open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diablo Pass

An **Diablo Pass** (o *Devil's Pass*) iyo an pinakahararom na parte kan Laguna de Bay, na may rarom nin 20 metro. An agihan iyo sarong marinong kanal na mahihiling sa tahaw kan Isla nin Talim asin an panginot na kadagaan kan mga banwaan nin Binangonan asin Cardona sa probinsya nin Rizal.

## Mga panluwas na takod
*  ''Laguna Lake Development Authority (Opisyal na Panindog)'' 
*  ''Diablo Pass, Probinsya nin Rizal''
Robina Gokongwei

Si **Robina Gokongwei-Pe** (namundag Hulyo 15, 1962) sarong Filipinong  negoysanteng babae na sa presente myembro sa hunta nin mga direkto asin COO kan Robinsons Malls. Siya an aking babae kan si dainang tycoon si John Gokongwei asin Elizabeth Yu-Gokongwei.

## Negosyo
Siya direktor man kan Robinsons Land Corporation, Cebu Air, Inc., asin kan nagsara nang Robinsons Bank Corporation. Siya trustee asin sekretaryo kan Gokongwei Brothers Foundation, Inc. asin trustee kan Immaculate Concepcion Academy Scholarship Fund.

Si Gokongwei dati nagsusurat nin kolum sa The Philippine Star tituladong *Chicken Feed*.

## Biktima nin pangngingidnap
Si Gokongwei nakidnap kan 1970, asin naligtas kan sarong unit nin Metrocom Intelligence and Security Group (MISG) pinamayohan ni Ping Lacson. Kan si Lacson nagdalagan kan 2022, siya nagsuporta sa kampanya ni Lacson.

## Isports
Si Gokongwei sponsor asin patron kan saiyang alma mater na lalaking basketball team, an UP Fighting Maroons.

## Buhay personal
Si Gokongwei agom si Perry Pe, sarong Atenistang abogado.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Robina Gokongwei-Pe (Director at JG Summit Holdings Inc.) 
*
Ramona Go

Si **Ramona Go** iyo an enot na babaeng nagin brigadier general sa regular (bakong-teknikal) na pwersa armada nin Filipinas. Kan Mayo 2013, siya naelehir na alkalde kan San Enrique.

Siya nagsisirbe man na Consul General sa United Nations para sa Filipinas.

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Ramona Go namundag sa San Dionisio, Iloilo. Siya naresibe an saiyang Bachelor of Science degree sa kemika sa Central Philippine University kan 1977 asin igwang masters in development management sa Asian Institute of Management.

## Karera militar
Si Go nag'atender sa Women's Royal Australian Army Corps officer candidate course sa Georges Heights, New South Wales, asin kan siya nakatapos kan 1982 siya nakomisyon bilang opisyal sa Women's Auxiliary Corps kan Pwersa Armada nin Filipinas.

Si Go nagsirbe bilang platoon lider sa corps sa Camp Aguinaldo asin tactical officer sa magkapirang military unit. Siya nakapasar sa magkapirang mga kurso sa  intelligence officers, airborne forces, finance officers, armor officers, technical services command asin sa general staff course. Si Go dati man kumander kan aviation battalion kan Light Armor Division. Si Go man nagsirbe bilang pamayo kan magkapirang military tribunals asin adjutant general kan pwersa armada. Siya nataas sa ranggo komo brigadier general kan 4 Abril 2011 sa pagkanombra saiya bilang deputy chief of staff para sa personnel. Siya an pinakaenot na babae na nataas sa ranggong heneral. (ibang mga babaeng heneral naghahale sa sanga teknikal arog kan nursing). Si Go iyo man an pinakaenot na babaeng piloto militar, enot na babaeng line officer, enot na babaeng adjutant general asin enot na babaeng battalion commander igdi sa Filipinas.

## Karera sa politika
Siya nagin myembro sa Partido Liberal asin nagtindog bilang kandidato sa eleksyon para alkalde kan San Enrique sa 16 Mayo 2013 eleksyon lokal. Saiyang ginana an pwesto sa sobra nin botong 1,800.

## Toltolan

Kategorya Mga Heneral sa Hokbong Filipinas
Pamalaye

An **pamalaye**  (Ingles: *[[Suplikasyon (paglilinaw)|supplication]]*, *[[Hiling|request]]*) pigsasagibo kapag an babayi asin lalaki nagkasundong magpakasal. Pormal na pighahagad kan lalaki an kamot kan babaye sa magurang kaini mantang kaatubang an sadiri niyang magurang. Sa nagkapirang lugar pig-iiba pa kan lalaki an Punong Barangay o iba pang maimpluwensiyang paryentes o katood tanganing makisumaro sa pagpamalaye. Parating may dakulang bangkete ang magaganap na pagpamalaye. Pig-uulayan digdi  an petsa asin lugar kun saen isasagibo an kasal kan magka-ilusyon, magin an nagkapira pang detalye, siring kan magigin ninong asin ninang, an pading makasal, mga abay, lugar kan karakanan, a magin an listahan kan mga bisita.

## Toltolan
Talim Point

An **Talim Point** iyo an pinakapuro sa sur kan Isla nin Talim, na mahihiling sa Laguna de Bay, Pilipinas sa banwaan nin Binangonan. Parehas na an Talim Point asin an Isla nin Talim iyo nabilog gikan sa pagtuga nin bulkan. An caldera pwedeng naporma durante sa dae mababa sa duwang panginot na pagtuga kan harus 1 milyon asin 27,000-29,000 na taon an nakaagi.

## Toltolan
Chito S. Roño

Si **Chito Sarmiento Roño** (; namundag Abril 26, 1954), na bantog man sa apod na **Sixto Kayko** asin **Chito S. Roño**, sarong Filipinong parasurat, prodyusir, asin direktor. Siya mibid sa saiyang mga pelikulang may bisyon asin may dramatikong mga epekto. Siya naglataw na gayo sa industya bilang direktort siring sa sdaiyang mga pelikulang *Private Show* (1986), asin *Itanong Mo Sa Buwan* (*The Moonchild*; 1988) na naghakot nin umaw sa Gawad Urian Awards. Saiya man ginana an Metro Manila Film Festival Award for Best Director huli sa saiyang pelikulang *Nasaan ang Puso* (*Where is the Heart*; 1997), asin ** (2001). Kan mga 1990, instrumental siya sa pagbilog kan Pinoy rock band Rivermaya asin kan dance group Streetboys. Siya man pigdirihe an family drama'ng *[[Signal Rock]]* (2018) na iyo an entri kan Filipinas sa Best Foreign Language Film na kategorya sa 91st Academy Awards.

Siya man nagdirihe kan mga pasali sa telebisyon arog kan *[[Spirits (TV series)|Spirits]]* (2004), *[[Magkano ang Iyong Dangal? (TV series)|Magkano ang Iyong Dangal?]]* (*How Much Is Your Dignity?*; 2010), *[[Imortal]]* (2010), asin *[[Maria Mercedes (Philippine TV series)|Maria Mercedes]]* (2013). Siya man an manager ni Vhong Navarro.

Siya may relasyon sa Veloso Clan, sarong pamilya politikal sa Calbayog.

## Filmograpiya
### Film director

### Direktor sa telebisyon

### Parasurat
**Si Baleleng at ang Gintong Sirena* (1988)
**Istokwa* (1996)
**Curacha ang Babaeng Walang Pahinga* (1998)
**[[Spirit Warriors (film)|Spirit Warriors]]* (2000)
**[[Spirit Warriors: The Shortcut]]* (2003)
**[[Feng Shui (2004 film)|Feng Shui]]* (2004)
**[[Sukob]]* (2006)
**[[Caregiver (film)|Caregiver]]* (2008)
**[[T2 (2009 film)|T2]]* (2009)
**[[Emir (film)|Emir]]* (2010)
**[[Bulong (film)|Bulong]]* (2011)

### Prodyusir nin pelikula
**Hula* (2011)

### Editor nin pelikula
**Itanong Mo sa Buwan* (1988)

## Mga gawad

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Dorado

An **dorado** (*Coryphaena hippurus*) sarong sira na may mga palikpik na ray na nag-eerok sa ibabaw na makukua sa mga katubigan na templado, tropikal, asin subtropikal sa bilog na kinaban. Inaapod man ini na **mahi-mahi** asin **sira lumba**. Saro ini sa duwang miyembro kan pamilya Coryphaenidae, an saro pa iyo an *pompano dolphinfish*. An mga sira na ini pinakaparateng makukua sa mga katubigan sa palibot kan Golpo nin Mehiko, Costa Rica, Hawaii, asin Kadagatang Indyan.                                                                                                                                                                                                                              

## Toltolan
Dugong

An **dugong** (*Dugong dugon*) sarong hayop sa dagat. Saro ini sa apat na nabubuhay na species kan orden Sirenia, na kabali man an tolong species nin mga manatee. Ini an solamenteng nabubuhay na representante kan dating manlaen-laen na pamilyang Dugongidae.

## Toltolan
Karabaw

An **karabaw** (*Bubalus bubalis*), na inaapod man na karabaw sa tubig na domestic, sarong dakulang bovid na gikan sa subkontinente kan Indya asin Sur-subangan na Asya. Ngonyan, ini pigtitipig man sa Italya, Filipinas, Australia, Amerika del Norte, Amerika del Sur asin nagkapirang nasyon sa Aprika.
Pandan (tinanom)

An **Pandan** (*Pandanus*) sarong genus nin tinanom na may mga 578 na inaako na species. Sinda garo palma, dioecious na mga kahoy asin mga doot na tubong tropiko asin subtropiko kan Lumang Kinaban. An mga komun na pangaran kabali an **screw palm** asin **screw pine**. An mga ini pigklasipikar sa order nin mga Pandanales, pamilyang Pandanaceae.

## Toltolan
Robert Kuan

{Use mdy dates|date=February 2024}}

Si **Roberto Fung Kuan** (劉孝平; Agosto 6, 1948  Septyembre 15, 2018) sarong Tsino-Filipinong restaurateur, negosyante asin pilantropong kagmukna kan Filipinong fast food chain na Chowking.

Namundag sa pamilyang imigrante sa Manila, si Kuan nag'adal business administration sa University of the Philippines Diliman asin Asian Institute of Management. Siya pigpapadalagan an Ling Nam, sarong Tsinong restawran sa Binondo na an saiyang pamilya partial na pagsasadiri, nin walong taon asin pinalakbang sa sanga-sangang mga kakanan. Kan maisihan na siya gustong patalsikon, si Kuan nagdimitir asin tinugdas an Chowking kan 1985 sa pagtaong giya ni Henry Sy.

## Buhay personal
Si Kuan myembro sa Episcopal Church in the Philippines, na iyo an nagtimluwensya kan karera niya asin pag'imbwelto sa St. Luke's Hospital.

Si Kuan nagadan kan Septyembre 15, 2018. Siya pinag-abo sa saiyang pagboot.

## Nota

## Toltolan
Teodora Alonso Realonda

Si **Teodora Alonso Realonda y Quintos** (Nobyembre 9, 1827 – Agosto 16, 1911) sarong mayaman na babae sa Espanyol na kolonyal Filipinas. Siya bantog bilang iyo an ina ni Jose Rizal, heroe nasyonal nin Filipinas. Si Realonda namundag sa Santa Cruz, Manila. Siya midbid man bilang paradisiplinang gayo sa pamilya asin mahigos na ina. An kondisyom medikal niya iyo an nagtolod ki Rizal na magkua kan kursong medisina.

## Kaamayi nin buhay

Si Teodora Alonso iyo an ikaduwang aki na Lorenzo Alberto Alonso, sarong capital municipal  Biñan, La Laguna (ngonyan Laguna), asin Brijida de Quintos. An pamilya niya nagkua pa nin dagdag na apelyido *Realonda* kan 1849, pakatapos na si Gobernador Heneral Narciso Clavería y Zaldúa nagpaluwas pagboot na adoptaron an apelyidong Espanyol kan mga Filipino sa rason nin pagsenso (dawa sinda igwa naman nganing Espanyol na apelyido).

An dugong ginikanan ni Teodora igwang Tsino, Hapones, asin Tagalog. An ginikanan niya masususog sa mayaman na pamilya Florentina na Mestisong Insik naggigikan sa Baliuag, Bulacan. Siya igwa man dugong Espanyol na pareho hale sa magkaibong niyang mga magurang. An saiyang maternal na lola, Regina Ochoa, igwang saralak na Kastila, Tsinong ginikanan patin man gikan sa kamagurangan sa Pangasinan asin mga ronang  Tagalog. 

Si Teodora Alonso representante man sa Korteng Espanyol asin siya serradong Katoliko, hu7li ta siya Caballero sa Orden ni Isabella. Si Quintos edukada, na nagin kagharong na maatom sa  pamilya. Si Realonda hale sa uru-igwahon na pamilya asin siya nag'adal sa  Colegio de Santa Rosa sa Manila, siring kan saiyang ina na may hararom na adal sa matematika asin literatura.

## Toltolan
Diether Ocampo

Si **Diether Pascual Ocampo** (namundag Hulyo 19, 1973) sarong Filipinng aktor, parakanta, modelo asin komedyante.

## Likod-tanaw
Si Ocampo namundag kan Hulyo 19, 1973 sa Aniban, Bacoor, Cavite, kun saen siya nagklase sa elemntarya.l. Siya nag'atendert sa De La Salle University-Dasmariñas. Siya Filipino-Aleman an ginikanan.

Siya nagpoon sa  karera bilang parabaylebago nadiskubre kan ABS-CBN katahawan kan 1990. Siya parte kan bandang Blow, kun saen siya midbid bilang 'Capt. Mongrel'. Kan 2001, siya executive producer para sa The Pin-Ups debut album, *Hello Pain*, tna ining banda iyo an nagin pinakaenot na bandang haleng Filipinas an nakontrata sa U.S. label.

Si Ocampo nagpoon sa ABS-CBN sin pigmanehar ni Johnny Manahan, an pamayo kan Star Magic. Siya nag-audition s ABS-CBN's talent search kan 1995. Sarong taon may kabanga, siya nagin saro sa myembro kan Star Circle Batch II. An enot niyang pigluwasan na pelikula iyo an teen program *[[Ang TV]]*. Siya aktib09 man sa gibong-herak para sa mga tios na kaakian paagi kan saiyang pundasyo9n na  K.I.D.S. (Kabataan Inyong Dapat Suportahan) na nagtatabang sa mga kap[obrehan sa Metro Manila.

Kan 2016, siya nagbida sa TV5's series *[[Bakit Manipis ang Ulap?]]* kairiba sinda Cesar Montano asin Claudine Barretto. 

Kan 2017, apakalihis nin madalian na pagpondo, siya ngonyan saro nang  freelancer.

Sa presente, siya nagsisirbe saq Philippine Coast Guard Auxiliary bilang Lieutenant Commander.

## Mga Iba pa
Kan 2007, si Ocampo nagbida sa anti-zoo ad para sa PETA-Asia Pacific.

## Buhay personal
Ocampo was married to Kristine Hermosa on September 21, 2004. The marriage was later annulled on January 30, 2009.

## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon / Digital series

## Mga Gawad asin Nominaayon

## Toltolan

## Mga panluwas na takods
*
Charity Adams Earley

**Si Charity Adams Earley** ( née **Adams** ; Disyembre 5, 1918 – Enero 13, 2002) sarong opisyal kan Hokbo kan Estados Unidos. Siya an pinakaenot na babaeng Aprikano-Amerikano na nagin opisyal sa Women's Army Auxiliary Corps (na huri WACs) o inaapod na Women's Army Corps asin siya an namamayo kan 6888th Central Postal Directory Battalion, na binibilog nin mga babaeng Aprikano-Amerikano na nagserbi sa ibang nasyon kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Si Adams iyo an may pinakahalangkaw na ranggo  sa mga babaeng Aprikano-Amerikano sa hukbo kan matapos an gera.

Sarong monumento na nagtataong onra saiya an pigdedikar sa Fort Lee (siring sa apod kaini kaidto), Virginia kan Nobyembre ika-30 taong 2018. An base poon kaidto pigngaranan na Fort Gregg-Adams bilang pag-onra ki Earley asin Lieutenant General Arthur J. Gregg kan 2023, an pinakaenot na base militar kan Estados Unidos na may mga pangaran nin mga Aprikanong Amerikano.

Siya pigladawan ni Kerry Washington bilang pangenot na karakter sa pelikulang *The Six Triple Eight kan 2024* na nagpapahiling kan eksperyensya kan 6888th Central Postal Directory Battalion durante kan saindang serbisyo sa Europa.
6888th Central Postal Directory Battalion

An **6888th Central Postal Directory Battalion**, na pig-apod na " **Six Triple Eight** ", sarong batalyon kan Aprikano-Amerikano sa Estados Unidos Women's Army Corps (WAC) na namamahala kan mga serbisyo sa koreo. An ika-6888 igwa nin 855 na babae asin pinangenotan ni Captain Charity Adams.  Ini sana an gabos na Negro na yunit kan US Women's Army Corps na ipinadara sa ibang nasyon durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban.  An motto kan grupo iyo an "Mayo nin surat, hababang moral".  An batalyon pinag-organisar sa limang grupo: Headquarters, asin mga Grupong A, B, C, asin D.  Kadaklan sa ika-6888 nagtatrabaho bilang mga klerk sa koreo, alagad an iba mga paraluto, mekaniko asin iba pang trabaho, kaya an ika-6888 sarong yunit na may kakayahan na  magsadiri. 

Durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, nagkaigwa nin dakulang kakulangan nin mga soldados na makakapagmanehar kan serbisyo postal para sa Hokbo kan Estados Unidos sa ibang nasyon.  Kan 1944, si Mary McLeod Bethune nag-asikaso tanganing makua an suporta kan Enot na Ginang, si Eleanor Roosevelt, para sa "sarong papel para sa mga babaeng Negro sa gera sa ibang nasyon."  An mga peryodikong Negro, man, nag-agyat sa Hokbo kan Estados Unidos na "gamiton an mga babaeng Negro sa mga makahulugan na trabaho sa Hokbo." 

An mga babaeng nagsali nag-agi sa pundamental na pagsasanay sa Georgia.  An mga babae na yaon na sa WAC, arog ni Alyce Dixon, nagserbi sa manlaen-laen na lokasyon, kaiba an Pentagon, bago sinda nag-ayon sa 6888th.
Angela Davis

**Si Angela Yvonne Davis** (namundag kan ika-26 kan Enero taong 1944) sarong Amerikanong Marxista asin peministang aktibistang pulitikal, pilosopo, akademiko, asin parasurat. Siya an Distinguished Professor Emerita kan Feminist Studies asin History of Consciousness sa Unibersidad kan California, Santa Cruz.  Si Davis sarong haloy nang miyembro kan Partido Komunista USA (CPUSA) asin saro sa mga nagmukna kan mga Komite nin Surat para sa Demokrasya asin Sosyalismo (CCDS). Aktibo siya sa mga programa arog kan hiro na Occupy asin an kampanya nin Boycott, Divestment asin Sanctions .

Si Davis namundag sa Birmingham, Alabama; nag-adal siya sa Brandeis University asin sa Unibersidad kan Frankfurt, kun saen siya nagin aktibo sa politika sa pinakawala. Nag-adal man siya sa Unibersidad kan California, San Diego, bago nagbalyo sa Sirangan na Alemania, kun saen natapos niya an nagkapirang pag-aadal para sa sarong titulong doktor sa Unibersidad kan Berlin. Pakabalik sa Estados Unidos, nag-ayon siya sa CPUSA asin nagin imbuelto sa ikaduwang alon na peministang hiron asin sa kampanya laban sa Gerang Vietnam.
Angel Reese

**Si Angel Reese** (namundag kan ika-6 kan Mayo taong 2002) sarong Amerikanong propesyonal na parakawat nin basketbol para sa Chicago Sky kan Women's National Basketball Association (WNBA). Pig-aapod siya na " **Bayou Barbie** " asin " **Chi Barbie** ",   siya nagkawat nin basketbol sa kolehiyo para sa Maryland Terrapins asin LSU Tigers.

Si Reese nag-adal sa Saint Frances Academy sa Baltimore, Maryland, kun saen siya tinawan nin onra kan McDonald's All-American kan 2020 asin pigtawan onra bilang pangaduwa sa mga parakawat sa saiyang klase kan ESPN. Nag-ayon siya sa Maryland Terrapins bilang pinakahalangkaw an ranggo na rekrut sa kasaysayan kan programa, alagad an saiyang freshman season kan 2020-21 naputol huli sa sarong bari sa toong bitis. Siya nginaranan na third-team All-American kan Associated Press bilang sarong sophomore. Kan saiyang junior season, si Reese nagbalyo sa LSU asin nagin sarong unanimous first-team All-American selection. Pinangenotan niya an LSU sa enot na nasyonal na kampeonato kaini, kun saen siya an Pinakamahusay na Parakawat. Si Reese an nagbugtak kan NCAA single-season record sa double-doubles asin an SEC single-season record sa rebounds. Bilang sarong senior, siya nginaranan na SEC Player of the Year asin sarong All-American.
Si Angela Merkel

**Si Angela Dorothea Merkel** (;  née Kasner; namundag kan ika- 17 kan Hulyo taong 1954) sarong Aleman na retiradong pulitiko na nagsirbe bilang Kanselor kan Alemanya poon 2005 hasta 2021. Siya sana an babae na nagkapot kan nasabing opisina. Si Merkel dati nagserbi bilang Lider kan Oposisyon poon 2002 sagkod 2005 asin bilang Lider kan Christian Democratic Union (CDU) poon 2000 sagkod 2018.  Durante kan saiyang pagka-kanselor, si Merkel perming inaapod na *de facto* na lider kan Unyon Europeo (EU) asin an pinakamakapangyarihan na babae sa kinaban. Poon kan mga 2016 na eleksyon presidensyal kan Estados Unidos, siya parati na ilinaladawan bilang an lider kan talingkas na kinaban . 

Si Merkel namundag sa Hamburg sa Solnopan na Alemania. An saiyang pamilya nagbalyo sa Sirangan na Alemania kan siya omboy pa. Si Merkel nakakua nin diplomas bilang doktor sa quantum chemistry kan 1986 asin nagtrabaho bilang sarong siyentipiko sa pagsiyasat sagkod 1989. Dangan naglaog siya sa politika pagkatapos kan mga Rebolusyon kan 1989, na nagserbing deputadong tagapagtaram para sa pinakaenot na demokratikong elihidong gobyerno kan Sirangan na Alemania na pinangenotan ni Lothar de Maizière. Kasunod kan pagsararo giraray kan Alemania kan 1990, si Merkel naelihir sa Bundestag para sa estado nin Mecklenburg-Vorpommern. Bilang protégé ni chancellor Helmut Kohl, si Merkel ninombrahan bilang Ministro para sa mga Kababaihan asin mga Hobenes kan 1991, na kan huri nagin Ministro para sa Kapalibutan, Pagpreserbar kan Kalikasan asin Kaligtasan sa Nukleyar kan 1994. Pagkatapos na madaog an CDU sa 1998 na eleksyon pederal, si Merkel naelihir na heneral na sekretaryo kan partido. Dangan siya an nagin pinakaenot na babaeng lider kan partido, asin man pinakenot na babaeng lider kan Oposisyon, pakaagi nin duwang taon.
Lena Derriecott Bell King

**Si Lena Derriecott Bell King** (Enero 27, 1923 – Enero 18, 2024) sarong miyembro kan 6888th Central Postal Directory Battalion, an solamenteng yunit na gabos Negro, gabos-babae na nagserbi sa ibang nasyon durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban .  Midbid bilang an "Six Triple Eight", an batalyon na ini nagkaigwa nin kritikal na papel sa pagmantenir kan moral para sa mga hukbo kan Estados Unidos sa Europa sa paagi nin paghale kan sarong dakulang backlog nin mga dai pa naihatod na surat. Kan 2022, an Congressional Gold Medal itinao sa ika-6888 bilang pagmidbid sa mga kontribusyon kan mga miyembro kaini.  Si King saro sa huring limang nabubuhay na miyembro kan Batalyon.  

## Amay na buhay asin edukasyon
Si Lena Derriecott namundag kan ika- 27 kan Enero taong 1923, sa Washington, Georgia.  Siya pinadakula sa Philadelphia, Pennsylvania, kan saiyang ina asin tiya pagkatapos na magdiborsyo an saiyang mga magurang. An saiyang ina nagtatrabaho bilang caterer sa sarong sinagoga asin nagtatanom nin mga gulay tanganing suportaran an saindang komunidad sa panahon nin kasakitan.  Si Derriecott nag-adal sa Germantown High School, kun saen siya sarong aktibong partisipante sa mga aktibidad sibiko, kabali an pagprotesta sa mga separadong restawran sa paagi kan programa ni Eleanor Roosevelt na National Youth Administration. 

## Serbisyo militar
Kan 1943, sa edad na 20, si Derriecott nagbali sa Women's Army Corps (WAC) kan US Army Air Force.  Natapos niya an pundamental na pagsasanay sa Fort Des Moines, Iowa, kun saen nakanuod siya nin mga disiplina asin mga kalakawan sa militar.  Pagkatapos, nagserbi siya bilang sarong nars asin kan huri bilang sarong opisyal sa gasolina sa Douglas Army Airfield sa Arizona. Durante kan saiyang panahon sa paglilingkod, namidbid asin naagom niya si Hugh T. Bell, sarong kapwa miyembro kan serbisyo. 

Kan 1945, si Derriecott nagboluntaryo para sa trabaho sa ibang nasyon asin nadestino sa 6888th Central Postal Directory Battalion. An misyon kan yunit iyo an paglinig kan duwang taon na backlog nin mga surat na ipinadara sa mga tropa kan Estados Unidos na nakadestino sa Europa. Nag-ooperar sa irarom nin maringis na mga kamugtakan sa mga bodega na pano nin mga daga, an batalyon pigbanga sa tolong grupo na nagtatrabaho sa laog kan sarong aldaw.  An saindang motto, "Mayo nin Koreo, Hababang Moral," nagpapahiling ini kan kritikal na importansya kan saindang trabaho. Maski tinawan sana sinda ning anom na bulan para matapos an trabaho, an yunit nakapag-ayos nin 17 milyones na pidaso nin surat sa laog sana nin tolong bulan.
Barbara Bush

**Si Barbara Bush** (née Pierce; Hunyo 8, 1925&nbsp;– Abril 17, 2018) iyo an Enot na Babae kan Estados Unidos poon 1989 hasta 1993, bilang agom kan ika-41 na presidente kan Estados Unidos na si George HW Bush. Dati, siya an Ikaduwang Babae kan Estados Unidos poon 1981 hasta 1989, asin nagmukna kan Barbara Bush Foundation for Family Literacy. Kabali sa saiyang mga aki iyo si George W. Bush, an ika-43 na presidente kan Estados Unidos, asin si Jeb Bush, an ika-43 na gobernador kan Florida. Siya asin si Abigail Adams iyo sana an duwang babae na nagin agom kan sarong presidente kan Estados Unidos asin ina kan saro pa. Kan panahon na siya nagin Enot na Babae, siya an ikaduwang pinakagurang na babae na nagkapot kan posisyon, sunod sana ki Anna Harrison, na dai nanggad nag-istar sa capital. Si Bush sa pankagabsan popular bilang Enot na Babae, na midbid huli sa saiyang imahe bilang lola.

Si Barbara Pierce namundag sa siyudad nin New York asin nagdakula sa Rye, New York. Nabisto niya si George HW Bush sa edad na labing anom, asin an duwa nagpakasal kan 1945. Nag-istar sinda sa Texas kan 1948, kun saen si George nagin negosyante sa industriya nin lana asin kan huri nagpoon kan saiyang karera sa politika. Si Bush nagkaigwa nin anom na aki sa poon kan 1946 sagkod 1959, asin kinaipuhan niyang tioson an pagkawara kan saiyang tolong taon na aking babae na si Robin dahil sa leukemia kan 1953. Nag-istar siya sa Washington, DC., New York, asin Tsina habang iniibanan an saiyang agom sa manlaen-laen na papel kaini sa pulitika kan mga taon 1960 asin 1970. Siya nagin aktibong parakampanya para sa saiyang agom kada ini nagtitindog para sa eleksyon. Si Bush nagin Ikaduwang Babae pagkatapos na an saiyang agom nagin bise presidente kan 1981. Nag-ako siya kan papel nin sarong social hostess bilang Ikaduwang Babae, na naggigibo permi nin mga okasyon sa residensya kan bise presidente, asin nagbiyahe siya sa kadakol na nasyon kaiba an saiyang agom sa mga misyon na diplomatiko.
Mariano Que

Si **Mariano Que** (14 Agosto 1921 – 14 Abril 2017) sarong Tsino Filipinong negosyante na iyo an  kagmukna kan kompanyang botikang Mercury Drug.

## Likod-tanaw
Namundag kan 1921, si Que nagtrabaho bilang empleayado kan Farmacia Central, sarong botikang pagsasadiri ni Jose Tee Han Kee sa may Calle Rosario (ngonyan Quintin Paredes Street) sa Manila, na nag'ooperar bago magputok an Ikaduwang Gerang Pankinaban. Siya nailo durante kan Okupasyon kan Hapon sa Filipinas.

Kan matapos an gera kan 1945, si Que nagbakal nin  na kantidad nin mga Sulfathiazole na tableta. Saiyang pigpapatingi ining mga bulong asin gmmit niya mga naalkansya niya pagbakal pa nin manlaen-laen na medisina saka niya ini binebenta sa kalsada gamit an sarong kariton. Siya dangan pigtugdas na padagos an Mercury Drug sa Bambang kan Marso 1, 1945. An Mercury Drug ngapit nagbukas kan ikaduwang tindahan kan botika kan 1963. Kan 1972, an Mercury nakua asin nabakal an Tropical Hut fast-food and supermarket chain.

An Mercury nagpalakop sa luwas kan Metro Manila kan ini mabakal an Medical Center Drug Corporation, sarong kompanya nagbebentang mga suplay medikal asin ini kaggibo nin mga kasangkapan medikal, kan 1976.

An aking babae ni Que, si Vivian Azcona, iyo an nagsangle saiya bilang tagapamahala asin presidente kan Mercury, kan si Que nagretiro.

## Kagadanan
Si Que nagadan kan Abril 14, 2017 sa edad na 95.

## Buhay personal
Si Que an naagom iyo si Estelita de Jesus asin igwa sinda nin 8 aki.

## Toltolan
Mary McLeod Bethune

**Mary Jane McLeod Bethune** ( née McLeod ; Hulyo 10, 1875 – Mayo 18, 1955  ) sarong Amerikanong edukador, pilantropo, humanitarian, womanist, asin aktibista sa deretso sibil. Si Bethune nagmukna kan National Council of Negro Women kan 1935, nagmukna kan flagship journal kan organisasyon na *Aframerican Women's Journal*, asin nangenot sa kadakol na mga organisasyon nin mga babaeng Aprikano-Amerikano kabali an National Association for Colored Women asin an Negro Division kan National Youth Administration.

Nagmukna siya nin sarong pribadong eskwelahan para sa mga estudyanteng Aprikano-Amerikano na kan huri nagin Bethune-Cookman University. Siya an solamenteng babaeng Aprikanong Amerikano na opisyal na parte kan delegasyon kan Estados Unidos na nagmukna kan United Nations charter,  asin siya an nagkapot nin posisyon sa liderato para sa American Women's Voluntary Services na itinogdas ni Alice Throckmorton McLean.  Si Bethune nagsurat nin dakol, na nagpublikar sa nagkapirang peryodiko poon 1924 hasta 1955.

Pagkatapos magtrabaho sa pagkampanya sa pagkapredidente para ki Franklin D. Roosevelt kan 1932, siya pigbisto bilang sarong nasyonal na advisor asin nagtrabaho kaiba si Roosevelt tanganing magmukna kan Federal Council on Colored Affairs, na midbid ngunyan bilang Black Cabinet.  Kabali sa mga onra an pagdesignar kan saiyang harong sa Daytona Beach bilang sarong National Historic Landmark  asin sarong estatuwa kan 1974 bilang "an pinakaenot na monumento na nagtaong onra sa sarong Aprikanong Amerikano asin sarong babae sa sarong pampublikong parke sa Washington, DC"
Daisy Ridley

**Si Daisy Jazz Isobel Ridley** (namundag kan 10 Abril 1992) sarong Ingles na aktres. Nagin bisto siya huli sa saiyang papel bilang Rey sa mga pelikula kan  sequel trilogy na *The Force Awakens* (2015), *The Last Jedi* (2017), asin *The Rise of Skywalker* (2019).

Nagluwas siya sa misteryosong pelikula na *Murder on the Orient Express* (2017), kun sain siya nagganap bilang titulong karakter kan romantikong dramang *Ophelia* (2018), asin nagkaigwa nin voice roles sa animated na pelikula na *Peter Rabbit* (2018) asin sa video game *na Twelve Minutes* (2021). Si Ridley nagkaigwa nin mga titulong karakter sa pelikulang science fiction na *Chaos Walking* (2021), independienteng drama *na Sometimes I Think About Dying* (2023), asin sikolohikal na thriller *na The Marsh King's Daughter* (2023). Siya man an nagladawan ki Gertrude Ederle sa biograpikong drama na *Young Woman and the Sea* (2024).

## Amay na buhay
Si Ridley namundag kan ika-10 kan Abril taong 1992 sa London borough kan Westminster, asin nagdakula sa Maida Vale.   Siya an pinakanguhod sa tolong aking babae na namundag ki Christopher Ridley, sarong retratista, asin ki Louise (née Fawkner-Corbett), na nagtatrabaho sa internal communications para sa sarong bangko.    Igwa siyang duwang matuang tugang na babae, si Kika Rose asin Poppy Sophia,  siring man duwang matuang tugang na babae sa ina. An pamilya kan saiyang ina, an Fawkner-Corbetts, mga landed gentry na hali sa pamilya nin militar asin medikal.  An saiyang tiyo sa tuhod sa ama, si Arnold Ridley, nagserbi man sa militar.  Siya separadong nagbilog nin karera bilang sarong parasurat nin drama asin aktor (asin pinakanagigirumdoman sa pagganap ni Private Godfrey sa sitcom *na Dad's Army* ). An tugang ni Arnold Ridley, an lolo ni Daisy, si John Harry Dunn Ridley, OBE, iyo an pamayo kan Engineering Secretariat sa BBC poon 1950 sagkod 1965.      &#x5B; ** &#x5D;

Sinabi ni Ridley na mantang nagdadakula siya, an saiyang paboritong pelikula iyo an *Matilda* (1996), na pigtutukoy an titular na karakter (na pigtutugtog ni Mara Wilson) bilang sarong modelo mantang bakong partikularmenteng makusog na tagahanga *[[Star Wars|kan Star Wars]]* kan siya hoben pa, siya dedikado na nagsunod sa serye *nin Harry Potter*. 

Si Ridley nanggana nin iskolarsip sa Tring Park School para sa Performing Arts sa Hertfordshire, na saiyang pigklasehan poon sa edad na siyam sagkod disiotso.  Dangan nag-adal siya nin klasikal na sibilisasyon sa Birkbeck, Unibersidad kan London, bago nag-untok tanganing magkonsentrar sa saiyang karera sa pag-arte. Bago siya na-cast sa *Star Wars: The Force Awakens*, si Ridley nagtrabaho nin haros duwang taon bilang sarong barista sa duwang magkaibang pub sa London. Kan 2016, nagpoon siyang mag-adal para sa Bachelor of Arts sa social science sa paagi nin mga online na kurso sa Open University.

## Toltolan
Elaine Chao

**Si Elaine Lan Chao** (namundag kan ika-26 kan Marso taong1953) sarong Amerikanong negosyante asin dating opisyal kan gobyerno na nagsirbe bilang sekretarya kan trabaho kan Estados Unidos sa administrasyon ni George W. Bush poon 2001 sagkod 2009 asin bilang sekretarya kan transportasyon kan Estados Unidos sa administrasyon ni Donald Trump poon 2017 sagkod 2021. Sarong miyembro kan Partido Republikano, si Chao iyo an pinakaenot na babaeng Asyanong Amerikano na naglingkod sa sarong gabinete presidensyal.   Nagdemitir siya bilang sekretarya sa transportasyon pagkatapos kan pag'atake sa Kapitolyo kan Estados Unidos kan Enero 6.

Si Chao namundag sa Taipei, Taiwan, sa mga magurang *na waishengren* na nagdulag sa Tsina bilang resulta kan Gera Sibil kan Tsina. Nag-imigrar siya sa Estados Unidos kan siya otso anyos. An saiyang ama an nagmukna kan Foremost Group, sarong Amerikanong kompanya nin barko na nakabase sa New York. Si Chao nagdakula sa Queens, New York, asin sa Long Island, asin nag-ako nin mga degree gikan sa Mount Holyoke College asin Harvard Business School. Nagtrabaho siya para sa mga institusyon pinansyal bago siya ninombrahan sa mga halangkaw na posisyon sa Departamento nin Transportasyon sa irarom ni Presidente Ronald Reagan asin George HW Bush, kabali an pamayo kan Federal Maritime Commission (1988–1989) asin Deputy Secretary of Transportation (1989–1991). Nagserbi siyang direktor kan Peace Corps poon 1991 sagkod 1992 asin bilang presidente kan United Way of America poon 1993 sagkod 1996.

Si Chao nagserbi sa nagkapirang *Fortune* 500 asin mga nonprofit board of directors, kasali an electric charger network provider na ChargePoint poon pa kan 2021.  Siya kasal sa senador kan Estados Unidos na si Mitch McConnell.

## Amay na buhay asin edukasyon

Si Elaine Chao namundag sa Taipei, Taiwan, kan ika-26 kan Marso taong 1953, asin nag-imigrar sa Estados Unidos kan siya otso anyos. Siya an pinakamatua sa anom na aking babae ni Ruth Mulan Chu Chao, sarong historyador gikan sa Anhui, asin James SC Chao, sarong negosyanteng taga-Shanghai na nagpoon kan saiyang karera bilang sarong marinero asin kan 1964 nagmukna kan kompanya nin barko na Foremost Maritime Corporation sa Siyudad nin New York, na nagin Foremost Group. Kan 1961, sa edad na otso anyos, si Chao nagduman sa Estados Unidos sa sarong 37-aldaw na pagbiyahe sa barko nin kargamento kaiba an saiyang ina asin duwang nguhod na tugang na babae. An saiyang ama nag-abot sa New York tolong taon na an nakaagi asin nagpadara nin kuwarta sa harong sagkod na an iba pang miyembro kan pamilya makaiba saiya sa Estados Unidos. 

Ilinadawan ni Chao an saiyang buhay kan siya aki pa sa Amerika bilang sarong tipikal na istorya nin imigrante, na nagsasabi na "an gabos dayuhan sa samo: an kultura, mga tawo, tataramon, tradisyon, asin dawa an kakanon." Dai siya nakakataram nin Ingles kan siya mag-abot. An saiyang ama "nagtrabaho nin tolong trabaho" tanganing suportaran an pamilya asin an limang miyembro kan pamilya kaidto nag-istar sa sarong kwarto na apartment.
Francine Prieto

Si **Anna Marie Falcon** (namundag Septyembre 17, 1980 sa Las Piñas, Filipinas), na bisto sa saiyang pangartan sa entablado na **Francine Prieto**, sarong Filipinong aktres, fashion model, asin DJ sa radyo. She is of Chinese Filipino and Norwegian descent. iya nabansagan sa Philippine media na "Sensuality Queen" huli kan mga pagpaluw3as niya sa pelikula kan hubin pang gayo siya alagad medyo "bold" sa mga eksena sa Seiko Films.

## Edukasyon
Si Prieto nag'adal B.S. Psychology sa Adamson University, alagad dai niya nataopos saiyan g degree kan siya nag'aktibo na sa karera niya sa showbiz.

## Karera
Si Prieto nagpoon kan karera niya sa industriya nin entertainment sa hubin pang gayong edad sa *[[Eat Bulaga!]]* na *Little Miss Philippines* kan 1988, bago magin myembro sa  *[[That's Entertainment (TV series)|That's Entertainment]]*.

### Pagmomodelo asin pageantry
Sa mga taon na siya deai pa 20, nagluwas na an imahe niya bilang masgigin modelong may sinasabi asin sa industriya nin pagmom odelo tolos nagin siyang kabagay-bagay. Sa edad na 13, siya isina'pag bilang *Elite Model Look Search Philippines 1994* (dati, *Look of the Year*) asin nagluwa na saro sa finalista. An Top model na si Linda Evangelista nagbalikj lang sa  Manila ta magin huwes sa search na ini. Si Prieto, bilang pa si Anna Marie Falcon nagm omodelo sa rampa asin mga photoshoot na igdi nalataw an saiyang pagkamestisa asin natindog sa .

MOdelong propesyonal na sa edad na 14, siya nagbali sa *Bodyshots Philippines* asin nagtapos na runner-up. An mga pagbabali niya sa siring na mga kpompetisyon, nagbukas saiya nin mga oportunidad sa kinaban nin pagmomodelo. Si Prieto pigrepresentar an Filipinas sa *Miss South East Asia Peninsula International* kun saen siya nagtapos 2nd runner-up. Kan 2003, siya nagsali sa Binibining Pilipinas, alagad nakabali sana sa Top 12. Si Prieto tdangan nagpa'auditon bilang kandidato sa Mutya ng Pilipinas 2003, alagad nagsibog ta pigtangroan na siya kan Seiko Films nin kontrata para sa mga pelikula.

Si Prieto nagin man cover girlpara sar FHM sa tolong suway-suway na okasyon, kan Nobyembre 2003, Oktobre 2006, asin sa vvolume 3 sa edisyon na taonan kaini, *The Girls of FHM*, asin natatampok parati sa listang *[[FHM's 100 Sexiest Women (UK)|100 Sexiest Women]]*.

Kan 2010, si Prieto nagin modelo asin pandok kan Ever Bilena Cosmetics.

### Akting
Si Prieto may mga "bold" na mga papel sa Seiko Films kaiba si Diana Zubiri. Siya pa man natampok sa iba-iba pang mga pelikula sa GMA-7 asin ABS-CBN.

Kan 2015, si Prieto naign kailusyon an Amerikanong molecular biologist na si Frank Shotkoski. Pakalihis sarong taon, sinda nagpakasal.

## Filmograpiya
### Television / Digital Series

### Pelikul

### Radyo

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
*Francine Prieto's original pictorials at FHM Philippines
*Startalk: Francine Prieto speaks out
Samantha Power

**Si Samantha Jane Power** (namundag kan Setyembre 21, 1970) sarong peryodista, diplomatiko, asin opisyal kan gobyerno na Irlandes-Amerikano na nagserbing Administrador kan Ahensya kan Estados Unidos para sa Internasyonal na Pag-uswag poon 2021 sagkod 2025. Siya an ika-28 na Embahador kan Estados Unidos sa Naciones Unidas poon 2013 sagkod 2017.  An Power sarong miyembro kan Partido Demokratiko .

Nagpoon si Power kan saiyang karera bilang sarong correspondent sa gyera na nagkokobre kan mga Gerang Yugoslavia bago naglaog sa administrasyon akademiko. Kan 1998, siya nagin Founding Executive Director kan Carr Center for Human Rights Policy sa Harvard Kennedy School, kun saen siya nagin pinakaenot na Anna Lindh Professor of Practice of Global Leadership and Public Policy sagkod 2009. Siya sarong senior adviser ni Senador Barack Obama sagkod kan Marso 2008

Si Power nagayon sa grupo nin transisyon kan Departamento kan Estado ni Obama kan huring parte kan Nobyembre 2008. Nagserbi siyang Espesyal na Katabang sa Presidente asin Senior Director para sa Multilateral Affairs asin Human Rights sa National Security Council poon Enero 2009 sagkod Pebrero 2013.  Kan Abril 2012, pinili siya ni Obama na pamayo kan sarong bagong nabilog na Atrocities Prevention Board . Bilang embahador kan Naciones Unidas, an opisina ni Power nagtutok sa mga isyu arog kan reporma kan Naciones Unidas, mga deretso kan mga kababaihan asin mga deretso kan LGBT, katalingkasan sa relihiyon asin mga minoriya sa relihiyon, mga dulag, pagnegosyo nin tawo, mga deretso pantawo, asin demokrasya, kabali an sa Tahaw na Sirangan asin Norteng Aprika, Sudan, asin Myanmar . Sarong haloy nang parasuporta kan armadong interbensyon kan Estados Unidos sa pagkontra sa mga atrosidad sa ibang nasyon,  siya pigkokonsiderar na sarong pangenot na pigura sa administrasyon ni Obama sa pagkumbinsir sa presidente na mag-interbenir sa militar sa Libya . 

An Power sarong tema kan 2014 na dokumentaryo *[[Watchers of the Sky|na Watchers of the Sky]]*, na nagpapaliwanag kan kontribusyon kan nagkapirang pambihirang tawo, kaiba an Power, sa kawsa kan pag-iingat sa genocide . Nanggana siya nin Pulitzer Prize kan 2003 para sa saiyang librong *[[A Problem from Hell|A Problem from Hell: America and the Age of Genocide]]*, sarong pag-aadal kan simbag kan polisiya sa ibang nasyon kan Estados Unidos sa genocide . Siya tinawan nin 2015 Barnard Medal of Distinction  asin kan 2016 Henry A. Kissinger Prize .  Kan 2016, siya nakalista bilang ika-41 na pinakamakapangyarihan na babae sa kinaban kan *[[Forbes]]* . 

## Toltolan
La Diablesse

**Si La Diablesse** o **Ladjablès** sarong karakter sa osipon kan Caribbean . Susog sa osipon, siya sarong oripon na babaeng Aprikano na nakipagkasunduan ki Le Diable (an Diablo) na itao an saiyang kalag saiya, na nagin sarong demi-demonyo, karibay nin daing sagkod na kagayunan.

### Paglaladawan
Para sa iba, an saiyang pagigin kalmado, pigura, asin gubing nagpapahiling saiya na magayon. Alagad, an saiyang makatatakot na lalawgon natatago nin sarong dakulang sombrero na may gilid, asin an saiyang halabang bado nagtatago kan bagay na an sarong tabay natapos sa sarong kuko nin baka. Naglalakaw siya na an sarong bitis nasa tinampo asin an saiyang kuko nin baka nasa doot sa gilid kan tinampo. Malinaw an saiyang hamot nin pinaghalo na pinong pahamot asin nakakagadan na pagkaraot. &#x5B; **' &#x5D;</sup>

Pwede siyang mag-anting-anting sa saiyang daing pagduda na lalaking biktima, na saiyang dinadara sa kagurangan. Kun nasa kagubatan, nawawara siya. An biktima, naribong, nawara, asin natatakot, nagdadalagan sa palibot kan kagurangan sagkod na mahulog sa bangin o salog, o kakanon nin layas na ayam asin magadan.  

Tanganing mawara an anting-anting kan La Diablesse, an saro dapat na ibaliktad an saindang mga gubing, magsindi nin sarong sagradong kandila, asin maglakaw pauli na paatras, harayo sa huring lugar na kun saen siya nahiling. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D; .

### Sa popular na kultura

* An La Diablesse nasambit man sa *The Jumbies* ni Tracey Baptiste .
* An La Diablesse pigtutukoy ni Derek Walcott sa saiyang dula na *Dream on Monkey Mountain* ..
* An La Diablesse paorootrong nasambitan sa serye nin libro *na Dungeon Crawler Carl* bilang an rasa na pinili ni Lucia Marr.
* Si Junot Díaz pigtutukoy an La Diablesse sa bansag na La Jablesse para ki Jenni Muñóz sa *The Brief Wondrous Life of Oscar Wao* (2007).
* An La Diablesse iyo an tema kan sarong *La'Diablesse Curse* (2020), sarong halipot na pelikula nin katakutan kan direktor kan Trini na si Jared Prima. 

### Hilingon man

* Duppy
* Mami Wata
* Madam Koi Koi

### Mga toltolan
Flamingo

An **mga flamingo** (*Phoenicopterus*) sarong klase nin gamgam na naglalayog sa pamilyang Phoenicopteridae, na iyo sana an nagdadanay na pamilya sa orden Phoenicopteriformes. Igwa nin apat na species nin flamingo na nakawarak sa bilog na Amerika (kaiba an Caribbean), asin duwang species na tubong Afro-Eurasia.
Beaver

An **mga beaver** (genus *Castor*) mga darakula, semiatic rodent kan Northern Hemisphere. Igwa nin duwang eksistidong klase: an North American beaver (*Castor canadensis*) asin an Eurasian beaver (*C. fiber*). An mga beaver iyo an ikaduwang pinakadakulang nabubuhay na mga rodent, sunod sa mga capybara, na may gabat na abot sa 50 kg (110 lb). Igwa sinda nin matagas na hawak na may darakulang payo, halabang garo chisel na mga ngipon, kayumanggi o abohon na barahibo, garo kamot an mga bitis sa enotan, mga bitis sa likod na may mga web, asin mga ikog na patag asin may mga kiskis. An duwang klase magkaiba sa porma kan kalabera asin ikog asin kolor kan barahibo. An mga beaver makukua sa nagkapirang istaran sa preskong tubig, arog kan mga salog, sapa, danaw asin mga lawa.
Ashley Ortega

Si **Ashleigh Marguerretthe Krystalle Nordstrom Samson** (namundag Desyembre 26, 1998), midbid sa propesyonal na pangaran **Ashley Ortega** (), sarong Filipinong aktres, na bantog na gayo sa mga papel niya sa *[[Dormitoryo]]* asin *[[My Destiny (Philippine TV series)|My Destiny]]* sa GMA Network. Siya dating co-host sa variety show *[[Wowowin]]*.

## Karera
Si Ortega nagpoon magluwas sa telebisyon sa edad na 12, kun saen siya naggigibo nin mga komersyal para sa GMA Network, asin ngapit naglaog na sa akting. Siya nakoronahan bilang  Ms. Olive-C 2014 Campus Model. Si Ortega propesyonal man na figure skater. Siya nagpoon magskate sa edad na 4 asin nakipagkompentensya sa iba-ibang mga nasyon arog kan Thailand asin Malaysia.

Kan Mayo 30, 2024, si Ortega nakasikwit kan enot niyang premyo internasyonal komo Best Actress kan 2024 Harlem International Film Festival for 19th Cinemalaya Independent Film Festival "As if it's True" opposite Khalil Ramos.

## Buhay personal
Si Ashley Ortega namundag bilang Ashleigh Marguerretthe Krystalle Nordstrom Samson sa San Fernando, La Union kan Desyembre 26, 1998, sa Filipino-Aleman na ina asin Espanyol-Filipinong ama. Siya gikan San Fernando, La Union, an banwaan kan saiyang ina. Igwa siyang matuang tugang na lalaki asin ngohod na tugang na babae, si Alyssa. Siya nagklase kan saiyang elementarya sa Immaculate Conception Academy. Sa presente siya nag'aadal nin interior design sa SoFA Design Institute.

Siya sa ngonyan karelasyon an aktor na si Mavy Legaspi.

## Filmograpiya

### Telebisyon

### Pelikula

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Mapinguari

An **Mapinguari**, o **mapinguary** (na inaapod man na *juma* ), mga mitolohikong makangingirhat na mga espiritu na nag-eerok sa kagurangan gikan sa osipon kan Brazil, na sinasabing nagpoprotehir sa kagubatan nin Amazon asin sa mga hayop kaini.

## Deskripsiyon
Igwa nin manlaen-laen na paglaladawan kan mapinguari. Bago an 1933, an tradisyonal na mga osipon naglaladawan kaini bilang sarong dating tawong shaman na nagin sarong mabuhok na humanoid cyclops .  An bersyon na ini parati sinasabing igwa nin nakanganga na nguso sa saiyang tulak,  na an mga bitis nakatalikod. An mga linalang na may siring na mga bitis, na nakakaribong sa mga naghihingoang subaybayan iyan, manonompongan sa mga osipon sa bilog na kinaban. 

Sa huring kabanga kan ika-20 siglo, an nagkapirang cryptozoologist nag-espekulasyon na an mapinguari tibaad sarong dai midbid na primate, na kapareho kan Bigfoot . 

An iba nagsasabi na ini sarong modernong paghiling sa sarong higanteng ground sloth, sarong hayop na pigkakarkulong napuho na sa katapusan kan Late Pleistocene .   An mga huring deskripsyon na ini pwedeng ikaatribwir ki David C. Oren, sarong ornitologo, na nakadangog nin mga istorya kan linalang asin nag-hipotesis na tibaad sinda an mga napuho nang mga sloth. Ini sinabat nin kritisismo kan mga siyentipiko kan panahon na idto, alagad an sarong artikulo na ipinublikar ni Oren kan 1993 nakua kan mga mayor na peryodiko sa ibong kan mayo nin ebidensya.  An mga nagdududa nagsasabi na mayo pang mga rekord nin fossil kan mga sloth sa daga sa laog nin rinibong taon. 

An sarong akademikong pag-aadal kan 2023 kan 1995 na pagdiskubre kan mga tulang kan higanteng sloth na "naliwat sa mga primordial na pendant" nagsuherir na an mga tawo nabubuhay sa Amerika kasabay kan higanteng sloth, partikularmente na "ini pwedeng nagserbing inspirasyon para sa Mapinguari, sarong mitolohikong hayop na, sa alamat kan Amazon, igwa nin makauuyam na ugale na pagbiribid kan mga payo kan mga tawo asin pag-ubos kan mga ini." 

## Terminolohiya
Susog ki Felipe Ferreira Vander Velden, an pangaran kaini kumbinasyon kan mga tataramon na Tupi-Guarani na "mbappé", "pi", asin "guari", na boot sabihon " *sarong bagay na igwang nakaduko* [o] *biko na bitis* [o] *kuko* ".  An iba pang mga pangaran na pigtutukoy sainda iyo an Karitiana *kida harara*,  asin an Machiguenga *segamai* .  

## Sa popular na kultura
An pagsambit ki Mapinguari nangyari sa 2020 animated film *na The Red Scroll*, sa huring eksena kan an karakter na si Wupa nagin sarong higanteng sloth monster. 

## Hilingon man

* Listahan kan mga alamat na linalang
* *Mylodon*

## Toltolan


## Mga pinagkukuanan

* Martin, Paul S. 2007. *Twilight of the Mammoths: Mga Pagkapuho kan Panahon nin Yelo asin an Pag-uswag giraray kan Amerika* . Unibersidad kan California Press .ISBN&nbsp;
* Shepard, GH 2002. "Mga Primate asin an Matsigenka" sa Agustín Fuentes & Linda D. Wolfe. *Mga Primate na Harani sa Lalawgon: An mga Implikasyon sa Pagpreserbar kan mga Interkoneksyon kan Tawo-bakong-tawo na mga Primate* . Cambridge University Press .ISBN&nbsp;