Golda Meir

Si **Golda Meir** ( née Mabovitch ; 3 Mayo 1898 - 8 Disyembre 1978) sarong pulitikong Israeli na nagin ikaapat na primer ministro kan Israel poon 1969 abot 1974 . Siya an pinakaenot asin solamenteng babaeng pamayo kan gobyerno kan Israel asin an pinakaenot sa Tahaw na Sirangan. 

Namundag sa sarong pamilyang Hudiyo sa Kiev sa kun ano kaidto an Imperyo nin Rusya (ngonyan an kabisera kan Ukraine ), si Meir nag-imigrar kaiba an saiyang pamilya sa Estados Unidos kan 1906. Nagtapos siya sa Milwaukee State Normal School asin nakakua nin trabaho bilang sarong paratukdo. Mantang yaon sa Milwaukee, inako niya an mobimientong Labour Zionist . Kan 1921, si Meir asin an saiyang agom nag-imigrar sa Mandatory Palestine, na nag-erok sa Merhavia, na kan huri nagin representante kan kibbutz sa Histadrut . Kan 1934, siya itinaas sa komite ehekutibo kan unyon. Si Meir nagkaigwa nin nagkapirang pangenot na papel sa Jewish Agency durante asin pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban . Siya sarong nagpirma kan Deklarasyon nin Katalingkasan kan Israel kan 1948. Si Meir naelihir sa Knesset kan 1949 asin nagserbing Ministro kan Trabaho sagkod 1956, kan siya ninombrahan na Ministro sa Panluwas kan Primer Ministro David Ben-Gurion . Nagretiro siya sa ministeryo kan 1966 huli sa helang.

Kan 1969, si Meir an nag-asumir kan papel bilang primer ministro kasunod kan pagkagadan ni Levi Eshkol . Sa kapinunan kan saiyang pagtukaw, siya naggibo nin dakol na diplomatikong pagbisita sa mga lider sa sulnupan tanganing ipalakop an saiyang bisyon nin katoninongan sa rehiyon. An pagputok kan Gera nin Yom Kippur kan 1973 nakabigla sa Israel asin nagtao nin grabeng amay na pagkalugi sa hukbo. An nagresultang kaanggotan kan publiko nakadanyar sa reputasyon ni Meir asin nagdara sa sarong pagsiyasat sa mga pagkabigo . An saiyang koalisyon sa Alignment dai tinawan nin mayoriya sa suminunod na eleksyon lehislatibo ; nagdemitir siya kan suminunod na taon asin sinalidahan bilang primer ministro ni Yitzhak Rabin . Si Meir nagadan kan 1978 huli sa lymphoma asin ilinubong sa Mount Herzl .

Sarong kontrobersyal na pigura sa Israel, si Meir pig-lionize bilang sarong kagmukna kan estado asin pigladawan bilang an "Iron Lady" kan pulitika kan Israel, alagad lakop man na pigbabasol na an nasyon nabigla sa panahon kan gera kan 1973. Dugang pa, an saiyang mga pahayag na dai nag-iintindi sa mga Palestino lakop na pinag-olog-olog.  Kadaklan sa mga historyador nagtutubod na si Meir mas nagin mapanggana bilang Ministro kan Trabaho asin Pabahay kisa bilang Premier. 

## Amay na buhay

Si Golda Mabovitch namundag sa sarong pamilyang Ukrainian-Judio  sa sentro kan Kiev sa kun ano kaidto an Imperyo nin Rusya kan Mayo 3, 1898.  Siya an aking babae ni Blume Neiditch (nagadan kan 1951) asin Moshe Yitzhak Mabovitch (nagadan kan 1944), sarong panday. Si Meir nagsurat sa saiyang autobiograpiya na an saiyang pinakaenot na mga memorya iyo an saiyang ama na naglunad sa pinto sa enotan bilang simbag sa mga osipon nin sarong nagdadangadang na pogrom . Siya nginaranan sa saiyang lola sa tuhod, si Golde, ina kan saiyang lolo sa ina.  Igwa siyang duwang tugang na babae, si Sheyna (namundag kan 1889) asin Tzipke (kan huri namidbid bilang Clara; namundag kan 1902), siring man limang iba pang mga tugang na nagadan sa pagkaaki.

An ama ni Meir, si Moshe, naghale sa nasyon tanganing maghanap nin trabaho sa Siyudad nin Nueva York kan 1903.  Kan mayo siya, an iba pang miyembro kan pamilya nagbalyo sa siyudad nin Pinsk (sa laog kan presenteng Belarus ) tanganing mag-iba sa pamilya kan saiyang ina. Kan 1905, si Moshe nagbalyo sa Milwaukee, Wisconsin, sa paghanap nin trabaho na mas halangkaw an sweldo, asin nakakua nin trabaho sa mga talyer kan lokal na riles . Kan suminunod na taon, nakatipon na sia nin igong kuarta tanganing darahon an saiyang pamilya sa Estados Unidos. Si Golda kaiba an saiyang ina asin mga tugang na babae nagduong sa Quebec asin nagbyahe pasiring sa Milwaukee sakay nin tren. 

An ina ni Meir nagpapadalagan nin sarong tindahan nin kakanon sa norteng parte kan Milwaukee. Sa edad na otso, si Meir parateng pigbubugtakan na mamahala sa pagbantay sa tindahan kun an saiyang ina nagduduman tanganing magbakal nin mga suplay. Nag-adal siya sa Fourth Street Grade School (ngonyan Golda Meir School ) poon 1906 sagkod 1912. Sarong lider kan amay pa, siya asin an sarong dayupot na amigo, si Regina Hamburger, nag-organisar kan American Young Sisters Society, sarong fundraiser tanganing bayadan an mga libro kan saiyang mga kaklase kan 1908. Bilang parte kan mga aktibidad kan organisasyon, nag-arkila siya nin sarong hall asin nag-iskedyul nin pampublikong pagtiripon para sa okasyon. Sa ibong kan parateng pag-atraso huli sa kaipuhan na magtrabaho sa tindahan kan saiyang ina, siya naggradwar bilang valedictorian kan saiyang klase. 

Kan 1912, nagpoon siyang mag-adal sa North Division High School asin nagtrabaho nin part-time. Kabali sa saiyang mga among an department store ni Schuster asin an Milwaukee Public Library .   Gusto kan saiyang ina na maghale si Golda sa eskwelahan asin mag-agom, alagad nagsayuma siya.

Kan 17 Pebrero 1913, si Meir naglunad sa tren tanganing mag-istar kaiba an saiyang may agom na tugang na babae, si Sheyna Korngold, sa Denver, Colorado.  Duman, si Meir nag-adal sa North High School .  An mga Korngold nagkaigwa nin mga intelektuwal na banggi sa saindang harong, kun saen si Meir nabantad sa mga debate manungod sa Zionismo, literatura, deretso sa pagboto kan mga babae, unyonismo, asin iba pa. Sa saiyang autobiograpiya, siya nagsurat: "Sagkod sa punto na an sakuyang sadiring mga kombiksyon sa maabot na panahon nabilog asin tinawan nin porma&nbsp;... an mga bangging idto na pano nin orolay sa Denver nagkaigwa nin dakulang papel."

Kan mga taon 1913, nagpoon siyang makipag-date sa saiyang magigin agom na si Morris Meyerson, sarong pintor nin karatula asin sosyalista.  

## Pagbalik sa Milwaukee, aktibismo asin pagtukdo kan Zionista

Kan 1914, pagkatapos nin mga dai pagkakaoyon sa saiyang tugang na babae, si Golda naghale sa North High School, nagbalyo sa harong kan saiyang tugang na babae, asin nakahanap nin trabaho. Pakatapos na makipag-ulian sa saiyang mga magurang, nagbalik siya sa Milwaukee asin nagbalik sa pag-adal sa North Division High, na naggradwar kan 1915. Mantang yaon duman, siya nagin aktibong miyembro kan Young Poale Zion, na kan huri nagin Habonim, an Labour Zionist youth movement . Nagtaram siya sa mga pampublikong miting asin inako an Sosyalistang Zionismo .  

Nag-adal siya sa kolehiyo nin mga paratukdo sa Milwaukee State Normal School (ngonyan University of Wisconsin–Milwaukee ) kan 1916, asin posibleng parte kan 1917. Kan 1917, nagkua siya nin posisyon sa sarong *Folks Schule* na nagtataram nin Yiddish sa Milwaukee. Duman, orog pa niyang inako an Labour Zionism.

Kan 9 Hulyo 1917, si Golda nagin sarong naturalisadong namamanwaan kan Estados Unidos, siring na an saiyang ama nagin naturalisado, asin kan panahon na idto an mga aki kan mga naturalisadong namamanwaan na mayo pang 21 anyos nag-ako nin pagkasiudadano sa paagi nin ginikanan. 

Kan 24 Disyembre 1917, si Meir asin Meyerson nagpakasal. Alagad, an kondisyon ni Meir para sa kasal iyo an mag-erok sa Palestina .  Nagtuyo siyang maggibo nin *aliyah* (imigrasyon sa Israel) tulos, alagad an saiyang mga plano nadisturbo kan an gabos na serbisyo nin pasahero sa transatlantiko kanselado huli sa paglaog kan Estados Unidos sa Enot na Gerang Pankinaban .  Dangan itinapok niya an saiyang mga enerhiya sa mga aktibidad sa Poale Zion. Dai nahaloy pagkatapos kan saindang kasal, nagpoon siya sa sarong kampanya sa pagtipon nin pondo para sa Poale Zion na nagdara saiya sa bilog na Estados Unidos. 

## Imigrasyon sa Mandatoryong Palestina

Kan 1921, pagkatapos kan gera, an mag-agom nagbalyo sa Palestina, na kaidto parte kan British Mandate, kaiba an tugang na babae ni Meir na si Sheyna, an aking babae ni Sheyna, asin an katood ni Meir kan siya aki pa na si Regina. Naglayag sinda sa SS , hale sa New York pasiring sa Naples, dangan hale duman pasiring sa Tel Aviv sakay nin tren. An mga magurang ni Meir sunod na nagbalyo sa Palestina kan 1926. 

Sa kahurihurihi sinda inako sa kibbutz Merhavia sa Kababan nin Jezreel pagkatapos kan enot na dai inako na aplikasyon. Kaiba sa saiyang mga trabaho an pagpurot nin mga almendras, pagtanom nin mga kahoy, pagtrabaho sa mga kulungan nin manok, asin pagpadalagan kan kusina. Sa pagmidbid kan saiyang mga kakayahan sa liderato, pinili siya kan kibbutz bilang representante kaini sa Histadrut, an Heneral na Pederasyon nin Trabaho.

Kan 1924, an mag-agom naghale sa kibbutz asin nag-istar nin halipot sa Tel Aviv bago nag-erok sa Jerusalem . Duman, nagkaigwa sinda nin duwang aki: sarong aking lalaki na si Menachem kan 1924, asin sarong aking babae na si Sarah kan 1926.  Si Meir nagbalik sa Merhavia sa halipot na panahon kan 1925. 

## Personal na buhay

An agom ni Meir na si Morris Meyerson (na "Myerson" man) namundag kan 17 Disyembre 1893 sa Chicago, Illinois . Nagpakasal sinda kan Disyembre 24, 1917, asin nagdanay na kasal sagkod sa saiyang kagadanan sa Jerusalem kan 25 Mayo 1951. Dai na siya nag-agom giraray. Sa ibong kan dai nanggad pagdiborsyo, an mag-agom nagin magkasuhay sa laog kan pag-agom.  Kan darahon ni Meir an saiyang mga aki sa Estados Unidos kan mga taon 1930, si Morris nagdanay sa Jerusalem.

Si Meir igwa nin duwang aki.  An saiyang aking lalaki, si Menachem, namundag sa Jerusalem kan 1924 asin nagadan kan 14 Disyembre 2014 sa Tel Aviv. Siya sarong propesyonal na cellist na nag'adal sa Israel Conservatory asin Manhattan School of Music .  An saiyang aking babae na si Sarah namundag kan 17 Mayo 1926 asin nagadan kan 30 Enero 2010 sa Revivim . 

Igwa siyang duwang tugang na babae, si Sheyna (1889-1972) asin Tzipke (1902-1981), siring man limang iba pang mga tugang na nagadan kan sinda aki pa.

Si Morris, Sheyna Korngold asin an saiyang agom na si Shamai ilinubong sa Nahalat Yitzhak Cemetery sa Givatayim .

Kan 1956, pagkatapos na magin Ministro sa Panluwas, binago niya an saiyang apelyido gikan sa "Meyerson" pasiring sa "Meir", na an boot sabihon "mag-ilaw", ta an saiyang naenot na si Moshe Sharett igwa nin apelyidong Hebreo sa gabos na miyembro kan serbisyo sa ibang nasyon.

Siya sarong parasigarilyo asin parainom nin kape, asin dai parating nag-eehersisyo, na posibleng nagkontribwir sa saiyang pabalik-balik na mga problema sa puso. 

Manungod sa saiyang pagka-Judio, sinabi ni Meir sa 1975 na edisyon kan saiyang autobiograpiya *na My Life* na:Ini bako sanang sarong bagay, sa pagtubod ko, nin relihiyosong pag-otob asin paggibo. Para sako, an pagigin Judio nangangahulugan asin pirming nangangahulugan nin pagigin orgulyo na magin parte kan sarong banwaan na nagmantenir kan saiyang laen na pagkatawo sa laog nin labing 2,000 na taon, sa gabos na kulog asin kasakitan na itinao saiya. Siya makusog na namidbid sa Judaismo sa kultura, alagad sarong ateista sa relihiyosong pagtubod.    Siya bantog na nagsabi: "Nagtutubod ako sa banwaan na Judio, asin an banwaan na Judio nagtutubod sa Dios."  Sa saiyang mga huring taon pinahiwas niya an saiyang relihiyosong aktitud, orog na manungod sa Estado nin Israel: "An nasyon na ini nag-eeksister bilang kaotoban kan sarong panuga na ginibo kan Dios mismo. Magigin nakakatuyaw na hagadon kaini na mag-ako kan saiyang pagkalehitimo." 

## Mga premyo asin pagmidbid
Kan 1974, si Meir tinawan nin onra kan World Mother kan mga American Mothers.  Kan 1974 si Meir tinawan nin James Madison Award para sa Distinguished Public Service kan American Whig-Cliosophic Society kan Princeton University . 

Kan 1975, si Meir tinawan kan Israel Prize huli sa saiyang espesyal na kontribusyon sa sosyedad asin sa Estado nin Israel.  

## Pamana

An biograpo na si Meron Medzini nagtutulod na an sarong pananaw nin kwarentang taon nagpapangyari nin pag-apresyar kan saiyang hararom na nasyonalismo asin Zionismo. Nakua kan mga historyador na an saiyang mayor na legasiya kabali an epektibong liderato kan Labor Movement, asin pagtogdok nin marhay na relasyon sa mga nasyon kan Ikatolong Kinaban. Si Medzini nagsasabi, "Apuwera sa pagbugtak kan mga pundasyon para sa presensya kan Israel sa Aprika, dai siya noarin man nadara sa rutina asin parating nakakasupog na diplomatikong trabaho sa Foreign Ministry asin nauungis sa mga panluwas na manipestasyon kaini nin mga seremonya asin rito."  Kadaklan sa mga historyador minaoyon na siya sarong kapangganahan bilang Sekretaryo kan Trabaho asin Pabahay, alagad sarong kapasloan bilang primer ministro. 

Sarong kontrobersyal na pigura sa Israel, siya pig-lionize bilang sarong kagmukna kan estado asin pigladawan bilang an "Iron Lady" kan pulitika kan Israel, alagad lakop man na pigbabasol na an nasyon nabigla sa panahon kan 1973 Yom Kippur War. Siya man pigkritika huli sa saiyang mga pahayag na dai nag-iintindi sa mga Palestino. 

## Mga Toltolan


### Historiograpiya

* Schmidt, Sarah. "Hagiography sa diaspora: Golda Meir asin an saiyang mga biograpo." *American Jewish History* 92.2 (2004): 157-188. online

## Mga panluwas na sumpay

* Golda Meir on the Knesset website
* Golda Meir at the Israeli Ministry of Foreign Affairs
* Meir, Golda (née Mabovitch; 1898–1978) at the Jewish Agency For Israel
* Women's International Center
* The short film Golda Meir Interview (Reel 1 of 2) (1973) is available for free viewing and download at the Internet Archive.
* The short film Golda Meir Interview (Reel 2 of 2) (1973) is available for free viewing and download at the Internet Archive.
* Video Lecture on Golda Meir by Henry Abramson
* Prime Minister Golda Meir, Exhibition in the IDF&Defense establishment archives  Archived March 29, 2020, at the Wayback Machine
* Golda Meir Personal Manuscripts, Shapell Manuscript Foundation
* The Golda Meir Mount Carmel International Training Center (MCTC) – established in 1961 to assist in the training of women engaged in community work in the newly emerging states in Africa and Asia