Graciela Iturbide

Si **Graciela Iturbide** (namundag kan Mayo 16, 1942)  sarong Mehikanong retratista. An saiyang obra ipinahiling sa bilog na kinaban, asin kabali sa kadakol na mga mayor na koleksyon kan museo arog kan San Francisco Museum of Modern Art asin The J. Paul Getty Museum. 

## Biograpiya
Si Iturbide namundag sa Siyudad nin Mehiko, Mehiko kan 1942,  sa tradisyonal na mga magurang na Katoliko. An pinakamatua sa labing tolong aki,  nag-adal siya sa eskwelahan na Katoliko asin nabantad sa potograpiya sa amay na edad. An saiyang ama nagkua nin mga ritrato saiya asin sa saiyang mga tugang, asin nakua niya an saiyang enot na kamera kan siya 11 anyos. Kan siya aki pa, an saiyang ama ibinugtak an gabos na retrato sa sarong kahon; Si Iturbide kan huri nagsabi: "sarong marahayon na kaogmahan an magduman sa kahon asin hilingon an mga retratong ini, an mga memoryang ini." 

Inagom niya an arkitektong si Manuel Rocha Díaz kan 1962 asin nagkaigwa nin tolong aki sa laog nin walong taon: mga aking lalaki na si Manuel asin Mauricio, asin sarong aking babae, si Claudia, na nagadan sa edad na anom kan 1970. Si Manuel sarong kompositor asin artista sa tanog asin nagtukdo na sa California College of the Arts .  Si Mauricio nagsunod sa saiyang ama asin nagin sarong arkitekto. 

## Karera sa potograpiya
Kan 1970 si Iturbide nagbalik sa potograpiya pagkagadan kan saiyang anom na taon na aking babae na si Claudia. Nag-adal siya sa Centro Universitario de Estudios Cinematográficos sa Universidad Nacional Autónoma de México sa intensyon na magin direktor nin pelikula. Narealisar niya kun gurano siya kaakit sa potograpiya, na iyo an lugar nin kadalubhasaan ni Manuel Álvarez Bravo . Siya sarong paratukdo sa unibersidad siring man sarong cinematographer, retratista, asin sunod na nagin saiyang mentor.  Nagbiyahe siya kaiba si Bravo sa pag'oltan kan 1970 asin 1971 asin nanodan na "igwa pirming panahon para sa mga ritrato na gusto mo."  Kan 1971 tinawan siya nin W. Eugene Smith Grant, asin sarong iskolar sa Guggenheim College. 

### Estilo asin impluwensya
Si Iturbide nagreretrato kan aroaldaw na buhay, haros bilog na itom-asin-puti, na nagsusunod sa saiyang pag-usyoso asin nagreretrato kun nahihiling niya an saiyang gusto.  Nainspirar siya kan potograpiya ni Josef Koudelka, Henri Cartier-Bresson, Sebastião Salgado, asin Manuel Álvarez Bravo.  An saiyang mga retrato sa sadiri orog na nagpapahiling asin nagpapahiling kan impluwensya ni Bravo asin nagtutugtog nin kabagsikan asin atensyon sa detalye.  Si Iturbide naglilikay sa mga tatak asin inaapod an saiyang sadiri na kasabwat kan saiyang mga sakop.  Sa saiyang paagi nin pakikipag-ulay sa mga pigreretrato niya, tinutugutan niya daa na mabuhay an saiyang mga subject, na nagpoprodusir nin mga poetikong retrato.  Nagin interesado siya sa aroaldaw na buhay kan mga katutubong kultura asin mga tawo kan Mehiko (an Zapotec, Mixtec, asin Seri  ) asin nakaretrato nin buhay sa Siyudad nin Mehiko, Juchitán, Oaxaca asin sa linderos kan Mehiko/Amerika (La Frontera). Sa pagtutok sa identidad, sekswalidad, mga kapiyestahan, mga ritwal, aroaldaw na buhay, kagadanan, asin mga papel kan mga babae, an mga retrato ni Iturbide naghahatid nin mga biswal na istorya nin mga kultura sa danay na mga panahon nin transisyon. Igwa man nin pag-iribahan sa laog kan saiyang mga imahe sa pag-ultanan kan buhay sa syudad asin sa bukid, asin buhay na katutubo asin sa modernong buhay.  An mayor na pighahaditan ni Iturbide iyo an pagsiyasat asin pagsiyasat kan saiyang sadiring kultural na kapalibutan.  Ginagamit niya an potograpiya bilang paagi nin pagsabot sa Mehiko; pinagsasaro an mga katutubong gawi, mga gawi na inasimila kan Katoliko asin an komersyo sa ibang nasyon sa ekonomiya sa irarom nin sarong sakop.  An kritiko sa arte, si Oscar C. Nates, ilinadawan an obra ni Iturbide bilang "antropoetiko." 

### "Angelitos"
An nagkapira sa pinakaenot na mga obra ni Iturbide may labot sa pagdokumento kan mga angelito, mga saradit o omboy na aki na nagadan, asin an saindang paglobong. Si Iturbide nagin praktikal na nahuhumaling sa kagadanan, kadaklan sa saiyang mga imahe gikan sa panahon na ini iyo idtong mga sementeryo o mga pamilya na pasiring sa sarong sementeryo. Sa ibong kaini, an kritiko sa arte na si Oscar C. Nates nagsabi na an kagadanan sa mga retrato ni Iturbide bakong mamundo, kundi poetiko.  Napundo sana an pagka-obsesyon ni Iturbide sa kagadanan kan makasabat siya nin sarong bangkay nin sarong lalaki kan nagsusunod sa sarong pamilya tanganing ilubong an sarong *angelito.* Ini an nahiling bilang senyales ni Iturbide na maghali sa pagdokumento sana kan kagadanan.

### "Mujer Ángel"
Kan 1978, si Iturbide pigsugo kan etnograpikong arkibo kan National Indigenous Institute of Mexico na magtrabaho sa sarong serye manungod sa mga Seri Indians kan Mexico – sarong grupo nin mga parasira na nakaistar sa disyerto kan Sonora sa gilid kan linderos kan Arizona/Mehiko. Yaon siya sa Punta Chueca sa laog nin sarong bulan asin kabangang bulan na nagtatrabaho sa serye. Igwa nin mga 500 katawo sa laog kan komunidad. Mantang nagtatrabaho para sa seryeng ini na an saiyang retrato na inaapod na "Mujer Ángel" kinua.  An imahe naglaladawan nin sarong babaeng Seri mantang nasa sarong ekspedisyon pasiring sa sarong kuweba na may mga katutubong pintura. An babae "garo baga kaya niyang maglayog pasiring sa disyerto" asin may darang tape recorder na saiyang ipinalit sa mga gibo sa kamot sa mga Amerikano.  An "Mujer Ángel" ginamit kan grupong metal na may pulitika na Rage Against the Machine para sa saindang single na " Vietnow " kan 1997. An "Mujer Ángel" asin an seryeng Seri People parte kan Museum of Fine Arts 2019 na eksibisyon nin potograpiya na "Graciela Iturbide's Mexico". 

Kan 1979, si Iturbide hinagad kan pintor na si Francisco Toledo na retratohon an mga tawong Juchitán na parte kan kulturang Zapotec na tubong Oaxaca, Mehiko. Ini tradisyonal na sarong matriarkal na sosyedad kun saen an mga babae independiente sa ekonomiya, politika, asin sekswal. An mga babae an nagpapadalagan kan merkado, asin an mga lalaki dai tinutugutan na maglaog apwera sa mga lalaking bakla, na inaapod nindang "muxes" sa tataramon na Zapotec .  An eksperyensya na ini bilang sarong retratista iyo an nagbilog kan mga pananaw ni Iturbide sa buhay, asin dawa ngani si Iturbide nagtutok sa papel kan babae sa bilog na Mehiko kun nagkukua nin mga retrato, bako pa man giraray siyang sarong peminista, siring sa pinatutunayan kan saiyang kotasyon: “An sakong mga retrato bakong politikal o peminista alagad ako kun kaipuhan kong magin.” Si Iturbide nagtrabaho sa seryeng ini sa laog nin haros 10 taon, na natapos kan 1988. An koleksion na ini nagbunga kan librong *Juchitán de las Mujeres.* 

### "Nuestra Señora de Las Iguanas" asin "Magnolia".

An nagkapira sa mga inspirasyon para sa saiyang masunod na obra gikan sa saiyang suporta sa mga kawsang peminista. An saiyang bantog na retrato,  "Nuestra Señora de Las Iguanas" (Nuestra Señora de los Iguanas) gikan sa saiyang photo essay na "Juchitán of the Women (1979–86)" na kinua man sa Juchitán de Zaragoza .  An icon na ini nagin popular kaya igwa nin estatuwa kan babaeng ini na ginibo sa Juchitán siring man mga mural asin graffiti.  An mga paragibo nin pelikula na si Susan Streitfeld asin Julie Hébert ginamit an retratong ini bilang sarong icon sa saindang pelikula na *Female Perversions* (1996).  : 4 An "Nuestra Señora de Las Iguanas" parte man kan eksibisyon kan serye kan 2019 sa Museum of Fine Arts sa Boston : Graciela Iturbide's Mexico.  An mga pagkumpara ginibo sa pag-ultanan kan "Nuestra Señora de las Iguanas" ni Iturbide asin kan La Virgen de Guadalupe, na nagpapahiling nin sarong katutubong babae gikan sa Juchitan bilang sarong pag-awit kan La Virgen kan Guadalupe, an imahe nagseserbing pagirumdom kan mga kasakitan asin inhustisya na inagihan kan mga katutubong komunidad sa Mehiko.  Alagad, an saiyang trabaho sa Juchitán bako sana manungod sa mga babae, ta pigretrato man niya an "Magnolia", sarong retrato nin sarong tawong bakong binary na nakasulot nin bado asin pighihiling an saindang sadiri sa sarong salming.

**"Juchitan de Las Mujeres"**

Si Iturbide nagmukna kan seryeng ini sa pag'oltan kan mga taon nin 1979 sagkod 1989 kan siya nagin enkantado sa komunidad na nakasentro sa mga babae kan mga Zapotec Indians, na namumugtak sa estado nin Oaxaca sa Timog Mehiko; an pinakapurong katutubong komunidad sa Mehiko.  Nanompongan ni Iturbide na nakapupukaw na marhay an katalingkasan sa politika, sekswal, asin ekonomiya kan mga babaeng ini. 

An paagi nin pagdokumento ni Iturbide bakong arog kan ordinaryong pararetrato nin distansya. Imbes, si Iturbide nagtao nin panahon na mamidbid an mga babae sa personal na lebel. Sa paggibo kaini, nakua ni Iturbide an saindang tiwala asin permiso na retratohon sinda. Sa saindang tiwala, si Iturbide inimbitaran na mag-film kan kadaklan kan saindang mga pribadong selebrasyon asin siya nagin exposed sa mga tawong Zapotec sa paagi kan mga mata kan mga katutubong kababaihan.  An trabaho ni Iturbide sa Juchitan nakatabang na magdara nin bagong entusiasmo kan mga tawong Mehikano para sa mga katutubong komunidad kaini asin nakatabang na magdara nin bagong alon nin feminismo sa nasyon. 

An mga paradalan pwedeng mag-eksplorar nin mga imahe kan serye ni Iturbide na "Juchitan de Las Mujeres" sa saiyang website .

## Mga Premyo

* 1987: W. Eugene Smith Grant gikan sa W. Eugene Smith Memorial Fund 
* 1988: Guggenheim Fellowship gikan sa John Simon Guggenheim Memorial Foundation 
* 1990: International Grand Prize, Hokkaido, Hapon 
* 1991: Award Recontres Photographiques, Arles, France 
* 1998: Enot na premyo, Mois de la Photo, Pransya 
* 2008:
** Hasselblad Foundation Photography Award 
** Premyo Nasyonal para sa Sining : Pinong Arte 
* 2021: Pambihirang Kontribusyon sa Potograpiya, Sony World Photography Awards 
* 2022: Induksyon sa International Photography Hall of Fame and Museum 

## Mga Toltolan