Agustina de Aragón

**Agustina Raimunda Maria Saragossa i Domènech** o **Agustina of Aragón** (Marso 4, 1786 - Mayo 29, 1857) sarong heroeng Espanyol na nagsurog sa Espanya durante kan Gerang Peninsular, enot bilang sibilyan asin huri komo propesyonal na opisyal sa Pwersang Kastila. Midbid bilang "an Spanish Joan nin Arc," siya an nagin tema kan dakulon na soanoy, mitolohiya, asin obra, kaiba na diyan an mga panurat Si Francisco Goya asin an tula ni Lord Byron.

## Paglusob nin Zaragoza

Kan tag-init nin 1880, si Zaragoza saro sa huring siyudad sa norteng Espanya na dai man naghulog pasiring sa pwersa ni Napoleon asin kun siring kaini, kan panahon nin Enot na Siege of Zaragoza (1808), nakadangtol sa kadakulon na Mga dulag na nagdudurulag sa nagdadangadang na Grande Armee. Kan amay na Hunyo, an Pranses nagpoon mag'abante sa Zaragoza, na dai pa nakaheling nin gera sa laog nin mga 450 taon asin kinapotan kan sarong sadit na pwersa probinsyal sakop ni Jose de Palafox y Melci, na an heroe maabot sa karibal na si Agustin.

Kan Hunyo 15, 1880, an hukbong Pranses sinalakay an Portillo, sarong suanoy na tata pasiring sa siudad na idinedepensa nin sarong grupo nin mga parasalakat kan daan nang mga ampas asin biyong daog - dakol na grupong boluntaryo. Aguasina, pag-abot sa mga rampar na may basket nin mansanas tanganing ipakakan an mga parabadil-gadan, pighihiling ninda an karaning parasurog minabagsak sa French baynerts. Naglusob an mga tropang Kastila, nagsapo nin grabeng kasiribotan, asin binayaan na ninda an saindang pwesto. Sa mga tropang Pranses pirang metro an rayo, si Agustina mismo nagdalagan paabante, na komo sarong kanyon, asin pigtotomoy niya an ratak, nag'ayaw nin alon nin mga paraatake sa oras-minsan ngane magropot.

An pakaheling nin sarong nagsosolong babae na makosog an boot na naghuhuruhod sa mga kanyon ipinasabong an nagdudulag na tropang Kastila asin iba pang boluntaryo tanganing bumalik saka tumabang saiya. Pakatapos nin madugong pakikilaban, binutasan kan mga Pranses an pananalakay sa Zaragoza asin binayaan ninda an pagsalikop sa laog nin pirang halipot na semana bago magbalik tanganing makilaban pasiring sa siudad, harong-harong. Huli sa gastos nin tawo na nagigin totoong terible sa duwang lado asin daing paglaom na nakikompromiso an mga desensyo kan siudad, inako ni Palafox sa katapustapusi an dai malilikayan asin napipiritan siang sumuko an siyudad sa Pranses. Sa ibong kan pagkadaog sa huri, an ginibo ni Agustin nagin inspirasyon sa mga nagkokontra sa Pranses.

## Popular na kultura

An Agustina lang an malinaw na mabibistong pigura sa The Disasters of War ni Goya, na siya mismo gikan sa parehong siyudad.

Si Lord Byron nagsurat nin nagkapirang detalyadong marhay na bersikulo sa Childe Harold manongod ki Agustin. Si Byron midbid na nagbiahe sa bilog na Europa, na parateng minatindog sa mga lugar dai nahaloy bago dumatong an Britanong mga soldados. Apesar pigkokonsiderar sya nin kadaklan na kritiko bilang sala sa rason na siya may agom na, si Childe Harold malinaw na nagsasabi na sarong mayor na dahelan sa pagdalagan tanganing idepensa an siyudad paagi kan pagmanting kan mga canyon iyo na si Agustin nagkaigwa nin bawal na pagkamoot sa siudad sa pangaran ni Raul asin ta ini mahiling haraning gayo an saiyang mortal na lugad sa atubangan na linya na nagpatalsik kan saiyang gawe-gawe. Apesar na dai pa daa nagkahilingan si Agustin bago magsurat ki Childe Harold, an mga rekord nagpapahiling na sindang duwa talagang nagtagboan pagkatapos.

An buhay ni Agustin pigladawan kan pelikulang silensiyong *Agestina nin Aragon* kan 1929. Ginampanan siya ni Aurora Bautista kan taon 1950 CIFESA pelikulang Agusina nin Aragon.

## Hilingon pa

** Casta Álvarez
** Juana Galán
** Maria Pita
** Deborah Sampson
** Molly Pitcher
** Francisca Carrasco Jimenez
** Anna Maria Lane
** Giuseppa Bolognara Calcagno

## Mga toltolan