open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emma Stone

Si **Emily Jean "Emma" Stone** (namundag kan Nobyembre 6, 1988) sarong Amerikanang aktres. Siya an resipyente kan manlaenlaen na onra, kaiba an Academy Award, sarong British Academy Film Award, asin nin Golden Globe Award. Kan 2017, siya an pinakamasulong na aktres asin pinangaranan kan Time magasin na saro sa 100 na pinakamaimpluwensiyang tawo sa kinaban.

Namundag asin nagdakula sa Scottsdale, Arizona, si Stone nagpoon na mag-akto puon pa kan siya aki pa sa sarong produksyon sa teatro kan The Wind in the Willows kan taon 2000. Kan tin-edyer siya, nagbalyo siya sa Los Angeles asin enot na nag-ayon sa presensyang telebisyon sa In Search of the New Partridge Family (2004), sarong realidad na pasali na nakagibo sana nin sarong unsold pilot.
Rihanna

Si **Robyn Rihanna Fenty**  ( ; ipinangaki kan Pebrero 20, 1988) sarong Barbadense'ng parakanta, artista, asin negosyante.  Gikan sa Saint Michael, siya nagdakula sa Bridgetown, Barbados. Si Rihanna nag'audition sa Amerikanong prodyuser nin rekord na si Evan Rogers na nag'alok saiya magpaAmerika ngani magrekord nin demo tapes. Pagkatapos na magpirma kan  2005, tolos namidbid siya sa pagpaluwas kan enot na duwang studio album, *Music of the Sun* (2005) asin *A Girl Like Me* (2006), na pareho may impluwensyang gayo kan musika Karibenya asin ini nagbentang husto mala nakabali sa lista kan top ten sa US 200 chart. 

## Hilnga man
*Eminem

## Toltolan
Tagrakdag

An **tagrakdag** (Ingles: *autumn*) iyo an saro sa apat na templadong panahon sa Kinaban. Sa luwas kan tropiko, an tagrakdag minatanda sa transisyon poon sa tag-init sagkod sa taglipot, kan Setyembre (Northerern Hemisphere) o Marso (Southern Hemisphere). An tagrakdag iyo an panahon na an lawig nin liwanag sa aldaw nagigin mas halipot asin malipot na marhay an temperatura. Nag-iina an laba kan aldaw asin banggi minadugang an lawig mantang nag-uuswag an panahon sagkod na mag Winter Solstice kan Disyembre (Norteng Hemisphere) asin Hunyo (Southern Hemisphere). An saro sa pangenot na kabtang kaiyan sa mga klimang templado iyo an risang marhay na pagbabago sa kolor kan mga dahon nin *deciduous tree* mantang sinda nag-aandam sa pag rakdag kan saindang mga dahon.

## Hilingon man
* Tag-init
* Taglipot
An Lyorona

**An Lyorona** (An "An Parahibing Babayi" o "An Paraagrangay") sarong Mehikanong mito kan parabalos na kalag na sinasabing nag'eerok harani sa mga katubigan na nagmomondo kan saiyang mga aki na saiyang nilamos.

## Ginikanan
An amay na kapanahunang kolonyal an nagtao nin ebidensya na an lokton yaon sa pre-Hispaniko, na naggikan sa sentral na mga kalangkawan. Alagad, an Lyorona mas tigtatakod sa panahong kolonyal asin sa dinamiko sa pag'oltan kan mga Espanyol na conquistadores asin kan mga katutubong babayi. Kabali sa pinakakomun na lokton manongod sa Lyorona an saiyang inot na pagigin sarong Katutubong babayi na ikinagadan kan saiyang mga aki, na ipinangaki niya gikan sa sarong mayaman na Espanyol, matapos syang bayaan. An pinakamaraot na kalidad kan Lyorona, kaiba an paggadan sa omboy asin an paggadan sa sadiring kadugo an saro sa ipinamumugtak na konektado sa naratibo ki Doña Marina, na midbid man bilang La Malinche, o Maltinzin sa saiyang orihinal na nomenclature. Ngonyan, an istorya kan Lyorona mas midbid na marhay sa Mehiko asin sa Sur-solnopan kan Estados Unidos.
Ilkka Kuusisto

Si **Ilkka Taneli Kuusisto** (namundag 26 Abril 1933) sarong Fines na kompositor nin mga popular na opera asin ama na Jaakko Kuusisto asin Pekka Kuusisto. Siya namundag sa Helsinki, asin siya an pamayong namamahala kan Finnish National Opera sa pag'ultan nin 1984 asin 1992.

## Mga trabaho

### Orkestral

**Symphony No.1* (1998)
**Concertino improvvisando* for violin & small orchestra (2006)

### Vocal work(s)

**Kun talo alkaa soida* *(When the House Begins to Resound)* para sa baritone & orkestra (1992)

### Mga Opera
**Muumiooppera* (1974)
**Miehen kylkiluu* (1977)
**Sota valosta* (1980)
**Jääkäri Ståhl* (1981)
**Pierrot ja yön salaisuudet* (1991)
**Postineiti* (1992)
**Neiti Julie* (1994)
**Gabriel, tule takaisin!* (1998)
**Isänmaan tyttäret* (1998)
**Nainen kuin jäätynyt samppanja* (1999)
**Kuninkaan sormus* (2000)
**Pula!* (2002)
**Matilda ja Nikolai* (2003)
**Kotia kohti* (2006)
**Vapauden vanki* (2006)
**Taipaleenjoki* (2009)

### Musika para sa pelikula

**Rakkaus alkaa aamuyöstä* (1966)

## Toltolan
* 
* 

## Mga panluwas na takod

*Ilkka Kuusisto sa Music Finland
Dulse

An **dulse** o **kendi** iyo sarong konpeksyonaryo na minatampok sa asukar bilang panginot na salak. An kategorya, na inaapod na *sugar confectionery*, iyo minasakop sa dawa anong mahamis na konpeksyon, arug kan tsokolate, *chewing gum*, asin *sugar candy*. An mga gulay, prutas, o nut na napasairarom sa *glazing* asin natakloban nin asukar iyo sinasabing na *candied*.

Sa pisikal, an dulse iyo pigkakaraktisa sa paggamit nin signipikong bilang nin asukar o panribay sa asukar. Dae arug sa keyk o tinapay na maitatao sa nagkapirang tawo, an dulse iyo saradit sana. Alagad, an depinisyon kan dulse iyo depende man sa kun pano pigtatrato kan mga tawo an pagkakan. Dae arug kan mga mahamis na pastry na pigsisirbi biang sarong kurso nin pandulse sa pakatapos nin pagkakan, an dulse iyo normal na pigkakakan nin mayong pinipili na oras, harus sa nguro, bilang sarong meryenda. An lambang kultura igwa nin sadiring ideya kun ano nagbibilog sa dulse imbes na sa pandulse. An kaparehas na pagkakan pwedeng magin dulse sa sarong kultura asin iyo pandulse sa iba.

## Mga panluwas na takod

* Candy Wrapper Museum – Ekstensibong arkibo nin retrato
* National Confectioners Association – Impormasyon sa manlainlain na mga dulse
* Science of Candy  – Mga deskripsyon asin bidyo nin mga tangga sa pagtagas
* 33 Unique Treats From All Around the World sa *[[The New York Times]]*

## Toltolan
Milky Way

An **Milky Way** iyo an galaksiya na kaiba an Sistemang Solar, na may pangaran na naglaladawan kan hitsura kan galaksiya gikan sa Daga: an sarong malibog na grupo nin liwanag na naheling sa langit kun banggi napoporma hale sa mga bitoon na dai mamimidbidan nin saro-saro gamit an mata sana. An terminong Milky Way sarong traduksyon kan Latin na *via lactea*, hale sa Griegong γαλακτικὸς κύκλος (*galaktikòs kýklos*), "magatas na matalimon". Hale sa Daga, an Milky Way minalataw na sarong banda ta an korteng disk na estruktura kaini hinihiling sa laog. Inot na naresolberan ni Galileo Galilei an grupo nin liwanag sa indibidwal na mga bitoon kaiba an saiyang teleskopyo kan 1610. Sagkod sa kapinonan kan 1920, an kadaklan na astronomo naghona na an Milky Way igwa kan gabos na bitoon sa Uniberso. Suminunod sa Great Debate kan 1920 sa pag'oltan kan mga astronomong si Harlow Shapley asin Heber Doust Curtis, ipinahiling kan mga obserbasyon ni Edwin Hubble na an Milky Way saro sana sa dakol na galaksiya.

An Milky Way sarong barred spiral galaxy na may diametrong D25 isophotal na kinakarkulong 26.8 ± 1.1 kiloparsecs (87,400 ± 3,590 light-taon), alagad mga 1,000 light year sana an mahibog sa spiral na mga takyag (dakul sa butog). An dai pa sana nahahaloy na mga pag - istimular nagsusuherir na an sarong madiklom na lawas, na igwa man nin nagkapirang naheheling na bitoon, pwedeng umabot sa diametro nin haros 2 milyones na liwanag-taon (613 kpc). An Milky Way igwa nin nagkapirang galaksiya na satelayt asin kabtang kan Lokal na Grupo nin mga galaksiya, na minabilog nin kabtang kan Virgo Supercluster, na iyo mismo an kompwesto kan Linaikea Supercluster.

Kinakarkulo na igwa iyan nin 100-400 bilyones na bitoon asin kisuerra mga planeta. An Sistemang Solar yaon sa radius kan mga 27,000 na light-taon (8.3 kpc) hale sa Sentrong Galaktiko, sa bandang laog kan Takyag ni Orion, saro sa mga korteng spiral na konsentrasyon nin gas asin alpog. An mga bituon sa pinakalaog na 10,000 na liwanag-taon minabilog nin sarong bulaw asin saro o labi pang mga barayti na nagpapaluwas gikan sa butog. An Sentrong Galaktiko sarong grabeng gikanan nin radyo na inaapod na Sagittarius A*, sarong supermassive na itom na labot na 4.100 (± 0.034) milyon na solar na masa. An mga bitoon asin gas sa mahiwas na distansya hale sa orbita kan Sentro sa haros 220 kilometro lambang segundo. An daing ontok na rikas nin pag-itok minalataw na kontra sa mga ley nin mga dinamikong Kepleriano asin nagsusuherir na an dakol (mga 90%) kan masa kan Milky Way dai naheheling kan mga teleskopyo, ni an pagluwas ni pagsarumsom nin elektromagnetikong radiasyon. An conjectural mass na ini pig-aapod na "madiklom na lawas".

An peryodo nin pag'itok mga 212 milyon na taon sa radius kan Saldang.

An Milky Way sa kabilogan naghihiro sa belosidad nin mga 600 kilometros kada segundo mapadapit sa ekstragalaktikong mga grupo nin reperensiya. An pinakagurang na bituon sa Milky Way haros kasingdaan na kan Uniberso mismo asin sa siring posibleng nabilog kan dai nahaloy pagkatapos kan Panahon nin Kadikloman kan Big Bang. Piglalaoman na an Milky Way mabubonggo an Galaksiyang Andromeda.

## Toltolan
Aurora (astronomiya)

An **Aurora** na komun na inaapod na **polar na liwanag**, iyo an natural na liwanag na mahihiling sa kalangitan kan Kinaban, predominanteng nahiling sa mga rehiyon na halangkaw an latitud (sa palibot kan Arktiko asin Antardita).An mga Aurora nagpapaheling nin dinamikong mga porma nin maliwanag na mga ilaw na garo baga mga kurtina, sinag, spiral, o dinamikong mga gilid na nakatatahob sa bilog na langit.

An mga Aurora resulta nin mga kariribokan sa magnetosphere na bunga kan doros solar. An grabeng kariribokan resulta nin mga pag-oswag sa rikas kan doros solar hale sa mga *coronal holes* asin *coronal mass ejections*. Binabago kan mga kariribokan na ini an mga trajectoryo nin kargadong mga partikulo sa magnetospheric plasma.  An mga particle na ini, sa pangenot mga elektron asin proton, minapresipitar sa itaas na atmospera (thermosphere/exosphere). An resultang ionisasyon asin pagpaliwanag kan mga kostituwente sa atmospera nagluluwas nin liwanag na igwa nin laen-laen na kolor asin pagkakomplikado. An porma kan aurora, nangyayari sa laog nin mga banda sa palibot kan duwang polar na rehiyon, depende man sa kantidad nin akselerasyon na nataong suplay sa mga nagpepresipitar na partikula.

Kadaklan kan mga planeta sa Sistemang Solar, nagkapirang natural na satelayt, brown dwarfs, asin mga kometa pa ngani an host sa auroras.

## Toltolan
Tropiko kan Kaprikorn

An **Tropiko kan Kaprikorn** o **Habagatan na Tropiko** iyo an saro sa limang pangenot na bilog na latitud na nagmamarka sa mga mapa kan Kinaban. Sa presente (Epoka 2010) ini manonoparan sa 23°26'17" habagatan kan ekwador. Sa ngunyan ini nag-aanod pasirangan sa rikas na haros kabanga kan sarong segundo (0.47) kan latitud, na yaon sa bandang 15 mga metro, lambang taon (dati ining syertong nasa 23° 27' habagatan kan taon na 1917). Minamarkahan kaini an pinakahabagatan na latitud na kun saen mapupwedeng maglataw an saldang sa dagat o sa daga tuyong banggi. Nangyayari an kaganapan na ini tuyong solstisyo kan Disyembre, kapag an habagatan na hemispero nakatagilid pasiring sa saldang sagkod sa pinakahalangkaw na maaabot kaini.

## Toltolan
Tropiko kan Kanser

An **Tropiko kan Kanser**, na inaapod man na **Amihanan na Tropiko**, iyo an pinakaamihanan na sirkulo nin latitud sa Daga na diyan an Saldang pwedeng direktang nasa itaas kan payo. Nangyayari ini kan solstisyo kan Hunyo, kun an Hemispero sa Amihanan na nakatagilid sa Saldang sagkod sa maksimum na sokol kaiyan. Iyan nakaabot man nin 90 grado sa ibaba kan abot tanaw sa matangang solar kan Solstisyong Disyembre. Ginagamit an dagos-dagos na pormula, an matalimon sa presente 23°26'10.6"  (o 23.4367°) amihanan kan ekwador.

An katumbas kaiyan sa Habagatan na Hemispero, na iyo an pinakahabagatan na posisyon sa habagatan na diyan an Saldang pwedeng direktang nasa itaas, iyo an Tropiko kan Kaprikorn. An mga tropikong ini duwa sa limang mayor na grupo nin latitud na nagtanda sa mga mapa kan Daga, an iba iyo an mga sirkulo nin Artiko asin Antartika asin an Ekwador. An mga posisyon kan duwang sirkulong ini nin latitud (na konektado sa Ekwador) dikta kan pagkakibang kan mga paitok kan Daga na konektado sa patag kan orbita kaiyan, asin poon kan magkaigwa nin mga pagbabago, nagbabago man an namumugtakan kan duwang grupo na ini.

Sa heopolitiko, iyan midbid sa pagigin habagatan na limitasyon kan saro sanang depensa na obligasyon kan NATO, bilang miembrong mga estado kan NATO bakong obligadong magduman sa depensa nin teritoryo sa habagatan kan Tropiko kan Kanser.
Sirkulong Artiko

An **Sirkulong Artiko** saro sa duwang grupo nin mga sirkulong polar, asin an pinakasentro sa amihanan kan limang mayor na sirkulo nin latitud siring kan ipinapaheling sa mga mapa kan Daga. An katumbas kaiyan sa habagatan iyo an Sirkulong Antartiko.

An *Sirkulong Artiko* nagtatanda kan pinakahabagatan na latitud na diyan, sa Solstisyong Taglipot, an pinakahalipot na aldaw kan taon sa amihanan na hemispero, an Saldang dai masirang nin bilog na aldaw, asin sa solstisyong Tag-init, an pinakahalawig na aldaw kan taon sa amihanan na hemispero, an Saldang dai masolnop. An mga pangyayaring ini inaapod na polar na banggi asin matangang saldang, asin mientras na naghaharayo pasiring sa amihanan, nagigin mas sayod an mga epektong ini. Halimbawa, sa duongan na siyudad nin Murmansk sa Rusya, tolong grado sa itaas kan *Sirkulong Artiko*, an Saldang dai minalangkaw sa ibabaw nin 40 sunod-sunod na aldaw sa kabangaan nin taglipot.

An posisyon kan *Sirkulong Artiko* dai itinalaan asin sa presente minadalagan nin 66°33 ⁇ 49.4 ⁇  amihanan kan Ekwador. An latitud kaini depende sa kibang kan itokan kan Daga, na nag'aaayog sa laog nin margin na sobra sa 2° labing 41,000-taon na panahon, nin huli sa pwersang tidal resulta kan orbita kan Bulan. Bilang resulta, an *Sirkulong Artiko* sa presente inaanod pasiring sa amihanan sa rikas na mga 14.5 metros (48 piye) kada taon.

## Toltolan
Mike Dobrinski

Si **Mike Dobrinski** sarong Amerikanong politiko nagseserbi bilang myembro kan Oklahoma House of Representatives representado an ika- 59 na distrito. Siya nagtukaw sa pwesto kan 2020.

## Toltolan
Simone Veil

Si **Simone Veil**  (; ; 13 Hulyo 1927 – 30 Hunyo 2017) sarong Pranses na mahistrado asin politiko na nagserbi bilang Minstro sa Salud sa magkapirang gobyerno asin siya nagin  Presidente kan Parlamento Europeo poon 1979 abot 1982, an pinakaenot na babae nagkapot kan siring na pwesto. Bilang Ministro sa Salud, siya mas naroromduman sa pagtulod kan mga pambabaeng deretso sa Pransya, en partikular kan 1975ng ley na naglegalisar kan abortion, na ngonyan midbid bilang *[[Veil Act]]* (). Poon 1998 abot 2007, siya myembro kan Constitutional Council, an pinakahalangkaw na autoridad legal sa Pransya.

Sarong nakaligtas sa Holokosto, pareho sa Auschwitz-Birkenau asin sa Bergen-Belsen, siya may pusog na pagtubod sa Integrasyon Europeo na iyo an paagi na magarantiya nin katoninongan. Siya nagserbi komo presidente kan Fondation pour la Mémoire de la Shoah, poon 2000 abot 2007, dangan bilang presidente honoraryo. Sa dakul na mga onra nakamit, siya ginawadan kan honorary dame kan 1998, naelihir sa Académie Française kan 2008, asin kan 2012 naresibi an grand cross kan Légion d’honneur, an pinakahalangkaw na gawad idinuduhol sa Pransyang orden nin merito.

Saro sa ginagalangan na pigurang gayo sa Pransya, si Simone Veil asin saiyang agom ilinubong sa Panthéon kan 1 Hulyo 2018. An eulogia para saiya tinao mismo kan Presidente Emmanuel Macron.

## Toltolan
Sirkulong Antartiko

An **Sirkulong Antartiko** iyo an pinakamahiwas sa limang mayor na sirkulo nin latitud na nagtanda sa mga mapa kan Daga. An rehiyon sa habagatan kan sirkulong ini midbid bilang Antartika, asin an sona na manonoparan tolos sa amihanan inaapod na Southern Temperate Zone. Sa habagatan kan *Sirkulong Antartiko*, an Saldang nasa itaas nin abot tanaw sa laog kan 24 na dagos-dagos na oras kisuerra sarong beses kada taon (asin kun siring naheheling sa matangang banggi) asin an sentro kan Saldang (dedmahon an repraksyon) nasa ibaba nin abot tanaw sa laog nin 24 dagos-dagos na oras kisuerra sarong beses kada taon (asin kun siring dai naheheling pag odto); Totoo man ini sa laog kan katimbang na sirkulong polar sa amihanan na Hemispero, an Sirkulong Arktiko.

An posisyon kan *Sirkulong Antartiko* bakong permanente asin sa presente nagpapadagos sa 66°33'49.4" sur kan Ekwador. An kabilangan na ini posibleng medyo bakong tama huli ta dai kaiyan itinotogot an mga epekto nin astronomikong pagpamugtak, na pwedeng umabot sa 10". An latitud kaini depende sa kibang kan itokan kan Daga, na nag'uusar sa laog nin margin nin sobra sa 2° lampas 41,000-taon na panahon, huli sa pwersang tidal na resulta kan orbit kan Bulan. Bilang resulta, an Sirkulong Antartiko sa presente nahoholog pahabagatan sa rikas na mga 14.5 metros (48 piye) kada taon.

## Toltolan
André Luiz Frambach

**André Luiz Pfaltzgraff Frambach** (namundag Pebrero 15, 1997) sarong Brasilianong aktor.

## Filmograpiya
* Por Toda Minha Vida (2007)
* Queridos Amigos (2008)
* Duas Caras (2008)
* Ciranda de Pedra (2008)
* Dancinha dos Famosos (2008)
* A Favorita (2008)
* Paraíso (2009)
* Chico Xavier (2010)
* Passione (2010)
* A Lei do Amor (2016)
* O Rico e Lázaro (2017)
* Dormente (2017)
* Malhação: Vidas Brasileiras (2018–2019)
* Éramos Seis (2019)
* Modo Avião (2020)
* Temporada de Verão (2022)
* Cara e Coragem (2022)

## Mga panluwas na takod
* 

## Toltolan
Jake Wood (beterano)

Si **Jake Wood** sarong Amerikanong beterano militar asin entrepreneur sosyal. He is the co-founder of Team Rubicon and is the recipient of the 2018 ESPY Pat Tillman Award for Service. He is the author of the books, *Take Command: Lessons in Leadership: How to Be a First Responder in Business* and *Once A Warrior: How One Veteran Found A New Mission Closer To Home*. Siya man an kagtugdas asin CEO kan Groundswell, a corporate philanthropy platform.  

## Toltolan
Ekwador (heograpiya)

An **ekwador** sarong sirkulo nin latitud na nakakapabanga nin spheroid, arog kan Daga, sa mga hemispero sa amihanan asin habagatan. Sa Daga, saro ining imahe na linya na yaon sa 0 grados latitud, mga 40,075 km (24,901 mi) sa sirkumperensya, kabangaan kan mga palong Norte asin Sur. An termino pwede man gamiton para sa arin pa man na ibang langitnon na hawak na halos spherical.

Sa spatial (3D) an heometriya, na iinaplikar sa astronomiya, an ekwador nin nag-iitok na spheroid (arog nin sarong planeta) iyo an parallel (sirkulo nin latitud) na diyan tinatawan nin kahulogan na 0°. Iyan sarong imahinasyon sanang linya sa spheroid, pantay sa distansya sa mga palo kaiyan, na binanga iyan sa amihanan asin habagatan na hemispero. Sa ibang pagtaram, iyan an pag-ultanan kan mga spheroid sa patag na perpendikular sa axis nin pag-itok asin pag-ultanan kan heograpikal na palo.

Sa laog asin harani sa ekwador (sa Daga), an liwanag kan saldang sa odto minalataw nin haros direkta sa payo (sobra sa 23° hale sa zenith) aroaldaw, taon-taon. Bilang resulta, an ekwador igwa nin medyo masarig na temperatura sa aldaw sa bilog na taon. Sa mga equinoxes (haros kan Marso 20 asin Septyembre 23) an subsokar na punto minabalyo sa ekwador kan Daga sa hababaw na anggulo, an liwanag kan saldang nagsisirang na perpendikular sa axis nin pag-itok kan Daga, asin an gabos na latitud igwa nin haros 12-oras na aldaw asin 12-oras na banggi.

## Toltolan
Bela Fernandes

Si **Bela Fernandes** (namundag bilang **Izabela Fernandes dos Santos** kan Agosto 10, 2004) sarong Brasilianong aktres sa telebisyon asin pelikula sa Brasil.

## Pilmograpiya
* *[[Bom Dia & Cia]]* (2014)
* *[[O Zoo da Zu]]* (2016–2018)
* *[[As Aventuras de Poliana]]* (2018–2020)
* *[[O Melhor Verão das Nossas Vidas]]* (2020)
* *[[Fazendo Meu Filme]]* (2022)

## Diskograpiya
### Sou Eu (2020)
* As Cores
* Até Parece
* Então Tá
* Loucamente
* O Maior Sentido
* Sou Eu

## Mga panluwas na takod
* Bela Fernandes - IMDb

## Toltolan
Yama

Si **Yama** (Devanagari: यम o **Yamarāja** (यमराज), sarong dios nin kagadanan, dharma, an giya sa habagatan, asin an kinaban sa irarom kan daga na pangenot na kabtang nin relihiyon na Hindu asin Budhista, kabilang sa enot na stratum nin mga dios kan Rigvedic Hindu. Sa Sanskrito, an pangaran niya mainterpretar na boot sabihon "kambal."
Importante man siyang dios na sinasamba kan mga taga Kalasha asin dati kan mga banwaan nin Nuristani, na nagpaparisa kan saiyang pagkaprominente sa suanoy na Hinduismo.

Sa Hinduismo, si Yama aki nin dios kan saldang na si Surya asin Sanjana, aki ni Vishvakarma. Si Yama tugang ni Sraddhadeva Manu asin kan saiyang matuang tugang na si Yami, na ipinarisa ni Horace Hayman Wilson na nangangahulogan kan Yamuna. Segun sa mga Veda, sinasabi na si Yama an enot na mortal na nagadan. Nin huli ta mas amay pa, siya na an nagin tagapamahala kan naghali, asin inapod na "Kagurangnan kan mga Pitrs".

Naunambitan sa Pāli Canon kan Theravada Budhismo, si Yama sunod na naglaog sa mitolohiyang Budhista sa Sirangan na Asya, Sur-subangan na Asya asin Sri Lanka bilang sarong Dharmapala sa irarom nin manlaenlaen na transliterasyon. Kun minsan siya inaapod man na "Dharmaraja."

## Toltolan
San Diego (bapor)

An galyon na **San Diego** tinugdok bilang sarong bapor na merkantil na dati darang pangaran **San Antonio** alagad ini dali-dali pinagliwat na magin boke de gera kan Armada Espanyol. Kan Desyembre 14, 1600, an San Diego, dusok-dusok sa armas asin mga merkansya nakipagbokbokan sa boke de gerang Olandes na *Mauritius* sa pagpapamayo ni Almirante Olivier van Noort. Nangyari an sagupaan harani sa Isla Fortune, Nasugbu, Filipinas. Palibhasa an San Diego sobrang gabat huli sa dara niyang mga kanyon, ini medyo tagilid ata ngani an mga labot kan kanyon mas hababa sa lebel kan dagat. An San Diego pati tinamaan tolos asin dai ngani nakasimbag putok, ini luminubog tolos.  An mga Olandes ipinag'usip na pigbabaradil asin piggagarod mga tripulante kan San Diego na nagngata' kuta na magsangkay sa Mauritius.

Pakalihis haros 400 na taon, an rugba kan San Diego nadukayan sa irarom kan dagat kan 1992 kan si Pranses na arkeologo maritimo na si Frank Goddio. Total na bilang na 34,407 na artifaks an nabawe pa sa bapor na rugba', mala ta an nagkakurua mga porselanang Tsino, mga katanang Hapon, mga kanyon na Portuges asin mga Mehikanong mga takal. An katiriponan na ini pigkaag sa eksibisyon asin ipigbyahe sa bilog na kinaban bago ini permanente nang isinaray sa Museo Nasyonal nin Antropolohiya igdi sa Manila, Filipinas. An Museo Naval nin Madrid nagtampok man kan siring na display.
## Bibliograpiya

* 
*  – catalogue of the exhibition
* 

## Mga panluwas na takod
* Istorya kan bokbokan sa pag'ultan kan ''San Diego'' asin kan ''Mauritius'', sa *VOC Shipwrecks*

## Toltolan
Kārtika (bulan)

An **Kārtika** (Bengali: কার্তিক *Kartik*, Hindi: कार्तिक *Kārtika*, Odia: କାର୍ତ୍ତିକ *Kārttika*, Gujarati: કારતક *Kārtak*, Kannada: ಕಾರ್ತಿಕ , Maithili: कातिक, Marathi: कार्तिक, Nepali: कार्त्तिक, Sanskrito: कार्तिक, Telugu: కార్తీకం, Tamil: கார்த்திகை) iyo an ikawalong bulan kan kalendaryong Hindu, na namogtak sa Oktubre asin Nobyembre kan Gregoryanong kalendaryo.

Sa nasyonal na sibil na kalendaryo kan India, an Kartika iyo an ikawalong bulan kan taon, poon kan 23 Oktubre asin natapos kan 21 Nobyembre. 

Sa kadaklan na kalendaryong Hindu, an Kartika minapoon sa pag-agi kan Saldang pasiring sa Libra, poon kan 18 Oktubre asin sagkod 15 Nobyembre. Sa kalendaryong Nepali, na iyo man an opisyal na kalendaryo kan nasyon, an Kartika iyo an ikapitong bulan kan taon, kaagid kan mga kalendaryong Maithili asin Bengali. Sa Bengal, an Kartika iyo an kapinonan kan tag-init (হেমন্ত *Hemôntô*). Sa kalendaryong solar Tamil, an Kārttikai (கார்த்திகை, /kɑːrt̪iɡəj/) iyo an ikawalong bulan, na katumbas kan Nobyembre/Desyembre sa Gregoryanong kalendaryo. Nagpupuon iyan pag minalaog na an saldang sa tanda nin Scorpio. An dakol na kapiyestahan, arog baga kan Karthikai Deepam, sineselebrar sa bulan na ini.

## Toltolan
Ashvin

An **Ashvin** o **Ashwin** o **Ashwan** (Bengali: আশ্বিন; Hindi: आश्विन; Odia: ଆଶ୍ୱିନ; Malay/Indonesian: *Aswin*; Thai: *Asawin*), na inaapod man na **Aswayuja**, iyo an ikapitong bulan kan kalendaryong lunisolar na Hindu, an kalendaryong solar Tamil, kun saen iyan midbid bilang *Aipassi*, asin an solar na nasyonal na kalendaryo nin India. Ini an ikaanom na bulan kan kalendaryong solar Bengali asin an ikapito sa lunar na Indiyanong kalendaryo kan Deccan Plateau. Iyan namumugtak sa kapanahonan nin *Shôrot* (Hindi *Sharad*), o Tagrakdag. Sa Vedic Jyotish, an Ashwin nagpopoon sa paglaog kan Saldang sa Birgo.

Pigseselebrar ini nin Setyembre asin Oktubre kan Gregoryanong kalendaryo asin iyo an bulan kun saen an Diwali, an kapiyestahan nin mga ilaw, sineselebrar susog sa tradisyon nin amanta (an Diwali namogtak sa Kartika segun sa tradisyon na purnimanta). Sa lunar na relihiyosong mga kalendaryo, an Ashwin minapoon sa bagong bulan o sa kabilogan nin bulan kan panahon kan equinox nin Setyembre.

## Toltolan
Simbahan nin Obando

An **Simbahan nin Obando** (midbid man bilang **Parokyang Simbahan nin San Pascual de Baylon**) iyo saro sa mga pinakagurang asin pinakamakasaysayang simbahan sa Filipinas. Mahihiling an parokya kaini sa banwaan nin Obando sa probinsya nin Bulacan, sa isla kan Luzon. 

Itinogdas kan mga misyonerong Pransiskano, sa irarom kan wagayway nin Espanya, saro ining sityo na ginaganapan kan taunang tolong-aldaw na pagbayle sa Obando, bilang pagtaong onra asin pag-omaw sa tolong patron kaini: San Pascual Baylon, Santa Clara kan Assisi, asin an Ina kan Salambaw, sarong selebrasyon na nasambit ni Jose Rizal, an heroeng pambanwa kan Filipinas, sa mga pahina kan saiyang nobelang nasa tataramong Kastila, an *[[Noli Me Tangere (nobela)|Noli Me Tangere]]* (sa *Kabtang 6: Kapitan Tiyago*). Kada bulan kan Mayo, isinasagibo kan mga parokyano asin ibang mga deboto an tolong-aldaw na Bayle sa Obando (dating bistado bilang *Kasilonawan*) sa laog kan simbahan, na sinusundan nin sarong prusisyon sa kalye.

## Mga panluwas na takod

*Philippines Obando Church Interior, Obando, Bulacan, ca. early 1900s , suanoy na retrato sa laog kan Simbahan nin Obando, sa Teleguam.net
*Shrine of the Lady of Salambao, Obando Church's Nave, sa Flickr.com
*Inside the Obando Church, sa YouTube.com

## Toltolan
Takula tofao

An **Takula** **Tofao** (inaapod man na **Tacula** **Tefao**) tradisyonal na helmet panggera gikan sa Isla nin Nias, Indonesya.

## Deskripsyon
An Takula Tofao parati gibo sa asero. An hitrsura garo pormang mangko' asin binibilog paagi kan pagparako kan mga aserong tinabas gamit rivet o alambreng metal. Igwa ining hayapit na palda palibot asin an ibabaw pinalibotan nin matatarom na mga panas na balagbagan ikinaag sa ibabaw. An ibang bersyon igwang taklob magkaibong na talinga. An helmet na ini parati may dekorasyon na samno gibo sa lansang o sungoy na pinopormang pigurang pantasya. Hinahapinan ini sa interior nin mga sinalapid o sinirikmat na huyong bala'ba'. An Takula Tofao inuusar kan mga Nias na grupong etniko nin Indonesya.

## Kataytayan nin mga ladawan

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een man van Nias in krijgskleding TMnr 60026969.jpg|Indones na manlulusad may sulot na Takula Tofao na helmet.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een bewoner van Nias in krijgskleding TMnr 10005458.jpg|Residente sa Nias nakasulot gubing militar.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Studioportret van twee mannen in krijgskleding Zuid-Nias TMnr 60042492.jpg|Duwang lalaki nakabadong panggera, South Nias.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Studioportret van een man in krijgskleding TMnr 60046761.jpg|Retrato nin lalaki nakabado bilang sarong manggubat.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Groepsportret met mannen in krijgskleding Zuid-Nias TMnr 60009097.jpg|Retrato nin ripondipon nakabarado sa gubing militar, South Nias


## Hilnga man
* Katapu
* Paseki

## Toltolan
Siṃha

An **Siṃha** iyo an ikakagduwang bulan kan kalendaryong solar kan Indya.

An Siṃha katimbang kan tanda nin zodiacal kan Leo, asin nagsusuknong nin haros mga ikaduwang kabangaan nin Agosto asin mga enot na kabangaan kan Setyembre sa Gregoryanong kalendaryo. Sa mga tekstong Vedic, an bulan nin Simha inaapod na **Nabhas** (IAST: Nabhas), alagad sa suanoy na mga tekstong ini mayo iyan nin mga katumbas na zodiacal. An solar na bulan nin Simha nagsusuknong sa sa lunar na bulan kaiyan na Bhadrapada, sa mga kalendaryong Hindu na lunisolar. An Simha iyo an katapusan kan panahon nin monsoon asin an kapinonan kan tagrakdag para sa subkontinente kan India. Iyan mas naenot sa solar na bulan nin Karkaṭa, asin sinundansolar na ngng bulan nin Kanyā.

An bulan nin Simha inaapod na *Avani* sa kalendaryong Tamil na Hindu. An suanoy asin Edad Media na mga tekstong Sanskrito kan India nagkakalaenlaen sa saindang mga pagkarkulo manongod sa lawig kan Simha, arog kan ginigibo ninda sa ibang bulan. Halimbawa, an *Surya Siddhanta*, na may petsang c. 400 CE, an lawig kan Simha kadtong 31 aldaw, 0 oras, 26 minutos asin 48 segundo. Sa kabaliktaran, kinarkulo kan *Arya Siddhanta* an lawig kan bulan nin Simha na 31 aldaw, 2 oras, 5 minutos asin 31 segundo.

Makahulogan an mga pangaran kan mga solar na bulan nin Indya sa mga epigrapikong pag-adal kan Habagatan na Asya. Halimbawa, an bulan na simha, kaiba an iba pang mga bulan nin solar na arog kan Makara, nakuang nakaukit sa mga templo sa Habagatan na Indya. An Hadeng Pandya na si Hadeng Jatavarman Sundara-Pandaya II pinagdusay an templo nin Kalisvara sa Kalayar Kovil sa saiyang ika-12ng taon nin pagreynar, binasa an sarong inskripsiyon, sa ikatolong tithi kan ikaduwang taytay kan bulan nin Simha, na katimbang kan Miyekules Agosto 27, 1287.

An Simha saro man na tanda nin astrolohiya sa mga sistema nin horoskopo nin India, na katumbas kan Leo (astrolohiya).

An Simha iyo man an ika-19ng bulan sa kalendaryong Darian para sa planetang Mars, kun suarin an Saldang minabagtas sa sektang subangan kan konstelasyon na Leo siring kan maheheling hale sa Mars.

## Toltolan
Taqwa

An ***Taqwa*** (Arabe: تقوى, *taqwā/taqwá*) iyo an terminong Islamiko para sa pagigin presente sa agimadmad asin may pagkaisi sa eksistensya kan Dios, kan katotoohan, "kabanalan, takot sa Dios". Parati ini nakukua sa Quran. An mga nagsasagibo nin taqwa - sa mga tataramon ni Ibn Abbas, "an mga paratubod na naglilikay ki Shirk kaiba si Allah asin na nagtatrabaho sa Saiyang pagkuyog" — inaapod na ***muttaqin***.(Arabe: لْ المُتَّقِين, **).

## Toltolan
Orgiya

Sa pangkaraniwan na paggamit, an **Orgiya** na midbid sa Ingles bilang *orgy*, iyo an pangyayari kun saen an labi sa duwang tawo na dai mababa sa limang tawo na nagkikitoan na magkaibahan, na minsan inaapod na **pagdurog na panggrupo**. Sa ibang kahulugan, an orgiya iyo an sarong gibohon o aktibidad na isinasagibo na mayong limitasyon o kasagkoran o pagbabawal. Orihinal na naggikan an kataga gikan sa Latin, na may orihinal na kahulugan na nanonongod sa sarong piyesta o dakulang saramaan asin handaan nin sarong mayaman na namamanwaan. Kapag nagkakakan an mga suanoy na Romano, sinda haros nakahigda na, asin an pagkaon dinadara sa sainda kan mga uripon. An mga uripon na ini iyo an nagtatao man nin kaalingan na komun na imbwelto an tugtog asin nagsasayaw na mga uripon.

An pakikisumaro sa sarong orgiya iyo an sarong komun na pantasyang sekswal, asin an mga orgiya iyo an rinerepresentar sa mga literaturang popular asin mga pelikula, daing siring na sa mga pelikulang pornograpiko.

Sa iba pang paggamit, an katagang orgiya ginagamit man sa mga ekspresyon o panaramtaram na nagpaparisa nin sobra o mayong pinipili, siring kan mga pariralang "orgiya nin mga kolor" o kaya an "orgiya nin pangwawasak".

## Toltolan
Simbahan nin Tondo

An **Parokya nin Santo Niño de Tondo**, midbid man bilang **Simbahan nin Tondo**, iyo sarong Romano Katolikong simbahan sa Tondo, Manila na naitogdas kan mga Agustiniyano. Ini an harong kan imahe nin Umboy na Hesus na orihinal na gikan sa Acapulco, Mexico asin iyo pigtao kan sarong mayaman na merkanto sa Arsobispo kan Manila sa panahon na ito, na dagos pigtao niya man sa kura-paroko kan Tondo, Manila. Poon 1572, an imahe kan Santo Niño iyo nagtinir na sa simbahan na ini.

## Hilingon man
* Katedral nin Manila
* Simbahan nin Binondo
* Simbahan nin San Agustin (Manila)

## Toltolan
Katedral nin Kalookan

An **Katedral nin Kalookan**, midbid man bilang **Katedral-Parokya nin San Roque**, iyo an katedral o tukawan kan Romano Katolikong Diyoseso nin Kalookan, mahihiling harani sa pagsabatan kan Ika-sampolong Abenida asin Kalye A. Mabini sa Poblacion, Caloocan, Metro Manila, Filipinas.

An simbahan iyo mahihiling sa pira sanang metro hali sa *[[poblacion]]* o sentral na bisinidad kan syudad. An presenteng kura-paroko kaini iyo si Pablo Virgilio S. David, D.D., an Romano Katolikong Obispo kan Kalookan, asin an rektor kaini iyo si Jeronimo Maria J. Cruz, V.G. An katedral iyo dedikado sa santo na si San Roque. 

## Mga panluwas na takod

* San Roque Cathedral
* Official Web Site of the San Roque Cathedral Ministry of Altar Servers
* UCANEWS Diocese Profiles
* Nuestra Señora dela Nieva (Our Lady of the Snow)
Kryptonita

An **Kryptonita** sarong piksyunal na materyal na sa pangenot minalataw sa mga estoryang Superman na ipinublikar kan DC Comics. Sa pinakasikat na porma kaiyan, iyan berde, kristal na materyal na hale sa harong ni Superman na Krypton na nagpapaluwas nin napapalaen, mararang radiasyon na pwedeng magpaluya asin gumadan pa ngani sa mga Kryptoniano. An radiasyon nin Kryptonita pwedeng magluwas sa paagi kan ano man na elemento apwera sa tingga. Sa siring, si Superman igwa nin espesyal na gubing na gibo sa tingga nganing protehiran an saiyang sadiri sa radyasyon. Igwa pa man nin ibang variety na kryptonita, arog kan pula asin bulawan na kryptonita, na igwa nin naiiba pero sa pangkagabsan negatibo pa man giraray an epekto. Huli sa popularidad kan Superman, an kryptonite nagin nang sarong taramon para sa sarong pambihirang mapang-aaping kaluyahan, kasingkahulogan kan "Achilles' heel". Sinda Batman, Lex Luthor, Metallo, asin Titano iyo an apat na bantog na karakter na parateng ipinepresentar na naggagamit nin kryptonita - an enot na nagdara kan bagay na iyan bilang ultimong paagi tanganing papondohon an saiyang kaalyadong si Superman kun siya kontrolado o dai man nakikompromiso, na an sunod na duwa ginagamit an mineral tanganing olangon si Superman o ilinalaog iyan sa mga armas, asin an ikaapat na paagi tanganing makaprodusir nin sinag nin radiasyon nin kryptonita hale sa saiyang mga mata pakatapos na liwaton kan sobrang exposure sa kryptonita asin uranium.

## Toltolan
Tondo, Manila

An **Tondo** iyo sarong distrito na mahihiling sa Manila, Filipinas. Ini an pinakadakula sa hiwas nin kadagaan asin populasyon sa 16 na distrito kan Manila, na igwa nin 631,313 na katawo base sa senso kan 2015 asin pigbibilog nin duwang kongresyonal na mga distrito. Ini man an ikaduwang may pinakahalangkaw na densidad sa mga distrito kan syudad.

## Lista kan mga Barangay

### Enot na Distrito
Sona 1: Barangay 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, and 10

Sona 2: Barangay 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 25, 26, 28, 29, 30, 31, and 32

Sona 3: Barangay 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41, 42, 43, 44, 45, 46, and 47

Sona 4: Barangay 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, and 55

Sona 5: Barangay 56, 57, 58, 59, and 60

Sona 6: Barangay 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, and 75

Sona 7: Barangay 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, and 90

Sona 8: Barangay 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, and 106

Sona 9: Barangay 107, 108, 109, 110, 111, 112, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, and 123

Sona 10: Barangay 124, 125, 126, 127, 128, and 129

Sona 11: Barangay 130, 131, 132, 133, and 134

Sona 12: Barangay 135, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, and 146

### Ikaduwang Distrito
Sona 13: Barangay 147, 148, 149, 150, and 151

Sona 14: Barangay 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160, 161, 162, 163, 164, and 165

Sona 15: Barangay 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174, 175, and 176

Sona 16: Barangay 177, 178, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, and 186

Sona 17: Barangay 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, and 197

Sona 18: Barangay 198, 199, 200, 201, 202, 202-A, 203, 204, and 205

Sona 19: Barangay 206, 207, 208, 209, 210, 211, and 212

Sona 20: Barangay 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, and 220

Sona 21: Barangay 221, 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, and 233

Sona 22: Barangay 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 243, 244, 245, 246, 247, and 248

Sona 23: Barangay 249, 250, 251, 252, 253, 254, 255, 256, 257, 258, and 259

Sona 24: Barangay 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, and 267

## Mga panluwas na takod
**[http://www.artnet.com/artists/fernando-cueto-amorsolo/after-fishing-in-tondo-manila-oSaCTb6G3Qoz6V8oDuYiaw2 After Fishing in Tondo, Manila],* *oil on canvas* ni Fernando Amorsolo, 1927. 58.4 x 96.5&nbsp;cm.
**[http://www.artnet.com/artists/fabian-de-la-rosa/casa-de-pescadores-en-tondo-fishermens-houses-MddxviDwriOhAsVcQm4zGw2 Casas de Pescadores en Tondo ("Fishermen's Houses, Tondo")],* *oil on canvas* ni Fabian de la Rosa, 1928. 50 x 70&nbsp;cm.
*

## Toltolan
Klima

Angiii **klima** iyo an halawig na dalagan nin panahon sa sarong rehiyon, na sa parate nang labing 30 taon  nin panahon poon sa mga bulan sagkod sa minilyon na taon. An nagkapira sa mga pagkakalaen sa meteorolohikal na parateng sinosokol iyo an temperatura, harasahas, presyon  nin atmospera, duros, asin pesipitasyon. Sa mas mahiwas na sentido, an klima iyo an kamugtakan kan mga elemento kan sistema nin klima, kaiba an atmospera, hidrospero, cryospero, lithospero asin biospero asin an interaksyon sa pag-ultanan ninda. An klima nin sarong lugar apektado kan saiyang latitud, longhitud, terrain, altitud, daga na ginagamit asin pinakaharaning mga lawas nin tubig asin kan mga sulog kaiyan.

An mga klima pwedeng klasipikaron segun sa promedyo asin tipikong mga pagkakalaen, kadaklan sa temperatura asin presipitasyon. An pinakagamit na mukna kan klasipikasyon iyo an klasipikasyon kan klima na Köppen. An sistemang Thornthwaite, na ginagamit poon pa kan 1948, kaiba an ebapotranspirasyon kaiba an temperatura asin impormasyon dapit sa presipitasyon asin ginagamit sa pag-adal nin biolohikong pagkalaenlaen asin kun paano an klima nakaaapektar diyan. Sa katapustapusi, an mga sistema nin Bergeron asin Spatial Synoptic Classification nakasentro sa ginikanan nin aire na nagtatao nin kahulogan sa klima nin sarong rehiyon.

An Paleoklimatolohiya an pag-adal sa suanoy na mga klima. An mga espesyalista sa klima naghihingoang ipaliwanag an mga pagkakalaen sa gabos na parte kan Daga durante kan ano man na partikular na peryodo nin heologiko, poon sa panahon kan paglalang kan Daga. Mantang nagkapira sanang direktang obserbasyon sa klima an makukua bago kan ika-19 siglo, an mga paleoklima hinuhuna na gikan sa mga *proxy variables*. Kaiba diyan an mga ebidensya na bakong biotiko—siring kan sedimento na yaon sa mga kama nin danaw asin mga pidaso nin yelo—asin biotikong ebidensiya na arog baga nin mga singsing kan kahoy asin korales. An mga modelo kan klima iyo an mga matematiko na mga modelo kan nakaagi, sa presente, asin sa mga klima sa ngapit. An pagbago nin klima pwedeng mangyari nin labi-labi kalawig asin haralipot na beses hale sa laen-laen na dahelan. An dai pa sana nahahaloy na pag-init tinutukar sa globong pag-init, na nagbubunga nin pag-init nin mga redistribusyon. Halimbawa, "an 3 °C [5 °F] pagbabago sa taonan na temperatura katimbang nin pagbalyo nin mga 300—400 km [190-250 kilometros] sa latitud (sa templadong sona) o 500 metros [2,600 piye] sa langkaw. Kun siring, an mga species an piglalaoman na magbalyo paitaas sa elebasyon o pasiring sa mga palo sa latitud bilang simbag sa pagliwat kan mga sona nin klima".

## Toltolan
Quiapo, Manila

An **Quiapo** () iyo sarong distrito kan syudad nin Manila, sa *National Capital Region* kan Filipinas. Pigbibisto bilang an "*Old Downtown of Manila*", an Quiapo iyo an harong kan Simbahan nin Quiapo, kun sain an kapistahan kan Itom na Nazareno iyo piggaganap na igwang milyong katawo nag-aabot kada taon. An Quiapo iyo bisto man bilang lugar nin mga barakalon.

An Quiapo iyo heograpikong mahihiling sa pinakatahaw kan syudad nin Manila. Yaon an Salog Pasig asin Estero de San Miguel sa sur kaini, an San Miguel sa subangan, Abenida Recto sa norte asin Abenida Rizal sa solnopan.

## Mga Barangay

An Quiapo pigbibilog nin 16 na mga barangay: an Barangay 306, 307,308, asin 309 iyo parte kan Sona 30; an Barangay 383, 384, 385, 386, 387, asin 388 iyo parte kan Sona 39; asin an Barangay 389, 390, 391, 392, 393, asin 394 iyo parte kan Sona 40 kan Syudad nin Manila.   

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Quiapo Church Manila.JPG|Façade kan Simbahan nin Quiapo
File:Plaza Miranda, Quiapo, Manila (July 2022).jpg|Plaza Miranda
File:BasilicaofSanSebastianjf0518 02.JPG|Basilika nin San Sebastian
File:Welcome Arch at Muslim Town in Quaipo, Manila (January 2020).jpg|Arko kan Muslim Town


## Mga notableng tawo
* Julio Nakpil
* Rosemarie Gil

## Mga panluwas na takod
*

## Toltolan
Georg Lenck

Si **Georg Lenck** (minsan sinusurat **Lembke**) (7 Nobyembre 1685 – 22 Marso 1744) sarong Aleman na musiko.

## Biograpiya
Si Lenck namundag sa Reichenbach, Vogtland, Saxony, asin siya sarong Kantor sa Laucha an der Unstrut, harani sa Naumburg kan siya nakipag'ulay na daing kinaabtan na magin kuta Thomaskantor sa Leipzig, na kan huri itinangro' an pwesto ki Johann Sebastian Bach.

Kan 1725, siya nanombrahan Kantor sa Weissenfels, na siring an saiyang trabaho hanggan siya nagadan.

## Toltolan
Beryl Fletcher

Si **Beryl Joan Fletcher** (31 Mayo 1938 – 21 Pebrero 2018) sarong feministang taga New Zealand na nobelista. An enot niyang nobela, *The Word Burners*nagkamit kan 1992 Commonwealth Writers' Prize, Best First Book, Asia/Pacific region.

Siya naggradwar sa University of Waikato na may degree'ng Master sa Sociology kan 1979. Siya Writer in Residence sa University of Iowa, International Writing Program. Kan 1999, siya Writer in Residence sa Waikato University. Kan 2005, siya nagin Ledig House International Writers’ Resident. Kan 2006, siya Writer in Residence sa Randell Cottage.

## Mga trabaho
*; Spinifex Press, 2002, 
*
*
*
**Juno and Hannah*. Spinifex Press. 2013. 

### Memoir
*

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Author's website 
*Beryl Fletcher interview, The University of Iowa, Nov. 18, 1994 
*"Her way", *New Zealand Listener*, Beryl Fletcher, July 5, 2003
Brahmani

Si **Brahmani** (Sanskrito: ब्रह्माणी, IAST: *Brahmāṇī*) o **Brahmi** (Sanskrito: ब्राह्मी, IAST: *Brāhmī*), saro sa pitong inang Hindu na inaapod na Sapta Matrikas. Siya sarong porma nin Saraswati asin pigkokonsiderar bilang Shakti kan diyos na kaglalang na Brahma sa Hinduismo. Saro siyang aspekto kan Adi Shakti, na igwa kan "Rajas Guna" asin kun siring iyo an ginikanan kan poder ni Brahma.

## Toltolan
El Niño

An **El Niño** (literal na 'An Aking Lalaki') iyo an maimbong na kabtang kan El Niño–Habagatan na Osilasyon (Ingles: *El Niño–Southern Oscillation* (ENSO)) asin asosyado sa sarong grupo nin mainit na tubig sa kadagatan na nagtatalubo sa sentral asin subangan-sentral equatorial Pacific (haros sa pag - oltanan kan International Date Line asin 120°W), kaiba an lugar na harani sa baybayon nin Pasipiko kan Amerika del Sur. An ENSO iyo an siklo nin mainit asin malipot na temperatura sa ibabaw kan dagat kan tropikal na sentral asin sirangan na Dagat Pasipiko. 

An El Niño iniibanan nin halangkaw na presyon nin aire sa solnopan na Pasipiko asin hababang presyon nin aire sa sirangan na Pasipiko. An mga kabtang kan El Niño na midbid na naglawig nin apat na taon; minsan siring, ipinapaheling kan mga rekord na an mga siklo naglawig nin duwa asin pitong taon. Durante kan pagtalubo kan El Niño, nagkakaigwa nin oran sa pag-oltanan nin Setyembre-Nobyembre. An malipot na kabtang kan ENSO Kastila: La Niña, lit. 'An Aking Babaye', kaiba an SSTs sa sirangan na Pasipiko hababa sa promedyo, asin presyon nin aire halangkaw sa sirangan na Pasipiko asin hababa sa solnopan na Pasipiko. An siklo kan ENSO, kaiba na diyan an El Niño sagkod La Niña, iyo an nakawsa nin mga pagbabago sa bilog na kinaban sa temperatura asin uran.

Apektadong marhay an mga nag-ooswag na mga nasyon na depende sa saindang sadiring agrikultura asin paninira, partikularmente sa mga nasa linderos kan Dagat Pasipiko. Sa kabtang na ini kan Oscillation, an tiponan nin mainit na tubig sa Pasipiko harani sa Amerika del Sur parateng mainit harani sa aldaw nin Kapaskohan. An orihinal na frase, an El Niño de Navidad, naglataw dakol na siglo na an nakaagi, kan an mga parasira sa Peru nginaranan an pangyayari sa panahon pakatapos kan bagong mamundag na si Cristo.

## Toltolan
Super Inggo

An ***Super Inggo*** sarong seryeng pantasya nin ABS-CBN na nominado sa Internasyunal na Emmy. Nag'iitok an istorya sa sarong aking edad sampolo (10) na si Budong (Makisig Morales), na nangingiturogan na magin tunay asin lubos na *superhero* (heroeng matibayon).  Alagad mayo sa saiyang pagkaaram siya may pambihirang kusog assin abilidad na saiyang minana sa saiyang tatay na *superhero* asin ina na maraot ugale.  Nagpoon an serye kan Agosto 28, 2006 asin nagtapos an enot na episodyo kan Pebrero 9, 2007, na nakaranggo sa bilang 2 sa grado nin Nielsen Ratings sa bilog na Filipinas.  Napaluwas otro ini kan Nobyembre 3, 2007 asin pigtitulohan, ***Super Inggo 1.5: Ang Bagong Bangis*** bilang pamoon na  tagbo' sa mga mag'aaboton na kahamanan sa Ikaduwang Episodyo kan serye.

Nagpoon an ***Super Inggo: The Director's Cut*** kan Septyembre 22, 2008

## Toltolan
Pratyangira

Si **Pratyangira** (Sanskrito: प्रत्यङ्गिरा, *Pratyaṅgirā*), na inapod man na **Atharvana Bhadrakali**, **Narasimhi**, **Simhamukhi**, asin **Nikumbala**, sarong Hindung diosa na asosyado sa Shaktismo. Ilinaladawan siya na iyo an enerhiyang babae asin konsorte ni Narasimha. Segun sa Tripura Rahasya, siya an dalisay na kapahayagan kan grabeng kaanggotan nin Tripura Sundari. Sa Vedas, si Pratyangira irinerepresentar sa porma ni Atharvana Bhadrakali, an diosa kan mga Atharva Veda asin mga magical spells. Si Narasimhi kabtang kan inang diosa sa Saptamatrika.

## Toltolan
Tripura Rahasya

An **Tripura Rahasya** (Devanagari: त्रिपुरा रहस्य, *Tripurā Rahasya*) na boot sabihon *An Misteryo lampas sa tolong siyudad*, sarong suanoy na literaryong gibo sa Sanskrito na tinutubod na isinasaysay ni Dattatreya ki Parashurama. Saro ining suanoy na pangenot na teksto na saro sa mga tratado sa eskwelahan nin Advaita kan klasikong mga Metapisiko sa Indya.

## Toltolan
Jesus Crispin Remulla

Si **Jesus Crispin** "**Boying**" **Catibayan Remulla** (; namundag Marso 31, 1961) sarong Filipinong abogado, politiko, asin brodkaster na sa presente nagseserbing Sekretaryo nin Hustisya poon 2022. Siya dati nagserbing  representante kan Caviteng ika-7ng distrito poon 2019 abot 2022, na pwesto dati kinaptan niya kan 2010 abot 2013, asin siya sa presente an House Senior Deputy Majority Leader. Siya nagserbi man na gobernador probinsyal nin Cavite poon 2016 sundo 2019, asin nagin representante kan ika-3 distrito poon 2004 abot 2010. Siya iyo man an host sa "Executive Session" sa radyo DZRH. Si Remulla iyo an saro sa matanog na nagkontra sa ABS-CBN asin saro sa 70 kongresistang nagsayuma na ipadagos an prangkesa kan ABS-CBN.

Si Remulla nagkuang political science na kurso sa University of the Philippines College of Law kan 1987 asin igdi siya naggradwar. Siya myembro man kan Upsilon Sigma Phi fraternity. Siya nakapasar sa bar exam kan 1988. Siya myembro man kan dinastiya politikal  nin mga Remulla: An ama niya, si Juanito, nagin gobernador probinsyal nin kag'apat na taon. An tugang niya si Gilbert, na dating reporter sa telebisyon sa ABS-CBN, nagin representante kan ika-2ng distrito poon 2001 abot 2007. An saro niya pang tugang na si Jonvic, iyo an presenteng gobernador probinsyal.
## Toltolan
Mga Probinsya nin Angola

An Angola nababanga' sa kagwalong probinsya, na apod man ngani sa Portuges komo *províncias*:
{| style="width:100%; background:transparent;"
|- valign="top"
|

## Toltolan

## Bibliograpiya
*
Annalisa Cochrane

Si **Annalisa Cochrane** (namundag Hunyo 21, 1996) sarong Amerikanang aktres.

## Filmograpiya
* The Bride He Bought Online (2015)
* Baby Daddy (2015)
* Modern Family (2016)
* The Night Stalker (2016)
* Major Crimes (2016)
* Air Jaws: Night Stalker (2016)
* Emma's Chance (2016)
* Henry Danger (2017)
* It's Always Sunny in Philadelphia (2017)
* Famous in Love (2017)
* Days of Our Lives (2017)
* The Young and the Restless (2017)
* Brown Girls (2017)
* Cobra Kai (2018-2025)
* Heathers (2018)
*  (2018)
* Kappa Crypto (2018)
* Weird City (2019)
* Into the Dark (2019)
* Apparition (2019)
* Confessional (2020)
* One of Us Is Lying (2021-2022)

## Toltolan