simbolikong pagtanda' kan taon nin FIFA World Cup na ginibo sa Seoul. An fountain mas halangkaw sa Gateway Geyser, o sa fountain kan Fountain Hills, Arizona o sa Port Fountain sa Karachi, Pakistan. Sa pagbabaing, an Washington Monument sa Washington D.C. may langkaw na 169 na metroThe Chosun Ilbo, News, October 30, 2001
An fountain dai man sige-sige nagkukupsit. Ini  nahihiling sana man nin pirang oras asin kun an panahon marayrahay.
## Toltolan
Ahamkara

An **Ahaṁkāra** (Sanskrit: अहंकार), 'I-making' iyo an terminong Sanskrito sa pilosopiyang Saṃkhyā na nanonongod sa identification kan Sadiri o an pagigin kaiba kan 'Naturalesa' o maski arin na bakong permanenteng 'bagay'. Nanonongod iyan bilang ego asin nag-evolve gikan sa Mahat-tattva, saro iyan sa apat na *[[Antahkarana|Antaḥkaraṇa]]* (functions of the mind).

## Toltolan
Albay Sagkod pa Man

An "**Albay Sagkod pa Man**" (), midbid man bilang **Himno kan Albay** o an **Albay Provincial Hymn**, iyo an opisyal na anthem kan probinsya kan Albay sa Filipinas.

## Kasaysayan
An orihinal na Ingles na "Albay Forever" kinomposo ni Jose R. Ravalo kan Daraga,

An Sangguniang Panlalawigan of Albay opisyal na inadaptar an kanta kaidtong Marso 31, 2004, na an pagpasa kan Ordinance No. 02-2004. An mga letra sa Bikol Sentral, an pinakadakulang rehiyonal na tataramon na pigtataram sa probinsya, inadaptar man.

## Letra

An mga letra kan kanta inenterpretar bilang sarong pangapodan para sa mga Albayano na padabaon asin protektaran an saindang kapalibotan.

## Toltolan
Ian Veneracion

Si **Stephen Ian Lopez Veneracion** (; namundag Pebrero 7, 1975) iyo an Pilipinong atleta, actor, piloto, asin parakanta.
## Personal na buhay asin karera
An saiyang ama sarong bantog na pintor na si Roy Veneracion, mantang an saiyang ina iyo si Susan López-Veneración. Nagdakula siya sa Las Piñas alagad ginugol niya an kadaklan kan saiyang tag-init kan siya aki pa duman sa Liloan, Cebu kun saen naggikan an saiyang ina. Siya iyo an Spanish descent asin kinasal ki Pam (*née* Gallardo), sarong inhinyerong industriyal, na kun kiisay siya igwa nin tulong aki. Midbid siya sa pangenot bilang sarong action star, nagin bantog giraray kaidtong 2015 huli sa popularidad kan saiyang loveteam na si Jodi Sta. Maria.

Nagpoon an saiyang karera kaidtong 1982 bilang enot na naglataw sa RPN 9's show, *Joey and Son*. Kaidtong 1986, nag-entra si Veneracion sa GMA Network's *[[That's Entertainment (TV series)|That's Entertainment]]*, hinost ni German Moreno. Sa bilog na dekada 1990, nagin bida siya sa nagkapirang pelikulang aksyon. An enot na paglataw ni Veneracion sa drama iyo an *[[Ikaw Lang ang Mamahalin]]* poon kaidtong 2001. Luminipat siya sa ABS-CBN kaidtong 2003, asin nagkaigwa nin saiyang enot na pangenot na papel sa *[[Darating ang Umaga]]*. Kaidtong 2004, nagbalik si Veneracion sa GMA Network asin naglataw sa nagkapirang pasale. Luminipat siya sa giraray sa ABS-CBN kaidtong 2007, asin nagbalik sa GMA Network kaidtong 2008. Naglataw man siya sa duwang pasale ni Robin Padilla, *[[Joaquin Bordado]]* asin *[[Totoy Bato]]*. Luminipat si Veneracion gikan sa GMA Network pasiring sa ABS-CBN kaidtong 2011. Bantog siya na naglataw sa remake kan 2000 drama, *[[Pangako Sa 'Yo (2015 TV series)|Pangako Sa' Yo]]*, starring Kathryn Bernardo asin Daniel Padilla bilang si Eduardo Buenavista kaidtong 2015. Naglataw man siya sa pelikula na dinerihi ni Antoinette Jadaone, *[[The Achy Breaky Hearts]]*, sa sarong pangenot na papel kaiba sinda Jodi Sta. Maria asin Richard Yap kaidtong 2016. Ginibo niya an saiyang enot na indie film, "Puti", kaidtong 2013.  Kaidtong 2017, naglataw siya sa drama, *[[A Love to Last]]*, kaiba si Bea Alonzo asin Iza Calzado. Kaidtong 2023, nagin parte man siya kan cast kan *[[The Iron Heart (TV series)|The Iron Heart]]* bilang saro sa pangenot na antagonists kan serye.

## Toltolan
Chimborazo

An **Chimborazo** () iyo an bakong aktibong estratobulkan na namomogtak sa Cordillera Occidental na kabukidan sa Andes. An saiyang huring midbid na pagtuga pigtutubodan na na nangyari kaidtong 550 A.D. Sa ibong kan pagigin bakong iyo an pinakahalangkaw na bukid sa Andes o sa Kinaban, an saiyang tuktok igwa nin distinksyon kan pagigin pinakaharayong punto sa ibabaw kan Kinaban poon sa tahaw kan Kinaban, huli sa saiyang lokasyon sa equatorial bulge kan planeta. An langkaw kan Chimborazo iyo an 6,263 m (20,548 ft), mas hababa pa kan sa Mount Everest (8,849 m).

Nagtitindog an Chimborazo bilang iyo an pinakahalangkaw na bukid sa Ecuador asin igwa nin ranggo bilang ika-39 na pinakahalangkaw na tuktok sa bilog na Andes.

An bukid sarong bantog na destinasyon para sa mountaineering huli sa saiyang challenging climbing routes, na kun saen imbwelto an pagbaklay sa nyebe, yelo, asin magapong terrain. An mga parasakat sa parati nangangaipo nin specialized gear siring kan crampons asin technical climbing equipment to tackle an saiyang mga ruta.

## Toltolan
Anna Maria Casali

Si **Anna Maria Casali** (namundag 1929 sarong Sammarinese na dating politiko. Siya an saro sa apat na mga babae naelehir sa Grand and General Council kan 1974, na nangyari siya an pinakaenot na babaeng myembro.

## Biograpiya
Si Casali namundag kan  1929, an ikatolo sa mga aki ni Alvaro Casali, sarong  dentista asin politiko. Siya nagdakula sa Forlì nin Italya asin sa Toulouse nin Pransya, kun saen an saiyang ama duman nagtrabaho. Siya nagbalik sa San Marino asin duman nagtukdo.

Myembro sa Sammarinese Communist Party, si Casali naelehir sa Grand and General Council kan 1974 na eleksyon, na bunga kaini siya kabali sa enot na grupo nin mga babaeng MP.

## Toltolan

[Kategorya:Mga babaeng Sammarinese sa politika]]
Jason Momoa

Si **Joseph Jason Namakaeha Momoa** (; namundag Agosto 1, 1979) sarong Amerikanong aktor. Ginibo niya an saiyang acting debut bilang si Jason Ioane sa syndicated action drama series *[[Baywatch|Baywatch: Hawaii]]* (1999–2001), na sinundan kan pagganap bilang Ronon Dex sa Syfy science fiction series *[[Stargate Atlantis]]* (2005–2009), asin Khal Drogo sa enot na duwang seasons kan HBO fantasy drama series *[[Game of Thrones]]* (2011–2012). Nagpadagos siya sa pagganap nin mga pangenot na papel sa Discovery Channel historical drama series *[[Frontier (2016 TV series)|Frontier]]* (2016–2018) and the Apple TV+ science fiction series *[[See (TV series)|See]]* (2019–2022).

Poon kaidtong 2016, ginampanan ni Momoa si Aquaman sa DC Extended Universe (DCEU), kabali an solo feature *[[Aquaman (film)|Aquaman]]* (2018). Ginampanan man ni Momoa si Duncan Idaho sa pelikulang science fiction *[[Dune (2021 film)|Dune]]* (2021), asin magin bida sa pelikulang aksyon*[[Fast X]]* (2023).

## Kaamayi kan buhay
Sarong solong aki, si Momoa namundag kaidtong Agosto 1, 1979, sa Honolulu, Hawaii, ninda Coni (Lemke), sarong potograpo, asin ki Joseph Momoa, sarong pintor. An saiyang ama sarong Native Hawaiian ancestry. mantang an saiyang ina sarong German, Irish asin Pawnee ancestry. Tulos pagkatapos kan saiyang kamundagan, an saiyang magurang nagdiborsyo asin siya asin an saiyang ina naglipat sa Norwalk, Iowa, kun saen siya pinadakula. Naggradwar siya sa Norwalk High School kun saen siya nagin parte kan koponan nin soccer kaiba si Brandon Routh. Nag-atendir siya sa University of Hawaii.

## Toltolan
Polusyon

An **polusyon** iyo an introduksyon nin mga kontaminasyon sa natural na kapalibotan na makawsa nin raot na pagbabago. An polusyon pwede yaon sa porma nin dawa anong substansya (solido, likido, o gas) o enerhiya (arug kan radyoaktibidad, init, tanog, o liwanag). An mga *pollutant* o bagay na nagpapaati, an komposisyon kan polusyon, pwedeng gikan sa luwas na substansya/enerhiya o natural na kontaminasyon. 

## Mga panluwas na takod
* OEHHA proposition 65 list
* National Toxicology Program – hali sa US National Institutes of Health. Mga report asin pag-aadal sa kun pano naaapektuhan kan mga *pollutant* an katawohan
* TOXNET – Mga database asin report sa toksikolohiya

## Toltolan
Yulao Yukan

Si **Huang Chien-fu** (; 24 Hulyo 1968 sa New Taipei – 1 Enero 2006 sa Beijing) sarong parakanta sa Taiwan.

## Toltolan
*
Andes

An **Andes** ( ), **Kabukidan kan Andes** (; Quechua: ) iyo an pinakahalabang kabukidan na kontinental sa kinaban, minabilog nin dire-diretsong highland sa solnopan na gilid kan Habagatan na Amerika. An kabukidan igwa nin  an laba,  an lakbang (pinakahalabang sa pag-ultanan kan 18°S – 20°S latitude), asin igwa nin promedyong langkaw nin haros . An Andes naka-unat poon sa amihanan pasiring sa habagatan kan pitong nasyon sa Habagatan na Amerika: Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia, Chile asin Argentina.

## Etimolohiya
An etimolohiya kan katagang *Andes* pigdedebatehan. An mayoryang consensus iyo an iyan ginuno gikan sa Quechua na  'subangan' as in *[[Antisuyu]]* (Quechua para sa 'subangan na rehiyon'), saro sa apat na rehiyon kan Imperyong Inca.

An terminong *[[cordillera]]* gikan sa katagang Espanyol na *cordel* 'rope' asin iyan piggagamit bilang ngaran na panladawan para sa nagkapirang dire-diretsong seksyon kan Andes, siring man an enterong kabukidan kan Andes, asin an pinagsalak na kadena nin bukid sa solnopan na parte kan mga kontinenteng Amihanan asin Habagatan na Amerika.

## Toltolan
Cordillera Central (Puerto Rico)

An **Cordillera Central** (Ingles: Central Mountain Range), iyo an kabukidan sa Puerto Rico. An kabukidan minataros sa isla poon sa solnopan sagkod sa subangan asin pigbabanga kaiyan an Puerto Rico sa amihanan asin habagatan na kapatagan. An Cordillera Central nagdadalagan pasiring sa subangan poon sa munisipalidad kan Maricao sa solnopan pasiring sa Aibonito sa katahawan na subangan na rehiyon, asin pasiring sa Caribbean sa habagatan-subangan sa paagi kan **[[Sierra de Cayey]]**. An Central Mountain Range kompwesto kan *Cordillera Central proper* asin kadakol na subranges (siring kan Sierra de Cayey), pamitisan asin ridges na nakaunat sa bilog na isla. Cerro de Punta is both an pinakahalangkaw na tuktok kan Cordillera Central asin an pinakahalangkaw na punto sa Puerto Rico. An Sierra de Luquillo, kun saen an El Yunque namomogtak sa, kun minsan kabali bilang *subrange* o pasiring sa subangan na ekstensyon kan Cordillera Central.

## Toltolan
Cordillera

An **cordillera** iyo an mahiwas na kadena asin/o sistemang network nin kabukidan, siring kan sa solnopan na baybayon kan Amerika. An termino sinubli gikan sa Espanyol, na kun saen an kataga hale sa , sarong diminutive kan  ('rope').

An termino komun na piggagamit sa  pisikal na heograpiya asin partikular na pig-aplay sa manlaenlaen na darakulang sistemang bukid kan American Cordillera, siring kan Andes kan Habagatan na Amerika, asin less frequently sa ibang kabukidan sa "ridge" kan rims an Kadagatan Pasipiko. Sa Colombia asin Venezuela, an cordillera nginaranan segun sa saindang posisyon: Cordillera Occidental, Central, asin Oriental. Manlaenlaen na lokal na ngaran an piggamit para sa cordillera sa Ecuador, Peru, Bolivia, Chile asin Argentina.

## Toltolan
Cordillera Occidental (Colombia)

An **Cordillera Occidental** () iyo an pinakahababang elebasyon kan tulong sangay kan Colombian Andes. An promedyong altitude iyo an  asin an pinakahalangkaw na tuktok iyo an Cerro Tatamá sa .  An kabukidan nakaunat poon sa habagatan pasiring sa amihanan pigbabanga poon sa Colombian Massif sa Nariño Department, minaaging amihanan sa paagi kan Cauca, Valle del Cauca, Risaralda, Chocó, asin Caldas Departamento pasiring sa Paramillo Massif sa Antioquia asin Córdoba Departamento. Poon sa massif na ini an kabukidan urog pang nagbabanga tanganing pormahon an Serranías de Ayapel, San Jerónimo asin Abibe.  Solamente to recede pasiring sa kapatagan kan Caribbean asin sa kabâban kan Salog Sinú.

## Toltolan
Cordillera Occidental (Ecuador)

An kabukidan kan **Cordillera Occidental** iyo an saro sa duwang pangenot na kabukidan sa Andes sa Ecuador, an saro iyo an Cordillera Central. Nasasakopan kaiyan an bilog na nasyon poon sa amihanan sagkod sa habagatan. An pinakahalangkaw na tuktok kan Cordillera Occidental iyo an Chimborazo (6,267 m).
Cordillera Real (Ecuador)

An **Cordillera Real** (siring man **Cordillera kan Quito**, **Cordillera Central kan Ecuador**) iyo an kadena nin mga bukid sa Andes kan Ecuador, an pinakadakula sainda sarong bulkaniko. Pigpapadagos sinda kan Cordillera Central kan Peru pasiring sa habagatan asin kan Cordillera Central kan Colombia pasiring sa amihanan. An Cordillera Real kabali an Antisana, Cotopaxi, asin Cayambe, mantang an Chimborazo yaon sa Cordillera Occidental.
Cotopaxi

An **Cotopaxi** () iyo an aktibong estratobulkan sa Kabukidan kan Andes, namomogtak sa syudad kan Latacunga kan Probinsya kan Cotopaxi, haros  habagatan kan Quito, asin  amihanan-subangan kan syudad kan Latacunga, Ecuador. Iyo iyan an ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok sa Ecuador, pig-aabot an langkaw na . An Cotopaxi iyo an saro sa pinakahalangkaw na aktibong bulkan sa kinaban active.

Midbid an Cotopaxi na nagtuga nin 87 na beses, nagresulta sa pagtugdas nin nagkapirang kabâban na pinorma kan lahar (mudflows) sa palibot kan bulkan. An ongoing eruption began on 21 October 2022.

## Toltolan
Antisana

An **Antisana** sarong stratovolcano kan amihanan na Andes, sa Ecuador. Iyo iyan an ikaapat na pinakahalangkaw na bulkan sa Ecuador, asin , asin namomogtak sa  SE kan kabiserang syudad na Quito.

Pigpresentar kan Antisana an saro sa pinaka-challenging na teknikal na pagsakat sa Ecuadorian Andes. Sunod sa Pichincha, Cotopaxi, Tungurahua asin Chimborazo, an Antisana kabali sa limang bulkanikong bukid na an eksplorador na namundag sa Prussia na si Alexander von Humboldt binalong sakaton kaidtong 1802 durante kan saiyang byahe sa Latino Amerika.

## Toltolan
Pag Bunyag

* , Kristianong sakramento nin pag - ako asin pag - ampon
** ng pagbunyag, an kaugalean na pagpaina sa mga omboy o saradit pang aki
* Christening, sarong halimbawa nin seremonya sa pagtao nin ngaran, na ginigibo kan mga Kristiano asin parateng may labot sa bautismo
* sararo, pag - ngaran sa sarong barko, arog baga nin pan seremonyal na bapor na nagpapaluwas
* n - iinisi, an rituwal na akto nin pagbugtak nin mahamot na lana sa sarong tawo

## pang gamit

* "Crrining" (An ), sarong pangyayari kan bersyon sa US kan The Office
* Christening, sarong 2010 na dramang Pili

* en (didimuwa)
Cayambe

An **Cayambe** o **Bulkan Cayambe** iyo an bulkan sa Ecuador, sa Cordillera Central, sarong kabukidan sa Ecuadorian Andes. Namomogtak iyan sa Probinsya kan Pichincha, an iba yaon sa  amihanan-subangan kan Quito. Iyo iyan an ikatulong pinakahalangkaw na bukid sa Ecuador, sa elebasyon nin  sa itaas kan lebel nin dagat.

An Cayambe, na igwa nin permanent snow cap, iyo an Holocene compound volcano na huring nagtuga kaidtong Marso 1786. Sa , an saiyang habagatan na bakilid iyo an pinakahalangkaw na punto sa kinaban na pig-aagihan kan Ekwador (heograpiya) Ekwador, asin an solamenteng punto kan Equator na may kobreng nyebe. An kupya na nyebe pigsasakop an area nin haros  asin igwa nin glaciers sa subangan na gilid paibaba sa haros , kun saen an mas mamarang solnopan na gilid naaabot an haros . An bulkan asin an kadaklan kan saiyang bakilid yaon sa laog kan Cayambe Coca Ecological Reserve.

## Toltolan
Mauna Kea

An **Mauna Kea** ( o ; ; pinahalipot na *Mauna a Wākea*) iyo an bakong aktibong bulkan sa isla kan Hawaii. An saiyang tuktok yaon sa  itaas kan lebel nin dagat, piggigibo iyan na pinakahalangkaw na punto sa estado kan Hawaii asin ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok kan sarong isla sa Kinaban. An tuktok haros  halangkaw kisa sa Mauna Loa, an saiyang mas dakulang kataid. An Mauna Kea bakong komun na topographically prominent para sa saiyang langkaw: an saiyang wet prominence iyo an ikakaglima sa kinaban sa gabos na bukid, sa ; an saiyang mamarang prominence iyo an . An mamarang prominence na ini mas dakula kisa sa langkaw sa itaas kan lebel nin dagat na  kan Mount Everest asin an ibang otoridad nginaranan an Mauna Kea na pinakahalangkaw na bukid sa kinaban, poon sa base niya sa irarom kan tubig. An Mauna Kea igwa nin ranggo na ika-8 segun sa topographic isolation.

## Toltolan
Anya Krugovoy Silver

Si **Anya Krugovoy Silver** (Desyembre 22, 1968 – Agosto 6, 2018) sarong Amerikanang pararawit. Siya guminana nin Guggenheim fellowship, asin Georgia Author of the Year Award.

## Biograpiya
Si Silver namundag kan 1968 in Media, Pennsylvania, alagad pinadakula sa Swarthmore, asin naggradwar sa Haverford College, and Emory University. Siya nagin sarong propesor sa Mercer University. An saiyang trabaho napublikar sa  *[[The Christian Century]]*, asin sa iba pang mga publikasyon.

Kan 2004, si Silver kan  bados asin nagtutukdo sa Mercer University kan siya naeksamen na igwang inaapod na * inflammmatory breast cancer*. Siya nag'aki nin sarong omboy na nginaranan Noah asin siya nagpa'operar nin mastectomy. An kanser yaon pa man giraray asin an saiyang paghingoa malabanan helang niya, kadamay aki asin agom niya, orog na nagpukaw kan saiyang talento sa pagrarawit.

Si Silver nagadan sa edad na 49 sa Macon, Georgia, kan Agosto 6, 2018.

## Trabaho
*, Penguin/Penguin Random House, 
**The Ninety-Third Name of God*, Baton Rouge : Louisiana State University Press, 2010. , 
**I watched you disappear*, Baton Rouge, Louisiana : Louisiana State University Press, 2014. , 
**From Nothing,* Baton Rouge : Louisiana State University Press, 2016. , 
**Second bloom : poems*, Eugene, OR: Cascade Books, 2017. , 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
*Anya Silver page and poem at the Academy of American Poets
*Interview with Anya Krugovoy Silver
São José do Rio Claro

An **São José do Rio Claro** sarong munisipalidad sa estado nin Mato Grosso sa Central-West Region nin Brazil.

## Hilnga man
*Lista nin mga Munisipalidad nin Mato Grosso

## Toltolan
Zhang Yang (direktor)

Si **Zhang Yang** (; namundag 1967) sarong Tsinong direktor sa pelikuka, screenwriter, asin minsan-minsan aktor. Siya aki kan direktor sa pelikula na si Zhang Huaxun.

Si Zhang nagdakula sa Beijing, nag'adal hanggan 1988 sa Sun Yat-sen University sa Guangdong, kun saen  siya naggradwar na may degree'ng Literaturang Tsino, asin dangan siya nag'entra Central Academy of Drama, naggradwar kan 1992.     

## Karera
Si Zhang naggagamit nin estilong makatotohanan, asin nagkamit nin dakulang pagmidbid para sa saiyang 1999 independyenteng produksyon *[[Shower (pelikula)|Xizao]]* (; Bikol na pagpalis: *Tagiti*), na nag-eksitong husto sa takilyang Tsino asin man sa internasyonal na mga festival. Ini nasundan kan 2001l nin *Zuotian* ("Pagsuko'" sa paluwas sa Amerika). An mga aktor igdi  sa istoryang pambihira sa buhay nin sarong tunay na aktor, Jia Hongsheng, asin an saiyang pakipagtusay sa adiksyon iyo si Jia mansana, mga magurang ni Jia, asin kapwa mga nakukulong sa institusyon mental, an direktor, si  Zhang, asin iba pa man na sinda mismo an nagpapapel sa tunay na buhay. An relasyon igdi sa pag'ultan kan mga magurang asin mga nag'eedad nang mga aki ninda, sentral na gayo sa pelikulang ini siring kan sa *Tagiti*.

## Filmograpiya

### Bilang direktor

### Bilang aktor

## Toltolan


## Mga panluwas na takod
*
*Zhang Yang at the Chinese Movie Database
*Interview with Zhang Yang from BBC-Films
Cordillera Real (Bolivia)

An **Cordillera Real** iyo an kabukidan kan Altiplano kan Habagatan na Amerika sa Bolivia. An kabukidan na ini kan fold mountains, kompwesto nin granite, namomogtak sa habagatan-subangan kan Danaw Titicaca, asin subangan kan kabisera kan Bolivia na La Paz, igwa nin sukol na 125&nbsp;km an laba asin 20&nbsp;km an lakbang. Sa ibong kan katotoohan na iyan solamente 17° habagatan kan Ekwador, an Cordillera Real is relatively densely glaciated. Huli iyan sa kaharanihan sa kabâban kan Amazon kaiba an saiyang asosyadong alumahad na air masses.

## Toltolan
Altiplano

An **Altiplano** (Spanish for "high plain"), **Collao** (Quechua asin Aymara: Qullaw, nangangahulugan na "place of the Qulla") o **Andean Plateau**, sa west-central Habagatan na Amerika, iyo an pinaka-extensive na halangkaw na plateau sa Kinaban sa luwas kan Tibet. An plateau namomogtak sa latitude kan pinakahalakbang na parte kan  north–south-trending Andes. An bulk kan Altiplano namomogtak sa Bolivia, alagad an saiyang parteng amihanan namomogtak sa Peru, asin an saiyang southwestern fringes namomogtak sa Chile.

Igwa sa plateau nin nagkapirang mga syudad sa lambang nasyon na iyan, kabali an El Alto, La Paz, Oruro, asin Puno. An amihanan-subangan na parte kan Altiplano is more humid kisa sa habagatan-solnopan na parte, na igwa nin kadakol na salares (salt flats), huli sa saiyang aridity. Sa Bolivia–Peru border namomogtak an Danaw Titicaca, an pinakadakulang danaw sa Habagatan na Amerika. Sa pinakahabagatan, sa Bolivia, igwa nin nagin danaw, Danaw Poopó, alagad kan Desyembre 2015, naalang iyan asin dinkelarang defunct. Bakong malinaw kun an danaw na iyan, iyo an ikaduwang pinakadakula sa Bolivia, pwedeng i-restore.

## Toltolan
Hangzhou

An **Hangzhou** ( () or   (); , , Standard Mandarin pagsayod: ), siring man romanisado bilang **Hangchow**, iyo an kabisera asin pinakamatawong syudad kan Zhejiang, China. Namomogtak iyan sa amihanan-solnopan na parte kan probinsya, nakatukaw sa pamayuhan kan Hangzhou Bay, na nagsisiblag sa Shanghai asin Ningbo. Nagtalubo sa prominensya an Hangzhou bilang habagatan na terminus kan Grand Canal asin nagin saro sa pinakasikat asin prosperous na syudad Tsina sa kadaklan kan huring milenyo. Saro iyan na mayor ekonomiko asin e-commerce hub sa laog kan China, asin iyo iyan an ikaduwang pinakadakulang syudad sa Yangtze Delta pagkatapos kan Shanghai. Pigklasipikar an Hangzhou bilang sub-provincial city asin pigpoporma an core kan Hangzhou metropolitan area, an ikaapat na pinakadakula sa China pagkatapos kan Guangzhou-Shenzhen Pearl River agglomeration, Shanghai-Suzhou-Wuxi-Changzhou conurbation asin Beijing. Poon kaidtong 2019, an Hangzhou metropolitan area pigtantya na nagprodusir nin gross metropolitan product (nominal) of 3.2 trillion yuan ($486.53 billion), piggigibo iyan na dakulang ekonomiya kan Nigeria (an pinakadakula sa Africa). Poon kaidtong 2020 Chinese census, nagkaigwa iyan nin kabilogan na populasyon nin 11,936,010 nakaistar. Alagad, an saiyang metropolitan area, populated by 13.035 milyon katawo sa area nin , kompwesto kan gabos na urban na distrito sa Hangzhou asin 3 urban na distrito kan syudad nin Shaoxing.

## Toltolan
Paginula

An ***Paginula*** sarong ekstintong genus nin oldfieldthomasiid notoungulate. Ini nabuhay kan peryodong Eocene sa lugar na ngonyan Argentina na.

## Toltolan
Anit

An **anit** iyo an makusog, flexible asin durable na materyal nakukua gikan sa tanning, o chemical treatment, kan mga kublit nin hayop asin hides tanganing maibitaran an paglapa. An kadaklan na komun na anit gikan sa baka, tupa, kanding, equine animals, damulag, mga urig, asin mga pantubig na mga hayop siring kan seals asin alligators.

Pwedeng gamiton an mga anit tanganing makagibo nin manlainlain na bagay, kabali an gubing, footwear, handbags, mwebles, tools asin ekipahe sa isports, asin nagtatagal nin nagkapirang dekada. An paggibo nin anit haloy nang praktis na labi sa 7,000 na taon asin an nangengenot na prodyuser nin anit sa ngunyan iyo an China asin India.

An mga kritiko kan tanneries naghihingako na sinda engage sa bakong sustenableng praktis na nakakadanyar sa salud sa mga tawo asin sa kapalibotan na harani sa sainda.

## Toltolan
Paggurang

An **paggurang** iyo an proseso kan pagigin gurang. An termino nanonongod sa pangenot sa mga tawo, dakol na mga hayop, asin fungi, na kun saen por ehemplo, bakterya, perennial plants asin an ibang mga simpleng hayop iyo an mga biologically immortal. Sa mahiwas na sentido, an paggurang pwedeng magmanongod sa sarong selula sa laog kan organismo na kun saen igwang ceased dividing, o sa populasyon kan sarong espesye.

Sa mga tawo, an paggurang nagrerepresentar sa accumulation kan pagbabàgo sa sarong tawo sa paglihis kan panahon asin pwedeng mag-encompass nin pisikal, sikolohikal, asin pagbabago sa sosyedad. An reaction time, por ehemplo, posibleng magin maluya mantang nag-eedad, mantang an mga memorya asin an pangkagabsan na kaaraman tipikal na nagdudugang. An paggurang iyo an paglangkaw kan peligro kan mga helang nin tawo siring kan kanser, Alzheimer's disease, diabetes, cardiovascular disease, stroke asin dakol pa. Sa haros 150,000 katawo na nagadan sa kada aldaw sa bilog na kinaban, haros duwa-katulo an nagadan sa kawsa na may kinaaraman sa edad.

## Toltolan
Lista nin mga munisipalidad nin Espanya

Ini **lista kan mg munisipalidad nin [[Espanya]]**. May mga takod an lista nin mga munisipalidad nakakaag sa ibaba, susog sa autonomong komunidad asin  probinsya.

Susog sa mga probisyonal na report pinaluwas kan 1 Enero 2018, igwa nin total na 8,124 na munisipalidad sa Espanya, kabarali an autonomong mga siyudad nin Ceuta asin Melilla. An Burgos iyo an probinsya may pinakadakul na munisipalidad (371) asin an Las Palmas iyo an may pinakadikit(34).

}***||**Municipalities in Madrid**||179
|-style="background-color: #f2f2f2"
|*****||**Municipalities in the Region of Murcia**||45
|-style="background-color: #f2f2f2"
|*****||**Municipalities in the Chartered Community of Navarre**||272
|-style="background-color: #f2f2f2"
|*****||**Municipalities in La Rioja**||174
|-style="background-color: #f2f2f2"
|****||**Municipalities in the Valencian Community**||542
|-
|[[Province of Alicante|Alicante province]]||[[List of municipalities in Alicante|Municipalities in Alicante]]||141
|-
|[[Province of Castellón|Castellón province]]||[[List of municipalities in Castellón|Municipalities in Castellón]]||135
|-
|[[Province of Valencia|Valencia province]]||[[List of municipalities in Valencia|Municipalities in Valencia]]||266
|-
!Autonomous city!!List!!No. of municipalities
|-
|-style="background-color: #f2f2f2"
|****||align=center|—||1
|-
|-style="background-color: #f2f2f2"
|**'''||align=center|—||1
|}
Notes:
*Single-province autonomous communities.

## Ranked lists of Spanish municipalities

## See also
* Municipalities of Spain
* List of metropolitan areas in Spain by population
* List of submerged places in Spain

## Toltolan

*Topónimo en castellano según: Celdrán Gomáriz, Pancracio: Diccionario de topónimos españoles y sus gentilicios. Espasa Calpe, 2002.
Nodar Kancheli

Si **Nodar Kancheli** (21 Abril 1938 – 26 Hunyo 2015) sarng Rusong arkitekto na nagdesenyo nin magkapirang mga pasilidad asin duwa kaiyan iyo an Transvaal Park water park sa Yasenevo asin Basmanny Market. Ining duwang estruktura nagrampahog, na ikinagadan nin 89 katawo.

## Toltolan


## Mga pan luwas na takod
*31 dead in Moscow roof collapse
*Russian architects: Nodar V. Kancheli
Salog na Nueve Pasos

An **Salog na Nueve Pasos** sarong salog makukua sa Puerto Rico.

## Hilnga man
*Lista nin mga salog sa Puerto Rico

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* USGS Hydrologic Unit Map – Caribbean Region (1974)
*Rios de Puerto Rico
Arló

An **Arló** sarong baryo sa Borsod-Abaúj-Zemplén county, Hungary.

Kan ika-19 asin ika-20ng siglo, igwang komunidad nin mga Hudyo igdi. Kan 1920, igwa nin 53 na Hudyo.
Kan 1944, an mga Hudyo pinuho sa Holokausto.

An baryo igwa pa man nin Sementeryong Hudyo.
## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*  in Hungarian
* Street map
Imperyong Inca

An **Imperyong Inca** (siring man midbid bilang an **Incan Empire** and the **Inka Empire**), pig-aapod na ***Tawantinsuyu*** kan saiyang mga kagbanwa (Quechua para sa "**Realm of the Four Parts**", &nbsp;"four parts together"}}), iyo an pinakadakulang imperyo kaidtong pre-Columbian America. An administratibo, politikal, asin sentro militar kan imperyo iyo an syudad kan Cusco. An sibilisasyon kan Inca nagbutwa gikan sa kabukidan sa Peru minsan kaidtong kaamayi kan ika-13ng siglo. An mga Espanyol nagpoon kan saindang pagsakop sa Imperyong Inca kaidtong 1532 asin kaidtong 1572, sinakyada an an huring estado kan Inca.

## Toltolan
Del Carmen River

An  **Del Carmen River** () sarong salog sa Chile. An mga sipi' kaini iyo an minasunod:
* El Toro River
* Socarrón River
* Sancarrón River
* Del Medio River
* Primero River (Huasco)

## Hilnga man
*Lista nin mga salog sa of Chile

## Toltolan
* Cuenca del Río Huasco, Dirección General de Aguas, Ministerio de Obras Públicas, Gobierno de Chile
Casimir Betel

Si **Casimir Betel** (namundag 20 Agostot 1997) sarong Chadian na para-taekwondo. Siya nanggana nin medalyang bintig sa 2019 African Games na nakilaban sa men's –58 kg na kategorya.BETEL, Casimir. Taekwondo-data.com

## Toltolan

{{DEFAULTSORT:Living people]]
Datu

An **Datu** iyo an titulo na nangangahulogan na namamayo (pigladawan nin manlainlain sa historikal na usipon bilang chiefs, sovereign princes, asin monarka) kan kadakol na mga tawong numerous indigenous sa bilog na kaislahan kan Filipinas. An titulo piggagamit pa man sa ngunyan, alagad bakô nang pirmi bakong siring kaidtong kaamayi kan kasaysayan kan Filipinas. Igwa iyan nin parehong etimolohiya kan *[[ratu]]* sa nagkapirang ibang tataramon na Austronesyo.

## Terminolohiya
An *Datu* iyo an titulo para sa chiefs, sovereign princes, asin monarka sa bilog na kaislahan kan Filipinas. An titulo piggagamit pa man sa ngunyan urog na sa Mindanao, Sulu asin Palawan, alagad lakop iyan na piggamit kaidtong kaamayi kan kasaysayan kan Filipinas, partikular sa central asin habagatan na Luzon, Visayas asin Mindanao. An ibang mga titulo na piggagamit pa sa ngunyan iyo an *[[lakan]]* sa Luzon, *apo* sa central asin amihanan na Luzon, asin *sultan* asin *rajah*, urog na sa Mindanao, Sulu asin Palawan. Depende sa  prestige kan soberanong pamilyang royal, an titulo na *datu* pwedeng katumbas kan royal princes, European dukes, marquesses asin konde. Sa darakulang suanoy na barangay, na igwa nin contacts sa ibang kultura sa Southeast Asia sa paagi kan pagkalakal, an ibang *datus* kinua an titulo na *rajah* o *sultan*.

An pinakadaan na historikal na rekord na nag-unabi sa *datus* iyo an ika-7 na siglo na inskripsyon kan Srivijaya siring kan Telaga Batu tanganing iladawan an lesser kings o vassalized kings. An katagang *datu* iyo an cognate kan mga terminong Malay na *dato* o *[[datuk]]* asin sa titulong Fijian na *[[ratu]]*.

## Toltolan
Danaw Titicaca

An **Danaw Titicaca**  (;  ; ) iyo an dakulang danaw sa kabukidan kan Andes sa border kan Bolivia asin Peru. Parati kan pig-aapod na pinakahalangkaw 
na navigable na danaw sa kinaban. Sa volume kan tubig asin surface area, iyo iyan an pinakadakulang danaw sa Habagatan na Amerika.

## Toltolan
Cape Town

Ang **Cape Town** ay ang pambatasang kabisera ng Sur na Aprika. Ito ang pinakamatandang lungsod ng bansa at ang upuan ng Parliament ng Sur na Aprika. Ito ang pangalawang pinakamalaking lungsod ng bansa, pagkatapos ng Johannesburg, at ang pinakamalaking sa Western Cape. Ang lungsod ay bahagi ng lungsod ng lungsod ng Cape Town metropolitan.
Kylie Jenner

Si **Kylie Kristen Jenner** (namundag Agosto 10, 1997) iyo an Amerikanong sosyalera, media personality, asin negosyante. Nagin cast siya sa E! reality television series *[[Keeping Up with the Kardashians]]* poon kaidtong 2007 sagkod kan 2021 asin sa Hulu reality television series *[[The Kardashians]]* poon kaidtong 2022. Siya an kagtogdas asin kagsadiri kan cosmetic company Kylie Cosmetics. Siya an ikalimang pinakapigsundan na tawo sa Instagram.

## Toltolan
Pamilyang Kardashian

An **Pamilyang Kardashian** ( ), pigpapanongdan man bilang **Pamilyang Kardashian–Jenner**, iyo an Amerikanong pamilya prominente sa langtad nin alingan, reality television, pagdesenyo nin moda, asin negosyo. Through different ventures, several members of the family have assets of over a billion dollars. Kim Kardashian nagin sarong celebrity kaidtong 2007, pagkatapos na magkaigwa nin pelikulang pornograpiko na nag-*leak* tampok an parakanta na si Ray J, na napangyari sa pamilya na sumikat. Naglataw sinda na magka-iriba sa bantog na marhay na pasale na reality television *[[Keeping Up with the Kardashians]]*. An 14 na taon na pagdalagan kan pasale nagtao asin nagmantenir sainda sa media exposure sa lambang myembro kan pamilya, nagtogot sa sainda na ponan asin togdason an saindang indibidwal na karera sa multiple businesses sa irarom kan saindang suhay na brands.

An pamilya, pinonan ni Kris Jenner asin Robert Kardashian, kabali an saindang mga aki na sinda Kourtney, Kim, Khloé, asin Rob Kardashian siring man an saindang mga makuapo. Pagkatapos kan diborsyo ninda Robert asin Kris kaidtong 1991, nagpakasal siya giraray sa kampeonato kan Olympic decathlon na si Caitlyn Jenner. Nagkaigwa sinda nin duwang aking babayi: Kendall asin Kylie Jenner. Nagadan si Robert Kardashian Sr. huli sa kanser sa esophagus kaidtong 2003.

An notableng ibang partedaryos iyo an mga salimbabaw ninda Kendall asin Kylie (sa paagi ni Caitlyn asin an saiyang kasal sa kompositor na si Linda Thompson), Brandon asin Brody Jenner.

Dating kailusyon ni Kourtney an Amerikanong entrepreneur na si Scott Disick; igwa sinda nin tulong aki.

## Toltolan
Kourtney Kardashian

Si **Kourtney Kardashian Barker** (namundag **Kourtney Mary Kardashian**, Abril 18, 1979) iyo an Amerikanong media personality asin sosyalera. Kaidtong 2007, siya asin an saiyang pamilya nagpoon na magin bida serye nin reality television na *[[Keeping Up with the Kardashians]]*. An trayumpo kaiyan naggiya sa pagtogdas kan spin-offs kabali an *[[Kourtney and Kim Take Miami|Kourtney and Khloé Take Miami]]* asin *[[Kourtney and Kim Take New York]]*. Pagkatapos niya asin an saiyang pamilya naggibo nin desisyon na tapuson an saindang pasale pagkatapos kan 20 seasons kaidtong 2021, nagpoon sindang maglataw sa bàgong serye nin reality television na igwa nin titulong *[[The Kardashians]]* sa Hulu kaidtong 2022.

Kaiba an saiyang mga tugang na sinda Kim asin Khloé, si Kardashian imbwelto sa tingian asin sa industriya nin moda. Nilansar ninda an nagkapirang clothing collections asin fragrances, asin dugang pa nagrelihir nin libro na *[[Kardashian Konfidential]]* kaidtong 2010. Nilansar ni Kourtney an saiyang sadiring websityo na inapod na Poosh kaidtong kaamayi kan 2019.

Si Kardashian asin an saiyang mga tugang bantog sa social media asin nag-eendorso nin mga produkto  siring kan waist slimming pants, beauty products, Coca-Cola, asin prescription drugs, na kun saen sinda pigbabayadan (poon kan 2016) sa pag-ultanan kan $75,000 asin $300,000 kada post sa Instagram, Facebook, asin Twitter.

## Toltolan
Khloé Kardashian

Si **Khloé Alexandra Kardashian** (; namundag Hunyo 27, 1984) iyo an Amerikanong media personality, sosyalera asin modelo. Suminikat siya kaiba an saiyang pamilya sa serye na reality television na *[[Keeping Up with the Kardashians]]* poon kaidtong 2007 sagkod kan 2021. An saiyang trayumpo naggiya sa pagtogdas kan spin-offs, kabali an *[[Kourtney and Khloé Take Miami]]* (2009–2013) asin *[[Kourtney and Khloé Take The Hamptons]]* (2014–2015). Suminunod sa pagtapos kan nakaagi nindang pasale, siya asin an saiyang pamilya nagpoon na magin bida sa pasale na *[[The Kardashian]]* na madadalan sa Hulu kaidtong 2022.

## Toltolan
Kris Jenner

Si **Kristen Mary Jenner** ( **Houghton**  , dating **Kardashian**; namundag Nobyembre 5, 1955) iyo an Amerikanong media personality, sosyalera, asin negosyante. Suminikat siya sa pagigin bida sa serye nin reality television na *[[Keeping Up with the Kardashians]]* (2007–2021) kaiba an saiyang pamilya. An trayumpo kan saindang pasale naggiya sa saiya asin sa saiyang pamilya na magin bida sa kadakol na serye na spin-off, kabali an *[[Kourtney and Kim Take Miami|Kourtney and Khloe Take Miami]]* (2009), *[[Kourtney and Kim Take New York]]* (2011), *[[Khloé & Lamar|Khloe & Lamar]]* (2011), *[[Rob & Chyna]]* (2016) asin *[[Life of Kylie]]* (2017). Nag-akto siya bilang ehekutibong prodyuser sa kadaklan kan programang realidad kan saiyang pamilya. Kaidtong 2013, nag-host siya nin anom na semana kahalaba na pang-aldaw na talk show na dapit sa popular na kultura, pig-apod na *[[Kris (TV series)|Kris]]*. Sunod sa desisyon kan saiyang pamilya na magtunong sa E! kaidtong 2021, sinda nagpadagos na magin bida s *[[The Kardashians]]* on Hulu poon kan 2022.

Igwa siya nin apat na aki gikan sa saiyang enot na kaso sa abogado na si Robert Kardashian: Kourtney, Kim, Khloé asin Robert, asin duwang aki gikan sa saiyang ikaduwang kasal sa personalidad sa telebisyon asin retiradong Olympic Games medalist Bruce Jenner (now Caitlyn): Kendall asin Kylie. Sa gabos na saiyang aki, igwa siya nin 12 na makuapo.

## Kaamayi kan buhay
Namundag si Jenner sa San Diego, California, kan Nobyembre 5, 1955, an kamatuhan sa duwang aki ninda Mary Jo "M. J." Shannon (née Campbell; namundag 1934), na kagsadiri nin pang-aking clothing store, asin Robert True "Bob" Houghton (1931–1975), sarong inhenyero. Kan siya nasa edad na pitong taon, si M.&nbsp;J. asin si Bob nagdeborsyo, asin siya asin an saiyang nguhod na tugang na babayi na si Karen Casey (née Houghton; namundag 1958), pinadakula kan saindang ina. Si M. J. nagpakasal giraray sa sarong negosyante na si Harry Shannon (1926–2003), na tinabangan siyang padakulaon si Jenner asin an saiyang tugang. Sa kasal kan saiyang ina ki Harry, nagkaigwa siya nin lalaking salimbabaw, Steven "Steve" Shannon.

Tulong bulan pagkatapos na maglipat sa Oxnard, California, an kasosyo sa negosyo ni Shannon suboot huminale kaiba an gabos na kapital kan kompanya, kaya an pamilya naglipat giraray sa San Diego. Sa San Diego, nagtrabaho si Jenner sa Shannon & Company, sarong pang-aking clothing store na pagsadiri kan saiyang ina. Nag-atendir si Jenner sa Clairemont High School asin naggradwar kaidtong 1973. Kaidtong 1975, nagadan an biolohikal na ama ni Jenner na si  Robert Houghton sa sarong aksidente sa kotse sa edad na kagsiyam na taon. Nagtrabaho siya para sa American Airlines bilang sarongflight attendant sa laog nin sarong taon kaidtong 1976.

## Toltolan
Lakan

Sa kaamayi kan kasaysayan kan Filipinas, an ranggo nin ***lakan*** nanonongod sa "kahurohalangkaweng lider" (o mas espesipiko, "*[[kahurohalangkaweng datu]]*") kan saro sa dakulang baybayon na barangays (midbid bilang "bayan") sa central asin habagatan na mga rehiyon kan isla kan Luzon.

## Toltolan
Cain asin Abel

Sa biblikal na Book of Genesis, si **Cain** ;  *Qayīn*, sa pausa  *Qāyīn*;  *Káïn*; }} asin si **Abel** ;  *Heḇel*, sa pausa  *Hāḇel*;  *Hábel*; }} iyo an enot na duwang aking lalaki ni Adan asin Eva. Si Cain, an matua, sarong paraoma, asin an saiyang tugang na lalaki na si Abel na sarong pastor. An magtugang naggibo nin mga sakripisyo sa Dios, alagad pinaboran kan Diyos an sakripisyo ni Abel imbes nang si ki Cain. Ginadan ni Cain si Abel, na kun saen pinadusahan kan Dios si Cain sa paagi kan pag-*condemn* sa saiya nin buhay na sige sanang baklay. Dangan nag-istar si Cain sa land of Nod (), kun saen siya nagtogdok nin sarong syudad asin nagin ama kan linya kan mga kapag-arakian na nagpoon ki Enoch.

Sa Qur'an, sinda Abel asin Cain midbid bilang sinda **Hābīl** asin **Qābīl**. An pangyayari sa istorya sa Qur'an iyo an birtwal na pareho kan sa naratibo kan Hebrew Bible: An magtugang pighagadan na mag-atang nin indibidwal na mga sakripisyo sa Dios; inako kan Dios an sakripisyo ni Abel asin sinayumahan an ki Cain; huli sa pagkainggit, ginadan ni Cain si Abel – an pinakaenot na paggadan na nakomitir sa Kinaban. Sa Islam, an istorya ninda Cain asin Abel nagsirbe bilang admonition kontra sa paggadan na nagbubusol sa kabanalan kan buhay nin tawo.

## Toltolan