Miorița

An " **Miorița** " (ad. *mioriță*, lit. 'The Little Ewe Lamb'), na pigtransliterar man bilang " **Mioritza** ", sarong lumang Romanian pastoral ballad na pigkokonsiderar na saro sa pinaka-importanteng piyesa kan Romanian folklore . Igwa ining kadakol na bersyon na may manlaen-laen na laog, alagad an bersyon literaryo kan pararawitdawit na si Vasile Alecsandri (1850) iyo an pinakamidbid asin inoomaw. Ini an pinakagurang na midbid na nakasurat na teksto, na nagpukaw nin pagduda na an pararawitdawit tibaad iyo an kagsurat kaini, sagkod na an pagdiskubre ginibo nin sarong bersyon kan mga taon 1790.                                                                                                                                                                           

## Etimolohiya
An tataramon na Romaniano *na mioriță*, na may diminutibong hulapi na *-ița*, iyo an diminutibong porma kan **' na boot sabihon 'ewe lamb',  kun kaya, an literal na kahulugan iyo an "sadit na ewe lamb". May mga nagtradusir kan titulo bilang " **An Lambkin** ". 

== Sumaryo ==
An sumaryo na nagsusunod sa istorya kan rawitdawit ni Alecsandri iyo an minasunod: 

Tolong pastor, an saro sarong Moldovan, an saro pa sarong Transilvanian (  ) [ a ] asin an ikatolo sarong Wallachian/ Vrancean, na nagtiripon mantang nag-aataman kan saindang mga aripompon nin mga karnero.  

Sa aripompon kan mga Moldovan, igwa nin sarong hayop na itom an barahibo  (o itom an tuldok  ) asin hayop na itom an nguso (o tibaad may mga laad na abohon  ). Ini sarong enkantado na kordero na babae na tataong magtaram, asin ini nagpapaaram sa kagurangnan kaini na an duwa pa nagbabalak na gadanon siya tanganing mahabon ninda an saiyang mga hayop (karnero, kabayo, ayam).  An pastor nagdemitir sa kapaladan kan saiyang sadiring kagadanan,   asin nagtutukdo sa kordero na sa pangyayari kan saiyang paggadan, an kordero dapat na magduman asin hagadon sa saiyang mga paragadan na ilubong an saiyang bangkay sa may toril nin mga karnero (toril nin mga karnero;    ).   An babaeng karnero dapat man na magsabi sa gabos niyang ibang karnero na siya nag-agom nin sarong prinsesa sa laog nin sarong kasal na inatenderan kan mga elemento kan naturalesa, na minarkahan nin sarong nahuhulog na bitoon,  an kosmikong pangyayaring ini na may mga elemento nin kasal nagrerepresentar kan bisyon kan pastor na Moldova sa kagadanan. 

Hinahagad man kan pastor na an saiyang tolong instrumento—sarong sadit na plawta  o pipa nin pastor   gibo sa beech, saro pang tubo nin plawta na gibo sa tulang, asin an ikatolong tubo nin plawta gibo sa elderwood —ilubong sa kataed kan saiyang payo, tanganing kun maghuyop an doros, magtugtog an mga plawta asin magtiripon an mga karnero.    

An rawitdawit nagtatapos sa instruksyon kan pastor para sa karnero na babae na magin mensahero sa saiyang naggugurang nang ina: siya dapat na sabihan kan parehong istorya, na siya nagduman tanganing magpakasal sa sarong prinsesa sa trangkahan kan langit (o magpakasal sa Itom na Daga sa nagkapirang bersyon  ). 

== Mga pinagkukuanan nin teksto ==
An pastoral ballad ipinasa sa sarong lakop na lugar sa mga probinsya kan Romania,  na an Moldavia iyo an pinakasentro.  Igwa nin labing sangribong bersyon na nakolekta, an pinakamidbid asin pig-oomaw iyo an paggibo giraray ni Vasile Alecsandri na ipinublikar kan tiglipot kan 1850,   tibaad direktang nakolekta gikan sa mga paratugtog sa tinampo.  An paghihingako na si Alecu Russo iyo an nagdiskubre kan balada na nagtao kan materyal sa pararawitdawit  nagin sakop nin pagduda, nin huli ta mayo nin nakua sa mga papel ni Russo tanganing patunayan ini. 

Sarong bersyon na naenot ki Alecsandri nin pirang dekada an nagluwas kan 1991, na nakasurat sa mga journal ni Gheorghe Șincai poon kan enot na kabanga kan mga taon 1790. An bersyon ni Alecsandri bakong lubos na iba digdi, kaya nag-eestablisar na igwa nanggad nin orihinal na mga base na teksto na makukua niya kan panahon na idto tanganing gibohon giraray, imbes na kaipuhan niyang gibohon giraray an balada hale sa bilog na tela. 

Ipinahayag man na an balada gikan sa distrito nin Vrancea,  alagad an papel kan paragadan na pastor na Vrancean sinalidahan nin sarong pastor na Judio sa mga midbid na Vrancean na mga variant kan balada.  An balada nangyayari sa lambang probinsya nin Romania (kaya man sa Oltenia asin Bessarabia ), asin an mga pangaran (mga nasyonalidad) kan mga pastor asin mga detalye heograpiko nakadepende sa lokalisasyon.  An bersyon kan Transylvanian kulang sa clairvoyance kan kordero alagad nagpapadanay kan huring kagustuhan manungod sa mga bagay na ilubong asin kosmikong kasal. 

=== Mga Traduksiyon ===
Sarong prosa na traduksiyon sa Ingles, " **Miora** ", an nagluwas sa ''Doĭne: Or, the National Songs and Legends of Roumania'' (1853) ni EC Grenville Murray .   Sinundan ini kan mga berso ni Lord Henry Stanley (1856) sa Ingles siring man sa Pranses.  

Sarong traduksiyon ni NW Newcombe an inimprenta man sa ''Colloquial Romanian'' (1945) ni Grigore Nandriș .   An balada pig-tradusir man sa irarom kan titulong " **Mioritza: An Awit kan mga Karnero, an Enkantado na Ewe** " ni Octavian Buhociu ( ''An Paraiso Pastoral: Romanian Folklore'', 1966).  An mga traduksiyon kan Pulitzer Prize -winning na pararawitdawit na si William D. Snodgrass nagluwas sa ''Miorița'' (1972),  ''Cinci Balade Populare.'' ''Limang Folk Ballads'' (c. 1993) asin ''Selected Translations'' (" **The Ewe Lamb*' ", 1998).  Sarong traduksyon ni Ernest H. Latham Jr. an ipinublikar sa sarong libro nin gramatika ni Doca kan 1995;  An bersyon ni Latham (kaiba si Kiki Skagen Munshi bilang co-translator) nagluwas sa saiyang 2020 na monograpiya sa rawitdawit. 

== Sa ibang kultura ==
An mga Csángós asin an mga Hungarian kan Transylvania midbid an balada bilang *Szép Fejér Juhászka* ( Hungarian : An Magayon na Puting Pastor). An istorya manungod sa sarong pastor na pigdulok nin tolong estranghero (mga parahabon, mga Tatar, mga pastor na Wallachian, mga paraataman nin orig) na gusto kan saiyang mga karnero. Sa pagmati na an kagadanan naghahalat saiya, hinagad niya sainda na ilubong an saiyang *sültü* (plawta nin pastor) sa kataid niya (tanganing kun huhuyopon ini kan doros, madangog siya kan mga tawo) asin sabihan an saiyang ina na siya "agom kan mantika kan daga asin kan tugang na babae kan saldang". 

== Analisar ==
Sarong komprehensibong pag-aadal an ginibo ni Adrian Fochi ( *Miorița*, 1964), na nagtipon nin 538 na halimbawa kan balada tanganing iilustrar, na may dagdag na mga fragment asin variant.  

Si Miorița nabisto bilang saro sa apat na mga mito na pundasyon na ginamit bilang tema sa mga rawitdawit na taga-Romania, susog sa pag-analisar ni George Călinescu (1941).   

Dawa ngani an rawitdawit puwedeng mahiling bilang sarong halimbawang tradisyonal na Kristiyanismo, an boot sabihon, an pagbirik kan ibong na pisngi,  nahihiling ni Mircea Eliade an "kosmikong Kristiyanismo" na nagtatrabaho, an boot sabihon, "an kapasidad na haleon an garo baga dai na maremedyohan na mga resulta nin sarong makaturotristeng pangyayari sa paagi nin pagsingil sainda nin mga halaga na dai pa pigdududahan kaidto".  An bogkos kan tawo sa Kalikasan pigduduon: an "mistikong pakikisumaro" na ini iyo an nagpapangyari sa pastor na malampasan an saiyang kapaladan.  An bogkos na ini sa Kalikasan pigtataram man sa mga termino kan "kosmikong pag-agom" o "mioritikong pag-agom". 

== Pamana ==
An Miorița ballad pinagsumaryo asin pinag-olayan ni Mircea Eliade sa *Zalmoxis, The Vanishing God* (1972),  asin igwa nin pundamental na papel sa saiyang nobelang *The Forbidden Forest* .

An rawitdawit mahiwas na kinotar ni Patrick Leigh Fermor sa saiyang pagkasaysay  kan ikaduwang parte kan sarong pagbaklay na nagbabaklay hale sa Holland pasiring sa Constantinople kan 1933–34. Kaiba niya an sarong parsial na traduksiyon kan rawitdawit na inaapod niyang "ramshackle alagad medyo eksakto", na natapos sa laog nin halawig na pag-istar sa Sirangan na Romania bago an Setyembre 1939.

An Miorița parateng pigtutukoy sa nobelang Marcus Sedgwick *na My Swordhand is Singing* (2006). 

== Mga nota sa paliwanag ==

# Romanian *ungurean* is not actually "Hungarian"; rather, it means "someone from Hungary-land", i.e. a Romanian residing in the Hungarian-ruled portion of Transylvania, thus construed as "Transylvanian". The word is *Ungur* for 'Hungarian'.
# Newcombe's translation gives "black sheep", yet the footnote glosses *lău* (m.), *laie* (f.) as 'gray'. The term *lai* is defined as "sheep with black or gray wool; wool (of inferior quality) sheared from such sheep" in one dictionary (cf. [[Heimann Hariton Tiktin|Titkin]]'s Romanian-German) and as "black or spotted/speckled with black" in another.
# While [[Miorița#CITEREFNandriș1945|Nandriș (1945)]], p.&nbsp;292 glosses "bucălău" as "with black mouth (of sheep)", this is listed as a secondary sense (with *Miorița* given as usage example) in Titkin's Romanian-German dictionary, where the primary sense given is "(of sheep), with black or gray fur". [[Iorgu Iordan|Iordan]]'s dictionary defines it as "one or both cheeks being *lăi* (=gray)". It is applied to depigmentation on the scalp and tail in one agricultural science paper.
# This term (*fluier* + diminutive suffix *-aș*) denotes 'little flute', but also 'little piper/whistler' as well.
# So here it is indicated that the *fluieraș* is an instrument for gathering herds by sound in [[animal husbandry]]. It has been remarked that the hero [[Făt-Frumos]] similarly owns a bone pipe, used to summon his animal helpers. But the shepherd's flute (*fluieraș*, *tilincă*) is a musical instrument as well, accompanying the performance of the *doina*.
# He will marry the princess "*Pe-o gură de rai* (at heaven's gate)", which echoes the opening lines of the ballad *Pe un picior de plai, /Pe-o gură de rai''", printed on a Moldavian banknote. This is translated "Near a low foothill / At Heaven's doorsill" by Snodgrass and "To the meadow's edge /To heaven's gate" by Latham. "On a low hillside /Where the heaven spreads wide" is how Newcombe rhymed the couplet, but the footnote indicates that the latter signifies "like the entry into paradise".
# In former Yugoslavia and Macedonia also.
# The other three being the zburător (sburător) myth, the Trajan and Dochia myth, and Meșterul Manole.

## Mga Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* Miorița - sa Ingles (translasyon ni WD Snodgrass )
* Miorița - sarong bersyon na bokal, na kinakanta ni Grigore Leșe (sarong .asf na file)