Bagyong Bolaven (2018)

**An Tropical Storm Bolaven**, na midbid sa kasaysayan nin Pilipinas bilang Tropical Storm Agaton o Bagyong Agaton, saro sa pinaka-enot na tropikong cyclone na nakaapektar sa mga parteng timog kan Pilipinas kan Enero 2018. An enot na inapod na bagyo kan panahon nin Pasipiko kan 2018, si Bolaven, nagbilog nin tropikal na depresyon harani sa Palau kan Disyembre 29, 2017. Sa pangkagabsan, an sistemang iyan nagbalyo sa norteng sulnupan na dai nadadagdagan asin naglakop sa norteng sulnupan sa parteng Mindanao kan Enero 1, 2018. An depresyon nagbiyahe sa laog kan Pilipinas sa nagsunod na aldaw na nagkaigwa nin apat na beses na paglandfall sa parteng Visayas asin saro sa Palawan.An depresyon nagi ng sarong makosog na tropikong bagyo kan Enero 3 mantang iyan palaog sa Dagat na Tsina del Sur, na nag - aako kan ngaran na Bolaven. Minsan siring, an Bolaven luminuya pabalik sa sarong tropikal na depresyon pakalihis sana nin sarong aldaw sa tahaw nin sarong kapalibotan sa pagirilid asin nawara sa Enero 4 na sirangan nin Vietnam.

Si Bolaven nagdara nin makosog na oran sa mga lugar na bago pa sanang maaapektaran kan tropikal na mga bagyo na Kai-tsak asin Tembin. Labing 230,000 na pamilya sa Pilipinas an naapektaran asin dae mababa sa 11,000 katawo an naghanap nin pahiplian sa mga sentro nin pag - ebakwit. An mga Baha asin pagtupas kan kadagaan guminadan nin apat katawo sa bilog na nasyon, mantang nakadistruso nin mga harong asin nakaolang sa mga tinampo. An mga daongan interong nagaba kan maalon na kadagatan na nag-abot sa dae mababang 3,600 katawo an naestranded sa manlaenlaen na duongan. An mga eskuelahan sa bilog na nasyon sinarahan man sa manlaenlaen na punto sa pag - oltanan kan Enero 1 asin 3. An kalugihan kan ekonomiya sa Pilipinas uminabot sa $54.7 milyones (ESUS11.1 milyones), na sa kadaklan huli sa danyos sa pananom.

## Kasaysayan Pan-meteorolohiya
Kan Disyembre 29, 2017, an Japan Meteorological Agency (JMA) nagpuon nang manuparan an tropikal na depresyon sa distansyang 370 km (230 mi) sirangan kan Palau.[nb 4] An sistema naghiro sa laog nin kabangang aldaw pasiring sa norteng sulnupan bago naka abot nin sulnupan sa ika-30 kan Disyembre. . Sa primero, halakbang asin daing digta, an sistema paluwayluway na nabilog kan Enero 1, 2018, na saro siring sa pinatotoohan nin nag-orog na bagyo asin mga kaubay na kabtang. Ini nagpahiro sa Joint Typhoon Ward Center (JTWC) na nakabase Estados Unidos asin sa Atmospera sa Pilipinas, Geophysic asin Astronomoikong mga Serbisyong Pan-Administrasyon (PAGASA) tanganing paorogon an sistema pasiring sa sarong tropikal na depresyon; na dagos na tinawan kan PAGASA nin lokal na ngaran na *Agaton*. Sa panahon na ini, marikas na naghihiro an sistema sa solnopan sa irarom kan impluwensia nin palaba-labang bukid. An depresyon nakaabot sa Pilipinas kan Enero 1, na naghugpa sa daga nin Bucas Grande kan 17: 00 UTC, dangan sa Claver, Surigao del Norte kan17:15 UTC. An bagyo buminalyo sa Dagat kan Bohol bago gumibo nin ikatolong paghugpa sa daga harani sa Jagna, Bohol sa oras na 20:00 UTC, an ika-apat sa Santander, Cebu sa oras n 21:00 UTC, dangan an ikalima sa Bais, Negros Oriental sa oras na 23:30 UTC. An dipresyon nakalaog sa Sulu Sea kan Enero 2.

Sa ibong kan maalingahot na katubigan kan Dagat na Sulu, an makosog na doros sa sirangan na may itaas nag - iingat na makosog na doros sa amihanan - solnopan kan sentro nin depresyon, na paagi kaiyan naoolang an pagkosog. An depresyon padagos na rinibaraw pasolnopan kan tusong palabang palabang daga harani sa Aborlan, Palawan sa 14: 45 Retrato kan Enero 2. An sistema nagpaamihanan na marhay mantang iyan palaog sa Dagat na Timog Tsina. Sa 00: 00 UEKS kan Enero 3, an depresyon naggrabe sagkod sa sarong bagyo sa tropiko asin nginaranan na Bolaven kan JMA.ה. Kan panahon na iyan, an sistemang iyan igwa nin pinakahalangkaw na doros na 55 kilometros an ranggo nin/h (40 mph) asin sentral na pangigipit kan 1,002 hpa (29.6 sa HHg.). nagsustenir ini sa mga doros.ה. Pakalihis nin tolong oras, buminalyo si Bolaven sa solnopan na parte kan Pilipinas Area nin Paninimbagan. Minsan siring, an dagos - dagos na doros asin marhen na mga temperatura sa dagat nagin dahelan na an sistema maraot pabalik sa depresyon kan Enero 4. Huling mayo nin aktibidad sa bagyo na garo bagyo harani sa sentro kan sistema, si Bolaven nawara bilang tropikal na buwawi sa harani sana sa South Sentral Central Coast sa 12: 00 UTC kan Enero 4.

## Mga Epekto
Bolaven, na mas midbid sa Pilipinas na Tropikal na Depresyon Agaton, an ikatolong sistema na nagtama sa Visayas and Mindanao kan Disyembre 2017, pakatapos kan mga tropikal na bagyong Kai-tak (Urduja) and Tembin (Vinta). An National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC) nagpoon na mag - ebakwar kan Disyembre 30, 2017, na may total na 353 na pamilyang apekatado hale sa Zamboanga del Norte asin Agusan del Sur. Kan Enero 1, 2018, Tropical Cyclone Warning Signal #1 an itinaas a 16 na probinsiya kan Mindanao, na an kadaklan nasa Caraga asin Davao Regions. Paghaloyhaloy kan aldaw na idto, an nagpapatanid sa mga lugar mas pinahiwas pasiring sa pasolnopang direksyon kan Zamboanga Peninsula, anom na probinsiya sa Visayas, and Palawan. Tolong munisipyo kan gobyerno sa Bohol an nagpaluwas nin pwersahang pag-ebakwar sa mga residenteng apektado kan pagbaha. An pagpapatanid sa mga lugar ibinalyo pasolnopan hale sa Mindanao pasiring sa Solnopan kan Visaya kan Enero 2, inaantisiparan an aagihan kan bagyo. An Department of Social Welfare and Development (DSWD) nagpreparar nin $704 milyones (US14.1 million) na kantidad nin pondo asin ayuda na magagamit para sa mga apektado. An mga barkong pandagat dai pinahale sa probinsya nin Cebu, na haros 1,200 na pasahero; sa kabilogan, an pagpasara sa mga duongan sa bilog na Pilipinas nakaapektar sa labing 3,600 na pasahero. Kinanselar an mga pagbiyahe kan Bus sa Negros Oriental. Sa Misamis Oriental, 132 na indibiduwal an napiritan na mag - ebakwar huli sa baha. Sa huring oras kan Enero 2, an gabos na senyal sa Visayas kinanselar, na nangangahulogan nin nagdidikit na doros. Minsan siring, nagpapadagos an mga peligrong dara nin makosog na oran asin makusog na rapado kan kadagatan. Sinirahan an mga eskuelahan sa Capiz asin Palawan kan Enero 3. May total na 40 pagkanselar kan biyaheng pandomestiko poon Enero 1 sagkod 3. An mga patanid sa Palawan ibinaba kan Enero 3, mantang si Agaton naglaog sa Solnopan na Dagat nin Pilipinas.

An bagyo nagdara nin makosog na oran asin makokosog na doros sa 236,449 pamilya sa apat na rehiyon sa bilog na Pilipinas. An total na 11,109 katawo naghanap nin madadagusan sa 45 sentro nin pag - ebakwar. An mga pag-uran buminulos sa 565.9 millimetres (22.28), na nakarekord sa sarong estasyon nin panahon sa Sorogon. An makosog na oran nagin causa nin 248 na mga baha sa Rehiyon nin Bicol asin sa Solnopan na Visaya. Pinahiwas an haros 200 na harong sa Siudad nin Mandaue. An NDRMC nakaresibi nin 162 na report dapit sa naraot na mga harong. An sarong nasyon guminadan nin duwang tawo sa Cebu, mantang an saro pang nasyon nakadanyar sa sarong pamilya na lima an miembro sa Libacao. Duwang tawo an nalamos sa mga salog: An sarong lalaki na naninira sa gilid nin salog sa Calinog nadakop na daing ingat huli sa makosog na sulog, mantang an sarong babae na nagngata' na magdakit sa salog sa Libacao nalunod asin iinanod. Sarong pamilya na may apat na miembro nin Tobias Fornier an naerido kan an maaliwalas na doros tuminaros sa sarong kahoy na naholog sa saindang harong. Sa baybayon, duwang parasira hale sa Iloilo an nawara kan Disyembre 30, 2017, alagad nakanompong nin ligtas na lugar pakalihis nin sarong semana sa Palawan. Sarong halipot na pagluwas nin kapangyarihan an nangyari sa Cuyo, Palawan. Tolong tinampo an balang saro sa Rehiyon nin Bicol asin sa Sirangan na Visayas an ginibong dai maaagihan, mantang binabaha an limang tinampo sa probinsya nin Capiz. Duwa pang bloke nin tinampo an nangyari sa Solnopan na Visaya. An total na danyos irinekord sa $54.7 milyones (US $11.1 milyones), na an kadaklan hale sa danyos nin pananom. 

Pakatapos kan bagyo, idineklarar an sarong kamugtakan nin kalamidad para sa munisipalidad kan Panitano asin Pontedra sa Capiz, siring man sa mga munisipyo sa Magsaysay sa Palawan.ה. An DSWD, lokal na mga grupo nin gobyerno, dangan bakong pan-gobyernong mga organisasyon nagtao nin $2.03 milyones (US$40,700) na kantidad nin tabang. An City Disaster Risk Reduction and Management Council sa Puerto Princesa nagdistribwir nin 785 na ayuda nin kakanon sa mga napektaran na mga barangay.

## Hilingon pa lalo
 

* Iba pang tropikal na buwawi na an ngaran Bolaven
* Iba pang tropikal na buwawi na an ngaran Agaton
* An Tropikong Depresyon na si Aurening (2009) nakaapektar ki Mindanao asin sa mga Visaya sa Sirangan kan amay na Enero.
* An Tropikong Storm Wormhi (2011) may kaagid na paagi sa ibong kan Pilipinas sa Timog alagad mas nakagagadan.
* Tropikong Storm Janmi (2014) nakaapektar sa Timog na Pilipinas sa paghinanapos kan Disyembre.

## Mga Tala

## Mga Toltolan

## Panluwas na Takod

* JMA Heneral Information of Tropical Storm Bolaven (1801) hale sa Digital Typhoon. JMA General Information.
* JMA Best Track Data kan Troopical Storm Bolaven (1801) (sa Hapon). JMA Best Track Data.
* 01W.BUHAY  Hale sa U.S. Naval Research Laboratoryo