Relihiyon sa Asya

**Asya** an pinakadakula sagkod an pinakapopuladong kontinente, asin an ginikanan kan mga mayor na mga **relihiyon** arug kan Budismo, Kristianismo, Confucianismo, Hinduismo, Islam, Hainismo, Hudaismo, Shinto, Sikhismo, Taoismo, asin Zoroastrianismo. 

Gabos na mayor na panrelihiyong tradisyon iyo pigsasagibo sa rehiyon asin an mga bagong porma iyo padagos na namomokna. Bistado an Asya sa dibersidad kan kultura kaini. An Islam asin Hinduismo iyo an pinakadakulang relihiyon sa Asya, kun sain an kada saro igwang harus 1.2 na bilyong kaapil.iu pu

## Indyano na mga relihiyon
An mga relihiyong "Dharmic" religions iyo an pinakagurang na relihiyon sa Asya. An gabos na mga Indyano na relihiyon iyo gikan sa subkontinenteng Indya. An mga relihiyon na Indyano gabos may konsepto nin dharma, karma, asin reinkarnasyon.

### Hinduismo
Hinduismo an pinakadakulang relihiyon sa Asya na igwang harus 1.3 bilyon na paratubod. Sa demograpiko, ini an pinakadakulang relihiyon sa Indya (80%), Nepal (85%), asin sa isla nin Bali (84%), na igwang makusog na minorya sa mga Asyanong nasyun kan Bhutan, Fiji, Indonesia, Malaysia, Bangladesh, Pakistan, Singapore, Sri Lanka, United Arab Emirates, Oman, Yemen, Russia, Saudi Arabia, Bahrain, Kuwait, Qatar, Myanmar, an Filipinas, asin Afghanistan. An Hinduismo iyo nababanga sa numero nin mga mayor sa ngunyan, an mga bisto iyo an Vaishnavismo, Shaivismo, Smartismo, asin Shaktismo. An kadaklan kan mga Hindu sa ngunyan iyo makakategorya sa irarom nin ribong mga *caste*. Sa taong 2020, an Indya igwang Hindu na populasyon na 1.10 bilyon. Mientras an Nepal igwang Hindu na populasyon na 23.5 milyon, asin 14.5 milyon na mga Hindu sa Bangladesh.

Naenot pa an Hinduismo sa mga nasurat sa historya aasin pigtutubudang nagpuon kan 7,000 - 9,000 B.C to 35,000 B.C, maski bago pa an Sibilisasyon sa Indus Valley. An eksaktong petsa kan pagkamokna kan pagtubod na Hinduism iyo dae aram. An oHinduism mayo nin solong kagmokna, asin ini iyo porma nin dibersong tradisyon, kagibuhan, asin linya. An Budismo, Jainismo, asin Sikhismo namokna gikan sa Hinduismo sa suanoy na Indya.

### Hainismo
An Hainismo iyo sarong Indyano na relihiyon. An mga Hain iyo kadaklan mahihiling sa Indya asin man naglalakop sa bilog na kinaban. An mga Hain iyo may signipikong impluwensya asin kontribusyon sa etika, politika, asin ekonomiya kan Indya. An mga Hain may suanoy na tradisyon nin iskolarship asin halangkaw na lebel nin pag-aadal para sa sarong panrelihiyong komunidad sa Indya. An mga library kan mga Hain iyo an pinakagurang sa nasyun. Ini iyo tradisyunal na mahihiling sa subkontinente kan Indya. Nakabase ini sa katukduan ni Vardhaman Mahavir asin man sa 23 iba pang Tirthankaras.

### Budismo

An Budismo an ikaapat na pinakadakula na relihiyon sa kinaban asin ikatolong pinakadakula sa Asya, na iyo 12% kan Asyanong populasyon. Ini iyo dominante asin mayorya sa Mongolia (54%), Laos (67%), Sri Lanka (70%), Hapon (20% - 36% or 67%), Bhutan (75%), Tibet (79%), Myanmar (89%), Thailand (95%), asin Cambodia (98%). An mga dakulang Budismong populasyon iyo nag-iistar sa Tsina (18.2%), Taiwan (35%), Macau  (17%), North Korea (13.8%), Nepal (10.7%), Vietnam (10%), Singapore (33%), Hong Kong (15%) asin South Korea (22.9%). Igwa man inig makusog na minorya sa Indya, Indonesia, Malaysia, Brunei, Filipinas, asin Rusya. An Budismo iyo itinogdas ni Siddartha Gautama, na bisto man bilang si Buddha.

Bago pa an pag-abot kan Islam, an Budismo iyo saro sa mga dominanteng relihiyon sa Sentral na Asya, Afghanistan, Malaysia, Filipinas, asin Indonesia.

### Sikhismo
An Sikhismo iyo an ikalimang organisadong relihiyon sa kinaban, na igwang harus 30 milyon na kaapil. Asin saro sa mga nagdadakula pa. Ini iyo monoteistikong relihiyon na namokna ni Guru Nanak Dev kan 1500s. An relihiyon iyo naggikan sa kahiwasan kan rehiyong Punjab, sa norteng parte kan Indyanong subkontinente.

An Sikhismo iyo an ikaapat na pinakadakulang relihiyon sa Indya na igwang 2% kan bilog na populasyon. May dakula man na konsentrasyon kan mga Sikh sa Malaysia, Thailand, Burma, Filipinas, Pakistan, Afghanistan, Hongkong, Singapore, Indonesia, Kuwait asin U.A.E.

## Subangang Asya na mga relihiyon
An Subangang Asya na mga relihiyon (bistado man bilang "Far Eastern" na relihiyon, Tsinong relihiyon, o Taoic na relihiyon) iyo an mga relihiyon na namokna sa subangang parte kan Asya.

### Confucianismo
An Confucianismo iyo itinogdas sa saunoy na Tsina ni Confucius (551 B.C.E. - 479). An Confucianismo iyo pagsaralak-salak nin moral, sosyal, politikal, pilosopikal, asin relihiyoso na ideya na yayaon sa kultura asin historya kan Subangang Asya. Ini pigkonsidera na estadong relihiyon kan mga Subangang Asyanong nasyun sa nagkapirang panahon kaidto. Ngunyan an Tsinong, Koreano, Hapones, asin Vietnamese na paglakop iyo nagdara sat Confucianismo sa manlainlain na parte kan kinaban.

### Taoismo
An Taoismo (pigaapud man na Daoismo) iyo sarong dibersong pilosopikal asin relihiyosong tradiisyon na nag-uurog nin pagigin saro sa "Tao" (pig-aapud man na "Dao"), iyo termino na may boot-sabihon na  "dalan", o "prinsipyo". Si Laozi an pigbibistong kagmokna kan relihiyon sa tradisyon. 

An mga signipikong komunidad nin mga Taoist iyo mahihiling sa Tsina, Korea, Hapon, asin Vietnam asin sa paglakop kan mga lahing ini sa bilog na kinaban. 

### Tsino na pang-etnikong mga relihiyon
An Tsino na pang-etnikong mga relihiyon iyo piggagamit para sa mga etnikong tradisyon na iyo nagin primerong pagtubod sa Tsina asin sa mga Han na Tsino sa mayorya nin historya kan saindang sibilisasyon. Igwa nin harus 454 million na kaapil o harus 6.6% kan pankinabang populasyon, kun sain sa Tsina igwang dae mababa sa  30% kan populasyon an kaapil sa mga pang-etnikong relihiyon o Taoismo.

### Shinto

An Shinto iyo an pinakadakulang relihiyon sa Hapon, kun sain an paratubod kaini iyo 80% kan populasyon, pero kadikit sana an nagsasabing sinda mga "Shintoist"sa mga surbey. Segun sa surbey kan 2006 asin 2008, 3% hasta 3.9% nin populasyon kan Hapon iyo miyembro kan mga Shinto sectka asin kaparehong relihiyon.

### Mugyo
An Muismo ("relihiyon kan Mu") o minsan **Sinismo** (*Shingyo*, "relihiyon kan kagurangnan", kun sain an *shin* iyo an Koreanong karakter sa *[[Hanja]]*), iyo nagsasakop sa dibersong taal na pagtubod asin kultura kan mga Koreano. Sa ngunyan, an relihiyon saro na sanang minorya pero may mga senyales nin pagbuhay sa mga nakaaging taon.

### Vietnamese na pang-etnikong mga relihiyon
An mga Vietnamese na pang-etnikong mga relihiyon (Vietnamese: tín ngưỡng dân gian Việt Nam, tôn giáo bản địa Việt Nam) iyo an pinakadakulang relihiyon sa Vietnam na igwang 45.3% kan populasyon nin Vietnam.

## Iranong mga relihiyon

### Zoroastrianismo

An Zoroastrianismo iyo sa sarong punto nin panahon an estadong relihiyon kan Imperyong Persia, pero ngunyan saro na sanang minorya sa Indya asin Iran. An pinakadakulang numero nin Zoroastriano sa Asya iyo mahihiling sa Indya; asin segun sa 2001 sensus sinda iyo 69,000. Sa Iran, igwang harus 25,000 segun sa 2011 sensus. Kan 2012, an bilang kan mga Zoroastriano sa Asya iyo; Indya (61,000), Iran (15,000 / 22,271), Nasyun sa Gulpong Persyano (1,900), Pakistan (1,675), asinSingapore (372).

## Shamanismo asin Animismo
An Shamanismo asin Animismo iyo pigsasagibo sa Asya segun sa historya, asin padagos na igwang paratubod sa Asya.

## Abraamikong mga relihiyon

### Hudaismo
An Hudaismo an predominanteng relihiyon sa Israel (75.6%), na igwang nominal na Hudyong populasyon na harus 6.1 milyon. Sa luwas kan Israel, may kadikit na Hudyo na nag-iistar sa Turkey (17,400), Azerbaijan (9,100), Iran (8,756), India (5,000), asin Uzbekistan (4,000).

### Kristianismo

An Kristianismo iyo sarong Abraamikong monoteistikong relihiyon na nakabase sa buhay asin katukduan ni Jesus kan Nazareth. Anom na nasyun sana an predominanteng Kristiano: an Asyanong Rusya na iyo predominanteng *Russian Orthodox Church* ;Cyprus, na iyo predominanteng Orthodox; an Filipinas, na iyo an ikatolong pinakadakula na Romano Katolikong nasyun sa kinaban; Timor Leste, na iyo harus Kristiano (99.6%) asin Romano Katoliko na nasyun sa Asya (97.6%); Armenia, na iyo an enot na estadong naghimo sa sarong Kristianong denominasyon bilang estadong relihiyon kaini; asin Georgia (88.1). An Kristianismo iyo kinabibilangan nin 29.2% kan populasyon kan Sur na Korea (54.5% kan relihiyosong populasyon) asin ngunyan an predominanteng relihiyon sa Sur na Korea. Ini iyo man dakulang minoryang relihiyon sa Lebanon na 40% kan populasyon kaini, pati naman sa Kazakhstan (26%), Singapore (18.3%), asin Kyrgyzstan (17%).

### Islam

An Islam an ikaduwang pinakadakulang relihiyon sa Asya pagkatapos kan Hinduismo na igwang 1.2 bilyon na kaapil. An Islam iyo sarong monoteistiko asin Abraamiko na relihiyon na nakabase sa Qur'an, na iyo an banal na libro kan relihiyon. An Sur-solnopang Asya, Sur na Asya, asin Sur na Subangang Asya iyo an may pinakapopuladong nasyun sa Islam, kun sain an Indonesia, Pakistan, Indya, asin Bangladesh igwang mas dakol sa 100 milyon na kaapil sa kada saro.

Segun sa mga sensus, kan 2006 igwang 20 milyon na Muslim sa Tsina. Sa Solnopang Asya, an dae-Arabong nasyun kan Iran asin Turkey an may pinakadakula na mayorya nin mga Muslim. Sa Sur na Asya, an Pakistan asin Bangladesh an may pinakadakula na mayorya nin mga Muslim. Sa Sentral na Asya, an Afghanistan asin Uzbekistan an may pinakadakula na mayorya nin mga Muslim.

### Baháʼí na pagtubod

An Baháʼí na pagtubod iyo sarong Abrahaamikong relihiyon asin igwang pagkakaiba sa Kristianismo, Islam, asin Hudaismo. Pigtogdas ini ni Bahá'u'lláh sa Persia (ngunyan iyo an Iran). Sa ngunyan, an pinakadakulang populasyon kan Baháʼí iyo yaon sa Indya na igwang 1.7 milyon hasta 2 milyon, kun sain man yaon an *Lotus Temple*. 

### Druze

An Druze iyo sarong Arabong esoterikong etniko-relihiyog na grupo gikan sa Solnopang Asya na pigbibisto an sadiring "An Katawohan kan Monoteismo" (*Al-Muwaḥḥidūn*). Si Jethro kan Midian an pigkokondiera na ninuno kan mga Druze, na saidang pigbibisto man bilang ispiritwal na kagmokna asin pangenot na propeta. An numero kan mga Druze sa bilog na kinaban iyo 800,000 hasta sarong milyon, kun sain an kadaklan yayaon sa Lebanto. 
## Mga mayong relihiyon
Segun sa surbey nin Pew Research Center kan 2012, an mga tawo na mayong kinabibilangang relihiyon (kaiba an mga agnostiko asin ateista) iyo 21.2% nin populasyon kan Asya. Segun giraray sa kaparehong survey, sinda an mayorya kan apat na Asyanong nasyun/ teritoryo: Norteng Korea (71%), Hapon (57%), Hong Kong (56%), asin Tsina (52%).

## Demograpiko

### Subangang Asya

### Sur-subangang Asya

### Dakulang Indya (Sur na Asya)

### Norte-solnopang Asya

### Sur-solnopang Asya (Tahaw na Subangan)

## Hilingon man

* Relihiyon

## Toltolan