Saigyo

Si  sarong Hapon na pararawitdawit kan huring Heian asin amay na panahon nin Kamakura.

## Agi-agi sa buhay

Iminundag si  sa Kyoto sa sarong nobleng pamilya, siya nabuhay sa panahon kan traumatikong pagbalyo nin kapangyarihan sa pag-ultanan kan mga lumang noble sa korte asin kan mga bagong samurai na mga parapakilaban. Pagkatapos kan pagpoon kan panahon kan Mappō, an Budismo pigkonsiderar na nagluluya asin bako nang epektibo na paagi nin kaligtasan. An mga pagbabagong ini sa kultura sa panahon kan saiyang buhay nagdara nin pakamate nin kapungawan sa saiyang mga rawitdawit. Kan sia hoben pa, sia nagtrabaho bilang bantay sa retiradong Emperador Toba, alagad kan 1140 sa edad na 22, sa mga rason na dai pa aram ngunyan, binayaan niya an kinabanon na buhay tanganing magin sarong monghe, na kinua an relihiyosong pangaran na .

Dai naghaloy kinua niya an panurat na pangaran na , boot sabihon "Paglakbay sa Sulnopan", sarong pagsambit sa Amida Buddha asin an paraiso sa Sulnopan. Nabuhay siyang solo sa halawig na panahon sa saiyang buhay sa Saga, Mt. Koya, Mt. Yoshino, Ise, asin kadakol pang ibang lugar, alagad siya mas midbid sa kadakol na halawig, poetikong mga pagbaklay na saiyang ginibo sa Amihanan na Honshū na sa huri nagtao nin inspirasyon ki Bashō sa saiyang *[[Oku no Hosomichi|Makitid na Dalan pasiring sa Laog]]*.

Marahay siyang katuod ni Fujiwara no Teika.

An  iyo an personal na koleksyon nin rawitdawit ni Saigyō. An iba pang koleksyon na kabali an mga rawitdawit ni Saigyō iyo an *[[Shin Kokin Wakashū]]* asin an *[[Shika Wakashū]]*.

Nagadan siya sa Templo nin Hirokawa sa Probinsya nin Kawachi (sa presenteng panahon Prepektura nin Osaka) sa edad na 72.

## Estilo
Kan panahon ni Saigyō, an *[[Man'yōshū]]* bako nang dakulang impluwensya sa waka na rawitdawit, kumpara sa *[[Kokin Wakashū]]*. Kun saen an *Kokin Wakashū* may kinaaraman sa suhetibong eksperyensya, pag-aling-aling nin tataramon, dalagan, asin eleganteng diksyon (bakong kolokyal o pseudo-Chinese), an *[[Shin Kokin Wakashū]]* (bilog sa rawitdawit na isinurat ni Saigyō asin iba pa na nagsusurat sa parehong estilo) bakong gayong suhetibo, igwa nin mas dikit na mga berbo asin mas interesado sa tataramon an pag-awit, na tinutugutan para sa pag-otro, igwa nin mga pahingalo sa dalagan, medyo mas kolokyal asin mas mapungaw asin mamundo. Huli sa maribok na panahon, si Saigyō nagtututok bako sana sa *[[mono no aware]]* (kamondoan gikan sa pagbabago) kundi pati na sa *[[Wabi-sabi|sabi]]* (kapungawan) asin *kanashi* (kamunduan). Dawa ngani siya sarong mongheng Budista, si Saigyō nakadukot pa man giraray sa kinaban asin sa kagayunan kan naturalesa.

## Mga halimbawa kan rawitdawit

Kadakol sa saiyang pinakamidbid na mga rawitdawit an nagpapahayag kan tensyon na namatean niya sa pag-oltanan kan mga ideyal na Budista na may pagsikwal asin an saiyang pagkamoot sa natural na kagayunan. Kadaklan sa mga monghe naghagad kuta na magadan na nakaatubang sa Sulnopan, tanganing akoon kan Buddha, alagad si Saigyō nakua an Buddha sa mga burak:

An pagigin "daing puso" sarong ideyal kan pagkamonghe kan Budismo, na an boot sabihon an saro binayaan na an gabos na kamawotan asin pagkakabit:

Si Saigyō nagbiyahe nin mahiwas, alagad an saro sa saiyang paboritong lugar iyo an Bukid Yoshino, na bantog sa mga burak nin cherry (Sakura):

## Legasiya
* An mga pagbaklay ni Saigyō sarong inspirasyon para sa babaeng palasyo na si Lady Nijō, na nagrekord sa saiyang *Towazugatari* na siya nangaturugan na magsurat nin kaparehong libro sa pagbiyahe pagkatapos na mabasa an obra ni Saigyō sa edad na 8. Si Nijō kan huri nagsunod sa mga lakad ni Saigyō kan siya nagin sarong Budistang madre, na nagbisita sa kadakol na mga lugar na saiyang narekord.
* Sunod na nagbalik si Bashō ki Saigyō para sa inspirasyon sa arte. Halimbawa, sa pagkotar kan rawitdawit ni Saigyō sa kahoy na pino sa Shiogoshi, siya nagsurat na "Kun igwa nin siisay man na mangahas na magsurat nin saro pang rawitdawit sa kahoy na pino na ini, garo ini naghihingoang magdugang nin ikaanom na muro sa saiyang kamot"..

## Sa popular na kultura
* 2016: *[[The Great Passage (anime)|The Great Passage]]*, anime, kabtang 7

## Hilingon man
* Shigitatsu-an sa Oiso, Kanagawa

## Mga pinagkuanan
* Meredith McKinney. *Gazing at the Moon: Buddhist Poems of Solitude*, Shambhala Publications, 2021 .
* Saigyô*, Poems of a Mountain Home*, translated by Burton Watson, Columbia University Press, 1991  cloth  pbk [233 pp.]
* Saigyô, *Mirror for the Moon: A Selection of Poems by Saigyô (1118-1190)*, translated by William R. LaFleur, New Directions 1978.
* William R. LaFleur. *Awesome Nightfall: The Life, Times, and Poetry of Saigyō.* Boston: Wisdom Publications, 2003  pbk [177 pp] This is an expanded and matured reworking of the material in *Mirror for the Moon*.

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* Classical Japanese Database - has some poems by Saigyō in translations and in the original Japanese
* E-text of his poems in Japanese
* digital 西行庵
* 山家集の研究