Peninsular na Haponiko

An **mga tataramon na Peninsular na Haponiko ** ngunyan-napuho na mga tataramon na Haponiko na nahihiling sa mga suanoy na pangaran nin lugar asin mga glosa gikan sa katahawan asin habagatan na parte kan Rawis nin Korea.
Kadaklan sa mga linggwista nagtutubod na an Hapon nag-abot sa kapuruan nin Hapon hale sa rawis nin Korea durante kan enot na milenyo BCE.
An ebidensya kan pangaran kan lugar nagsusuherir na an mga tataramon na Hapon pigtataram pa sa mga parte kan rawis sa laog nin nagkapirang siglo bago ini sinalidahan kan paglakop kan Koreano.

An pinakasambiton na ebidensiya gikan sa kapitulo 37 kan  (na pigtipon kan 1145), na igwang lista nin mga pagsayod asin kahulugan kan mga pangaran nin lugar sa dating kahadian kan Goguryeo. Mantang an mga pagsasayod itinao gamit an mga karakter na Intsik, dipisil ining interpretaron, alagad nagkapira sa mga hali sa katahawan na Korea, sa lugar sa habagatan kan Salog Han na nakua hale sa Baekje kan ika-5 siglo, garo baga katumbas kan mga tataramon na Haponiko. An mga iskolar nagkakalain kun baga sinda nagrerepresentar kan tataramon kan Goguryeo o kan mga tawong sinakop kaini.

An mga teksto sa Intsik asin Koreano igwa man nin dikit na mga bakas gikan sa mga estado sa habagatan kan rawis, asin gikan sa dating Tamna na kahadian sa puro nin Jeju.

## Mga glosa sa pangaran nin lugar sa ''Samguk sagi''

An  sarong historya, na isinurat sa Klasikong Intsik, kan panahon kan Tolong Kahadean kan Korea, na natapos kan 668. An Kapitulo 37 nagtatao nin mga pangaran nin lugar asin mga kahulugan, kadaklan para sa mga lugar sa mga kadagaan nin Goguryeo na sinakop ni Silla. An mga glosa na ini enot na pinag-adalan ni Naitō Torajirō kan 1907, na may substansyal na pag-analisar na nagpoon sa sarong serye nin mga artikulo ni Lee Ki-Moon kan mga taon 1960.

Halimbawa, an minasunod na laog nanonongod sa syudad na nguyan midbid Suwon:

Iyo ngani ito, an mga karakter na  ginagamit sa pagrekord kan tanog kan pangaran, mantang an mga karakter na  nagrerepresentar kan kahulugan kaini. Gikan digdi, napag-isip-isip niamo na an 買 asin 忽 nagrerepresentar kan mga pagsasayod kan mga lokal na tataramon para sa 'tubig' asin 'syudad' nin magkasunod. Sa paaging ini, sarong bokabularyo na 80 sagkod 100 na tataramon an nakua sa mga pangaran na ini. An mga karakter arog kan  asin  posibleng nagrerepresentar nin mga pronunsiasyon base sa nagkapirang lokal na bersyon kan tradisyon nin pagbasa kan mga Intsik, alagad mayo nin pagkakaoroyon kun ano an tanog kaini. An sarong aproksimasyon iyo an paggamit kan mga pagpasayod sa pagbasa kan Tahaw na Intsik na nakatala sa mga diksyunaryo arog kan *[[Qieyun]]* (na pinagtipon kan 601), kun sain an  pigbabalangibog na . An saro pa naggagamit kan mga pagbasa sa Sino-Koreano kan ika-15 siglong mga diksyunaryo kan Tahaw na Koreano, na nagbubunga nin pagsasayod nin  para sa parehong karakter. Sa nagkapirang kaso, an iyo man sanang tataramon irinerepresentar nin nagkapirang karakter na magkapareho an pagsayod.

An nagkapira sa mga tataramon na kinua sa mga pangaran na ini nakakaagid sa Koreano o mga tataramon na Tungusiko. An iba, kaiba an gabos na apat na mga numerong pinatotoohan, nakakaagid sa mga tataramon na Haponiko, asin inaako kan kadaklan na mga kagsurat bilang ebidensya na ngunyan na mayo na an mga tataramon na Haponiko na pigtataram iyo an mga paryente sa mga tataramon na Hapon an rawis nin Korea.

An mga enot na kagsurat na nag-adal kan mga tataramon na ini naghona na, huli ta an mga pangaran na ini nin lugar gikan sa teritoryo kan Goguryeo, dapat na nagrerepresentar ini kan tataramon kan estadong iyan. Si Lee asin Ramsey nangagda nin dugang na argumento na an duwang paggamit nin mga karakter na Intsik tanganing irepresentar an tanog asin kahulugan kan mga pangaran nin lugar dapat na ginibo kan mga eskriba kan Goguryeo, na mas amay kutanang nagsubli nin nasusurat na Intsik kisa sa mga kahadian sa habagatan. Sinda nagtutulod na an tataramon na Goguryeo nagbilog nin sarong sumpay sa tanga kan Hapon, Koreano asin Tungusiko.

Si Christopher I. Beckwith, nag-aaplikar kan saiyang sadiring mga pagbasa sa Tahaw na Intsik, naghihingako na haros gabos kan mga tataramon igwa nin mga kaparehong Haponiko. Kinukua niya ini bilang tataramon kan Goguryeo, na pigkokonsiderar niyang sarong kaanoano kan Hapon sa sarong pamilyang Hapon na inaapod na Hapon-Koguryuiko. Isinusuherir niya na an pamilya yaon sa sulnopan na Liaoning kan ika-4 na siglo BC, na an sarong pugro (na namidbid sa kulturang Yayoi) nagbibiyahe sa dagat pasiring sa habagatan na Korea asin Kyushu, an iba nagbalyo sa sirangan na Mantsurya asin amihanan na Korea, asin an iba sa dagat pasiring sa mga puro nin Ryukyu. Sa sarong pagrepaso para sa *[[Korean Studies (journal)|Korean Studies]]*, pigtutuya ni Thomas Pellard an linggwistikong pag-analisar ni Beckwith para sa *ad hoc* na naturalesa kan saiyang mga rekonstruksyon na Intsik, para sa saiyang pag-asikaso kan materyal na Hapon asin para sa marikas na pagsikwal sa mga posibleng takod sa ibang mga tataramon. An saro pang pagrepaso kan historyador na si Mark Byington nagtao nin pagduda sa interpretasyon ni Beckwith kan mga reperensiya sa dokumentaryo na pinagbasaran kan saiyang teorya sa paglipat.

An ibang mga awtor nagtutukdo na mayo sa mga pangaran nin lugar na may propwestong mga kaparehong Hapon an namumugtak sa makasaysayan na dagang tinuboan kan Goguryeo sa amihanan kan Salog Taedong, asin mayo nin mga morpemang Hapon an namidbid sa mga inskripsyon gikan sa lugar, arog kan Gwanggaeto Stele. An mga glossed na pangaran nin lugar kan *Samguk sagi* sa pangkagabsan gikan sa katahawan na Korea, sa sarong lugar na nasakop kan Goguryeo gikan sa Baekje asin iba pang mga estado kan ika-5 siglo, asin nagsusuherir na an mga pangaran nin lugar nagpapahiling kan mga tataramon kan mga estadong idto imbes na kan Goguryeo. Ini an magpapaliwanag kun tano ta garo sinda nagpapahiling nin dakol na grupo nin tataramon. Si Kōno Rokurō asin Kim Bang-han nakipagdiskutiran para sa bilingualismo sa Baekje, na an mga pangaran nin lugar nagpapahiling kan tataramon kan mga ordinaryong tawo.

## Iba pang ebidensya
Nagkapirang mga awtor an nagsuherir na an solamenteng naitala na tataramon kan konpederasiyang Gaya iyo an Haponiko. Si Alexander Vovin nagsuherir nin mga etimolohiyang Haponiko para sa nagkapirang tataramon asin mga pangaran nin lugar gikan sa habagatan na Korea na minalataw sa mga suanoy na Intsik asin mga tekstong Koreano.

### Baekje
Siring sa nasambit sa itaas, nagkapirang mga awtor an nagtutubod na an mga glinosa na pangaran nin lugar kan *Samguk sagi* nagpapahiling nin sarong amay na tataramon kan Baekje. Dugang pa, an kapitulo 54 kan *[[Libro ni Liang]]* (635) nagtatao nin apat na tataramon na Baekje, an duwa kaini pwedeng ikumparar sa Haponiko:
*   'namamayo nin kuta' kumpara sa Daan na Hapon na  'ibugtak sa laog'
*   'iniirukan' vs Daan na Hapon na  'harong' asin  'bilog'

### Silla
An nagkapirang tataramon hale sa Silla asin sa naenot kaini na Jinhan isinurat kan mga historyador na Intsik sa kapitulo 30 kan *Wei Zhi* sa *[[Mga Rekord kan Tolong Kahadian]]* (ika-3 siglo) asin kapitulo 54 kan *[[Libro ni Liang]]* (natapos kan 635). Kadaklan sa mga tataramon na ini garo baga Koreano, alagad an nagkapira nakakatugma sa mga pormang Hapon, e.g. *mura* () 'iniirukan' vs Daan na Hapon  'dolohan'.

An Kapitulo 34 kan *Samguk sagi* nagtatao nin mga dating pangaran nin lugar sa Silla asin an pinanusugan nin duwang-karakter na mga pangaran na Sino-Koreano na itinalaga sa irarom ni Hading Gyeongdeok kan ika-8 siglo.
Kadaklan sa mga pangaran bago an reporma dai pwedeng tawan nin mga pinaghalean na Koreano, alagad maipaliwanag bilang mga taga na Haponiko. Halimbawa, an nagkapira sainda igwa nin elemento nin *miti* (), na nakakaagid sa Daan na Hapon na  'dalan, agihan'.

### Byeonhan/Gaya
An Intsik na *[[Mga Rekord kan Tolong Kahadian]]* (ika-3 siglo) nagtatao nin mga transkripsyon na ponograpiko sa mga karakter na Intsik kan mga pangaran kan 12 irukan sa konpederasyon kan Byeonhan sa habagatan na Korea. Duwa kaini an kaiba an sarong supekso na  , na pighihingulay sa Huring Tahaw na Koreano na  asin Proto-Haponiko na *, parehong nangangahulugan na 'base, ibaba, irarom' asin inaako ni Samuel Martin na magkapareho. An pangaran na Mioyama igwang supekso na  , na komun na pigmimidbid sa Proto-Haponiko na  'bukid'.

An konpederasyon kan Gaya, na nagsalihid sa Byeonhan, nagmantenir nin relasyon sa komersyo sa Hapon, sagkod na ini sinakop kan Silla kan amay na ika-6 na siglo. Sarong taga an hayag na inaatribwir sa tataramon na Gaya, sa kapitulo 44 kan *Samguk Sagi*:

Nin huli ta an karakter na  ginamit sa pag-transcribe kan tataramon na Silla na ancestral sa Tahaw na Koreano  'tagaytay', an mga pilologo nagkonklusyon na an tataramon na Gaya para sa 'trangkahan' igwa nin kaparehong pagsayod. An tataramon na ini pigkumpara sa taga na Daan na Hapon na  'tarangkahan, pinto'.

### Tamna
An Kapitulo 81 kan Intsik na *[[Libro ni Sui]]* (656) nagsasambit kan  (), sarong nainot na porma kan pangaran kan kahadian nin Tamna sa Isla nin Jeju. Si Vovin nagsusuherir na an pangaran na ini pwedeng igwa nin etimolohiyang Hapon na  'istaran sa kababan' o  'istaran kan mga tawo'.

An sarong dolohan sa habagatan-sulnopan kan Jeju na inaapod na Gamsan (/kamsan/ 'bukid nin persimmon') igwa nin daan na pangaran na  'bukid nin diyos'. An inot na karakter kan pangaran kan lugar () dai pwedeng basahon na / sa Koreano, alagad isinusuherir ni Vovin na an inot na silaba orihinal na sarong taga na kapareho kan Daan na Hapon  'pagkadiyos'.

An tataramon na Jeju sarong Koreaniko, alagad pwedeng igwang Haponiko na substrato. Halimbawa, an kolokyal na tataramon na  'ngimot' pwede maitakod sa taga na Haponiko na  'ngimot'.

## Mga ipinanukalang arkeolohikong sumpay
Kadaklan sa mga linggwista na nag-aadal kan pamilyang Haponiko nagtutubod na ini dinara sa kapuruan kan Hapon gikan sa rawis nin Korea kan mga 700–300 BCE kan basang-paroy na mga paraoma kan kulturang Yayoi. Si John Whitman asin Kazuo Miyamoto pig-aasosyar an Haponiko sa peninsula nin Korea sa kulturang Mumun, na iyo an nag-introdusir kan agrikultura sa basang-paroy kan mga 1500 BCE. Dugang pa sa bagas, an pagpoon kan kulturang Yayoi sa amihanan na Kyushu nakahiling kan pag'introdusir asin pag-adaptar kan kadakol na mga tampok na kultura gikan sa kulturang Mumun, kabali an mga klase nin harong, mga lalagan asin mga kasangkapan.  An mga arkeologo nagtutubod na ini nagpapahiling nin kombinasyon nin paglakop, paglipat hali sa rawis, asin pag-iribahan sa laog kan kapuruan.

Si Whitman nagsuherir pa na an Koreaniko nag-abot sa rawis hali sa amihanan kaiba an kultura nin bronseng punyal kan Liaoning mga 300 BCE. Si Vovin asin James Marshall Unger nagproponer nin kaparehong mga modelo, alagad inaasosyar an Koreano sa mga parapakilaban na nakasakay na naggagamit nin bakal hali sa Manchuria. Sa kabaliktaran, si Juha Janhunen nagrason na an Koreaniko naghiwas gikan sa Silla sa habagatan-subangan, na nagsalida sa mga tataramon na Haponiko sa Baekje asin sa iba pang parte kan rawis.

## Mga tala

## Mga toltolan

### Sinambit na mga gibo

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga panluwas na takod
* Review of Beckwith (2007), by Picus Ding