open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pag-uripon

An **pag-uripon** iyo an pagsadiri sa sarong tawo bilang sarong pagrogaring, urog na kun may kinaaraman sa pagtrabaho. Tipikal na an pag-uripon imbwelto an kompulsaryong pagtrabaho kaiba an lokasyon nin pagtatrabahohan kan uripon asin residensya na diniktahan kan partido na nagkakapot sainda sa pagkabugkos. An **pagka-uripon** iyo an pagbugtak sa sarong tawo pasiring sa pag-uripon.

Dakol na makasaysayan na mga kaso nin pagka-uripon na nangyayari bilang sarong resulta kan pagbalgar sa ley, na nagigin nagka-utang, pagsapar sa pagkadaog sa militar, o eksploytasyon para sa baratong pagtrabaho; an ibang porma nin pag-uripon *instituted* sa mga demograpikong linya siring kan rasa o sekso. An mga uripon posibleng magdanay sa *bondage* habambuhay, o para sa permanenteng peryodo nin panahon pagkatapos sinda tatàwan nin katalingkasan. Minsan siring na an pag-uripon parating bakong boluntaryo asin imbwelto an coercion, igwa man nin mga kaso kun saen an mga tawo boluntaryong minalaog sa pagka-uripon tanganing mabayadan an utang o magsahod nin kwarta huli sa katikapohan. Sa kasaysayan kan katawohan, an pag-uripon tipikal na tampok kan sibilisasyon, asin legal sa kadaklan na sosyedad, alagad iyan sa ngunyan bako nang batas sa dakol na mga nasyon sa kinaban, apwera bilang pagpadusa sa sarong krimen.

An Islamikong Republika kan Mauritanya iyo an huring nasyon na opisyal na nagban kan pag-uripon. Kaidong 2007, "sa irarom kan internasyunal na presyon", an saiyang gobyerno nagpasa nin batas na nagtutugot sa mga kag-uripon na kasuhan. Alagad, kaidtong 2019, haros 40 milyon katawo, na 26% mga aki, sa ngunyan uripon man giraray sa bilog na kinaban maski na iligal an pag-uripon. Sa modernong panahon, labi sa 50% kan mga uripon nagtatao nin pwersahan na pagtrabaho, parating sa pabrika asin *sweatshops* kan pribadong sektor kan ekonomiya kan nasyon. Sa mga industriyalisadong nasyon, an human trafficking sarong modernong barayati nin pag-uripon; sa bakong industriyalisadong nasyon, an pagka-uripon sa debt bondage iyo an komun na porma nin pagka-uripon sa sarong tawo, siring kan bihag na domestikong serbidor, mga tawo na pwersang ikinasal, asin mga aking soldados.

## Toltolan
Desi

An **Desi** (Hindustani: देसी ,  ; Bangla: দেশী; Sinhala: දේශී; Tamil: தேசி; Nepali: देसी; Dhivehi: ދޭސީ އެވެ; Dzongkha: ཁ་བྱང་ཀི་དེ།; siring man **Deshi**) iyo an sarong katagang piggagamit tanganing iladawan an mga tawo, kultura, asin produkto kan subkontinenteng Indio asin an saindang diaspora, na nagpoon sa Sanskrito देश (*deśá*), na an boot sabihon iyo an "kadagaan, nasyon". Sinasabi na nagpoon an Desi partikular sa mga tawo kan mga nasyon na Indya, Pakistan, Nepal, Bhutan, Sri Lanka asin Bangladesh.

## Toltolan
Subkontinenteng Indio

An **subkontinenteng Indio** na bistado sa kasaysayan bilang Indya, iyo an pisyograpikal na rehiyon sa Habagatan na Asya, manonompongan sa Indian Plate, paibaba sa Kadagatan Indio gikan sa Himalaya. Sa heopolitika, iyan nasasakop an mayor na kadagaan gikan sa mga nasyon kan Bangladesh, Bhutan, Indya, Maldives, Nepal, Pakistan, asin Sri Lanka. Minsan siring, an terminong "subkontinenteng Indio" asin "Habagatan na Asya" parating nagagamit nin magkaribay tanganing ipakahulugan an rehiyon, an terminong heopolitikal na Habagatan na Asya kun minsan kabali an Apganistan, na kun saen posibleng iklasipikar bilang Central Asyano.

## Toltolan
Khol

An **khol** iyo an sarong terracotta na igwa nin drum na may duwang gilid na piggagamit sa amihanan asin subangan na Indya para sa accompaniment na may kaibahan na musikang debosyonal (*[[bhakti]]*). Midbid man ini sa apod na **mridanga** )< Sanskrito *mrit* + *anga*, lit. 'clay limb'), dai ikaribong sa *[[mridangam]]*. Naggikan sa mga Indyanong estado kan West Bengal, Assam asin Manipur. Pigpapatugtog an drum gamit an palad asin muro kan duwang kamot.
Pakilimos

An **pakilimos** iyo an kaugalian na maghagad nin pabor sa ibang tawo, parating regalong kwarta, na mayo nin linalaoman na karibay. An apod sa sarong tawong nakikilimos iyo an **makilimos**. Nagsasagibo an mga makilimos na makilimos sa mga pampublikong lugar siring kan rutang transportasyon, parke sa syudad, asin sa mga saodan. Apwera sa kwarta, posible man sindang maghagad nin kakanon, inumon, sigarilyo o ibang saradit na bagay.

An pakilimos sa internet iyo an modernong kaugalian nin paghagad sa mga tawo nin kwarta sa paagi kan internet, imbes na sa paagi kan hampangan. An pakilimos sa internet mapupwedeng magkaigwa nin paghagad nin tabang na masimbagan an basikong pangangaipo siring kan pangangaipong medikal asin maiistaran, siring man an paghagad sa mga tawo tanganing mabayadan an bakasyon, school trips, asin iba pang mga bagay na gusto kan makilimos alagad dai kayang tustusan.

## Toltolan
Segundo

An **segundo** (simbolo: **s**) iyo an yunit kan panahon sa International System of Units (SI), sa kasaysayan tinawan nin kahulogan na 1/86400 kan sarong aldaw – an factor na ini ginuno gikan sa pagkabanga kan aldaw enot sa 24 oras, dangan sa 60 minutos asin sa huri sa 60 segundos lambang saro (24 × 60 × 60 = 86400).

An presente asin pormal na kahulugan sa International System of Units (SI) iyo an mas eksakto:An segundo [...] igwa nin kahulogan sa paagi kan fixed numerical value kan caesium frequency, ∆*v*Cs, an unperturbed ground-state hyperfine na transisyon frequency kan caesium 133 atom, na magin 9 192 631 770 kapag ipinahayag sa yunit Hz, kun saen equal sa s−1.

An presenteng kahulogan inadaptar kan 1967 kun saen ini nagin feasible na tawan nin kahulogan an segundo base sa pundamental na karakteristiko kan naturalesa kaiba an caesium clocks. Huli sa rikas kan pag-itok kan Kinaban nagkakalaen asin maluya nin dikit, an leap second idinugang sa iregular na interval sa civil time tanganing mapagdanay an orasan na pareho sa pag-itok kan Kinaban.

## Toltolan
International Rice Research Institute

An **International Rice Research Institute** (**IRRI**) iyo sarong internasyonal na pag-aadal sa agrikultura asin pagtukdo na organisasyon na namomogtak sa Los Baños, Laguna, sa Filipinas, asin mga opisina sa kagpitong (17) nasyon. An IRRI bistado sa gibo kaini sa paghimo nin baryasyon nin bagas na nag-ambag sa Berdeng Rebolusyon kan dekada nin 1960 na tuminapos sa kagutoman sa Asya.

An institusyon, na naitogdas kan 1960 naglalaom na mainaan an kapobrehan asin kagutoman, mapauswag an salud nin mga parauma asin konsumidores, asin masiguro an kakayahan kan kapalibotan sa pag-uuma. Napauswag kaini an saiyang misyon sa kolaboratibong pag-aadal, pakikitakod, asin pagpapakusog kan pambanwang agrikultural na pag-aadal asin sistemang ekstensyon sa mga nasyon na yaon an IRRI.

An IRRI iyo saro sa kaglima (15) na sentro nin pag-aadal sa agrikultura sa kinaban na nagbilog sa CGIAR Consortium of International Agricultural Research Centers, sarong pankinaban na sugponan nin mga organisasyon na nag-aadal sa seguridad sa pagkakan. Ini man an pinakadakulang *non-profit* na sentro nin pag-aadal sa agrikultura sa Asya.

## Mga panluwas na takod

* 
* Global Rice Science Partnership 
* Mga Taunang Report 
* Pwedeng madownload (libre) na mga libro na napublikar kan International Rice Research Institute 
* Mga Importanteng Petsa sa Uusipon kan IRRI, 1960-2011 
* Rice Today na magasin 

## Toltolan
Pagparigos

An **pagparigos** o **pagkarigos** iyo an sarong gibohon nin paglinig sa hawak na imbwelto an pagdugdog nin tubig o kaya paglublob sa pluwido, parating sa tubig, o kaya sa sarong solusyon na may tubig. Apwera sa katuyohan na pangkalinigan, para man ini sa salud o para sa mga kamawutan na panrelihiyon, o pangkaugmahan siring kan pagkawat sa tubig o nin tubig, maski na sa uran. Kun minsan, piggigibo an pagkarigos bilang sarong klase nin terapiya. Kapag nag-oolay an mga tawo dapit sa pagparigos, parati ining nangangahulugan nin pagbabad sa tubig, alagad an mga tawo "nagpaparigos" o nagbababad man sa ibang klase nin likido, siring kan paggamit ni Cleopatra nin gatas tanganing magin marhay an saiyang kublit. Sa pangterapiya, an sarong bagay na piggagamit sa "pagparigos" iyo an laboy.
Pagbalos

An **pagbalos** iyo an pagkomitir nin nakakadanyar na aksyon kontra sa sarong tawo o grupo sa kasimbagan sa agrangay, magin man totoo o nasa isip sana. An primitibong hustisya o retributive justice parating laen sa mas pormal asin pinong mga porma nin hustisya siring kan *[[distributive justice]]* asin *[[diosnon na paghusga]]*.

## Toltolan
Agrangay

An **agrangay** iyo an sala o kasakitan na sinasapar, totoo o nasa isip sana, kun saen iyan minaporma nin lehitimong rason para sa pagreklamo. Sa nakaagi, an kataga igwa nin kahulogan na an impliksyon o kawsa nin kasakitan.

## Toltolan
Kamaoo

An **kamaoo** iyo an sarong kamot na nakagugom an mga muro asin palad. Komun ining piggagamit sa bakong armadong pakikipaglaban, siring kan pakikipagbungagan. Tanda sa kaandaman sa pakikipag-olay o dai pag-uyon an nakagugom na hiro o porma kan kamot sa ibang mga kultura.

## Pisyolohiya asin neurolohiya
An gugom kan kamaoo iyo an bakong midbid sa ibang mga primates. Iyan nangyayari nin huli ta mantang "an kadaklan kan mga kamot kan primate haralaba sa palad asin muro [asin] haralipot sa tangan", an proporsyon sa kabaliktaran kan mga tawo.

## Toltolan
Itaas na kalamias

An **itaas na kalamias** iyo an takyag kan nakatindog na postura kan tetrapod vertibrate, naka-unat gikan sa scapulae asin clavicle paibaba asin kabali an mga muro, kabali an gabos na musculatures asin ligaments na imbwelto an abaga, siko, wrist asin sokmolan kan mga muro. Sa mga tawo, an lambang itaas na kalamias nababanga sa takyag asin kamot, asin iyo an pangenot na ginagamit sa pagsakat, pagbuhat asin pagmanipula kan mga bagay.

## Toltolan
Lampin

An **lampin** iyo an sarong klase nin gubing na pan-irarom na nagtutugot sa mga nagsusulog na mag-ihi o mag-udo na dai na kaipohan na gumamit nin indoro, sa paagi kan pagsarumsom o pagpugol nin produktong ati tanganing maibitaran an pagkalapa kan gubing na panluwas o kan panluwas na kapalibotan. Kapag an lampin nagin basa o nalapa, kinakaipuhan na salidahan, sa pankagabsan sa paagi kan ikaduwang tawo siring kan magurang o taga-ataman. An dai pagsalida nin lampin sa supisyenteng regular na oras posibleng magresulta sa mga problema sa kublit sa palibot kan parteng natatakopan kan lampin.
Bungag

An **bungag** iyo an pagtama sa kalaban gamit an kamaoo. Piggagamit iyan sa kadaklan na arteng marsyal asin combat sports, urog na an boksing sa solnopan, kun saen iyan an solamenteng klase nin pigtutugotan na opensibong teknik. Sa isports, an patos sa kamot o ibang padding siring kan gwantes mapupwedeng gamiton tanganing maprotehiran an mga atleta asin practitioners na dai ninda madanyaran an saindang mga sadiri.

## Toltolan
Tabo

An **tabo** iyo an tradisyonal na panlinig para sa pagkarigos, panlinig kan salog kan banyo sa Filipinas, Indonesya, East Timor, Malaysia, asin sa Brunei. An tabo iyo an ngaran sa Filipinas, mantang ***gayung*** asin ***cebok*** (sinasayod na *chabo' *) iyo an katumbas na terminong ginagamit sa Indonesya, Malaysia, Brunei asin East Timor. An tabo posibleng komun na manonompongan sa mga probinsya alagad iyan lakop na ginagamit sa mga syudad. An kataga mapupwedeng may kinaaraman sa kataga na cebok sa kataraid na Indonesya asin Malaysia, na naglaladawan sa proseso kan paglinig sa sadiring hawak gamit an tabo (o cebok) sa sarong *mandi* (saro pang katagang Bahasa para sa tabo iyo an *kamar mandi*).

Kun minsan an tabo pinapalis sa Ingles bilang "dipper" o "pitcher", alagad segun ki Michael Tan, an chancellor sa Unibersidad kan Filipinas-Diliman asin sarong kolumnista sa Philippine Daily Inquirer, labi pa sa pagigin sarong "dipper" an tabo. An plastik na tabo iyo an haros dai kayang itapok na gamit sa harong kan mga Filipino. An mga Pilipino na nakaistar sa ibong na dagat nagdadara nin saindang sadiring tabo o naghahagad sa saindang paryentes na sinda padarhan nin tabo kun minsan nalingawan ninda magdara.

Lakop na piggagamit an tabo maski saen sa laog kan harong para sa ibang katuyohan apwera sa pagkarigos, siring kan pagsukol nin bolyum. 1 tabo iyo an parating katumbas kan 1 litro, nin huli ta an panharong na tabo iyo an ginamit nang plastik na laogan kan 1 litrong motor oil.

Igwa nin kaagid na disenyo asin gamit an tabo sa *hishaku* (柄杓), sarong Hapones na *water dipper* na may kapotan na gibo sa kawayan.

## Toltolan
Sikad

An **sikad** iyo an pisikal na pagtama sa kalaban gamit an tabay, na parating kadungan an area kan tuhod o ibaba gamit an bitis, bokoboko, tibia, bola kan bitis, blade kan bitis, muro kan bitis o tuhod (an huri iyo an pig-aapod na knee strike). An klase nin pag-atake parating piggagamit kan mga hayop na igwang hoof siring man sa mga tawo sa konteksto kan pakikipaglaban na nakatindog. Igwa nin signipikanteng papel an pagsikad sa kadaklan na porma nin arteng marsyal, siring kan capoeira, kalaripayattu, karate, kickboxing, kung fu, MMA, Muay Thai, pankration, pradal sarey, savate, sikaran, silat, taekwondo, vovinam, asin Yaw-Yan. An pagsikad iyo an unibersal na akto nin agresyon sa mga tawo.

Prominenteng porma man an gamit kan pagsikad sa kadaklan na isports, urog na sa pig-aapod na futbol. An pinakamidbid na marhay sa mga isports na ini iyo an soccer.
Harong na gapo

An **harong na gapo** iyo an klase nin edipisyo na naggikan sa kolonyal na panahon kan Kastila sa Filipinas. Iyo iyan an updated na bersyon kan harong na payag kan Kristyanisadong nakaistar sa kabâban, midbid huli sa saiyang paggamit nin mason sa pagtogdok, naggagamit nin gapo asin brick na materyal asin sa kahurihi sintetikong paril, imbes nang biyong organikong mga materyales kan dating estilo. Naliwat an desinyo sa bilog na panahon, alagad nagdanay an prinsipyo sa arkitektura kan harong na payag, kun saen inadaptar an tropikal na klima, mabagyong panahon, asin kapalibotan na pirming naglilinog sa bilog na kaislahan kan Filipinas, asin sinalakan kan impluwensiya kan mananakop na Kastila asin mangangalakal na Intsik. Midbid iyan sa dakol na arkitektura sa bilog na Imperyong Espanyol bilang *Arquitectura mestiza*. An estilo sarong hybrid na Austronesyo, Espanyol, asin Tsino; asin sa huri, kaidtong kaamayi kan ika-20 na siglo kan arkitekturang Amerikano, sinusuportaran an katotoohan na an Filipinas iyo an resulta kan sinaralak na kulturang ini. An saiyang komun na itsura iyo an nakaangat asin nakabitay na kahoy na bintaas (may kaibang balustre, bentanilyas, asin Capiz shell na sliding windows) nakatindog sa poste sa rectangular na areglo bilang pundasyon. Nakabugtak an mga poste sa likod kan mga solidong gapong bloke na estilong Espanyol na nagtataong impresyon kan primerong eskalon, alagad an ground lebel iyo an piggagamit bilang kwartong tambakan, cellars, tindahan, o iba pang gibo na may kinaaraman sa pagnenegosyo. An materyales kan atop kun bakong gibo sa tiles o nipa, sa kahurihi kan ika-19 na siglong mga disenyo na nagtatampok nin galbanisasyon.
Maluto

An **maluto** iyo an bagas na linuto kun bakong sa paagi kan pagpaaso iyo an sa paagi kan pagpakalagakaga. An ibang klase ni Asyanong bagas (kapwa Indica asin Japonica na klase), Aprikanong bagas o layas na paroy, pulotan o bakong pulotan, halaba-, katamtaman-, o halipot-na-tipasi, nin dawa anong kolor, mapupwedeng gamiton. An bagas na pigluluto mapupwedeng bilog na tipasi o minolino.

An maluto iyo an piggagamit na base sa manlaenlaen na luto nin sinanlag (e.g. châofàn, khao phat), maluto sa mangkô (e.g. bibimbap, chazuke, curry rice, dal bhat, donburi, loco moco, panta bhat, rice and beans, rice and gravy), mga linanot (congee, juk), bolang maluto, (e.g. gimbap, onigiri, sushi, zongzi), siring man an mga suman asin desserts (e.g. mochi, tteok, yaksik).

Maluto an staple food kan bako sanang sa Asya asin sa Latin Amerika, kundi sa bilog na kinaban, asin iyo an pigkokonsiderar na pinakapigkokonsumo na kakanon sa kinaban. An Departamento kan Agrikultura sa Estados Unidos klinasipikar an maluto bilang kabtang kan grupo nin kakanon na tipasi. Sa nutrisyon, an 200 g nin maluto nagkokontribwir sa 60 g (2 oz) pasiring sa pan-aroaldaw na rekomendado na 170 asin 300 g (6 asin 7 oz) nin tipasi para sa mga babae asin lalake respectively, asin konsiderado na marhay an gikanan nin mikrosustansya siring kan zinc asin manganese.

## Toltolan
Gubing

An **gubing** o **bado** iyo an bagay na sinusulot sa hawak. Tipikal an mga gubing na gibo sa tela o textile, alagad sa paglihis nin panahon nagin kabali an mga garments na gibo sa kublit nin hayop asin ibang mahimpis na materyales asin natural na produkto na manonompongan sa kapalibotan. An pagsulot nin gubing kadaklan ginigibo sana kan mga tawo asin iyo an tampok kan sosyedad kan mga tawo.An bilang asin klase nin gubing na sinusulot nakadepende sa gender, klase nin hawak, sosyal na factor, asin heograpikong konsiderasyon. An mga gubing tinatahoban an hawak, sapin sa bitis tinatahoban an bitis, an mga gwantes tinatahoban an kamot, mantang an kupya asin headgear tinatahoban an payo, asin an gubing na panlaog para sa pribadong parte kan hawak.

## Mga susu'loton
Paghugas

An **paghugas** iyo an paagi nin paglinig, parating gamit an tubig asin sabon o detergent. An paghugas asin pagragnaw kapwa kan hawak asin gubing iyo an importanteng kabtang kan hygiene asin salud.

Minsan an mga tawo naggagamit nin sabon asin detergent tanganing matabangan sa emulsipikasyon kan mga lana asin ati tanganing sinda mahale.An sabon pwedeng maaplay nin direkta, o gamit an tabang kan washcloth.

An mga tawo naghuhugas kan saindang sadiri, nagkakarigos sa aro-aldaw para sa relihiyosong ritwal o sa katuyuhan na terapyutiko o bilang sarong aktibidad na rekreasyonal.

Sa Europa, an ibang mga tawo naggagamit nin bidet tanganing mahugasan an saindang panluwas na henitalya asin an rehiyon na anal pagkatapos gumamit nin indoro, imbes nang gumamit nin toilet paper. Komun an bidet sa mga nasyon na igwa nin predominanteng Katoliko kun saen an tubig konsiderado na importante sa paglinig kan lubot.

Urog nang parati an paghugas nin kamot sana, e.g. bago asin pagkatapos magpreparar nin kakanon asin pagkakan, pagkatapos gumamit nin indoro, pagkatapos magkapot nin maaating bagay, asbp. Importante an paghanaw tanganing mainaan an paglakop kan mga mikrobyo. Komun man an paghugas sa lalawgon, kun saen piggigibo pagkatapos magmata, o tanganing mantiniron an pagkahayahay sa pagkaaldaw. An pagsipilyo iyo man an importante para sa hygiene asin iyo an kabtang kan paghugas.

An nganang paghugas sa buhok posibleng madanyaran an buhok, nagkakawsa nin balakubak, o kawsa nin maragkot na kublit.

## Toltolan
Paghanaw

An **paghanaw** iyo an akto nin paglinig sa mga kamot kan sarong tawo gamit an sabon o handwash asin tubig tanganing mahale an birus/bakterya/mikroorganismo, ati, grasa, o iba pang mga nakakadanyar asin dai magugustuhan na sabstans na yaon sa mga kamot. An pagpamara kan mga hinugasan na mga kamot iyo an parte kan proseso nin huli ta an basa asin alumahad na mga kamot iyo an urog na madaling magkaigwa giraray nin bakterya. Kun mayong sabon asin tubig, an hand sanitizer na at least 60% (v/v) na alkohol sa tubig na pwedeng gamiton sagkod sa an mga kamot bakong grabeng ati o magrasa. An hygiene sa kamot iyo an sentro sa pag-ibitar sa paglakop kan mga helang na nakaka-impeksyon sa laog kan harong asin sa aro-aldaw na pamumuhay.

Pigrekomendar kan World Health Organization an paghugas sa kamot sa haros 20 segundos bago asin pagkatapos gibohon an sarong aktibidad. Kabali digdi an limang kritikal na oras durante kan aldaw kun nuarin naghugas nin kamot gamit an sabon iyo an importante tanganing mainaan an transmisyon kan helang sa paagi kan udo pasiring sa nguso: pagkatapos gumamit kan indoro (para sa pag-ihi, pag-udo, hygiene sa pagregla), pagkatapos maglinig kan lubot kan sarong umboy (pagsalida kan lampin), bago magpakakan sa umboy, bago magkakan asin bago/pagkatapos mag-andam nin kakanon o pagkapot nin hilaw na karne, sira, o manok.

## Toltolan
Manneken Pis

An **Manneken Pis** ('Sadit na Lalaking Nag-iihi'; ) iyo an landmark na bronseng eskulturang fountain sa central Brussels, Belgium, naglaladawan nin puer mingens; sarong hubang pulos na aking lalaki na nag-iihi sa palanggana kan fountain. Sa bilog niyang pag-eksister attested amay pa sa katahawan kan ika-15 na siglo, iyan dinisenyo giraray kan Brabantine na skultor na si Jérôme Duquesnoy the Elder  asin ibinugtak sa lugar kaidong 1618 o 1619. An saiyang gapong niche sa estilong rocaille igwa nin petsa na poon sa 1770.

An *Manneken Pis* pirming hinahabon o nadanyaran sa bilog na kasaysayan. Poon 1965, sarong replika an ibinugtak, na an orihinal nakatago sa Brussels City Museum. Iyan an saro sa bantog na simbolo kan Brussels asin Belgium, nakakataong inspirasyon sa nagkapirang imitasyon asin kaagid na estatwa. Regular an pigura na sinasanglian nin gubing asin an saiyang sanglian kompwesto nin haros sanribong manlaenlaen na kostum. Huli sa saiyang naturalesa na self-derisive, iyan man an halimbawa kan belgitude (Pranses: lit.'Belgianness'), siring man bilang folk humor (zwanze) bantog sa Brussels.

## Toltolan
Jeanneke Pis

An **Jeanneke Pis** (, 'Sadit na Joan na Nag-iihi') iyo an modernong eskulturang fountain sa central Brussels, Belgium. Iyan sarong commissioned ni Denis-Adrien Debouvrie kaidtong 1985 asin tinogdok kaidtong 1987 bilang sarong counterpoint sa sarong bantog sa syudad na . The  bronseng estatwa na naglaladawan sa sarong aking babae na igwa nin halipot na pigtails, nakatukro asin nag-iihi sa sarong blue-grey na pedestal na limestone.

Manonompongan an ***Jeanneke Pis*** sa habagatan kan Grand-Place/Grote Markt (main square kan Brussels), sa sirangan na parte kan Impasse de la Fidélité/Getrouwheidsgang, sarong hayakpit na cul-de-sac mga 30 metros (100 piye) pasiring sa habagatan sa lugar na dakol na restawran na inaapod na Rue des Boucher/Beenhouwersstraat. Protektado sa ngunyan an eskultura kontra sa bandalismo kan iron bars.

## Toltolan
Yaoi

An ***Yaoi*** (やおい) na midbid man sa apod na **Pagkamoot kan Lalaki** o **Boy's Love** (ボーイズラブ *Bōizu Rabu*), iyo an midbid sa terminong Hapones para sa mga tuod na kababaihan sa piksyunal na medyo na nakasentro sa homoerotiko o homoromantikong panlalaking relasyon, na parating piggigibo kan mga babaeng Editor. Bilang sarong paglaladawan sa mga lalaki, igwa nin sarong andropilikong lalaking paradalan kaiba man, alagad sarong manga na para sana sa mga baklang parabasa o paradalan iyo an siblag sa ibang genra.Kapag an orihinal an pinapanongdan an sarong klase nin dōjinshi (sadiring gibong publikasyon) na nagpaparodiya sa gibong anime asin manga, sa presente piggagamit an Yaoi sa henerikong termino para sa mga babaeng parabasa nin manga, anime, 'dating sims', nobela asin dōjinshi nanagtatampok kan ideolohikong na homosekswal na relasyon na panlalaki. Parating nagsusunod an mga pangenot na tawuhan sa pormula na *seme* ( palis: *paradaguso*) na iyo an nag-eenganyar sa *uke* ( palis: *taga-ako*). Sa Hapon, an lakop na sinalidahan kan terminong Boy's Love (ボーイズラブ *Bōizu Rabu*), na kun saen an nag-susubskrayb sa kaagid na parodiya asin orihinal na gibo, asin pangkalakalan (*commercial*) na kaiba na man an gibong dōjinshi. Maski pig-aapod na Boy's Love an genre (parating pigpapahalipot bilang "**BL**"), an mga pigtatampok na lalaki iyo an mga pebestiko o gururang na. Pigbubugtakan nin shotacon an mga gibong may siring kaining katuyohan, asin mahihiling bilang sarong panibagong genre.

## Toltolan
Bangkong Pankinaban

An **World Bank** (**Bangkong Pankinaban**) iyo an internasyonal na institusyon pinansyal na nagtataong pautang asin grants sa mga gobyerno nin hababâ asin katahawan na income na mga nasyon para sa katuyohan na magpadagos sa saindang proyektong kapital. An World Bank iyo an kolektibong ngaran kan International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) asin International Development Association (IDA), duwa sa limang internasyonal na organisasyon na pagsadiri kan World Bank Group. Inistablisar iyan kaiba an International Monetary Fund sa 1944 Bretton Woods Conference. Pagkatapos kan maluyang pagpoon, an saiyang pagpautang iyo an sa Pransya kaidong 1947. Kaidtong dekada 1970, nakasentro an pagpautang sa mga nag-uuswag na mga nasyon, nahaharayo gikan sa misyon kaidtong dekada 1980. Para sa huring 30 na taon, kabali na an mga NGO asin mga grupong pangkapalibotan sa saiyang mga portfolio sa pagpautang. An saiyang estratehiya sa pagpautang naimpluensyahan kan Sustainable Development Goals kan Nagkakasararong Nasyon, siring man an pangkapalibotan asin sosyal na kaligtasan.

An Work Bank nagkaigwa nin kritisismo sa pagpromotor kan paglangkaw kan mga barakalon asin pagdanyar sa ekonomikong pag-uswag, nagkawsa nin mga protesta kaidtong 1988 asin 2000.

Igwa man nin kritisismo an panggogobyerno kan bangko asin kasimbagan sa pandemyang COVID-19. An presidenteng si David Malpass nag-atubang nin kritisismo mantang pig-aagyat niya an siyentipikong konsesus sa pagbabago kan klima. Siya sinalidahan ni Ajay Banga, nagsusuporta sa saiyang aksyon sa klima.

## Toltolan
Impiyerno

Sa dakol na mga mitolohiya asin tradisyon na panrelihiyon, an **impiyerno** iyo an sarong lugar nin pagsakit asin kapadusahan na yaon sa ibong na buhay, parating yaon sa kinaban sa irarom. Parating linaladawan kan mga pagtubod na may direktang kasaysayan kan kabanalan an impiyerno bilang mayong kasagkoran. Sa mga relihiyon na may reinkarnasyon o kasaysayan na pauro-otro, parating linaladawan an impiyerno bilang sarong panahon na pansamantala na yaon sa pag-ultanan kan mga pagkamundag giraray kan kalag sa ibang katawohan.
Pag-ihi

An **pag-ihi** iyo an pagtupga kan ihi gikan sa pantog sa paagi kan urethra pasiring sa luwas kan hawak. Iyan an porma kan ekskresyon kan sistemang ihian. Midbid iyan sa medisina bilang **micturition**, **voiding**, **uresis**, o bihira sana **emiction**. Sa mabaskog na tawo asin ibang mga hayop, an proseso kan pag-ihi iyo an yaon sa irarom kan boluntaryong kontrol. Sa mga umboy, an nagkapirang mga gurang na indibidwal, asin idtong mga may danyos na neurolohikal, an pag-ihi posibleng mangyari bilang sarong reflex. Normal sa mga tawong adulto na mag-ihi nin sagkod sa pitong beses an aldaw.

Sa ibang mga hayop, dugang pa sa pagpaluwas kan ating materyal, an pag-ihi pwedeng magin marka sa teritoryo o pwedeng ipahayag an submissiveness. Sa mga mamalyang may inulnan, nahuhubas an ihi sa paagi kan *urinary meatus*, sarong *urethral opening* sa mga panlalaking putoy o pambabaeng *vulval vestibule*.

## Toltolan
Puer mingens

An **puer mingēns** (Latin: darakulan, **puerī mingentēs**) iyo an pigura sa gibo nin arte na naglaladawan bilang bago pa maghinolterong aking lalaki sa aktong nag-iihi, kapwa aktwal o simulated. An puer mingens pwedeng nagrepresentar sa dawa ano poon sa whimsy asin lalakinhon na kainosentehan pasiring sa erotikong simbolo nin pagkalalake asin maskulinong bravado.

## Toltolan
Ilaw

An **ilaw** iyo an elektrikal na komposisyon na nagpoprodusir nin liwanag. Pinkakomun ini na porma nin artipisyal na liwanag. Parating an mga lampara an igwa nin base na gibo sa seramiko, metal, glass, o plastik, kun saen secured an lampara sa socket kan light fixture, na kun saen parating pig-aapod na "lampara" man. An elektrikal na koneksyon sa socket posibleng gibo sa base na screw-thread, duwang metal pins, duwang metal caps, o bayonet mount.

Bago naging komun an ilaw na de kuryente kaidtong kaamayi kan ika-20 na siglo, an mga tawo naggagamit nin mga kandila, gas light, oil lamps, asin kalayo. Si Vasily Vladimirovich Petrov an nagpaurog kan enot na persistent electric arc kaidtong 1802, asin an Ingles na kemiko na si Humphry Davy an nagtaong practikal na demonstrasyon kan arc light kaidtong 1806. Kaidtong dekada 1870, nagin matrayumpo an Davy's arc lamp na kinomersyal, asin ginamit tanganing pailawan an nagkapirang pampublikong lugar. An mga espwerso ninda Joseph Swan asin Thomas Edison naggiya pasiring sa komersyal na incandescent light bulbs na magin lakop na available kaidtong dekada 1880, asin kan kaamayi kan ika-duwampulong siglo an mga ini naribayan na an mga arc lamp.

## Toltolan
Uma

An sarong **uma** o **umahan** iyo an sarong lugar o kadagaan na pangenot na pigtatagama sa mga prosesong pang-agrikultura na an pangenot na katuyohan iyo an paggibo nin kakanon asin ibang mga ani; ini an pangenot na kagamitan sa produksyon nin kakanon. Piggagamit an apod para sa mga daing-siring na bagay arog kan mga maaaradong daga, kabukidan nin mga gulayon o prutas, umahan na panggatas (dairy), urigan, manukan, asin mga kadagaan na piggagamit sa paggibo nin mga hibla, *biofuel*, (o panggatong gikan sa mga hayop o tinanom), asin iba pang mga mapupwedeng itinda. Kabali sa mga kabukidan an mga rantso, kakanan kan mga hayop, tatamnan, asyenda, sadit na bukid, edipisyong pang-agrikultura asin an mismong kadagaan.

## Toltolan
Kawat

An **kawat** o **pagkawat** iyo an sarong *range* nin *intrinsically motivated* na mga aktibidad na piggigibo para sa rekreasyonal na kaugmahan. Komun na asosyado an aktibidad nin pagkawat sa mga aki, alagad pwedeng gibohon kan maski arin man na edad nin tawo, asin man sa ibang haralangkaw na kaisipan nin hayop, urog na risa sa mga mamalya asin gamgam.

Dakol an prominenteng parasaligsig sa langtad nin sikolohiya, kabali sinda Melanie Klein, Jean Piaget, William James, Sigmund Freud, Carl Jung asin si Lev Vygotsky na nasala na hilingon an pagkawat bilang sarong daing-siring na aktibidad na solamenteng tawo sana an naggigibo, sa pagtubod na an pagkawat iyo an importante sa pag-uswag na pantawo asin naggagamit nin manlaenlaenaen na paagi sa pagsaligsig tanganing porbaran an saindang mga teorya.

## Toltolan
Khaki

An kolor na **khaki** iyo an mapusyaw na limpoy nin kayumanggi na may medyo giyaw na tinge.

Haloy nang ginamit an khaki kan mga army sa bilog na kinaban para sa mga uniporme asin ekipahe, urog na sa mga rehiyon na desyerto, kun saen iyan nagtataong camouflage na kakolor kan mabasud o maalpog na terrain. Haloy nang iyan piggagamit bilang sarong ngaran nin kolor sa tataramon na Ingles poon pa kaidtong 1848 kun kasuarin iyan enot na pinamidbid bilang uniporme kan militar. Sa solnopan na moda, iyan an estandarteng kolor para sa smart kaswal na dress trousers para sa mga sibilyan, kun saen iyan parating pig-aapod na khakis.

Sa Briton na Ingles asin sa ibang mga paggamit kan Komonwelt, an khaki puwede man na magpanongod sa limpoy nin berde na midbid bilang olive drab.

## Toltolan
Komedya

Ang **komedya** (gikan sa Kastila *comedia*) iyo an terminong nanonongod sa sarong genre na piggagamit sa pelikula o sa teatro. Paggagamit kung saan ang mga nagagaranap ang nagpapahayag nin kaugmahan o lehitimong pagpaulok sa lambang katagang nagluluwas sa saiyang nguso.

An *komedya* mapupwede man na mayong kataga na nauso kaidtong panahon kan mga pelikulang silensyo na mahihiling sa dai pagtaram kan nguso kundi sa paghiro kan hawak.

## Toltolan
Libod

An **libod**  iyo an natad sa likod kan sarong harong, komun sa suburban developments sa kinaban sa Solnopan.

Sa Australia, sagkod kan katahawan kan ika-20 na siglo, an libod kan pagrogaring iyo an tradisyonal na igwa nin fowl rin, sadit na payag, tanoman nin mga gulayon, asin tambakan nin mga kahoy na panggatong.

## Toltolan
Natad

An **natad** iyo an rona nin daga na katakod kan saro sagkod sa nagkapirang mga edipisyo. Iyan pwedeng kun bakong yaon sa lugar na nakukudalan o yaon sa lugar na dai nakukudalan.

## Toltolan
Alahas

Nanonongod an **alahas** sa mga adorno na pigsusulot bilang pang-estima sa sadiri, siring kan mga brotse, singsing, kulintas, hikaw, porselas, asin himelo. Mapupwedeng ikabit an mga alahas sa hawak o sa mga bado. Poon sa solnopan na pananaw, natatakdaan an mga kataga sa mga panhaloyan na mga burloloy, dai kaibahan an mga burak bilang halimbawa. Sa laog kan dakol na siglo, an mga metal na siring kan bulawan na piggagamit sa mga manlaenlaen na ibang kilatis poon sa 21, 18, 12, 9 o mas hababa pa, parating pig-iiba sa mga gapong-hiyas, iyo an nagin komun na materyales para sa alahas, alagad mapupwedeng gamiton man an mga ibang materyales siring kan takupis asin iba pang materyales gikan sa tinanom. Saro ini sa mga pinakadaan na klase nin artepaktong arkeolohikal – pigpapamugtak na an pinakadaan na bantog na alahas iyo an mga 100, 000 taon an edad na abaloryo na gibo sa mga takupis kan *[[Nassarius]]*.

## Toltolan
Yuri

An , midbid man sa *[[wasei-eigo]]* konstruksyon  o **Pagkamoot kan Babae**, iyo an genre kan Hapones na media nakasentro sa intimate relationships sa pag-ultanan kan mga babaeng characters. Mantang an lesbianismo iyo an komun na asosyado sa tema, an genre na ini inklusibo man sa mga obra maestra na naglaladawan sa emosyonal asin espiritwal na pakikipagrelasyon sa pag-ultanan kan mga babae na bakong kaipuhan na romantiko o sekswal sa naturalesa. An *Yuri* iyo an pinakakomun na asosyado sa anime asin manga, minsan siring an termino ginamit man tanganing iladawan an video games, light novels, asin literatura.
Edipisyo

An **edipisyo** iyo an *enclosed* na estruktura na may atop asin lanob na nakatindog na haros permanente sa sarong lugar, siring kan harong o pabrika.

## Toltolan
Barbero

An **barbero** iyo an sarong tawo na an okupasyon sa pangenot iyo an paggunting, pagpakarhay, pag-estilo asin pag-ahit kan buhok o barabas kan mga aking lalaki asin kan mga lalaking adulto. An lugar na pigtatrabahohan kan sarong barbero iyo an pig-aapod na "barbershop".
Meguncia

An **Mainz**, sa Aleman, o **Maguncia**, sa Kastila (Pranses: *Mayence*, Latin: *Moguntiacum*), iyo an sarong syudad sa Alemanya. Ini an kabisera kan estado kan Renania-Palatinado. Nakabugtak ini sa walang gilid kan Salog kan Rin, yaon sa toong gilid kan syudad kan Wiesbaden. Igwang populasyon na nasa bandang 185,000 mga katawo an Mainz.

## Toltolan
Lunadan

An **lunadan** iyo an ano man na kagamitan na nahihiro asin nakakaagan nin ano man na bagay asin maihahatod digdi pasiring sa sarong padudumanan.

## Kasaysayan

### Pagpoon
An mga pinakaenot sa kinaban na piglulunadan tanganing makapagbaklay sa kadagaan iyo an mga hayop siring kan kamelyo asin kabayo. Kan huminaloy na guminibo na man an mga tawo nin malalaogan siring kan kariton o karwahe na gibo sa kahoy na ipigpapabutong kun bakong sa hayop, sa tawo. Idinugang man an ruweda tanganing maparikas an pagkalipat kan lunadan asin kan huminaloy pa naparikas an pagpapaikot kan ruweda asin napadali an pagtuklang sa lunadan huli sa pagkakalikha sa makina o motor.

### Paggamit kan kuryente asin motor
Kaidtong taon na 1815 nlinikha ni Karl Benz, sarong manlilikha kan mga pigpapainitan na tagapagpagpahiro, an enot na kotseng de-makina. An enot na kotseng maikokompara sa presente iyo an Volkswagen Beetle na enot na ginibo kaidtong taon na 1957. Nagpadagos sa paggibo nin mga de-makinang lunadan na pandaga sagkod sa ngunyan an mga nagpangenot na kompanya siring kan *Ford Motor Corporation* asin *Mercedes-Benz*, kun saen maibibilang an nagkapirang bantog na modelo siring kan *Ford Ranger* at *Mercedes-Benz G-Class.*

## Toltolan
Hapot

An **hapot** o **kahapotan** iyo an mapupwedeng sarong pagpahayag na pantataramon na piggagamit tanganing maghagad nin kaaraman, o kaya an kahagadan mismo na ginibo nin siring kaan na pagpapahayag. An impormasyon na ini iyo an mapupwedeng itao na igwa nin sarong simbag o kasimbagan.

## Kahulogan

Sa linggwistika, an hapot posibleng tawan nin kahulogan sa tulong lebel.

Sa lebel nin semantiko, an hapot tinawan nin kahulogan sa paagi kan saiyang abilidad na mag-establisa nin sarong set nin posibleng kasimbagan na nasa rason.

Sa lebel nin pragmatiko, an hapot iyo an kategoryang illocutionary nin speech act na naghahanap tanganing mautob an impormasyon gikan sa addressee.

Sa lebel nin syntax, an interogatibo iyo an klase nin clause na characteristically asosyado sa mga kahapotan, asin tinawan nin kahulogan nin grammatical na reglamento (siring kan subject–auxiliary inversion in English) na nagkakalaen sa lambang tataramon.

## Toltolan
Hukol

An **hukol** o **balod** iyo an paghunas asin pagtaob kan lebel kan dagat na kawsa kan pinagsarong epekto kan pwersa kan grabidad na pigluluwas kan Bulan (asin sa urog kadikit na extent, an Saldang) asin kawsa kan Kinaban asin kan Bulan na nag-iitok sa lambang saro.

An "*mixed tide*"—duwang bakong tipong na magnitud na hukol an aldaw—iyo an ikatulong regular na hukol an aldaw—iyo an ikatulong regular na kategorya.

## Toltolan
Semento

An **semento** iyo an pambugkos, sarong kemikal na substansya na piggagamit sa konstruksyon na nagpapakarhay, nagtatagas, asin minadukot sa ibang materyales tanganing mabugkos sinda. Bihirang gamiton an semento na dai pigsasalakan nin ibang materyal, alagad imbes nang bugkoson an basud asin grabe (aggregate). An sementong pigsalakan nin pinong aggregate nagpoprodusir nin mortar para sa masonry, o kaiba an basud asin graba, nagpoprodusir nin kongkreto. An kongkreto iyo an lakop na piggagamit na materyal na nag-eeksister asin daog pa kan tubig bilang iyo an pinakapigkokonsumong resource sa planeta.

## Toltolan
Victoria Amelina

Si **Victoria Yuriyivna Amelina** (; 1 Enero 1986 – 1 Hulyo 2023) sarong Ukranyanong nobelista. Siya an kagsurat kan duwang nobela asin sarong librong pan-aki, na nanggana kan Joseph Conrad Literary Award asin pinalista sa European Union Prize for Literature .

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Victoria Amelina () namundag sa Lviv kan 1 Enero 1986. Siya naghubo' sa Kanada kaiba an saiyang pamilya kan siya nag'eedad pa sanang 14, dangan nagbalik sa Ukranya. Pakatapos makakua nin kurso sa computer science sa Lviv, si Amelina pinu'nan an saiyang karera sa IT bago nagin lubos na parasurat asin pararawit kan taon 2015.

## Pagsurat
Poon 2015, kan an saiyang enot na libro *Синдром листопаду, або Homo Compatiens* (The Fall Syndrome: about Homo Compatiens) napublikar, inubos na niya an saiyang oras sa pagsurat na nanggad. An enot niyang pambungsod na nobela nagsentro sa mga pangyayari sa  Maidan kan 2014;  an  pataratara ngani kaini sinurat ni Jurij Izdryk. An nobela nakaresibe nin magkapirang literaryong premyo, asin maogmang pigresibi kan mga kritiko asin mga iskolar sa Ukranya asin sa kahiwasan kan Europa.

Kan 2016, si Amelina nagpublikar nin librong pan-aki inapod *Хтось, або водяне серце* (Somebody, or Water Heart).

Kan 2017, siya nagpublikar nin nobela tituladong *Дім для Дома* (Dom's Dream Kingdom) manongod sa sarong pamilya nin sarong Sobyet na koronel na kan mga taon 1990 nag'estar sa apartment kan Polakong autor na Hudyong-gikan si  Stanisław Lem. An nobela napabali sa halipot na lista para sa LitAkcent literary award kan 2017 asin sa Premyo nin European Union para sa Literatura kan 2019.

## Buhay personal/kagadanan
Sagkod 2022, si Amelina nag'eestar sa Kyiv. Kan Hunyo 27  2023, siya nalugadan durante kan Rusong pag'atake sa Kramatorsk mantang siya nagkakakan sa RIA Pizza. Si Amelina nagadan huli kan saiyang mga lugad kan 1 Hulyo sa Mechnikov Hospital duman sa Dnipro. Siya edad 37.

## Toltolan
Pabrika

An **pabrika** iyo an industriyal na pasilidad, parating complex na kompwesto nin nagkapirang edipisyo na pano nin makinarya, kun saen an mga trabahador nagpoprodusir nin mga aytem o nag-ooperar nin mga makina na nagpoprodusir nin lambang aytem sa iba. skibidi toilet 

An mga kaamayi kan mga pabrika igwa nin saradit na makinarya, siring kan saro sa o duwang spinning mules, asin mas dikit sa dosenang trabahador na pig-aapod na "glorified workshops".

## Toltolan
Karneng manok

Manok an pinakakomun na klase nin *poultry* sa kinaban. Huli sa relatibong dali asin hababang gastos sa pag-ataman nin mga manok—kun ikokompara sa mga mamalya siring kan baka o urig—an **karneng manok** asin sugok kan manok iyo an nagin bantog sa kadaklan na luto.

Kun minsan an manok iyo an naunambitan na mas mabaskog kisa sa pulang karne, na may hababang konsentrasyon nin kolesterol asin saturated fat.

## Toltolan
Guta

An **guta** o **natok** iyo an malibog, kasing puti kan gatas na likidong pinaga gikan sa kinudkod na sapal kan gurang na niyog. An opasidad asin makusog na lasa kan guta nangyari huli sa halangkaw na laog na lana, kadaklan kaiyan igwa nin saturated fat. An guta o natok iyo an tradisyonal na salak sa kakanon na piggagamit sa Sur-subangan na Asya, Oceanya, Habagatan na Asya, asin Sirangan na Aprika. Piggagamit man iyan sa pagluluto sa Caribbean, tropikal na Latin Amerika, asin Solnopan na Aprika, kun saen an mga niyog pinapamidbid durante kan panahon kolonyal.

Piglalaen an mga guta sa manlaenlaen na klase basado sa laog na taba.

An guta mapupwedeng gamiton tanganing magprodusir nin panribay sa gatas (piglaen bilang coconut milk beverages). An mga produktong ini bakong pareho sa regular na produktong guta na kun saen iyan piggagamit sa pagluto, bakong sa pag-inom. An pinahamis, prinoseso, produktong guta gikan sa Puerto Rico na midbid man bilang cream of coconut. Piggagamit iyan sa dakol na desserts asin beverages siring kan piña colada, minsan siring iyan dai dapat na ikaribong sa coconut cream.

## Toltolan
Urigan

An **urigan** iyo an sarong lugar kun saen pigpadakula asin pigpapa-aki an mga demostikong urig bilang ganado (mga hayop na pig-aataman, pigdadaos asin pigpapabakal), asin saro ini sa sangay kan paghahayupan. Pangenot na pig-aataman an mga urig para sa kakanon (e.g. karneng urig, tosino, hamon) asin kublit.

Sa gabos na mga porma nin pag-ataman nin urog na piggigibo, an masinsinan na pag-ataman an pinakabantog, huli sa potensyal kaining mag-ataman nin darakulang bilang nin urig sa sarong matipid na paagi. Sa mga mauswag na nasyon, igwang mga tangkal na komersyal na nag-aataman nin rinibong na urig sa mga edipisyong pigkokontrol an klima. Sarong bantog na klase nin ganado o *livestock* an mga urig, na may labi sa sarong bilyon na urig an pigdadaos kada taon sa bilog na kinaban, na 100 milyon digdi iyo an sa Estados Unidos. Piggagamit an kadaklan sa mga urig para sa kakanon kan tawo alagad nagtatao man ini nin kublit, taba asin ibang materyale para sa paggamit sa pagbado, sangkap sa prinosesong kakanon, pampagayon, asin bulong.

## Toltolan
Paghukragong

An **paghukragong** iyo an bibrasyon kan estrukturang respiratoryo asin an resultang tanog huli sa naulangan na paghiro kan aire durante kan paghangos mantang nagtuturog. An tanog na ini mapupwedeng malumhok o makusog asin dai magugustuhan. An paghukragong durante kan pagturog mapupwedeng senyales, o enot na alarma, kan obstructive sleep apnea (OSA). Pigsusuherir kan pagsaligsig na an paghukragong iyo an saro sa mga factor kan sleep deprivation.

## Mga kawsa
An paghukragong iyo an resulta kan relaxation kan uvula asin soft palate. An mga tisyung ini pwedeng magrelax enough tanganing parsyal na ulangan an agihan kan aire, nagreresulta sa iregular na bulos kan aire asin vibrations. An paghukragong pwedeng attributed sa saro o dakol kan mga minasunod:

* Henetikong predisposisyon, sarong proporsyon kun saen mapupwedeng mediated sa paagi kan ibang namamanang estilo kan pamumuhay na factor siring kan body mass index, pasigarilyo asin pagkonsumo nin alcohol.
*Pagruluya kan halonan, nagkakawsa sa halonan na magsarado durante kan pagturog.
* Salang posisyon kan salang, parating kawsa kan tensyon sa mga kalamnan.
* Obesity na nagkawsa nin taba tanganing tiponon sa laog asin sa palibot kan halonan.
* Obstruction in the nasal passageway.
* Obstructive sleep apnea.
* Sleep deprivation.
* Relaxants siring kan alcohol o ibang drugs na nagrerelax sa mga kalamnan kan halonan.
* Pagturog na nakatigaya, kun saen pwedeng magresulta sa dila na mapaduman sa likod kan nguso.
* Mouth breathing

## Toltolan
Katedral nin Malolos

An **Katedral nin Malolos**, pormal na midbid bilang an **Minor Basilica and Cathedral of the Immaculate Conception of Malolos** (Espanyol: *Basílica Menor y Catedral de la Inmaculada Concepción de Malolos*, Filipino: *Basilica Minore at Catedral ng Inmaculada Conception ng Malolos*), iyo sarong makasaysayang simbahan sa Filipinas na namomogtak sa syudad nin Malolos, an kapitolyo kan probinsya nin Bulacan. An katedral iyo an kinamomogtakan kan Obispo nin Malolos, na an diyoseso iyo sarong supragano kan Arkidiyoseso nin Manila.

## Mga panluwas na takod

* Panindog sa Facebook
Paha (gubing)

An **paha** saróng kasu'lotan sa hawak. Ini malogyat na banda o hagkos, na parati gibo sa anit o mahi'bog na tela, asin pigsusu'lot sa palibot kan habayan. Minasuporta an paha sa pantalon o palda o iba pang mga badoon tangane dai maghuros.

## Materyales

An Leather iyo an pinakabantog na materyal para sa paha huli ta pwede iyan magtagal na nakatiklop, nakabaluktot, asin hinigotan na dai nadadanyaran. An genuine leather na paha makakaadaptar sa parasulot sa paglihis kan panahon. An mga paha gibo man gamit an *range* nin iba pang materyales, kabali an braided leather, tooled leather, suede, leather-backed ribbon, canvas, webbing, rope asin vinyl.

## Toltolan
Iksan

An **iksan** iyo an kabtang kan abdomen sa pag-ultanan kan tadyang asin piad. Sa mga tawong may balikngkinitan na hawak, an iksan iyo an pinakahayakpit na parte kan torso.

An *waistline* nanonongod sa linyang horizontal kun saen an iksan iyo an pinakahayakpit, o sa pankagabsan na itsura kan iksan.

## Estruktura
### Sukol kan iksan
An iksan parating pigsusukol sa pinakasadit na sirkumperensya kan natural na iksan, parating sa ibabaw sana kan pusod. Kun saen an iksan sarong convex imbes nang concave, siring kan pagbados asin obesidad, an iksan pwedeng sukolon sa sarong vertical na lebel 1&nbsp; pulgada sa ibabaw kan pusod.

## Toltolan
Paha

An **paha**' (o, pagkapaha') iyo an paghagad nin maiinom na pluwido, nagreresulta sa basikong instinct kan mga hayop na mag-inom. Saro iyan sa importanteng mekanismo na imbwelto an balanseng pluwido. Minalataw iyan sa kawàran nin mga pluwido o sarong paglangkaw kan konsentrasyon kan osmolities, siring kan sodium. Kun magbagsak an bolyum kan hawak sa ibaba kan threshold o an konsentrasyon kan osmolite nagin halangkawon na marhay, an estruktura kan hutok nakakadetek nin pagbabago sa *blood constituents* asin minasignal nin paha.

## Toltolan
Paroyan

An **paroyan** o **kabasan** iyo an daga na piggagamit sa pagpatalubo nin tinanom urog na an paroy asin natong. Naggikan iyan sa kulturang pag-uma nin paroy kaidtong panahon nin Neolitiko kan Salog Yangtze sa habagatan na Tsina, asosyado sa kulturang pre-Austronesya asin Hmong-Mien. Lakop iyan sa pre-Historikong panahon huli sa ekspansyon kan mga tawong Austranesyo pasiring sa kaislahan kan Sur-subangan na Asya, Sur-subangan na Asya kabali an Norte-subangan na Indya, Madagaskar, Melanesia, Mikronesya, asin Polynesia. An teknolohiya nakua gikan sa ibang kultura sa kadagaan kan Asya para sa pag-uma nin paroy, lakop sa Subangan na Asya, Kadagaan na Sur-subangan na Asya, asin Habagatan na Asya.

## Ekolohiya
Mayor na ginikanan nin atmosperikong metano an paroyan, pigtantya na nakakakontribwir nin haros nasa 50 sagkod sa 100 milyon tonelada nin gas kada taon. Pigpapahiling sa pag-aadal na ini pwedeng magin signipikante na mainaan mantang nagpapaurog kan *crop yield* sa paagi kan pagpahubas kan mga paroyan tanganing magtugot na an daga na mag-aerasyon tanganing mapapundo an produksyon nin metano.  Pigpapahiling man kan pag-aadal na an baryabilidad sa pag-aadal sa pagluwas kan metano na naggagamit nin lokal, rehiyonal asin mga pankinaban na kawsa asin nangangapudan para sa mas marhay na pag-imbentaryo basado sa *micro level* na datos.

## Toltolan
Tulay

Sarong estruktura an **tulay** na tinogdok sa pag-ultanan kan bangin, kababan, tinampo, riles kan tren, salog, mga lawas nin tubig, asin iba pa tanganing mabalyohan an mga ini.

Sa Filipinas, an mga pinakabantog na tulay iyo an Tulay nin San Juanico na nagtatakod sa isla kan Leyte asin Samar sa Subangan na Kabisayaan, asin an Biyadukto kan Candaba sa pag-ultanan kan Bulacan asin Pampanga na nagdadara sa North Luzon Expressway sa ibabaw kan Salog Pampanga asin Latian kan Candaba.
Sheol

An **Sheol** iyo an lugar na madiklom na manonompongan pagkatapos na magadan. Iyan nakasurat sa Bibliya na Hebreo. Minsan siring na dai natawan nin kahulugan sa Tanakh, an Sheol sa pananaw na ini iyo an yaon sa irarom kan daga na kinaban sa irarom kun saen an mga kalag kan mga nagadan minapasiring pagkatapos na magadan an saindang hawak.

Sa laog kan Bibliya na Hebreo, igwa nin dikit – minsan halipot – na pagsambit sa Sheol, haros piglaladawan iyan bilang sarong lugar na kapwa matanos asin bakong matanos kun saen nagduduman an mga gadan, regardless kan saindang piniling moralidad sa buhay.

## Toltolan