open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rodrigo Gil de Hontañón

Si **Rodrigo Gil de Hontañón** (1500–1577) sarong  arkitekto sa Renasimyento.

Siya namundag sa Rascafría. An saiyang trabaho sa estilong gotiko na nasasalakan kan estilong sa renasimyento. An saiyang trabaho kabarali diyan an Palace of Monterrey sa Salamanca, an Palace of Guzmanes sa León, asin an surungan kan Colegio Mayor de San Ildefonso sa University of Alcalá de Henares. Siya nagtrabaho sa Arzobispo Fonseca College asin sa Convent of San Esteban, pareho sa Salamanca asin man an Cathedral of Ciudad Rodrigo.

Siya saro sa aki ni  Trasmeran mason nagngangaran Juan Gil de Hontañón, si Rodrigo padagos sa pagtrabaho sa katedral nin Salamanca asin Segovia, pareho napu'nan kan  saiyang ama sa estilong Gotiko.

Si Gil de Hontañón nagadan sa Segovia kan 1577. An saiyang personal na estilo nakaimpluwensya sa modernong mga arkitekto arog ki Antonio Palacios.

## Kataytayan nin mga ladawan

Valladolid - Iglesia de La Magdalena 004.jpg|Simbahan nin La Magdalena
Catedral3.JPG|Katedral nin Siyudad nin Rodrigo
Colegiata Abacial de Santa Ana.jpg|Plaza Mayor de Peñaranda de Duero
Iglesia San Esteban Salamanca.jpg|Simbahan nin San Esteban, Salamanca
Golpo kan Ragay

An **Golpo kan Ragay** sarong golpo yaon namumugtak sa Bicol Peninsula sa isla nin Luzon nin  Filipinas, parte kan inaapod na Sibuyan Sea. Ini nakasuway sa Suba' nin Tayabas gibo kan Bondoc Peninsula sa bandang sulnopan. An golpo sinasakop an mga probinsya nin Quezon asin Camarines Sur.
Malayo na Malasya

An **Malayo na Malasya** () o **Malasyano** ()endonymically midbid sa **Panusugan na Malayo** () o simpleng **Malayo** (, dinaglat sa **BM**)iyo an pinanusugan na porma kan tataramon na Malayo na piggagamit sa Malasya asin piggagamit man sa Singapura asin Brunay (kabaliktadan sa barayti na ginamit sa Indonesya, na minatukdo na tataramon na "Indones"). An Malayo na Malasya iyo an pinanusugan gikan sa diyalektong Johor–Riau kan Malayo, partikular sa sarong tangkay na pigtataram sa estado kan Johor sa habagatan kan Rawis nin Malayo. Ito pigtataram kan kadaklan sa populasyon kan Malasya, dawa man inot na nakanunuod an kadaklan sa sarong bernakular na diyalektong Malayo o lain pang mga subong tataramon.

## Toltolan
Vicente Acero

Si **Vicente Acero y Arebo** (c. 1675/1680 &ndash; 1739) sarong Espanyol na Barokong arkitekto na nag'ambag nin damot sa desenyo asin pagtugdok kan katedral sa Granada, Guadix, Cádiz, asin sa Málaga.

Siya namundag sa Cabárceno, Cantabria, kan mga taon 1675 o 1680, asin siya nakanood arkitektura ki Francisco Hurtado Izquierdo (1669–1725).Siya nagtrabaho sa iba-ibang kargo sa mga katedral sa estilo ni Diego de Siloe, na saiyang inumaw na husto sa mga sinurat niya.

Palaen kan mga trabaho niya sa mga katedral sa Granada, Guadix, Cádiz, asin Málaga, nagdesenyo man siya kan palasyo kan mga Duke nin Medinaceli na ini harani sa Puerto de Santa María sa Cádiz (1724), sa santuario kan charterhouse ni Santa Maria de El Paular sa Rascafría, Community of Madrid, asin kan simbahan nin San Sebastián sa Antequera (1738).

Siya nagadan sa  Seville kan 1739, kan oras na gayo siya nagpapartisipar sa paghaman asin pagdesnyo kan Royal Tobacco Factory.

## Toltolan
Sun Tzu

Si **Sun Tzu** ( ; ) sarong Tsinong heneral, paraestrahiya militar, parasurat, asin pilosopo na nabuhay sa peryodo nin Zhou'ng Subangan nin Antigong Tsino. Si Sun Tzu pinagtutubodan na iyo an kagsurat kan *[[An Arte sa Pakikigera]]*, sarong obra dapit sa estratihiya militar na nakaimpluwensyang gayo sa Sulnopan asin Asyanong Subangan na pilosopiya saka dapit sa pag'isip militar. An saiyang trabaho nasentrong gayo sa mga alternatibong paagi sa pakikibaka, siring kan panlalansi, pag'abala, paggamit nin mga espiya asin alternatibo mismo sa pakigera, an pakiki-alyansa, an paggamit nin panlalansi, an makiuyon na magpahunod, sikyera temporaryo, sa mas makukusog na kalaban. Si Sun Tzu iginagalang nanggad sa Tsinong kultura asin sa Subangan Asyanong kultura komo sarong pigurang militar asin historikal. An saiyang pangaran pagkamundag **Sun Wu** () asin luwas kan saiyang pamilya bantog siya sa pangaran na kortesiyang pangaran  **Changqing** (). An bansag na *Sun Tzu* na igdi mas popular siyang apodon, sarong honoripiko  na boot sabihon "Kagurangnan Sun".

Sinasabi na an tunay pagkatawo ni Sun Tzu historicity pigdududahan pa. An Dinastiyang Han na istoryador na si Sima Qian asin ibang tradisyonal na mga historyador na Tsino ikinakaag siya bilang ministro ki Hadeng Helü nin Wu asin ikinakaag an panahon niya sa 544–496 BC. An mga modernong iskolar na inaako an pagkatotoo niya tinatantya na an saiyang librong *An Arte sa Pakikigera* sa panahon na Peryodong Pagdiringkilan nin mga Estado basado sa estilo nin komposisyon asin deskripsyon kan pag'gegera. An ibang tradisyonal na usipon  nagsasabi na an makuapo kan heneral na si Sun Bin nagsurat man nin treatise dapit sa taktika militar, titulado man na *[[Sun Bin's Art of War|The Art of War]]*. Nin huli ta sa mga lumang klasikal na Tsinong mga ginuhit si Sun Wu asin si Sun Bin parehong tawo nagngangaran na Sun Tzu, asumido an duwa parehong tawo, bago nadiskubre totoo an treatise ni Sun Bin kan 1972.

An trabaho ni Sun Tzu naumaw na gayo asin ginamit sa Asyanong Subangan na mga gera poon kan ini nagkabarasa. Kan ika-20ng siglo, an *An Arte nin Pakikigera* nagin popular na marhay asin nahiling tolos an praktikal na aplikasyon maski sa sosyedad nin Sulnopan man. Ini dagos na naimpluwensya an dakul na mga pagkompetensyang mga paghingoa sa kinaban, sa kultura, politika, negosyo, asin isports.

## Toltolan
Ikaanom na Asesment Report kan IPCC

An **Ikaanom na Asesment Report** (Ingles: *Sixth Assessment Report o AR6*) kan United Nations (UN) Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) iyo an ikaanom sa mga serye nin report na pig-aases an syentipiko, teknikal, asin socio-ekonomikong impormasyon mapadapit sa pagbago nin klima. Pigtatrabaho nin tulong Working Groups (WGI, II, asin III) an minasunod na mga topiko: The Physical Science Basis (WGI); Impacts, Adaptation and Vulnerability (WGII); Mitigation of Climate Change (WGIII). Sa mga ini, an inot na pag-adal napublikar kan 2021, an ikaduwang report kan Pebrero 2022, asin an ikatulo kan Abril 2022. An pinal sintesis report dapat na matapos kan kahurihan nin 2022. 

An inot sa tulong working groups nagpublikar kan report kaiyan kan 9 Agosto 2021, *Climate Change 2021: The Physical Science Basis.* Nagsusuma-tutal nin 234 syentista hali sa 66 na nasyon an nagkontribwir sa inot na working group (WGI) report. An mga awtor nagtindog sa labing 14,000 na syentipikong papel tanganing gumibo nin 3,949-pahinang report, na inaprubaran kaidto kan 195 gobyerno. An dokumentong Summary of Policymakers (SPM) pigsurat nin mga syentista asin inuyunan linya-por-linya nin 195 gobyerno sa IPCC sa laog kan limang aldaw bago an 6 Agosto 2021. 

Segun sa report kan WGI, posible sanang likayan an pag-init nin 1.5 °C (2.7 °F) o 2.0 °C (3.6 °F) kun dakula asin tulos-tulos na mga pagbawas sa greenhouse gas emissions an magibo. Sa sarong front-page story, ilinadawan kan *The Guardian* an report bilang "its starkest warning yet" nin sarong "major inevitable and irreversible climate changes", sarong tema na ipig-aniningal nin dakol na peryodiko siring man nin mga pulitikal na pamayo asin aktibista sa bilong na kinaban.

## Susugan
Migranteng pankapalibutan

An mga **migranteng pankapalibutan** (Ingles: *environmental migrant*) mga tawo na napiritan bayaan an saindang sadiring rehiyon huli sa bigla o halawig na pagbabago sa saindang lokal o rehiyunal na kapalibutan. An mga pagbabagong ini ikinokompromiso an saindang marahay na kamugtakan o pagbuhay, asin kaiba an pinaurog na tigmara, desyertipikasyon, paglangkaw kan dagat, asin pagkaraot kan patter kan panahon (arog baga kan mga amihan). Minsan ngani mayo nin parareho, malinaw na pakahulugan sa pankapalibutan na migrasyon, an ideya nakakakuang atensyon huling an mga naggigibo nin polisiya asin soyal na mga syentista nagpuprubar na ikonseptwalisa an posibleng sosyal na mga epekto kan pagbago nin klima asin iba pang pagkaraot sa kapalibutan, halimbawa na an deporestasyon o pangana na eksploytasyon. 

An "migranteng pankapalibutan" asin "migrante sa klima" (o "climate refugee") ginagamit nin sanglian sa kaparehong mga termino, arog baga kan **ecological refugee**, **environmental refugee**, **forced environmental migrant**, **environmentally motivated migrant**, **environmentally displaced person (EDP)**, **disaster refugee**, **environmental displacee**, **eco-refugee, ecologically displaced person**, o **environmental-refugee-to-be (ERTB)**. An pagkakalain-lain kan mga terminong ini pinagdedebatehan pa hasta sa ngunyan.

## Susugan
Pagbago nin klima asin kaakian

An kaakian mas bulnerable sa mga epekto kan pagbabago nin klima kisa sa mga may edad na. Kinakarkulo kan World Health Organization na an 88% kan nag-eeksistir na pankinaban hilang konektado sa pagbago nin klima na nakakaapektar sa mga aki edad 5 anyos pababa. Sa pagrepaso kan Lancet sa salud asin pagbago kan klima ilinista an mga aki bilang an pinakanaaapektuhan na kategorya huli sa pagbago nin klima. An mga aki mas posibleng marhay man na magadan huli sa mga pankapalibutan na dahilan, giraray na naggigibo saindang pinakabulnerable. An mga nasa syudad maaapektaran nin mas hababang kalidad nin duros asin labi-labi paghibo kan populasyon, asin masasakitan na marhay na pakarhayon an saindang sitwasyon. 

An kaakian mas bulnerable sa pisikal na aspekto sa pagbago nin klima sa gabos kaining porma. An pagbago nin klima nakakaapektar sa pisikal na salud nin sarong aki asin sa saindang marhay na kamugtakan. An lakop na dai pagkapantay-pantay, sa tahaw asin sa laog nin mga nasyon, nagdedeterminar kun pano pigdadanyaran kan pagbago nin klima an kaakian. An kaakian mayo nin boses o atensyon dapit sa pankinaban na reaskyon sa pagbago nin klima. 

An mga tawo na nag-iistar sa pobreng mga nasyon igwa nin mas pagsapo nin hilang asin dikit an kakayahan na atubangon an mga peligro na dara kan pagbago nindo. Haros kabanga an nasa grabeng peligro. 

## Susugan
Makatanusan na transisyon

An **makatanusan na transisyon** sarong framework na pighimo kan paghirong unyon obrero tanganing punan an manlain-lain na sosyal na interbensyon na kaipuhan tanganing makua an mga karapatan asin pagbuhay kan mga trabahador kun an mga ekonomiya nagsasangli pasiring sa sustenableng produksyon, na sa panginot linalabanan an pagbago nin klima asin pinoprotehiran an byodibersidad. Sa Europa, an mga parasuportar sa makatanusan na transisyon gustong pagsaruon an hustisyang sosyal asin klima, halimbawa, para sa mga trabahador sa karbon sa mga nag-uuswag na rehiyon na nakadepende nin karbon na mayo nin ibang mga oportunidad sa trabaho lain sa karbon.

## Kahulugan
Kan nakaaging mga taon, magkapirang organisasyon an piggamit an ideya nin sarong Makatanusan na Transisyon mapadapit sa hustisyang pankalibutan asin/o klima.

## Sa mga polisiya
### Internasyunal na polisiya
Sa United Nations Climate Change Conference sa Paris, France, o COP 21, an mga union asin parasuportar nin makatanusan na transisyon nakumbinsir an mga Partido na iiba an lenggwahe mapadapit sa makatanusan na transisyon asin paggibo nin disenteng trabaho sa preambulo kan Kasunduan sa Paris. 

Sa 2018 United Nations Climate Change Conference in Katowice, Poland, o COP 24, inadoptar kan an mga Pamayo kan Estado asin Gobyerno an Solidarity and Just Transition Silesia Declaration, na itinatampok an kahalagahan nin makatanusan na transisyon siring kan nasambitan sa Paris Agreement, an Panundon kan ILO, asin an United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development. An Deklarasyon ineenkaminar an gabos na may kinaaraman na mga ahensya kan United Nations na iimplementar asin konsideraron an isyu dapit sa makatanusan na transisyon pag minaplano asin minaimplementar nin mga nationally determined contribution, o NDC.

## Susugan
Yair Lapid

Si **Yair Lapid** (, transliterated: , ; namundag 5 No byembre 1963) sarong Israeling politiko asin dating peryodista na nagseserbing ika-14 primer ministro nin Israel poon 1 Hulyo 2022. Dati siya nagserbi bilang alternatibong primer ministro nin Israel asin ministro nin Panluwas na Relasyon poon 2021 sundo 2022. Si Lapid nagseserbi man bilang pamayo kan sentristang partido na Yesh Atid, asin ta siya Lider nin Oposisyon poon 2020 abot 2021 asin Ministro nin Pinansya poon 2013 abot 2014.

## Toltolan
Bulnerabilidad sa pagbago nin klima

An **bulnerabilidad sa pagbago nin klima** (Ingles: *climate change vulnerability*) tinatawan nin kahulugan bilang an "propensisad o predisposisyon na madanyaran" kan pagbago nin klima. Pwede ining iaplikar sa mga tawo alagad pwede man sa mga natural na sistema (ekosistema). Interdepedyente an bulnerabilidad nin tawo asin ekosistema.:SPM-12 Sakop kan bulnerabilidad sa pagbago nin klima "an manlain-lain na konsepto asin elemento, kaiba an sesitibidad o suseptibilidad sa danyos asin kakulangan nin kakayahan na mag-atubang asin mag-adapatar.":SPM-5 An bulnerabilidad sarong sangkap nin peligro sa klima. Magkakalain an bulnerabilidad sa laog nin mga komunidad asin sa mga sosyedad, rehiyon asin nasyon, asin pwedeng magbago sa paglihis nin panahon.:SPM-5 Tinatayang 3.3 abot 3.6 bilyon katawo an nakaistar sa mga lugar bulnerableng marhay sa pagbago nin klima kan 2021.:SPM-12

An bulnerabilidad kan mga ekosistema asin mga tawo sa pagbago nin klima pigtutulod kan mga padron nin bakong sustenableng pag-uswag arog baga kan "bakong sustenableng paggamit kan dagat asin daga, dai pagkapantay-pantay, marginalisasyon, historikal asin nagpapadagos na mga porma nin dai pagkapantay-pantay arog kan kolonyalismo, asin pamamahala.":SPM-12 Kun siring, an mas halangkaw an bulnerabilidad sa mga lokasyon na igwang "kapobrehan, angat sa pamamahala asin limitadong akses sa pundamental na mga serbisyo asin rekurso, bayolenteng komplikto asin halangkaw na mga lebel nin mga sensitibo sa klimang hanapbuhay (halimbawa, mas sadit na mga parauma, pastoralista, komunidad nin parasira)".:SPM-12

An bulnerabilidad pwedeng bangaon sa duwang mayor nakategorya, ekonomikong bulnerabilidad, base sa mga sosyo-ekonomikong dahilan, asin heograpikong bulnerabilidad. Mayong sa duwa an eksklusibo sa lambang saro.

Igwa nin magkapirang organisasyon asin kasangkapan na ginagamit kan internasyunal na komunidad asin mga syentista tanganing turutimbangon an bulnerabilidad sa klima. 

## Susugan
Edgar de Wahl

Si **Edgar Alexei Robert von Wahl** o **de Wahl** (23 Agosto 1867 - 9 Marso 1948) sarong maestro, matematiko asin linggwista. Siya bantog na gayo sa pagigin kagmukna kan nahaman na tataramon na inapod na Interlingue (bisto sa Occidental sa bilog niyang buhay), na enot napublikar kan 1922.
Santiago Calatrava

Si **Santiago Calatrava Valls** (namundag 28 Hulyo 1951) sarong Kastilang arkitekto, inhenyero estruktural, eskultor asin pintor, partikularmente bantog kan saiyang mga tulay na suportado nin mga nakahuraray na mga pylon, mga istasyon nin perokaril, mga museo na an mga porma eskultural garo na nakaagid sa mga organismong buhay.

An bantogan na mga trabaho niya kabarali an Olympic Sports Complex of Athens, an Milwaukee Art Museum, an Turning Torso na tore, sa Malmö, Sweden, an  World Trade Center Transportation Hub sa siyudad nin Nweba Yrk, an Auditorio de Tenerife sa Santa Cruz de Tenerife, an Margaret Hunt Hill Bridge sa Dallas, Texas, asin an pinakdakulang proyekto niya, an City of Arts and Sciences asin Opera House sa lugar niyang kinamundagan, Valencia. An saiyang mga opisina arkitektural yaon namomogtak sa Siyudad nin Nweba York, Doha, asin  Zürich.

## Mga enot na proyektong internasyonal

File:Zürich Stadelhofen in 2006.jpg|Zürich Stadelhofen railway station sa Zürich. Switzerland (1983–90)
File:Bahnhof Stadelhofen.jpg|Interior kan Zürich Stadelhofen railway station sa Zürich. Switzerland (1983–90) 
File:15-10-28-Pont Bac de Roda Barcelona-RalfR-WMA 3102.jpg|An Bac de Roda Bridge sa Barcelona, Espanya (1984–87): Ini an enot na tulay tinugdok ni Calatrava
File:15-10-28-Pont Bac de Roda Barcelona-RalfR-WMA 3107.jpg|An Bac de Roda Bridge sa Barcelona, Espanya (1984–87)
File:Puente Lusitania sobre el río Guadiana, Mérida.jpg|Lusitania Bridge, Mérida, Espanya (1988–91)
File:Calatrava Puente del Alamillo Seville.jpg|Puente del Alamillo Expo 92, Seville, Spain (1992)


## Toltolan
Juan Martín Cermeño

Si **Juan Martín Cermeño**, Zermeño (Ciudad Rodrigo, Salamanca, 1700 - Barcelona, 1773) sarong Espanyol na arkitekto, inhenyero militar, asin tenyente heneral.

## Buhay asin trabaho
Si Juan Martín Cermeño, aki ni Domingo Martín Báez asin ni Isabel Fernández Cermeño, namundag sa Ciudad Rodrigo. Kan 1719 siya nagbali sa Royal Engineers Corps. Inabot niya an ranggong field marshal kan 1748, asin sa pag'ultan kan 1749 asin 1756 siya akting na general commander nin mga inhenyero militar.

## Toltolan
Noli de Castro

Si **Manuel Leuterio de Castro Jr.** (namundag Hulyo 6, 1949), na midbid sa propesyonal niyang pangaran na **Noli de Castro**, sarong Filipinong peryodista, anchorman, asin politiko na nagserbi komo ika-12ng  bise presidente nin Filipinas poon 2004 sundo 2010, sa administrasyon ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo. Siya naelihir sa Senado nin Filipina kan 2001 pakakua nin pinahalangkaw na boto nin arinman na senador sa [2001 na eleksyon].

Si De Castro iyo an anchor sa programa sa radyong ''[Kabayan (radio program)|Kabayan* asin *TeleRadyo Balita* sa [[DZMM-AM]]/[[TeleRadyo]] asin siya an orihinal asin halawig na nagkapot na anchor kan *TV Patrol'' sa ABS-CBN/Kapamilya Channel. Siya an saro sa prominenteng  pigura sa telebisyon na nag'uyon sa Kampanya sa Filipinas Laban sa Druga na pinasunod ni Presidente Rodrigo Duterte.

## Toltolan
Cheng Taining

Si **Cheng Taining** (; namundag 9 Desyembre 1935) sarong Tsinong arkitekto. Siya Direktor sa Design and Theoretical Research Center kan Southeast University asin Pamayong Arkitekto nin .

## Biograpiya
Si Cheng namundag 9 Desyembre 1935 sa Nanjing, Jiangsu, Tsina. Siya naggradwar sa School of Architecture nin Nanjing Institute of Technology (ngonyan parte na kan Southeast University). Kan 1984 si Cheng nagin direktor asin pamayong arkitekto kan Hangzhou Architectural Design Institute. Ginana niya an Liang Sicheng Architecture Prize kan 2004 asin naelihir myembro kan Chinese Academy of Engineering kan 2005. An saiyang mga obra dinamot kinolekta sa *20th-Century World Architecture* kan International Union of Architects.

Si Cheng nagdesenyo nin sobra sa 40 ng darakulaon na mga proyekto, kabali diyan an National Theatre of Ghana, the Hangzhou railway station, National Assembly Building of Mali, Shaoxing Citizens' Square, Shaoxing Lu Xun Museum, asin an Haining Museum.

## Toltolan
Lennox Godfrey Bird

Si **Lennox Godfrey Bird** (1878&ndash;1956) sarong Briton na arkitektong prominente asin lataw sa pagpraktis kan propesyon niya sa Hong Kong. Siya an kabakas sa Palmer and Turner (ngonyan, P & T Architects & Engineers Ltd.) poon 1907 abot 1935.

Si Bird direktor kan Shek O Development Company (石澳道業主委員會), asin responsable para sa desenyo kan dakul na mga naenot na mga bungalow sa paralibot kan Shek O. Nagkapot man siya kan kargo komo commandant kan Hong Kong Volunteer Defence Corps, presidente kan lokal na tsapter nin Royal Society of St. George asin presidente kan  Hong Kong Hockey Club.

An aki niyang babae na si Jean Bird, iyo an enot na babaeng nakasikwit kan inapod na RAF wings.

## Toltolan
Tsumaki Yorinaka

Si  sarong Hapones na arkitekto asin Pamayo kan Japanese Ministry of Finance kan seksyon sa edipisyo tungod sa Peryodo Meiji.

Siya tinata'wan kredito kan mga pagdesenyo sa mga dakul na estruktura sa panahon nin Meiji sa Hapon, asin saro igdi iyo an tulay Nihonbashi.

## Kaamayi nin buhay/Karera
Kairiba sinda Katayama Tokuma, Tatsuno Kingo, Sone Tatsuzō asin Satachi Shichijiro, na mga bantogan na mga estudyante sa Imperial College of Engineering, Tokyo, siya asin kairiba niya na nasambit, anas yaon sa pagmamato kan si arkitektong Briton na si Josiah Conder.

Si Tsumaki nagpadagos kan saiyang pag'adal sa Estados Unidos kun saen siya naggradwar na may degree sa Arkitektura  sa Cornell University kan 1894. Dangan siya nagbiyahe sa Berlin para sa dagdag na adal sa nasabing kurso, sabay siya nagtrabaho sa mga opisina arkitektural ni Wilhelm Böckmann asin ni Hermann Ende.

## Mga edipisyo asin estruktura
* Sugamo Prison (1896)
* Yokohama Specie Bank, Yokohama Head Office (1904). Poon kan 1968 an edipisyo ginagamit bilang Kanagawa Prefectural Museum of Cultural History
* Yokohama Specie Bank Dalian Branch (1909).  Sa ngonyan iyo an sangang Dalian kan Bank of China.
* Yokohama Red Brick Warehouse Nu. 2 na Edipisyo (1911)
* Nihonbashi na Tulay (1911)

## Toltolan
Litigasyon sa pagbago nin klima

An **litigasyon sa pagbago nin klima** (Ingles: *climate change litigation*), na inaapod man na **litigasyon sa klima**, sarong nagsasaringsing na lawas nin pankapalibutan na batas gamit an legal na praktika asin ehemplo para dugangan pa an mga espwerso nin mitigasyon sa pagbago nin klima gikan sa mga pampublikong instutsyon, arog kan mga gobyerno asin kumpanya. Sa atubangan nin maluway na politika kan pagbago nin klima, an mga aktibista asin abogado pigpapaurog pa an mga paghihingua na gamiton an nasyunal asin internasyunal na mga sistema sa hudikatura tanganing pauswagon an paghihingua. An litigasyon sa klima sa parate ginagamit an saro sa limang klase nin legal na paghihingako: Konstitusyunal na batas (nakatutok sa mga paglapas kan estado sa mga konstitusyunal na batas), administratibong batas (pang-angat sa mga merito nin administratibong pagdedesisyon), pribadong ley (pag-angat sa mga korporasyon o iba pang organisasyon para sa kapabayaan, pagkamamagolan, asin iba pa), pandadaya o proteksyon sa mga konsumidor (pag-angat sa mga kumpanyang sa salang paagi pigrerepresentar an impormasyon kan mga danyos sa klima), karapatan pantawo (pagpahayag na an dai paghiro sa pagbago nin klima sarong pagpalya sa pagprotehir sa mga diretso nin tawo). 

Puon pa kan inot na mga taon nin 2000, an legal na preymwork para sa paglaban sa pagbago nin klima padagos na makukua paagi sa paggibo nin mga batas, asin an nagdadakol na lawas nin mga kaso sa korte naghimo nin internasyunal na lawas nin batas na itinatakod an paghiro sa klima sa legal na mga problema, na konektado sa konstitusyunal na batas, administratibong batas, pribadong batas, batas sa proteksyon nin mga konsumidor o mga karapatan pantawo. An dakol sa mapangganang mga kaso asin pamamaagi nakasentro sa pagpauswag kan mga pangangaipo sa hustisya sa klima asin kan paghiro sa klima nin mga hoben.  

Kabali sa mga kaso sa high-profile klima iyo an *Urgenda v. The Netherlands* kan 2019 asin *Juliana v. United States* *(kan 2015)*. An mga korporasyon nin karbon, krudo, asin gas na pagsasadiri nin mga investor igwang paninimbagan na legal asin moral sa mga paglapas sa karapatan pantawo na may kinaaram sa klima, dawa ngani an politikal na mga desisyon puwedeng makaulang sa sainda sa pakikikabtang sa siring na mga pagbalga. An mga litigasyon parating ginigibo sa paagi nin kolektibong pagtipon nin mga espwerso asin rekurso halimbawa sa paagi nin Greenpeace, arog kan Greenpeace Poland pigsangatan kaso an sarong planta nin karbon asin Greenpeace Germany na pigsangatan kaso an sarong paramanupaktura nin awto. 

Igwa nin nagdadakol na mga kaso na ginana nin mga aktibista sa mga korte sa bilog na globo. An 2017 na UN Litigation Report nagpamidbid nin 884 na kaso sa 24 nasyon, kabali an 654 na kaso sa United States asin 230 na kaso sa iba pang nasyon. Kaidtong Hulyo 1, 2020, an kabilangan nin mga kaso haros nadoble sa dai mababa sa 1,550 na kaso dapit sa pagbago nin klima na isinangat sa 38 na nasyon (39 kabali an mga korte kan European Union), na igwang maabot sa 1,200 na kaso na pisangat sa US asin labing 350 na pinagsararo sa iba pang nasyon.
## Susugan
Karapatan pantawo asin pagbago nin klima

An **mga karapatan pantawo asin pagbago nin klima** sarong konsepto asin legal na preymwork kun sain an internasyunal na mga karapatan pantawo asin an relasyon ninda sa pankinaban na pag-imbong  inaadalan, inaanalisar, asin inaatubang. Ginagamit an preymwork kan mga gobyerno, mga organisasyon kan United Nations, intergovermental asin non-governmental na mga organisasyon, paratulod nin karapatan pantawo asin kapalibutan, asin mga akademiko tanganing giyahan an nasyunal asin internasyunal na palakaw sa pagbago nin klima sa irarom kan United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) asin ubod na mga intrumento kan internasyunal na mga karapatan pantawo. Kan 2022, an Working Group II kan IPCC pigsuhestar na "an hustisya sa klima binibilog nin hustisya na tinatakod an kauswagan asin karapatan pantawo tanganing makamit an sarong pamamaagi na nagkatugmad sa mga karapatan tanganing atubangon an pagbago nin klima". 

An analisis sa mga karapatan pantawo asin an pagbago nin klima nakasentro sa linalauman na mga konsekwensya sa mga tawo na asosyado sa panglobong pangyayari sa kapalibutan kaiba an paglangkaw kan dagat, disyertipikasyon, paglangkaw nin temperatura, makuring mga pangyayari sa panahon, asin mga pagbabago sa bulos nin uran, siring man an lakdang sa adaptasyon asin mitigasyon na ginigibo kan mga gobyerno bilang simbag sa mga pangyayaring tibaad imbweldo an mga karapatan pantawo o konektadong legal na proteksyon. An dakol na legal na pamamaagi sa pagbago nin klima ginagamit an karapatan marhay na kapalibutan, an iba pang konektadong mga karapatan o iba pang bagong pamamaagi pankapalibutan na batas, arog baga kan mga karapatan kan kalikasan, tanganing itulod an bago o hinahagad na aksyon kan mga gobyerno asin pribadong mga aktor, sa paagi nin adbokasiya sa hustisya sa klima asin litigasyon sa klima. 

Kan 8 Oktubre 2021, an UN Human Rights Council nagpasar nin resolusyon na minimidbid an karapatan pantawo sa sarong ligtas, malinig, marahay, asin sustenableng kapalibutan  – resolusyon 48/13.

## Susugan
Krisis sa klima

An ***krisis sa klima*** sarong termino na naglaladawan panglobong pag-imbong asin pagbago nin klima, asin kan saindang mga danyos. 

An termino ginamit tanganing iladawan an peligro an panglobong pag-imbong sa planeta, asin tanganing kuyugon agresibong mitigasyon sa pagbago nin klima. Halimbawa, sa magasin na *BioScience*, an sarong artikulo kan Enero 2020, na inendorso nin labing 11,000 na syentista sa bilog na kinaban, nagsabi na "an krisis sa klima nag-abot na" asin "kaipuhan an sarong dambuhalang pagpaurog sa hiwas kan paghihingua tanganing ikonserbar an satong biosphere para malikayan an dai masabing pagsakit huli sa krisis sa klima." 

An termino pig-aaaplikar kan mga "nagtutubod na ini nagtutulod kan grabidad kan mga peligro na inaatubang kan planeta gikan sa padagos na mga emisyon nin greenhouse gas asin makakatabang sa pagtulod kan klase nin politikal na kusog-buot na haloy nang nawawara sa adbokasiya sa klima". Nagtutubod sinda na, huling an "global warming nakaguno nin emosyonal na interaksyon asin suporta para sa paghiro kisa sa "climate change", an pag-apod sa pagbago nin klima bilang krisis pwedeng magkaigwa nin mas makusog na epekto.

An sarong pag-adal nagpapahiling na an termino talagang nakapukaw nin makusog na emosyonal na reaksyon sa pagtao nin pakamati nin urhensya, alagad an nagkapira nagpapatanid na an mismong simbag na ini tibaad kontra-produktibo, asin pwedeng magbunga nin maraot na epekto huli sa mga persepsyon nin panganang pag-alarma. 
## Susugan
Paghiro sa klima

An **paghiro sa klima** sarong pankinaban na sosyal na mobimyento nakasentro sa pag-agyat sa mga gobyerno asin industriya na maghiro (inaapod man na "aksyon sa klima") na nagpapanungod sa mga kawsa asin epekto kan pagbago nin klima. Maski ngani an mga gamot kaini guminikan sa mas mahiwas na paghiro sa kapalibutan, an aktibismo sa klima nagkamit nin dakulang pwersa kan 2010s, partikularmente pakatapos na pirmahan an Kasunduan sa Paris kan 2016. An paghiro nabisto pa sana sa lagduan na mobilisasyon asin darakulang protesta arog kan 2014 People's Climate March, 2017 Global Climate March asin September 2019 climate strikes. An aktibismo asin partisipasyon kan mga hobenes nagkaigwa nin mahalagang kabtang sa ebolusyon kan paghiro pakatapos kan pagtalubo kan Fridays For Future na pinunan ni Greta Thunberg.

Kan 2019 si Greta Thunberg, na 16-anyos kaidto, nagdara man nin atensyon sa media sa ideya nin hustisya sa klima. Kada Byernes dai sya nalaog iskwelahan para magwelga para sa klima. Pigsahutan nya an mas gurang nang mga henerasyon asin mga lider arog kan mga myembro kan Swedish Parliament na dai pig-aataman an puturo kan saiyang henerasyon. An radikal na paagi nin pagprotesta ni Greta Thunberg hinimo an "The Greta effect" na nagpukaw sa bagong henerasyon na manindugan sa hustisya sa klima bilang sarong politikal na isyu. Pig-ibahan sya nin dakol pang estudyante sa saiyang welga sa iskwelahan taganing atubangon an pagbago nin klima. Nainspirar nin ni Greta Thunberg, pigpunan ni Vanessa Nakate an saiyang sadiring pagwelga para sa klima sa Uganda. Sya parte man kan grupo nin mga aktibistang hobenes na nagtaram sa COP25, asin sa Davos tinaggal sya sa retrato kaiba an mga kapwa aktibista. Nagpadagos sya sa pagpahayag nin manungod sa pagkakaiba-iba sa laog kan paghiro sa kapalibutan asin nagboses sa pagpara sa mga aktibista sa klima na igwang kulor.

## Susugan
Fujiwara no Takanobu

Si **Fujiwara no Takanobu** () (1142–1205) saro sa nangengenot na Hapones na artista sa pagpintura nin mga retrato kan panahon niya.

Si Takanobu namundag sa Kyoto, asin siya tugang-sa-ama ni Fujiwara no Sadaie, saro sa pinakamahusay na Hapones na pararawit. Si Takanobu nagsesentro sa pagdrowing  nin inaapod na nise-e (“nakaagid na retrato”) mga retrato, maliban sa kun imbes pagpintura sa saradit na papel, si Takanobu napintura sa mga scroll na an langkaw sobra sa sarong metro sa langkaw asin lakbang. Tolo sana sa trabaho niya an nagdanay, an maunabihan na gayo an Minamoto no Yoritomo, na siya an kagmukna kan gobyerno Kamakura. An aki ni Takanobu na si Nobuzane nagpadagos kan tradoisyon sa pamilya nin pagpintura.

## Hilnga man
*Nise-e
*Yamato-e
*Kamakura period

## Mga panluwas na takod
* *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/221618/Fujiwara-Takanobu Britannica article]*
* ''Portraits of Minamoto Yoritomo'', by Fujiwara Takanobu , Kyoto National Museum
Kakundian asin pagbago nin klima

An **pagbago kan klima** igwang maraot na epekto sa mga indibidwal na igwang mga kakundian, kapwa sa direkta asin bakong direktang paagi. An mga indibidwal na may kakundian mas dakula an tyansang makaekspiryensya nin mas makuring mga epekto kan pagbago nin klima sa mga tawo kun ikukumpara sa mga mayo nin kakundian. Sa ibong kaini, asin sa ibong kan katunayan na an mga may kakundian an minabilog nin labing 15% kan global na populasyon, dikit an saindang nagin impluwensya asin interaksyon sa proseso kan paggibo nin mga desisyon na konektado sa mga lakdang sa pagbago nin klima. Sa parati, an mga tawong igwang kakundian posibleng marhay na madanyaran nin ano man na klase nin emerhensya, baga man iyan tulos-tulos na emerhensya siring sa baha o nag-uurog na emerhensya sa dagat, huli sa kakulangan nin emerhensyang mga rekurso asin sa mga kadipisilan na inimponer nin limitadong mobilidad. An mga tawong igwang kakundia mas nadadanyaran man kan pagbago nin klima huli ta an disproporsyonadong bilang nin igwang kakundian nabubuhay sa kadukhaan, asin an mga tawong namumuhay sa kadukhaan natural sanang mas namemeligro huli sa pagbago nin klima. 

## Susugan
Itō Chūta

Si  sarong Hapones na arkitekto, historyador arkitektural, asin kritiko. Siya minimidbid komo iyo an nangengenot na arkitekto asin teoriko arkitektural kan kaamayi kan ika-20ng siglo kan Hapon Imperyal.

## Toltolan
Josetsu

Si  saro sa enot na estilo nin *[[suiboku]]* Zen Hapones na pintor kan Peryodo Muromachi (Ika-15ng siglo). Siya posible man na maestro nin Tenshō Shūbun sa monasteryo nin Shōkoku-ji sa Kyoto.  Sarong emigranteng Tsino, siya nagin naturalisado kan 1370 asin nabisto bilang an ama kan inapod na "Japanese ink painting".

## Toltolan
Kaikei

Si  sarong Hapones na  Busshi (eskultor nin  mga estatuwang Buddha) kan peryodong Kamakura, na bantogan, kasabay ni Unkei. Huli ta dakul na mga busshi sa eskwelahan may mga pangaran  natapos sa *kei* (慶), an saiyang eskwelahan naapod na *Kei-ha* (Kei school). Si Kaikei na inaapod man na  Annami-dabutsu, an estilo niya inapod man na *Anna-miyō* (estilong Anna) asin siya bistong gayo na intelehente, maimahinasyon asin may pagkasiri'. Kadakulan kan saiyang trabaho may langkaw na tolong shaku, asin dakul pa kan saiyang trabaho an magkakakurua sa presente.

## Mga trabahong nangengenot
*Amitabha Triad in Jōdo-ji sa Ono (1195) - National Treasure of Japan. Pinakamahalagang trabaho niya. Langkaw: 24.6&nbsp;ft
*Hachiman sa Tōdai-ji (1201) - National Treasure of Japan.
*Nio(Agyō) in Tōdai-ji (1203) - National Treasure of Japan. Katuwang na trabaho niya ki Unkei asin 13 mga sugong eskultor.
*Mahamayuri sa Kinpusen-ji (1200) - Importanteng pagrorogaring kultural kan Hapon.
*Maitreya sa Sanbō-in (1192) - Importanteng pagrorogaring kultural kan Hapon.
*Vairocana sa Ishiyama-dera (1194) - Importanteng pagrorogaring kultural kan Hapon.

File:小野浄土寺三尊.jpg|Amitabha Triad sa Jōdo-ji sa Ono (1195)
ile:Todaiji Monastery Hachiman by Kaikei (420).jpg|Hachiman in Tōdai-ji (1201)
File:Nio guardians by Unkei in Nara.jpg|Nio (Agyō) in Tōdai-ji (1203) 


## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*Bridge of dreams: the Mary Griggs Burke collection of Japanese art, a catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Kaikei (see index)
Tatsuno Kingo

Si  sarong Hapones na arkitektong namundag sa Karatsu, Saga Prefecture, Kyushu. Doktor nin Inhenyeriya. Conferred Jusanmi (従三位, Junior Third Rank) asin Kunsanto (勲三等, Order of Third Class). Siya dating dekano kan Departamento nin Arkitektura sa Tokyo Imperial University.

Si Tatsuno bantogan sa saiyang trabaho bilang kagdesenyo kan Bank of Japan na edipisyo (1896) asin an edipisyo nin Marunouchi kan Tokyo Station (1914).

## Toltolan
Pagbago nin klima asin kinatawhan

An **pagbago nin klima asin kinatawhan** (Ingles: *climate change and gender*) sarong paagi tanganing interpretaron an bakong pantay-pantay na mga epekto kan pagbago nin klima sa mga kalalakihan asin kababaihan, base sa sosyal na konstruksyon nin katungdan asin relasyon na may kinaaraman sa katawhan (gender). An pagbago nin klima pinapaurog an dai pagkapantay-pantay sa kinatawhan, iniinaan an kakayahan kan babayi independyente sa pinansiyal na paagi, asin igwa sa kabilugan nin negatibong epekto sa sosyal asin politikal na mga karapatan nin mga babayi, lalo na sa mga ekonomiya na nakabaseng marhay sa agrikultura. Sa dakol na mga kaso, an inekwalidad sa kinatawhan nangangahulugan na mas bulnerable an mga babayi sa mga danyos na hatod kan pagbago nin klima. Ini huli sa kinatawhan na papel, patikular sa nag-uuswag pa sanang nasyon, na nangangahulugan na an mga babayi parating nakadependeng marhay sa natural na kapalibutan sa pagbuhay asin income. Sa lalo pang paglimitar sa kulang na nganing akses nin kababaihan na magkaigwa nin pisikal, sosyal, politikal, asin pinasyal na rekurso, an pagbago nin klima parating minapagabat sa mga babayi nin urog kisa mga lalaki asin pwedeng pakurion an dai pagkapantay-pantay sa kinatawhan. 

An mga pagkakaiba-iba na nakabase sa kinatawhan nabisto man may relasyon sa pagkaaram, kawsayson, asin pagsimbag sa pagbabago nin klima, asin dakol na mga nasyon an nagmukna asin nag-implementar nin mga estratehiya asin action plane na ibinase sa kinatawhan. Halimbawa, inaprubaran kan gobyerno nin Mozambique an sarong Gender, Environment and Climate Change Strategy and Action Plan kan kaaamayi kan 2010, an inot na gobyerno sa kinaban na naggibo kaiyan. 

Minsan siring, an pag-analisar nin kinatawhan sa pagbago nin klima bako sanang limitado sa mga babayi. Buot sabihon bako sana ining pag-aplikar nin binaryong lalaki/babayi sistema nin pag-analisar sa mga set nin kantitatibong datos, kundi pati pagsiyasat sa diskursibong mga konstruksyon na nakakaimpluwensya sa mga relasyon nin poder na konektado sa pagbago nin klima, asin sa pagkonsidera kun panong an kinatawhan, bilang sosyal na salik na nakakaimpluwensya sa reaksyon dapit pagbago nin klima, nagbabalagbag sa iba pang mga baryable arog nin edad, katungdan,  estado nin pag-inaguman, asin etnisidad. An binaryong ini dai binabali an mga indibidwal na parte kan LGBTQ+ na komunidad, asin idtong dai-binaryo asin dai laog sa pamantayan nin kinatawhan. 

## Susugan
Marie Antoinette

Si **Marie Antoinette Josèphe Jeanne** (; ; née **Maria Antonia Josepha Johanna**; 2 Nobyembre 1755 – 16 Oktobre 1793) an pinakaultimong  Reyna nin Pransya bago an Rebolusyon Pranses. Siya namundag Arkidukesa nin Austria, asin siya an pinakanguhod na aking babae ni Empress Maria Theresa asin ni Emperador Francis I. Siya nangagin dauphine nin Pransya kan Mayo 1770 sa edad na 14 kan ikinasal ki Louis-Auguste, tagamanang sunod sa trono nin Pransya. Kan 10 Mayo 1774, an saiyang agom nasa'ngat sa trono bilang Louis XVI asin ta siya nangagin reyna.

An kamugtakan ni Marie Antoinette nagrahay na gayo kan, pakalihis walong taon na kasal, siya nagpoon nang mangaki. Nagbaba saiyang popularidad sa mga tawo huli sa pagduhagi sa saiyang pagkatawo (paagi kan sinasabing mga *[[libelles]]* na nagtataboga saiya bilang masamwang, bastos, asin pa nakikisimpatiya sa mga kaiwal kan nasyon, orog na an kinamundagan niyang Austria— asin sinasabi pa an saiyang mga aki mga ilitehimo. An pekeng akusasyon saiya dapit sa Affair of the Diamond Necklace biyo na nakaraot kan saiyang dangog. Durante kan Rebolusyon, siya nabansagan na *Madame Déficit* huli ta saiya ibinasol an krisis sa pinansya kan nasyon sa saiyang masamwang asin magastong pagbubuhay-buhay asin pa an pagkokontra niya sa mga reporma sosyal asin pinansyal na pigtutulod ninda Turgot asin Necker.

Magkapiraqng mga pangyayari an itinakod ki Marie Antoinette durante kan Rebolusyon kan an gobyerno ikinaag sa pag'aaresto an pamilya real sa Palasyo Tuileries kan Oktobre 1789. An Hunyo 1791 na pagngata' na pagdulag sa Varennes asin an saiyang papel sa Gera nin Enot na Koalisyon orog na nakaraot sa saiya sa popular na opinyon kan mga Pranses. Kan 10 Agosto 1792, an pag'atake sa Tuileries nagpirit sa pamilya real na mag'pa-ili sa Asambliya, asin ta sinda pigkulong sa Temple Prison kan 13 Agosto. Kan 21 Septyembre 1792, pig'anunsyo an Proklamasyon nin pag'abolisar nin monarkiya. Si Louis XVI pig'ehekutar paagi nin guillotine kan 21 Enero 1793. An kaso ni Marie Antoinette nagpoon kan 14 Oktobre 1793; siya nasentensyahan pakalihis duwang aldaw kan Tribunal Rebolusyonaryo nin pagtraydor asin ipinagadan paaging guillotine, sa Place de la Révolution.

## Toltolan
Oxalis triangularis

An ***Oxalis triangularis***, na sa kadaklan inaapod na **false shamrock**, sarong klase nin tinanom na perennial sa pamilyang Oxalidaceae. Ini tubo sa magkapirang nasyon sa parteng habagatan kan Amerika del Sur. South America. An kahoy na ini tipikal na pigpapatubo bilang tagaharong alagad pwedeng patuboon sa luwas kan USDA climates 8a-11, mas suno sa magian na limpoy.

An hararom na mga dahon nin maroon iyo an trifoliate, arog kan mga species sa clover genus na Trifolium na usong inaapod na shamrock, huli kaini an pangaran na "false shamrock.." An mga dahon minatiklop kun banggi, kun maribok, asin kun nasa makuring liwanag kan saldang. An puti o mairom na rosa may limang-tarom na burak man na harani kun banggi.

## Deskripsyon
Nagdakula sa 50 sentimetro (20 pul.) an langkaw asin mahiwas, an mga subspectes na O. triangulo subsp. pallionacea, an lilaf▁false shamrock, matagas sa mahoyo asin baybayon na mga lugar sa Britania, sagkod sa  ⁇ 5 °C (23 °F), asin nanggana sa Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. asin nanggana sa Royal Horsiang. Ini sarong tinanom na perennial na mayo nin masyadong patamboon, na nabibilog nin mga dahon na nadadara nin halabang pediale na nagluluwas sa daga nin sarong tubong rhizome (5 sentimetro an laba, sobra sa 10 - 15 mm an diametro, na pano nin timbangan). rhizome An dahon napoporma nin tolong pahinang sesile, obring ugang sa obsav-triganggular, glagrasong, na inareglo sa iyo man sanang eroplano na perpendito sa petigo.

### Paghiro
An mga dahon kan O. triangulo naghihiro bilang simbag sa magian na lebel, na nagbubukas nin halangkaw na liwanag (sa aldaw) asin minatapos sa hababang grado nin liwanag (sa banggi). O. triangulo. Sa panahon kan hirog na ini, an mga dahon nagtatatâ sa lebel kan sentral na pagsamba. An paghirong ini bakong huli sa pagtalubo asin imbes kontrolado nin mga pagbabago sa turgor na presyon sa mga selula sa pamitisan kan dahon. yan halimbawa nin photernasty. 

## Rango
An species idinistribwir sa magkapirang nasyon kan Amerika del Sur: Brazil, Bolivia, Argentina asin Paraguay. Saro ining neophyte sa Estados Unidos sa mga estado kan Florida asin Louisiana. Ini nakukua man na gayo sa East India na dakul an estado arog kan Naga asin Manipur.

## Pagkultibar asin siklo nin buhay

An mga tanom na Palawan binubuo pabalik sa daga lambang 3-5 taon sa amay na tig-init o sa panahon nin dormitoryo.  An mga tanom na hoben binabaak pabalik sa daga taon - taon sa amay na tig - init o durante kan peryodo nin dormitoryo, sagkod na makaabot iyan sa pagkamaygurang. Natatakot na marhay, sa parate sinda nagtatalubo sa laog nin harong. Tinatanom sinda sa daga na mayaman sa humus asin mayong gayong laog. hunus Dapat an mga ini tubigon sana kun aralang an tongod. Kun tiglipot, dai sinda maninigong painomon.

An mga subspecies Oxalis triangulo subsp papalionacea nanggana sa Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.

## Toltolan
Chrysanthemum japonense

An **''Chrysanthemum'' japonense** (bisto man sa *ashizuri noji-giku Ashizuri* (Hapones) na boot sabihon "*Point wild tinamposide daisy*" o **bulawan / pirak na chrysanthemum** sa Ingles) sarong nagkakahoy na tinanom sa laog kan genus na *Chrysanthemum* kan pamilyang Asteraceae. Igwa ining 27 padis na kromoon. Sarong tinanom na perennial namumurak, igwa ining dahon pag'oltan 3-5 sentimetro sa laba asin burak na payo na 3-41.5 sentimetro na may mga puting petal. Sa parate, an pagburak nangyayari kun Oktubre sagkod Disyembre taon - taon. Ini an naglalataw na emblem kan Prepekturang Hyōgo.

## Distribusyon
Sa presente klasipikado ining semi-endanger. Igdi sana sa Hapon. Japan Ini natural na mahihiling sa Shikoku (coasttal na lugar kan Kochi prefecture asin prepekturang Ehime) Shikoku Sarong tamboan an artikulong ini.

## Industriyal na mga gamit
Piggagamit ini sa pag-gibo nin nojigiku na alkohol.

## Toltolan

* http: /www.toshiba.co.jp/en/global_env_aksyon/jp/064.htm%5B%5D
* 
* http: /flowers.la.coocan.jp/Asteraceae/Chrysantheum%20japonense%20ashizuriense.htm%5B%5D%5B%5B5D.
Francisco Agullo

Si **Francisco Agullo** (nagadan 1648) sarong Espanyol na pintor. Siya namundag sa Concentaina, asin kan 1637, siya nagpintura nin sarong retablo para sa kumbento nin San Sebastian.

## Toltolan

*
Jorge Aguilar-Agon

Si **Jorge Aguilar-Agon** sarong kontemporaryong romantiko impresyonistang pintor. Siya namundag sa Barcelona kan 1936 asin nagtrabaho sa mga studio sa Pransya, Espanya asin Inglaterra.

## Biograpiya
Si Jorge Aguilar-Agon namundag sa Barcelona kan 1936, pagpoon na gayo kan Gera Sibil Espanyol. Pakakua nin degree unibersidad sa agrikultura, siya naghaleng Espanya nagpasiring Alemanya asin nakiramas sa mga bohemyong pag'iriba sa Schwabinger Kunstkreis sa Munich. Dangan kaidto siya naghubo' sa Pransya kun saen siya nag'estar ngona sa Montmartre asin sa St Germain des Pres sa Paris.

An enot niyang eksibisyon ginibo sa Medici Society sa London. Igwa na siyang 10 paglibot kinaban asin sobra sa 182 indibidwal na eksibisyon. An saiyang mga pintura   makukua sa mga pribadong kadamotan asin mga museonsa enterong kinaban asin mga pagsasambit dapit sa arte niya nagruluwas naman sa mga magkapirang mga publikasyon.

Skiya nagtrabaho sa mga studio sa Pransya, Espanya asin Inglaterra.

Siya mahusay magtaram nin pitong lenggwahe asin regular na paraambag sa mga programa sa arte sa mga radyo asin telebisyon.

## Estilo
An estilo ni Aguilar-Agon  romantikong impresyonista.  Sinasabi niyang siya enot naimpluwensya kan mga Catalan na Impressionist asin  Europeong Surrealista mga hiron, asin dangan kan mga bohemyong mga grupo sa Paris asin sa Alemanya.

Siya nagsesentro kan saiyang pagpintura sa mga tanawon, bista marina asin still life.

## Mga Gawad asin pagmidbid

Si Jorge Aguilar-Agon kapot mga siring na katongdan:
* Life Fellowship of the Royal Society of Arts (poon npa 1980)
* Direktor sa Fine Art Trade Guild 
* Chevalier Ancient Order of the Academie Europeanne des Arts (Paris)

Kan 2014 si Jorge Aguilar-Agon nagawaran kan Lifetime Achievement Award asin honoraryong pagkamyembro sa Fine Art Trade Guild sa pagmidbid kan saiyang halawig na serbisyo sa Guild asin sa halawig niyang karera bilang propesyonal na artista.

## Myembro

Si Aguilar-Agon myembro sa mga minasunod na institusyon:
* European Academy of Arts
* Royal Association of Belgian Artists
* Society and Council of European Art and of Aesthetics
* Spanish Association of Artists, Painters and Sculptors
* New Zealand Academy of Fine Arts

## Toltolan
John Caer Clark

Si **John Caer Clark** (nagadan 8 Hunyo 1943) sarong arkitektong Briton sa Hongkong.

Si Clark awtorisadong arkitekto nin Hong Kong poon 1912 abot 1941. Siya nagtugdas kan Clark & Iu kan kabakas na si  Iu Tak-chung kan taon 1924 na nagtagal abot 1937 bago siya nakaisip magkaag sadiring praktis kan taon 1938 sagkod ini inarabot kan nagsakyadang Hapon kan 1941. An saro sa kliyente niya iyo an Tung Wah Group of Hospitals.

Siya nagadan kan siya nakulong sa Stanley Internment Camp kan 8 Hunyo 1943.

## Toltolan
Goh Hock Guan

Si **Goh Hock Guan** () (9 Septyembre 1935 – 29 Marso 2018) sarong Malaysianong politiko nin Democratic Action Party (DAP) asin nin Parti Gerakan Rakyat Malaysia (GERAKAN). Siya an kagtugdas kan kompanyang Goh Hock Guan and Associates na bantog an pangaran sa kinaban.

## Karera politikal
Saro siya sa kagtugdas kan Democratic Action Party asin siya pa an nagdesenyo kan logo kaini. Siya naelihir bilang Sekretaryo-Heneral kan Democratic Action Party kan magdemitir si dating Sekretaryo-Heneral Devan Nair. Pinamayohan niya an Democratic Action Party sa  Eleksyon heneral kan Malaysia, 1969 asin ta an partido ginana an 13ng pwesto parliamentaryo. Siya nanggana saBungsar. Siya nagbutas sa Democratic Action Party kan 1974 ta nag'apil sa Parti Gerakan Rakyat Malaysia, na ini dati partidong kakampi sa koalisyon nin Barisan Nasional.

## Naginibohan
Si Goh, na iyo man an kagtugdas asin pamayo kan Akitek Jururancang (Malaysia) Sdn Bhd, responsable kan pagpatugdok kan iconic nag'iitok na restoran sa Federal Hotel, na saiyang pigdesenyo sa pagselebrar kan katalingkasan kan nasyon kan taon 1957.
An ibang mga desenyo pa niya iyo an Mid Valley Megamall asin Sunway Pyramid, asin siya an nagpakarhay kan plano sa banwaan para sa mga mayor na proyekto arog kan Subang Jaya, Putrajaya asin an Kuala Lumpur International Airport.

## Relasyon sa mga ibang lider

Siya amigong gayo an mga magagabat na persona sa politika arog ki Lee Kuan Yew, an kagpundar kan Singapur. Si Goh daa pigdadangog ni dating primer ministro'ng si Tun Abdul Razak Hussein asin minsan pig'alok sumali sa Barisan Nasional, ta sinda parehas nagtutubod sa multi-rasang partisipasyon sa politika. 

## Personal na buhay
Si Goh nagadan kan 29 Marso 2018 sa edad na 82. He was cremated at Xiao En Crematorium in Nilai, Negri Sembilan.

## Resulta nin eleksyon

## Toltolan