open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miss Grand Philippines

An **Miss Grand Philippines** iyo an pambabaying nasyonal na pagarayonan sa Filipinas, linansar kaidtong 2014 ni John Dela Vega, na iyo an kagmukna kan "House of JDV", saro sa pinakapigmimidbid na kampo para sa pagtuod nin pagarayonan sa nasyon. An nanggana sa contest marepresentar sa nasyon sa saiyang magurang na platapormang internasyonal, Miss Grand International. Sa kooperasyon kan Binibining Pilipinas Charities, Inc. (BPCI), an ibang nasyonal na pinalista kan pagarayonan na Binibining Pilipinas nanombrahan na magpartisipar sa pagarayonan na  Miss Grand International kaidtong 2013 asin 2015.

Kaidtong 2016, an lisensya kan kompetisyon ibinalyo sa BPCI. Sa irarom kan superbisyon kan BPCI, poon 2016 sagkod 2022, an mayoriya kan mga representante kan Filipinas sa pagarayonan na Miss Grand International direktang diniterminaran sa paagi kan kontes na Binibining Pilipinas, apwera sa 2020 season, na kun saen an runner-up kan dating edisyon nanombrahan na magpartisipar. An pagarayonan na Miss Grand Philippines, sa ibong na lado, buminalik bilang sarong suhay na plataporma kaidtong 2023 kan an prankisa ipinasa sa ALV Pageant Circle sa irarom kan pamayo kan talent manager asin negosyanteng si Mr. Arnold L. Vegafria.

Poon kan inception kan pagarayonan na Miss Grand International kaidtong 2013, an Filipinas nakapagana na nin sarong gana pagkatapos ni Christine Juliane Opiaza akuon an titulo kan Miss Grand International 2024 sunod kan resignasyon ni Rachel Gupta kan India. An posisyon na first runner-up duwang beses nakamit, ni Nicole Cordoves kaidtong 2016 asin Samantha Bernardo kaidtong 2020.

## Toltolan
The Miss Globe

An **The Miss Globe** iyo an sarong internasyonal na pagarayonan na piggaganap nin taonan poon kaidtong 1925. Enot na midbid bilang *Dream Girl International*, an contest rinibayan an brand bilang *Miss Globe* kaidtong 1975. Igwang tulong pagarayonan na Miss Globe, na mga spin-offs gikan sa orihinal na Miss Globe na minukna ni Charlie See. An kagmukna asin coordinator kan mga trademarks na ini iyo si Mr. Alien Mouradian, midbid man bilang si Charlie See. Nakarehistro an Miss Globe sa Bureau kan Patents asin Trademarks sa Washington, D.C., kaidtong 1975. Bilang *The Miss Globe*, inorganisar kan Deliart Association, an pagarayonan opisyal na ngunyan na an headquarter manunumpungan sa Albania.
Rehiyon Kigoma

An **Rehiyon Kigoma** (*Mkoa wa Kigoma* sa Swahili) iyo an saro sa 31 administratibong rehiyon kan Tanzania, na an syudad kan  Kigoma bilang iyo an rehiyonal na kapitolyo. Napapalibotan an Rehiyon Kigoma kan Rehiyon Kagera, Rehiyon Geita, Rehiyon Katavi, Rehiyon Tabora, DRC asin Burundi Segun sa 2012 national census, an rehiyon igwang populasyon nin 2,127,930, na halangkaw kaysa sa pre-census projection nin 1,971,332. Para sa 2002–2012, an 2.4 porsyentong promedyong taonan na pagtalubo kan populasyo kan rehiyon nagin ikakag-apat na pinakahalangkaw sa nasyon. Iyo man iyan an ikakag-anom na pinakamatawong rehiyon na igwang 57 katawa lambang kilometro kwadrado. Igwang sukol na , an rehiyon mas sadit kaysa sa Estonia ().

## Toltolan
Schizostachyum

An ***Schizostachyum*** sarong halangkaw o garo palungpong na tropikal na genus nin kawayan. Sinda mga tubong kadaklan sa tropikal na Asya asin Papuasia, na may nagkapirang species sa Madagascar asin sa nagkapirang isla sa Pasipiko. An nagkapira nagin naturalisado sa ibang tropikal na mga rehiyon.

## Mga species

## Toltolan
Unibersidad

An **unibersidas** (Latin: *universitas*; bilog) iyo an sarong institusyon nin tertiary education asin pagsaligsig na naggagawad nin academic degrees sa nagkapirang academic disciplines. Ginuno an *unibersidad* gikan sa Latin phrase na *universitas magistrorum et scholarium*, na nangangahulugan nin "komunidad nin mga paratukdo asin mga iskolar". Tipikal na nag-oopresir an mga unibersidad nin mga programang undergraduate asin postgraduate.

An enot na mga unibersidad sa Europa guminikan sa mga eskwelahan na namantinir kan Simbahan para sa katuyuhan na mag-edukar nin mga padi. An Unibersidad kan Bologna (), Italy, na tinugdas kaidtong 1088, iyo an enot na unibersidad sa sentido nin:
*being a high degree-awarding institute.
*paggamit kan katagang  (na tinugdas sa pagkamukna kaiyan).
*igwang katalingkasan gikan sa mga eklesiyastikong eskwelahan asin nag-iisyu nin sekular siring man nin bakong sekular na mga digri (na an pagtukdo pigkokondusir kan clergy asin non-clergy): gramatika, rhetoric, logic, teolohiya, canon law asin notarial law.

## Toltolan
Witwisit Hiranyawongkul

Si **Witwisit Hiranyawongkul** (, ; namundag 20 Hulyo 1989), binansagan na "Pchy" (, (sinusurat man "Pitch" o "Phit"), sarong Thai aktor asin parakanta. Siya mas midbid bilang sa enbt niyang pagbida komo si Mew sa 2007 pelikulang nagputok *[[Love of Siam]]*, na ini guminana nin magkapirang gawad para sa mga bagohan na entri asin nagpalataw msaiyansa kabantogan sa Thailand asin enterong Asya.

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Witwisit Hiranyawongkul namundag asiun nagdakula sa Chiang Mai, Thailand. Siya nagklase sa Montfort College sa Chiang Mai. Siya naako sa Faculty of Journalism and Mass Communications, Thammasat University, Bangkok. Siya nagpoon pag'adal kan 2007 asin naggradwar kan 2011.

## Toltolan
Mikecrack

Sĩ **Miguel Bernal Montes** (namundag kan 1993), mas bisto sa online bilang **Mikecrack**, sarong Espanyol na YouTuber, animator sa kompyuter asin parakanta na bisto sa saiyang mga let's play nin mga video game, siring man sa saiyang mga animasyon asin mga parodya sa musika.

## Biografia asin karera
Pakalihis nin apat na taon na pag-adal nin mahika sa eskwelahan nin mahika ni Juan Tamariz, pinunan ni Bernal an saiyang YouTube channel kan 2009, kun saen nag-upload siya nin mga video nin mahika. Kan huri binayaan niya an channel tanganing mag-adal nin Biotechnology sa unibersidad, na naggradwar kan 2015. Mantang pigkukua an saiyang master's degree kan Pebrero 2016, pig-upload niya an saiyang enot na video sa sarong bagong YouTube channel na nakasentro sa laog nin pag-aling.

An channel ni Bernal pangenot na nakasentro sa mga video na may relasyon sa video game na Minecraft; nag-uupload man siya nin mga parody music video asin mga animated video. An sarong highlight kan saiyang mga video iyo an animated na karakter na an pangaran Mike, sarong ayam na nakakaagid ki Jake the Dog gikan sa cartoon na Adventure Time.

Si Bernal nagbilog nin sarong grupo na inaapod na Los #CoMPas kaiba an mga Espanyol na YouTuber na sinda ElTrollino, Timba Vk, asin Sparta356. An grupo regular na nagpe-film nin mga video na magkaibanan.

Kan 2020, tinawan nin onra kan Forbes Spain si Bernal sa listahan kaini kan 100 na pinaka-impluwensyal na tawo sa Espanya kan taon na idto.

Kan 2021, nalampasan niya an 30 milyones na mga subscriber, na nagin ikatolong pinakapopular na channel sa Espanya sa mga subscriber. Nagmukna man siya nin sarong orihinal na serye nin animasyon na inaapod na "Las Perrerias de Mike". Kan Hulyo 30, 2023, siya an nagin pinakadakol na subscribed na Espanyol na YouTuber, na nalampasan an elrubiusOMG.
Piccolo (paputok)

An **Piccolo** (pinapabakal man sa markang **Great Bawang**, **Piccolo Corsair** asin kun ano-ano pang apod), sarong tipong paputok na makukua sa pormang silindriko siring sa sigarilyo asin ini pinapano nin pulbura saka sinasabritan siring sa pagsabrit gamitm an posporo.

## Komposisyon
An piccolong ala sigarilyo Piccolo pinapakurab paagi nin paggosgos sa sabritan na sadya para igdi ngani ini kumurab, asin pwede magkurab maski sa basa o sa irarom nin tubig. Ini parati tinitinda patos sa mga kahon na may mga drowing na pirata ano pa man na nakakaganyat sa parabakal.

## Legalidad
Ini ta madaling mabakal kun saen-saen sana asin barato, ini sonado nang gayo na kinkawsa nin mga aksidente asin kalugadan sa mga nagkakawat kaini, asin ini pwede man mahamil kan mga aking parakawat sa paputok, orog na igdi sa Filipinas. An Department of Health, asin man an Bureau of Fire Protection, Philippine National Police asin mga ahensya nin gobyerno lokal, naghiro na asin naggibo nin mga lakdang na ini ipagbawal sa pagpabakal o pagimportar man kaini.  An mga sagin pekeng tinda na importado pa minamarkahan na "Made in Bocaue, Bulacan" asin pigrerepak tinitinda sa mga bangketa sa Divisoria, na may mga surat pang sa Tagalog ngani sabihon lokal sanang paninda asin dai pagreparohon kan mga autoridad.

## Toltolan
Mga tataramon na harayong Osyaniko

Sarong pamilya nin mga 200 **mga tataramon na Harayong Osyaniko** tradisyonal na pigbugtak bilang sarong subgrupo kan mga tataramon na Katahawan-Subangan na Osyaniko. Alagad, ini binayaan ni Lynch, Ross, & Crowley kan 2002, nin huli ta mayo nin nakuang mga tampok kan pamilya.

## Mga tataramon
An mga sangkap kaini iyo an:

*Mga tataramon na Katahawan na Pasipiko
*Mga tataramon na Subangan na Luwas na mga Isla
*Mga tataramon na mga Isla nin Kaimbodan
*Mga tataramon na Mikronesyo
*Mga tataramon na Bagong Kaledonyo
*Mga tataramon sa Amihanan asin Katahawan na Vanuatu

## Mga toltolan
* Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley. (2002). *The Oceanic languages.* Richmond, Surrey: Curzon Press.

## Hilingon man
*Mga tataramon na Osyaniko
*Harayong Osyanya
Mga tataramon na San Matyas

An **mga tataramon na San Matyas** sarong padis nin mga tataramon na Osyaniko na pigtataram sa mga Isla nin San Matyas.

* **San Matyas**
** Mussau-Emira
** Tenis

Sinda sarong "residwal" na pugro nin mga tataramon na Osyaniko.

## Mga toltolan
Tataramon na Tenis

An **Tenis**, o *Tench*, sarong tataramon na harani nang mapuho sa puro nin Tench sa mga Isla nin San Matyas kan Kapuruan na Bismarck.

## Mga toltolan

]
Gnathophis

An ***Gnathophis*** sarong genus nin mga marine congrid eels.

## Mga species
Igwa ngonyan nin 28 na midbid na species sa genus na ini:

* *[[Gnathophis andriashevi]]* Karmovskaya, 1990
* *[[Gnathophis asanoi]]* Karmovskaya, 2004
* *[[Gnathophis bathytopos]]* D. G. Smith & Kanazawa, 1977 (blackgut conger)
* *[[Gnathophis bracheatopos]]* D. G. Smith & Kanazawa, 1977 (longeye conger)
* *[[Gnathophis capensis]]* (Kaup, 1856) (Southern Atlantic conger)
* *[[Gnathophis castlei]]* Karmovskaya & Paxton, 2000 (Castle's conger)
* *[[Gnathophis cinctus]]* (Garman, 1899) (hardtail conger)
* *[[Gnathophis codoniphorus]]* Maul, 1972
* *[[Gnathophis ginanago]]* (Asano, 1958)
* *[[Gnathophis grahami]]* Karmovskaya & Paxton, 2000 (Graham's conger)
* *[[Gnathophis habenatus]]* (J. Richardson, 1848) (little conger eel)
* *[[Gnathophis heterognathos]]* (Bleeker, 1858–59)
* *[[Gnathophis heterolinea]]* (Kotthaus, 1968)
* *[[Gnathophis leptosomatus]]* Karrer, 1982
* *[[Gnathophis longicauda]]* (E. P. Ramsay & J. D. Ogilby, 1888) (little conger)
* *[[Gnathophis macroporis]]* Karmovskaya & Paxton, 2000 (largepore conger)
* *[[Gnathophis melanocoelus]]* Karmovskaya & Paxton, 2000 (blackgut conger)
* *[[Gnathophis microps]]* Karmovskaya & Paxton, 2000 (smalleye conger)
* *[[Gnathophis musteliceps]]* (Alcock, 1894)
* *[[Gnathophis mystax]]* (Delaroche, 1809) (thinlip conger)
* *[[Gnathophis nasutus]]* Karmovskaya & Paxton, 2000
* *[[Gnathophis neocaledoniensis]]* Karmovskaya, 2004
* *[[Gnathophis nystromi]]* (D. S. Jordan & Snyder, 1901)
* *[[Gnathophis parini]]* Karmovskaya, 1990
* *[[Gnathophis smithi]]* Karmovskaya, 1990
* *[[Gnathophis tritos]]* D. G. Smith & Kanazawa, 1977
* *[[Gnathophis umbrellabius]]* (Whitley, 1946) (umbrella conger)
* *[[Gnathophis xenica]]* (Matsubara & Ochiai, 1951)

## Toltolan
KPop Demon Hunters

An ***KPop Demon Hunters*** iyo an 2025 na Amerikanong animadong pelikulang musical urban fantasy prinodusir kan Sony Pictures Animation asin pinaluwas kan Netflix. Dinirehe ni Maggie Kang asin Chris Appelhans gikan sa sarong screenplay na saindang sinurat kaiba an koponan sa pagsurat ni Danya Jimenez asin Hannah McMechan, basado sa istorya na naisipan ni Kang. Bida sa pelikula an mga boses ninda Arden Cho, Ahn Hyo-seop, May Hong, Ji-young Yoo, Yunjin Kim, Daniel Dae Kim, Ken Jeong, asin Lee Byung-hun. Pigsusundan kaiyan an an K-pop girl group, Huntr/x, na igwang dobleng buhay bilang mga demon hunters; pig-aatubang ninda an saindang karibal na boy band, na Saja Boys, na an mga myembro mga sikretong demons.

Guminikan an *KPop Demon Hunters* sa pagmawot ni Kang na magtugdas nin istorya na inspirado kan saiyang Korean heritage, nagkua nin mga elemento nin mitolohiya, demonolohiya, asin K-pop tanganing matugdas an daing-siring na biswal asin pelikulang naggamot sa kultura. Rineport na an pelikula nakaproduksyon na sa Sony Pictures Animation pag-abot kan Marso 2021, na kasugpon an bilog na malinalang na koponan. An pelikula ginibong animado kan Sony Pictures Imageworks asin impluwensyado kan concert lighting, editorial photography, asin music videos siring man anime asin Korean dramas. Nagtatampok an soundtrack nin mga kantang orihinal kan nagkapirang mga talento, asin sarong score na kinomposo ni Marcelo Zarvos.

Pinaluwas an *KPop Demon Hunters* kaidtong Hunyo 20, 2025, sa Netflix to critical acclaim, igwang pag-omaw huli sa saiyang animasyon, visual style, voice acting, pagsurat, asin musika. An soundtrack album kan pelikula nakahiling man nin mayor na trayumpo, naabot an numero uno asin top ten na posisyon sa multiple music asin streaming charts.

## Toltolan

## Panluwas na mga sumpay

* 
* 
*
Miyerkules Santo

Sa Christianity, an **Miyerkules Santo** iyo an pagsalingoy sa Pagpasaluib ni Hudas bilang sarong *clandestine spy* sa tahaw kan mga disipulos. Pig-aapod man iyan na **Spy Wednesday**, o **Good Wednesday** (sa Western Christianity), asin **Great and Holy Wednesday** (sa Eastern Christianity).

Sa Western Christianity, dakul na mga simbahan kan manlaenlaen na mga denominasyon an nag-oobserba kan serbisyong tenebrae sa Holy Wednesday.

## Toltolan
San Narciso

An **San Narciso** iyo an ngaran nin duwang lugar sa Filipinas:

* San Narciso, Quezon
* San Narciso, Zambales

; Sa iba pang gamit
:

* San Narciso, Belize
* San Narciso, sarong fictional na syudad sa California sa *[[The Crying of Lot 49]]* ni Thomas Pynchon
* 1867 San Narciso Hurricane, an costliest asin nakakagadan na bagyo kaidtong 1867 Atlantic hurricane season
Narciso kan Herusalem

Si **San Narciso kan Herusalem** ( – c. 216) iyo an amay na patriarch of Jerusalem. Benerado siya bilang sarong santo kan Solnopan asin Subangan na mga Simbahan. Sa Roman Catholic Church, an saiyang feast day pigseselibrar tuyong Oktobre 29, mantang sa Eastern Orthodox Church pigseselibrar iyan tuyong Agosto 7.
Wikisambit

An **<span lang="en" dir="ltr">Wikisambit</span>** iyo an kabtang kan pamilya nin mga proyektong basado sa wiki na pigpapadalagan kan Wikimedia Foundation gamit an software na MediaWiki. An obheto kan proyekto iyo an kolaboratibong pagprodusir nin mahiwas na susugan nin mga quotations gikan sa prominenteng tawo, libro, pelikula, ariwaga, asbp. asin mga sinurat manungod sa sainda. Igwang katuyohan an websityo na magin accurate as possible manungod sa provenance asin pagguno sa mga quotations.

Sa kapinonan, nag-operar an proyekto solamenteng sa Ingles sana poon Hulyo 2003, luminawig sagkod na magbali nin iba pang mga tataramon kaidtong Hulyo 2004. As of  , there are active Wikiquote sites for  languages comprising a total of  articles and  recently active editors.

## Toltolan
Patriyarkadong Latino kan Herusalem

An **Patriyarkadong Latino kan Herusalem** (; ) iyo an Latinong Katoliko ecclesiastical patriyarkado sa Herusalem, opisyal na nakatukaw sa Church of the Holy Sepulchre. An Latin patriarch of Jerusalem iyo an arsobispo kan Latinong Simbahan Katoliko kan Arkidioses kan Herusalem na igwang hurisdiksyon para sa gabos na Latin Catholics sa Israel, Palestina, Jordan asin Cyprus; pigkakaptan niya man an opisina kan grand prior kan Order of the Holy Sepulchre. It is exempt, being directly subject to the Holy See (and exceptionally its Dicastery for the Eastern Churches, which normally handles Eastern Catholics). It is not within an ecclesiastical province, and has no metropolitan functions.

The Patriarchate was originally established in 1099, with the Kingdom of Jerusalem encompassing the territories in the Holy Land newly conquered by the First Crusade. From 1374 to 1847 it was a titular see, with the patriarchs of Jerusalem being based at the Basilica di San Lorenzo fuori le Mura in Rome. Pope Pius IX re-established a resident Latin patriarch in 1847.

## Toltolan
Maureen Larrazabal

Si **Maureen Larrazabal** (namundag Septyembre 23, 1979) sarong  Filipinang aktres, parakanta, asin komersyal na model, na mas midbid na gayo bilang myembro sa cast kan *[[Bubble Gang]]* (nagpoon 2013) asin kan saiyang papel komo si Mara sa  *[[Pepito Manaloto]]* (nagpoon 2013), magkaparehas ina-ayre sa  GMA Network.

## Buhay personal
Si Larrazabal aki ni Nestor Vera Cruz asin Ana Marie Larrazabal. Siya igwang duwang tugang, si EJ Leonardo asin Raine (Lorraine Ana). Siya nagkamit nin Bachelor of Arts in Communication Arts na may espesyalidad sa Interior Design sa St. Paul University Quezon City.

Durante kan COVID-19 na pandemiko,  si Larrazabal nagkaigwang sintomas kan  COVID-19 ultimong semana kan Hulyo 2020. Siya nagsadiring magkulong nin tolong semana hanggan mga sintomas nagpawara na. Alagad kan Sgosto 25 siya nagpositibo sa sarong swab test. Kan Septyembre 19, saiyang pig'anunsyo na siya negatibo na sa virus kan siya pig-swab test giraray.

Kan 2025, si Larrazabal pigbuyagyag niya na siya nagin buta nin duwang taon ta dai niya nahale an saiyang contact lenskan siya nagturog. Pero naremedyohan ini kan siya nag'agi sa sarong corneal transplant.

## Karera
Bago siya naglaog sa industriya nin pelikula si Larrazabal nagluwas na sa mga komersyal sa telebisyon para sa pagtolod nin mga produkto arog kan rCondura Refrigerators, Skin Reborn, asin Gilbeys Gin.             

Si Larrazabal nagpoon an saiyang karera sa pelikula sa mga panggurang na temang pelikula arog kan ** (1999), *Unfaithful Wife 2* (1999), *Bulaklak ng Maynila* (1999), *[[Sugo ng Tondo]]* (2000), asin *Blood Surf* (2000). Alagad, siya mayn talento sa akting kaya nakalaog na siya sa mga seryosong papel. Siya mam nagpoon nang mag'ako nin mga papel sa mga pasali sa telebisyon, arog kan siya yaon sa papel ni Carrie, sa sitcom na pangkomedya sa GMA Network tituladong *[[Mikee Forever]]* (1999). Inin nasundan pa nin mga pangkomedyang sitcom arog kan *[[Iskul Bukol]]* asin *Gags Must Be Crazy* sa Viva TV, *[[Home Along Da Riles]]* sa ABS-CBN, asin *[[Bubble Gang]]* (2013) sa GMA Network. Siya mas midbid na gayo sa papel niya bilang si Mara sa *[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento]]*, na saiyang pigpapelan poon pa kan 2013.

## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

## References
Anodontostoma

An ***Anodontostoma*** sarong sadit na genus nin mga gizzard shads na manunumpungan sa rehiyon nin Indo-Pasipiko. Ini igwa ngonyan nin tolong ilinadawan na klase.

## Mga species
* *[[Anodontostoma chacunda]]* (F. Hamilton, 1822) (Chacunda gizzard shad)
* *[[Anodontostoma selangkat]]* (Bleeker, 1852) (Indonesian gizzard shad)
* *[[Anodontostoma thailandiae]]* Wongratana, 1983 (Thai gizzard shad)

## Toltolan
Tataramon na Nengone

An **Nengone** sarong tataramon kan mga Isla nin Kaimbodan, Bagong Kadelonya.

## Palatanugan
An imbentaryo kan palatanugan kan mga katanog bakong tipikal na dakula para sa sarong tataramon na Osyaniko. Kadakol na mga tanog na mga alopono sa ibang mga sub-pamilya an magkalaen na ponema sa tataramon na Nengone:

An mga ponema sa parentesis nangyayari sana sa mga tataramon na sinubli sa ibang tataramon.

## Halimbawa na teksto
Halimbawa na teksto sa tataramon na Nengone asin Bikol Sentral na traduksiyon sa ibaba.Ri hna whane Madaru nha popol' o re awe ne il' o re ten' o re aw. Ka hna hmore menu lu so ko re ten' o re aw, ka deko xeroen, ka nashene ko re pon' o re hnedrid. Ka ono re Uiewaieni Madaru ei nae jo omeloi ri pon' o re cele. Ka Madaru hna beredone, ko, Nerenebot, ile me nerenebot. Ka Madaru hna rowon' o re nerene, ko, roi, ilei Madaru me thube gonebot' o re nerene ne il' o re nashen. Ilei Madaru me ato yelen' o re nerene, ko, Rane, ka nubonengo se hna ato yelen' o re nashene, ko, Ridi. Ka ono re lakidi ne il' o re ore ko re rane me hna dan. Ilei Madaru me beredone, ko, Co numu gune me paupara ri nidin' o re ta cele, bane aithuani o re cele ne il' o re tin. Ilei Madaru me ilewan' o re gune me paupara, ne ci aithuani o re cele hadu ri ten' o re gune me paupara wene ri tini omeloi ri pon' o re gune me paupara, ile me onekoil. Ilei Madaru me ato yelen' o re gune me paupara, ko, Awe. Ka ono re lakidi ne il' o re ore ko re rane me rewon.Sa kapinonan, kan lalangon nin Dios an kalangitan asin an daga, an kinaban mayo nin ano man na porma saka laog. An nag-aalimbukay na kadagatan na minatahob kaini napapatos nin kadikloman asin an espiritu nin Dios naghihiro sa ibabaw kan katubigan. Nagboot an Dios, “Magkaigwa nin liwanag,” asin nagkaigwa nin liwanag. Nahiling nin Dios na marahay an liwanag. Isinuhay niya an liwanag sa kadikloman dangan inapod niyang “Aldaw” an liwanag, asin an kadikloman inapod niyang “Banggi.” Nagkahapon dangan nagkaaga: an enot na aldaw. Dangan nagboot an Dios, “Magkaigwa nin kahiwasan na masuhay kan katubigan tanganing mamugtak ini sa duwang lugar.” Nangyari ini. Ginibo nin Dios an kahiwasan na nagsuhay kan tubig na nasa irarom sa tubig na nasa ibabaw.  An kahiwasan inapod niyang “Kalangitan.” Nagkahapon dangan nagkaaga: an ikaduwang aldaw.

## Bibliograpiya
*Tryon, D.T. and Dubois, M.J. *Nengone dictionary. Part I: Nengone-English*. C-9, viii + 452 pages. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1969. 
*Tryon, D.T. and Dubois, M.J. *Nengone dictionary. Part II: English-Nengone*. C-23, iv + 205 pages. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1971. 

## Mga toltolan
Anne Suzuki

Si  sarong Hapones na aktres.

## Karera
Si Suzuki kapwa-nagpapel sa *[[Hana and Alice]]* ni Shuji Iwai kaiba si Yū Aoi. Siya an nagboses kan  bidang karakter na si Ray Steam sa ki Katsuhiro Otomong animated film na *[[Steamboy]]*.

Si Suzuki nagbida bilang suportang pagpapel sa pelikulang *[[Initial D (pelikiula)|Initial D]]*, na asikaso ni Andrew Lau asin Alan Mak, asin ini sarong pelikula basado sa Hapones na sarong komiks na serye. Siya man kapwa-bida sa sarong yakuzang pelikula *The Egoists* katambal si Kengo Kora, pelikulang pigdidirihe ni Ryuichi Hiroki.

Si Suzuki nagbida man sa mga pelikulang arog kan ki Takashi Yamazaki na *[[Returner]]* (2002), ki Takahisa Zeze, na *[[Moon Child (2003 pelikula)|Moon Child]]* (2003), asin ki Yoshimitsu Morita na *Tsubaki Sanjuro* (2007).

## Filmograpiya

### Pelikula
* *[[Snow Falling on Cedars (film)|Snow Falling on Cedars]]* (1999) - Young Hatsue Imada
* *[[Juvenile (2000 film)|Juvenile]]* (2000)
* *[[Pokémon 4Ever]]* (2001) Miku (Diana in the English dub)
* *[[Returner]]* (2002) – Milly
* *[[Moon Child (2003 film)|Moon Child]]* (2003)
* *[[The Blue Light (2003 film)|The Blue Light]]* (2003)
* *9 Souls* (2003)
* *[[Steamboy]]* (2004) – Ray Steam (voice)
* *[[Hana and Alice]]* (2004) – Hana Arai
* *[[Initial D (film)|Initial D]]* (2005) – Natsuki Mogi
* *[[Hanging Garden (2005 film)|Hanging Garden]]* (2005)
* *Tsubaki Sanjuro* (2007)
* *[[Glory to the Filmmaker!]]* (2007)
* *Kissho Tennyo* (2007)
* *[[Himizu (film)|Himizu]]* (2011)
* *Mahoro Ekimae Tada Benriken* (2011)
* *The Egoists* (2011) – Michiko
* *[[Helter Skelter (manga)|Helter Skelter]]* (2012)
* *[[The Ravine of Goodbye]]* (2013)
* *[[The Case of Hana & Alice]]* (2015) – Hana Arai (voice)
* *Ashita ni Kakeru Hashi* (2018) – Miyuki
* *[[Ride or Die (2021 film)|Ride or Die]]* (2021) – Yu Nagasawa
* *Yokaipedia* (2022) – Itsuki's mother

### Telebisyon

* *Lost Man Found* (2022), Hitachi
* *[[Ōoku: The Inner Chambers]]* (2023), Hiraga Gennai
* *[[What Will You Do, Ieyasu?]]* (2023), Ohatsu
* *The Hot Spot* (2025), Hazuki Nakamura

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* 
* 
*
An 120 na Aldaw kan Sodoma

An ***The 120 Days of Sodom, or the School of Libertinage*** () iyo an sarong bakong haman na nobela kan Pranses na parasurat asin nobleman na si Donatien Alphonse François, Marquis de Sade, sinurat kaidtong 1785 asin pinublikar kaidtong 1904 pagkatapos na an saiyang Manila na dukayan giraray. Pigladawan kaiyan an mga aktibidad kan apat na mayayaman na libertine Frenchmen na naggugol nin apat na bulan sa paghidaw nin ultimadong *sexual gratification* sa paagi nin *orgies*, itinago ninda an saindang mga sadiri sa sarong kastilyo na dai madudumam nin siisay man sa katahawan nin Black Forest na igwang 12 na kasabwat, 20 designadong mga biktima asin 10 mga sebidor. Apat na gurang nang puta na nag-iistorya manungod sa saindang pinakamemorableng mga kliyente na an mga kaugalian na sekswal imbwelto an 600 "passions" kabali an coprophilia, necrophilia, bestiality, incest, panlulugos, asin pag-abusong sekswal sa mga aki. An mga istorya nag-inspirar sa mga *libertines* na makikabtang sa mga akto nin labilabing kadahasan na naggiya sa torture asin paggadan sa saindang mga biktima, kadaklan mga hoben asin mga aking babayi.

Nakasalbar sana an nobela sa pormang draft. An saiyang introduction asin enot na kabtang nakasurat segun sa detalyadong plano ni Sade, alagad an suminunod na tulong kabtang kadaklan nasa pormang *notes*. Sinurat iyan ni Sade nin pasikreto mantang napipriso sa Bastille. Kan an fortress sinakyada kan mga rebolusyonaryo kaidtong Hulyo 14, 1789, nagtubod si Sade na an manuskrito nawara. Alagad, manumpungan iyan asin napreserbar na mayo siyang pagkaaram asin eventually pinublikar sa restricted edition kaidtong 1904 para sa siyentipikong interes kan mga seksologo. Ipinagbawal an nobela  bilang pornograpiko sa Pransya asin sa mga nasyon na nagtataram nin bago nagin lakop na makukua sa  commercial editions kaidtong dekada 1960. Pinublikar iyan sa prestihiyosong French Pléiade edition kaidtong 1990 asin sarong bàgong traduksyon sa Ingles an pinublikar bilang Penguin Classic kaidtong 2016.

Nakapagdagka an nobela nin nagdudugang na critical interest pagkatapos kan World War II. Kaidtong 1957, sinabi ni Georges Bataille na iyan "towers above all other books in that it represents man's fundamental desire for freedom that he is obliged to contain and keep quiet". An kritikal na opinyon, alagad, nagdadanay na baranga. Inapod iyan ni Neil Schaeffer na "one of the most radical, one of the most important novels ever written", na kun saen para ki Laurence Louis Bongie saro iyan na "an unending mire of permuted depravities".

## Toltolan
Far Eastern Federal University

An **Far Eastern Federal University** (Ruso: Дальневосто́чный федера́льный университе́т, *Dalnevostochny federalny universitet*) sarong unibersidad na namumugtak sa Vladivostok, Primorsky Krai, Rusya.

## Mga departamento akademiko
An Far Eastern Federal University binibilog kan mga minasunod:

** Oriental Institute - School of Regional and International Studies
** School of Arts, Culture and Sports
** School of Biomedicine
** School of Economics and Management
** School of Education
** School of Engineering
** School of Humanities
** School of Law
** School of Natural Sciences

## Toltolan
Bethlehem, Pennsylvania

An **Bethlehem** sarong siyudad sa Northampton asin Lehigh counties sa rona' nin Lehigh Valley kan subangan Pennsylvania, Estados Unidos. Sa kan 2020 na senso, an Bethlehem igwang total na populasyon na 75,781, na huli kaini iyo an ikaduwang pinakadakulang siyudad sa Lehigh Valley sunod sa Allentown asin an ikaanom na pinakadakulang siyudad sa estado. Sa total na populasyon kaini, an  55,639 yaon sa Northampton County asin an 19,343 yaon sa Lehigh County kan taon 2020.. An siyudad namumugtak hanggilid kan Salog Lehigh, sarong  na sipi' kan Salog Delaware.

An Bethlehem yaon sa sentro geograpiko kan Lehigh Valley, sarong ronang metropolitan an hiwas na may populasyon nin 861,899 katawo sa kan 2020 na senso, mangyari ini an ikatolong matawong lugar sa metropolitan asin ika-68 na matawong lugar sa metropolitan area kan U.S. Bethlehem na pigdodolonan nin Allentown sa bandang sulnopan asin  norteng rayo sa Philadelphia saka  nagrarayo sa sulnopan nin New York City.

## Toltolan
Pagpasaluib ni Hudas

An **Pagpasaluib ni Hudas** iyo an sarong biblical episode na igwang kinaaraman sa buhay ni Hesus na nakarekord sa gabos na tulong Synoptic Gospels, ,  and . Manungod iyan sa kun pàno si Hudas Iskariote guminibo nin bargain sa mga Hudyong chief priests tanganing pasaluiban si Hesus.

## Toltolan
Alexander Armstrong

Si **Alexander Henry Fenwick Armstrong** (namundag Marso 2, 1970) iyo an sarong Ingles na aktor, komedyante, personalidad sa radyo, television presenter, parakanta asin paraoma. Siya an host kan pasaling kawat kan BBC One na *[[Pointless]]*, asin sarong weekday morning-show presenter sa Classic FM.

## Toltolan
Lampropeltis

***Lampropeltis*** o **mga kingsnake** sarong genus kan halas sa pamilyang Colubridae, na kabali an 26 na species. Sa mga ini, mga 45 subspecies an nabibisto. An mga ini bakong nakakahilo asin nakakakan sa pagkakan.

Kadaklan sa mga kingsnake igwa nin medyo buhay na mga disenyo. An ibang klase, arog kan scarlet kingsnake, Mexican milk snake, asin red milk snake, igwa nin kolor asin disenyo na pwedeng magin dahelan na sinda malito sa mga halas na korales na nakakahilo na marhay. Saro sa mga mnemonic rhymes tanganing tabangan an mga tawo na mamidbid an mga halas na korales asin an saindang mga bakong nakakahilo na mga kaagid sa Estados Unidos iyo an "pula sa itom, sarong katood ni Jack; pula sa dilaw, gadanon an sarong kapwa". An ibang mga pagkakaiba-iba kabali an "pula sa dilaw na naggagadan nin kapwa, pula sa itom na kulang nin hilo", asin an pagsambit kan pagkasunod-sunod kan mga ilaw sa trapiko na "dilaw, pula, pumondo!" An gabos na mnemonics na ini aplikado sana sa tolong klase nin mga halas na korales na tubong timog kan Estados Unidos: *Micrurus fulvius* (an sirangan o komun na halas na korales), *Micrurus tener* (an halas na korales sa Texas), asin *Micruroides euryxanthus* (an halas na korales sa Arizona). An mga halas na korales na makukua sa ibang parte kan kinaban igwa nin magkalaen na marhay na mga disenyo, arog kan pagkaigwa nin pulang mga banda na nakadukot sa itom na mga banda, igwa sana nin rosas asin asul na mga banda, o mayo man lamang nin mga banda.

## Toltolan
Grow a Garden

An ***Grow a Garden*** sarong libreng multiplayer na idle farming simulator video game na pinaluwas sa Roblox kan Marso 26, 2025. An kawat midbid sa pagraot kan mga rekord nin dakol na kasabay na paragamit (CCU), na may dai mababa sa 21.9 milyon na parakawat na mga aki na naka-online kan Hulyo 19, 2025.  An mga nakaaging peak kan CCU kabali an 21.3 milyon kan Hunyo 21, an aldaw kan "Summer Update" kaini, asin labing 5 milyon kan Mayo 17, na nagbaak kan nakaaging rekord para sa sarong Roblox game na Blox Fruits.   An numero, kun tama, iyo an pinakahalangkaw na CCU na naitala sa kasaysayan kan video game, na nalampasan an 15.3 milyon kan *Fortnite* .  An kawat pinagsasadiri kan orihinal na developer kan Splitting Point Studios, sarong grupo nin tagamukna' na pinangenotan ni Janzen Madsen (midbid online bilang Jandel), na an Do Big Studios igwa nin minoriyang parte. 

## Toltolan
Adela Noriega

Si ** Adela Amalia Noriega Méndez ** (namundag 24 Oktubre 1969), sarong Mehikanang aktres. Pinangaki asin nagdakula si Noriega sa Siyudad nin Mehiko, Mehiko. An ama niya nagadan kan aki pa siya asin an ina niya nagadan kan 1995 huli sa kanser. Siya may duwang tugang; an matua babae si Reyna, asin tugang na lalaki ngohod saiya na si Alejandro.

## Filmograpiya
* Fuego en la sangre (2008) 
* La esposa virgen (2005) 
* Amor Real (2003) 
* El Manantial (2001) 
* El privilegio de amar (1998)
* María Isabel (1997)
* Maria Bonita (1995) 
* Guadalupe (1993) 
* Dulce Desafío (1989) 
* Quinceañera (1987) 
* Las Amantes del Señor de la Noche (1986)
* Yesenia (1986) 
* Un sábado más (1985) 
* Juana Iris (1985) 
* Principessa (1984) 
* Cachún cachún ra ra! (1984-1987)

### Telebisyon

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt 
*
Manny Jacinto

Si **Manuel Luis Jacinto** ( , ; namundag Agosto 19, 1987) iyo an sarong numundag sa Filipinas na Canadian actor.Pagkatapos kan nagkapirang saradit na papel sa telebisyon, an saiyang breakout na papel luminuwas bilang si Jason Mendoza sa NBC sitcom *[[The Good Place]]* (2016–2020). Nagkaigwa si Jacinto nin mga minor na papel sa *[[Bad Times at the El Royale]]* (2018) asin *[[Top Gun: Maverick]]* (2022), asin portrayed the Stranger/"Qimir" sa seryeng *[[Star Wars]]* na *[[The Acolyte (TV series)|The Acolyte]]* (2024). Nagtao man siya nin boses ni Scott Denoga sa animadong seryeng Disney Channel na *[[Hailey's On It!]]* (2023–2024). Kaidtong 2025, buminida si Jacinto sa *[[Freakier Friday]]* kan Disney kaiba sinda Lindsay Lohan asin Jamie Lee Curtis.

## Toltolan
Andoy Balunbalunan

Si **Andoy Balunbalunan** (namundag **Alejandro Villegas**; 1909–1944) sarong Filipinong aktor sa teatro, aktor sa pelikula, brodkaster sa radyo, prodyusir, parakanta, asin komedyante. Bilang aktor bago Ikaduwang Gerang Pankinaban, siya nagluwas sa mga  *[[bodabil]]* na pasali asin sa entablado. Siya midbid na gayo bilang iyo an katambal ni Atay-atayan&mdash;Balun-balunan comic duo; Dely Atay-atayan, na saiya ngapit iyong inagom.

Komo personalidad sa radyo, an saiyang blocktimer na programa sa radyo na kapartner si Dely popular na marhay, asin sinda iyo an nangenot padis magkanta sa radyo asin sa mga komersyal. Siya nagpoprodyusir nin mga pasali sa radyo, nagbida sa mga pelikula asin nagrekord nin mga kanta.

## Karera
## Kaamayi nin buhay komo aktor sa entablado
Si Andoy may pambihirang bansag sa mga pagpapasali sa entablado na tipikal sa Filipinas na showbiz kun pigtatawan pangaran an mga komedyante. An *Balun-balunan*  Tagalog na termino para sa "chicken gizzard." Saiyang inagom an katambal niya sa *bodabil* na si Dely Atay-atayan (namundag Adelaida Fernando), saro man na komedyanteng may darang pambihirang bansag. *Atay-atayan* manongod sa "chicken liver." Ta an magpartner na pangaran dapit sa giblets, na tungod sa Filipinong luto an *atay-balunbalunan* (pagkakan pinagtambal kan parte kan manok), an saindang kantang tema iyo inapod na "Mga Awit ng Manok".

## Plaka
*1952 - "Awit ng Manok" kaduweto ni Dely Atay-Atayan

## Pelikula
*1940 - *[[Lakambini]]*
*1940 - *[[Nag-iisang Sangla]]*

## Toltolan
Pankinaban na Programa sa Kakanon

An **Pankinaban na Programa sa Kakanon** (Ingles: *World Food Programme* (**WFP**)) iyo an sarong internasyonal na organisasyon sa laog kan United Nations (UN) na nagtatao nin food assistance sa bilog na kinaban. Iyo iyan an pinakadakula sa kinaban na humanitarian organization asin iyo an nangengenot na paratao nin mga kakanon sa eskwelahan. Tinugdas kaidtong 1961, an WFP igwang headquarter sa Roma asin igwang mga opisina sa 87 na mga nasyon. Kaidtong 2023 sinuportahan kaiyan an labi sa 152 milyon katawo, asin presente iyan sa labi sa 120 na mga nasyon asin mga teritoryo.

Dugang pa sa emergency food relief, nag-oopresir an WFP nin teknikal asin development assistance, siring kan kapasidad nin edipisyo para sa kaandaman sa emergency asin *response*, managing supply chains asin logistics, pagbusol nin social safety programs, asin pagpakusog nin *resilience* tumang sa pagbabago nin klima. Saro mam iyan na mayor na paratao nin direktang cash assistance, asin nagtatao nin mga serbisyong pampasahero para sa mga humanitarian workers sa paagi kan saiyang manehamento kan United Nations Humanitarian Air Service (UNHAS).

Sarong ehekutibong myembro an WFP kan United Nations Sustainable Development Group, sarong consortium kan mga UN entities na igwang katuyohan na *to fulfil* an 17 Sustainable Development Goals (SDG), na igwang prioridad na utobon an SDG 2, "zero hunger", by 2030.

Ginawadan an World Food Programme nin Nobel Peace Prize in 2020 huli  sa saiyang mga espwerso na magtao nin asistensiya sa kakanon sa mga lugar nin pagdiringkilan asin tanganing maibitaran an paggamit nin kakanon bilang sarong armas nin gera asin pagdiringkilan.

## Toltolan
Embahador nin marhay na boot

An **embahador nin marhay na boot** o sa Ingles: *goodwill ambassador* iyo an sarong post-nominal honorific title, sarong propesyonal na occupation asin/o authoritative designation na *assigned* sa sarong tawo na nag-aadbokar para sa sarong espesipikong kawsa o global issue sa basehan kan saindang notability siring kan pagigin public figure, adbokato o sarong awtoritatibong eksperto. Kun minsan an papel kan sarong goodwill ambassador pigpresentar bilang "Ambassador" o "Goodwill Ambassador" bago an ngaran asin apelyido, an tituladong ngaran nin indibidwal pirming pigpiprisintar kaiba an organizational, regional or national affiliation. An goodwill ambassadors sa pangkagabsan naghahatod nin marhay na boot sa paagi nin pagbusol nin mga ideals o mga posisyon gikan sa sarong entity pasiring sa saro pa, o sa sarong populasyon tanganing makaestabilisar nin sarong benevolent relationship.

## Toltolan
Manuel Carpio (teologo)

Si **Manuel Elogio Carpio Hernández** (Marso 1, 1791 – Pebrero 11, 1860) sarong Mehikong pararawit, teologo, mediko, asin politiko. Kadaklan kan saiyang rawitdawit historikal o relihiyoso, na an insipirasyon sa saiyang pagrawit naghahale sa Bibliya. Siya klasisista na parati may doon nin Romantisismo. Saiyang sinurat an pinakaamay na depiksyon literaryo kan sarong kalag (La Llorona) na iyo an sarong rawit kan 1849 asin naghakot man umaw kan saiyang mga trabaho. 

## Buhay personal
Si Carpio namundag sa Cosamaloapan de Carpio, Veracruz, Mexico, kan Marso 1, 1791. Kan aki pa, siya asin pamilya niya naghubo sa Puebla kun saen an saiyang ama binawian-buhay asin dangan nawara an saindang yaman. Siya nag'adal Latin, pilosopiya, asin teolohiya sa Seminario Conciliar sa Puebla. Siya ginaganahan na gayong magparabasa kan mga Greek classics, Roman classics, mga librong relihiyoso, asin libro manongod sa antigong historya sa biblioteka. Si Carpio natapos niya saiyang pagklase sa medisina sa National Autonomous University of Mexico kan 1832. Siya nagadan sa Siyudad nin Mexico kan Pebrero 11, 1860.

## Karera
Si Carpio pinalis an *Aphorisms* asin *Prognostics* ni Hippocrates. Siya sarong maestro, parasurat, mediko, asin kaapil sa grupo nin mga madudunong. Siya parte kan Lehislatura nin Veracruz asin representante sa Congress of the Union. Si Carpio madalian nagin Presidente kan Chamber of Deputies.

Maski ngani si Carpio midbid na marhay kan saiyang pagrarawit, an mga enot niyang rawitdawit napublikar lang kan 1849. An  inspirasyon ni Carpio sa saiyang mga pagrarawit iyo an Bibliya, asin mayoriya kan saiyang mga rawit magsalang relihiyoso o historikal. Siya klasisista na parati nagamit nin Romantisismo. An mga rawitdawit niya kabarali an  *Mexico*, *El Popocatépetl*, *Belshazzar's Feast*, *The Witch of Endor*, *The Annunciation*, *The Virgin at the Foot of the Cross*, asin *Napolean in the Red Sea*. Si Carpio tinokda' an pinakaamay niyang rawit, an La Llorona kan taon 1849. Sa 14-linyang rawit ni Carpio, sarong babae nagngangaran Rosalia pinaggadan kan saiyag agom asin ini nagin sarong naghihibing kalag na nagpaparalakaw na sana sa mga tinampo asin sa mga pampang nin salog nakasulot nin kapa.

## Pagresibe
Kan 1922, an *[[The New International Encyclopedia]]* nagkomento dapit ki Carpio na siya na an "pinakapopular na Mehikano pararawit kan siglo", asin tuyong sinambit na an *Belshazzar's Feast* iyo an saiyang pinaka-importanteng obra. An *The Encyclopedia Americana* nagsabi na si Carpio iyo an "enot asin pinakamahusay na pararawit epiko kan saiyang nasyon asin an liriko niya may tunay na labyog liriko." An *History of Mexican Literature* nagpahayag na an *Napoleon in the Red Sea* iyo an "nakakaaling na gayo" sa mga rawit historikal ni Carpio asin ta siya "respetado asin padangat kan gabos.".

## Toltolan
Diplomatikong misyon

An **diplomatikong misyon** iyo an sarong grupo nin mga tawo gikan sa sarong estado o organisasyon na presente sa saro pang estado tanganing irepresenta an nagpapadarang estado o organisasyon na opisyal na nagreresibi o *host state*. Sa praktis, an phrase parating nangangahulugan nin **embahada** o **halangkaw na komisyon**, na iyo an pangenot na opisina nin sarong diplomatikong representante kan nasyon sa saro pang nasyon; parati iyan, alagad dai kinakaipohan, basado sa kapitolyong syudad kan nagreresibing nasyon.

## Toltolan
Tataramon na Jeh

An **Jeh** (na pigbibiaba man na *Die, Gie, Yaeh*) sarong tataramon na pigtataram kan labing kinseng ribong katawo sa Biyetnam. Igwa man nin nagkapirang ribong parataram sa mga probinsya nin Laosyano na Xekong asin Attapu.

## Halimbawa na teksto
Pipira sanang nasusurat na teksto kan tataramon na Jeh an yaon sa online, alagad kan 2023, an proyektong Juan 3:16 nagpadara nin mga parasiyasat sa Jeh asin itrinadusir an Juan 3:16 sa tataramon na Jeh.
ພະເຢໂອວາວ໊າໂລກມໍ໊ໄຢ
ອັນໂດ໊ກອນອັນໂກ໊ເນົາ
ອັນຫງາຕາມຢີ໊ມັງອັນ(ກອນຄຼໍ)
ແດ໊ຈິ໊ດ
ອັນເຢງຊີວິດອະມະຕະ(ແທນ)
ໂຢຮັນ 3:16

## Mga reperensya
Epinephelus

An ***Epinephelus*** sarong genus nin sira sa dagat, mga grouper gikan sa subfamily Epinephelinae, parte kan pamilya Serranidae, na kabali man an mga anthias asin mga sea bass. An mga ini mga sira na naniniba, na kadaklan asosyado sa mga bahog, asin makukua sa tropikal asin subtropikal na kadagatan sa bilog na kinaban. Sinda mga importanteng target na klase para sa mga pangisdaan.

## Mga species
An 89 na midbid na species sa genus na ini iyo an:

## Toltolan
Turku

Ang **Turku** o **Turkung Minatamis,** o **Turkish delight** at **lokum** sa ingles**,** sarong klase nin minatamis na base sa gel na gibo sa almirol asin asukar. An mga premium na klase igwa nin piraso-piraso na dates, pistachios, hazelnuts, o walnuts na igwa nin gel; an tradisyonal na klase madalas na ginagana gamit an rosewater, mastic gum, bergamot orange, o lemon. Ibang mga panlasa inklude an kanela asin yerbabuena. Ini na minatamis kadakulang tinatao asin ginigibo na cube, na ginbubudburan nin icing sugar, copra, o powdered cream of tartar tanganing dai magdikit.

## Kasaysayan

### Mga paghihingako kan mga Turko
Segun sa Hacı Bekir confectionary company, si Ali Muhiddin Hacı Bekir naghalì sa saiyang banwaan na Kastamonu asin nag-abri nin tindahan nin minatamis sa Constantinople, distrito kan Bahçekapı, kan 1777. Siya nagprodyus nin iba-ibang klase nin minatamis asin lokum, na an kamundag nagkaigwa nin espesyal na klase na gibo gamit an almirol asin asukar. Sabi ni Tim Richardson, sarong istoryador kan mga minatamis, “dakol na espesipikong ngaran asin petsa an madalas na naitatak sa imbensyon nin mga partikular na minatamis, kadakul nagiging rason komersyal.” Igwang kapareho na mga resipe na Arabo asin Persyano, na gamit man an almirol asin asukar, na mas nauna pa ki Bekir nin mga siglo. Segun sa *Oxford Companion to Food*, pirmi na igwa nin kredito si Bekir sa imbensyon, pero wara nin matibay na ebidensya para digdi.      

## Mga Reperensya
Tataramon na Juk

An **Juk** (midbid man sa apod na **Suai**, **Souei**, **Xuay**) sarong tataramon na Mon–Khmer kan Bahnariko na sanga na pigtataram sa Probinsya nin Sekong, Laos. Susog ki Sidwell (2003), ini posibleng sarong amihanan na diyalekto kan Jru' na nagkaiba sa paagi nin pagbubulag sa paagi nin paglipat.

An tataramon na Juk nadayag kan linggwistang Thai na si Therapan L-Thonkkum. An mga parataram nin Juk nag-iirok sa dolohan kan Ban Nyôkthông (Gnôkthông), na namumugtak mga 12 km sa amihanan kan Ban Kafe. Namumugtak ini sa kabanga kan mga banwaan nin Tateng asin Sekong.

## Mga toltolan

*Sidwell, Paul (2003). *[https://www.academia.edu/1540081/A_handbook_of_comparative_Bahnaric_Vol._1_West_Bahnaric A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric]*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Tataramon na Lamen

**An Lamen** (Lamenu, Varmali) sarong tataramon na Osyaniko na pigtataram sa Isla nin Epi, sa Vanuatu .

## Mga panluwas na takod

* An mga materyales sa Lamenu kabali sa mga koleksyon ni Arthur Capell na bukas an access ( AC1 asin AC2 ) na kapot kan Paradisec .

## Mga toltolan
Frank Caprio

Si **Frank Caprio** (Nobyembre 24, 1936 – Agosto 20, 2025) sarong huwes asin politikong Amerikano na naglinkod bilang  chief judge sa korte munisipal nin Providence, Rhode Island, asin chairman sa Rhode Island Board of Governors for Higher Education. An saiyang serbisyo sa korte tinugot niyang madalan sa programa sa telebisyon na *Caught in Providence*. Siya man nagluwas sa serye sa telebisyon na *[[Parking Wars]],* na nagaaduhikar nin pirang kaso sa mga paglapas sa trapiko. An 'The Caught in Providence' YouTube channel igwang 2.92 million na subscriber. Kan 2017, an bidyo niya sa laog nin korte nag-viral na gayo asin naghakot nin sobra sa 15 milyon na paradalan. Kan 2022, an pagdalan kan *Caught in Providence* nag'abot na nin 500 milyon. Siya nabantog na marhay sa saiyang maboot asin may pagsimpatiyang paguugale asin pa may pangirit sa laog kan korte. Sarong Democrat, si Caprio nagsirbe man sa Providence City Council kan mga 1960, asin daing eksito sa pagdalagan niya bilang kandidato para sa Lieutenant Governor asin sa posisyon na Attorney General.

## Kamayi nin buhay asin edukasyon
Si Caprio namundag sa sarong Italyano-Amerikanong komunidad sa Federal Hill, Providence, an ikaduwa sa mtolong aki ni Antonio Caprio,sarong imigrante haleng Teano, Italya, asin sa ina niyang si  Filomena Caprio, sarong taga Providence na tubo nas an pamilya man nag'imigrar haleng Naples, Italya. 

## Toltolan

[
Call of Duty: Mobile

An ***Call of Duty: Mobile*** sarong 2019 na first-person shooter video game na pigdevelop kan TiMi Studio Group asin ipinublikar kan Activision asin Garena para sa Android asin iOS . Pinaluwas bilang sarong libreng-to-play na titulo, ini an saro sa pinakadakulang paglansar nin mobile game sa kasaysayan, na nakagibo nin labing  480 milyon na may 270 milyon na pag-download ng mga aki sa laog nin sarong taon. *An Call of Duty: Mobile* ipinublikar sa ibang rehiyon kan Garena, Tencent Games, VNG Corporation asin TiMi Studio Group .
Tataramon na Su'

An **Su' ** (autonym: ) sarong tataramon na Mon–Khmer kan Bahnariko na pigtataram sa Probinsya nin Attapeu, Laos. An sensus kan 1995 Attapeu nagtala nin populasyon na 124 sana an mga parataram sa Distrito nin Sanamsay. An mga awtonimo kan Su' kapareho kan mga Jru' (na midbid kan mga Lao bilang "Laven"), alagad pigkokonsiderar ninda an saindang mga sadiri na sarong separadong grupong etniko (Sidwell 2003:19). Pwede man na igwa nin mga parataram sa Stung Treng Province, Cambodia.

An mga parataram nin Su' nakaistar sa mga dolohan sa mag-ibong na gilid kan Ruta 18, poon Ban Chanto sagkod mga 10&nbsp;km bago an Ban Mai.

## Mga Reperensya

*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Miss International 2025

An **Miss International 2025** iyo an ika-63 na Miss International pageant, na gigibohn sa 27 Nobyembre 2025 sa Tokyo, Hapon.

Si Huỳnh Thị Thanh Thủy nin Byetnam iyo an maputong kan korona kiisay man gumana sa pageant na ini.

## Likod-tanaw
### Lokasyon asin petsa
An Miss International Organization nag'anunsyo kan 24 Marso 2025 na an pageant mangyayari sa Tokyo, Hapon kun saen an nmanggagana kokoronahan sa 27 Nobyembre 2025.

#### Mga Pagsalida
Si Lamis Redissi nin Tunisia orihinalmente na iyo an Miss International Tunisia asin kuta ipadara sa Tokyo bilang entri kan nasyon na ini, imbes pinadara siya para sa kompetensya sa 1987; an United States Virgin Islands kan 2012; An Malta sa 2003, an Turkey kan 2015, an Alemanya kan 2022 asin Angola, Denmark, Greece, Mauritius, Norway, Tunisia asin Zimbabwe ultimong nagsali kan 2023.

## Mga Kag-urumbasan
Sa kan   , an kumpirmadong mga delgado iyo an mga minasunod:

## Mag mag'aboton na mga nasyonal na pageant

## Mga Nota

## Toltolan