open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orden ni San Agustin

An **Orden ni San Agustin** (Espanyol, La Orden de San Agustin; Latin, Ordo Fratum Sancti Augustini, O.S.A.) sarong kaayonan na relihiyoso kan Simbahan Katoliko Romano, asin an mga kaapil igdi inaapod na mga Agustino. Saro man ini sa sinasabing orden na an pagbuhay sarig sana nanggad sa paghagad limos asin ayuda sa komunidad. Ini natogdas kan ika-13 siglo (1244) ni Santo Papa Inocencio IV. An mga Agustino nagsusunod sa inaapod na Regla de San Agustin, mga pagboot na pigdikta ni San Agustin nin Hipona. An Orden na ini dakulang marhay an papel sa pagpakusog kan impluensya kan Simbahan, an pagpalakop kan mga Pagtubod Katoliko Romano, asin pagpagantad kan kadunongan asin kaaraman. Partikular man na an Orden binuhay asin pinararom nanggad an pagtaong onra ki Birhen Maria sa irarom kan titulong  Kagalanggalang na Ina nin Marhay na Pagholit (Mater boni consilii). 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* International Order of St. Augustine
* Augustinians in Canada
* Augnet.org 
* Text of the Rule of St. Augustine
* Catholic Encyclopedia entry for the "Hermits of St Augustine"
* Catholic Encyclopedia entry for "Canons and Canonesses Regular"
* Canons Regular of the Immaculate Conception
* The Augustinian Recollects
* Augustinian nuns (America) 
* Augustinian nuns at Santo Quattro, Rome, Italy
* Augustinian nuns at Cascia, Italy 
* List of Augustinian Saints 
* Augustinian Missionary Sisters 
* Italian language site of the Discalced Augustinians 
* Augustines of the Mercy of Jesus
* Augustinian friars in Britain
* Augustinian friars in Ireland
* [Brothers Hospitallers of St John of God](http://bible.tmtm.com/wiki/Brothers_Hospitallers_of_St._John_of_God_(Catholic_Encyclopedia)) 
* Augustinian Canons of Stift Klosterneuburg in Austria
* Order of the Hermit Friars of St. Augustine (O.S.A.)
* The Society of Saint Augustine (S.S.A.) 
* Augustinians in Brazil (Portuguese language)
* Augustinians of the Midwest
* Augustinians of the East Coast, Province of St. Thomas of Villanova
* Order of Augustinians of the Immaculate Heart of Mary, Independent Catholic 
* One Mind, One Heart - Augustine's Spirituality of Religious Life 
* [Catholic Encyclopaedia article](http://bible.tmtm.com/wiki/Augustinians_(Catholic_Encyclopedia))
Jessy Mendiola

Si **Jessica Mendiola Tawile-Manzano**, midbid sa saiyang screen name **Jessy Mendiola** (, namundag Desyembre 3, 1992), iyo an Pilipinong aktres, model, endorser asin presenter.

Enot na naglataw si Mendiola sa TV commercials asin nagbalo sa pag-arte sa edad na 13, naggaganap nin mga menor na papel sa nagkapirang teleserye. Kaidtong 2007, opisyal siyang linansar bilang parte kan ABS-CBN’s Star Magic Batch 15. Sanga suminunod na mga taon, nagganap siya nin mga supporting roles sa mga serye sa telebisyon kabali an *[[Natutulog Ba ang Diyos?|Natutulog Ba Ang Diyos?]]* (2007), *[[Dyosa]]* (2008), asin *[[Kung Tayo'y Magkakalayo|Kung Tayo’y Magkakalayo]]* (2010) magkapira sa dakol pang iba. Siya nagin bantog para magin pangenot na cast sa nagkapirang mga serye siring kan *[[Sabel (TV series)|Sabel]]* (2010), *[[Budoy]]* (2011), *[[Paraiso (Philippine TV series)|Paraiso]]* (2012) asin ''Maria Mercedes'' (2013). Siya man an nagganap sa mga pelikula, an pinakanotable iyo an *[[The Reunion (2012 film)|The Reunion]]* (2012), *[[Call Center Girl]]* (2013), The Trial (2014) asin *[[The Girl in the Orange Dress|The Girl In The Orange Dress]]* (2018).

## Telebisyon
Lagundi

An **lagundi** (Ingles, Vitex negundo, Linn, o, Simpleleaf chastetree) sarong tinanom na pambulong sa sipon, abo, hapo, kalentura asin rayuma. Maray man pampahale nin halod sa tulak, padulag sa mga insekto, pampakalma nin kulog, pampaatot, panpaihi, panpalumoy tobol asin pampatunaw. Sadit sana ining kahoy na nalangkaw mga 2-5 metro. An dahon kaini nabaranga sa baga limang morong matitipanas na an mga gilid giringgitingon (an ibang species mayong giringgiting totoo); an irarom kan dahon medyo mahibo'. An mga burak kaini nagkokolor asul o labanda na nabu'kad sa anoman na panahon kan taon asin an mga bunga niya narilitik kun hirinog na. Yaon ini nakukua sa mga gobgob na lugar. Napapadakul ini paagi sa pagtaldok nin pinutol na sanga.

## Mga iba pang pakinabang
An pisog kinakakan paka-lâboni. An mga sanga-sanga pwedeng isungo. An saiyang lupnis asin mga giring nagagamit paggibong sildok. An saiyang dahon nataong asayti. An mga dahon kaini panggadan mga insekto mala ta itinatahob asin winawarak sa ibabaw kan saray na paroy ta ini pampadulag sa mga aloy, kuratsa, tanga o anoman na mga hayop-hayop. An mga dahon pandapog sa mga gatok o sa mga may arthritis na parte kan hawak, ini man anti-fungal asin antibacterial. An gamot nagagamit na pampapugol pag'ariya o pagbugris.

## Mga ladawan

Vitex negundo flowering inside the test tube.jpg
Vitex negundo NP.JPG 
An kahoy na lagundi.jpg


## Tinutuboan
An tinanom na ini natubo sa hababa asin sa kasyahan na altitud saka lakop nanggad sa Filipinas, sa tropikal na parte kan Aprikang Subangan, sa Madagascar, sa Indya pasiring Hapon, hanggan pahabagat kan Malaya abot sa solnopan kan Polynesia. 

## Panluwas na takod
* An tinanom na lagundi  Hinogkot 12-11-12
* Pampakusog sa baga' asin sa katoy  Hinogkot 12-11-12
* Mga medikal na gamit kan lagundi  Hinogkot 12-11-12

## Toltolan
Jiang Zemin

Si **Jiang Zemin** (namundag Agosto 17, 1926 - 30 Nobyembre 2022) sarong retiradong Tsinong pulitiko na nagserbi bilang Sekretaryo Heneral kan Partido Komunista kan Tsina poon 1989 abot 2002, komo Presidente kan Republikang Popular nin Tsina poon 1993 sundo 2003, asin bilang Pamayo kan Komisyon Sentral Militar poon 1989 abot 2005. An saiyang halawig na karera asin labis na pagkaprominente sa pulitika nagpapusog sa bansag saiya na iyo an pinaka'ubod kan ikatolong henerasyon nin mga lider sa Partido Komunista. 

Si Jiang nagsakat sa poder pakapangyari kan mga protesta sa Tiananmen Square kan 1989, na nagsalida siya ki Zhao Ziyang bilang Sekretaryo Heneral kan Partido Komunista nin Tsina. Sa pagsolnop ni Deng Xiaoping asin kan mga myembro kan inapod na "Walong mga Gugurang" huli naman sa kagurangan, asin katuwang an mga maedad pero poderosong mga lider sa partido asin sa estado arog ki Li Xiannian asin si Chen Yun, si Jiang iyo na an totoong nagin "Kataastasing Lider" kan mga taon 1990. Sa saiyang pamamayo, an Tsina nakaeksperensya nin amot na paggantad asin pag'uswag, nakita an matoninong na paglito kan Hong Kong asin kan Macau hale sa Portugal, asin napakarhay an relasyon kaini sa luwas na kinaban manta higot an kontrol kan Partido Komunista sa gobyerno.  Sinasabing si Jiang sobra an pagha'dit kun ano an imahe niya sa laog kan Tsina orawang labi man an pagpahonod sa Rusya asin Estados Unidos.

## Kagadanan
Si Jian Zemin nagadan kan Nobyembre 30, 2022 huli sa helang na leukemia asin pagro'ro' kan magkapira niyang organo. Inabot niya edad na 96. 

## Basaha man
*History of the People's Republic of China (1989–2002)
*Politics of the People's Republic of China
*Song Zuying, bantogan na folk singer asin piday
**[[The Man Who Changed China: The Life and Legacy of Jiang Zemin]]*, ki Jiang na makontrobersyang biograpiya sinurat ni Robert Lawrence Kuhn
## Toltolan
Luis Antonio Tagle

Si **Luis Antonio Gokim Tagle** (Latin: *Aloysius Antonius Tagle*;  Italiano: *Ludovico Antonio Tagle*) (namundag Hunyo 21, 1957 (Manila)) sarong Filipinong kardinal kan Simbahan Romano Katoliko asin siya man sarong titular-archpriest kan San Felice da Cantalice a Centocelle asin *[[de facto]]* Primate kan Filipinas. Pignombrahan ni Santo Papa Benedicto XVI, si Tagle saiyang sinanglean si Gaudencio Rosales. Si Tagle saro man na Associate Professor sa Systematic Theology duman sa Loyola School of Theology kan Ateneo de Manila University.

## Toltolan
Naga Parochial School

An **Naga Parochial School** sarong pampribadong paadalan pang-elementarya sa Syudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Si Padre Reberendo Dario I. Echipare an pamayo kaini.

Kataid kan eskwelahan an Naga Metropolitan Cathedral asin kahampang kan Unibersidad de Sta. Isabel Madrigal. Namumugtak ini sa tangâ kan barangay Sta. Cruz asin Bagumbayan Sur, Syudad nin Naga.

## Toltolan
Unibersidad Niccolò Cusano

An **Unibersidad Niccolò Cusano** (sa Italyano: *Università degli Studi Niccolò Cusano* o Unicusano) sarong unibersidad sa Roma, Italya. Tinogdas ini kan 2006.

## Ginikanan

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt (Italyano)
* Opisyal na websayt (Ingles)
Xi Jinping

Si **Xi Jinping** (Tsino Tradisyonal: 習近平, Tsino simple: 习近平, pinyin: Xí Jìnpíng, (Hunyo 1, 1953, probinsya sentral nin Shaanxi) iyo an Bise-presidente kan Republikang Popular kan Tsina, bise-presidente kan Komisyon Sentral Militar asin saro sa kaapil kan Sekretariat kan Komite Sentral kan Partido Komunista nin Tsina. 

Si Xi Jinping aki kan beteranong komunista na si Xi Zhongxun (1913–2002), asin siya haros nagsirbe sa probinsya nin Fujian kan mga enot na taon. Dangan siya nanombrahan na hepe kan Partido sa kataid na probinsya nin Zhejiang. Tapos kaini siya natoka sa Shanghai sa parehong katongdan kan masesanti si Chen Lianyu, an saiyang sinalidahan. Si Xi midbid sa matagas na panindogan laban sa korupsyon asin sa mga reporma sa pulitika asin ekonomiya. Huli sa saiyang mga halangkaw na pwestong natutukawan, siya na an pigtutubod na masangle ki Sekretaryo Heneral asin Presidenteng si Hu Jintao asin magigin Kataas-taasing Lider sa pag'oltan kan ikalimang henerasyon na nin liderato sa Partido. ,

## Personal na buhay

Enot naagom ni Xi iyo si Ke Lingling, aki kan embahador sa Gran Britanya na si Ke Hua alagad dai naghaloy an aragoman na ini ta nahulog sa diborsyo.. Sunod naagom ni Xi iyo si Peng Liyuan, sarong bantogan na folk singer kan 1987.. Si Peng Liyuan, sa totoo lang mas bantog ki Xi bago kan ini nagsakat na sa mas halangkaw na poder. Sinasabing parati rarayoan an duwa huli sa iba-iba nindang propesyon, pero sinda an hinUhuna na nagbibitoon na mag'agom. Igwa sindang solong aki na si Xi MIngze (习明泽), na nag'enrol sa Harvard University kan 2010 sa tagong ngaran sana.

Si Xi may titulong doktorado sa chemical engineering asin political science asin nakamit an mga ini sa Tsinghua University 

Si Peng sinasabi na si Xi mahigos asin praktikal na tawo. "Sa pagpule niya, dai ko lamang namate na an nag'abot sarong dakulang lider. Sa sakong mata, siya saro sanang agom."

Si Xi linaladawan sa sarong artikulo kan taon 2011 sa The Washington Post kan mga nakakabisto saiya na siya "pragmagtiko, serioso, malikay, mahigos, praktikal asin matoninong sana." Si Xi nasasambit man na marhay sa pagtaong solusyon sa mga problema asin garo dai lamang interesado sa onra nin halangkaw na katongdan. Naiisihan man siyang mahilig sa mga pelikula sa Hollywood arog kan *[[Saving Private Ryan]]* asin an *[[The Departed]]*. *[[The Guardian]]* nanotaran "na makangalas daa" na inomaw ni Xi  an independienteng paragibong pelikula si Jia Zhangke.An mga myembro daa kan mahiwas na pamilya ni Xi yaon sa kun ano-anong mga darakulang negosyo alagad dai man isi kun ginamit an impluensya niya ngane makararom sa mga negosyong ini. An gobyerno Tsino pigbagat ini na dai na makalakop mala ta pati an websayt kan Bloomberg pigbagat kan ini ipigbareta an siring.

## Mga panluwas na takod

*Biography  sa www.chinavitae.com
*Xi Jinping mga tiniripon na bareta asin komentaryo sa China Digital Times
**feature artice on Xi, 14 NOb 2012
* U.S. Embassy Beijing, Paglaladawan ki Xi Jinping, paagi kan pabuyagyag kan mga sekretong kable diplomatiko kan EU.
## Toltolan
The Rescuers

An **The Rescuers** sarong 1977 Amerikanong animasyon na adventure comedy-drama na pelikula na pigprodusir kan Walt Disney Productions asin pinaluwas kan Buena Vista Distribution. Si Bob Newhart asin Eva Gabor magkasunod na nagbida bilang Bernard asin Bianca, duwang ilaga na miyembro kan Rescue Aid Society, sarong internasyonal na organisasyon nin ilaga na dedikado sa pagtabang sa mga biktima nin pagdukot sa bilog na kinaban. Parehong dapat na butasan an 6-anyos na ilo na si Penny (na pigboses ni Michelle Stacy) gikan sa duwang parahanap nin kayamanan (na pigtutugtog ni Geraldine Page asin Joe Flynn), na nagtutuyo na gamiton siya tanganing tabangan sindang makakua nin sarong higanteng brilyante. An pelikula nakabasar sa serye nin mga libro ni Margery Sharp, kabali an The Rescuers (1959) asin Miss Bianca (1962).

## Nagsipag-arte
* Bob Newhart bilang Bernard
* Eva Gabor bilang Miss Bianca
* Geraldine Page bilang Madame Medusa
* Michelle Stacy bilang Penny
* Joe Flynn bilang Mr. Snoops
* Jim Jordan bilang Orville
* John McIntire bilang Rufus
* Jeanette Nolan bilang Ellie Mae asin Pat Buttram bilang Luke
* James MacDonald bilang Evinrude
* Bernard Fox bilang Mr. Chairman
* George Lindsey bilang Deadeye
* Larry Clemmons bilang Gramps
* Dub Taylor bilang Digger
* John Fiedler bilang Deacon Owl
* Shelby Flint bilang Singer, Bottle
* Bill McMillian bilang TV Announcer

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* ''The Rescuers'' sa Internet Movie Database

## Panluwas na takod

* 
* 
* 
* 
*
Padre Lamberto Fulay

Si **Padre Lamberto Fulay** (Abril 16, 1890 - ? ) sarong padi bantog bilang parasurat, historyador, orador asin poeta sa tataramong Bikolnon. Siya namundag sa Barcelona, Sorsogon sa mga magurang niyang si Esteban Fulay asin Ana Solano.
Siya an nagsurat kan historya kan devocion ki Nuestra Señora de Salvacion sa Joroan Tiwi, Albay. Siya nag adal man sa Colegio de San Javier, Liceo de Manila asin sa Seminario Conciliar de Nueva Caceres.

## Toltolan
Bigg's Diner

An **Bigg's Diner** sarong kakanan na nagpoon bilang sarong tindahan nin hamburger kan Enero, 1983 sa Syudad nin Naga, Bikol. Minuknâ ini ninda Nena Bichara, Nienie Buenaflor asin Maricar Manjon sa ngaran na Mang Donald's (Mang Dos) dangan nagin Nald's matapos iakusar kan Mc Donald's sagkod na nagin Carl’s Diner. Ngunyan, gamit kaini an ngaran na "Bigg" na gikan sa mga tataramon na *beautiful* (magayon), *intelligent* (madunong), *gorgeous* (makangangalas) asin *God-fearing* (may takot sa Diyos).

Igwa nin anom na (6) sanga an restoran sa Naga (BMC, Miranda Ave., Centro, Bagumbayan, SM Naga, Magsaysay Ave.; 3 sa   Camarines Sur (Goa, Pili, asin  Iriga), 4 sa Albay (Daraga, Rizal St., Pacific Mall, asin sa La Piazza Hotel, an tolong huri gabos ini sa Legazpi, 1 sa SM Batangas asin 1 sa Pampanga na nabantog huli sa makalumang tema nin dekorasyon kaini. Nagkaigwa man ini nin sanga sa Metro Manila alagad nagsara bàgo magsarong taon.

## Mga Ladawan

Image:WTNaga HIJAB A37a.JPG|Karatula
Image:WTNaga STAR A37d.JPG|Motor panghatod
Image:WTNaga STAR A37b.JPG|Disenyo sa lanob
Image:WTNaga STAR A37c.JPG|Disenyo sa lanob
Image:WTNaga STAR A37a.jpg|Sarô sa mga lumang gamit


## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Biggs Diner - websityo
McDonald's

An **McDonald's Corporation** sarong multinasyonal fast food chain, natugdas kan 1940 bilang sarong restauran pigpapadalagan ninda Richard asin Maurice McDonald, sa San Bernardino, California, Estados Unidos. Sinda pigbunyagan nindang bago an saindang negosyo bilang sarong hamburger stand, asin ngapit pighira ninda an kompanya bilang sarong prangkisa, na an Bulawan na Arko na pg'introdyusir kan 1953 sa lokasyuon sa Phoenix, Arizona. Kan 1955, si Ray Kroc, sarong negosyante, nagbali sa kompanya bilang ahente sa prangkisa asin  dagos binakal an chain na McDonalds. Dati nakakwartel sa Oak Brook, Illinois, naghubo' sa Chicago kan Hunyo 2018. An McDonald's sarong kompanya sa real estate man, paagim kaini nsa pagsasadiri nin 70% kan mga edipisyo kan mga restauran asin 45% kan mga namumugtakan na mga daga na ipinapaarkila sa mga kag-prangkisa kan negosyo.

An McDonald's iyo an pinakadakulang fast food restaurant chain sa kinaban, na siniserbihan sobra sa 69&nbsp; milyon na suki aro-aldaw sa sobrang 100 na nasyon sa labing 40,000 na outlet sa kan taon 2021. An McDonald's bantogan kan saiyang mga hamburger, cheeseburger asin french fries, dawa totoo an mga menu kaini kabarali man an ibang mga item arog kan manok, sira, prutas, asin salad. An pinakamasulong nindang mga item iyo an french fries, sunod an Big Mac. An McDonald's Corporation na kita hale sa mga parenta, royalties, asin  mga bayad kan mga kag-prangkisa, patin na an mga benta sa mga restauran na pinapadalagan kaini. An McDonald's iyo an ikadsuwang pinakadakulang pribadong parapaemleyo na may 1.7&nbsp;milyon na mga empleado (segunda sa Walmart na igwa man 2.3&nbsp;milyon na mga emleadso), na an mayoriya kaini nagtatrabaho sa mga prangkisang restauran. , an McDonald's iyo an ikaanom na pinakalangkaw na halaga sa saiyang marka.
Ramaida Centrum

An **Ramaida Centrum** sarong edipisyo sa kalabaan kan Kalye Elias Angeles sa Syudad nin Naga, Filipinas.
Dinuguan

An ***Dinuguan*** () iyo an Pilipinong managom na stew na parating menudensya kan urig (tipikal na baga, bato, bituka, talinga, puso asin ngudoy) asin/o karneng ginisa sa sarsa kan dugo kan urig, bawang, lada (parating *[[siling haba]]*), asin suka. Sa lutong Bikol, parati ginugutaan an dinugoan.

## Toltolan
Kamote

An **kamote** *(Ipomoea batatas)* sarong klaseng tinanom na nagkakamang asin nagbabalagon. An pakinabang kaini bako sana an dahon ogbos kaini sinasalak bilang berdura sa mga luto kundi an laman o unod kaini na pwedeng la'bonan, pritoson, isalak na berdura sa mga sinabawan. Ginagamit man an unod na pambahog sa mga hayop. Gabos na laman kan tinanom na natubo sa irarom kan daga inaapod na duma.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:1776Foods Baliuag Bulacan Kamote Bell Peppers 09.jpg| Dahon nin kamote 
Ladawan:Camote tuber.jpg|Saro ining klase nin kamote na inaapod na ***tinapayas***. Ini nakua sa Barangay Sta Cruz, Buhi, Camarines Sur.
Ladawan:WTNaga HIJAB D20d.JPG| Kamote na pigtitinda sa saodan 


## Toltolan
Giyaw

An **giyaw** o **kikiyaw** (Ingles: *Eurasian golden oriole*; Siyentipikong pangaran: ***Orioulus oriolus***) sarong klase nin gamgamna solamenteng myembro kan Old World oriole na pamilya kan gamgam na passerine nagpapadakul sa Amihanan na Emisperyo na sarong rehiyon na templado. Nagdadayo sinda sa Europa asin sa Paleartiko asin nagpapalihis nin panahon nin taglipot sa sentral asin sa habagatan na Aprika.

## Toltolan
Cissa Guimarães

Si **Beatriz Gentil Pinheiro Guimarães** (Rio de Janeiro, Abril 18, 1964) sarong Brasilianong aktres.

## Biograpiya
Si Guimarães nagpoon kan saiyang karera artistiko kan siya nagpatisipar sa sarong dula "Dor de Amor" (Kulog nin Pagkamoot). Sa telebisyon, mas namidbid siya bilang host kan variety show Rede Globo Vídeo Show, kun saen siya nag'ayaw igdi nin 15 taon (pag'ultan nin 1986 asin 2001).

Kan 1994, siya huba na nagparetrato sa Playboy Magazine. Kan 2005, siya nagparetrato naman huba pero sa edad nang 48, na nagluwas sa magasin na Sexy.

Kan 2010, siya nagpapel sa dulang "Doidas e Santas." Poon pa kan Agosto 8, 2015, siya tagapresenta sa Sabadong programang "É de Casa".

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Cissa Guimarães sa IMDb
Tataghan

An **tataghan** o **salag** iyo an sarong hilomloman kan mga sugok, estaran kan ogbon o siwo o lugar na kun saen pinadadakula an mga ini kan saindang magurang. Ini parati gibo sa mga giring, doot, dahon, dagami. Pwede man masabing tataghan an kinalot o kinayas sa daga na magkaigwang pilwak, o sarong guang sa kahoy, piwang sa kagagapoan, sa sarong bongag o sa sarong harong na ginagamit na tagoan o sarayan kan mga sinogok. Kun minsan man an materyales na ginagamit mga lubid, plastik, yamit, buhok, papel o kun ano sanang magkapurorot kan hayop sa paghaman nin tataghan. 

Lambang species sinasabing may sadiring gawe sa pagporma nin tataghan asin makukua ini sa manlaenlaen na habitat. Primeramente an mga ini ginigibo asin binibilog nin mga gamgam, alagad an mga nagpapasusong mga hayop, arog kan kino o amid,  mga sira, insekto (arog kan kutakti, taboan, potyokan, aloy) asin mga reptilya (halimbawa, halas asin baoo). Sa mga hayop, ordinaryo an paghaman nin tataghan kun madali nang magsugok o mag'ogbon.

## Iba-ibang klase nin tataghan



Image:Bird nest in grass.jpg|Tataghan sa doot
Image:Inside a nest.jpg|An linalaog kan sarong tataghan nin gamgam
Image:redwing_nest.jpg|An mga Redwing tipikal nagibong tataghan sa daga
Image:Swallownest1.jpg|Dagang tataghan gibo kan mga balinsyawan
Image:Bald eagle nesting.JPG|Babaeng Bald Eagle naghihilomlom sa saiyang mga sugok
Image:Nest_lamp.jpg|Sarong tataghan sa ilawan
Image:Nest_bird.jpg|Gamgam naggigibong salagan na garo sildok 
Image:Wasp_starting_nest.jpg|Mga kutakti nagpoon maggibo nin tataghan
Image:nest_insect_wilcannia.jpg|Mga insekto may hinaman na tataghan sa imburnal Wilcannia, New South Wales Australia
Image:Termite-nest-Tulum-Mexico.jpg|Tataghan nin mga aloy sa Mehiko
Image:Basket style nest.jpg|Sarong tataghan na garo na kararaw
Image:Gorilla nest.jpg|Sarong tataghan nin gorilya


## Mga panluwas na takod-

* www.earthlife.net/birds/nests.html
Conrad Bain

Si **Conrad Stafford Bain** (February 4, 1923-January 4, 2013) sarong Amerikanong aktor sa entablado, sa sine asin sa telebisyon.
 
## Toltolan
Primitivo Viray, Jr.

Si Padre **Primitivo E. Viray, Jr.** sarong Katolikong Heswitang padi asin iyo an presenteng Presidente kan Ateneo de Naga na Unibersidad. Siya namundag sa Cebu asin nagtapos pag'adal sa University of East Anglia . Sinanglean niya si Padre Joel Tabora, S.J. bilang namamayo kan Hulyo 1, 2011.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* http://www.adnu.edu.ph/ Opisyal na websayt kan Ateneo de Naga na Unibersidad
Demi Lovato

Si **Demi Lovato** (kag. **Demetria Devonne "Demi" Lovato** Agosto 20, 1992 kan Albuquerque, New Mexico) parakanta na nag-eerok sa Estados Unidos.
Wilhelm Roentgen

Si **Wilhelm Conrad Röntgen** (; ; 27 Marso 184510 Pebrero 1923) iyo sarong Alemang inhinyero mekanikal asin pisiko, na kaidtong 8 Nobyembre 1895, nakamokna asin nakadetekta nin elektromagnetikong radiasyon sa ranggo nin *wavelength* na inaapod na bilang mga X-ray or *Röntgen ray*, sarong trayumpo na nagtao saiya nin Premyong Nobel sa Pisika kaidtong 1901. 

Bilang onra sa trayumpo ni Röntgen, kan 2004 an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) pigpangaranan an elemento 111 na roentgenium, sarong radyo aktibong elemento na igwa nin man lain-lain na dae-pusog na isotopo. An yunit nin pagsukol na *roentgen* iyo pigpangaran man pakatapos saiya.

## Panluwas na takod

* 
* Annotated bibliography for Wilhelm Röntgen from the Alsos Digital Library 
* Wilhelm Conrad Röntgen Biography
* The Cathode Ray Tube site
* First X-ray Photogram
* The American Roentgen Ray Society
* Deutsches Röntgen-Museum (German Röntgen Museum, Remscheid-Lennep)
* 
* 
* Röntgen Rays:  Memoirs by Röntgen, Stokes, and J.J. Thomson (circa 1899)
* ''The New Marvel in Photography'', an article on and interview with Röntgen, in McClure's magazine, Vol. 6, No. 5, April 1896, from Project Gutenberg
* Röntgen's 1895 article, on line and analyzed on *[https://www.bibnum.education.fr/physique/electricite-electromagnetisme/la-decouverte-des-rayons-x-par-roentgen BibNum] * [click 'à télécharger' for English analysis]
* 
* 

## Toltolan
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club** sarong Brasilenyo futbol klub.

## Estadio
* Major Antônio Couto Pereira (42000)

## Torneos
* **Campeonato Brasileiro - Série A**:
:: 1985
* **Campeonato Paranaense**:
:: 1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013
* **Torneio do Povo**:
:: 1973

## Toltolan
* Coritiba Official Website
Unibersidad kan Sentral na Pilipinas

An **Unibersidad kan Sentral na Pilipinas** o **Central Philippine University** (inaapod man bilang **Central** o **CPU**) iyo sarong pribadong paadalan pankolehiyo na itinugdas kan Oktobre 1, 1905 nin mga protestanteng baptist misyonaryong Amerikano. 

An mga kagtugdas kan institusyon iyo an mga Amerikanong protestante na anas myembro kan Baptist Church na duman nakabase sa Estados Unidos. An eskwelahan na ini namumugtak sa Iloilo, Filipinas. 

## Kataytayan nin mga ladawan

Image:Central Philippine University Church.JPG|Central Philippine University Church.
Image:Rose_Memorial_Auditorium_(of_Central_Philippine_University).JPG|Rose Memorial Auditorium.
Image:New_Valentine_Hall.JPG|New Valentine Hall of the College of Business and Accountancy.
Image:Loreto_D._Tupaz_Hall_(of_Central_Philippine_University_College_of_Nursing_and_Allied_Health_Sciences).JPG|Loreto D. Tupaz Hall of the College of Nursing and Allied Health Sciences
Image:Engineering_Building.JPG|Engineering Building.
Image:Central_Philippine_University_Main_Library_(the_Henry_Luce_III_Library).JPG|The Henry Luce III Library, the main library of Central Philippine University Library System.
Image:Central Philippine University's - Wall of Remembrance.JPG|Wall of Remembrance.
|Central Philippine University Gymnasium .
Image:Alfonso_A._Uy_Student_Union_Building_of_Central_Philippine_University.jpg|Dr. Alfonso A. Uy - Building (*food court*/*mini mall*).


## Panluwas na takod

*Central Philippine University Opisyal na websityo
*Central Philippine University Library Main library
*The Central Echo (Official student publication) websityo
*CPU Research Center (URC)

## Toltolan
Ildefonso Moreno

Si **Ildefonso R. Moreno** (Enero 21, 1873 - Abril 1898) sarong Katipunero, negosyante asin siya an namayo sa pag-alsa sa Daet, Camarines Norte kontra sa mga Espanyol kan Abril 15-18, 1898. An pag-alsa kan saiyang grupo dai naka-asba asin siya binadil o pinugotan kan mga Kastila duman mismo sa harong ni Don Florencio Arana kun sain duman nagpairili an mga Kastila.

Namundag sa Daet, Camarines Norte, si Moreno nag-adal sa Ateneo Municipal de Manila alagad dai nakatapos asin naglaog sa komersyo kun sain siya nagyaman asin nagin sarong prominenteng negosyante sa nasabing banwaan. 

An saiyang mga magurang iyo sinda Estanislao Moreno asin Juana Ramirez. Si Moreno bayaw na gayo ni Florencio Arana. 

## Toltolan
David Pomeranz

Si **David Pomeranz** (namundag, Pebrero 9, 1951) sarong Amerikanong parakanta, kompositor, asin parasurat sa teatrong musikal. Siya embahador man para sa Operation Smile.
 
## Mga panluwas na takod

* Opisyal na websayt

## Toltolan
Étienne Mourrut

Si **Étienne Mourrut** (namundag kan Desyembre 4, 1939) sarong pulitikong Pranses, nagin diputado kan ika-2nd distrito kan Gard (2002-2012) asin nangagin Alkalde kan Le Grau-du-Roi (1983-2014), Republikang Pranses.

## Toltolan
Papa

An **Papa** (hale sa Latin: papa; sa Griyego: πάππας pappas, an tinataram kan aki para sa ama)  iyo an Obispo kan Roma, asin lider kan lakopan na Simbahan Katoliko Romano. Sa Simbahan Katoliko, an Papa, parati inaapod Santo Papa sa Filipinas, hinihiling na siya an kasalihid ni San Pedro, si Apostol. An katongdan kan Papa ngonyan yaon asin kapot ni Papa Francisco (pangaran, Jorge Mario Bergoglio) poon pa kan taon 2013. 

An opisina kan Papa inaapod na papado asin an eklesiastikal na sakop kaini inaapod man na Santa Sede o Sede Apostoliko. An papa iyo man an Pamayo kan Siyudad nin Vaticano, sarong siyudad-estado na may sadiring soberania na napapalibotan na entero kan syudad nin Roma.

An papado saro sa hustong gayong nagdadanay na institusyon sa kinaban asin may prominenteng papel sa historya nin tawo. Kan mga amay na panahon an mga Papa nagtabang na gayo sa pagpalakop kan Kristianismo asin sa paghimukat kan mga disliso sa doktrina. Sa Tangang Panahon, an mga papa nangawat nanggad sa papel na sekular, minsan nagigin taga-areglo sa mga iriwal kan mga Kristiyanong monarkiya. Sa ngonyan, laen pa kan pagpalakop kan Katolikong Pagtubod, an mga Papa nagtataong doon asin atensyon sa ekumenismo, asin pag'orolay sa pag'oltan kan iba-ibang relihiyon, mga gibong-herak, asin an pagsurog sa mga naapi orog na sa lantad nin pangtawong deretso..

## Mga panluwas na takod

* Catholic Encyclopedia entry
* Pope Endurance League - Sortable list of Popes
* Data Base of more than 23,000 documents of the Popes in latin and modern languages
* The Holy See - The Holy Father—website for the past and present Holy Fathers (since Pope Leo XIII)
* "papacy." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online
* Origins of Peter as Pope 
* The Authority of the Pope: Part I 
* The Authority of the Pope: Part II 

## Toltolan
Talong

An **talong** (inaapod man, *beringinas*; Ingles: *eggplant*, *aubergine*, *Solanum melongena*) sarong klaseng tinanom na an prutas kaini nagkokolor lila, pero igwa man nakolor na puti o berde. An bunga pwede man na matilaba, bilogon, dakula, sadit o halipot. An bunga ginugulay, berdura sa luto na may sabaw, o paka'asal inuubakan, pinapalapnad saka pinapatos sa binating sugok saka prinipritos.

An talong sarong pananom na tropikal pero pwede man patuboon sa mga malilipot na lugar. Nalangkaw ini nin 40 abot 150 sentimetro (16-57 pulgada), na may mga dahon na haralakbang alon-alon an palibot na nalabang 10 abot 20 sentimetro (4-8 pulgada) asin  5 abot 10 sentimetro (2-4 pulgada) sa lakbang. An mga takogong parati mahibo-hibo. An burak puti o nalila, may limang alon'alon na corolla asin giyaw na stamens. An bunga kaini malomhok malaman alagad magunot kun sobra na pagkahinog. An mga pisog sa bunga pirino asin saradit sana asin  pwede kakanon pero medyo mapait sa namit.

## Produksyon

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Three Types of Eggplant.jpg|Manlainlain na klase nin talong
Ladawan:IMG 6117.JPG|left|Mga bunga nin talong
File:Egg Plant flower.jpg|Burak kan talong
File:Eggplant flower and a beetle.jpg|Burak kan talong


## Toltolan
Park Jung-yang

Si **Park Jung-yang** (Koreanong:박중양;朴重陽, 3 Mayo 1874 - 23 Abril 1959) sarong Koreanong pulitiko, Liberalistang pilosopo, asin tagatukdo. 

## Panluwas na takod
* Park Jung-yang (Koreano)
* Park Jung-yang (Koreano)
* Park Jung-yang  (Koreano)
* Park Jung-yang:Korea historical person information  (Koreano)
Ely Buendia

Si **Eleandre Basiño Buendia**, midbid bilang **Ely Buendia** (namundag kan Nobyembre 2, 1970), sarong Pilipinong parasurat-kanta, paratogtog nin gitara asin parakanta kan bantog na bandang Eraserheads sagkod na mabungkag ini kan 2002. An saiyang mga komposisyon nagin patok sagkod nanginot na mga kanta asin ngunyan ikinokonsiderar na klasiko. Siya sarô sa mga binibisto sa lado nin musika sa nasyon asin ngunyan iyo an gitarista sagkod parakanta kan bandang Pupil asin Oktaves. Naggigibo na man siya nin haralìpot na pelikula poon kan 2008 asin maluwas bilang aktor sa sarong pelikula.

## Agi-agi kan buhay
Si Buendia namundag sa Syudad nin Naga asin inot na nanòdan an Kundiman sa saiyang inâ mantang nag-aadal maggitara kan siya 7 taon pa sana. Nagtapos siya nin elementarya sa Pasig Catholic College kan 1983 sa Syudad nin Pasig dangan sekundarya sa University of Perpetual Help Rizal. Kan elementarya, nanggana siya sa sarong patiribayan nin karantahan kan saiyang awiton an "Doon Lang" ni Nonoy Zuniga. Nag-adal siya sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman asin minuknâ an mga bandang Bluidie Tryste, Sunday School asin Eraserheads.

Kaapil si Buendia kan pangkinàban na kasararoan na Order of DeMolay.

Igwa siyang duwang akì, si Una Aurea sa saiyan inot na agom na si Vicky Cayago, asin si Eon Drake sa saiyang co-manager sa bandang Pupil na si Diane Ventura. Ngunyan igwa siyang relasyon sa modelo asin personalidad sa telebisyon na si Shawn Yao.

## Salud
Nagsapò nin atake sa pusò si Buendia kan 2007 mantang yaon sa sarong togtogan sa Calamba, Laguna. Dinara siya tulos as Intensive Care Unit kan sian Hospital and Medical Center sa Syudad nin Muntinlupa. Nag-agi siya nin emergency angioplasty operation sa panginginot ni Dr. Benjie Luna.

## Konsyerto
An pinakahuring konsyerto nya ginibo kan Hunyo 8, 2013 pa sana, sa Jesse M. Robredo Coliseum sa kinamundagan nyang lugar, an Syudad nin Naga. Sa maabot na Agosto 10, gigibohon man an konsyerto kan Eraserheads sa Max Pavillion sa Singapura.

## Mga panluwas na takod
* Ely Buendia – Now out of danger 
* Sarong artikulo sa Manila Times 
* hihilngan na Hoodwinked
* agi-agi kan Eraserheads
* Pupil Yahoo! Groups
* Heart Attacks Nearly Kill, but Marcus Hiway Thrills 
* 'Buddha's Pest': Additional liner notes

## Mga toltolan
Bicol Herald

An **Bicol Herald** sarong semanal na peryodiko sa Syudad nin Naga, Filipinas, asin ini na nagkakatorseng taon nang nagluluwas na regular. Ini pinalalagda sa lengwaheng Ingles. An saiyang editor iyo si Jose Fernando Obias asin an saiyang tagapagpalagda iyo si Agustin D. Sanchez.

## Toltolan
City NewsWeek

An **City NewsWeek** sarong peryodikong semanal na minukna kan taon 1972 ni Muriel Sto. Domingo sa Syudad nin Naga, Filipinas. An nagpapadalagan ngonyan iyo si Randy H. Sto. Domingo asin an mga tagapag'ambag na mga editor iyo sinda Mon Sto. Domingo, Marianne Olano, Emil Saavedra, Mark C. Rodriguez, Sonny S. Sales, Manny Ugalde, Fidel Asor.

Ini may opisina sa Villa Karangahan Subdivision, San Felipe, Syudad nin Naga.

## Toltolan
Bicol Standard

An **Bicol Standard** sarong diyaryo na ipinupublikar lambang aldaw nin Myerkoles sa rehiyon Bikol. An peryodikong ini nasusurat sa Ingles.

## Historia
An Bicol Standard ipigmukna kan taon 1992 Syudad nin Naga ni Gil Basmayor, sarong komentarista radyo asin dating presentor kan bareta sa telebisyon sa Camarines Sur.

## Hilingon man
* Bicol Mail
* Vox Bikol
Gina Lollobrigida

Si **Gina Lollobrigida** (pakasayod sa lengwaheng Italyano: [ˈdʒiːna ˌlɔlloˈbriːdʒida]; namundag Hulyo 4, 1947) sarong Italyanong aktres, retratista nin peryodiko asin  sarong eskultor. Saro siya sa  pinakapopular asin bantogan na artista sa Europa kan mga taon 1950 asin 1960. Nagin man siyang simbolong iconic nin sex kan mga dekadang idto. Ngonyan siya aktibong gayo sa pag'andorog sa mga intereses kan mga Amerikanong-Italyano orog na kan National Italian American Foundation (NIAF). Kan taon 2008 naresibi niya an NIAF Lifetime Achievement Award sa okasyon nin anibersaryo kaini.

## Mga pelikulang nadamay siya

### Cinema

## Toltolan
Casimiro Lladoc

Si Obispo **Casimiro Lladoc** (Marso 4, 1893 - Setyembre 22, 1951) sarong pading katoliko na iyo an pinakaenot na nagtukaw Obispo sa diosesis kan Negros Occidental, Filipinas kan taon 1933. Namundag sa Pilar, Sorsogon, siya naordenan na padi kan Marso 25, 1918 asin natokahan na obispo kan Setyembre 16, 1933. Bago kan saiyang toka sa Bacolod, siya nagin man capellan sa santuario ni Nuestra Senora de Penafrancia sa simbahan Penafrancia asin kura paroko sa Victorias, Negros Occidental.

Si Obispo Lladoc, kan  siya pa an capillan sa Santuario ni Nuestra Señora de Peñafrancia, iyo an nagpahaman kan korona kan imahen ni Ina sa katabangan kan magkapirang deboto. Siring man, kan taon 1936, siya an nagpapakarhay na gayo asin nagpagayon kan San Sebastian Katedral asin kan Seminario nin Sagradong Puso sa syudad nin Bacolod. 

## Lladoc Drive
Sarong palaogan na tinampo hale sa Gonzales Drive pasiring sa Simbahan kan Santissimo Rosario asin naagi sa tongod kan UST Botanical Garden an ipigngaran saiya, inapod na Lladoc Drive.

## Mga panluwas na takod
* http://wikimapia.org/street/16145926/Lladoc-Drive
* http://www.choosephils.com/read_post.php?cat=travel&id=2060

## Toltolan
Papa Francisco

Si **Papa Francisco** binunyagan sa pangaran na Jorge Mario Bergoglio (17 Desyembre 1936 - 21 Abril 2025) iyo an ika-266 na Santo Papa asin siya sa ngunyan an nagtutukaw na Papa kan Simbahan Katoliko. Sa siring na katungdan, siya an pamayo kan Simbahan Katoliko asin Poon kan Syudad-estado nin Vaticano. Siya napilì kan Marso 23, 2013 sa ikaduwang aldaw na pagtiripon pakatapos kan limang botohan kan mga kardinal sa Roma. Poon 1998 sagkod sa saiyang pagkaboto bilang papa, siya nagtukaw na Arsobispo kan Buenos Aires, Argentina asin ginibong kardinal kan taon 2001 ni Santo Papa Juan Pablo II.

Si Francisco iyo an pinakainot na Heswita, asin pinakainot na haling Latin Amerika, sarong Argentino, na nabotohan Papa. Siya man an kainot-inoting papa na bakong Europeo, poon kan an Siryanong si Papa Gregorio III nagtukaw sa nasabing pwesto asin nagadan kan 741.

=Mga sinurat=
* *Meditaciones para religiosos* *[Meditations for the Religious]* (1982)
* *Reflexiones sobre la vida apostólica* *[Reflections on Apostolic Life]* (1986)
* *Reflexiones de esperanza* *[Reflections of Hope]* (1992)
* *Diálogos entre Juan Pablo II y Fidel Castro* *[Dialogues Between John Paul II and Fidel Castro]* (1998)
* *Educar: exigencia y pasión* *[To Educate: Exactingness and Passion]* (2003)
* *Ponerse la patria al hombro* *[Putting the Motherland on One's Shoulders]* (2004)
* *La nación por construir* *[The Nation to Be Built]* (2005)
* *Corrupción y pecado* *[Corruption and Sin]* (2006)
* *Sobre la acusación de sí mismo* *[On Self-Accusation]* (2006)
* *El verdadero poder es el servicio* *[True Power Is Service]* (2007)
* *Mente abierta, corazón creyente* *[Open Mind, Believing Heart]* (2012)

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Opisyal na websayt kan Vaticano
Lord Acton

Si **John Emerich Edwards Dalberg-Acton, 1er Baron de Acton** (Enero 10 1834 - Hunyo 19, 1902), na mas midbid sa pangaran na Sir John Dalberg-Acton, sarong Ingles na historyador, parasurat asin pulitiko. Siya sarong Katoliko. Siya an solong aki ni Sir Ferdinand Dalberg-Acton, an ika-7 Baronet. asin makuapo kan si Neapolitan admniral na si Sir John Acton, ika-6 na Baronet. Si Sir John Dalberg-Acton nabantog na maray sa saiyang sinabing, "An poder nakakakorupto, asin an lubos na poder lubos na nakakakorupto." 
## Toltolan
Roger Federer

Si **Roger Federer** (namundag, Agosto 8, 1981) sarong Swisong propesyonal na parakawat tennis asin siya rinaranggong ika-3 kan ATP. Alagad, dakul nanggad na mga kritiko, asin mga dati saka mga parakawat tennis ngunyan na hinihiling siyang iyo an pinakamahusay sa gabos.

## Toltolan
Margaret Thatcher

Si **Margaret Thatcher** (Roberts,kan dai pang agom, Oktobre 13, 1925 - Abril 8 2013) sarong pulitiko na kaapil sa British Conservative Party asin  Primer Ministro kan Reyno Unido poon 1979 sundo 1990, asin siya an pamayo kan Conservative Party poon 1975 abot 1990. Masabi na siya na an pinakahaloy na nagtukaw bilang Primer  Ministro kan Britany sa ngonyan na ika-20ng siglo asin siya mansana an babae na nagkapot kan siring na katongdan. Sarong peryodistang Sobyet binansagan siyang "Babaeng Lansang", huli sa saiyang matagas na panindogan sa pulitika asin huli sa istilo kan saiyang liderato. Komo Primer Ministro, nabantog aporon an mga palakaw niya sa paggogobyerno na "Thatcherismo".

Siya enot nagin sarong kimiko bago nagin abogado dangan naelehir na Miyembro kan Parlamento (MP) para sa Finchley kan taon 1959. Dangan si Edward Heath pignombrahan siyang Sekretarya nin Estado sa Edukasyon asin Syensia sa saiyang 1970ng gobyerno. Kan 1975, nadaog ni Thatcher si Heath sa eleksyon para sa liderato sa Partido Conservativo mala ta siya na an nagtindog na lider kan Oposisyon asin huli ngane kaini siya an pinakaenot na babae na namoon sa sarong mayor na partido pulitika. Nagin si Thatcher Primer Ministro kan siya nanggana sa eleksyon heneral.

## Toltolan
Luis Dery

Si Dr. **Luis Camara Dery** sarong Filipinong edukador, historyador asin parasurat. 

## Edukasyon

Namundag sa Gubat, Sorsogon, siya nagtapos kan adal sa kolehiyo sa Unibersidad kan Pilipinas kun saen nakua niya an B.S. sa Edukasyon, major sa Historya (1970), M.A. sa Pagtokdo, major sa Social Studies (1971) asin Ph.D. sa Historya (1987).

### Karera
Sa lantad nin edukasyon, siya nagtokdo na sa U.P. Baguio asin, poon kan taon 1996, nagtokdo pa sa Unibersidad kan La Salle, Manila.

## Mga librong napalagda

* The Socio-economic Profile of Out-of-School Youths in Northern Luzon (1978)
* From Ibalon to Sorsogon: A Historical Survey of Sorsogon Province to 1905 (1991)
* The Army of the First Philippine Republic and Other Historical Essays (1995)
* The Kris in Philippine History: A Study of the Impact of Moro Anti-Colonial Resistance, 1571-`1896 (1997)
* Remember the Ladies and Other Documentary Essays on the 1896 Philippine Revolution (2000)
* A History of the Inarticulate:Local History , Prostitution and Other Views from the Bottom (2001)
* Alay kay Inang Bayan: Panibagong Pagtingin sa Kasaysayan ng Himagsikang Pilipino (2002)
* When the world loved the Filipinos and other essays on Philippine history (2005)
* Pestilence in the Philippines: A Social History of the Filipino People, 1571-1800 (2006)

## Mga panluwas na takod

* Pabisto ki Luis Dery kinua 11.4.13
## Toltolan
Holcim Philippines, Inc.

An **Holcim, Philippines, Inc.** sarong pabrika naggigibo nin semento na may mga opisina sa Taguig, Rizal asin planta sa Matictic, Norzagaray, Bulacan.

## Toltolan
Heo Jong-suk

Si **Heo Jong-suk**(Korea:허정숙 許貞淑, Hulyo 16, 1902 – Hunyo 5 1991) sarong pulitiko, independence activists, Feminism activists, journalists na Sur nin Korea, kaapil sa Korean Komunista Party.
Cesar Millan

Si **Cesar Millan** (namundag Agosto 27, 1969, pangaran **Cesar Millan Favela**) sarong Mehikano-Amerikanong paramansong ayam. Sadiring adal sa saiyang kabatiran sa pagmanso asin pagpagaro kan mga ayam, siya midbid na marhay kan saiyang serye sa telebisyon, an * [[Dog Whisperer with Cesar Millan]]*, na ika-siyam nang luwas asin lakop sa sobrang walong polong nasyon. Si Millan bago kan saiyang programang ini, nagtaong atensyon sa pagpagaro sa mga sobrang agresibong mga ayam  asin tinogdas niya an Dog Psychology Center nakabase sa South Los Angeles.

## Toltolan
Rosi Campos

Si **Rosângela Martins Campos** (Bragança Paulista, Marso 30, 1949) sarong Brasilianong aktres asin personalidad sa telebisyon.

## Mga panluwas na takod
* Rosi Campos on IMDb
La Paz

An **La Paz** (1901-1902) sarong peryodiko bi-semanal na minukna ni Francisco Alvarez asin an editor kaini iyo si Robert Manly. Ini pinalalagda sa Nueva Caceres sa lenggwaheng Kastila, Ingles asin Bikol  Tuyong pinapaluwas ini sa aldaw nin Myerkoles asin Sabado.

## Toltolan
Park Hon-yong

Si **Park Hon-yong**(Korea:박헌영, Mayo 28, 1900 – Desyembre 5, 1956) sarong independence activists, journalists, Komunismo, Feminist kan South Korea, asin pamayo man kan Partido Korea Communism kan 1928 sagkod 1946.
Panda

An **panda** (*Ailuropoda melanoleuca*, lit. "itom-asin-puti na ikos-bitis"), midbid man sa pangaran na "pandang tandayagan" ngane mapalaen sa inaapod na "pulang panda" na dai man kapamilya kaini, sarong oso na tinubo sa sentral-solnopan asin sur-solnopan kan Tsina. Abang dali ini mabisto huli kan saiyang purakputak na itom na kolor sa palibot kan saiyang mata, sa may talinga, asin sa palibot kan saiyang kahawakan. Dawa ini totoo napipisan sa order na Carnivora, an pagkakan kan panda 99% kawayan. An mga pandang layas minsan nasabsab nin mga ibang doot, mga duma o maski ngane karne kan mga gamgam, mga kino, o mga dumarapong hayop. Kun dakop, sinda binabahog nin tangguli, mga duma, mga sugok, mga sira, mga aranghita, o mga batag, mga dahon kawayan na sinasabayan nin espesyal na pagkakan.

An pandang tandayagan nag'eerok sa mga kabubuldan sa Tsina Sentral, haros natitipon sa probinsyang Sichuan asin man sa Shaanxi saka Gansu'ng mga probinsya. Alagad, huli sa sobrang pagbabadang, pagpalnit kan kadlagan, asin ibang mga malaen na pangyayari, an mga panda nagharale sa kapatagan kun saen sinda dati nag'eestar.

## Toltolan
Naga City Children's Home

An **Naga City Children's Home** (sa hinayokong, NCCH) sarong pailihan para sa mga aking menor de edad na may mga problema arog kan inabuso, pinabayaan, inabandonaran, mayong harong o nagkasala sa ley asin nangangaipo nin maninigong pagsanggawad asin pagkopkop. Ini tinogdas kan Marso taon 2013 igdi sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Namomogtak ini sa Barangay Pacol, katakin mismo asin  sa walang parte kan Metro Naga Sports Complex. 

An harong pailihan sangkap sa duwang darakulang dormitoryo na iyo an turogan kan mga aki, may kusina, natad na kawatan asin opisina kan administrasyon. An pailihian pinapadalagan na may duwang social worker, sarong magurang na tagamato asin nasirbing paraluto saka anom na gwardya.  Sa presente, igwa igdi nin palaog na 16 na kaakian.

Haros kabanga kan sirong kan grandstand kan Metro Naga Sports Complex inookupar kan pailihan.

## Mga panluwas na takod

* Pagtogdas kan pailihan para sa mga aki kinua 08-05-13

## Toltolan
Brandon Rios

Si **Brandon Rios** (namundag Abril 29, 1986 sa Lubbock, Texas) sarong Amerikanong boksyador sa light-welterweight. Siya nagin kampyon sa lightweight kan World Boxing Association. Rinaranggong ika-6 siya sa lista kan The Ring.

Sa laban ni Rios, 31 ginana niya kun saen kaini sa 23 nabungaw niya an kalaban, an saro tabla asin saro sana an daog. 

Sa laban niya ki Manny Pacquiao, malinaw na daog-daog siya sa rikas asin sa pasada mala maski nakaantos siya sa 12 urnadang laban ninda, an desisyon kan tolong hurado unanimong itinao an kapangganahan ki Pacquiao. An tolong hurado ikinurit an iskor na 120-108, 119-109 asin 118-110. An Associated Press ipinakol an iskor sa 119-109 pabor ki Pacquiao.

## Mga panluwas na takod
* Laban na Pacquiao asin Rios sa Tsina kinua 09-04-13
* Si Pacquiao malaban sa Nobyember 2013 sa Tsina kontra ki Rios kinua 09-04-13

## Toltolan
Panicuason Hot Spring Resort

An **'Panicuason Hot Spring Resort** sarong resort namomogtak sa may pamitisan kan Bukid Isarog sakop kan barangay Panicuason, mga 15 kilometro an rayo sa siyudad nin Naga, Filipinas. An resort may mga kwartong turogan kun banggi, may jacuzzi, asin may tolong parigosan na iba-iba an init kan temperatura, an pinakamainit nag'abot 39 degree C. Igwa man ining swimming pool na simpleng malipot sana an tubig. An tubig igdi nagbubulos hale pa sa bukid kan Isarog. 

An resort nagkaag naman kan inaapod na Nature Adventure Park kun saen igwang rappeling, wall climbing, asin zip line na pahurosan.

An sarong bagay sana ta palibhasa hayapit an dalan pabulasok pasiring mismo sa resort, dai pwede magdurungan an mga awto sa paglaog asin pagluwas. Totoo maladawan na husto an palibot sa resort, orog ta ini napapalibotan nin haros naglalangkaw na kagagapoan kan bukid na makahoy asin mabalagon. Huli gayod ta natatago kan bukid, mayong nalagbas na signal asin dai magamit igdi an mga cellphone.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt kinua 09-04-13
* Mga rebyu kan resort kinua 09-04-13
## Toltolan
Metro Naga Sports Complex

An **Metro Naga Sports Complex** sarong estruktura sa Barangay Pacol, Siyudad nin Naga na nalaklak sa sampolong ektaryang espasyo kun saen pwedeng gibohon an mga aktibidad asin kasibotan sa isports. Igwa ini nin mga pasilidad arog kan rubberized track oval na 400 metro sa libot, grandstand na natukaw 15,000 katawo, baseball court, softball field asin tennis court. Igwa man ini nin mga air-conditioned asin ordinaryong mga kwartong paarkilahan. Sa atubangan kan Complex mahiwas an paradahan nin mga behikulo asin an kabanga kan sirong kan grandstand kaini gamit kan Naga City Children's Home. Igwang dakulang swimming pool, sukol sa Olympikong langoyan,  ini alagad sa presente dai pinapagamit huli gayod sa gasto sa operasyon. 

Pigtugdok kan taon 1997, ini nagamit na sa Palarong Pambansa kan mga taon 1997, 2004 asin 2007. Siring man kan 1999, igdi man ginibo an Palarong Bicol. 

## Mga panluwas na takod
* An Metro Naga Sports Complex  kinua 11-05-13 

## Toltolan
Indian mango

An **indian mango** iyo an apod kan sarong klaseng mangga na kapamilya kan manggang damulagon asin piko alagad ini birilogbilogon, berdeng berde sa kolor kun hilaw pa asin maragotnot sa kagat maski hinog na. An hinog  bakong gayong mahamis asin mas bagay na kakanon hilaw o gibohon atsara. Burungahan na gayo kaini sa panahon na tig-init.

## Toltolan
Isabel II kan Espanya

Si **Isabel II** (Espanyol, Isabel II; Oktobre 1830 - Abril 10, 1904) sarong reyna sa Espanya poon 1843 abot 1868. Nagtukaw siya sa trono sa pagkani'omboy alagad an saiyang pagtukaw dai binibisto kan mga Carlista, na habo sa sarong babaeng namomoon, asin ini an nagsabrit sa inapod na Gera Carlista. Sa tanga kan saiyang maribok na pamomooon, siya napatalsik sa trono huli kan inapod na Mamuraway na Rebolusyon nin 1868, asin siya pormalmente nagbutas sa trono kan 1870; alagad, an saiyang aki na si Alfonso XII nagin hade kan taon 1874.

Igdi sa Filipinas, na kan panahon niya saro pang kolonya kan Espanya, an Universidad de Sta. Isabel kan Nueva Caceres, Ambos Camarines, namukna huli sa ri'gon kan saiyang Dekreto Real taon 1867.

## Toltolan