Leticia Ramos-Shahani

Si **Leticia Valdez Ramos-Shahani** (Setyembre 30, 1929 – Marso 20, 2017) saro sa Pilipinang senador, diplomatiko, asin parasurat.

Siya an nguhod na tugang na babaye ni Fidel V. Ramos, an ika-12 na Presidente kan Pilipinas.

## Amay na Buhay

Siya namundag kan Setyembre 30, 1929, sa Lingayen, Pangasinan asin siya nagdakula sa banwaan nin Asingan, kaiba an saiyang tugang, an dating Presidente na si Fidel V. Ramos. An saiyang ama, si Narciso Ramos (1900-1986), sarong abogado, sarong makusog na peryodista asin siya naka-limang termino bilang representante sa Kamara de Representantes, na sa huri nagin Sekretaryo nin mga Relasyon Panluwas. Bilang siring kaini, si Narciso Ramos an nagpirma para sa Pilipinas sa deklarasyon kan ASEAN na ginibo sa Bangkok kan 1967 asin saro sa mga nagtukod kan Partido Liberal. Siya miembro kan pamilya Ramos na iyo an ugat sa Asingan, Pangasinan. 

An saiyang ina, si Angela Valdez-Ramos (1905–1978), sarong maestra, sarong babaying naglalaban para sa karapatan kan boto, asin aki kan prominenteng angkan kan Valdez kan Batac, Ilocos Norte, na ginibo siyang ikaduwang grado na pinsan ni Ferdinand Marcos, an ika-10 na Presidente kan Pilipinas. 

## Edukasyon
Nagtapos si Ramos-Shahani kan saiyang elementarya asin sekondarya sa Unibersidad kan Pilipinas. Nagtapos siya nin Batsilyer sa Arte sa Literaturang Ingles sa Wellesley College sa Massachusetts asin kan saiyang master's degree sa Literaturang Pagkompara sa Columbia University sa New York. Nagkua siya nin Doktor sa Pilosopiya sa literaturang pagkompara sa Unibersidad kan Paris (Sorbonne) pagkatapos na idepensa an saiyang tesis sa doktorado na may pinakahalangkaw na onra.

Siya saro sa dating dekano kan Graduate School kan Lyceum of the Philippines. Nagtutukdo siya nin Literatura Ingles, Pranses, Espanyol, Comparative Literature, Humanities, Sikolohiyang Sosyal asin iba pa. Siya dating miembro kan faculty kan Universidad kan Pilipinas poon 1954 abot 1957, Queens Borough Community College, New York kan 1961, Brooklyn College, New York kan 1962 asin New School for Social Research, New York poon 1962-1967. 

Saro din siyang dekano kan College of Internation, Humanitarian, asin Development Studies kan Miriam College.

## Karera sa Politika

### Amay na Karera sa Diplomasya
Pagkatapos niyang makapasar sa Philippine Foreign Service Officer (FSO) Examination, si Ramos-Shahani nagkaigwa nin manlaenlaen na halangkaw na pwesto arog kan Ambassador sa Australia poon Agosto 1978 abot Disyembre 1980; UN Asistant na Sekretaryang-Heneral sa Sosyal asin Humanitarian Affairs kan 1981 hanggang 1986; asin Sekretaryang-Heneral kan World Conference on the UN Decade of Women sa Nairobi, Kenya kan 1985. Bilang Ambassador, dakol siyang nalibot sa Australia asin siya saro sa pinakaenot na Philippine envoy sa Australia na nagbisita sa Northern Territory. Sa irarom kan saiyang pagmamando, an Australian-Philippines Friendship Society pormal na naorganisar kan Disyembre 1980. Nahiling man niya an pinakaenot na pormal na konsultasyon kan Pilipinas asin Australia sa Canberra kan 1979 asin giraray kan 1980. Nag-adbokasiya siya para sa pagmukna nin sarong tukawan sa pag-aadal sa Pilipinas sa sarong nanginginotan na Unibersidad sa Australia.

### Rebolusyon kan Kapangyarihan kan mga Tawo
Si Ramos-Shahani nagtaram kontra sa diktadurang Marcos, siya hayag na nagsuporta sa kandidato na si Corazon Aquino. Dangan, nagbutas siya sa saiyang pwesto sa UN asin nagbalik sa Pilipinas. Duman, tigtuyo niya na kumbinsiron an saiyang tugang, si Fidel V. Ramos, na Direktor Heneral kan Philippine Constabulary, na suportahan an oposisyon.

Pagkatapos kan Rebolusyon sa EDSA kan 1986, si Ramos-Shahani magin an bagong rebolusyunaryong gobyernong Deputy Minister para sa Philippine Affairs, iyo nagserbi sagkod na an sarong bagong konstitusyon asin an bagong demokratikong gobyerno na naestablisar kan 1987.

### Karera sa Pagkasenador
Kan 1987, si Ramos-Shahani nahalal bilang pagkasenador kan 1987. Asin, siya nahalal giraray kan 1992, siya nagin an Presidente Pro Tempore kan Senado kan 1993, durante kan pagkapresidente kan saiyang tugang na si Fidel.

Siring kan saiyang termino sa Senado, si Ramos-Shahani iyo an nagtukaw sa manlaelaen na komite, arog kan Komite sa Foreign Affairs, Komite sa Edukasyon, Sa Kultura asin Arte, Komite sa Agrikultura asin miembro kan Komisyon sa mga Pagtatalaga.

### Karera pagkatapos kan Senado
Pagkatapos kan saiya nin ikaduwang termino sa Senado kan 1998, si Ramos-Shahani nagkapot nin magkapirang  pwesto sa gobyerno. Sa pag-oltanan kan 2001 asin 2004, siya nagserbi bilang Direktor kan Manila Economic and Cutural Office (MECO), Presidential Adviser on Culture asin pinuno kan National Committee of Libraries and Information Services kan National Commission on Culture and the Arts, asin pamayo kan komite sa kultura kan UNESCO National Commission of the Philippines. Poon kan 2008 sagkod 2011, siya an dekano kan College of International, Humanitarian asin Development Studies kan Miriam College. 

## Pamilya
Nakasal si Ramos-Shahani sa sarong Indianong Propesor asin parasurat na si Dr, Ranjee Gurdassing Shahani na nagretiro na sa kinaban (1913-1970), saro an saiyang ama sa ugat kan Sindh (na presenteng nasa Pakistan) kan dai nababanga na India, asin napiritan na maglipat sa India pagkatapos kan 1947 sa Partisyon sa India. Nagkaigwa sindang tulong aki, duwang lalaki asin sarong babaye, an matuang aki na lalaki na si Ranjit, an saro pang aki na si Chanda Narciso, asin ang pinakanguhod, na aking babaye, na si Lila. Si Ranjit Ramos Shahani iyo an dating pinakahoben na Bise Gobernador kan Pangasinan (1990-1995), representante kan ika-6 na Distrito kan Pangasinan (1995-2001), miembro kan konseho (2010-2016) asin miembro kan konseho kan Manila Economic and Cultural Office (*de facto* Philippine embassy Tawan) poon 2017. Si Chanda Narciso Ramos Shahani sarong negosyante sa real estate asin organic food businessman. Si Lila Ramos Shahani iyo an dating Assistant Secretary sa National Poverty Commission (2010-2012), dating pamayo kan Communications of the Human Development and Poverty Reduction Cabinet Cluster (2010–2016), asin presenteng Secretary General of the Philippine National Commission to UNESCO na nangapudan kan 2016.

### Pagkagadan
Si Ramos-Shahani dinalagan sa intensive care unit kan St. Luke's Medical Center-Global City sa Bonifacio Global City, Taguig huli sa pulmonya pagkatapos niya magdusa sa Stage 4 colorectal cancer. Siya binawian buhay kan Marso 20,2017, kan 2:40 PHT(UTC+8), sa edad na 87. Kan 2018, an New York Times nagsurat nin sarong obituaryo para saiya.

Kan Marso 27, 2017, an saiyang mga labi sinulo asin ilinubong sa saindang pampamilyang mausoleo sa Manila Memorial Park – Sucat sa Parañaque .  

## Toltolan