Kitsune

An **kitsune** (狐, きつね; IPA: [kʲi̥t͡sɨne̞] i), sa popular na osipon kan Hapon, sarong soro o espiritu nin soro na igwa nin supernatural na kakayahan na magbago nin porma o mag-enkanto sa ibang porma nin buhay.

## Pangkagabsan na paghiling
An mga kitsune nagpapahiling kan kakayahan nin *bakeru*, o pagbabago nin porma asin itsura, arog kan tanuki, siring man an kakayahan na *bakasu* — mag-akit o mag-engkanto. An mga terminong ini konektado sa pangkalahatang *bakemono*. An saro pang iskolar pig-aatribwir an kitsune bilang sarong "nakakadisorientar na diyos" na nagpapawara sa mga biyahero, asin an siring na kakayahan inaapod man sa tanuki asin paminsan-minsan sa mga pusa.

An archetypal na paagi kun paanu nagagamit nin kitsune an *bakasu* iyo an pagpawara o pagligaw sa mga tawo, partikular sa kagabihon sa bukid. An mga osipon naglaladawan nin panlilinlang na arog kan pagkarigos sa sarong kaldero na may daga, pagkakan nin horse-dung dumpling, o pag-ako nin dahon bilang kuwarta.

An temang "agom na soro" naggigibo nin importante na papel sa literatura, siring kan istorya ni Tamamo-no-Mae asin *Sessho-seki*, pati man an mito ni Kuzunoha, ina nin astrologo-mahiko na si Abe no Seimei. An "fox wife" sarong kategorya man nin osipon.

May mito man na nauugnay sa kasal nin kitsune, arog kan *kitsune no yomeiri*, pati man an *fox jewel* o *tama* na pigtutubodan na sarong mahiwas na gamit nin kitsune. Ini kasabay kan *kitsunebi* o fox-fire, na simbolo sa mga ladawan nin kitsune, lalo na sa puting kitsune o *byakko*.

An kitsune asosyado ki Inari, an Shinto kami, bilang mensahero. Piglalaoman man sinda na kaugnay kan Budismo, partikular sa deva Dakini, asin igwa nin mga adaptasyon sa mga dula arog kan *noh*, *kyogen*, *bunraku*, asin *kabuki*.

May konsepto man nin *kitsunetsuki* — an paniniwala na an espiritu nin soro nakakagibo nin pagsasadiri sa tawo. An helang pwedeng ipag-ayo kan shaman, o sarong padi nin *shugendō*. Sa mga rehiyon arog kan Izumo, igwa nin mga pamilya na tinatawag na *kitsune-mochi*, na tinutubodan na may kapangyarihan na magkontrol nin espiritu nin sora. An mga yamabushi o padi na layman igwa nin reputasyon sa paggamit kan *kiko* (espiritu soro), asin an iba pang klase nin soro espiritu arog kan *osaki* asin *kuda-gitsune*, na pigtutubodan na nag-uokop sa mga tubo o daluyan.

An mga kitsune nagpapahiling kan kakayahan nin *bakeru*, o pagbabago nin porma asin itsura, arog kan tanuki, siring man an kakayahan na *bakasu*  mag-akit o mag-engkanto. An mga terminong ini konektado sa pangkalahatang *bakemono*. An saro pang iskolar pig-aatribwir an kitsune bilang sarong "nakakadisorientar na diyos" na nagpapawara sa mga biyahero, asin an siring na kakayahan inaapod man sa tanuki asin paminsan-minsan sa mga pusa.

An archetypal na paagi kun paanu nagagamit nin kitsune an *bakasu* iyo an pagpawara o pagligaw sa mga tawo, partikular sa kagabihon sa bukid. An mga osipon naglaladawan nin panlilinlang na arog kan pagkarigos sa sarong kaldero na may daga, pagkakan nin horse-dung dumpling, o pag-ako nin dahon bilang kuwarta. 

An temang "agom na soro" naggigibo nin importante na papel sa literatura, siring kan istorya ni Tamamo-no-Mae asin *Sessho-seki*, pati man an mito ni Kuzunoha, ina nin astrologo-mahiko na si Abe no Seimei. An "fox wife" sarong kategorya man nin osipon. 

May mito man na nauugnay sa kasal nin kitsune, arog kan *kitsune no yomeiri*, pati man an *fox jewel* o *tama* na pigtutubodan na sarong mahiwas na gamit nin kitsune. Ini kasabay kan *kitsunebi* o fox-fire, na simbolo sa mga ladawan nin kitsune, lalo na sa puting kitsune o *byakko*.

An kitsune asosyado ki Inari, an Shinto kami, bilang mensahero. Piglalaoman man sinda na kaugnay kan Budismo, partikular sa deva Dakini, asin igwa nin mga adaptasyon sa mga dula arog kan *noh*, *kyogen*, *bunraku*, asin *kabuki*.

May konsepto man nin *kitsunetsuki* an paniniwala na an espiritu nin soro nakakagibo nin pagsasadiri sa tawo. An helang pwedeng ipag-ayo kan shaman, o sarong padi nin *shugendō*. Sa mga rehiyon arog kan Izumo, igwa nin mga pamilya na tinatawag na *kitsune-mochi*, na tinutubodan na may kapangyarihan na magkontrol nin espiritu nin sora. An mga yamabushi o padi na layman igwa nin reputasyon sa paggamit kan *kiko* (espiritu soro), asin an iba pang klase nin soro espiritu arog kan *osaki* asin *kuda-gitsune*, na pigtutubodan na nag-uokop sa mga tubo o daluyan.

An archetypal na paagi kun paanu nagagamit nin kitsune an *bakasu* iyo an pagpawara o pagligaw sa mga tawo, partikular sa kagabihon sa bukid. An mga osipon naglaladawan nin panlilinlang na arog kan pagkarigos sa sarong kaldero na may daga, pagkakan nin horse-dung dumpling, o pag-ako nin dahon bilang kuwarta.

## Etimolohiya

An bilog na etimolohiya kan *kitsune* dai pa klarado. An pinakagurang na bistong gamit kan tataramon yaon sa *Shin'yaku Kegonkyō Ongi Shiki* (794). May mga iba pang pinagkukuanan arog kan *Nihon ryōiki* (810–824) asin *Wamyō Ruijushō* (c. 934), na gamit an *Man'yōgana* sa pagsurat, an nagpakita kan orihinal na porma bilang *ki1tune*. Sa agi nin phonological na pagbabago, ini nagin *kitsune*.

An istorya sa *Nihon ryōiki* nagtatao nin etimolohiya kun sain an *kitsune* puwedeng sabihon na 'madya asin magturog', o sa double-entendre, 'pirming minaabot'.

Iba-ibang teoría an ginibo manungod sa pinaghalian kan tataramon, alagad mayo pa nin pagkakakasundo:

* Si *Myōgoki* (1268) nagsabi na ang *kitsune* buot sabihon "pirme dilaw."
* Si *Arai Hakuseki* (1717) nagsabi na *ki* buot sabihon 'baho', *tsu* posesibong partikulo, asin *ne* may koneksyon sa *inu* ('ayam').
* Si *Tanikawa Kotosuga* (1777–1887) nagsabi na *ki* buot sabihon 'dilaw', *tsu* posesibo, asin *ne* may koneksyon sa *neko* ('pusa').
* Si *Ōtsuki Fumihiko* (1932–1935) nagproponer na *kitsune* hale sa *kitsune* bilang onomatopoeia kan ubak nin soro, asin *ne* posibleng may koneksyon sa mga alagad sa santuaryo ni Inari.
* Si *Nozaki* nagsabi man na onomatopoetic an pinaghalian: *kitsu* para sa kurahaw nin soro, asin *-ne* para sa damdaming mapaglaom o emosyonal na pag-abot.

Sa moderno na panahon, an ubak nin soro isinusurat na bilang *kon kon* o *gon gon* imbes na *kitsune*

## Nihongi chronicle
Kan taon 657, sarong *byakko* o puting soro an naheling sa Probinsya nin Iwami, na tinanawan bilang sarong positibong tanda. Kan 659, sarong soro an nagkagat sa poro kan sarong nag-uurong na tanom sa trabaho sa pagtogdok nin santuaryo. Ini pig-interpretar bilang maraot na tanda na nagpapahiling nin kagadanan ni Emperatriz Saimei sa masunod na taon.

## Mga soro na suanoy na an edad

Sa osipon kan mga Hapon, an Kitsune igwa nin sagkod siyam na ikog. An mas dakulang bilang nin mga ikog, nagpapahiling nin mas gurang asin mas mapuwersang soro. An ibang osipon nagsasabi na an sora nadudugangan nin ikog kada 100 taon nin buhay.

An mga numerong saro, lima, pito, asin siyam an kadaklan na ginagamit sa mga istorya. An karakter na si Tamamo, na igwang bulawanon na barahibo asin tinataw na *kyūbi no kitsune* ('nine-tailed fox'), malinaw na may impluwensya hale sa mito asin literaturang Intsik. Ini nagin popular sa Hapon kan ika-14 siglo, kaugnay sa istorya ni Dakki (Daji sa Intsik), na piglaladawan bilang reyna-agom sa mga sinaunang mito.

An *tenko* o celestial fox, itinuturing na pinakagurang klase nin kitsune, na ispiritu sana, bako pisikal, asin yaon sa pinaka-itaas na antas nin espiritwal na pag-iral. 

(Cf. man § Mga pagkakapareho sa Intsik )

## Inari Shinto na diyos

Susog ki Hiroshi Moriyama, sarong propesor sa Tokyo University of Agriculture, an mga soro ibinibilang na sagrado huli ta natural sindang kaiwal kan daga na nagbubulos sa mga oma. An ihi nin soro pigtutubodan na nakakatapok nin daga, kaya may mga gapo na may ihi nin soro na ibinubutang sa hokora nin Shinto santuaryo harani sa oma nin paroy.

Sa paaging ini, nabuo an kultura nin paggalang sa kitsune bilang mensahero ni Inari Ōkami. An mga kitsune ni Inari pormal na tinataw na puti, simbolo nin marhay na tanda. Pigtutubod sinda na may kapangyarihan maglikay sa karatan asin nagseserbe bilang espiritung bantay.

Sinda pigpepetisyonan man na magtabang laban sa mga *nogitsune*—espiritu nin sora na dai nagseserbe sa Inari. Itom na soro asin an may siyam na ikog ibinibilang man na mga positibong tanda. May posibilidad man na igwa nin mga katabang o surugoon na sora na asosyado.

### Diyos na panday nin espada

An mga pansit na sopas na Hapon na may piniritong hiwa nin tofu na inaapod na aburage o abura-age inaapod na *kitsune udon* asin *kitsune soba* (sa Sirangan na Hapon). Naggigikan ini sa popular na pagtubod na an Inari deity, asin an mga fox minions kaini, mas gustong tawan nin abura-age o sushi-rice na pinalamanan sa mga supot nin aburage, na inaapod *inarizushi*.

## Konteksto nin Budismo

Sinabi ni Smyers na an ideya kan soro bilang paraakit asin an koneksyon kan mga mito kan soro sa Budismo ipinamidbid sa osipon kan Hapon sa paagi nin kaparehong mga istoryang Intsik, alagad pinapagdadanay niya na an nagkapirang istorya nin soro igwa nin mga elemento na kakaiba sa Hapon. Sa totoo lang, an mga sora siertong binabasol bilang dahelan kan helang, asin an liturhiya kan Budismo na inaapod na *rokujikyōhō* ginigibo tanganing haleon ini poon pa kan mga panahon na idto.

An mga *kitsune* konektado sa relihiyon na Budista sa paagi kan *Dakiniten*, mga diyosa na pinaghalo sa babaeng aspeto ni Inari. Si *Dakiniten* ilinaladawan bilang sarong babaeng *bodhisattva* na may kapot na espada asin nakalunad sa sarong naglalayog na puting soro.

## Mga Klasipikasyon
An nagkapirang mga awtor nagprobar na iklasipikar asin i-sub-klasipikar an mga soro sa manlaen-laen na paagi, poon sa Heian Period, na nagkusog sa Edo Period. An sampol kaini itinao bilang mga opinyon na daing ngaran na daing petsa ni Lafcadio Hearn.

An *Inari Shinto* liturgical text *Inari no hiden* (1780) naglista nin limang klase nin mga soro na dapat igalang, orog na an tolo: *tenko* (langitnon), *kūko*, *chiko* (daga), asin *byakko* (puti).

Si Minagawa Kien sa *Yūhisai sakki* (1781) nagluwas na pigraranggo an *yako* (wild fox) bilang pinaka-obtuse, na sinusundan kan bagong linalang na *kiko*, *kūko*, dangan *tenko* (celestial).

Si Asakawa Zen'an sa saiyang essay na *Zen'an zuihitsu*, Libro 2 (1850), nagtatao kan saiyang sadiring konklusyon na igwa nin *tenko*, *byakko*, asin *genko* (天狐、白狐、玄狐), na piggrado sa edad, na iyo an pinakasuanoy na langitnon.

Si Hearn igwa nin opinyon na an mga eksakto asin komplikadong estratipikasyon na ini kan klase nin soro susog sa may inadalan na opinyon dai pwedeng ipag-ulian sa mas simpleng ladawan kan *kitsune* na kapot kan ordinaryong mga paraoma.

(Cf. man § Mga pagkakapareho sa Intsik )

### Marahay kumpara sa maraot, o
An obserbasyon ni Hearn iyo na an Probinsya nin Izumo sa panahon kan saiyang pag-erok duman nagsunod sa ideya na an mga *kitsune* nababanga sa mga marahay, na iyo an mga sora na Inari, asin an mga maraot. An pinakamaraot sa maraot inaapod na *ninko* (asosyado sa espirituwal na pagsasadiri), asin igwa pang iba pang maraot, na inaapod na *yako* o *nogitsune*.

Alagad, nagdududa man si Hearn na an siring na malinaw na pagkakaiba sa pag-ultanan kan Inari fox asin possession fox (marahay vs. maraot) pirming ginigibo kan populasyon kan mga nakaaging panahon, asin nagsasabi na ini sarong bagay na ipinapasunod kan mga literati.

An kaparehong hatol itinao ni Teiri Nakamura, na "an mga parapraktis nin relihiyon asin an mga intelihensiya iyo an mga naggibo nin ordinaryo na pagkabaranga sa pag-ultanan kan marhay na soro vs maraot na soro."

Asin sa palibot na idto na si Miyagawa Masakazu sa Libro 3 kan saiyang essay work (1858) ibinugtak *zenko* (善狐) asin *yako* ('mga layas na sora') bilang an maraot. Susog ki Miyagawa, an marhay na soro nababanga pa sa limang subtipo: bulawan, plata, puti, itom, asin langitnon.

### Mata sa mata, pabor sa pabor
An sarong pag-analisar iyo na an *kitsune* mabalos nin karatan sa paagi nin karatan, alagad sa pankagabsan dai nagbabayad nin marahay na boot sa paagi nin karatan, asin sa kabaliktaran, maimbod sa utang kaini.

An sarong halimbawa nin pagbalos makukua sa sarong osipon na nangyari sa Probinsya nin Kai gikan sa ika-11 siglo na *Uji shūi monogatari*, kun saen an soro nagsulo sa harong nin sarong lalaki.

An sarong halimbawa nin osipon nin pagpasalamat na imbuelto an *dainagon* (mayor na parakonseho) na si Yasumichi nangyari sa *Kokon Chomonjū* kan kabangaan kan ika-13 siglo, na pig-aanggot nin sarong pamilya nin mga soro na nag-istar sa saiyang mansyon, asin an saindang pagluto o karatan naglangkaw sagkod sa lebel nin pagigin bakong mapagpasensiya. Alagad pinundo kan noble an saiyang plano na paraon sinda pagkatapos na may sarong soro na maglataw sa saiyang pangaturugan tanganing maghagad nin pagkaherak.

An mga sora pagkatapos kaiyan bihirang maggibo nin mga ribok na maribok, apwera sa pagkurahaw nin makosog tanganing ipaisi an sarong marahay na kapaladan na madali nang mangyari.

### Ninko

Sarong *ninko* ("man-fox") susog ki Lafcadio Hearn sarong espiritu nin sora, na garo baga mas sadit kisa sa ordinaryong sora (bakong mas dakula pa sa sarong *weasel*) apwera sa ikog kaini na garo normal na bilog na sora. Dai ini nahihiling kaya dai ini mahihiling sagkod na dai kaini masadirihan an sarong tawo. Sa totoo lang, an *ninko* pigkokonsiderar na inaataman kan mga *kitsune-mochi*, an boot sabihon, mga pamilya na pigtsismis na magsadiri asin magkontrol nin sarong soro na pwedeng magsadiri, na nagkakamit nin kapangganahan sa paagi kan kapangyarihan na iyan.Siring sa sinabi ni Inoue Enryō, an *ninko* na kapot kan *kitsune-mochi* sarong lokalisadong bersyon sana sa Izumo, na nangyayari bilang lore kan *inkgami* o *dohyō* sa kataraid na Probinsya nin Iwami.

## Mga paradaya
An mga *kitsune* parateng pigpepresentar bilang mga paradaya, na mas gustong biktimahon an mga layko kisa mga monghe, dawa ngani bako nanggad ini an kaso sa fictionalized na *Hakuzōsu*, na sa sarong bersyon ginagadan an padi asin nag-aako kan saiyang lugar. Sa bersyon kan komedya sa teatro (*kyōgen*), narealisar kan paraayam an hoax asin ginibo an soro na gumawe nin nakakatuyaw gamit an paboritong paon kan hayop na piniritong ilaga, dangan dinakop an soro.

### Mga parabalyo nin porma
Sarong *kitsune* pwedeng magkua nin pormang tawo, sarong kakayahan na nanudan kun ini minaabot sa sarong edad—parateng 100 na taon, dawa ngani an nagkapirang osipon nagsasabi na 50. Bilang sarong komun na kahagadan para sa pagbabago, an sora dapat na magbugtak nin dahon, tambo, doot, o sarong kalabera sa ibabaw kan saiyang payo.

An paggamit kan soro kan kalabera tanganing magbago gikan sa Tsina, siring sa pinatunayan sa *Youyang zazu* (ika-9 siglo). Pwede ining magdalagan nin sarong bilog sa palibot nin sarong kahoy nin tolong beses tanganing magbago.

An imahinasyon na kapot kan mga Hapon sa presenteng panahon iyo na an soro magbubugtak nin dahon sa saiyang payo asin mag-iitaas sa aire tanganing magin sarong tawo o sarong bagay. An paggamit kan dahon masakit ipaliwanag, alagad kun an saro nagsisiyasat kan *mukashibanashi*, an soro parateng nagtitindog sa may tubig (tanganing hilingon an repleksyon kan sadiri) asin nagbabago sa paagi nin pagbugtak nin mga waterweed sa saiyang payo, an doot sarong klase nin ersatz wig.

Mga komun na porma na pig-aasumir kan *kitsune* kaiba an magagayon na babae, daragita, gurang nang mga lalaki, asin bakong gayong hoben na mga lalaki. An mga pormang ini dai limitado sa sadiring edad o kasarian kan soro, asin sarong *kitsune* pwedeng magdoble kan itsura kan sarong partikular na tawo.

*Kitsune* partikularmenteng midbid sa pagsagin-sagin na magagayon na babae. An komun na pagtubod sa pyudal na Hapon iyo na an siisay man na babae na nasabat na solo, orog na sa pagsirom o banggi, pwedeng magin sarong *kitsune*.

*Kitsune-gao* ('fox-faced') nanonongod sa mga babaeng tawo na may mahiwas na lalawgon, may haranihon na mga mata, manipis na kilay, asin halangkaw na mga pisngi. Sa tradisyon, an estrukturang ini kan lalawgon pigkokonsiderar na kaakit-akit, asin an nagkapirang osipon pig-aatribwir ini sa mga soro na nasa pormang tawo.

An mga variant sa tema igwa nin *kitsune* magdanay an ibang mga ugale na garo sora, arog kan sarong patong nin pinong buhok, sarong anino na korteng sora, o sarong repleksyon na nagpapahiling kan tunay na porma kaini.

An sarong osipon kan Edad Media naglaladawan nin sarong gurang na soro na nagin sarong halangkaw na marhay na kahoy na *sugi* ("sedro"), alagad ini nagtao nin suspetsa sa sarong lalaki na naghahanap kan saiyang kabayo; siya asin an saiyang mga surugoon binadil an kahoy gamit an mga pana, asin kan huri sarong sora an nakuang nakahigda na gadan.

Sa nagkapirang istorya, *kitsune* magdanay—asin nadedepisilan na itago—an saindang mga ikog kun sinda nagkakaigwa nin pormang tawo; an paghanap kan ikog, tibaad kun an soro nabuburat o daing ingat, sarong komun na paagi nin pagmansay sa tunay na naturalesa kan linalang.

An sarong partikularmenteng debotong indibidwal tibaad makahiling pa ngani sa paagi nin pagsaginsagin nin sarong sora sa paagi sana nin pagmansay sa sainda.

*Kitsune* pwede man na mabuyagyag mantang nasa pormang tawo huli sa saindang takot asin pagkaongis sa mga ayam, asin an iba nagigin grabe an pagka-rattle sa saindang presensya na sinda minabalik sa porma nin sarong sora asin minadulag.

 
Sa fictional na *kabuki* asin *puppet play* material na *Yoshitsune Senbon Zakura*, an premisa iyo na an sarong 1,000 anyos na ina asin ama na mga soro inaanod para sa saindang kublit tanganing mag-agi sa espesyal na set nin *tsuzumi* drum, na midbid bilang *Hatsune* ("enot na tanog"). An *fox kit* nag-aasumir kan porma kan *retainer* ni Yoshitsune na si Tadanobu tanganing makaiba an tambol na gibo sa mga magurang kaini, o posibleng tanganing masadiri ini.

### Kontrol kan Kitsunebi

An kitsune kaya daa magpaputok nin kitsunebi o “kalayo nin soro” hale sa saindang ikog sa paagi nin paghapros kaini, o sa paagi nin paghampak kan ikog sa daga. Tibaad ini an hinangos na naglalaad na kitsune, susog sa tradisyon kan rehiyon.

## Espirituwal na pagsasadiri
**Kitsunetsuki** (狐憑き, 狐付き), manlaen man ang pagsurat bilang *kitsune-tsuki*, literal na nangangahulugan na ‘estado nin pagiging sinasakopan nin soro’. An mga istorya nin *kitsunetsuki* laganap sa bilog na Japan.

An mga istorya kan *kitsunetsuki* napatunayan na sa panahon kan *Heian*, asin an naratibo kan *setsuwa* na nagbabasol sa helang sa sarong espiritu nin sora sa *Nihon ryōiki* pwedeng kuanon bilang sarong amay na pagpapatunay kan *kitsunetsuki*.

Sa klinikal na punto de vista, an mga sinasabing sinasakopan nin soro pighuhuna na igwa nin helang sa isip o kaagid na kondisyon. An siring na mga paliwanag sa helang ipinublikar na kan ika-19 siglo, alagad an superstisyon dipisil haleon.

An pasyente na naghelang nin *kitsunetsuki syndrome* malinaw na dai nakakataram sa isip kan espiritung *kitsune*, kaya an sarong *(hire)* *miko* na *exorcist* temporaryong nagsasakop kan pagsasadiri asin nagpapaliwanag kun ano an gusto kan soro, arog kan kaso sa ika-11 siglo na *Uji shūi*, kun saen an soro nin tawo nagmamawot nin kakanon.

An ideya nin pagsasadiri nin sora posibleng nagin mas lakop kan ika-kinseng siglo. An manlaen-laen na may inadalan na mga tawo nagrason na an pagsasadiri nin sora bilang superstisyon o sarong helang durante kan panahon nin *Edo* na mayong nangyari, alagad an superstisyon nagdanay.

Si *Lafcadio Hearn* nagkua kan *kitsunetsuki* na lore sa panahon kan *Meiji Era* sa harani sa saiyang inampon na probinsya nin *Izumo*, dawa ngani an siyensya medikal padagos na naghihingoang i-debunk an mito. An pagtubod sa mga pamilyang may sadiring espiritu nin sora asin iba pang hayop nagdanay sa rehiyon, dawa sa mga pag-aadal na ginibo bandang 1960

## Pamilyar na mga espiritu
Igwa nin mga pamilya na nag-iistorya nin mga protektibong espiritu nin sora. Sa nagkapirang rehiyon, an pagsasadiri nin sarong *kuda-gitsune*, *osaki*, *yako*, asin *hito-gitsune* inaapod man na *kitsunetsuki*. An mga pamilyang ini sinasabing nakagamit kan saindang soro tanganing magkaigwa nin swerte, alagad an pag-agom sa siring na pamilya pigkonsiderar na bawal huli ta ini makakapadakula kan pamilya. Sinasabi man na kaya nindang magdara nin helang asin maldisyonon an mga pagsadiri, pananom, asin hayop kan mga kaiwal. Ini an nagin dahelan na sinda ibinilang na bawal kan ibang mga pamilya, na nagin dahelan kan mga problema sa sosyedad.

An dakulang pagtubod na itinao sa mga sora mahihiling sa kun paanu, bilang resulta kan pagtubod kan mga *Inari* kun saen an mga sora pigtutubodan na *Inari no Kami* o an surugoon kaini. Sinda ginamit sa mga gawi nin *dakini-ten* ni *mikkyō* asin *shugendō* na mga parapraktis asin sa mga orakulo ni *miko*. An mga kaugalian na may relasyon sa *kitsunetsuki* puwedeng mahiling na nagtalubo sa siring na relihiyosong pinaghalean.

## Mga agom asin mga namomotan
An mga kitsune parateng piglaladawan bilang mga magkaminuruutan, parati sa mga istorya na may labot sa sarong hoben na lalaki asin sarong kitsune na nagkukua nin porma nin sarong babaeng tawo. An kitsune pwedeng sarong paraakit, alagad an mga istoryang ini mas parati na romantiko an naturalesa. Sa parati, an hoben na lalaki dai aram na inaagom an soro, na nagpapatunay na sarong debotadong agom.

Sa kahurihurihi, nadiskobre kan lalaki an tunay na naturalesa kan soro, asin an agom na soro napiritan na bayaan siya. Sa nagkapirang kaso, an agom na lalaki nagmamata na garo baga hale sa sarong pangatorogan, maati, nalilipong, asin harayo sa harong. Dangan kaipuhan niyang bumalik tanganing atubangon an saiyang inabandonang pamilya sa kasusupgan.

### ''Nihon Ryōiki''
An pinakaenot na "agom na sora" (kitsune nyōbo) na klase nin osipon, manungod sa sarong agom na babae na an pagkatawo bilang sora nahayag pagkatapos na matakot kan ataman na ayam sa harong, nangyayari sa *Nihon Ryōiki*, sarong antolohiya nin mga osipon na Budismo.

An istorya may labot sa sarong lalaki na nag-agom, na an pagkatawo sa huri nabuyagyag na sarong sora na nagsasaginsagin na sarong babae. Sa istoryang ini, sarong lalaki gikan Ōno no kōri, Probinsya nin Mino, nakanompong asin nakaagom nin sarong agom na soro, na nangaki nin sarong aki saiya. Alagad an ayam sa harong na namundag sa parehong oras kan omboy pirming pig-aabala an agom, sagkod na sarong aldaw tinakot siya nin labi-labi na siya nagbago giraray sa sarong yakan, na nangangahulugan na "layas na soro".

An mga alternatibong bersyon kan osipon kan agom na sora nagluwas kan huri sa panahon kan Kamakura sa mga obrang *Mizukagami* asin *Fusō Ryakuki* kan ika-12 siglo. An mga gikan kan agom na soro ilinadawan man na naggigibo nin maraot na mga bagay paagi sa pag-aprobetsar sa saindang kapangyarihan.

Susog sa naenot na istorya, an aki kan agom na soro iyo an nagin pinakaenot na apoon kan apelyidong Kitsune-no-atae. Alagad, sa saro pang osipon gikan sa *Nihon Ryōiki*, sarong istorya an isinaysay manungod sa sarong ruffian na babaeng gikan. An osipon ibinugtak man sa repertoire kan huring obra na *Konjaku Monogatari*.

Digdi, an babaeng binansagan na "Mino kitsune" (Mino fox), halangkaw asin makapangyarihan asin nakikikabtang sa hayag na banditry na nag-aagaw nin mga paninda sa mga negosyante.

### Abe no Seimei

An sarong midbid na halimbawa kan motibo kan babaeng soro iyo an astrologo-mahiko na si Abe no Seimei, na saiya nakadikit an sarong alamat na siya namundag gikan sa sarong babaeng soro (na an pangaran Kuzunoha), asin pigkua sa nagkapirang mga obra sa amay na modernong panahon, na komun na inaapod na "Shinoda no mori" (Shinoda Forest).

An makasaysayan na Abe no Seimei kan huri nagkaigwa nin fictional na reputasyon bilang an scion kan fox-kind, asin an saiyang pambihirang mga kapangyarihan nagin asosyado sa pinaghalo-halong linya nin dugo na iyan. Si Seimei pigtutubodan na namundag na sarong mestiso sa pag-ultanan kan Abe no Yasuna asin sarong puting soro na ilinigtas niya na mapagpasalamat na nag-asumir kan porma kan bayaw kan balo, si Kuzunoha, tanganing magin saiyang agom. Sarong pidaso nin pantasya na an pinakaenot na halimbawa iyo an Abe no Yasuna monogatari na inimprenta kan 1662, asin kan huri pig-adaptar sa mga dula nin papet asin kabuki na may mga titulo arog kan *Shinodazuma* ("The Shinoda Wife", 1678) asin *Ashiya Dōman Ōuchi Kagami* ("Sarong Courtly Mirror ni Ashiya Dōman", 1734).

### Konjaku monogatari
An saro pang osipon na "agom na soro" kan edad media makukua sa Konjaku monogatarishū (c. ika-11–12 siglo), Libro 16, osipon numero 17, manungod sa kasal kan sarong lalaki na an pangaran Kaya Yoshifuji. Alagad an parehong naratibo manungod sa lalaking ini asin sa soro isinurat na ni Miyoshi Kiyotsura (namundag 919) sa Zenka hiki, asin kinotar sa entry kan rōya rōya para sa ika-9 na bulan 8 (Oktubre/Nobyembre 896), kaya ini sa katunayan medyo luma na.

### Otogi zōshi
 
Kan huri an nobela kan edad media na *Kitsune Zōshi* (o *Kitsune no Sōshi*) nagluwas, na pwedeng kabali sa genre nin *Otogi-zōshi* sa irarom kan mas mahiwas na kahulugan, asin an *Kobata-gitsune* kabali sa 23 titulo kan *Otogi-zōshi* "library" proper. Narisa man na an konteksto sa *Kitsune Zōshi*, na bako nang sarong osipon nin agom na soro sa estriktong pagtaram, nin huli ta an lalaki sarong mongheng Budista, asin dawa ngani siya asin an nakakaakit na babaeng soro magkaibanan sa sarong banggi nin pagkasensual, dai siya nagkukua nin agom, asin siya nagtitios sana nin kasusupgan.

An sarong eksena sa *Kitsune Zōshi* nagpapahiling kan mga sora na nadakop sa akto nin paggibo nin pagbabago sa paagi nin pagbugtak bilang kalabera o buhok nin tawo sa payo kaini.

### Tamamo-no-mae

]
An istorya manungod sa Lady Tamamo-no-Mae nag-uswag kan ika-14 siglo, na nagsasabi na an vixen nakabihag sa Emperador Konoe (naghade 1141–1155). Ini sarong tunay na suanoy na siyam na ikog na sora, nin huli ta duwang ribong taon bago kaiyan, siya an reyna-konsort na si Daji ki Hadeng Zhou kan Yin/Shang (Hapon: In no Chū-ō), na nagdara kan pagbagsak kan dinastiya. Pagkatapos na magdulag sa dinastiyang Shang na Tsina, siya an *Kayō Fujin* na agom na nginaranan na naglilingkod ki Hadeng Hanzoku (Kalmashapada kan India).

### Takeda Shingen
Si Stephen Turnbull, sa *Nagashino 1575*, nagsaysay kan istorya manungod sa pakikilabot kan angkan na Takeda sa sarong babaeng soro. An warlord na si Takeda Shingen, kan 1544, dinaog sa ralaban an sarong mas hababang lokal na warlord na si Suwa Yorishige asin pigtulod siya sa paggadan pagkatapos kan sarong "makasusupog asin putik" na kumperensya sa katoninongan. Pakatapos kaini, pinirit ni Shingen na magpakasal sa magayon na 14-anyos na aking babae ni Suwa Yorishige—an pagsasadiri ni Korishie. Si Shingen, an isinurat ni Turnbull, "nahuhumaling na gayo sa daragita," na an saiyang mga superstisyosong parasunod naalarma asin nagtubod na siya sarong inkarnasyon kan puting sora-espiritu kan Suwa Shrine, na nag-engkanto saiya tanganing makabalos. Kan an saindang aking si Takeda Katsuyori nagin sarong kapahapahamak na lider asin pinangenotan an angkan sa saindang mapanlaglag na pagkadaog sa ralaban sa Nagashino, si Turnbull nagsurat, "an mga madonong na gurang na payo nagtango, na nagigirumdoman an bakong maogmang mga kamugtakan kan saiyang pagkamundag asin kan saiyang mahiwason na ina."

### Panahon nin Edo
An iskolar kan Panahon nin Edo na si Hayashi Razan, sa saiyang *Honchō Jinja Kō* ("Pag-aadal kan mga Santuaryo kan Satuyang Nasyon", 1645), nagrerekord kan istorya manungod sa sarong lalaki gikan sa angkan na Tarui, na naagom nin sarong sora asin nangaki kan makasaysayan na si Tarui Gen'emon.

### Mga linya nin ginikanan
An nagkapirang istorya kan klaseng ini nag-eestorya manungod sa mga agom na soro na nag-aaki. Kun an siring na mga aki mga tawo, sinda igwa nin espesyal na pisikal o mahiwas sa natural na mga kuwalidad na parateng napapasa sa saindang sadiring mga aki. Siring sa nasambit, an agom na soro sa osipon nin *Nihon Ryōiki* nagtao nin linya nin ginikanan kan angkan na Kitsune-no-atae, asin sarong babae na may dakulang kusog na an pangaran "Mino kitsune" kabali man sa pamana na iyan.

## ''Kitsune no yomeiri''

An ibang mga istorya nagsasabi manongod sa mga kitsune na nagpapakasal sa lambang saro. An uran na naghuhulog hale sa malinaw na kalangitan—sarong *sunshower*—inaapod na *kitsune no yomeiri* o kasal kan kitsune, sa pagsambit sa sarong osipon na naglaladawan nin seremonya nin kasal sa pag-oltanan kan mga linalang na ginigibo sa siring na mga kamugtakan. An pangyayari pigkokonsiderar na sarong marhay na tanda, alagad an mga kitsune maghahanap nin pagbalos sa arin man na dai inimbitaran na bisita, siring sa ipinapahiling sa 1990 na pelikula ni Akira Kurosawa na *Dreams*.

## Alahas nin sora

Igwa nin nosyon na an kitsune igwa nin sarong supernatural na maliwanag na alahas o tama na nakabugtak sa saindang ikog (o posibleng nakatago sa luwas), mantang sa bersyon na Intsik an mitolohikong sora igwa nin sarong espesyal na alahas o perlas na nakabugtak sa laog kan saiyang puso. An alahas sa poro kan ikog ilinaladawan man sa arte kan templo kan Budismo. An alahas nin sora ilinaladawan bilang sarong bilog na puting bagay na arog kadakula kan sarong sadit na mandarin orange sa sarong osipon gikan sa *Konjaku Monogatarishū* compilation (ika-12 siglo). An miko (babaeng "exorcist") na nagseserbing espirituwal na medium para sa soro nagtutugtog kaini, asin sarong samurai an nag-agaw kaini. Pigtutubodan na an alahas na soro kaipuhan tanganing an soro magbago nin porma, o gamiton an mahiwason na kapangyarihan kaini. An saro pang tradisyon iyo na an perlas nagrerepresentar kan kalag kan kitsune; an kitsune magagadan kun masuhay kaini sa halawig na panahon. Sarong anekdota an naitala kan ika-18 siglo, na nagsasabi na an sarong aktuwal na alahas na soro hinabon sa mga linalang kan nagkapirang samurai sa templo, na nagin dahelan kan halangkaw na padi kan templo (sōjō o "obispo") kasakitan, na nagtulod sa pagbalik kaini sa mga sora. An gapo nagkikilyab nin kalayo nin *kitsunebi* susog sa pagkasaysay. An alahas na soro parateng pinag-oolayan sa irarom kan pangaran na *hōju no tama* sa panahon pagkatapos kan edad media, asin an mga istorya manungod sa *hōshi no tama* lakop sa popular na pag-istorya, na parating nagtataram o arog kaiyan tufty na bagay na nakua asin itinatao sa kustodiya nin sarong templo, asin iba pa, tanganing ibugtak.

## Ikonograpiya
Sa tradisyonal na arte, an puting soro o *byakko* sarong paboritong tema sagkod sa panahon kan Meiji. Asin an phosphorescent fox bako sanang ilinaladawan na may kalayo na *kitsune-bi* na naglalataw sa ibabaw kan saindang mga payo, kundi may nagliliwanag na hiyas (*tama*) sa poro kan ikog kaini, na pighuhuna ni Lafcadio Hearn na iyo man sana an *tama* gikan sa Budismo. An mga alahas na fox sarong komun na simbolo kan Inari asin an mga representasyon kan sagradong mga sora na Inari na mayo kaini bihira. Sa konteksto kan Budismo, an soro iyo an pamantayan na piglaladawan bilang an linalang na sinasakyan kan diosa na si Dakini. An nagliliwanag na alahas ilinaladawan sa ikog kan sora.

## Mga pagkakapareho sa Tsina
An mga osipon hale sa Tsina nag-eestorya nin mga espiritu nin soro na inaapod na *húli jīng*, na midbid man bilang nine-tailed fox, na pwedeng igwa nin abot siyam na ikog. An mga espiritung sora na ini inadaptar sa kulturang Hapon sa paagi nin mga negosyante bilang *kyūbi no kitsune* (九尾の狐; lit. "nine-tailed fox"). An pinakaenot na "agom na sora" (*kitsune nyōbo*) na klase nin osipon sa Hapon sa *Nihon Ryōiki* igwa nin haraning pagkakaagid sa istoryang Intsik kan dinastiyang Tang na *Renshi zhuan* ("An Istorya ni Lady Ren", c. 800), asin an posibilidad isinuherir na ini sarong remake kan bersyon na Intsik. Sarong komposit na ginibo gikan sa pag-iriba kan mga osipon na makangangalas kan dinastiyang Tang (*chuanqi*) asin mga naenot na osipon na makangangalas (*Zhiguai*) an pigproponer man. An trope kan soro bilang *femme fatale* sa literaturang Hapon hale man sa Tsina. Si Ōe no Masafusa (d. 1111) sa *Kobiki* o *Kobi no ki* nagkuwento man manungod sa femme fatale vixen, an mult-millenarian na si Tamamo-no-mae, na iyo an reyna-konsorte durante kan Yin/Shang, susog sa fantastikong osipon kan Tsina.

## Mga sora sa arkeolohiya kan Hapon
An mga soro asin tawo nag-eerok na magkairibahan sa suanoy na Hapon; an pag-iribahan na ini nagtao nin mga osipon manungod sa mga linalang. An pinakagurang na relasyon kan mga tawong Hapon asin kan sora nagpoon pa kan kuwintas kan panahon ni Jomon na ginibo sa paagi nin pagtusok sa mga ngipon asin panga kan sora.

## Sa popular na kultura

An tradisyonal na kawat na inaapod kitsune-ken ('fox-fist') pigtutukoy an mga kapangyarihan kan kitsune sa mga tawo. An kawat kapareho kan gunting na papel na gapo, alagad an tolong posisyon kan kamot nangangahulugan nin sarong sora, sarong paraayam, asin sarong hepe kan baryo. An hepe dinaog an paraayam, na saiyang nalalabihan; an paraayam binubugbog an soro, na saiyang binabadil; binugbog kan soro an hepe, na saiyang pig-eenkanto. An mga pigura kan kitsune sa mga animasyon, komiks asin mga video game. An bandang idol kan metal kan Hapon na Babymetal pigtutukoy an mito kan kitsune sa saindang mga liriko asin kabali an paggamit nin mga maskara nin sora, mga senyales nin kamot, asin mga interlude nin animasyon sa mga live show. An mga parasurat nin fiction sa Solnopan naggamit man kan mga alamat nin kitsune dawa ngani bakong sa mahiwas na detalye.

## Hilingon man

* Fox spirit, sarong pankagabsan na paghiling manungod sa bagay na ini sa osipon kan Sirangan na Asya
** &nbsp;– sarong espiritu nin sora na Intsik
** &nbsp;– sarong espiritu nin sora na Koreano
** &nbsp;– sarong espiritu nin sora na Vietnamese
* Mga sora sa popular na kultura, pelikula asin literatura
* 
* 
* *An Sagradong Libro kan Lobo*
* *An Sandman: An mga Paraayam nin Pangaturugan*
* 
* 
* Wild fox koan

## Mga nota

### Mga obrang sinitar
 

## Mga panluwas na sumpay

*