Katik

An **Katik** o **Katik** (Turkes: Katık; Usbek: Qatiq; Kirgis: Катик; Tatar: Катик) sarong tradisyonal na produktong gatas na may lebadura na gikan sa Sentral na Asya asin Subangan na Anatolia. Ini kapareho kan yogurt alagad igwa nin mas mahibog na pagkadakula asin mas makusog na namit huli sa mas halawig na proseso nin pag'alsom. An Katik pigkokonsiderar na saro sa pinakagurang na pamana sa pagluto sa rehiyon, na may kasaysayan na pwedeng masubaybayan pabalik sa amay na Imperyo nin Turko.

## Kasaysayan
An ginikanan kan Katik pigtutubodan na nagpoon sa mga Turko na nomadikong mga tawo kan mga kapatagan kan Katahawan na Asya na nagsasarig sa mga baka, kanding, asin karnero para sa saindang kabuhayan. Nagmukna sinda nin sarong paagi nin pag-alsa nin gatas tanganing mapalawig an buhay kan mga produktong gatas sa grabeng kondisyon nin klima. An pagpaalsa ginibo nin natural gamit an mga kultura nin bakterya na asidong laktiko gikan sa mga nakaaging batch. Susog sa etno-gastronomikong pagsiyasat ni I. D. Mamedova (2019) sa *Journal of Ethnobiology and Food Studies*, an Katik nasambit sa suanoy na mga manuskrito sa pagluto kan Turko poon kan ika-10 siglo bilang "kondensado na pinaalsa na gatas na nakatago sa mga anit nin hayop."

## Proseso nin Paggibo
An katik ginigibo sa paagi nin pagpainit kan gatas sagkod na magkulo, dangan pinalipot ini sagkod sa mga 40-45°C. Pagkatapos, sarong kultura nin pagpoon, na kompuesto nin mga buhay na kultura gikan sa sarong nakaaging batch kan Katik, an idinadagdag. An pinaghalo na ini pinapabayaan na magtindog sa laog nin 6 sagkod 10 oras sa sarong mainit na lugar sagkod na ini magdakol. Bakong arog kan regular na yogurt, an Katik dai nalalanaw sa tubig asin mayo nin idinagdag na asukar o mga panlasa. Ini nagbubunga nin sarong produkto na may mahibog na marhay na pagkapareho asin matarom, maalsom na namit.

Susog sa mga resulta kan sarong pag-aadal sa laboratoryo ni A. Karimov asin M. Akhmetova (2020), an mga dominanteng bakterya sa pagpapaalsa nin Katik iyo an *Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus* asin *Streptococcus thermophilus*, duwang klase na makukua man sa yogurt, alagad sa manlain-lain na proporsyon, kaya nagpoprodusir kan napapalain na namit kan Katik.

## Mga Pagkakaiba-iba asin Paggamit
An Katik makukua sa Usbekistan, Kirgistan, Kasakstan, Aserbayhan, asin Sirangan na Turkey. Sa nagkapirang rehiyon, an Katik pinapamara tanganing makaprodusir nin solidong produkto na inaapod na qurut, o pinaalang na bola nin gatas. Sa lutong Usbek, an Katik parateng pigsisirbe kaiba an malipot na mga sopas arog kan okroshka o ginagamit bilang sarsa para sa mga putaheng gibo sa karne. Sa Aserbayhan asin Sirangan na Anatolya, an Katik pigkokonsumo na hilaw bilang sarong inomon na pinaalsom o pighahalo sa mga pipino asin mga herba.

## Halaga sa Nutrisyon asin Salud
An Katik igwa nin halangkaw na lebel nin protina, calcium, asin natural na probiotics na nakakatabang sa salud kan pagtunaw. An sarong pag-aadal ni Gulnara Kadyrova (2021) nagpahiling na an regular na pagkonsumo nin katik makakatabang na mamantenir an balanse kan gut microflora asin mapakusog an resistensya.

## Hilingon man
* Yoghurt
* Qatiq
* Qurut
* Boza

## Mga toltolan