Amazons

Sa mitolohiyang Griyego, an mga **Amazon** (Suanoy na Griyego: Ἀμαζόνες *Amazónes*, pangsaroan Ἀμαζών *Amazōn*; sa Latin *Amāzon, -ŏnis*) na inilaladawan sa pirang suanoy na epikong tula asin alamat, arog kan Labors of Heracles, asin an ''Argonliadtica''. Sinda na sarong grupo kan mga babaeng mandirigma asin mangangaso, na kasing-husay asin katapangan nin mga lalaki sa pisikal na liksi, kusog, archery, kasanayan sa pagsakay, asin sining kan pakikipaglaban. An saindang lipunan na sarado sa mga lalaki asin pinadakula lamang ninda an saindang mga aki na babae asin ibinalik an saindang mga aki na lalaki sa saindang mga ama, na kung sain sinda na makihalubilo lamang sa halipot na panahon para magpadakol.

Makusog an buot asin maringis na independienteng mga Amazon, na ipinagbuot kan reyna ninda, regular na ginigibohan nin mahiwas na ekspedisyon militar pasiring sa hararayong parte kan kinaban, puon sa Scythia sagkod sa Thrace, Asia Minor saka Isla kan Aegean. Apuera  mga pagsakyada militar, an Amazons asosyado man sa pundasyon nin mga templo asin pagpatindog kan dakol na suanoy na siudad arog kan Ephesos, Cyme, Smyrna, Sinope, Myrina, Magnesia, Pygela, asin iba pa.

## Ngaran

### Etymolohiya

Sa mga suanoy na Griyego, an terminong *Amazon* na popular na folk etymologized bilang nagpoon sa Greek ἀμαζός, *amazos* ('mayong daghan'), poon sa -a ('mayo') asin *mazos*, sarong variant kan *mastos* ('daghan'), na konektado sa saron. An tradisyong etiolohiko na minsan na inaangkin ni Marcus Justinus na nagsabing pinutol o nasulo an walang daghan kan mga Amazona. Mayong indikasyon nin gayong kasanayan sa mga suanoy na gibo nin sining, kung sain an mga Amazon na perming kinakatawan sa parehong mga suso, bagaman an saro na madalas na sakop. Segon sa Philostratus an mga umboy sa Amazon na dai pinapakakan lamang kan walang daghan. Iminumungkahi kan may-akda na si Adrienne Mayor na an salang etimolohiya na humantong sa mito.

## Historiograpiya

An suanoy na mga Griego nungkang nagkaigwa nin ano man na pagduda na an Amazona totoo. Bako sanang an mga tawong naribayan nin arog - guerrang mga babae sa ordinaryong mga kultura, an siring kaogmang mga osipon hale man sa suanoy na Egipto, Persia, India, asin Tsina. An Griegong mga eroe kan suanoy napaatubang sa mga reyna kan saindang sosyedad nin militar asin pinaglabanan iyan. Minsan siring, dai aram nin eksakto an orihinal nindang harong, na hinohonang nasa malbong kadagaan sa luwas kan kinaban sibil. Bilang resulta, sa laog nin dakol na siglo an mga intelektuwal nagtutubod na imahinasyon sana an Amazons, minsan ngani igwa nin manlaenlaen na proposisyon para sa sarong historikal na nukleo kan mga Amazon sa Griegong historia. May mga autor na mas suno an pagkokomparar sa kultura nin Asia Minor o minsan ki Minoan Crete.. An pinaka-awtoritaboridad na mga kandidato sa historiya iyo an Lycia asin Scythia saka Sarmatia kauyon kan istorya ni Herodoto. Sa saiyang mga Historiya (5 siglo BC) Sinasabi ni Herodotus na an *Sauromatae* (mga predecesador kan Mga taga-Sarmatian), na namahala sa kadagaan sa pag'oltan kan Dagat Caspiano asin Black Sea, naglataw hale sa pagsasaro nin Scythians and Amazon.

## Mytholohiya

Segun sa osipon, si Otrera, an enot na reyna nin Amazon, gikan kan romance pag - oltanan ninda an dios nin guerra asin nymph Harmonia kan Akmonian Wood, asin bilang siring demigoddess

An mga amay na rekord minapanungod sa duwang pangyayari kun sain nagluwas an Amazons bago pa an Gerang Trojan (bago 1250 BC). Sa laog kan epiko konteksto, si Belleropho, Griegong eroe, asin lolo kan mga tugang saka beterano sa Guerra nin Trojan Glalaos asin Erpedon, napaatubang sa saiyang pagigin yaon sa Lycia, kan isugo ni Hadeng Itotes an Billeropon tanganing makilaban sa Amazon, na naglalaom na gagadanon sia ninda, pero ginadan sinda gabos ni Bulcho. An hoben pang si HadingPriam nin Troy nakipaglaban sa gilid kan Mga Frigia, na inatake kan Amazons sa Sangarios River..

### Mito ni Heracles

Si Hippolyte sarong reyna nin Amazon na ginadan ni Heracles, na nagpoon na kumua kan paha sa mahika kan hade sa trabahong gigibohon nia bilang saro sa mga Labours of Heracles. Minsan ngani an arin man na lado dai tuyong naggagamit nin nakagagadan na labanan, may pagkamisinterpretar na nagbunga kan iriwal. Sa paggibo kaini, ginadan ni Heracles an reyna asin nagkapira pang Amazon. Huli sa may pagkangirhat na paggalang kan makosog na eroe, an mga Amazon nagtao man giraray nin paha ki Heracles.  saro pang bersiyon, dai ginadan ni Heracles an reyna. Pero pinunan niya man na salidahan an saiyang inaa nasyunal na tugang na si Melanippe.

### Mga Amazon asin si Alexander the Great

Nasambitan man an mga Amazon kan mga biograpo ni Alexander the Great, na nagbabareta dapit ki Reyna Thalestri na nagkaaki sa saiya (sarong estorya sa *[[:en:Alexander_Romance|Alexander Romance]]*). Minsan siring, an ibang biograpo ni Alexander pinagdiskutiran an paghihingakong iyan, kaiba na an iginagalang na marhay na Plutarch. Siya nabantog oras kan an kumanderval ni Alexander Onesicrito binasa niya an sarong osipon sa Amazon na agi-agi kan saiyang *Alexander History* to King Lysimachus of Thrace na nag'entra na sa orihinal na ekspidisyon. Nagngirit  saiya an hadi asin nagsabi: "Asin haen ako kaidto?"

A Talmud isinalaysay na nais ni Alexander na sakupin an sarong "kahadean kan mga kababaihan" ngunit nagpoon nag-isip nang sabihon sa saiya kan mga babae:

### Mga reyna nin Amazon

An mga ginikanan nagtatao nin ngaran kan indibiduwal na Amazons, na inaapod na reyna kan saindang banwaan, bilang an namamayo pa ngani sa dinastiya. Kun mayo nin kaibang lalaki, sinda ilinaladawan bilang pagboot sa saindang babaeng parapakilaban. Kabilang sa pinakaprominenteng mga reyna nin Amazon an:

* Otrera, aking babae kan nymph Harmonia asin dios nin guerra, si Ares. Siya ina ni Hipolito, Antiope, Meanippe, asin Penthesilea saka an osipon na kagtugdas kan Templo ni Artemis sa Efeso.
* Hippolyta, aking babae ni Otrera asin Ares. Kabtang siya kan mga osipon na Ini asin ni Heracles, na kun saen si Antiope tugang niya. Ape, an solamenteng Amazon na midbid na nanumpa nin mabini, iyo an saiyang entri.
* Penthesilea, na ginadan an saiyang tugang na babae na si Hipolito sa sarong aksidente sa pagdadakop, nagtabang sa mga maigot na taga Trojans kaiba kan saiyang mga parapakilaban, nadaog ni Aquiles, na nagmomondo saiya.
* Si Lampedo asin Marpesia, mga reyna kan Amazon na nasambitan ni Justin
* Si Myrina, na nangenot sa sarong ekspedisyon militar sa Libya, dinaog an mga taga - Milantean, kasurog kan namamahala sa Egipto, asin sinakop an kadakol na siudad saka isla.
* Thalestris, an ultimong midbid na reyna nin Amazon. Segun sa osipon, nanagboan niya an Griegong konkistador na si Alexander the Great kan 330 BC. An saiyang harong iyo an rehiyon nin Thermodon, o, buda si Gates ni Alexander, sa sur kan Dagat Caspian.

## Manlaenlaen na autor asin parasurat nin kasaysayan

## Hilingon pa
 
* List of Amazons
* Action heroine
* Amazons (DC Comics)
* Matriarchy
* List of women warriors in folklore
* Women in the military
* Timeline of women in ancient warfare
* Ares (father of amazons)
* Shieldmaiden, female warrior in northern Europe
* Onna-bugeisha, female warrior in Japanese nobility
* Urduja, from Philippine mythology
* Women warriors in literature and culture

**

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>