open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Espero

An ***La Espero*** (Bikol: "An Paglaom") iyo an tula na sinurat kan Polish-Jewish na doktor na si L. L. Zamenhof (1859—1917), an kagmukna kan tataramon na Esperanto. Parating piggagamit an kanta bilang iyo an bakong opisyal na anthem kan Esperanto, asin sa ngunyan pigkakanta sa sarong triumphal march na kinomposo ni Félicien Menu de Ménil kaidtong 1909 (minsan ngani igwa nin amay na bakong marsyal na tono na tinokda' kaidtong 1891 ni Claes Adelsköld, kaiba an nagkapirang bakong gayod midbid na tono). Iyan pigpapanongdan bilang iyo an himno kan hiroan kan Esperanto.

An ibang mga Esperantisto minasuhay na an paggamit nin mga termino siring kan "himno" o "anthem" para sa *La Espero*, nakikipagsuhay na an mga terminong ini igwa nin relihiyoso asin nasyonalistang overtones.

## Mga letra

## Toltolan
Barena

An **barena**   sarong kasangkapan na ginagamit sa paggibo nin mga labot (na bilog) o pagpatadom nin mga fasteners. Ini sinusuksokan nin inaapod na "bala" na garo "pako" na may pa-itok na tarom (roskas) o tarom na nakaagid sa poro nin disturnilyador. An mga barenang inuusar an kamot sa paglabot dai nang gayo uso asin mas gamit na ngonyan an de-kuryenteng barena naghitsurang badil, ta ini mas pasil gamiton asin mas marikas sa paglabot.

An barena komun ginagamit sa mga pagpapanday sa kahoy (woodworking), sa mga metal na pabrika (metalworking), asin sa konstruksyon, makinang hamanan mga kagamitan na metal (machineworks), asin sa mga proyektong pansadya'. Mga suru-saradit na bersyon kan mga kasangkapan na ini igwa man para sa espesyal na aplikasyon.

An pagbabarena inaapod man sa lokal na termino na pag'uuriod.

## Toltolan



## Panluwas na takod

* Nonfatal Occupational Injuries Involving the Eyes – From US Department of Labor (Accessed 29 April 2007)
* NIOSH Power Tools Sound and Vibrations Database
Pangngaran

An **pangngaran** iyo an kataga o kabtang kan pangurolay na nanonongod sa ngaran kan tawo, bagay, lugar, hayop, asin pangyayari. Mapupwede man na ipamidbid kan pangngaran an kaisipan o konsepto. Sa linggwistika, kaayon an pangngaran sa sarong mahiwas, bukas na leksikong kategorya na kun saen an mga kaayon kaini iyo an nagigin pangenot na kataga sa sarong subject kan sarong sugnay, bagay sa sarong panhiro, o bagay sa sarong pang-ukol.

## Toltolan
Panangli

An **panangli** iyo an katagang nagriribay o nagsasalida sa ngaran o pangngaran na nagamit na sa parehong pangurolay o kasunod na pangurolay.
Kyrylo Budanov

Si **Kyrylo Oleksiyovych Budanov** (; na 4 January 1986) sarong lider militar na Ukranyano na iyo an hepe kan Main Directorate nin Intelligence sa Ministriya nin Depensa nin Ukranya poon pa kan Agosto 2020. Si Budanov dati nagsirbe bilang Deputy Director kan saro sa  Departamento nin Foreign Intelligence Service nin Ukranya. Siya may ranggong major general.

## Biograpiya
Si Budanov namundag sa Kyiv 
kan Enero 4, 1986. Naggradwar siya sa Odesa Institute of the Ground Forces (2007), asin dangan kaini siya nagsirbe sa special forces kan Main Intelligence Directorate sa Ministriya nin Depensa nin Ukranya.

Kan 2014, siya nagtapsok pirang beses sa Ruso-Ukranyanong Gera asin pirang beses nalugadan. Kan 2018–2020, siya nagbali sa inapod na 'special military operations', bagay na dai ipahayag an kasibotan kaini.

Kan 4 Abril 2019, an Chevrolet Evanda na awto ni Budanov pigtanoman bomba nin sarong Ruso na naisihan iyo si "Alexei Lomaka" susog sa darang mga dokumento; alagad an bomba puminutok amay sa oras. An Ruso asin grupo niyang magsasabotahe dinarakop asin pigdetenir.

Kan 2020, siya nagin Deputy Director kan saro sa Departamento kan Foreign Intelligence Service nin Ukranya.

Kan Agosto 5, 2020, si Presidente kan Ukranya na si Volodymyr Zelensky pignombrahan  si Budanov pamayo kan Main Intelligence Directorate kan Ministriya nin Depensa.

Kan Marso 11, 2022 siya nagin chairman kan Coordinating Headquarters para sa Pagtrato kan mga Preso sa Gera.

Kan Septyembre 2022, si Budanov nagbali sa pinadakulang ribayan-preso'ng operasyon sa pagt'ultan nin Ukranya asin  Pederasyon nin Rusya, kun saen 215 na Ukranyanong mga manlulusad, kaiba diyan an 100 na mga mangggugubat asin mga kumander nin Azov Regiment.

Kan Pebrero 2023, an Servant of the People parlamentaryong grupo, si Davyd Arakhamia, nagtaram na si Oleksii Reznikov sasanglean ni  Budanov bilang ministro nin depensa, alagad ini dai nangyari.

Kan 21 Abril 2023, sarong Korte sa Mosku nagpaluwas nin mandamyento de aresto laban ki Kyrylo Budanov huli sa Pagpabuag kan Tulay nin Crimea. Siya nagsimbag na “Sarong kaogmahan sako ini, nagpapatotoo sana na an trabaho ko yaon sa tamang direksyon asin mas maigot ako ngapit asin sa mas toltol na paagi ngani masabi tunay an sinasabi kan Korte nin Mosku."

## Toltolan
Panladawan

An **panladawan** iyo an kataga na naglaladawan sa pangngaran o noun phrase. An saiyang semantikong papel iyo an liwaton an impormasyon na itinao kan pangngaran.

Tradisyonal na an mga panladawan pigkonsiderar na saro sa mayor na parte kan pagtaram sa tataramon na Ingles, minsan ngani sa kasaysayan sinda klinasipikar na kaiba kan mga pangngaran.

## Toltolan
Republika nin Crimea

An **Republika nin Crimea** sarong sakop pederal nin Rusya, na binibilog nin Crimean Peninsula, luwas an Sevastopol. An teritoryo kaini  iyo an Republikang Autonomo nin Crimea, an subdibisyon nin Ukranya. An Rusya pig'okupar asin pigsugpon an peninsula kan 2014, dawa totoo an pagsugpon dai minimidbid sa lado internasyonal.

An kabesera asin pinakadakulang syudad  namumugtak sa laog kan saiyang pagdulonan iyo an Simferopol, na iyo an ikaduwang pinakadakulang siyudad sa  Crimea. Susog sa 2021 na Rusong senso, an Republika nin Crimea igwang populasyon na 1,934,630.

## Historya

### 2014 na pagsugpon

Kan Pebrero 2014, pakasunod sa 2014 Rebolusyon Ukranyano na nagpatalsik sa pwesto ki Ukranyanong Presidenteng si Viktor Yanukovych, an liderato nin Rusya nagdesidir na "maghingowa nang makabalik an Crimea sa Rusya" (na iyo an pagsugpon kan peninsula), asin pagsakop nin Crimea nin mga Pwersa armada nin Rusya na mayong mga insignias asin kan mga pro-Rusong mga separatista, an teritoryo pirang semana lang nahulog sa epektibong kontrol nin Rusya.

Ngani mapadali an pagsugpon politikalmente, an Parlamento nin Crimea asin an Konseho nin Syudad nin Sevastopol nagpabalangibog kan 6 Marso, na hayag na paglapas sa Ukranyanong Konstitusyon, nin sarong reperendum mapadapit sa isyu kun masaro sa Rusya, na ini gibohon sa 16 Marso. An nagdadangadang na botohan tinata'wan lugar an mga namamanwaan kun baga an Crimea magsaro sa Rusya na magin pederal na sakop kan Pederasyon nin Rusya, o ibalik an 1992 konstitusyon nin Crimea asin an status kan Crimea bilang parte kan Ukranya. An mga pilian totoo dai ibinali an hapot na pwedeng botohan kun baga an status quo nin Crimea asin Sevastopol manteneron sa panahon na an reprendum ginigibo.

## Toltolan
Marta Temido

Si **Marta Alexandra Fartura Braga Temido de Almeida Simões** (namundag 2 Marso 1974) sarong Portuges na pulitiko na nagserbi bilang Ministro kan Salud sa lindong ni Punong Ministro António Costa, pagoltan nin 15 Oktubre 2018 asin 10 Septyembre 2022. kapasar na sya sa pwesto kan 30 Agosto 2022 asin nagtapos kan saiyang mga trabaho kan 10 Septyembre 202.

Inot saro siyang ministrong Independent, nagimbitar gibohon an papel na mayong kaapil sa mga partido namamahala, alagad kan Agosto 2021 siya uminayon sa Partido Sosyalista (PS).

## Kan buhay asin edukasyon
Temiar igwang bound degree asin sarong master's degreesa ekonomiks nin salud asin man hali sa Unibersidad kan Coimbra, siring man PhD na may internasyonal na salud gikan sa NOVA University of Lisbon.

## Karera
Magkua nin mga trabaho sa gobyerno, si Temido deputyesyo kan Instituto *de Higiele e* Medici Tropikal sa Unibersidad nin NonVA kan Lisbon, bakong taga-exekstradong chairman kan administrasyon ni Hospital da Cruz Vermelha Portguesa (Portuges Red Cross) asin myembro sa nag'administrar nin magkapirang pampublikong ospital. 2016 sagkod 2017, si Tomido nagserbing presidente kan konseho nin mga direktor kan Central Administration kan Sistema Salud (ACS).
Bibesco

Si **Elizabeth,** **Princess Bibesco** (namundag **Elizabeth** **Charlotte Lucy Asquith**; 26 Pebrero 1897 - 7 Abril 1945) sarong Ingles na socialite, aktres asin parasurat sa pag-oltan kan 1921 asin 1940. Sya ninda H. H. Asquith, an Primer Ministrong Briton asin kan parasurat na si Margot Aconquistat, asin agom ni Antoine Bibesco, sarong Romanong prinsipe asin diplomata. pinaheling nya an saiyang eksperyensia sa sosyedad nin Britania na halangkaw an rasa. Pinal na koleksyon postuma kan saiyang mga istorya, an mga tula asin aporon pinagpublikar sa irarom kan titulong Haven kan 1951, na igwang nainot na ni Elizabeth Bowen.
Joy Behar

Si Josephine Victoria "Joy" **Behar** (/ˈbe ⁇ h ⁇ r/; née Occhiuto) sarong Amerikanong komedyante, host sa telebisyon, aktres, asin parasurat. Ikukumpara niya an ABC pan-urualdaw na pahayag nagpapahiling An Magsaysay, kun saen siya sana ang orihinal na paleanista regular pang nagluluwas. na-ataman an The Joy *Behar* Show sa HLN poon 2009 abot 2011 asin si *[[:en:Joy_Behar:_Say_Anything!|Joy Behar: Say Anything!]]* sa Current TV, poon 2012 sagkod sa channel swier formatis kan Agosto 2013. pinakahuring semanal na pan-entabladong pagpasale ni Behar, an Late Night Joy, nagpalis sa TLC kan 2015. niya man an The Great Gasbag: A-Z Study Guide to Looding Trump World.
## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
'''
Gisela Stuart

Si Gisela Stuart, Baroness Stuart kan Edgbaston (*née* Gschaider; namundag 26 Nobyembre 1955) sarong Bikolano-German na pulitiko asin kahaluyan nin buhay na nagserbing Miyembro nin Parlamento (MP) para sa Birmingham Elegson poon 1997 sagkod 2017. miyembro kan Partido Labour, siya ngonyan nagtutukaw bilang sarong krusano sa Harong nin mga Kagurangnan. 

## Susugan
Beiwen Zhang

Si **Beiwen Zhang** (sinimpling Tsino: ; tradisyonal :; pinyin: Qhāng Bèiwén; namundag 12 Hulyo 1990) sarong parakawat propesyonal na Chinese-born American badminton na saro sanang espesyalista.

## Susugan
Aieen Osnamundag Web

Si **Alien Osnamundag Web** sarong Amerikanong aristokrata asin patrona nin mga katusohan. Saro man syang kagtugdas kan organisasyon na ngunyan inaapod na Amerikanong Konseho Craft, na nagtatao nin taunan na premyong ipinangaran saiya. konsideradong "prinsipal na tagasurog" kan hiron nin Kraft Amerikano durante kan Dakulang Depression. an nagtugdas kan School for American Craftsmen (SAC), na ngunyan parte kan Rochester Institute of Technology (RIT).

## Reperensya
Cherie Blair

Si **Cherie, Lady Blair, CEE, KC** (née Booth; namundag 23 Septyembre 1954), nabisto man na propesyonal bilang **Cherie Booth**, sarong Ingles na barrister asin parasurat. Ikinasal sa dating Primer Ministro kan United Kingdom Tony Blair.

Si Booth namundag sya kan 23 Septyembre 1954 sa Fairfield General Hospital, Bury, Lancashire, Inglatierra, asin pinadakula sa Ferndale Road, Waterloo, Merseyside, amihanan sana nin Liverpool. na an saiyang kamundagan nakarehistro bilang 'Cherie', hanggang sa impluwensya kan saiyang lola sa ina, sya pinag-onrahan 'Ita ni Inesa Cara' sa pagdebosyon sa kahagadan na matawan siyang pangaran nin sarong santo. Ang saiyang ama, si British aktor Tony Booth, binayaan an saiyang ina, na si Gale Howard na sarong actress(née Joyce Smith; 14 Pebrero 1933 - 5 Hunyo 2016), kan si Cherie 8 anyos. Si Cherie asin an saiyang nguhod na tugang na babayi na si Lyndsey pinadakula ni Gale saka kan saindang lola sa ama na si Vera Booth, sarong debotong Katoliko Romano na taga-Irlandia. Mga tugang nyang babae nag-aatender sa Katolikong mga eskuelahan sa Crosby, Merseyside. Si Cherie Booth nagklase sa Seafield Convent Grammar, na ngunyan parte kan Sagradong Puso Katoliko College, kun sain nakamit nya an apat na A Lebel kaini.

## Reperensya
Mbugua

Si Janet **Mbugua - Ndichu** (namundag 11 Enero 1984) sarong Kenyan media na personalidad, angkla asin aktres, angkla sa bareta asin midbid siyang naglingkod sa KTN kan saiyang mas nainot na taon kan karera niya. Nagtrabaho siya sa telebisyon nin Citizen sa laog nin nagkapirang taon, bago niya ipinaisi an saiyang pagretiro hali sa industriya kan media. Siya angkla sa Citizen prime news, kaiba si Hussein Mohamad. Siya igwang bagong papel sa bagong kabtang sa Kenya Red Cross Humanitary Society. Si Janet interesado sa pelikula asin mga arte. Bilang sarong aktres siya an nagganap sa serye nin telebisyon na Rush.

## Reperensya
Amy Klobuchar

Si **Amy** **Jean Klobuchar** (/ˈklo ⁇ bə ˈər/KLOH-bə-shar; namundag Mayo 25, 1960) sarong Amerikanong pulitiko asin abogado na nagsirbe bilang senior United States senador haling Minnesota, pwestong saiyang kinapotan poon 2007. miyembro kan Minnesoto Democratic-Farmer-Labor Party (DFF), akri ni Minnesota an sarong kaapil sa Partido Demokratiko, sya dati nagserbi bilang County Astorney of Hennepin County, Minesta.
Annie Ernaux

Si **Annie Thérèse Blanche Ernaux** (Duchesne; namundag 1 Septyembre 1940) sarong Pranses na parasurat na ginawadan kan 2022 Premyo Nobel sa Literatura "para sa kusog buot asin klinikal na kun sain saiyang pigbiklad an mga gamot, estratihiya asin kolektibong pagpugola nin personal na memorya". . An saiyang literaryong gibo, na kadaklan autobiograpikal, nagmamantinir nin haraning katakod sa sosyolohiya.

## Reperensya
Reyna Elizabeth An Ina kan mga Reyna

Si **Elizabeth Angela Marguierite** Bowes-Lyon (4 Agosto 1900 - 30 Marso 2002) iyo an Reyna kan United Kingdom asin mga Dominions of the British Commonwealth poon 11 Disyembre 1936 sundo 6 Pebrero 1952 bilang agom ni Hading George VI. an konsideradong ultimong Epresyo kan Indya sagkod na matugdas an Rajanong Briton kan Agosto 1947. Sya midbid bilang Reyna **Elizabeth An** Queen Mother, sa paglikay na maribong sa aki niyang si Reyna Elizabeth II. 

## Reperensya
Juan Rulfo

Si **Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno**, midbid na gayo bilang **Juan Rulfo**, 16 Mayo 1917 - 7 Enero 1986 , sarong Mehikanong parasurat, screenwriter, asin retratista. Bistado sya sa duwang literaryong nyang gibo, an nobelang 1955 na Pedro ''Páramo'', asin an koleksyon nin mga halipot na istorya El Llano en llamas (1953). Sa koleksyon na ini an popular na saysay na "Tell Them Not to Kill Me!".

## Susugan
Galina Danilchenko

Si **Galina Viktorovna Danilchenko** (namundag 5 Hulyo 1964) sarong Ruso asin Ukraianong accountant asin pulitiko na pinatukaw kan Rusya bilang namamayong alkalde kan Melitopol durante kan 2022 Russian pagsakyada sa Ukraine, sunod sa pagkidnap ki Ivan Fedorov kan militar nin Rusya. Siya myembro kan Konseho nin Siyudad nin Melito, naelihir kan 2015, asin nagin sekretaryo kaini dai nahaloy pakatapos kaidto. 

## Reperensya
Amrita Archaria

Si Amrita Archaria (Nepal: ⁇ , bistado man sa Acarya) sarong Norwehiyanong aktres kan Nepalese-Ukraiinian sya sa saiyang mga papel bilang Irri sa seryeng HBO na Game of Trones asin bilang Dr. Ruby Walker sa programa kan IBF The Good Karma Hospital.

## Reperensya
Hannah More

Si **Hanna** **More** (2 Pebrero 1745 - 7 Septyembre 1833) sarong Ingles na parasurat relihiyoso, pilantropo, poeta asin paratugtog sa syudad nin Johnson, Reynols asin Garick, na nagsusurat sya manungod sa Moral asin Relihiyon. Namundag sa Bristol, sya nagtukdo sa sarong eskwelahan na saiyang ama nagpundar duman asin nagpuon pagsurat nin mga drama. Sya man nakabali sa literaryong pili sa London literarya asin nanginginot na myembro kan Bluestocking. Nag bali man sya sa sarong grupo na nagkokontra sa negosyo kan oripon. 1790s sinurat niya an Cheap Repository Tracts  sa mga tema moral, relihiyoso asin pulitikal, para magwaras sa mga tios na tao (bilang retorto ki Thomas Paine's Rights of Man). Habang, pinahiwas nya an saiyang koneksion sa mga eskwelahan na inestablisar ninda ni Marta sa puerang lugar. hinukal kan mga ini an saindang pagtutukdo sa mga dukha, na tinutugotan an limitadong pagbasa alagad mayo nin pagsurat. nabantog sa saiyang political conservatism,  sinasabing antigong feminista, "palunsya-rebolusyonaryo", o konserbatibong feminista.

## Susugan
Ashley Hinson

Si **Ashley Elizabeth Hinson** (namundag Hunyo 27, 1983) sarong Amerikanang pulitiko asin peryodista na nagsirbe bilang representante kan E.U. para sa ika-2ng distrito kongresyonal ni Iowa. Nagserbi na sa Harong poon pa kan 2021, represente nin distritong norte-subangan kaiba an Cedar Rapids, Waterloo, Cedar Falls, asin Dubuque.

## Reperensya
Al Pacino

Si **Alfredo James Pacino** (namundag Abril 25, 1940) sarong Amerikanong aktor. Konsiderar na saro sa pinakadakula asin pinakamaimpluwensyang aktor kan ika-20 siglo, si Pacino nakaako nin kadakul na gawad: kabali an Academy Award, duwang Tony Awards, asin duwang Primetime Emmy Awards, mala ta siya an saro sa magkapirang aktor na nakakua kan Triple Crot of Acting. Natawan man nin onra sa Cecil B. DeMille Award kan 2001, kan AFI Life Acchievement Awards kan 2007, National Medal of Arts kan 2011, asin kan Kendary Center Honors kan 2016.

## Reperensya
Jeanne Birdsall

Si **Jeanne Birdsall** (namundag 1951) sarong Amerikanang retratista asin kagsurat kan mga librong pang-aki. Sya nabisto sa limang-voicee series manungod sa pamilyang Pederwick. Pwerwicks, an inot na libro sa serye, nanggana kan 2005 National Book Award for Young People's Literature.

## perensya
Salome Zurabishvili

Si Salome Zourabichvili[lower-alpha 1] (Georgian:  zu  bə; namundag 18 Marso 1952) sarong Franco-Heneral na pulitiko asin dating diplomatikong naglilingkod bilang ikalimang Presidente kan Georgia, sa opisina poon kan Disyembre 2018. an pinakaenot na babae na maelihir bilang presidente kan Georgia, katongdan na saiyang okuparon sa lawig nin anom na taon. resulta kan mga pagbabagong konstitusyonal na nagibo sa 2024, si Zourabichvili piglalaoman na iyo an ultimong popular na elehidong presidente nin Georgia; ngapit mga pamayo kan estado dapat i-elihir nin sarong parlyaryang kolehiyo nin elektor.

## Reperensya
Lemon

Si **Lemon** namundag kan Marso 1, 1966, sa Baton Rouge, Louisiana, aki ni Katherine Marie (Buligney) asin Wilmont Lee Richardson. An Saiyang ama sarong prominenteng abogado, na parte nin demanda mapangganang nag-aangat sa pampublikong transportasyon sa Baton Rouge.Si Lemon namundag sa irarom kan apelyido kan saiyang ina kaidto-husaban, asin nadiskubre na si Wilon an ama nya kan sya lima pa. Kadaklan sa Aprikano-Amerikano na lahi, kaiba an Creole; an saiyang lolang inaon aking babayi nin sarong itom na ina asin amang puti, na igwang ginikanan na Pranses asin Scot-Irish. Nagklase sa Baker High School, sarong pampublikong hayskul sa banwaan nin Baker sa East Baton Rouge Parish. Lemon nabotohan komo presidente kan klase durante kan saiyang pagka-enot.

## Reperensya
Marise Payne

Si Marise Payne (namundag 29 Hulyo 1964) sarong Australianong pulitiko na nagserbi sa gobyerno kan Morrison bilang Ministro sa Foreign Affairs poon 2018 abot 2022 asin komo Ministro sa mga Babae poon 2019 sundo 2022. Naging Senador sa New South Wales poon pa kan 1997, renirepresentar an Partido Liberal.

Si Payne namundag sa Sydney asin nagklase sa Unibersidad kan New South Wales. An pinakaenot na babae na nagsirbe bilang presidente federal kan mga Young Liberal (1989 - 1991). Si Payne nanombrahan sa Senado kan 1997, kasalihid ni Bob Woods. elehir siya sa sarong bilog na termino kan 2001, asin poon kaidto apat pang beses na siyang pig-elihir. Na nadugangan si Payne sa ministeryong anino kan 2007, asin kan nagbalik an Koalisyon sa poder kan 2013 ginibo siyang Ministro para sa mga Paglilingkod nin Tawo sa gobyerno ni Abbott. Payne nanombrahan na Ministro sa Depensa kan si Malcolm Turnbull nagin primer ministro, na iyo an pinakaenot na babae magkapot kan katongdan. Ribayan ki Ternbull ni Scott Morrison kan Agosto 2018, nagpaisi na siya an magsangli sa Obispo Julie bilang Ministro sa Foreign Affairs sa bagong gobyerno. an sa presente pinakahalawig na nagsirbe komo babaeng senador sa historya kan Australia.

## Reperensya
Caroline Pidgeon

Si Caroline Pidgeon namundag sa Eastleigh, Hampshire, kan 29 Septyembre 1972, ki Eric asin Valerie PidgeonSiya nagdakula sa igdi, asin inot na miyembro kan saiyang pamilya na mag-entra sa unibersidad, naggradwar sa Aberystwty University na igwang titulo sa Economics kan 1994. Kan unibersidad, nagbalyo si Pidgeon sa London.

Puon 1994 sagkod 1996, si Pidgeon sarong politikal na parasiyasat para ki Rose Colley, konsehal sa Southwark London Borough Council. Pidgeon saro man na politikal na parasiyasat sa Brent Council poon 1996 abot 1999. Empledo siya sa Croydon Health Powerity bilang sarong manager nin komunikasyon poon 1999 abot 2002, asin kinua niya an parehong papel sa ki Guy's asin sa St Thomas'S Foundation Truny poon 2002 sundo 2006.

## Reperensya
Ozeki

Si **Ruth Ozeki** sarong Amerikanang-Canadian na awtor, paragibong pelikula asin pading Zen Buddhist. An saiyang mga *libro* asin pelikula, kabali na diyan an mga nobelang My Year of Meats (1998), All Over Creation (2003), A Tale for the Time Beod (2013), and The Book of Formy and Empptiness (21) naghihingwa na ilaog an personal na istorya asin sosyal na isyu, asin manungod sa mga tema mapadapit sa syensia, teknolohiya, pulitika sa kapalibotan, rasa, relihiyon, gera asin pangglobong kultura. saiyang mga nobela itrinadusir sa labing tolong polong lengguwahe. Nagtutukdo siya nin pan-entablado na pagsusurat sa Smith College kun sain sya an Grace Jarso Ross 1933 Propesor kan mga Tawo sa Departamento kan Tataramon na Ingles asin Literatura.

## perensya
Amanda Filipatchi

Amanda Filipacchi (namundag Oktubre 10, 1967) sarong Amerikanong nobelista. Namundag siya sa Paris asin nag'adal sa France sagkod sa U.S. Siya an autor kan apat na nobela, Huba na Lalake Men(1993), Varpor (1999), Love Crepes (2005), asin The Unfortable Importance of Kaayonan (2015). An saiyang osipon trinadusir sa 13 lenguahe.

## Reperensya
Tulay nin Crimea

An **Tulay nin Crimea** (), inaapod man  **Tulay Kerch**, sarong padis na mag-abay na mga tulay, an saro apat-na-taytay na tinampo asin an saro dobleng riles na perokaril, na nahuhunat sa laba kan Kerch Strait sa pag'ultan kan Taman Peninsula nin Krasnodar Krai sa Rusya asin Kerch Peninsula nin Crimea. Tinugdok kan Rusong Pederasyon, paka sugpon nin Crimea kan paglaog kan taon 2014, an tulay nag'abot gastong ₽227.92&nbsp;billion (US$3.7&nbsp;billion) asin may labang 
, na mangyari ini na an pinakahalabang tulay sa Europa asin man iyo na ini an pinakahalabang tulay natugdok kan Rusya.  

Kan Enero 2015, an multibilyon-dolyar na kontrata sa pagtugdok sa tulay iginawad sa Stroygazmontazh, sarong kompanya sa konstruksyon na pagsasadiri ni Arkady Rotenberg asin kan saiyang tugang na si Boris. An konstruksyon nagpoon kan Pebrero 2016 An tulay na tinampo piginaguraran ni Rusong Presidenteng si Vladimir Putin kan 15&nbsp;Mayo 2018. Ini nagbukas para sa mga awto kan 16&nbsp;May asin para sa mga trak kan 1&nbsp;Oktobre. An riles na tulay piginaguraran kan 23&nbsp;Desyembre 2019 asin an enot na tren nagbaktas ikaduwang aldaw kaini. An tulay binuksan para sa pangargang tren kan 30&nbsp;June 2020. Sa total, an trapik nagbilang na nin 36,393 mga awto, natala kan 15&nbsp;August 2020.

An tulay pigngaranan na "Crimean Bridge" ta iyo an guminana sa on-line na botohan kan Desyembre 2017, sunod an "Karch  Bridge" asin ikatolo an "Unification Bridge.

## Pagpaboag
Kan 8 Oktobre 2022, sarong pagbuag nangyari sa lansangan haling Rusya pasiring Crimea, na nagkawsa na parte kan tulay an magrampaog asin nagkawsa nin kalayo sa riles na tulay. Kan 23 Pebrero 2023, an gobyerno nin Rusya nag'anunsyo na an tulay na tinampo bukas na sa normal na trapik, asin kan 5 Mayo, ini nag'anunsyo na an riles na tulay entero nang binuksan para sa mga tren.

Kan 17 Hulyo 2023, saro naman na pagbuag nangyari sa tulay na tinampo, na nagfkwasa an sarong seksyon magrampahog. Igwang mga bakong opisyal na report na an duwang pagbuag kan Oktobre 2022 asin Hulyo 2023 an may kagigibohan iyo an  Ukranya.

## Toltolan
Engracio Perfecto

Si **Engracio Nuñez Perfecto** o midbid sa gahang "Engray" sarong Bikolanong pintor asin iskultor gikan sa Canaman, Camarines Sur na namidbid bilang pintor nin kartel sa Cine Bichara. Siya namundag kan Abril 6, 1952 sa mga magurang niyang si Dionesio Peñalosa Perfecto asin Juliana Nuñez. Napangagom niya si Corazon Balondo asin igwa sindang anom na aki asin siyam na makuapo.  

Si Perfecto nagpoon magpinta sa Victor Bichara and Sons bilang pintor kan mga poster sa pelikula sa mga sinehan sa syudad nin Naga. Kan nagbublay an sine, siya naging sibot sa paghaman nin mga imahen nin mga santo. Alagad amay pa kan siya nagkahilig sa pagkurit. Gikan sa simpleng pamilya, inot niyang ipinahiling an talento gamit ka karaputol na crayon asin bolpen kan siya yaon pa sana sa ikatulong grado sa Canaman Central School hasta magtapos digdi kan 1965.

Dakulang impluwensya saiya si Jose Caudilla Pante na saro man na pintor asin iskultor kan barangay San Jose East sa Canaman. Nagin inspirasyon niya an mga obrang ladawan ni Pante na saiyang hinangaan bilang sarong huben na parakurit.

Nag-adal siya nin sekondarya sa Unibersidad kan Nueva Caceres nin sarong taon asin nagpondo huli sa pampinansiyal na rason. Urog na natais an saiyang talento sa pag-obserbar sa mga pintor kan Victor Bichara & Sons sa kalye Igualdad, ngunyan iyo an abenidang J. Hernandez, lambang udto. Mala ta dai siya minapuli tangani sanang madalan asin manodan an mga tamang timpla asin pahid nin pintura sa canvas. Digdi niya namidbid si Hele Miranda asin nagin siyang katabang-tabang kaini sa laog nin duwang taon na dai nin sweldo. Nagin padrino niya si Miranda tanganing makalaog siya sa Cine Bichara komo pintir nin kartel sa laog nin labi apatnapulong taon. 

## Hilnga man

* Harold Gomez

* Pancho Piano

* Jonahmar Salvosa
Jane Birkin

Si **Jane Mallory Birkin** OBE (14 Disyembre 1946 - 16 Hulyo 2023) sarong Briton asin Pranses na parakanta asin aktres. Nakamit niya an internasyonal na kabantogan asin dai pagkangana sa saiyang dekadang musikal asin romantikong relasyon ki Serge Gainsbourg. Siya man igwa nin prolipikong karera bilang sarong aktres, kadaklan sa mga sinehan na Pranses.

Tubong London, si Birkin nagpoon kan saiyang karera bilang sarong aktres, nagluwas sa mga papel na menor sa Blowup (1966) ni Michelangelo Antonioni's Brourporin), asin Kaleidoscope (1969). 1968, nabisto niya si Serge Gainsbourg mantang kaiba siya sa Slogan, na nagtanda kan pagpoon nin sarong taon na pagtrabaho asin personal na relasyon. Nagluwas an duwa kan saindang debut album na Jane Birkin/Serge Gainsbourg (1969), asin si Birkin nagluwas man sa kontrobersyal na pelikulang Je *[[t'aime moi na daing plus (film)|t'aime moi non plus]]* (1976) sa irarom kan direksyon ni Gainsbourg. Siya kadaklan nagtrabaho sa France kun sain nagin mayor na bida, si Birkin min*[[sa pelikulang Nilo (1978)|sa]]*n nagluwas sa mga pelikulang Ingles arog kan Agen Christie na adaptasyon kan Death on the Nile (1978) *[[Aking Babae nin Soldados Dai Na Noarin Man Maninigo na Mag - isip (kam)|asin Evil Under the Sun]]* (1982), siring man an Ang Soldier's Dander Never Cries ni James Ivory(1998).
Yu-tingi

Si Huang **Yu-ting** (Chinese: pinyin: Humáng Yùtíng; Mandarin pronunciation: [xw  ŋ ˈth  æ]) sarong Taiwanese cour skater na nag'eestar sa online na marikas an pagsingkik, halipot na agihan nin rikas na nagpapataba, asin halawig na byahe nin marikason. an konteyer sa grupo kan mga Chinese Taipei sa Beijing 2022 Winter Olympic Games's fount seremonya.

sarong inline skater, si Huang nanggana nin tolong medalyang bulawan sa 2009 Pankinaban na Karawat sa Kaohsiung, Republika kan Tsina (Taiwan) na pigrepresentar an grupo nin Intsik na Taipei: 300 m stain test, 500 metros an plano, asin 1000 mi syudad. 2010 Asian Games, nag-ikalima siya sa 300 metrong oras nin pagbibista asin 500 metros an taas na mga pangyayari. nanggana nin duwang medalya sa 2013 Pankinaban na Karawat sa Cali, Colombia: sarong bulawan sa 1000 m siprint asin bronse sa 500 metros stock.

## Reperensya
Ukeliso Moyo

Si **Samukeliso Moyo** (namundag 1 Enero 1974 sa Gwanda) sarong babaeng halawig na paradalagan gikan sa Zimbabwe. pigrepresentar niya an saiyang nasyon sa 2000 Olimpikong sa Sydney, Australia, asin kan 1999 Pankinaban na Kampeonato sa Seville, Espanya.

## Reperensya
Beribiki

An **beribiki** (Esp. berbiqui) sarong kasangkapan na panlabot na nagamit nin "bala" na garo sarong pako may paitok na li'gi' (roskas) asin sa poro patarom. Parati ini inuusar sa paglabot sa mga tabla o sa mga pasagi na kahoy.  Dinuduonan an talidong na itaas mantang an tahaw na pormadong U iniitok ngani magtadom an tarom. Alagad, an tarom mismo may sadiring pwersa sa pagtolod pairarom huli sa desenyo kan poro kaini.

An mga balang tarom kaini totoo bako mansana de roskas kundi pwedeng ibang desenyo depende sa bagay na lalabotan.

## Toltolan
Lista nin mga Wikipedistang Ikinulong

Magkapira nang mga Wikipedia editor an nakulong kan saindang gobyerno huli sa pag'ambag ninda sa ensiklopedya.

## Belarus

Si Mark Bernstein (), sarong Belarusong editor nin Rusong Wikipedia, pigdetenir kan 11 Marso 2022 sa paglapas soboot sa Russian 2022 war censorship laws dahel ta nag'eedit siya kan mga Wikipedia'ng artikulo mapadapit sa 2022 Rusong Pagsakyada sa Ukranya dangan pigsentensyahan malangob nin 15 aldaw asin tolong taon na "higot an paghirong talingkas".

Pavel Pernikaŭ (), sarong Belarusong editor sa Belarusong Wikipedia, pigsentensyahan kan 7 Abril 2022 nin duwang taon na pagkapreso sa sarong penal colony huli sa online na mga padukot na soboot "nagduduhagi sa  Republika nin Belarus" kaiba pa an duwang pag'edit sa Wikipedia manongod sa  mga represyon politikal sa Belarus.

## Saudi Arabia

Osama Khalid (), saro sa duwang mga administrador sa Wikipedyang Arabik, an sinapawan sentensya limang taon na kulong kan Septyembre 2020 huli daa sa  "pagimpluwensya nin opinyon publiko" asin pagbalga sa "moralidad nin publiko" paagi nin pag'eedit na "nagtutuyaw kan persekusyon kan mga aktibistang politikal nangyayari sa nasyon." An sentensya ki Khalid hinira asin ginibong 32 na taon kan Septyembre 2022 bilang parte kan kampanya na lawigan an an mga pagsentensya kontra sa mga presong politikal, susog sa Democracy for the Arab World Now asin SMEX, sarong Lebanes na  non-governmental organization.

Ziyad al-Sofiani () pigsapawan man nin kargo na ""pagimpluwensya nin opinyon publiko" asin pagbalga sa "moralidad nin publiko" paagi nin pag'eedit na "kritikal manongod sa persekusyon kan mga aktibista politikal sa nasyon." Si Ziyad sinentensyahan kan Septyembre 2020 nin kulong na walong taon sa preso.

## Syria

Si Bassel Khartabil paraambag sa magkapirang open-source na mga proyekto kaiba an Wikipedia; an pag'aresto saiya kan 2012 posible daa konektado sa saiyang mga aktibidad online. Siya pigehekutar sa Adra Prison harani sa Damascus kan 2015. Mga organisasyon, kaiba an  Wikimedia Foundation, pigtugdas an Bassel Khartabil Free Culture Fellowship sa pag'onra saiya kan 2017, sa pangenot na tolong taon nin operasyon.

## Nota

## Toltolan
2020

An **2020** (MMXX) iyo sarong taong bisyesto na nagpoon sa Miyerkules sa kalendaryong Gregoryano, an ika-2020 taon sa Ordinaryong Panahon asin Anno Domini (AD), an ika-20 taon nin ika-3 milenyo, an ika-20 taon nin ika-20 siglo, asin an enot na taon nin dekada 2020. 

Magabat na natawan nin depinisyon an 2020 nin pandemyang COVID-19, na nagtao nin pankinaban na istorbo sa komunidad asin ekonomiya, an darakulang pagkansela asin pagpundo ngona nin mga pangyayari, asin an pinakadakulang ekonomikong resesyon poon kaidtong Dakulang Depresyon nin dekada 1930.

## Toltolan
Viktor Chernomyrdin

Si **Viktor Stepanovich Chernomyrdin** (, ; 9 Abril 19383 Nobyembre 2010) sarong Sobyet asin Rusong politiko asin negosyante. Siya dati an Ministro sa Industriya nin Gas nin Unyon Sobyet (13 Pebrero 1985 – 17 Hulyo 1989), asin dangan kaini siya nagin pinakaenot na chairman kan Gazprom na kompanya sa enerhiya saka siya man an ikaduwang haloyon nagtukaw bilang Primer Ministro nin Rusya (1992–1998) basado sa bilang nin taon. Siya sarong matagom na pigura sa Rusong politika kan mga 1990 asin partisipante sa pagplano na makabalyo sa programado pasiring sa inapod na merkadong ekonomiya. Poon 2001 abot 2009, siya an embahador kan Rusya sa Ukranya. Pakatapos kaini, siya nadesignar  presidential adviser.

Si Chernomyrdin namidbid sa Rusya asin sa mga nasyon Ruso an tinataram sa saiyang estilo nin pagtaram na dakul mga  malapropismo asin sintaktikong mga pagkakasarala. Kadaklan kan saiyang mga nasasabi nagigin mga aporismo asin idioma sa Lenggwaheng Ruso, sarong ehemplo an ekspresyon niyang "gusto ta an pinakamarhay, alagad, nagluwas siring man giraray." ().

Si Chernomyrdin nagadan kan 3 Nobyembr 2010 pakaagi nin laygay na helang. Siya ilinubong kataid saiyang agom sa Sementeryo Novodevichy kan 5 Nobyembre, asin an pagdapit saiya pigbrodkast ora mismo sa mga Rusong  mga pederal TV channels.

## Kaamayi nin buhay/edukasyon
Si Chernomyrdin namundag sa Chernyi Otrog, Orenburg Oblast, Rusong SFSR. An saiyang ama sarong hornal asin siya saro sa limang aki. Si Chernomyrdin nagtapos kan saiyang edukasyon kan 1957 asin nakakuang trabaho komo sarong mekaniko sa oil refinery sa Orsk. Siya nagtrabaho igdi hanggan taon 1962, maliban kan serbisyo niya sa militar 1957-1960. An ibang okupasyon niya igdi sa planta iyo an bilang makinista, operador asin pamayo sa mga instalasyon teknikal..

Siya nagin myembro sa CPSU kan 1961.Kan 1962, siya naadmitir sa  Kuybyshev Industrial Institute (na ngapit inapod nang Samara Polytechnical Institute). Sa eksam niyang pang'entra, hababaon saiyang mga grado. Dangan kan 1972, natapos niya iba pang mga adal sa Polytechnic Institute paagi nin correspondence.

## Amay na karera

Si Chernomyrdin pinu'nan niya karera sa politika kan siya nakatrabaho sa CPSU nin Orsk pag'ultan nin 1967 asin 1973. Kan 1973, siya nanombrahan direktor sa natural gas refining plant sa Orenburg, pwesto na saiyang tinukawan abot 1978. Pag'ultan nin 1978 asin 1982, si Chernomyrdin nagtrabaho sa heavy industry arm kan CPSU Komite Sentral.

Kan 1982, siya nanombrahan katuwang na Ministro sa industriya nin natural na gas sa Unyon Sobyet. Dungan igdi, siya, pagpoon 1983, siya pa an nagdirihe kan Glavtyumengazprom, sarong asosasyon sa industriya sa pagpagantad kan rekursos sa natural na gas sa Tyumen Oblast. Durante kan 1985–1989 siya an ministro sa industriya nin gas.

## Toltolan

 

Katewgforya:Mga Akting na primer ministro kan Rusong Pederasyon
Ayala Center

An **Ayala Center** iyo sarong mayor na komersyong pang-uswag na pig-ooperar kan Ayala Land na namomogtak sa Makati Central Business District sa Makati, Metro Manila, Filipinas.

## Mga panluwas na takod
* Ayala Malls, Opisyal na websityo

## Toltolan
Madeleine L'Engle

Si **Madeleine L'Engle** (/ˈl ⁇ ŋəl/; Nobyembre 29, 1918 - Septyembre 6, 2007) sarong Amerikanong parasurat nin piksyon, non-piksyon, rawitdawit, asin young adult fiction kaiba an *[[:en:A_Wrinkle_in_Time|A Wrinkle in Time]]* kan saiyang mga sequela:*[[:en:A_Wind_in_the_Door|A Wind in the Door]]*, *[[:en:A_Swiftly_Tilting_Planet|A Swiftly Tilting Planet]]*, *[[:en:Many_Waters|Many Waters]]*,*[[:en:An_Acceptable_Time|An Acceptable Time]]*. saiyang mga gibo nagpapaheling kapwa kan saiyang Kristiyanong pagtubod asin kan makusog na interes niya sa modernong syensia.

## Toltolan
Diskriminasyon

An **diskriminasyon** iyo an akto nin pagigin bakong patas o pag-husga sa pagkakalaen sa pag-ultanan kan mga tawo basado sa grupo, klase, o ibang kategorya na kun saen sinda nabibilang o pig-hihiling kun saen sinda nabibilang, siring kan rasa, tawuha, edad, o oryentasyon na sekswal. Urog na nangyayari an diskriminasyon kapag an sarong indibidwal o grupo bakong patas kun trataron sa paagi na bakong marhay kisa sa kun pano an ibang tawo pigtatratar, sa basehan kan saindang aktwal o pig-hihiling na pagigin kaayon sa sarong grupo o mga kategoryang sosyal. Imbwelto diyan an pagbawal sa mga myembro kan sarong grupo sa mga oportunidad o mga pribilihiyo na igwa sa mga myembro kan ibang grupo.

## Toltolan
Karl Albrecht

Si **Karl Hans Albrecht** (Pebrero 20, 1920 – Hulyo 16, 2014) iyo an sarong Aleman na negosyante na nagmukna kan diskwentong supermarker na Aldi kaiba an saiyang tugang na lalaki na si Theo. Siya an pinakamayaman na tawo sa laog nin nagkapirang taon sa Alemanya. Kaidtong Pebrero 2014, siya an tinawan nin ranggo na ika-21 na pinakamayaman na tawo sa bilog na kinaban segun sa Hurun Report.

## Toltolan
Karl Auerbach

Si **Karl George Auerbach** (namundag kan Desyembre 27, 1949 sa Los Angeles, California) iyo an sarong abogado sa California asin enhinyero sa internet protocol na naggibo kan dakol na signipikanteng kontribusyon sa pagpa-urog kan internet, paggogobyerno sa internet asin an komersyalisasyon kan dakol na teknolohiyang internet. Midbid si Mr. Auerbach sa pagkaso sa Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN)–na kun saen siya an nanggana sa pagigin board member–huli sa pagsayuma sa pagheras kan corporate records kaidtong 2002. Pigkokontrol kan ICANN an mga assignment kan domain names asin IP addresses.

## Toltolan
Aldi

An **Aldi** (insitiluhan na **ALDI**) iyo an sarong komun na tatak na ngaran nin kompanya na diskwentong supermarket kan duwang Aleman na multinasyunal na pagsasadiri nin sarong pamilya na nag-ooperar nin labi sa 10, 000 na tindahan sa 20 na nasyon. Minukna kan magtugang na sinda Karl asin Theo Albrecht an supermarket kaidtong 1946, kan sinda an nagsalida sa tindahan kan saindang ina sa Essen. Nagsuhay sa duwang grupo an negosyo kaidtong 1960, na sa huri nagin **Aldi Nord**, igwa nin headquarter sa Essen, asin **Aldi Süd**, na igwa nin headquarter sa Mülheim.

## Toltolan
Space Shuttle Challenger

An ***Space Shuttle Challenger*** (**OV-099**) sarong Space Shuttle orbiter na ginibo kan Rockwell International asin pig'operar kan NASA. Ipigngaran sa bapor kan ika-19 siglo ekspedisyon sayantipiko na nagbyahe sa kinaban, an *Challenger* iyo an  ikaduwang Space Shuttle orbiter na nagpa-espasyo sunod sa *[[Space Shuttle Columbia|Columbia]]*, asin ibinungsod kuta sa saiyang pangenot na palupad kan Abril 1983. Ini biyo na nagputok asin nagwasak kan Enero 1986 disisyete minutos lamang pakapataroron paitaas sa pangyaring aksidente nagresulta sa pagkagadan kan gabos na pitong tripulante. Ini enot na ginibo bilang gamit pang-eksperimento asin  bakong sa pambyaheng espasyo, ini inuusar sa daga komo pagrekisa kan desenyo estruktural kan Space Shuttle orbiter.

Alagad kan madiskubre kan NASA na mas magastos an pag-upgrade kan *[[Space Shuttle Enterprise|Enterprise]]* para sa byaheng-espasyo kisa kun pag-upgrade kan *Challenger*, an orbiter ipinirit na logod sa serbisyo kan Programa nin Space Shuttle. Mala ta hale sa adal ninda kan mga palayog-espasyo kan *Columbia* nagresulta na an desenyo kan *Challenger* nagkaigwang mas dikit na sistema nin proteksyon thermal baldosa asin mas magian na fuselage asin mga pakpak. Kaya an siring na pagbago sa desenyo nagresulta na mas magian na gayo nin  kisa sa  *Columbia*, dawa totoo mas magabat 
nin  sa *[[Space Shuttle Discovery|Discovery]]*.

## Toltolan
Karl Barth

Si **Karl Barth** (Mayo 10, 1886 — Desyembre 10, 1968) iyo an Swiss na Reformed theologian. Midbid si Barth sa saiyang komentaryo na *The Epistle to the Romans*, an saiyang pagkaimbwelto sa Confessing Church, kabali an saiyang pagka-awtor (apwera sa sarong parirala) kan Barmen Declaration, asin espesyalmente an saiyang bakong tapos na *multi-volume na theological* summa na *[[Church Dogmatics]]*. (ipinublikar sa pag-ultanan kan 1932–1967). An impluwensya ni Barth nakalakop na sa kinaban kan akademiya pasiring sa pangenot na kultura, naggigiya saiya na matampok sa kobre kan magasin na Time kaidtong Abril 20, 1962.Name (Boston Collaborative Encyclopedia of Western Theology). People.bu.edu. Retrieved on 15 July 2012. Nagpoon na magganar si Barth nin substansyal sa bilog na kinaban huli sa publikasyon kaidtong 1921 kan ikaduwang edisyon kan saiyang komentaryo, *The Epistle of the Romans*, na kun saen siya bukas na suminiblag sa liberal na teolohiya.

Inimpluwensyahan niya an dakol na signipikanteng teologo siring ninda Dietrich Bonhoeffer na nagsuporta sa Confessing Church, asin si Jürgen Moltmann, Helmut Gollwitzer, James H. Cone, Wolfhart Pannenberg, Rudolf Bultmann, Thomas F. Torrance, Hans Küng, asin man si Reinhold Niebuhr, Jacques Ellul, asin an mga nobelista siring ninda Flannery O'Connor, John Updike, asin Miklós Szentkuthy.

Saro sa dakol na rona, igwa man si Barth nin hararom na impluwensya sa modernong Christian ethics, na nakakaimpluwensya sa trabaho kan ethicists siring ninda Stanley Hauerwas, John Howard Yoder, Jacques Ellul asin Oliver O'Donovan.

## Toltolan
Karl Bartos

Si **Karl Bartos** (namundag: Mayo 31, 1952) iyo an Aleman na musikero asin kompositor na midbid huli sa saiyang kontribusyon sa elektronikong banda na Kraftwerk.

## Toltolan
Karl Becker (pintor)

Si **Karl Ludwig Friedrich Becker** (Desyembre 18, 1820 – Desyembre 20, 1900) iyo an Aleman na pintor dapit sa kasaysayan asin iyo an presidente kan Berlin Academy.

## Toltolan
Karl Beckersachs

Si **Karl Beckersachs** (1886–1951) iyo an sarong Aleman na aktor sa entablado asin pelikula. Pig-aapod siya kun minsan bilang si **Carl Beckersachs**.

## Toltolan
Karl Benz

Si **Karl Friedrich Benz**  (Nobyembre 25, 1844 – Abril 4, 1929), iyo an Aleman na paradesnyo nin enhino asin awtomotibong enhinyero. An saiyang Benz Patent Motorcar gikan sa 1885 iyo an pigkonsiderar na enot na praktikal na modernong automobile asin enot na kotse na tinawan nin serye nin produksyon. Naresibi niya an patent para sa motorcar kaidtong 1886.

An saiyang kompanya na Benz & Cie., na basado sa Mannheim, iyo an enot sa kinaban na automobile na planta asin iyo an pinakadakula kan saiyang kapanahunan. Kaidtong 1926, nagbutwa iyan kaiba an Daimler Motoren Gasellschaft tanganing maporma an Daimler-Benz, na kun saen iyan nagproprodusir nin Mercedes-Benz.

Si Benz iyo an pighihiling bilang "an ama kan kotse", siring man an "ama kan industriya kan automobile".

## Toltolan
Asyab

An **asyab** iyo an pansarong kamot na kagamitan agrikultural na dinisenyo na may manlaenlaen na kurbadang tarom asin tipikal na piggagamit para sa pag-ani nin tipasi o pagputol nin *succulent forage* na sa pangenot para sa pagbahog nin mga livestock, kun bakong labas na pinutol o pinaalang siring kan dagami.

Poon pa sa kapinonan kan Iron Age labi sa sanggatos nin mga baryant na espesipiko sa rehiyon kan asyab an nag-evolve, na sa poon iyo an Iron asin sa huri nagin steel.

## Kasaysayan
### Pre-Neolitiko

An development kan asyab sa Mesopotamia pwedeng masusog sa panahon na bago kan Neolithic Era. Darakulang kantidad nin tarom kan asyab an nadukayan sa mga sityo na nakapalibot sa Israel na igwa nin petsa na kaidto pang Epipaleolithic era  (18000-8000 BC). An pormal na pagdukay sa Wadi Ziqlab, Jordan nakapagdukay nin manlainlain na porma kan amay na tarom kan asyab. An mga artifacts na-recover ranged poon sa 10 to 20&nbsp;cm an laba asin igwa nin *jagged edge*. 
An intricate ‘garo ngipon’ na desenyo nagpapahiling nin darakulang digri nin desenyo asin *manufacturing credence* kisa sa  kadaklan kan mga artifacts na nadiskubre. An mga tarom kan asyab na nahanap durante kan panahon na ini iyo an gibo sa flint, unat asin piggamit na mas garo lagadi kisa sa mas modernong kurbadang desenyo. An mga *flints* na gikan sa mga asyab na ini iyo an nadiskubre harani sa Mt. Carmel, na kun saen ini nagsusuherir na an pag-ani nin mga tipasi gikan sa rona na iyan na haros 10,000 na taon an nakaagi.

### Neolitiko

## Toltolan
Mapa kan Kinaban

An sarong **mapa kan Kinaban** sarong mapa kan kadaklan o gabos na ibabaw kan Kinaban. An mga mapa kan Kinaban, huli ta sa saindang eskala, maninigong hampangon an problema kan prodyeksyon. An mga mapa na nai-render sa duwang dimensyon huli sa pangangaipuhan iyo an nagpapakanos sa pagpapahiling kan tolong-dimensyunal na ibabaw kan Kinaban. Sabali totoo ini sa arinman na mapa, an mga pagtiko kaini, nag-aabot sa kapuruhan sa sarong mapa kan Kinaban. Kadakol na mga diskarte an minukna tanganing ipahiling an mga mapa kan Kinaban na nagtutugon sa magkakalain na teknikal asin aestetiko na mga mawoton.

## Mga toltolan

## Mababasa pa lalo
* Edson, Evelyn (2011). ''The World Map, 1300–1492: The Persistence of Tradition and Transformation''. JHU Press. 
* Harvey, P. D. A. (2006). ''The Hereford world map: medieval world maps and their context''. British Library.
Karl Bonatz

Si **Karl Nikolaus Bonatz** (1882–1951) iyo an arkitektong Aleman na midbid huli sa pagdesenyo nin bunker kaidtong 1943 na ngunyan nagin nang galeriya nin arte.

Siya iyo an kangudhan na tugang na lalaki kan saro man na arkitekto na si Paul Bonatz. An magtugang nagpresentar nin sarong plano para sa pagmodernisar kan Hôpital civil de Strasbourg asin kinomisyon kan syudad, kan panahon na iyan iyo an saindang banwaan na tinubuan, tanganing gibohon an mga plano.Pagkatapos kompletohon nin matrayumpo an klinika para sa mga helang na epedemiko (1906), an general technical buildings (1909), an pediatric clinic (1910), an maternity clinic  (1911), an neurological clinic (1912), an surgical clinic B, a medical clinic, an radiological department asin an karigosan (1914). Rinikrut si Karl kaidtong 1915 tanganing magserbi sa Enot na Gyerang Pankinaban.

## Toltolan
Catálogo alfabético de apellidos

An ***Catálogo alfabético de apellidos*** (Ingles: *Alphabetical Catalogue of Surnames*; Bikol: *Alpabetikong Katalogo kan mga apelyido*) iyo an libro nin mga apelyido sa Filipinas asin sa ibang mga isla kan Spanish East Indies na pinublikar sa katahawan kan ika-19 na siglo. Iyo iyan an kasimbagan sa *Spanish colonial decree establishing the distribution* kan apelyidong Kastila asin lokal na mga apelyido sa gabos na colonial subject na mayo nin dati nang apelyido. Iyo man iyan an rason kun tano an mga Pilipino igwa nin parehong apelyido sa dakol na Kastila asin ibang Hispanikong mga nasyon. Sa mga Pilipino, an pagkakaigwa nin Kastilang apelyido dai nangangahulugan na igwa siya nin apoon na Kastila.

Linikha an libro pagkatapos kan Espanyol na Gobernador-Heneral Narciso Clavería y Zaldúa na mag-isyu nin sarong decree kaidtong Nobyembre 21, 1849, tanganing masimbagan an kawàran nin estandarteng kombensyon nin mga ngaran. An mga bàgong Kristiyanisadong Pilipino kun minsan mas pigpipili an mga apelyido na siring kan *de los Santos, de la Cruz, del Rosario, asin Bautista* para sa relihiyosong mga rason; an iba mas pigpipili an mga ngaran kan mga bantog na lokal na tagapamayo siring kan Lacandola.

## Toltolan
Karl Brandt

Si **Karl Brandt** (Enero 8, 1904 – Hunyo 2, 1948) iyo an sarong Aleman na doktor asin Schutzstaffel (SS) opisyal kan Nazi Germany. Igwa nin pagtuod sa surgery, nag-apil si Brandt sa Nazi Party kaidtong 1932 asin nagin doktor na eskorte ni Adolf Hitler kaidtong Agosto 1934. Siya sarong myembro kan inner circle ni Hitler sa Berghof, siya pinili ni Philipp Bouhler, an pamayo kan Chancellery ni Hitler, tanganing pamahalaan an Aktion T4 euthanasia program. Sa huri si Brandt in-appoint bilang Reich Commissioner kan Sanitasyon asin Salud (*Bevollmächtigter für das Sanitäts- und Gesundheitswesen*). Inakusahan siya sa pagigin imbwelto sa pag-eksperimento sa mga tawo asin ibang krimen sa gyera, nakulong si Brandt kaidtong huring 1946 asin inatubang an pagbalo bago an U.S. military tribunal kaiba an 22 na iba pa sa *[[United States of America v.Karl Brandt, et al.]]* Siya convicted, sinentensiyahan nin kagadanan, asin binitay kaidtong Hunyo 2, 1948.

## Toltolan
Unibersidad kan Pilipinas Kolehiyo nin Medisina

An **Unibersidad kan Pilipinas Kolehiyo nin Medisina** iyo an paadalang pangmedisina kan Unibersidad kan Pilipinas Manila, an pinakahaloy na konstituenteng unibersidad kan Unibersidad kan Pilipinas na Sistema. An pagkamokna kaini kan 1905 iyo man an pagkatogdas kan UP na Sistem asin nagin man ining saro sa mga pinakahaloy nang paadalang pangmedisina sa nasyon. An Philippine General Hospital, an pambanwang unibersidad na ospital, iyo an nagsisirbe kaining pantukdong ospital.

Durante sa Ikaduwang Gerang Pankinaban, pigsasabi na an Kolehiyo nin Medisina iyo sana an solamenteng yunit kan Unibersidad kan Pilipinas na Sistema na nagpadagos kan operasyon kaini. Huli kaini, an Dekano kan kolehiyo iyo naman an nagsirbe bilang Pamayo kan bilog na sistema.

## Mga panluwas na takod
*University of the Philippines College of Medicine 
*University of the Philippines Manila
*University of the Philippines System