open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Jose, Bombon

An **San Jose** saro sa barangay kan banwaan nin Bombon, probinsya kan Camarines Sur, Pilipinas. An postal code kaini iyo ang 4404. Susog sa sensus kan 2020, igwa ning 1,274 katawong nag-eerok digdi sa 289 kaharongan. An patron igdi inaapod na ***Senyor San Jose***.

Inaapod na ***Bomboueño*** an mga taga igdi.

## '''Mga Purok o ''Zone'''''
Nababanga an San Jose sa 1 Kalye sagkod 6 Purok.

* Kalye Api
* Zone 1
* Zone 2
* Zone 3
* Zone 4
* Zone 5
* Zone 6

## '''Pangkabuhayan'''

#### [[Agrikultura]]
Saro sa pangkabuhayan igdi kan mga tawo an pagtatanom nin paroy, niyog, gulay, sagkod prutas.

#### Pag-ataman Hayop
Saro pa sa pangkabuhayan igdi iyo an pag ataman nin hayop arog kan orig, manok, asin kalapati.

#### Pangingisda
Ika duwa an pagdadakop sira sa may irigasyon na tigpapabakal ninda sagkod tigpapanira.

#### Empleyado
Mga edukado o pinag-adalan an mga tawo igdi. An iba nagta-trabaho sa opisina, eskwelahan, munisipyo, pagupitan, kakanan o tindahan.

## '''Relihiyon'''
Kadaklan sa relihiyon kan mga tawo igdi iyo an Roman Catholic sagkod Iglesia ni Kristo.

## '''Transportasyon'''
An mga ginagamit na sakayan igdi sa San Jose iyo an traysikel, motor, kotse, sagkod padyak, asin duminagdag naman ang inaapod na e-padyak. 

## '''Pasilidad nin Tubig'''
An pasilidad nin tubig igdi iyo an BRUWASA sagkod BUWADI. Igdi hali an mga malinig na iniinom ninda, ikinakarigos, ipinanglalaba, sagkod ipinanghuhugas.

## '''Kinukuanan nin Kuryente'''
An kinukuanan kuryente igdi hali sa Casureco II. Dakula an tabang kan kuryente lalo na sa pag gamit nin mga de kuryenteng gamit.

## '''Edukasyon'''
An Bombon Central School sarong eskwelahan nin elementarya igdi sa San Jose. Igwa igdi nin mga daycare center para sa mga saradit na aki.

## '''Mga Ladawan'''

Mahihiling sa imahe ang magayon na parte kang eskwelahan kung sain nahahagop din igdi ang sikat na tagilid na kampanaryo kang Bombon. 

## '''Toltolan'''
Salog Camaligan Park

An Camaligan River Park, bisto man sa apod na **Camaligan Wharf**, sarong parke nin linyada sa Camaligan, Camarines Sur, Pilipins.Nasa kataid kan Salog  kan Bikol, ini sana an parkeng pigtugdok sa laog kan munisipyo nin Camaligan.

Kan enot na ipigbungsod kan Hunyo 2014 bilang Camaligan River Cruise Park, dangan ini pighirahay magpoon 2016, asin an pagbukas kaini sa taon 2017 naka enganyo nin dakol na bisita.

## Lugar
_

An parke sarong pinaghihinadahan na proyekto kan Departamento nin Turismo Region V asin Lokal na Gobyerno Unido kan Camaligan, Camarines Sur sa irarom kan Bottom-Up Budgeting Program para sa taon 2015. Kan 2014, pigplano lang sya na maging lugar nin pag-aayos kan Salog Camaligan Cruise o M/BAN, kaya inot nyang ipinangaran an parke bilang Camaligan River Cruise Park.

Huli ta yaon harani sa Salog kan Bikol, an mga taga- Camaligan nagkamit kan saindang sosyo-kultural na identidad bilang mga salog asin negosyante durante kan  pre- koloniyal na panahon. An ideya nin pagtogdok kan parke iyo na mapalakop an kultura kan banwaan asin magbuhay sa salog ta ini sarong pagirumdom kan dakulang kontribusyon kan Camaligan sa historya asin an papel kaini pan-entablado para sa pagbutwa kan sibilisasyon Bicol.

Parte kan Phase V, sarong P5.5-Million 50-meter na nakabatay sa tulay, midbid bilang **Camaligan Hanging Footbridge**, o simple an Camaligan Hanging Bridge, pinatindog na nagtatakod sa mga tagong barangay nin San Francisco asin Tarosasan pasiring banwaan na tama sa taga Camaligan.

Naitampok an Camaligan River Park sa sarong padalan kan magasin sa GMA news na iJuander kan Setyembre 20, 2017.Naitampok naman ini sa sarong rehiyonal na padalan sa telebisyon na TV patrol Bicol sa irarom kan ABS CBN kan Pebrero 7, 2019.
Ladawan:Camaligan_River_Park_Twilight.jpg|Facade
Ladawan:Camaligan_River_Park_1.jpg|alt=Entry Walk|Maglaktaw sa Laog ning mga Entry
Ladawan:Camaligan_River_Park_2.jpg|alt=Linear Walk|Maglaktaw sa Kagabaan
Cabanbanan, Calabanga Camarines Sur

An **Cabanbanan**, sarong barangay sa Calabanga/ o banwaan nin Calabanga (Manongod sa tanog na ini dangugon), sa probinsya nin Camarines Sur, Region V (Bicol Region). An designadong zip code kani iyo an 4405. 

Susog sa 2020 Census, igwa ining maabot sa 1,019 kataong nag-eerok igdi. Ini nagrerepresentar sa kabuuang populsyon sa Calabanga ning 1.15%. 133 katao edad 10 hanggang 14 an grupo kan edad na may pinakahalangkaw na populasyon sa Cabanbanan susog sa 2015 census. Samantalang 6 katao na may edad 75 to 79 an may pinakahababang populasyon. 

Igwa ini ning 18.00 sq.m. na kabuuhang sakop na daga na binubuo nin mga bundok, kapatagan, lambak, asin lawa. An tagboan kaini iyo an 13.7641, 123.2968 (13° 46' North, 123° 18' East). 

Susog sa Barangay Demographic Profile and Inventory, igwa nin 70% an pagtatanom asin 30% an pagsisira, na iyo an mayor na hanapbuhay. Iyo ini an kadalasang hanapbuhay kan mga tao igdi ta an klase kan daga na igwa igdi iyo an loam asin sand. 

Si Sta. Teresita an patron kan barangay Cabanbanan asin an pista kani tigseselebrar ning ika-21 nin Oktubre. 

**Kasaysayan kan Populasyon**

An populasyon kan Cabanbanan naglangkaw hali sa 614 taong 1990 na nagin 1,019 kan taong 2020, uminabot 405 katao ang nadagdag sa pag-agi kan trentang taon. An kasalukuyang census kan 2020 igwa nin pinapahiling nin pagbaba nin 39 katao o 0.79% negative growth rate hali sa 1,058 na populasyon kan 2015. 

**Demograpiko**

An kabuuang populasyon kan kaharongan na 1,048 kang Cabanbanan, susog sa 2015 Census nababanga sa 215 harong o kabuuang 4.90 miyembro kada  harong.
La Consolacion College Iriga

An **La Consolacion College [[Iriga]]** sarong pribadong Katolikong institusyon nin edukasyon na pinamamalakaran kan Augustinian Sisters of Our Lady of Congressation (ASOLC) sa Ciudad nin Iriga sa Probinsya nin Camarines Sur, Pilipinas. Ini nadiskubre kan taon na 1949 asin saro ini sa benyte kuwatro na Eskwelahan sa Pilipinas na pig'administrar kan Augustinian Sisters of Our Lady of Consolation. An Patrohyo kan eskwelahan iyo an Biniyayaan na Birhen Maria sa irarom kan titulong Our Lady of Consolacion na kun saen ang kapiyestahan nangyayari sa ika-apat na aldaw sa bulan ning Septiyembre. Ini an solamenteng katolikong institusyon nin pag-adal sa Syudad nin Iriga. An Colloquial na bisto sa LaCo, LCC-Iriga nagmamantener nin halangkaw na posisyon sa tahaw kan ibang eskwelahan sa siyudad. Miyembro ini kan Philippine Accrediting Association of Schools, Colleges asin Universities (PAASCU).

Dati an La Consolacion College pinangaranan na La Consolacion Academy sa pundasyon kaini kan taon na  1949 bilang simbag kan mga Tugang na Sisters of the Order ni San Agustin (OSA) sa imbitasyon ni Msgr. Pedro Santos, Arsobispo kan Caceres tanganing magpatindog nin sarong katolikong eskwelahan sa Iriga. An mga kapinunan kan eskuwelahan puwedeng i-atribwir sa paghihinguwa ni Fr. Si Mariano Surtida, an Parish Pagkasaserdote kan Iriga, saiyang coadjutor na si Msgr. Leon Hugo asin Sir Concepcion Militar OSA asin Solong Lourdes igdi.

An Catholic Schools-System Development (CS-SD) Program na inaprobaran kan taon na 1981 nagpadrino kan dalan para sa desentral nin awtoridad kaiba an mga administrador igdi na pignombrahan sa manlaen-laen na posisyon sa eskwelahan. Pinonan an sarong dakulaon na Pisikal na Plant Development Program kan taon na 1983 asin natapos kan taon man na 2001.
Malabungot

An **Malabungot** o **Malabungut**, asin inaapod man nin Mahad, sarong isla sa *Binagasbasan Bay* harani sa baybayon kan Garchitorena sa Camarines Sur, Pilipinas. Napasuway ini sa Caramoan Peninsula sa timog kan *Quinalasag Passage,* bisto man bilang *Sisiran Passage,* na nagtatakod sa mga isla nin Sisiran asin Lamit. An isla minaporma kan payo kan *Binagasbasan Bay*, napapalibutan sa solnopan kan mga isla nin Lamit asin sa subangan kan isla nin Quinalasag, na nagbubukas paamihanan kan *Philippine Sea.* Ini pigdeklara bilang sarong pinoprotektaran nin tanawon huli kan biodibersisad asin ka ekolohikal na importansiya kaini.

## Heograpiya
An Malabungot saro sa mga nagkapirang sararadit na isla na namomogtak sa baybayon kan Caramoan Peninsula kaheras sa pag-oltanan kan mga munisipyo kan Garchitorena, Caramoan asin Lagonoy sa Distrito Partido kan Camarines Sur. Ini kabali sa barangay kan Binagasbasan sa Garchitorena kaiba an mga isla nin Lamit, asin mga sararadit na isla nin Pawican asin Puling sa *Lamit Bay*. An isla patag asin nagsusukol na 2.5 kilometro (1.6 mi) an laba asin 1 kilometro (0.62 mi) an kahiwasan sa pinakamahiwas kaining punto. Namomogtak ini sa gilid kan *shore reef* sa sarong iregular na porma kan isla na namomogtak sa tahaw kan mga isla nin Quinalasag asin Lamit, na duwang sadit na mga isla na pigsusuway kan piot na agihan. Pigtatantiya ining 0.6 kilometro (0.37 mi) gikan sa kadagaan kan Garchitorena.

## Konserbasyon
Pigbibilog an isla nin 120.62 ektarya (298.1 acres) kan *lowland evergreen forests* asin mga baybayon nin dagat. Parte ini kan sarong lugar sa daga na pig-establisa kan 1981 na pigbubuo kan Malabungot, Batangas asin Quinalang (Quinalasag) na mga isla nin Camarines Sur. Midbid an lugar sa manlaen-laen na sistema nin ekolohiya kaini arog kan mahiwason na mga kadlagan, *seagrass beds* asin *hard coral reefs* na nagseserbing pagkakan asin pagbanwa para sa manlaen-laen na buhay dagat kaiba an *green sea turtles, hawksbill sea turtles, manta rays,* mga butanding asin mga dugong. Nagkapira pang mga klase nin sira an mahihiling digdi kaiba an mga *seahorse, giant clams, swordfish, snappers, groupers* asin *skates*.

An lugar nin kadlagan napapalibutan man nin mga mahihibog na kakahuyan nin bakawan na nagkukua sa atensiyon kan mga gamgam arog kan *mangrove blue flycatchers, barred rails, zebra doves, kingfishers, Pacific swallows, yellow-vented bulbuls*, asin *chestnut munias.*

Sa ibong kan pagigin protektado kaini bilang sarong lugar sa may dagat, an mga istaran na ini namemeligro pa man giraray sa mga aktibidad kan mga tawo, kabali an paggamit nin dinamita asin *cyanide* sa pagsisira huli sa kakulangan nin potlitikal asin pinansiyal na suporta na nagreresulta sa maluyang pamamahala asin pagpaotob.

## Mga Panultulan


#
Brgy. Dominorog, Calabanga, Camarines sur

An **Dominorog** saro sa mga baranggay kan Calabanga, primerong banwaan kan probinsya kan Camarines sur sa isla kan Luzon, Pilipinas na may hiwas nin 263.00 kilometro kwadrado. Ineerokan kan 1,129 na tawo o 1.27 kan populasyon kan bilog na Calabanga susog sa sensus kan 2020.https://www.philatlas.com/luzon/r05/camarines-sur/calabanga/dominorog.html Mahihiling igdi an saro sa mga eskwelahan sa Calabanga, an West Coast High School asin an Dominorog Elementary School. Bistado man an baranggay na ini sa produksyon kan bagas, asin tiklad huli sa mahiwas na tanuman kan paroy, asin tanom na nipa. Kataid kaini an mga baranggay kan Santo Domingo, San Bernandino, Balongay, Balatasan, asin Punta Tarawal. 

Huli sa pangaran kaini na “Dominorog” na boot sabihon sa tararamon nin Bikol ay "Nagtaid magturog" kadakol an mga tawong nakukuang ngiritan, dangan mapa isip sa pangaran kan nasambitang baranggay. Mantang kapag tighapot ka kun taga sain ka?, asin sinambit mo ang pangaran kan baranggay na ini, iyo man an paghapot na pasuba kan mga tawo kun dakol man daa an nagdudururugan igdi. Alagad, an dakula asin mas importanting hapot sa gabos an kun sain hali ang pangaran na ini.

Kan 1935 panahon kan mga hapon, igwang sarong agihan o tinampo sa Bikol an Baranggay Balongay, kataid na baranggay kan Dominorog ngonyan an tinampong ini ay pasiring sa Baranggay Dominorog, na kinokonsiderahan na saro sa mga sitio kan Baranggay Balongay kaidto. An sarong salog kaini ay  nakalinyada pasiring sa Baranggay Dominorog na garo magkataid. Hasta nag agi ang dakol na panahon an mga lokal na tawong nakaistar igdi ay inapod ang agihan na ini na Dominorog, ta huli ini ay mantang nakahanay kataid an salog na kun sain ginagamit kan mga tawo kaidto na agihan para sa transportasyon, asin pag angkat ning mga produkto o pangangaipo kan mga tawo. 

Saro sa mga hanapbuhay kan mga tawo sa baranggay na ini ay iyo an pag gibu ning tiklad, pagtanom nin paroy, asin pag kua nin sira sa mga salog. Dakulang porsyento kan populasyon igdi ay mga paratiklad, parauma, asin parasira, kaya kadaklan sa mga kahaharongan igdi ay gibo sa tiklad pati an mga pangayab sa dapugan. 

Sinisilebrar man an kapistahan kan Baranggay Dominorog kada Mayo 13, asin Mayo 14  kada taon bilang pag taong pugay asin pag giromdom sa saindang patron na si San Isidro Labrador, an patron kan mga parauma. 

An Baranggay Dominorog ay saro sana sa 48 na baranggay kan banwaan nin Calabanga na may maray na pagkakabisto. Ngonyan, ini padagos na nagtutugdok nin marahay-rahay na kumunidad para sa magayon asin pagpapahiras nin progreso kan bilog na baranggay asin banwaan.
San Ramon, Siruma

An **San Ramon [https://www.philatlas.com/luzon/r05/camarines-sur/siruma/san-ramon.html]** o bisto sa inaapod kaito na **Daldagon** an saro sa 22 na barangay kan munisipalidad kan Siruma probinsya kan Camarines Sur. An populasyon kan barangay base sa census kan 2020 ay nasa 886. An lokasyon kan lugar maabot halos nasa 71 kilometro hali sa Naga City, masasabing harayo pero may itina- tagong paraiso.

An mga tawo sa San Ramon o Daldagon ay inaapod na "Daldagons" hali sa bikol na taramon na "daldag" na an ibig sabihon maati na nag representar kan kusog boot dawa hali sa hidap. Pagsira ang inot na pang hanapbuhay kan mga tawo igdi sagkod pag-oma. Huli ta an lugar na ini harani sa dagat asin ugwa man ning malawak asin matatabang daga na dakulang tabang sa mga residente kan nasabing lugar. 

Bilang saro sa barangay kan Siruma na bisto bilang tagong paraiso dahil sa magagayon na bakasyunan, dagat o resort. Saro sa bisto ngunyan an KiudKad - The Last Resort https://www.rappler.com/life-and-style/travel/kiudkad-the-last-resort-siruma-camarines-sur-community-getaway/ na inaapod kan may sadiri na "Neverland" ta pag yaon sinda igdi na dae ninda namamati an oag gurang sagkod inapod ini kan ibang tawo na "Mini Batanes", an lugar ay sarong bakasyunan na popular dahil sa "scenic view" sagkod "serene place" na itinatao kaini sa mga turista, saro sa mga pwede gibohon igdi ang pag "snorkel", "surfing", mag "camping", adbintyur sagkod maglangoy, igwa igdi ning duwang harong sagkod duwang campsites na dagusan kan mga turista. Bukod sa tuninong sagkod kalmado igdi an mga tawo o namamahala igdi maboboot.  

Dikit sana an populasyon pero maogma asin bukal sa puso an pagtanggap kan mga tawo sa mga turista na dae pagsisisihan kan mga ini. Sadit sana an barangay na ini pero dakula asin mayaman sa magagayon na pasyaran na paraiso kung mai-aapod.
Sabang, Calabanga

An **Sabang** saro sa barangay kan banwaan nin Calabanga sa probinsiya nin Camarines Sur. Ini iyo an kostal na barangay na namumugtak sa Habagatan na baybayon kan Sola' nin San Miguel. Igwa man nin siring na ngaran nin barangay sa San Jose, Camarines Sur asin sa Syudad nin Naga.

Susog sa census kan taon 2020, nag-eerok igdi an 6.39% kan total na populasyon nin Calabangueños. An saindang populasyon nag-aabot sa bilang nin 5,683 katawo. 

Namumugtak man igdi ang Sabang Fish port, na kun sain yaon an manlain-lain na parasira na naglalapigot kan saindang pagkabuhay.  Ang Sabang iyo ang komersiyal na fishing center kan San Miguel Bay. 80% kan mga sira na nadadakop sa San Miguel Bay saindang dinadara sa Sabang. 

Bantog man ang barangay na ini sa inaapod nindang "bulong" o "hinghing"  sa mga parasira. Ini ang saindang paagi nin pagpabakal ning sira na kun sain ang mga parabakal minahinghing kan saindang "bid" na presyo. Ang parabakal na naghinghing kang pinakahalangkaw na presyo ang makaka-bakal kan mga sira. Ini man saindang ititinda sa kanya-kanya nindang pwesto nin tindahan nin sira.

## Background
An mga taga na Sabang ugwang depinisyon o inaapod na 'Nguso kan Salog' asin an Sabangan an boot sabihon, "lugar kun sain an nguso kan salog" o nangangahulugan man nin "port" o "lugar" kun sain nagdadaong an mga baruto.

An Sabang, pano nin manlain-lain na sira. Alagad bako lang mga sira ang yaon digdi, arog kan sirang abo, balanak, sap-sap, langkoy asin iba pa. Makakahiling asin makakabakal man nin iba-ibang klase nin sirang daing o tuyo kun sain bisto an Sabang bilang saro sa mga nagpoprodusar kan daing o tuyo na nakaka-abot sa iba-ibang parte kan Pilipinas.

## Uusipon

Kan Pebrero 19, 1900 nin alas-siete nin aga, susog sa orden kan mga Amerikano, nakatungtong tulos nin sarabay-sabay sa duwang mga punto; An Banwaan nin Calabanga asin sa Banwaan nin Barceloneta na nagibo man kan agang ito, dangan an Banwaan nin Cabusao sa minasunod na aldaw. Na pinanginotan nina Tenyente Kolonel Parker, Major Cole asin ni Major Casey, dae piglalaoman na inot na nakatungtong an mga ini sa Kadagaan nin Camarines Sur. .

## Edukasyon
Igwa sindang eskwelahan sa elementarya na may hiwas nin 3 hektarya asin inaapod na Sabang Elementary School. Tigdonar ini kan dating Congressman Emilio Tible Sr. Tigpapamununuan ini nin sarong punong- guro, asin igwang 19 paratukdo.Sa sekondarya igwa man sinda nin inaapod na Sabang National Highschool na nagpuon mag-operar kan taon 1996.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Mark Robles, (2021,September 15. Aramon ta igdi sa video na ini kun ano an inaapod na "bulong". Retreived from https://www.facebook.com/ilovemarkrobles/videos/460735794946691/?mibextid=rS40aB7S9Ucbxw6v
* https://www.philatlas.com/luzon/r05/camarines-sur/calabanga/sabang.html
* http://bdp.bgas-phil.net/pdf/bdp/18643
Simbahan kan Baao

Ladawan:Saint_Bartholomew_Parish_Baao_inside_(Rizal_Street,_Baao,_Camarines_Sur;_04-16-2023).jpg|Interior
Ladawan:Church of Baao PHC historical marker.webp|alt=National Historical Commission of the Philippines marker|Nasuional na Komisyon Historico kan katanduan sa Filipinas
An **Santo Bartolome Parish Church**, bisto man sa Simbahan kan Baao, sarong simbahan Katoliko Romano na namomogtak sa Baao, Camarines Sur, Pilipinas.

An enot na Simbahan, na itinogdok kan 1684, naraot nin sarong bagyo kan 1706. An ikaduwang Simbahan, na pinatindog kan 1731, naraot nin linog kan 1811. An suminunod na rekonstruksyon kan simbahan natapos sana kadtong 1850.

An Nasyunal na Komisyon Historiko kan Pilipinas pigdeklara ining sarong nasyonal na makasaysayang tandaan kan 1939.

## Bibliograpy

#
#

#
#

## Panluwas na mga link

* 
*
Gaweng homosekswal sa mga hayop

Manlaenlaen na bakong tawong espesye nin hayop an nagpapahiling nin gawe na pwedeng interpretaron bilang sarong homosekswal o bisekswal. Posibleng kabali digdi an pareho nin sekso na sekswal na aktibidad, courtship, affection, pair bonding, asin parenting among same-sex animal pairs. Manlaenlaen na porma kaini iyo an nanompongan sa lambang mayor na heograpikong rehiyon asin sa lambang mayor na grupo nin hayop. An gaweng sekswal kan mga hayop na bakong tawo igwa nin manlaenlaen na mga porma, maski ngani sa laog kan parehong espesye, dawa ngani an gaweng homosekswal midbid na marhay huli sa sosyal na espesye.

## Toltolan
Panicuason Naga City Camarines Sur

An **Panicuason** sarong barangay kan Naga City na tigdadayo kan kadakol na tawo. Nabistong maray ini ta ugwa nin manlain-lain na pasyaran kun sain tigdadayo  lalo na pagtag-init kan tawo hali sa manlain-lain lugar.

Mga lugar na dinadayo sa Panicuason: 

1. ***Sulat's Resort (Nature Spring)***https://www.facebook.com/100057626731694/posts/pfbid02WxzdHqe7xHXFHQcKTnYCoRQ6N6z842Hoppk3nnBHYbgmZ68weuSUbW3owi8ebrogl/?app=fbl, mahihiling ini sa Sona 5, Panicuason Naga City. Ini dinadayo kan mga tawo huli ta an tubig igdi presko asin malinaw na nababagay sa mainit na panahon. An tubig igdi hali sa Mount Isarog arog kan iba pang mga resort na dinadayo man sa Panicuason.

2. ***Inarihan Farm and Resort*** https://www2.naga.gov.ph/tr-establishments/inarihan-farm-resort/ , mahihiling man ini sa Sona 1, Panicuason Naga City. Bisto ini huli ta an saindang pasyaran ugwa ning haralangkaw na kahoy na nakakapa-gayon asin nakakatabang nganing magka-igwa nin presko asin malimpoy na matatambayan an mga nagdadayo igdi. An tubig man sa saindang salog malipot asin malinaw kun kaya maugma magkarigos igdi sa panahon nin tag-init.

3.
Sosyalidad

An **sosyalidad** iyo an sarong digri sa kun saen an mga indibidwal sa sarong populasyon nin hayop mina-asosyar sa grupong sosyal (**gregariousness**) asin minaporma nin nagtatarabangan na sosyedad.

An sosyalidad iyo an sarong kasimbagan sa survival sa mga ebolusyonaryong presyon. For example, when a mother wasp stays near her larvae in the nest, parasites are less likely to eat the larvae. An mga biologo minasuspetsa na an presyon na iyan gikan sa mga parasites asin iba pang predators pinili an gaweng ini sa mga putakti kan pamilyang Vespidae.

## Toltolan
Martin K. Dahl House

An  **Martin K. Dahl House** namumugtak sa  Waupun, Wisconsin.

## Historya
Si Martin K. Dahl sarong Norwegong imigranteng panday sa lansang asin tagapuhunan  sa mga kauumahan sa Minnesota asin Dakota, lider sibiko, asin an kagtugdok kan "pinakaenot na mansyon sa Waupun, na ining nasambit na mansyon. Ini nakalista sa  National Register of Historic Places kan 1975 asin sa State Register of Historic Places kan 1989.

## Toltolan
Joan Peñera

Si Joan Zamudio Peñera, 26 anyos, ipinangaki kan ika-21 kan Pebrero taon 1998. Siya nakaistar sa Brgy. Sabang Calabanga Camarines Sur. Nagtapos siya sa pagklase nin kolehiyo sa CBSUA-Calabanga. Sa kasalukuyan, siya sarong paratukdo sa pampublikong eskwelahan kan Jose C. Prevosa Sr. National High sa Sto. Domingo Calabanga, Camarines Sur.

Siya nagpuon maging interesado sa pagsusurat kan siya yaon sa sekondarya. Namutan niya magsurat nin huli ta naging inspirasyon niya an mga bisto niya na Bicolano writers, an saiyang mga amigo, asin saiyang mga instruktor sa kolehiyo. Kung kaya, siya nagsumite nin pirang mga dagli sa mga online contest kan pandemya.

Taon 2020, nagtao siya nin onra kan nagi’n siya ning saro sa mga naging kontributor kan Takatak. Duwa sa saiyang sinurat iyo ang “Dapog” asin “Si Tya Melba”, pareho ining napili tanganing mapabilang sa 100 longlisted entries kan Takatak Bicol Flash Fiction Writing Competition asin kan Savagemind Bookshop. Dagdag onra pa na an saiyang dagli na may titulong “Dapog” napabilang pa sa 15 shortlisted entries asing binistong “Netizens Choice Award”. Nagi’n kontributor pa siya kan “Kalimbahin: Mga Dagli” asin naipublikar duman an saiyang gibo na “Gala” asin “Ina”.

Siya man nagpartisipar sa ika-apat na CBSUA writers workshop asin sa “Gemino H. Abad Seminar Workshop for Teachers on Teaching Creative Writing” kan Likhaan UP Institute of Creative Writing. Patunay sana ang mga iyan na siya sarong dedikado, matibay asin talentado sa larangan nin parasurat.
Talisay (poon nin kahoy)

An **talisay** o **almendro** (siyentipikong pangaran: ***Terminalia catappa***; Ingles: *shade tree*) iyo an sarong dakulang poon nin kahoy na yaon sa pamilyang  Combretaceae. Pig-iiriwalan an ginikanan kan kahoy na ini, na mapupuwedeng naggikan sa Indya, Rawis kan Malay, o New Guinea.  Kabali man sa mga pag-apod digdi sa tataramon na Ingles an  *Indian almond*, *Bengal almond*, *Singapore almond*, *Malabar almond*, *tropical almond*, *sea almond*, asin *umbrella tree*. Nagtutubo man ini sa Filipinas.  Saro ining klase nin poon nin kahoy na nagtataong limpoy huli ta darakula asin mga mahibog an mga dahon.

## Toltolan
Komunidad na LGBT

An **komunidad na LGBT** (midbid man bilang **komunidad na LGBTQ+**, **komunindad na LGBTQIA+**, **komunidad na GLBT**, o **queer community**) iyo an sarong grupo nin mga papanay, bakla, bisekswal, asin transgender na mga indibidwal binubunyog kan sarong komun na kultura asin sosyal na mga hiroan. An mga komunidad na ini sa pangkagabsan nagseselebrar kan pride, diversity, indibidwalidad, asin sekswalidad. An mga aktibistang LGBT asin mga sosyologo pighihiling an mga edipisyong-komunidad na LGBT bilang sarong pangontra sa heteroseksismo, homopobya, bipobya, transpobya, sekswalismo, asin conformist na mga presyon na nag-eeksistir sa darakulang sosyedad. An terminong *pride* o kun minsan *gay pride* nagpapahayag kan identidad asin kolektibong  kusog kan komunidad na LGBT; an pride parades nagtatao nin mga ehemplo kan paggamit asin demonstrasyon kan pangkagabsan na kahulugan kan termino. An komunidad na LGBT igwa nin dibersidad sa political affiliation. Bako gabos na mga tawo na mga lesbyana, bakla, bisekswal, o transgender pigkokonsiderar ninda an saindang mga sadiri bilang kabtang kan komunidad na LGBT.

## Toltolan
Ryugyong Hotel

An **Ryugyong Hotel** (; kun minsan pigbabaybay man bilang **Ryu-Gyong Hotel**), o **Yu-Kyung Hotel**, iyo an sarong bakong haman, topped-out  korteng piramide na skyscraper sa Pyongyang, Amihanan na Korea. An saiyang ngaran na ("kapitolyo kan willows,"  sa Hanja) iyo an saro man sa mga makasaysayan na mga ngaran para sa Pyongyang. An edipisyo pigplanohan bilang sarong mixed-use development, na magigin kabali an sarong hotel.

## Toltolan
Ned Luke

Si **Ned von Leuck** o **Ned Luke** (namundag 4 Oktobre 1958 sa Danville, Illinois) sarong aktor asin artista sa Amerika. MIdbid siya sa pagboboses asin psag'aarte bilang Michael De Santa sa 2013 na ipinasaleng kawat bidyo video na Grand Theft Auto V asin Raffles sa animated na pelikulang Rover Dangerfield. Nagpasale siya sa 29 na mga pelikula asin pagbida sa  palabas sa telebisyon sagkod sa presente asin nagluwas man siya sa sobrang 100 na mga advertising.

## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

### Mga Kawat Bidyo

## Mga Pag'umaw

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
*
Jerom B. Brutas

Si **Jerom B. Brutas** sarong paratukdo sa Felix Alfelor Sr. Foundation College sa banwaan nin Sipocot, Camarines Sur.
Nelia S. Fajardo

Si **Nelia S. Fajardo** sarong edukador asin ngunyan siya sarong dekana sa Felix Alfelor Sr. Foundation College sa banwaan kan Sipocot, Camarines Sur. Saro man siya sa mga paratukdo sa eskwelahan.
Forrest F. Dryden

Si **Forrest Fairchild Dryden** (Desyembre26, 1864 – Hulyo20, 1932) iyo an nagin presidente kan Prudential Insurance Company of America (ngonyan, Prudential Financial) poon 1912 sundo 1922.  An Prudential tinugdas kan  saiyang ama, si John F. Dryden, na saro man na senador nin Estados Unidos, nagrerepresentar kan New Jersey.

## Kaamayi nin buhay
Si Dryden namundag sa Bedford, Ohio kan Desyembre 26, 1864.  Siya aki ni John Fairfield Dryden (1839–1911) asin Cynthia Jennings (née Fairchild) Dryden (1842–1916). An ama niya, si John F. Dryden iyo an kagtugdas asin presidente kan Prudential Insurance Company.  An saiyang tugang na babae, si Susan naagom si Anthony R. Kuser. An saindang aki, si John Dryden Kuser, sobrino niya, nagin senador nin estado asin agom na enot ni  Brooke Astor.

Si Dryden nagklase sa Newark Academy asin dangan sa Phillips Academy sa Andover.

## Karera
Siya nagpoon magtrabaho sa Prudential Insurance Company kan 1888. Siya nagin superintendente sa opisna nin Prudential sa Elizabeth New Jersey kan 1889. Nag'ayon siya sa Hunta Direktiba asin nagkapot katongdan bilang sekretaryo kan 1890. Dangan kan taon na idto, siya napili na sekretaryo kan kompanya. Durante kan  paglingkod kan saiyang ama bilang senador para sa New Jersey, siya an nagin presidenteng akting sa Prudential. Si Dryden nataas komo ikatolong bise presidente kan 1903, ikaduwang bise presidente kan 1906 asin bise presidente kan 1911.

Sa pagkagadan kan saiyang ama kan 1912, siya an nagsalida bilang presidente kan  Prudential. Siya dagos-dagos nagkapot kan siring na katongdan sa Prudential sagkod na siya nagbutas kan 1922 huli sa kahelangan.  Siya sinanglean kan general solicitor nin Prudential asin akting na presidente na si Edward Dickinson Duffield, na haloy nang yaon sa kompanya poon pa kan 1906.

## Toltolan
Festival

An **festival** iyo an sarong event na pigseselibrar nin sarong komunidad asin nakasentro sa ibang karakteristikong aspeto kan komunidad na iyan asin kan saiyang relihiyon o kultura. Parati iyan na pigmamarkahan bilang sarong lokal o nasyonal na holiday, mela, o eid. Kompwesto an festival nin tipikal na mga kaso nin glokalisasyon, siring man an relasyon na halangkaw na kultura-hababang kultura. Sunod sa relihiyon asin folklore, sarong signipikanteng ginikanan iyo an agrikultura. An mga kakanon siring kan sarong vital resource na an dakol na mga festival pig-aasosyar sa panahon kan pag-ani. An mga relihiyosong pagsalingoy asin an pasasalamat para sa marhay na pag-ani iyo an pigsasaralak sa mga events na nangyayari sa tagrakdag, siring kan Halloween sa amihanan na hemispero asin Easter sa habagatan.

## Toltolan
Kargopol (lokalidad na iniistaran)

An **Kargopol** () pangaran nin iniistaran na mga lokalidad sa Rusya.

;Urban na mga lokalidad
*Kargopol, sarong banwaan  Distrito nin Kargopolsky sa Arkhangelsk Oblast

;Rural na mga lokalidad
*Kargopol, Republika nin Tatarstan, sarong *[[village#Russia|selo]]* sa Distrito nin Alkeyevsky sa Republika nin Tatarstan
Bangsamoro Airways

An **Federal Airways Inc.**, nag-ooperar bilang **Bangsamoro Airways**, iyo an sarong airline na rehistrado sa Filipinas na nakabase sa Datu Odin Sinsuat, Maguindanao del Norte, sa Awtonomong Rehiyon kan Bangsamoro sa Muslim Mindanao.

## Mga Destinasyon

## Toltolan
Saltimbocca

An **saltimbocca,** sinasayod man **saltinbocca** ( , , Italyano: [ˌSaltimˈbokka]; Italyano para sa "naglulukso sa ngimot"), sarong pagkakan na Italyano (sikat man sa  sa katimugang Suwisa) na gibo sa linya nin veal, patos  sa prosciutto aasin salvia; inatsara sa arak, manteka, o tubig-askad depende sa rehiyon o sadiring panamit.

## Toltolan

* *Il nuovo Cucchiaio d'Argento*, 5th ed. (1959), Vera Rossi Lodomez, Franca Matricardi, Franca Bellini, Renato Gruau.

## Mga pal;uwas na takod

* Paano maghanda ng Saltimbocca alla Romana VIDEO
* Saltimbocca alla Romana Isang tanyag na pinggan ng karne ng Italya.
Santa Maria delle Grazie, Montefiascone

An **Santuario nin Madonna delle Grazie** sarong Katoliko Romanong simbahan sa Montefiascone, probinsya nin Viterbo, Lazio, Italya. Manunumpungan ini harani sa simbahan nin Basilica kan San Flaviano.

## Agi-agi
An santuario itinugdok kan ika-14ng siglo, na may dokumentasyon kaidtong 1333, kan itugdas kan komunidad an kataid na ospital. Kaidtong 1465 an simbahan kaapil sa  Orden Servita. An simbahan itinindog otro kan 1492.

## Toltolan
Apreal Tolentino

Si **Apreal Tolentino** Sarong artista sa [Filipinas]]. Siya sarong artistang nakakontrata sa ABS CBN Network asin kaayon sa teleseryeng *[[Ang Panday (teleserye)|Ang Panday]]*.

## Telebisyon
*2006 - *[[Ang Panday (teleserye)]]*
Anushka Singh

Si **Anushka Singh** (namundag 9 Nobyembre 1964) sarong Indyanong modelo asin aktres na nagtatrabaho sa mga Hindi'ng telebisyon asin haralipot na mga pelikula.

## Telebisyon

## Toltolan
Jeremiah Manele

Si **Jeremiah Manele** (namundag 1968) sarong politiko saa Solomon Island na sa presente iyo an nagseserbing Primer Minisro pakagana niya sa 2024 Solomon Islands na eleksyon heneral. Siya an pinakaenot na primer ministro kan Isla Solomon na naelehir gikan sa Isabel Province.

## Toltolan
Gabriel García Márquez

**Gabriel Jose de la Concordia García Márquez** (1927)   Latin American Spanish: 6 Marso 1927 - 17 Abril 2014) sarong Colombianong nobelista, parasurat nin usipon, screenwriter, asin peryodista, midbid bilang **Gabo** o **Gabito** sa bilog na Latin Amerika.  Pigbisto bilang saro sa pinaka-importanteng awtor kan ika-20 siglo, partikularmente sa tataramon na Espanyol, iginawad saiya an 1972 Neustador International Prize para sa Literatura asin an 1982 Premyo Nobel sa Literatura. Pinadagos nya an sarong suru-sadiring edukasyon na nagresulta sa pagbaya kan eskwela para sa karera sa journalism. Puon amay pa kan sya dai na nagpahiling nin mga pag'ogid sa saiyang pagtuyaw sa Colombia asin pulitika sa ibang nasyon. Kan 1958, inagom nya si Mercedes Barcha Pardo; nagkaigwa sinda nin duwang aking lalaki, si Rodrigo asin Gonzalo.

Si García Márquez nagpuon bilang peryodista asin nagsurat nin dakol na pag'onra sa mga gibong bakong-fiction asin halipot na osipon. Bantog sya sa saiyang mga nobela, arog kan One Hundred Years of Solitude (1967) na nagbentang sobra sa limang polong milyon na kopya, Cronicle nin Kagadanan na Outish (1981), asin Pagkamoot sa Panahon nin Cholera (1985). An saiyang mga gibo nagkamit nin dakulang kritikal na pag - omaw asin lakop na kapangganahan sa komersio, nangorogna para sa pagpabantog kan sarong estilong literaryo na inaapod na realismo dapit sa mahika, na naggagamit nin mahikong mga elemento asin pangyayari sa iba pang ordinaryo asin realistikong situwasyon. An ibang mga gibo niya nakakaag sa osipon na baryo kan Macondo (maka'uagdan nanggad kan saiyang kinamundagan, Aracataca), asin kadaklan kaini naglibot sa tema nin Pagsolosolo. Siya an pinaka-nangengenot na Espanyol-Bikol.
Banal na syudad

An **banal na syudad** iyo an sarong syudad na importante sa kasaysayan o pagtubod kan sarong espesipikong relihiyon. An siring na syudad mapupuwedeng igwa nin haros sarong headquarters complex (parating igwa nin relihiyosong edipisyo, seminaryo, dambana, residensya kan namamayong kleriko kan relihiyon asin/o mga kamara kan mga opisina kan relihiyosong liderato) na minakompwesto nin sarong mayor na destinasyon kan trapikong tawo, o pilgrimahe pasiring sa syudad, urog na para sa mga mayor na were asin observances. An banal na syudad iyo an sarong **simbolikong syudad**, na minarepresenta sa mga attributes na lapwas sa saiyang natural na mga karakteristiko. An mga eskeperto sa marketing igwa nin pigsusuherir na an mga banal na syudad posibleng iyo an pinakagurang na brands, asin na espesipiko, place brands huli ta igwa sinda nin halaga na dinugang sa paagi kan persepsyon kan mga relihiyosong parokyano.

## Toltolan
Amelita Zaens

Si **Amelita de la Paz Zaens** sarong maestra, artista, musiko, kagtogdas kan institusyon edukasyonal na Jumels Learning Center asin kagtugdas kan Development Institute for Bicolano Artists (DIBA).
An saiyang eskwelahan na pan-aki na sinasabing "the First Music-Oriented Preschool in Bicol Region",  yaon namumugtak sa Jaco St., siyudad nin Naga. 

Kan Mayo 4, 2024, siya ginawadan kan Nueva Caceres Heritage Movement kan Bahandi Award sa saiyang mga paghingowa sa lantad nin musika asin arte.

Saiyang aki si Jonathan de la Paz Zaens an bantogan na bass-baritone na nag'eerok ngonyan sa Berlin, Alemanya. na dating kaapil sa Philippine Madrigal Singers asin sa presente myembro kan 
RIAS Chamber Choir, sarong propesyonal na kuro nakabase sa Berlin, Alemanya.

## Toltolan
Poor Jack

An ***Poor Jack*** sarong nobela kan Ingles na autor na si Frederick Marryat, napublikar kan 1840.

Ini nag'iistorya manongod ki Thomas Saunders, sarong aki nin tripulante na pinabayaan asin naglahaw-lahaw asin nasakitan magbuhay sa Greenwich, London kan kaamayi nin ika-19ng siglo. ("Poor Jack" iyo an titulo tinao kan mga lalaki sa pantalan, o mga mudlark, sa saindang hepe.) Sa sarong istoryang pagyaman-haleng kadukhaan si Saunders nakabangon man giraray sa sadiring paghingowa asin nagin piloto sa Thames, nakaamot kan sadiring kayamanan asin nagretiro sa buhay-buhay nin sarong mayamanon na squire.  An nobela may mga interesanteng deskripsyon kan buhay-buhay domestiko kan mga sa hababang ranggo sa navy asin igwang mga usipon dapit sa paglalayag sa dagat.

## Mga panluwas na takod
* *[http://www.gutenberg.org/files/21575/21575-h/21575-h.htm Poor Jack]* sa Project Gutenberg
Vin Diesel

Si **Vin Diesel** (namundag 26 Hulyo, 1967 sa Alameda County, California) sarong aktor sa Estados Unidos, siya midbid na gayo sa saiyang mga pagbida bilang "Dominic Torretto" sa mga pelikulang "The Fast and the Furious", si  "Xander Cage" sa pelikulang "Triple X" kan 2002, "xXx:The Return of Xander Cage" na sequel kaini, si "Riddick" sa pelikula niyang, "The Chronicles of Riddick" asin pagboses sa karakter na si Groot sa pelikulang Marvel Comics na  . Siya midbid man na ugos na kaamigo an nagtalikod nang aktor na si Paul Walker.

An akting niya sa boses kabarali pa an *[[The Iron Giant]]* (1999), mga kawat sa bidyo na *[[The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay]]* (2004) asin *[[The Chronicles of Riddick: Assault on Dark Athena]]* (2009), asin an mga boses sa Groot I, Groot II sa Marvel Cinematic Universe (MCU); saiya man pigladawan an mga karakter sa anom na  superhero films, magpoon igdi sa *[[Guardians of the Galaxy (film)|Guardians of the Galaxy]]* (2014). Si Diesel pigliwat-liwat niya an papel niya bilang si Groot para sa Disney+ animated shorts series na *[[I Am Groot]]* (2022–presente), an telebisyon espesyal na *[[The Guardians of the Galaxy Holiday Special]]* (2022), asin an animadong pelikulang *[[Ralph Breaks the Internet]]* (2018).

Si Diesel pigmukna an kompanyang pamprodukysyon na One Race Films, kun saen 
siya man nagin prodyusir o executive producer para sa saiyang mga star vehicles. Si Diesel man namukna an saiyang record label na Racetrack Records asin an video game developer Tigon Studios, na iyo an nagtatao kan saiyang boses asin motion capture sa gabos na paluwas kan Tigon.
## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

### Mga Kawat Bidyo

### Iba pa

## Toltolan
Peministang pornograpiya

An **peministang pornograpiya** iyo an sarong genre nin pelikula na pinaurog o para sa mga yaon sa laog kan peministang hiroan na positibo sa pakikipagdurog. Tinogdas iyan para sa katuyohan na magbusol nin gender equality sa paagi kan pagsaladawan kan mga hiro nin hawak asin pantasyang sekswal kan mga babayi asin kan mga myembro kan komunidad na LGBT.

## Toltolan
Santo Spirito in Sassia

An **Santo Spirito in Sassia** (bilog na pangaran sa ; ; ) sarong ika-12 siglo na simbahang titulo sa Roma, Italya. Ini namumugtak sa *Borgo Santo Spirito*, sarong kalye na nakua an pangaran kaini hale sa simbahan, na yaon sa bandang norte kan Rione Borgo. An presenteng   nagdadara kan *titulo* iyo si Kardinal-Diyakono Dominique Mamberti. Ini nagin  opisyal na santuario kan Dakulang Ugay poon pa kan 1994. 

## Toltolan

* Emilio Lavagnino, *La chiesa di Santo Spirito sa Sassia: e il mutare del want a Roma al tempo del Concilio di Trento* (Roma: Banco di Santo Spirito, 1962). 
* Si Louise Smith Bross, *The Church of Santo Spirito sa Sassia: Isang Pag-aaral sa Pag-unlad ng Art, Architecture at Patronage sa Counter Reformation Roma* [PhD thesis, University of Chicago, 1994]. 
* Sivigliano Alloisi at Luisa Cardilli Alloisi, *Santo Spirito sa Saxia* (Roma: Istituto nazionale di studi romani, Palombi Editori 2002). 
* Gianfranco Grieco at Jòzef Bart, *Santo Spirito sa Sassia* (Gorle: Elledici: Editrice Velar, 2007). [magagamit sa Ingles]
Navneet Nishan

Si **Navneet Nishan** (midbid man sa apod na **Navnit Nishan**, **Navnit** o **Navnit Singh**) sarong Indyanong aktres. Siya mas bisto sa saiyang papel bilang Tara sa soap operang  *[[Tara (TV series)|Tara]]*, asin *[[Kasautii Zindagii Kay (2001 TV series)|Kasautii Zindagii Kay]]*. Siya nagtrabaho man sa seryeng telebisyon na *[[Chanakya (TV series)|Chanakya]]* bilang si Shonotra. Siya nag'akting man pa man sa magkapirang numero sa Punjabi'ng mga pelikula. An saiyang mauunabihan na gayong trabaho iyo an pelikulang Punjabi na *[[Ardab Mutiyaran]]*.

Si Nishan enot na nagbuntog sa Bollywood kan pelikulang *[[Jaan Tere Naam]]* kaabay si Ronit Roy, siya bilang tagasuportang aktres asin ini nasundan pa kan *[[Dilwale (1994 film)|Dilwale]]*, *[[Yeh Lamhe Judaai Ke]]*, *[[Jee Aayan Nu]]*,* [[Asa Nu Maan Watna Da]]*, *[[Hum Hain Rahi Pyaar Ke]]*, *[[Raja Hindustani]]*, *[[Akele Hum Akele Tum]]*, *[[Tum Bin]]* asin *[[Aapko Pehle Bhi Kahin Dekha Hai]]*.

## Filmograpiya

### Mga pelikula

## Telebisyon

### Web series

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Liu Baocheng

Si **Liu Baocheng** (, namundag Pebrero 1, 1917, dai isi an petsa pagkagadan) sarong Tsinong parakawat basketbol na nagbali sa kompetensya sa 1936 Olimpikong Tig-init.

Siya kaayon sa grupo kan Tsinong baskebolista, na naeliminar sa ikaduwang hornada kan Olympikong tournament. Siya nagkawat nin sarong match.

## Panluwas na takod
*
Monumento nasyonal nin Espanya

An presenteng lehislasyon dapit sa  monumento historikal nin Espanya nagpopoon pa 1985.  Alagad, an inapod na *Monumentos nacionales* enot designado na kan ika-kagwalongpolong siglo. Medyo mahiwas an sakop kan kategoriya sa pagproteher kan sityong mga pamana, na an halimbawa basta nasambit an Alhambra. An kategoriyang mas pusog na designasyon para sa pamanang Espanyol iyo an inaapod na ngonyan na  *[[Bien de Interés Cultural]]* ("marayrahay na may Interes Kultural").

Ngonyan igwang 13,000 na mga monumento an narehistro kan Ministiryo nin Kultura sa laog kan halakbang na kategoriyang *Bien de Interés Cultural*.
Bako sanang mga monumento, an kategoriyang *Bien de Interés Cultural* kabarali an mga minasunod na sub-kategoriya nin dai-mahiro' na pamana:
* *[[Conjunto histórico]]*, tipo nin konserbasyon na lugar (na pwedeng may sakop na saro o duwang monumento).
* *[[Jardín histórico]]*, historikong hardin (halimbawa, an mga hardin nin Aranjuez)
* *Sitio histórico*, na kabarali an cultural landscapes (halimbawa an Bulls of Guisando)
* *Zona arqueológica*, sona arkeolohiko ( Sityo Arkeolohiko nin Atapuerca)

An ibang mga sityo Espanyol protehido nin magkapirang sub-kategoriya. Halimbawa, an Alhambra asin Generalife sinasakop nin proteksyon bilang monumento, hardin asin *conjunto histórico*.

## Mga Ehemplo

Magkapirang mga artikulo sa Wikipedya dapit sa mga monumentong Espanyol iyo an mga minasunod:
* Numantia (designado 1882, asin an proteksyon pinapusog pa kan *Zona Arqueológica* kan 1999)
* Castle of La Mota (1904)
* Church of Nuestra Señora de la Mayor (1929)
* Cuéllar Castle (1931)
* San Sebastian Church, Madrid (1969)
* San Cayetano Church, Madrid (1980)

## Hilnga man
* Bien de Interés Cultural

## Toltolan
Aki Kuroda

Si , real name , sarong Hapones na pintor nakabase sa Paris, Pransya.

Si Aki Kuroda, na bantog kan saiyang mga silhouettes asin mga pigurin na pinipinta niya kan mga line strokes, na konsideradong simbolo nin "pagsulok" sa w labyrinth.
Poon 1992, siya padagos na nagmumukna kan inapod na fluxional interactive art spectacle/installation named "COSMOGARDEN" (the cosmic garden). 

## Mga libro
*COSMOGARDEN COSMOJUNGLE (ed.) Seigensha, Japan, 2007. website
*KURODA, (ed.) Maeght, France, 2002.  website

## Mha panluwas na takod
*cosmogarden.com by Aki Kuroda
José Vasconcelos na Premyong Pankinaban sa Edukasyon

An **José Vasconcelos na Premyong Pankinaban sa Edukasyon** iwinawaras kan World Cultural Council komo pagmidbid sa mga bantogan na edukador, sa mga eksperto sa lantad nin pagtukdo, asin sa mga lehislador nin mga polisya sa edukasyon na nagbunga nin matagom na impluwensya sa kultura nin sangkatawhan. An gawad na ini itinatao nin duwang beses sa taon poon pa kan 1988.

An pinagpiling hurado binibilog kan magkapirang kaapil sa Interdisciplinary Committee of the World Cultural Council asin grupo nin mga distingidong mga edukador.

An World Award of Education nawaras nin Diploma, medalya komemoratibo, asin  US$10,000.

An premyo ipig-ngaran ki José Vasconcelos.

## Mga Kagresibe kan Gawad

## Hilnga man

* World Cultural Council
* Albert Einstein World Award of Science
* Leonardo da Vinci World Award of Arts
* José Vasconcelos
* Prizes named after people
* List of education awards

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Official site
Turon (bicol snack)

**Turon,** midbid man sa apod na lumpyang batag ("banana *[[lumpia]]*") o sagimis sa diyalektong Tagalog, sarong Pilipinong merindalan na gibo sa mahimpis na batag (prestihiyosong mga saba o Caraba batag), pigpatoe sa sarong burabod na wrapper, asin pigpritos hanggang sa magragamo ini, tapos may karamasan nin asukar. Pwede man na iiba sa Turon an iba pang mga sangkap. Pinakabisto an langka', alagad igwa man mga sangkap na siring sa mahamis na patatas * (kamote),* mangga * (manga) *, cheddar cheese asin niyog * (niyog) *. 

Turon, minsan ngani may abilidad na Kastila an ginikanan, mayo nin pagkakapareho sa candy berón kan mga Kastila (sarong almond notic confection).

Saro ining maragamong kurukakanon na pinakakomun sa pagmerenda o para sa dessert. Mahamis nin huli ta an mga sangkap mga hinog na batas asin hinahaluan nin iba pa man nin prutas na hinog.

Popular man ining kurukakanon sa bangketa, na ipinapabakal kadurungan an banana cue, camote cue, asin baduya.

Sa Malabon, an terminong "turrón" o "*turon*" imbes prito sana, lumpia-wrapper-enveloped dessert na pano nin mahamis na munggo mantang an termino valencia ginagamit para sa batag na pan'indekil. An Malabon na batag turon kadaklan pigpapabakal bilang valencia  trianggulo, na saróng kakaibang triangulo-naway.

* Lumpiang keso
* Daral (kakanon)
* Pinasugbo 
* Banana cue
* Kamote cue
* Gininggang
* Baduya
* Piscok
Pocky (tsokolateng stick)

An   sarong Hapones na mahamis na isnak na ginigibo kan kompanya sa kakanon na Ezaki Glico. An Pocky enot na pinagbebenta kan 1966, asin naimbento ni Yoshiaki Koma. Ini mga garo gihoy na biskwit pinatos sa kun ano-ano. Ini ipig-ngaran sa Hapones na onomatopoeic na katagang , na kunta' agid sa tanog kun nagbabaraak an bagay na maragmo'.

An orihinal na tsokolate-coated Pocky sinundan nin sarong almond-coated kang 1971, asin sarong strawberry coated  kan 1977. Ngonyan, an produktong linya kaiba na diyan an mga pagkakaiba sa namit na linalagaan, arog kan gatas, mousse, cablea (kahamisan tsaa), tangguli, batag, luto asin cream, strawberry asin niyog, asin ini nagpapaluwas nin mga produkto siring baga sa "Decorer Pocky", may makolor na dekorotive coating, asin "Men's Pickky", sarong "mature" maitom (bittersweet) na bersyong tsokolate.
Fridtjof Mjøen

Si **Fridtjof Mjøen** (3 Agoto 1897 &ndash; 21 Oktobre 1967) sarong Norwegong aktor asin direktor sa teatro. Enot na nagbungsod siya sa Centralteatret kan 1927. Siya nagin direktor artistiko sa Det Nye Teater poon 1936 sundo 1937. Durante kan mga 1940 asin 1950 siya nagbida sa magkapirang mga pelikula, asin mga audio drama sa Radioteatret.     

## Mga piling filmograpiya
* *[[Snowshoe Bandits]]* (1928)
* *[[The Stars Shine (film)|The Stars Shine]]* (1938)
* *[[ Twelve Minutes After Midnight]]* (1939)
* *[[One, But a Lion!]]* (1940)
* *[[Vigdis (film)|Vigdis]]* (1943)
* *[[I moralens navn]]* (1954)
* *[[The Summer Wind Blows]]* (1955)
* *[[Kvinnens plass]]* (1956)
* *[[Hans Nielsen Hauge (film)|Hans Nielsen Hauge]]* (1961)

## Toltolan
Khuriakhali

An **Khuriakhali** sarong baryo sa Dakhin Khali Union, Sarankhola Upazila nin Distrito Bagerhat, sa bandang gilid kan norte-subangan kan kadlagan nin Sundarbans sa Bangladesh. Susog sa 2011 Bangladesh census, an baryo igwang 752 pagharongon asin populasyon na 3,277. An residente binibilog nin mayoriya nin mga Moslem asin minoriya nin mga Hindu. An Sarankhola iyo an *mauza* (sadit na ripondipon nin mga magkataraid na mga baryo) na kabali diyan an Khuriakhali.

## Toltolan
John Wildman (aktor)

Si **John Wildman** (namundag Nobyembre 7, 1960) sarong Kanadyanong aktor sa telebisyon asin pelikula. An mga magurang niya nagdiborsyo kan siya akion pa asin an ina niya, modelo asin aktres, parati palipat-lipat sa paghanap trabaho. Si Wildman nag'atender sa laog nin kagtolong taon sa kag'apat na eskwelahan.

## Karera
Si Wildman nagpoon kan saiyang karera bilang aktor na aki, nagbida sa enot na papel niya sa pelikulang *The Huntsman*kan siyam an edad siya na taon pa sana. Siya nag'adal akting sa Dome Theatre sa Montreal, asin siya may mga parte sa walong pasale sa laog nin tolong taon na peryodo. 

Siya bantog na gayo sa papel na Butch sa 1985 na pelikulang *[[My American Cousin]]*, kun saen siya nagawadan kan Genie Award. Siya nagkawat pa man sa parehong karakter sa 1989 sequel na *[[American Boyfriends]]*. Beginning in 1986 Wildman played Neil Campbell on the television series *[[The Campbells]]*.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Chakbhabani Kalibari

An **Chakbhabani Kalibari** sarong historikong templo sa Balurghat na namumugtak sa West Bengal State nin Indya.

An templo harani sa Balurghat Girl's High School, Balurghat Jail, Administrative Office, Municipal Office asin sa Balurghat College.

## Toltolan