Madame Saqui

Si **Marguerite-Antoinette Lalanne** [maʁɡəʁit ɑ̃twanɛt lalan], na midbid bilang **Madame Saqui** (26 Pebrero 1786 – 21 Pebrero 1866) sarong Pranses na paralakaw sa tightrope o "parabayle sa lubid" na nagkaigwa nin halawig na karera sa pagtampok sa Pransya asin Britanya.

## Amay na buhay
Si Marguerite-Antoinette Lalanne namundag kan 26 Pebrero 1786 sa Agde, Hérault, sa timog kan Pransya. An saiyang mga magurang iyo si Jean-Baptiste Lalanne asin Hélène Masgomieri, parehong mga paratampok sa sirko, an saiyang ama sa pangaran na *The Great Navarin* asin an saiyang ina na *La Vierge Noire*. Igwa siyang matuang tugang na lalaki na si Laurent asin sarong nguhod na tugang na lalaki na si Baptiste. Kinua kan mga aki an apelyido kan saindang ama dawa ngani dai pa kasal an saindang mga magurang kan panahon na idto. 

An pamilya nagbalyo sa Paris kun saen an saiyang mga magurang nagtampok kaiba an Grands Danseurs du Roi, sarong grupo nin mga de kalidad na aktor, mga parabayle sa lubid, mga akrobata asin mga artista na nag-espesyalisar sa farce, na nag-ooperar sa irarom nin sarong titulong hadenon na itinao ni Hadeng Louis XV. Kan 1789, an tropa nagkua kan mas maingat na pangaran na Théâtre de la Gaîté et des Grands Danseurs kasunod kan pagpoon kan Rebolusyon Pranses. Kan 1791, an limang taon na si Marguerite-Antoinette naggibo kan saiyang debut sa entablado na nagtampok kaiba an saiyang mga magurang sa irarom kan pangaran na 'la petite Basquaise'. An kontrata ni Jean-Baptiste Lalanne kinanselar dai nahaloy pagkatapos ni Jean-Baptiste Nicolet, an lider kan tropa pagkatapos na si Lalanne nagkaigwa nin grabeng pagkahulog na nakaapektar sa saiyang kakayahan na magganap.

An Paris nagigin sarong masakit asin bakong ligtas na lugar huli sa Rebolusyon, asin masakit para sa mga irido na paratampok na makahanap nin trabaho. An pamilya ni Lalanne naghale sa Paris kan Setyembre 1792 pasiring sa mas ligtas na mga lugar sa kabukidan. Nag-istar sinda sa Caen kun saen si Jean-Baptiste asin Laurent nagtitinda nin mga posyon asin nagbubutong nin ngipon asin an hoben na si Marguerite-Antoinette nag-aprentis sa Mlle Cornu tanganing makanuod kun pano maggibo asin magbugtak nin mga bonnet na lace. Si Charlotte Corday asin an saiyang lola na si Madame de Bretteville mga parokyano sa tindahan asin nagkaigwa nin dakulang pagkabigla kan an bareta nakaabot sa sainda na si Corday an nag-asasinar ki Jean-Paul Marat kan Hulyo 1793.

## Pagdiskubre giraray kan kinaban nin akrobatika
An negosyo ni Jean-Baptiste Lalanne nagkaigwa nin problema sa Caen, kaya ibinalyo nia an pamilya sa Tours. Duman an pamilya nagkasararo giraray sa sarong lumang amigo gikan sa kinaban nin akrobatika na inaapod Barraut, na nagpapadalagan nin sarong tropa na inaapod *Saleurs Patriotes*. Si Marguerite-Antoinette nakipag-amigo sa saro sa mga paratampok na kaedad niya, si Françoise-Catherine Bénéfand, na nagtampok sa pangaran na <abbr>Mademoiselle</abbr> Malaga. Dai niya malingawan an saiyang mga enot na eksperyensya sa entablado asin patago na nagkua nin mga leksyon sa akrobatika ki Barraut. An saiyang enot na pagtampok, sa irarom kan pangaran na Mademoiselle Ninette, ginibo sa sarong magayon na gubing na dekorado nin kadakol na trikolor na mga lasong pula, puti asin asul nin patriyotikong Republikanong Pranses. An saiyang mga magurang yaon sa mga nagdadangog alagad mayo sindang ideya na siya an nagtatampok asin sa primero napangalas. Marikas sindang nag-uyon pagkatapos kan saiyang trayumpo asin nagdesisyon na magmukna nin sadiring grupo, na nakasentro sa ina asin aking babaeng si Lalanne, kaiba an ibang mga paratampok.

Sa laog nin apat na taon, an grupo naglilibot sa Pransya na may manlaen-laen na trayumpo alagad natapos kan sinda maipasarado. An pamilya dangan nag'ayon sa tropa nin Houssay kun saen si Marguerite-Antoinette nagtatrabaho sa irarom kan pangaran na Mademoiselle Forzioso, asin pinauswag an saiyang mga kakayahan.

Namidbid ni Marguerite-Antoinette Lalanne an lider kan akrobatikong grupo na si Jean-Julien-Pierre Saqui sa Épinal, asin sinda nagpakasal sa Tours kan 1805, si Marguerite-Antoinette nagin Madame Saqui. Kan 1806, an mag-agom nagbalyo sa Paris.

## Karera bilang Madame Saqui

Si Madame Saqui nagsurat ki M. Daneux, direktor kan le Jardin de Tivoli na hardin nin sanggaya, na naghahanap nin lugar na pwedeng magtampok sa kabisera. Tinawan niya ini nin pagkakataon asin sa pag-abot kan mag-agom na Saqui sa Paris, nag-atender sinda sa sarong patampok kan bantog na Forioso sa Tivoli. Durante kan pagtampok na idto, si Forioso nadulas asin natumba, na nalugadan an saiyang sadiri sagkod na dai na siya nakatampok. Si Madame Saqui nag-alok na maglaog asin magtampok na saiyang salida asin si Daneux, pagkatapos nin pirang pag-alangan, nag-ako. Kan sunod na aldaw, idinikit an mga poster, ipinaisi an debut ni Madame Saqui sa Paris.

Si Madame Saqui siring sa bagyo, naglawod sa Paris. Saro sa saiyang mga pambihirang pampublikong gibo iyo an pag-tightroping sa ibong kan Salog Seine sa Pont-Royal, na naggagamit nin duwang bandera bilang balanse, na nakasulot nin uniporme nin suldados. Kan ika-15 nin Agosto, para sa pampublikong selebrasyon kan aldaw nin kapiyestahan kan Asuncion ni Maria, sarong lubid an pig-unat sa Seine, na nagin posible huli sa mga pag-uswag sa teknolohiya sa paggibo nin mas halawig na mga lubid na mayong mga splice, na ginibo para sa hukbong-dagat ni Napoleon. Nagbutwa si Madame Saqui sa lubid, nakasulot nin helmet. Nagkunwari siyang nag-ilig para sa dramatikong epekto dangan itinapok an saiyang helmet asin hinuba an saiyang buhok, na nagsasagin-sagin na siya magsisirom nin payo sa salog. An mga tawo nag-ungal kan saindang pag-uyon asin siya nagin sarong paboritong paratampok kan mga armadong pwersa.

An saiyang pagtampok sa tightrope pinahalagahan na marhay kan dai pa sana nahahaloy na ibugtak na Emperador kan Pranses, Napoleon I. Nagkamidbidan sinda kan si Napoleon nagpasaminlag nin sarong selebrasyon para sa nagkapira sa saiyang mga soldados sa mga hardin kan Beaujon. Nalangkag siya sa mga palabas alagad kan nahiling niya si Madame Saqui sa saiyang paglaog sa lubid kan an wadding gikan sa saro sa mga paputok na kaiba kan saiyang pag-abot tumama saiya nin makusog sa toong takyag. Nagkurahaw siya nin kulog asin haros matumba, alagad naghigda sa lubid, na kapot ini gamit an saiyang ibong na kamot. Si Napoleon nagdalagan tanganing tabangan siya asin dinutaan an saiyang nalugadan na takyag, na nagin dahelan kan saiyang pagngurot alagad habo niyang palampason an saiyang oportunidad na magtampok para saiya asin nagsulot nin propesyonal na ngirit asin nagsakat sa lubid tanganing ibalik an saiyang ginigibo. Pigprobaran ni Napoleon na pugulan siya alagad nagsimbag si Saqui "Manoy, an Saimong Kamahalan dai nanggad magkakaigwa nin ideya na ipagbawal an saiyang mga granada na mag-atake... Ini an sakuyang pagsalakay, an sakuyang pagsalakay!" na nakapagpahanga saiya nin labi-labi. Si Napoleon nag-iba saiya pabalik sa saiyang kwarto, na tinatahoban an saiyang mga abaga nin sarong shawl asin siya nagin sarong regular na paratampok para saiya sa mga okasyon militar.

Si Saqui naitala sa pagtao nin mga patampok sa tightrope na naglaladawan kan pagbalyo sa Mont Saint-Bernard, an Labanan sa Wagram asin an Pagkahulog kan Zaragoza durante kan Gera Peninsular (parehong nakipaglaban kan 1809). Nagtampok siya sa kasal kan Emperador asin Marie Louise, Dukesa kan Parma, asin nagpoon na gamiton an titulong "enot na akrobata sa Saiyang Kamahalan an Emperador". Ipinapinta niya an duwang payo na agila imperyal sa saiyang karwahe na dai naghagad nin permiso, na nakapadisganar ki Napoleon. Si Saqui inabisuhan sa paagi kan Ministro kan Pulisya na maghale sa Paris pasiring sa mga probinsya huli sa pagkadisganar na ini. Ginibo niya ini alagad naanggot asin nagpondo sa paggibo kan saiyang mga akto na nag-oomaw sa saiyang mga kapangganahan. 

Si Madame Saqui nagpoon na magbiyahe pasiring sa mga probinsya, kun saen siya nakanompong nin pagtrayumpo. Nagtampok siya sa Rouen kan 1810 asin 1811, sa Nîmes kan 1812, sa Rouen giraray kan 1813, dangan sa Lille, Valenciennes, Ghent asin Brussels kan 1814. Sa Liège kan amay na parte kan 1815 na nahiling an enot na pangyayari kan saiyang pagganap bilang 'an pinakaenot na tightrope artist kan Saiyang Mahal na Hadeng Louis XVIII, direktor kan mga kapiyestahan asin pagsakat kan Gobyerno', kasunod kan pagbalik kan monarkiya sa Pransya kan 1814 sa irarom kan Bourbon Restoration.

Kan 31 Marso 1814 an mga tropa ni Alexander I Tsar kan Rusya naglaog sa Paris kasunod kan Labanan sa Paris (1814) asin sinakop an kabisera kan Pransya. Si Pietr Klavdievich Moussine-Pouchkine sarong kapitan kan mga tropang Rusong Cossack na nakadestino sa Paris. Namidbid asin nagpoon siya nin relasyon ki Marguerite Saqui, na nagin dalan kan pagkamundag ni Ekaterina Petrovna Moussine-Pouchkine sa Paris kan ika-20 Enero 1816. An pangyayari pina-alo kan pamilya Moussine-Pouchkine, asin si Madame Saqui tinawan nin bastanteng danyos bilang kabayadan sa sarong panuga na dai na maghihingoang mahiling giraray an saiyang aking babae. Si Ekaterina Petrovna dinara sa Rusya asin pinadakula kaiba an saiyang mga pinsan, na sa kahurihurihi nagin Prinsesa Troubetzkoy.

An katapusan kan mga Gerang Napoleoniko nagbukas kan mga linderos kan Britanya para sa mga paratampok na Pranses. Kan Abril 1816 si Madame Saqui nagtampok sa Covent Garden Theatre, "nagbaba sa sarong tightrope na nakaunat sa sarong bakilid sa ibabaw kan auditorium". Ini an nagin bantog saiya sa Britanya asin an saiyang pagganap pigdrowing ni George Cruikshank sa *A Wonderfull (sic) Thing from Paris, o, Madame Sacchi Gratifying John Bull's Curiosity*. Kasunod kan kapangganahan na ini, siya pigkua tanganing magtampok sa Vauxhall Pleasure Gardens sa laog kan mga parte kan masunod na apat na taon, kun saen siya nagluwas sa irarom kan patronahe kan Prince Regent. 

Siya sarong popular na paratampok sa saiyang akto kabali an pagdalagan pababa sa sarong nakahilig na lubid, na nakaunat poon sa sarong palo pasiring sa saro sa mga mayor na agihan, sa sarong katiripnan nin mga nagsasabog na paputok. Nagperform siya kaiba an saiyang tugang na lalaki na si Laurent Lalanne, an saiyang bayaw asin an saiyang agom na si Pierre, alagad si Madame Saqui an mayor na atraksyon. An saiyang enot na gubing na tights sa saiyang kolor kan kublit nagin nakakabigla para sa publiko kan Britanya, kaya nagsulot siya nin mga pantaloon sa irarom kan saiyang spangled na bado asin sarong sombrero na may mga barahibo nin abestrus. Ini an nagpoon nin sarong uso sa moda, na an mga babae nagsusulot nin mga pan-ibabaw na "a la Saqui". An saiyang mga pagganap ilinadawan bilang "makangangalas" asin "sangkap na kakaiba" asin bilang tinawan nin "daing sagkod na pag-uyon".

Si Saqui nakipagtabangan sa pyrotekniko na si Sarah Hengler, na parati midbid bilang Madame Hengler, para sa mga paputok sa saiyang palabas sa Vauxhall Gardens asin iba pang mga pagtampok sa Britanya sa laog nin nagkapirang taon. Si Saqui kan huri nagtampok sa Paris kaiba an aki ni Hengler na si Michael, sarong matrayumpong parabayle sa tightrope. An tropa kan pamilya ni Saqui iyo an pangenot na akto sa ekstravaganza sa kumpleanyo kan Prince Regent kaidtong 12 Agosto 1816. Si Saqui nagtampok man sa Astley's Amphitheatre, ta an laog kan harong kaini nagsierto laban sa pagkadisganar "huli sa karatan kan na panahon". 

Kan Disyembre 1816, binakal ni Madame Saqui an Café d'Apollon sa 52 boulevard du Temple sa Paris, asin nginaranan ining Spectacle des Acrobates de Madame Saqui. Siya an kagsadiri kaini sagkod 1832, na an saiyang nguhod na tugang na si Baptiste an nag-akto bilang parapamahala. An kumbinasyon kan saiyang maluyang pamamahala, kaiba an pagputok nin kolera kan 1832 na nagkawsa nin pagkagadan nin 20,000 katawo sa Paris nagdara sa pagkabangkarote kan teatro asin sa pinansiyal na pagkaraot ni Saqui.

## Sa huring buhay asin kagadanan
Si Saqui padagos na nagin sarong midbid na paratampok, na naggigibo nin mga bagong palabas tanganing makadungan sa pangangaipo kan mga paradalan. Sa edad na kwarenta y siete, si Saqui nagbalik sa tinampo, nagbiyahe tanganing magtampok sa Berlin, na sinundan nin paglibot sa Espanya asin sa bilog na Pransya. Yaon siya sa bill sa l'Hippodrome sa Paris 1852, na ilinadawan na nagsasakat sa sarong lubid sa saiyang payo asin ilinadawan sa sarong cartoon kan Hunyo kan taon na idto na nagpapahiling saiya sa sarong headstand sa sarong lubid na may kapsyon na "Bagong teknik na imbento ni Mme Saqui para sa pagbanga kan saiyang buhok".

Si Saqui padagos na nagganap nin marhay sagkod sa saiyang setenta anyos. Sa edad na haros setenta, naglakaw siya sa parte kan Champ-de-Mars sa sarong lubid para sa kumpleanyo ni Napoleon III kan 15 Agosto 1853.

Si Saqui nagtampok sa huring pagkakataon sa Hippodrome kan 1862, sa edad na 76. Nagtunga siya na nakagubing nin sarong peregrino, na may halabang pekeng barbas. Pagkatapos kaini, nagretiro siya sa Neuily, kun saen siya nag-erok sa masakit na kamugtakan.

Si Saqui dai daa nahulog sa lubid sa laog nin sarong pagtampok. Nagin siyang sarong bantog sa laog nin pirang dekada. An saiyang aking si Felix Lalanne nagtampok man bilang sarong paralakaw-lubid asin naglibot sa saiyang akto sa Australia kan mga taon 1850.

Si Saqui nagadan sa saiyang harong sa Neuilly-sur-Seine, Hauts-de-Seine kan 21 Pebrero 1866. Siya ilinubong sa ika-40ng dibisyon kan Père Lachaise Cemetery.

## Mga paglaladawan sa literatura asin arte

Si Saqui nasambit sa nobelang *Vanity Fair* ni William Makepeace Thackeray bilang "Si Madame Saqui madali nang magsakat sa langit sa sarong slack-rope na nagsasakat sa mga bitoon" bilang parte kan aling-alingan sa Vauxhall Gardens. Sinambit siya ni Balzac sa parehong *Colonel Chabert* asin *A Distinguished Provincial at Paris* asin si Victor Hugo nagsambit saiya sa Les Misérables.

Si Saqui ilinadawan sa Tales of a Traveler ni Washington Irving bilang "Sarong babae na tataong magbayle sa maluyang lubid, asin magdalagan paitaas sa sarong lubid hale sa entablado pasiring sa galeriya na may mga paputok sa palibot niya. Siya inagaw kan pamamayo na may pagka-avid; siya an nagligtas kan dakulang nasyonal na teatro para sa panahon. Mayo nang pinag-olayan kundi an mga paputok asin kolor-laad na mga pantaloon ni Madam Saqui." Kan 1836 sa Sketches by Boz, si Charlies Dickens nagigirumdoman an "Si Madame Somebody... na nobleng nagdusay kan saiyang buhay sa paggibo nin mga paputok, parateng nahihiling na nag-aarab-adab sa doros, mantang siya nag-aapod nin sarong pula, asul, o kolor-parti na ilaw tanganing ilawan an saiyang templo!"

Kan 1853, kan pinunan ni Georges-Eugène Haussmann an saiyang paghirahay kan Paris, na pigsugo kan Pranses na Emperador Napoleon III, an satirikal na parakarikatura na si Cham pigladawan si Madame Saqui sa sarong cartoon sa magasin na Le Charivari. Siya pigdrowing na naglalakaw sa sarong halangkaw na alambre sa pag-ultanan kan mga torre na itinogdok tanganing gibohon an operasyon nin triangulasyon kan mga surbeyor.

An mga imahe na naglaladawan ki Madam Saqui na nagtatampok kapot kan V & A, Museo kan London, Galerias Nasyonal kan Scotland, Museo Briton, Royal Collections Trust asin kan Biblioteka Publika kan New York.

Kan 1907, an peryodistang Pranses na si Paul Ginisty nagsurat kan saiyang biograpiya: *Mémoires d'une danseuse de cord: Mme Saqui (1786–1866)*.

Si Saqui iyo an tema kan sarong librong pang-aki, *Madame Saqui: Revolutionary Rope Dancer*. Sinurat ni Lisa Robinson asin pig-ilustrar ni Rebecca Green. Schwartz & Wade/Random, 2020.

## Mga Reperensya