Tataramon na Kashmirnon

An **Kashmiri** ( ), midbid man sa saiyang endonimo na  **Koshur** (Kashmiri:  , , ), sarong tataramon na Indo-Aryan kan sangang Dardiko na pigtataram kan mga 7 milyon Kashmiri kan rehiyon Kashmir, panginot sa Kababan nin Kashmir asin nakapalibot na mga bulod kan unyon na teritoryo na pinamamayuhan kan Indya na Jammu asin Kashmir, sobra sa kabanga kan populasyon kan teritoryong iyan. An Kashmiri igwa nin banga na ergatibidad asin an pambihirang pagkakasunud-sunod na taga nin panhiro-ikaduwa.

Poon kan 2020, ginibo ining opisyal na tataramon kan Jammu asin Kashmir kaiba an Dogri, Hindi, Urdu asin Ingles. An Kashmiri saro man sa 22 na mga nakaiskedyul na tataramon kan Indya.

An Kashmiri pigtataram kan mga limang porsyento kan populasyon kan Azad Kashmir na pinamamayuhan kan Pakistan.

## Heograpikong pagkakaheras asin kamugtakan
Igwa nin mga 6.8 milyones na parataram nin Kashmiri asin mga katakod na diyalekto sa Jammu asin Kashmir asin sa tahaw kan Kashmiri diaspora sa ibang estado kan Indya. Kadaklan sa mga parataram nin Kashmiri yaon sa Kababan nin Kasmir asin iba pang mga nakapalibot na lugar kan Jammu asin Kashmir. Sa Kababan nin Kashmir, an mga parataram nin Kashmiri iyo an mayoriya.

An tataramon na Kashmiri saro sa mga 22 nakaiskedyul na mga tataramon kan Indya. Ini parte kan *Ikawalong Iskedyul* sa dating konstitusyon kan Jammu asin Kashmir. Kaiba an ibang mga rehiyonal na tataramon na nasambit sa *Ikaanom na Iskedyul*, siring man an Hindi asin Urdu, an tataramon na Kashmiri dapat na pauswagon sa estado. Pagkatapos kan Hindi, an Kashmiri iyo an ikaduwang pinakamarikas na nagtatalubo na tataramon kan Indya, na sinusundan kan Meitei (Manipuri) siring man an Gujarati sa ikatolong pwesto, asin Bengali sa ikaapat na pwesto, susog sa 2011 sensus kan Indya.

An Persyano nagpoon na gamiton bilang tataramon sa palasyo sa Kashmir durante kan ika-14 siglo, sa irarom kan impluwensya kan Islam. Ini sinalidahan nin Urdu kan 1889 durante kan pamamayo kan Dogra. Kan 2020, nagin sarong opisyal na tataramon an Kashmir sa Teritoryo nin Unyon kan Jammu asin Kashmir sa kainot-inoti. An Poguli asin Kishtwari harani sa Kashmiri, na pigtataram sa mga kabukidan sa habagatan kan Kababan nin Kashmir asin kun minsan pigbibilang na mga diyalekto kan Kashmiri.

An Kashmiri pigtataram kan mga limang porsyento kan populasyon kan Azad Kashmir. Susog sa Sensus sa Pakistan kan 1998, igwa nin 132,450 na parataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir. An mga subong parataram kan tataramon nagkawararak sa "mga bulsa" sa bilog na Azad Kashmir, partikularmente sa mga distrito kan Muzaffarabad (15%), Neelam (20%) asin Hattian (15%), na may saradit na minorya sa Haveli (5%) asin Bagh (2%). An Kashmiri na pigtataram sa Muzaffarabad laen sa, dawa ngani masabotan sa, Kashmiri kan Kababan nin Neelam sa amihanan. Sa Kababan nin Neelum, an Kashmir iyo an ikaduwang pinakalakop na tataramon asin mayoriyang tataramon sa dai mababa sa sarong kagduwahan o labi pang mga baryo o dolohan, kun sain sa mga kabanga kaini, ini an solamenteng inang tataramon. An diyalektong Kashmiri kan Neelum mas harani sa klase na pigtataram sa amihanan na Kababan nin Kashmir, partikularmente Kupwara. Sa 2017 Sensus kan Pakistan, abot sa 350,000 katawo an nagdeklara kan saindang enot na tataramon na Kashmiri.

An proseso nin pagbalyo nin tataramon nahihiling sa mga parataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir susog sa linggwistang si Tariq Rahman, mantang sinda luway-luway na nag-aako nin mga lokal na tataramon arog kan Pahari-Pothwari, Hindko o naghihiro pasiring sa daratangan na olay o *lingua franca* na Urdu. Nagresulta ini sa mga tataramon na ini na magkaigwa nin lugar sa kapierdihan kan Kashmiri. Igwa nin mga pangapudan para sa pagpapauswag kan Kashmiri sa sarong opisyal na lebel; kan 1983, sarong Komite sa Tataramon na Kashmiri an pigmukna kan gobyerno tanganing suportaran an Kashmiri asin itao ini sa edukasyon sa lebel nin eskwelahan. Alagad, an limitadong mga pagprobar na maiintrodusir an tataramon dai nagin mapanggana, asin ini an Urdu, imbes na Kashmiri, na an mga Muslim na Kashmiri kan Azad Kashmir nahihiling bilang saindang simbolo nin pagkakakilanlan. Sinasabi ni Rahman na an mga paghihingoa na mag-organisar nin sarong hiro nin tataramon na Kashmiri naangat kan nagkawararak na naturalesa kan komunidad na nagtataram nin Kashmiri sa Azad Kashmir.

## Palatanugan

An Kashmiri igwa nin dakulang marhay na imbentaryo nin mga ponema: 32 na bokales asin 62 na konsonante, na nagtatao kan patanog na nasalisasyon asin katanog na palatalisasyon na mga ponemika asin bakong ponetika. Ini may mga minasunod na ponema.

### Mga patanog
An mga patanog na pataram iyo an mga minqsunod:

:

An halipot na halangkaw na bokales iyo an near-high, asin an mga hababang vowel apwera sa  iyo an near-low.

An nasalisasyon sarong ponemiko. An gabos na kag-anom na mga patanog na pataram igwa nin mga nasal na katampad.

### Mga katanog

An Palatalisasyon sarong ponemiko. An gabos na katanog apwera sa mga nasa post-alveolar/palatal column igwa nin mga pinalatal na katumbas.

### Mga Arkayismo

An Kashmiri, siring man an ibang mga tataramon na Dardiko, nagpapahiling nin importanteng mga pagkakaiba sa panginot na Indo-Aryan. An saro iyo an parsyal na pagmantenir kan tolong sibilant consonants na *s ṣ ś* kan Daan na Indo-Aryan na panahon. Para sa saro pang halimbawa, an prefixing na porma kan numerong 'duwa', na makukua sa Sanskrit bilang *dvi-*, nagin *ba-/bi-* sa kadaklan na ibang mga tataramon na Indo-Aryan, alagad *du-* sa Kashmiri (na pigpreserbar an orihinal na dental stop na *d*). An *pitumpolo may duwa* iyo an *dusatath* sa Kashmiri, *bahattar* sa Hindi-Urdu asin Punjabi, asin *dvisaptati* sa Sanskrito.

## Sistema nin pagsusurat

Igwang tolong ortograpikong sistema na piggagamit sa pagsurat kan tataramon na Kashmiri: an Iskriturang Perso-Arabiko, an Iskriturang Devanagari asin an Iskriturang Sharada. An Iskriturang Romano minsan impormal man na ginagamit sa pagsurat nin Kashmiri, orog na online.

An tataramon na Kashmiri tradisyonal na isinurat sa iskriturang Sharada poon kan ika-8 Siglo AD padagos. Sa tanga kan ika-8 asin inot na kwarter kan ika-20 siglo AD, an Sharada iyo an panginot na surat kan produksyon nin inskripsyon asin literatura sa Kashmir para sa Sanskrito asin Kashmiri. Sa paglangkaw kan paggamit kan iskriptang Persiano sa pagsurat nin Kashmiri kan ika-19 siglo AD, asin an pagtalubo kan ibang mga iskriturang Brahmiko arog kan Devanagari asin Takri, an paggamit kan Sharada nagluya. An Iskriturang Sharada bakong angay para sa pagsurat kan modernong Kashmiri huli ta kulang ini nin supisyenteng mga senyales tanganing irepresentar an mga patanog kan Kashmiri. An modernong paggamit kan Sharada limitado sa mga seremonya asin ritwal relihiyoso kan mga panditong Kashmiri, asin para sa pagsurat nin horoscope kan mga ini.

Sa ngunyan an Kashmiri panginot na isinurat sa Perso-Arabiko (na may nagkapirang modipikasyon, arog kan mga pagdugang nin mga bagong senyales tanganing irepresentar an mga patanog kan Kashmiri). Sa mga tataramon na nakasurat sa iskriturang Perso-Arabo, an Kashmiri saro sa mga iskritura na regular na nagpapahiling kan gabos na tanog na patanog.

An Iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri minimidbid bilang opisyal na iskritura kan tataramon na Kashmiri kan gobyerno kan Jammu asin Kashmir asin kan Akademya nin Sining, Kultura, asin mga Tataramon kan Jammu asin Kashmir. An Iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri kinua sa alpabetong Persyano. An imbentaryo kan mga katanog asin an saindang mga katumbas na pagsayod kan iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri dai naiiba sa iskriturang Perso-Arabiko, apwera sa letra ژ, na kun sain pigsasayod ini na  imbes na . Alagad, an imbentaryo nin patanog kan Kashmiri mas dakula nanggad kisa sa ibang Perso-Arabiko na hale o naimpluwensiyahan na mga iskritura kan Perso-Arabiko sa Habagatan na Asya. Igwa nin 17 patanog sa Kashmiri, na ipinapahiling na may mga diyakritiko, mga letra (alif, waw, ye), o parehas. Sa Kashmiri, an kombensyon iyo na an kadaklan na mga patanog na diyakritikong isinurat sa gabos na panahon.

Sa ibong kan iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri na nagbabalyo sa mga linderos kan relihiyon asin ginagamit kan mga Hindung Kashmiri asin kan mga Muslim na Kashmiri, nagkapirang mga pagprobar an ginibo tanganing magtao nin relihiyosong pananaw manungod sa iskritura asin gibohon an iskriturang Perso-Arabiko nin Kashmiri na mai-asosyar sa mga Muslim na Kashmiri, mantang an iskriturang Kashmiri Devanagari mai-asosyar sa nagkapirang seksyon kan mga komunidad na Hindung Kashmiri.

### Iskriturang Perso-Arabiko
#### Mga katanog

#### Mga patanog

### Devanagari
#### Mga katanog

#### Mga patanog
Igwa nin nagkapirang bersyon kan iskriturang Devanagari para sa Kashmiri.
The 2002 version of the proposal is shown below. An bersyon na ini igwa nin mga parabasa asin mas dakol na laog na makukua sa Internet, dawa ngani ini sarong mas lumang propwesto. 
An bersyon na ini naggagamit kan mga patanog na ॲ/
कॅ/कॉ para sa patanog na garo schwa  asin palabang patanog na garo schwa  na yaon man sa iba pang mga iskriturang nakasusog sa Devanagari arog kan Marathi asin Hindi alagad ginagamit para sa tanog kan ibang mga patanog.

Nakatala sa ibaba an pinakabagong (2009) na bersyon kan propwesto na biabahon an mga patanog kan Kashmiri gamit an Devanagari. 
An pangenot na pagbabago sa bersyon na ini iyo an mga binagong nagsosolong-tindog na karakter na ॳ / ॴ asin mga senyales nin bokales  /  para sa patanog na garo schwa  & palabang patanog na garo schwa  asin sarong bagong patanog na nagsosolo  asin tanda nin patanog  para sa bilugan na patanog sa likod na buka-tahaw  na puwedeng gamiton imbes na an katanog व karibay para sa patanog na ini.

### Iskriturang Sharada
#### Mga katanog

#### Mga patanog

*<small>*'Marka nin patanog**</small>''


==Tugmadila==
An Kashmiri sarong [[tataramon na pinagsararo]] na may pagkasunod-sunod kan tagang [[pagkasunod-sunod kan taga na V2|berbo-ikaduwang (V2)]]. Nagkapirang mga tampok sa gramatika kan Kashmiri an nagpapalaen kaini sa ibang [[mga tataramon na Indo-Aryan]].

===Pangngaran===
An mga pangngaran na Kashmiri pigbabalyo susog sa kasarian, bilang asin kaso. Mayo nin [[Artikulo (gramatika)|mga artikulo]], ni igwa man nin ano man na pagkakaiba sa gramatika para sa [[kadepinido]], dawa ngani igwa nin nagkapirang opsyonal na pagmarka nin adberbyo para sa mga kalidad nin pangngaran na daing talaan o "heneriko".

====Kasarian====
An [[Kasarian sa gramatika|sistema nin kasarian]] sa Kashmiri nababanga sa maskulino asin peminino. An mga pormang pambabae tipikal na nabubuo sa paagi nin pagdugang nin sarong hulapi (o sa kadaklan na kaso, sarong [[Morpoponolohiya|morpoponemiko]] na pagbabago, o pareho) sa sarong panlalaki na pangngaran. An medyo sadit na grupo nin mga pambabayeng pangngaran igwa nin mga pambihirang porma nin [[suplesyon]] na lain nanggad sa mga katumbas na pormang panlalaki. An minasunod na talaan nagpapahiling kan hanay kan mga posibleng porma nin kasarian:

::

An ibang mga pangngaran na sinubli sa ibang tataramon, arog kan Persyano, Arabiko, Sanskrito, Urdu o Ingles, nagsusunod sa medyo lain na sistema nin kasarian. Sa partikular, kadakol na mga tataramon na sinubli sa Urdu an igwa nin manlain-lain na kasarian sa Kashmiri.

====Kaso====
Igwa nin limang [[Mga kaso sa gramatika|mga kaso]] sa Kashmiri: [[Kasong nominatibo|nominatibo]], [[Kasong datibo|datibo]], [[Kasong ergatibo|ergatibo]], [[Kasong ablatibo|ablatibo]] asin [[Kasong bokatibo|bokatibo]]. An kaso ipinapahayag sa paagi nin suffixation kan pangngaran.

An Kashmiri naggagamit nin [[Tataramon na Ergatibo-absolutibo|istrukturang kaso na ergatibo-absolutibo]] kun an berbo yaon sa simpleng nakaaging panahon. Kaya, sa mga pangulayan na ini, an [[subheto (gramatika)|subheto]] kan sarong [[panhirong pabalyo-balyo]] minarkahan sa ergatibong kaso asin an [[Obheto (gramatika)|obheto]] sa nominatibo, na kapareho kan kun pano an subject kan sarong [[panhirong bakong pabalyo-balyo]] minarkahan. Alagad, sa mga pangulayan na ginibo sa arin man na ibang panahon, o sa mga pangulayan sa nakaaging panahon na may mga panhirong bakong pabalyo-balyo (intransitive verb), sarong nominatibo-datibong paradigma an inadaptar, na an mga bagay (baga man direkta o bakong direkta) sa pankagabsan minarkahan sa kasong datibo. 
An ibang mga pagkakaiba sa kaso, arog kan [[Kasong lokatibo|lokasyon]], [[Kasong instrumental|instrumental]], [[Kasong henitibo|henitibo]], [[Kasong komitatibo|komitatibo]] asin [[Kasong Alatibo|alatibo]], minamarkahan nin [[Preposisyon asin postposisyon|mga postposisyon]] imbes na suffixation.

====Morpolohiya kan pangngaran====
An minasunod na talaan nagpapahiling kan deklinasyon kan pangngaran sa Kashmiri susog sa kasarian, bilang asin kaso.

::

===Mga panhiro===
An mga panhiro sa Kashmiri pigbaba sosog sa panahunan (tense) asin [[Tawo sa gramatika|tawo]], asin sa mas dikit na paagi, an kasarian. An panahunan, kaiba an nagkapirang distinksyon kan [[Aspeto kan gramatika|aspeto]], nabibilog sa paagi nin pagdugang nin mga suffix sa poon kan panhiro (bawas an [[inpinitibo]] na katapusan - /un/), asin sa kadaklan na kaso sa paagi nin pagdugang nin manlain-lain na [[Modal na panhiro|modal na pantabang]]. An mga postposisyon nag-ootob nin kadakol na mga papel na pan-abay asin semantiko.

====Panahunan====
An sa ngunyan na panahunan sa Kashmiri sarong pantabang na konstruksyon na nabilog sa paagi nin kombinasyon kan [[Kopula (linggwistika)|kopula]] asin kan imperpektibong suffix na -/aːn/ na idinugang sa panhiro. An manlain-lain na porma nin kopula minaoyon sa saindang subheto sosog sa kasarian asin bilang, asin itinatao sa ibaba kaiba an panhirong /jun/ (maabot):

::

An nakaaging panahunan sa Kashmiri mas komplikado nanggad kisa sa ibang mga panahunan, asin nababanga sa tolong pagkakaiba kan nakaaging panahunan. An simple (minsan inaapod na harani) na nakaagi nanonongod sa mga natapos nang nakaaging mga aksyon. An harayong nakaagi nanonongod sa mga aksyon na mayo kan nakabugtak na perpektong aspetong ini. An daing talaan na nakaagi nanonongod sa mga aksyon na ginibo kaidtong haloy nang panahon, asin parati ginagamit sa mga konteksto nin pagsaysay o pag-istorya sa kasaysayan.

Siring sa ipinapaliwanag sa itaas, an Kashmiri sarong tataramon na [[Split ergativity|split-ergative]]; sa gabos na tolong pormang ini nin nakaaging panahunan, an mga subheto kan mga panhirong pabalyo-balyo minamarkahan sa kaso nin ergatibo asin an mga direktang obheto sa nominatibo. An mga bakong pabalyo-balyong subheto minamarkahan sa nominatibo. An mga argumentong nominatibo, baga man mga subheto o mga obheto, nagdidikta nin kasarian, numero asin pagmarka nin persona sa panhiro.

An mga panhiro kan simpleng nakaaging panahunan napoporma sa paagi nin pagdugang nin sarong suffix sa poon kan panhiro, na parati nag-aagi nin nagkapirang unipormeng mga pagbabago sa morpoponemiko. An mga panhirong inot asin ikatolong persona kan klaseng ini dai nagkukua nin mga suffix asin minaoyon sa nominatibong obheto sa kasarian asin bilang, alagad igwa nin mga katapusan kan panhiro sa ikaduwang persona. An bilog na simpleng paradigma kan nakaaging panahunan kan mga panhirong pabalyo-balyo ipinapahiling sa ibaba gamit an panhiro na /parun/ ("magbasa"):

::

An sarong grupo nin mga iregular na panhirong bakong pabalyo-balyo (''espesyal na pabalyo-balyo''), nagkukua nin ibang set nin mga katapusan bilang dugang sa mga pagbabago sa morpoponemiko na nakakaapektar sa kadaklan na mga panhiro sa nakaaging panahunan.

::

An mga panhirong bakong pabalyo-balyo sa simpleng nakaagi pinagkonjugar pareho kan mga pabalyo-balyo sa pormang bakong sigurado na nakaaging panahunan.

::

Sa kabaliktaran kan simpleng nakaagi, an mga poon kan panhiro dai nagbabago sa daing talaan asin harayong nakaagi, dawa ngani an pagdugang kan mga suffix nin panahunan nagigin dahilan nin nagkapirang pagbabago sa morpoponetiko. An mga panhirong pabalyo-balyo pigbababa susog sa minasunod na paradigma:

::

::

Siring sa simpleng nakaagi, an mga panhirong"espesyal na bakong pabalyo-balyo" igwa nin ibang set nin mga katapusan sa daing talaan asin harayong nakaagi:

::

::

An mga regular na panhirong bakong pabalyo-balyo igwa man nin ibang set nin mga katapusan sa bakong siguro (indefinite) asin harayong nakaagi, na sakop nin nagkapirang baryasyong morpoponetiko:

::

::

An mga panhirong bakong pabalyo-balyo sa maabot na [ngapit na] panahunan napoporma sa paagi nin pagdugang nin mga suffix sa poon kan panhiro:

::

An maabot na panahon o ngapit na panahunan kan mga panhirong pabalyo-balyo, alagad, napoporma sa paagi nin pagdugang nin mga suffix na minaoyon sa parehong subhero asin direktang obheto susog sa numero, sa sarong komplikadong paagi:

::

====Aspeto====
Igwa nin duwang mayor na [[Aspetong gramatikal|aspetwal]] na pagkakaiba sa Kashmiri, perpekto asin imperpektibo. Parehong naggagamit nin [[partisipyo]] na nabilog sa paagi nin pagdugang nin sarong suffix sa poon kan panhiro, siring man an bilog na pinag-iriba na pantabang na /aːsun/ ("maging")—na minaoyon susog sa kasarian, bilang asin persona sa obheto (para sa mga panhirong pabalyo-balyo) o sa subheto (para sa mga panhirong bakong pabalyo-balyo).

Arog kan pantabang, an partisipyong suffix na ginagamit sa perpektibong aspeto (nagpapahayag nin natapos o natapos na aksyon) minaoyon sa kasarian asin bilang sa obheto (para sa mga panhirong pabalyo-balyo) o subheto (para sa mga bakong pabalyo-balyo) siring sa ipinapahiling sa ibaba:

::

An imperpektibo (na nagpapahayag nin ugali o progresibong aksyon) mas simple, na nagkukua kan partisipyong suffix na -/aːn/ sa gabos na porma, na an pantabang sana an nagpapahiling nin pagkakaoyon. An sarong klase nin [[pauro-utro na aspeto]] pwedeng ipahayag sa paagi nin [[Reduplikasyon|pagruruduplika]] kan imperpektibong partisipyo.

===Mga panangli===
An mga [[panangli]] pigbaba sosog sa persona, kasarian, bilang asin kaso, dawa ngani an mga panangli sana sa ikatolong persona an hayag na may kasarian. Siring man sa ikatolong persona, an pagkakaiba ginigibo sa pag-ultanan kan tolong grado nin pagkaharani, na inaapod na harani, harayong I asin harayong II.

::

::

::

::

Igwa man nin dedikado na set nin panangling henitibo, na kabaliktaran kan paagi na an henitibo pigkokonstruhir sa pan-abay sa ibang lugar. Siring sa maabot na nuanoy na panahunan, an mga pormang ini minaoyon sa parehong subheto asin direktang obheto sa persona asin numero.

::

===Panmidbid===
Igwa nin duwang klase nin mga panmidbid sa Kashmiri, idtong mga minaoyon sa saindang reperensya na pangaran (susog sa kaso, kasarian asin numero) asin idtong mga dai man lamang nagbabawal. Kadaklan sa mga panmidbid pigbabaliwala, asin sa pankagabsan igwa nin parehong mga katapusan asin mga pagbabago sa poon na espesipiko sa kasarian bilang mga pangngaran. An mga tapos nang panmidbid na pwede isikwal itinatao sa talaan sa ibaba, gamit an panmidbid na   ("pula"):

::

Kabali sa mga panmidbid na dai pigdedeklarar iyo an mga adhetibo na nagtatapos sa - o -, mga panmidbid na sinubli sa ibang mga tataramon, asin nagkapirang nakasuhay na mga iregular.

An mga pormang pagkumpara asin superlatibo kan mga panmidbid nabibilog sa mga taga na    ("dakol pa") asin   ("kadaklan") sunod-sunod.

===Mga pamilang===
Sa laog kan tataramon na Kashmir, an mga numero pinagsusuhay sa [[mga kardinal na bilang]] asin [[mga ordinal na bilang]]. An mga pormang pamilang na ini, siring man an saindang mga agregatibo (pareho, gabos na lima, asin iba pa), [[multiplikatibong mga numero|multiplikatibo]] (duwang beses, apat na beses, asin iba pa), asin mga pormang emphatic (saro sana, tolo sana, asin iba pa) itinatao kan talaan sa ibaba.

:: An ordinal na numero "1st" na iyo an   para sa saiyang pagkalalaki asin   para sa pambabayeng kasarian midbid man bilang   and   sunod-sunod.

==Bokabularyo==
An Kashmiri sarong [[tataramon na Indo-Aryan]] asin naimpluwensiyahan na marhay kan [[Sanskrito]], orog na kan amay na parte kadto. Pagkatapos kan pag-abot kan [[mga pagsakop kan mga Muslim sa subkontinente kan Indya|pamamayo kan Islam sa Indya]], an Kashmiri nakakua nin kadakol na mga sublitaga sa [[tataramon na Persyano|Persyano]]. Sa modernong panahon, an bokabularyo kan Kashmiri nag-importar nin mga tataramon gikan sa
[[Tataramon na Ingles|Ingles]], [[tataramon na Hindustani|Hindustani]] asin [[tataramon na Punjabi|Punjabi]].

===Pagpreserbar kan daan na bokabularyo kan Indo-Aryan===
An Kashmiri igwa nin nagkapirang tampok kan [[Daan na Indo-Aryan]] na nawara na sa ibang modernong mga tatatamon na Indo-Aryan arog kan Hindi-Urdu, Punjabi asin Sindhi. An nagkapirang tampok sa bokabularyo na pigpreserbar kan Kashmiri malinaw na gikan sa panahon kan [[Sanskritong Vedic]] asin nawara na dawa sa Klasikong Sanskrito. Kabali digdi an pormang tataramon na ''yodvai'' (na an boot sabihon ''kun''), na panginot na makukua sa mga teksto sa Sanskritong Vedic. An klasikal na Sanskrito asin modernong Indo-Aryan naggagamit kan tataramon na ''yadi'' imbes.

===Panangli sa inot na persona===
Parehong an Indo-Aryan asin Iranyo na mga sanga kan pamilyang Indo-Iranyo nagpahiling nin makusog na tendensiyang halion an napapalain na panangli sa inot na persona ("Ako") na ginagamit sa kaso nin nominatibo (subheto). An [[Panangli kan Proto-Indo-Europeo|gamot na Indo-Europeo]] para digdi pigkonstruhir liwat bilang *eǵHom, na napreserbar sa Sanskrito bilang ''aham'' asin sa Persyong Avestan bilang ''azam''. Kabaliktaran ini sa pormang ''m-'' ("ako", "ako") na piggagamit para sa mga kaso nin akusatibo, henitibo, datibo, ablatibo. An Sanskrito asin Avestan parehong naggamit nin mga porma arog kan ''ma(-m)''. Alagad, sa mga tataramon arog kan Modernong Persyano, Baluchi, Hindi asin Punjabi, an lain na pormang nominatibo biyong nawara asin sinalidahan nin ''m-'' sa mga tataramon arog kan ''ma-n'' asin ''mai''. Alagad, an Kashmiri kabali sa sarong medyo sadit na grupo na nagpapadanay kan pagkakaiba. An 'Ako (''I'' sa Ingles)' iyo an ''ba/bi/bo'' sa manlain-lain na diyalektong Kashmiri, na lain sa ibang mga terminong ''ako (''me'' sa Ingles)''. An 'sako/sakuya' iyo an ''myon'' sa Kashmiri. An ibang mga tataramon na Indo-Aryan na nagpapadanay kan tampok na ini kabali an [[Tataramon na Dogri|Dogri]] (''aun'' kumpara sa ''me-''), [[Tataramon na Gujarati|Gujarati]] (''hu-n'' kumpara sa ''ma-ri''), [[Tataramon na Konkani|Konkani]] (''hā̃v'' kumpara sa ''mhazo''), asin [[Braj Bhasa|Braj]] (''hau-M'' kumpara sa ''mai-M''). An Iranyo na [[tataramon na Pashto|Pashto]] minapreserbar man kaini (''za'' kumpara sa ''maa''), siring man sa [[mga tataramon na Nuristani]], arog kan [[tataramon na Askunu|Askunu]] (''âi'' kumpara sa ''iũ'').

===Mga Pagkakalain-lain===
Igwa nin saradit na pagkakalain sa tanga kan Kashmiri na pigtataram kan mga Hindu asin mga Muslim. Para sa 'kalayo', an sarong tradisyonal na Hindu naggagamit kan taga na   mantang an sarong Muslim mas parating naggagamit kan taga na Arabe na  .

== Halimbawa nin teksto==

=== Iskriturang Perso-Arabe===
Art. 1 kan [[Pangkagabsan na Deklarasyon kan Karapatan Pantawo|Deklarasyon Universal nin mga Derechos Humanos]]:





"An gabos na tawo namundag na talingkas asin igwa nin pagkakapantay-pantay sa dignidad asin karapatan. Sinda tinawan nin boot asin konsensya asin kaipuhan na maghiro susog sa esensya kan marhay na pag-iiribahan.."

=== Iskriturang Sharada ===
Mga bersikulo ni [[Lalleshwari]]:**'''

"Padagos kong pig-aawit an daing kaagid na banal na taga na "Om" asin pinapagdanay ining ligtas sa sakuyang puso sa paagi kan sakuyang determinadong dedikasyon asin pagkamoot. Ako abo sana asin sa banal na biyaya kaini nagin bulawan."

An saro na nag-aawit kan banal na taga na "Omkār" sa paagi nin debosyon may kakayahan na magtogdok nin tulay sa pag-ultanan kan saiyang sadiri asin kan kosmikong kaisipan. Sa pagdadanay na komitido sa sagradong taga na ini, an saro dai nangangaipo nin ano man na ibang mantra sa rinibong iba pa.

## Hilingon man

* Kababan nin Kashmir
* Literatura kan Kashmir
* Wikipedyang Kashmiri
* Tataramon na Shina
* Mga estado kan Indya susog sa mga nagtataram nin Kashmiri

## Mga tala

## Mga toltolan

## Bibliograpiya

* 
* 
* 
* 

## Mga panluwas na takod

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Hook, Peter E. 1976. Is Kashmiri an SVO language? Indian Linguistics 37: 133–142.
* 
* 
* Kashmiri Language Textbook for Class1
* Kashmiri Language Textbook for Class 2
* Kashmiri Language Textbook for Class 3
* Kashmiri Language Textbook for Class 6
* Kashmiri Language Textbook for Class 8
* Kashmiri Language Textbook for Class 10
* Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri
*  
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*"Neab", Kashmiri Language Literary Magazine
*
*"Sangarmal", Kashmiri Language Newspaper
*
*"Soan Meeraas", Kashmiri Language Newspaper
* 
* 
* 
*
*
* 
* 
* 
*  
*