Ilham Aliyev

Si **Ilham Heydar oghlu Aliyev** (, ; namundag 24 Desyembre 1961) iyo an ikaapat na presidente nin Aserbayhan, nagsirbe sa pwesto poon pa kan 31 Oktobre 2003.

Ikaduwa sa magturugang asin aki kan si dating lider kan Aserbayhan si Heydar Aliyev, si Ilham Aliyev nagin presidente kan Azerbaijan sunod kan pagkagadan kan saiyang ama, kan ini guminana sa eleksyon na sinasabi patos sa irregularidad asin panloloko. An Aserbayhan palibhasa mayaman sa asayti, nag-pakusog ini sa estabilidad kan rehimen ni Aliyev asin orog na pinayaman an mga namomoon na mga elite sa Aserbayhan, na madali sana sa nasyon na ini magpadrino nin mga masamwang, de garbong mga tiripon internasyonal, asin man magimpluwensya sa mga ibang nasyon.

An pamilya ni Aliyev nagpayaman sa sadiri huli sa mga koneksyon kaini sa mga negosyo kan estado. Sadiri ninda an magkapirang mga banko, mga construction firm, mga kompanya sa telekomunikasyon, asin may mga interes sa negosyo sa asayti asin gas. An yaman kan pamilya natatago sa network nin mga kompanya sa abroad. Siya nangaranan na  "Corruption's 'Person of the Year" kan Organized Crime and Corruption Reporting Project kan 2012. Kan 2017, nabuyagyag na si Aliyev asin saiyang pamilya imbwelto sa inapod na "Azerbaijani laundromat", sarong komplikadong money-laundering na eskima sa pagsuhol sa mga prominenteng politiko sa Europa ngani mawara an mga tuyaw sainda asin magkaigwang positibong imahe an saiyang rehimen.

Dakul na paramasid paghiling ki Aliyev saropng diktador. Siya namomoon komo diktador sa rehimen na maringis; an eleksyon bakong libre asin patas, an poder sa politika konsentradosa kamo0t niya asin kan saiyang pamnilya, korupsyon lakop na gayo, asin mga pagbalga sa deretsong pantawo hayag-hayag mala ta komun an arbitrayong pag'aresto asin pagdetenir sa namamanwaan. Am mga peryodista asin mga NGO dai pigrerespeto asin hayag na inaapi-api. 

An Nagorno-Karabakh Siriplingan padagos sa panahon nin  pagkapresidente ni Aliyev na nagputok sa tunay na gera kontra sa Armenia kan 2020 kun saen an Aserbayhan nabawi an teritoryo sa palibot kan Nagorno-Karabakh na nasakop kan Armenia sa enot na bakbakan sa mga lugar na ini.

## Kaamayi nin buhay/edukasyon
Si Ilham Aliyev aki ni Heydar Aliyev, presidente nin Aserbayhan poon 1993 abot 2003. An saiyang ina si Zarifa Aliyeva sarong  Aserbayhani'ng  optalmologo. Igwa siyang matuang tugang na babae, si Sevil Aliyeva. Kan 1977, Ilham Aliyev nag'entra sa Moscow State Institute of International Relations (MGIMO-MSIIR) asin kan 1982, pinadagos niya saiyang edukasyon komo postgraduate. Kan 1985 nakamit niya an PhD degree sa historya. Poon 1985 abot 1990 si Aliyev naglektura sa MSIIR. Poon 1991 abot 1994, siya namayo sa grupo nin mga pribadong industrial-commercial enterprises. Kan 1994–2003, siya bise-presidente dangan enot na bise-presidente kan SOCAR, an sadiri nin estadong Industriya sa Petroleo nin Aserbayhan na kompanya. Sa poon 1997, si Aliyev presidente kan National Olympic Committee nin Azerbaijan.

## Historya politikal
Kan 1999, si Ilham Aliyev naelehir bilang was deputy chair kan npartidong namomooon an New Azerbaijan Party asin kan 2001, siya naelihir sa pwestong first deputy chair sa   Ikaduwang Kongreso kan Partido. Sa Iikatolong Kongreso kan New Azerbaijan Party ginibo kan 26 Marso 2005, sio Presidente Aliyev asin an first deputy kan Partido unanimong naelehir  bilang chairman sa Partido. An ikaapat asin ikalimang mga Kongreso kan Partido na ginibo kan 2008 asin 2013 siya unanimong inanduyogan sa saiyang nominasyon para sa sunod na termino kan presidente.

Kan 1995, si Aliyev naelehir sa Parlamento nin  Republika nin Aserbayhan; ngapit siya nagin presidente kan National Olympic Committee (asin iyo pa ngonyan).

Kan Agosto 2003, mantang an ama niya  Heydar Aliyev pormal pang iyo an presidente kan Aserbayhan alagad naghehelang asin mayo parati sa mga publikong sibotan, si Ilham Aliyev pignombrahan na Primer Ministro.

## Toltolan