open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margaret Leijonhufvud

Si Margaret Leijanhuvud (née Margareta Eriksdoter; Reyna nin Sweden puon 1536 sagkod 1551 paagi sa pag - agom ki Hading Gustav I. Nag ganap sya sa pulitikal na papel bilang parasuportar, asin an parapangultanan kan Hadi. 

## Biograpiya

### Kaamayi kan buhay
Si Margaret Leijonhuvhuud myembro kan saro sa pinakanobleng pamilya sa Sweden: An inot na grupo nin mga Sueco na nobleng Sueco (an ngaran na Lion's Head), mantang aki ni Erik Abrahamnhuvhuud, sarong lalaki na ginadan sa grabeng garadanan sa Stockholhm, asin Ebriktterdo Vasa, an ikaduwang pinsan kan hadi nin Gustav.[1] Si Liejoufuud.

### Pag - agoman
Kan 1535, an Hadi nabalo ni Catherine kan Saxe-Lauenburg asin nagwalat nin saro sanang lehitimong aki asin paramana. Ibinilang na kaipuhan an bagong kasal para sa Hadi, asin an desisyon nya na pumili nin aagomon sa tahaw kan nobleng mga tawo ipinaliwanag paagi sa pangangaipo na magkaigwa nin panlaog na suporta asin mga kaalyado sa tahaw kan mga noble para sa saiyang pamamahala, asin huli sa politikal asin relihiyosong mga kadipisilan, kaiba an dakulang gastos asin panahon, na kalabot sa pakikipagnegosyar sa pag - agom sa ibang mga prinsipe.

### Reyna
Si Reyna Margaret tinawan nin marahayon na istorya sa magkakakontemporanyong mga dokumento siring man sa kasaysayan, asin inaapod na intelihente asin magayon; inilaladawan sya bilang maimbod na agom na babae na nungkang minaltrato an saiyang impluwensya, bilang responsableng magurang, ekspertong namamahala sa palasyo asin pamilya kan hadi, asin bilang madinamayon na pilantropo kan mga dukha asin nangangaipo.    An pag - agoman ilinadawan na maogma, asin an hadi dai man lamang midbid na nagin bakong maimbod sa saiya.

## Mga aki

# John III (Johan III) (1537–1592), Duke of Finland, King of Sweden 1567-1592
# Catherine (1539–1610), wife of Edzard II, Count of East Frisia
# Cecilia (1540–1627), wife of Christopher II, Margrave of Baden-Rodemachern
# Magnus (1542–1595), Duke of Västanstång (western Östergötland) and Count of Dal (Dalsland), mentally ill
# Karl (1544-1544)
# Anna (1545–1610), wife of George John I, Count Palatine of Veldenz
# Sten (1546–1547)
# Sophia (1547–1611), wife of Duke Magnus II of Saxe-Lauenburg, who was nephew of Catherine of Saxe-Lauenburg
# Elizabeth (1549–1597), wife of Christopher, Duke of Mecklenburg-Gadebusch
# Charles IX (Karl IX) (1550–1611), Duke of Södermanland, Närke, Värmland and northern Västergötland, Regent of Sweden 1599-1604, King of Sweden 1604-1611

## Mga toltolan

* Carl Silforlspo: Vadstena closters nasa itaas kanbörds-w utgiftsbok (An tala kan Vadstena Abbey) (Swedes).Vstena kilos na mga klobörds-lifts-liftsk)
* Wilhelmina Stʹlberg, P. G. Berg: Si Anteckingar svenska qvinor (Notes of Suecong mga babae) (sa Sweden).ה. Amteningar svenka shvenkaqnor
* Karin Tegenborg Falkdalen (2010). Vasadöttrarna (An Vasa Dayers). Falun: Historiska Media.  ISINO 978-918573-876 (Sa Sweden). &.978-918-8573-876
Christina Gyllenstierna

Si Christina Nildoter Gyllenstierna kan Fogelvik (Sweko: Kristina o Kerstin: 1494 - Enero 1559, Hörsingsolm Castele) sarong Suecong nobleng tawo. Nagpakasal sya sa Suecong rehente na si Sten Sture na nguhod, asin pinanginotan an Suecong pagtumang sa Kristianong II nin Denmark pagkagadan kan saiyang agom. Kan panahon nia mismo inapod sana sia na Fru Kristina ('Lady Christina), alagad namidbid sia sa kasaysayan bilang "Kristina Gyllenstierna" huli sa harong nin pagigin noble.

## Paghadi kan Sten Sture
Kan 1512, sinalidahan ni Sten Sture an saiyang ama bilang inilehir na reyna nin Sweden pagkagadan nya. Durante kan peryodong ini, si Denmark, Norway asin Sweden pormal na kabtang kan Unyon sa Kalmar paagi sa personal na pagsasaro sa irarom kan hadi nin Denmark, alagad an totoo, an Sweden sarong aktuwal na kahadian na independyente sa irarom kan "Regents" (Sew. ksföstrdrea) propyong mga noble na inilehir tanganing mamahala.

## Stockholm Bloodbath
Kan Nobyembre 1, si Kristyano II ipinahayag na Christian I kan Sweden, na sinundan kan saiyang koronahan sa Storkyrkan kan nakabalik na arsobispo na si Gustav Tolle kan 4 Setyembre. An koronasyon sinundan nin tolong aldaw na kaorogmahan na inatenderan kan nobleng Sueco, na durante kaiyan nagbayle sia kaiba ni Christina sa sarong bola.

## Denmark
Si Christina ibinilang na bihag sa Stockholm Castele sagkod kan Agosto 1521, na pakatapos kaiyan an saiyang mga aki, ina, asin sa katapus-tapusi sya gabos ibinalyo sa labi - labi karaot na*[[:en:Blåtårn|Blåtårn]]* ("Blue Towern") kan Copenhagen Castle kaiba an dakol na ibang babae asin aki na konektado sa paggadan sa Stockholm Bloodbath, sa tahaw kan saiyang kabangang tugang na babae na si Cecilia asin Emerentia asin Margareta. Si Christina mismo asin an saiyang mga aking babae uminiba sa sainda duman kan Setyembre.

## Hilingon man igdi

* Si Mette Dyre
* Todo nin Brita
* Total na Imburg
* Si Anna Leuhusen

## Mga tala
 

## Mga reperensya

* Mga marka, יke: Alla Sveniges entingar (Gabos na reyna nin Sweden).
* Svenskt Biografiskt Lexikon (SBL), ced-skiva, banda 17 (Suebeng biograpikong Dictionary)
* Si Kristina Nilsdoter Gyllenstierna, nag - uurog - udog: sa ibaba: 13412, an Svenskt biografikt lexikon (sa v Hans Gillingstam), hˈmtad 2015-03-10. sa ibaba: 13412

## Mababasa pa lalo

* Kristina Nilsdotter Gyllenstierna at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon
Jil Sander

Si **Heidemarie Jiline "Jil" Sander** (; pinangaki kan Nobyembre 27, 1943 sa Wesselburen) Aleman na paradisenyo nin moda asin nagmukna nin tindahan na Jil Sander .

## Biograpiya

### Kaamayan kan saiyang buhay asin edukasyon
nagklase si Sander sa Krefeld School of Textiles (Class 1963) sarong foreign exchangena estudyane sa University of California, Los Angeles (1963–64). Pakatapos sa UCLA, naglipat siya sa New York bilang parasurat nin manungod sa moda sa magasin. Sa edad na 21, nagbalik siya sa Hamburg para ibanan ang saiyang mga tugang pakatapos na magadan an saindang ama sa edad na 52.

### An saiyang fashion house

Minukna ni Sander an saiyang  fashion house na Jil Sander saRotherbaum, Hamburg, Germany kan 1968 gamit an makinang pantahi nin saiyang ina. An saiyang enot na koleksyon para sa Hoechst, sarong kemikal na kompanya gamit an telang trevira. Kan 1973, niluwas niya an saiyang koleksyon na saiyang ngaran man sana.

Npangganahan niya an enot niyang koleksyon na Jil Sander Paris collection na pinahiling sa Plaza Athénée kan1975 asin nakalista an saiyang kompanya sa Frankfurt Stock Exchange matapos an taong 1980. Nag-asenso siya kan taong 1980 asin 1990, dangan nakakuang atensyon sa internasyunal, arog ni Linda Dresner na kan panahon igwang botik ni Sander boutique Park Avenue sa New York asin Joan Burstein of Browns sa London. Kan 1995, an grupo ni Jil Sander naikurit na igwang $114 milyon na benta.

## Mga onra
Natawan si Sander nin Bundesverdienstkreuz kan Federal Republic of Germany sa saiyang mga naginibo sa industriya nin moda.

Kabali siya sa saro sa matibay magsulot nin bado na nasa 50 na edad nin *[[The Guardian]]* kan Marso 2013. Si Sander inaapod na "Queen of Less".

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* Infomat Who's Who: Jil Sander (last update: 1997)
* Portrait Jil Sander, 2004
Adenike Oladosu

Si **Adenike Tipilope Oladosu** (namundag kan 1994) sarong aktibista sa klima sa Nigeria, eco-feminista asin inditor kan mobimyentong Byernes sa Nigeria. Sia nag - espesyalista sa pagkapantaypantay, katiwasayan asin katoninongan sa bilog na Aprika, nangorogna sa rehiyon nin Lake Chad.

## Pagka-inaki asin edukasyon
Si Oladosu taga-Ogbomosho sa estado nin Oyo. Inako nya an saiyang edukasyon sa GS Gwagwala Abuja, dangan nagpadagos sa Unibersidad nin Agrikultura, Markurdi kun sain nakua nya an inot na grado nin klase sa Agrikultural Economics.

## Gawad asin pagbisto

* 22 Laen - laen na tingog sa Twitter Day kan Earth Day by Amnesty International
* 15 An embahador kan klima sa Aprika

## Mga reperensya

## Panluwas na mga link

* Adenike Oladosu on Twitter
*
Elise Ottesen-Jensen

Si Elise Ottesen-Jensen, midbid man bilang si Ottar, (2 Enero 1886 – 4 Setyembre 1973) sarong Amihanan na edukador sa sekso, peryodista asin anarkista, na an panginot na misyon iyo an makikilaban para sa deretso nin mga babae na masabotan asin kontrolon an sadiri nindang hawak asin sekswalidad. Saro siyang miyembro kan Suecong anarcho-syndicalist unyon Central Organization kan trabahador kan Sweden.ה. Ibinibilang sya kan saiyang mga parasunod na payunir sa langtad nin mga deretso asin feminism.

## Buhay asin karera
An aking babae nin sarong bicar, si Ottar namundag bilang si Elise Ottesen sa munisipalidad kan Hהyland (iba sa Sandnes kan 1965) sa distrito nin Rogaland, Norway.Elise Ottesen.Hylands. Sya si Immanuel Ottesen asin Karen Arselle Essendrop kan ika - 17 aki nya, asin siring kan nakaugalian na nya sa Norway kan panahon na idto nginaranan syang Elise kasunod kan saiyang tugang na babae na nagadan bilang omboy kan nakaaging taon. An ngaran na Ottar iyo an saiyang peryodistang pseudonym asin pinahalipot an saiyang ultimong ngaran, alagad iyan man an pagkasambit sa hepe del Norteng Viking Ohere kan Hëlogaland (Norwegiano: Ottar fra Hʹlogaland).

## Bibliyograpiya

* Ovèlkomna naguguyod: Oth ort sagkod sa kvinnorna (1926). et oma sagkod sa kvinnorna
* Könslagarna nag - aalok nin (1928).
* Mènnisor enöd: Det seksuella örkrets (1932). Nag - aalok nin murkret an Det sexuella mörkrets
* Seksuwal na pasalimbad (Sa Sexualvet i y sa presenteng panahon, na rinebisar kan Arne Tallberg, 1944).
* An barnet sa bartolina (1945).
* ABC sör et lckliget &ktenskap (na igwa si Nils Nielsen, 1947).
* Ocht skrev (1965).
* Buhay na vidare (19666).
* Si Arbetarrörelsen - mönnens eller eller ller llensklighetens rörelse? (sarong piling mga artikulo sa Arbetaren asin Brand kan 1920, ni Ingrid Prinder, 1980).

Dai ipinublikar na gibohon:

* An mga artsibo hale sa Riksförbund för för sexell nagsusutsut, sa Arbetarrörelsens arteliv biliot biliotek.[1] Si Riksförbund sexeld sexed.
* Si Elise Ottesen-Jensens korrespondanse cliperkiv, sa Planned Parenty Federation of American Libreriya.

## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
'''
Adélaïde Charlier

Si **Adélade Charlier** (namundag kan 2000/2001) sarong aktibista sa klima, asin saro sa mga lider kan School strike for climate.  Nagtipon sya nin deklarasyon para sa mga Guardian. Sya nginaranan na Ambassador of Conscience kan Amnesty International.

## Buhay
Nag - aadal sia sa Collège Norre-Dame de la Paix sa Namur. Kan 2019, kaiba si Anuna De Wever, saro sya sa naghaman kan  ‘Youth for Climate’ movement. " Nag - organisar sia nin mga climate marches sa Belgium.

## Susugan
Alexandria Villaseñor

Si **Alejandria Villaseñor** (namundag kan Mayo 18, 2005) sarong Amerikanong aktibista sa klima na nag - iistar sa Nueva York. An sarong parasunod kan Fridays for Future movement asin kan kapwa aktibista sa klima na si Greta Thunberg, si Villaseñor saro sa kagtugdas kan US Youth Clime Strik asin kagpundar kan Earth Upresing.

## Biograpiya
Namundag si Villaseñor kan 2005 sa Davis, California, kun sain sya nagdakula. An pamilya nagbalyo hali sa amihanan na California pasiring sa Nueva York durante kan 2018. Latina si Villasenor. An saiyang pangaturugan iyo an sarong aldaw makatrabaho para sa Naciones Unidas.

## Aktibismo
An pakikilaban ni Villañor para sa paghiro sa klima napukaw kan sya madakop sa sarong panganorong aso poon kan Nobyembre 2018 Camp Fire sa California durante nin sarong pagsungko sa pamilya. Bilang sarong may hilang na asthma, sya nagkahilang sa pisikal, na durante kaiyan siniyasat nya an klima na minabangon asin an temperatura nakakontribuwir sa pagigin pirmi kan kasolo. An saiyang ina, si Kristin Hogue, nakalista sa programa kan M.A. sa Clima asin Sosyodad sa Unibersidad nin Pilipinas asin Villaminar kun minsan nag - eeskwela kaiba kan saiyang ina, kun sain naaraman nya an pundamental na pagbabago sa syensya sa klima. Dai naghaloy pagkatapos kaiyan, uminiba sya sa tsapter nin Zero Hour, sarong grupo nin mga aktibista sa klima na kinababalihan nin mga hoben na Amerikano.

## Susugan
Aurora Quezon

Si **Aurora Antonia Quezon** (née **de Aragon y Molina**; Pebrero 19, 1888 – Abril 28, 1949) iyo an agom kan Presidente kan Filipinas na si Manuel Luis Quezon asin an "First Lady" kan Filipinas poon 1935 hasta 1944. Maski ngani pigbibisto siya bilang an ikaduwang First Lady kan Filipinas, siya talaga an pinakaenot na agom kan sarong Filipinong presidente na pig-apud kaini, an honoripikong dae pa aram sa Filipinas bago magtukaw si Quezon. Padangat kan mga Filipino, si Quezon iyo aktibo sa mga humanitaryong aktibidad asin nagsirbe man bilang pinakaenot na Pamayo kan Philippine National Red Cross.

SI Aurora Aragón iyo namondag kan Pebrero 19, 1888, kinda Pedro Aragón asin Zenaida Molina, sa banwaan nin Baler sa probinsya nin Tayabas. Durante kan Rebolusyon sa Filipinas, an saiyang ama iyo pig-impriso kan mga kolonyal na awtoridad huli ta siya pigsuspetsahan bilang miyembro kan Katipunan; kaptibidad.  Mawot ni Aurora magin sarong paratukdo kaya nag-enrol siya sa Philippine Normal College sa Manila sa paggasto kan saiyang futurong agom, pero nagpundo pagkatapos kan duwang taon huli sa saiyang maluway na salud.

Kan 1907, si Manuel Luis Quezon iyo napili para sa Philippine Assembly. Asin kan 1916, siya napili dagos sa Philippine Senate sagkod bilang an presidente kaini. Si Aurora piripirming pigbibisita si Quezon sa Manila. Kan Desyembre 1918, pigkasal sinda sa Hong Kong. Nagkaigwa sinda nin apat na aki: si María Aurora "Baby" (Septembre 23, 1919 – Abril 28, 1949); María Zenaida "Nini" (Abril 9, 1921); Luisa Corazón Paz (Pebrero 17, 1924 – Desyembre 14, 1924); asin si Manuel Lucio, Jr. "Nonong" (Hunyo 23, 1926 – Septembre 18, 1998). Si Luisa iyo nagadan nin omboy pa sana.

An saindang pagigin mag-agom iyo matatapos sa pagkagadan ni Manuel Quezon kan 1944. Dae siya naapektuhan kaini maski ngani sa reputasyon niya bilang libertino, an awtor na si Stanley Karnow pigsaladawan si Aurora Quezon bilang naghahanap nin (sa Ingles) "*solace in prayer and the Philippine law against divorce*". Kay si Aurora dagos man giraray pigbisto bilang "sarong debotong agom asin istrikto pero nakakaintinding ina". Mismong si Manuel Quezon pigheras sa publiko na an saiyang agom iyo saiyang "amiga, kaiba, asin kasurog".

Limang taon pagkatapos nin pagkagadan kan saiyang agom, siya sagkod an saiyang aking babayi na si "Baby" iyo nagadan sa paagi nin asasinasyon mientras nasa dalan pasiring sa sarong ospital na dedikado sa saiyang agom. An probinsya nin Aurora iyo pigpangaran sa saiyang memorya.

## Mga nota

## Toltolan
* 
* 

## Panluwas na takod

* 
*
Chungha

Si **Kim Chung-ha** (, namondag na si Kim Chan-mi []; Pebrero 9, 1996), mas bistado bilang **Chungha** (pigsusurat man na **CHUNG HA**), iyo sarong Sur na Koreanong parakanta, parabayle, asin koryograpo. Tuminapos siyang ikaapat sa palabas kan Mnet na *Produce 101*, sagkod dagos nagin miyembro kan babaying grupo na I.O.I. Pagkatapos mawara an I.O.I kan 2017, si Chungha nagdebyu bilang solong artista kaiba an *extended play* na *Hands on Me*.

## Personal na buhay
Si Chungha iyo namondag bilang si Kim Chan-mi () kan Pebrero 9, 1996, sa Seoul, Sur na Korea. Sa irarom kan Ingles niyang ngaran na Annie Kim, nag-istar siya sa Dallas, Texas, nin walong taon bago nagbalik sa Sur na Korea para magin sarong parakanta. Bilang resulta, tatao siya magtaram nin Ingles asin Koreano. Nagtapos siya hale sa Sejong University, mayor sa pagbayle. Nag-audition man siya sa YG Entertainment asin iyo sarong trainee kan JYP Entertainment bago luminaog sa MNH Entertainment. Si Kim iyo nag-ensayo nin tolong taon bago magdebyu, asin nagbabayle na nin 6–7 na mga taon. Pigheras niya man na harus maghabo na siya sa pag-atendir nin mga klase sa pagbayle sa sarong punto huli sa mga isyung pinansyal..

Pigheras ni Chungha na an parakantang si IU an saiyang modelo huli ta ini iyo sarong soloista man asin iyo tatao magkanta, magbayle, asin mag-akto nin nagkapirang mga bagay. Saro man an parakanta-parasurat kanta na si BoA sa saiyang mga modelo.

## Diskograpiya

* *Querencia* (2021)

## Pilmograpiya

### Mga telebisyong serye

### Mga paluwas sa telebisyon

### Mga paluwas sa radyo

## Mga nota

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* Chungha  sa MNH Entertainment
Vanessa Nakate

Si **Vanessa Nakate** (na namundag kan Nobyembre 1596) sarong aktibista sa hustisya para sa klima sa Uganda. Nagdakula sya sa Kampala asin pinu`nan an saiyang aktibismo kan Disyembre 2018 pakatapos na mahadit manungod sa pambihira kalangkaw na temperatura sa saiyang nasyon.

## Edukasyon
Si Nakate nag-gradwar sa sarong kurso sa administrasyon sa negosyo hali sa Makerere University Business School.

## Mga Aksyon Para sa klima
Huling ta nainspirar ni Greta Thunberg na punan an saiyang sadiring mobimyento sa klima sa Uganda, pinouan ni Nakate an solong pagsalakay-tumang sa krisis sa klima kan Enero 2019. Sa laog nin nagkapirang bulan sya an nagpoprotesta sa luwas kan mga tata kan Parlyamento sa Uganda. Pag - abot nin panahon, an ibang hoben nagpoon naman na maghimati sa saiyang mga pangapudan sa social media para sa iba na tumabang na darahon an atensyon  kan mamundong kamugtakan kan mga kadlagan kan Congolia Inistablisar ni Nakate an Hoben Para sa Future Africa asin iyo sana man an probadong mobimyento sa Aprika.

## Politikal na mga punto de vista
Si Nakate nasa konsilyo kan Progresibong Internasyonal, sarong internasyonal na organisasyon na nagpapalakop nin progresibong pagsuway sa politika. Pigkundinar nya an kapitalismo asin ikinokonektar iyan sa pagkaraot kan palibot.
## Susugan
Sea Rotmann

Si **Dr Sea Rotmann** sarong biologo sa marina. Sya sarong representante sa pagtaram asin organista para sa Millington na kapitulo kan adbokasiya sa palibot, an grupong Extinction RebellionAotearoa New Zealand.ה.

## Biograpiya
Si Dr Rotmann namundag asin pinadakula sa Austria. Kan sya 20 anyos na, nagbalyo sya sa Australia asin nag - adal nin biolohiya sa Unibersidad nin James Cook, sa Queensland. An saiyang PhD tesis manungod sa ekolohiya asin mga pag - adal sa palibot, asin isinentro an atensyon sa mga epekto kan kapalibotan nin tawo sa mga korales, kabali an pagsiyasat sa Papua New Guinea.

Poon kan 2005, si Rotmann nagkonsentrar sa pag - implementar nin mga pansustenir sa palakaw, kaugalian, asin pagsiyasat. Kan 2011, pinunan nya an saiyang pagkonsulta na inaapod na SEA - Sustainable Energy Advice Ltd, na isinesentro an saiyang atensyon sa paggibong pinakamarahay na aksyon sa teorya. Poon kan 2012 sagkud 2018, pinadalagan niya an kainot - inuting pan-globong kolaborasyon para sa International Energy Agency's Demand-Side Management Programme (ngunyan Users TCP)). 

## Susugan
Noga Levy-Rapoport

Si **Noga** **Legavy-Rapoport** (namundag 25 kan Nobyembre 2001) sarong aktibistang Israeli-Briton, ispiker, asin boluntaryo sa laog nin Ingles na mga pag-aalsa sa  klima na ginibo sa UKK Student Climate Network.

## Kaamayi kan buhay
Si Noga Levy-Rapoport namundag kan Nobyembre 25 2001 sa Tel Aviv.[1] Nagbalyo sinda sa UC kan sya aki pa.

## Aktibismo
Kan Pebrero 2019, nakiiba sinda sa pagmartsa sa inot na pag-alsa para sa klima, bago mag - iba sa UK Student Climate Network bilang boluntaryo sa pag - eskwela asin pag - organisar sa palibot kan Green New Deal kaiba an GND UK.  Nagtabang sinda sa organisadong pag-alsa sa klima sa London, kan Marso 2019 asin 24 Mayo 2019, siring man sa pag - imbitar asin pagpaisi sa publiko kan pagsuportar kan UCSCN sa Green New Deal para sa UK sa klima nin London kan Abril 12 2019. Poon kan Pebrero, sya nagtaram sa kadakol-dakol na mga panel, pagtiripon,  pag-alsa, asin mga protesta sa palibot kan UK.
## An Key Media

** Pakikiulay ki Nick Ferrari sa LBC.
** Interview for *My Name Is...* sa BBC Radio 4.
** Pakikiulay para sa  We Can Change The World with Isy Suttie sa podcast sa BBC Sounds.
** Pakikiulay para sa *[[:en:The_Guardian|The Guardian]]* sa youth activism.
** Pakikiulay para sa *[[:en:Evening_Standard|Evening Standard]]* na may titulong  'The opera-singing student leading UK climate strikes'.
** Pakikiulay para sa *[[:en:GQ_Style|GQ Style Magazine]]* sa profile series.
** Pakikiulay para sa *SLEEK Magazine* na may titulong 'Meet the young, British and angry activists reshaping the UK'.
** Pakikiulay para sa  The Times Magazine na may titulong  'Britain's Greta Thunbergs - the teens of Extinction Rebellion and climate protests'

## Mga reperensya
Maria Auma

Si **Maria Auma Horne** (namundag sa ngaran na Maria Auma Emma Ojok, Hunyo 11, 1990) sarong aktibistang Uganda asin entrepreneur. Sya an nagpundar kan Better Living Initiatives Global (BLI Global), sarong organisasyon na nagtatrabaho na mapadanay an pagpakarhay kan konserbasyon kan kapalibotan asin magkaigwa nin koneksyon sa mga pan-salud asin pan-edukasyon na mga tabang.

Sa paagi kan BLI Global sya nagtabang sa bilog na Aprika asin Asia sa mga proyekto sa palibot kaiba an proyekto kan Save our Dolphins  sa IUCN Bangladesh kan 2019. Nakakontribwir man sya sa mga Africa Business Communities asin nakapoon nin tolong pondo tanganing dugangan an kwarta na kalabot sa pangangapital.

## Edukasyon
Si Auma nag-gradwar sa Batsiler nin Mass Communication hali sa Unibersidad nin Markere.

## Personal na buhay
Si Auma agom ni Robert Horne, sarong Amerikanong taga-kapital asin negosyante.

## Mga publikasyon
Kan 2020, si Auma nagluwas asin nagsurat nin mga libro manungod sa aksyon sa klima asin an saiyang pagkakasabot sa rasismo sa kasagsagi kan Black Lives Matter.

An James The Steward sarong estorya nin mga aki na kinua sa tunay na pangyayari sa buhay sa Uganda kaiba si Herbert Murungi hali sa Rural Environment Sustainability Initiative (RESI-Uganda). 

Si Santiago asin Sara igwa nin pagkagimata asin nagpoon na magin mga tagapagtulod kan Pagbabago. An Pangatorogan ipinasabong man nin tunay na istorya asin naiinganyar na mawaran nin pagkamoot asin makua giraray iyan. An Love Games,  iyo an enot na libro hali sa Seeing Grey Chronicles  na nagpuprubar sa pagbyahe ni Belinda, mga relasyon asin buhay na nagdadakula bilang sarong tinedyer sa Amerika. 

## Susugan
Isra Hirsi

Si **Isra Hirsi **(namundag kan Pebrero 22, 2003) sarong Amerikanong aktibista sa kapalibotan. Nagi syang co-ehikutibong direktor kan U.S. Youth Climate Strike. Nginaranan siya sa listahan nin Fortune kan 2020 sa irarom kan 40 Gobyerno asin Politika.

Si Hirsi nagdakula sa Minneapolis, Minnesota, asin aking babae kan Kongreso kan E.U. na si Ihanar asin Ahmid Abdisaldan Hirsi. Sa edad na 12, saro sya sa mga partisipante na nagpoprotesta para sa hustisya para ki Jamar Clark sa Mall of America. Si Hirsi nagin sarong estudyante sa Minneapolis South High School. Naimbwelto sya sa aktibismo sa klima pakatapos na makaayon sa grupo para sa kapalibotan kan sya nasa sekondarya.

## Naisurat na mga artikulo

* 
* 

## Susugan
Greta Thunberg

Si **Greta Trinsina Eleonora Ernman Thunberg** (Suwes: [ˈːrːta ˈtːnærj] (listen); Namundag kan Enero 3 2003) sarong Suecong aktibista sa kapalibotan na midbid sa manlain - lain na lider sa kinaban na gumibo tulos nin pagbabago sa klima. □  Kan primero narisa si Thunberg an saiyang pagkahoben asin an saiyang prangkang pagtaram, kapwa sa publiko asin sa politikal na mga lider asin asimbliya, na dyan tinutuya nya an mga lideres sa kinaban huli sa dai ninda paggibo kan sinasabi nyang supisyenteng paghiro tanganing husayon an krisis sa klima.

## Kaamayi kan buhay
`Namundag si Greta Thunberg kan 3 Enero 2003 sa Stockholm, Sweden, an aking babayi kan parakanta sa opera na si Malena Ernman asin aktor na si Svante Thunberg. An saiyang lolohun iyo an  direktor na si Olof Thunberg.

## Aktibismo

### Pagprotesta sa Riksdag

Kan Agosto 2018, pinunan ni Thunberg an mga pagprotesta sa mga eskwelahan manungod sa klima asin mga pampublikong pagtataram kun sain sya namidbid sa internasyunal asin piglinya pa ngani sa mga aktibistang pan-klima. 

Sa sarong pakikiulay ki Amy Goodman na taga Democracy Today!, sinabi nguna nya na inot nyang inako an ideya nin sarong pagprotesta sa klima pakatapos na magkaigwa nin insedente nin baradilan sa eskwelahan sa Estados Unidos kan Pebrero 2018 nagresulta sa nagkapirang hobenes an habong bumalik sa eskwelahan. 

## Mga Gibo

* *[[:en:Scenes_from_the_Heart|Scenes from the Heart]]* (2018), kaiba an saiyang tugang na babae, an ama asin ina.
* *[[:en:No_One_Is_Too_Small_to_Make_a_Difference|No One Is Too Small to Make a Difference]]* (Mayo 2019), sarong koleksyon kan saiyang mga paghiro sa klima, na an mga ginaganar idinodonar sa institusyon sa paglimos.
## Susugan
Farhana Yamin

Si **Farhana Yamin **(namundag kan 22 Pebrero 1965) sarong Britanong abogado, pampublikong ispiker asin aktibista sa klima.

## Edukasyon
Binasa ni Yain an PPE sa Afrville College, Oxford kan 1983 pagkatapos kan programa kanInner London Education Authority tanganing dugangan an proporsyon nin mga aki sa mga eskwelahan kan estado sa Oxford asin Cambridge University.  Pakagradwar, nagkwalipikar sya bilang solisitor kan 1990 asin poon kaidto nagin legal asin estratihiyang parasuportar sa mga pagnegosyar sa klima kan UN.

## Karera
Sya nagin panginot na awtor kanIntergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) saka nagtutukdo sa nagkapirang unibersidad.

## Gawad
Kan Nobyembre 2020 iiniba sya sa listahan kanBBC Radio 4 Woman's Hour Power list 2020.

## Susugan
Anuna De Wever

Si **Anuna De Wever **(namundag kan Hunyo 2001) sarong aktibista sa klima sa Belhika asin saro sa panginot na mga tawo sa School strike for the climate na mobiyento sa klima sa Belhika.

## Inot na parte kan buhay asin aktibismo
Si De Wever namundag sa Mortsel, Belhika. Kaiba si Kyra Gantois asin  Adélaïde Charlier, si De Wever nagin saro sa panginot na mga pigura sa eskwelahan na iyan para sa mobimyentong klima sa Belgium. Bilang resulta, puon Pebrero sagkud Mayo 2019 nagkaigwa sinda nin semanahan na kolum sa magasin na *HUMO*.

Pakatapos kan pagdemitir kan eskwelahan sa putik na paghihingako na an Joke Schauvliege sa Belgian State Security Service igwa nin impormasyon na nagsasabi na an organisasyon sa klima sarong politikal na organisasyon. An saindang pagprotesta resulta kan sarong pampolitikal na paghiro, iyo an sabi-sabi.

An personal na dai pagkaintindihan nagbunga nin pagkaindiperente sa laog kan Belgian Youth for Climate movement, sumunod igdi an paghali kan kapwa-kagmukna na si Kyra Gantois kan Agosto 2019.

Kan Oktubre 2019, si De Wever kaiba sa pinakanguhod na mga aktibista sa klima na naglayag sa Regina Mais para sa  biyahe kan 2019 United Nations Climate Change Conference sa Chile.

## Mga gawad

* Kan Mayo 2019, iribang inako ni De Wever asin Kyra Gantois an Ark Prize of the Free Word.
* Kan Setyembre 2019, si De Wever asin Adélaïde Charlier nag-ako nin Ambassador of Conscience Award kan Amnesty International Belgium para sa Youth for Climate.

## Toltolan
Katherine Johnson

Si **Creola Katherine Johnson** (y *Coleman*; Agosto 26, 1918 – Pebrero 24, 2020) iyo sarong Amerikanong matematiko kun sain an saiyang mga kalkulasyon nin orbital na mekaniko bilang sarong empleyado kan NASA iyo kritikal sa trayumpo kan enot asin nagsurunod na mga biyahe pasiring sa luwas kan kinaban na igwang tawo sa irarom kan NASA. Durante kan saiyang 33-taon na karera sa NASA asin bago kaini, nakaguno siya nin reputasyon para sa pagigin mahusay sa mga kompleksikong manwal na kalkulasyon asin nagtabang sa enot na paggamit nin kompyuter sa paghimo kan mga ini. An espasyong ahensya iyo nanutaran siya sa "historikal na pagganap bilang saro sa mga enot na Aprikano-Amerikanong babayi na nagtrabaho bilang siyentista sa NASA".

An mga kagibohan ni Johnson iyo kabali an pagkalkula kan mga trahektorya, launch windows, asin emergency return paths para sa pagbiyahe kan Project Mercury, kaiba sa mga astronaut iyo si Alan Shepard, an pinakaenot na Amerikano sa luwas kan kinaban, sagkod si John Glenn, an pinakaenot na Amerikano sa orbit, asin an nakaplanong dalan para sa Apollo Lunar Module sagkod command module sa biyahe pasiring sa Bulan. An saiyang mga kalkulasyon iyo esensyal man sa pagpoon kan Space Shuttle na programa, asin nagtrabaho man siya sa mga plano para sa sarong misyon pasiring sa Marte.

Kan 2015, piggawadan ni Presidente Barack Obama si Johnson kan Presidential Medal of Freedom. Kan 2016, pigtawan siya nin Silver Snoopy Award kan astronaut nin NASA na si Leland D. Melvin asin an NASA Group Achievement Award. Kan 2016, pigganapan siya ni Taraji P. Henson bilang pangenot na karakter sa pelikulang *Hidden Figures*. Kan 2019, si Johnson nagawadan nin Congressional Gold Medal. Kan 2021, na-induktar siya sa National Women's Hall of Fame.

## Iba pang babasahon
* Beverly Golemba, *[https://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/c/c7/Golemba.pdf Human Computers: The Women in Aeronautical Research] ,* unpublished manuscript 1994, NASA Langley Archives.
* Brigham Narins, *Notable Scientists: From 1900 to the Present*, Gale Group, 2001, .
* 
*
*

## Panluwas na takod

*Katherine G. Johnson Video produced by *Makers: Women Who Make America*
*

## Toltolan
Aliénor Rougeot

Si **Aliénor Rougeot** (namundag kan 1999) sarong aktibista sa klima-hustisya sa Canada. Si Rougeot nag - abot sa nasyonal na pagkaprominente sa Canada bilang sarongClimate Strike  organizer.. Sya namamayo sa Fridays for Future Strikes sa Toronto, sarong mobimyento na nangangapudan sa mga estudyante tanganing magpalta sa eskuelahan kun Byernes tanganing magpahiling nin paki-aram sa pagliliwat sa klima. Kan 2019, pinanginginutan nya an Fridays for Future school para magkaigwa nin pagprotesta manungod sa klima sa Toronto na nagpaluwas nin labing 50,000 katawo.

## Aktibismo
Nagpuon si Rougeot bilang sarong lokal na aktibista kan akion pa siya, na nagpapahiling na aram niya an biodiversity loss sa laog kan saiyang komunidad. Kalabot man sya sa saiyang lokal na Amnesty International kapitulo kun sain pinanginotan nya an mga kampanya na magpalataw nin paki-aram para sa krisis sa mga refugee asin hagadon an hustisya para sa mga imigrante asin refugee sa Europa.

### Aktibismong klima-hustisya
Si Aliénor Rougeot nag ko-organisar nin paghiro kan mga hobenes para sa klima asin pigpunan an pagprotesta pa bilang Global Week for Future kan Setyembre 2019, sarong pagtiripon na nakapangagda nin mga rinibong tawo sa natad kan Queen's Park.

## Edukasyon
Si Alienor nagtapos nin pagklase sa kursong ekonomiya asin pampublikong polisiya sa Unibersidad kan Toronto sa Canada. 

## Gawad asin pagbisto
Si Rougeot nginaranan na saro sa 50 pinaka-maimpluwensyang Torontoriano kan magasin na Toronto Life kan 2019. Sya nginaranan man kan Corporate Knights na saro sa *30 Under 30 Sustainability Leaders* in 2019.

## Susugan
Lučka Kajfež Bogataj

Si Lučka Kajfež Bogataj sarong Eslovenong klimatolohista, espesyalista sa agrikultural na meteorolohiya.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon
Nag-gradwar sya kan 1980 sa Ljubljana Faculty of Natural Sciences and Technology asin nag - ako kan saiyang doktoral hali sa Faculty of Biotechnology. Dangan ipinagpadagos nya an pag-adal pakatapos kan saiyang pagsanay sa U.S. asin Sweden.

## Eksperyensya sa trabaho
Nagi syang parasaliksik asin propesor sa Unibersidad sa Ljubljana, sarong buong propesor sa Faculty kan Bioteknolohiya, asin pamayo sa Agrometeorolohiya. Nagin pamayo man sya kan Center for Biometrology sa Biotechnical Faculty poon kan 1966. Naglelektura man sya sa Faculty of Mathematics asin Physics magin sa Faculty of Architecture.

Nagin myembro man sya kan komitiba sa edukasyon kan European Meteorological Society. Sa saiyang nasyon, pinagkokonsiderar man sya bilang tagapanginot sa pag-adal kan tama kan pagburobago kan klima, partikular sa pagpapatalubo asin pag-aani sa agrikultura. Sya man pigmidbid bilang myembro kan Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) sa Geneva dangan kan 2007, bise-tsirman kan Working Group II "Impacts, Adaptation and Vulnerability" sa preparasyon kan Fourth Assessment Report of the IPCC.

## Mga Pagmidbid
Kan 2008, an presidente kaidto kan Eslovenia, si Danilo Türk, tinawan sya kan Areglo nin Merit huli sa saiyang sientipikong gibohon sa pagbago nin klima asin kan saiyang pagdusay sa pagprotehir sa palibot. Kabtang sia kan grupong IPCCC na kan 2007, kaiba si Albert Arnold (Al) Gore Jr, tinawan kan Premyong Nobel para sa saindang mga paghihingoa na pakosogon asin palakopon an orog na kaaraman manongod sa pagbago kan klima. Kan 2008, an Presidente kan Eslovenia, si Danilo Türk, nagtao sa saiya kan Areglo nin Merit sa saiyang masakit na gibohon sa langtad nin klima saka kan saiyang pagdusay sa pagprotehir sa palibot. An Unibersidad ni Veracruz nagtao nin onra ki Bogataj nin medalya para sa sientipikong merito kan 2008. Igwa man sia nin sarong onoraryong doktor hale sa Unibersidad nin Primorka (2011), asin inginaran sa grupo nin mga babae na nagpasabong sa Europa kan 2012. 

 

## Panluwas na takod

* Interbio sa Prinsipyo sa Katoninongan nin Nobel, Luʹka Kajfez Bogataj
## Mga reperensya
Sunmi

Si **Lee Sun-mi** (namondag na **Sun Mi** kan Mayo 2, 1992), bistado man bilang  **Sunmi** (pigsusurat man na **SUNMI**), iyo sarong Sur na Koreano na parakanta asin parasurat-kanta. Nagdebyu siya kaidtong 2007 bilang sarong miyembro kan babaying grupo na Wonder Girls sagkod huminale sa grupo kan 2010 para magpursigi nin akademikong karera. Pagkatapos nin tolong taon na hiatus, nagbalik liwat si Sunmi para sa saiyang karera bilang soloista kaiba an 2013 debyu extended play na *Full Moon*– na pigbibilog kan "24 Hours" and "Full Moon" sa nasyunal na Gaon Digital Chart.

Kan 2015, pig-anunsyo ni Sunmi an pagbalik kan promosyon kaiba an Wonder Girls hasta sa pagkawara kan grupo kaidtong 2017. Dagos naman niyang pigwalat an JYP Entertainment asin nagpasiring sa MAKEUS Entertainment (bistado ngunyan bilang an ABYSS Company), na nagpaluwas kan suminikat niyang solo na "Gashina". An saiyang ikaduwang extended play na ''Warning'' iyo luminuwas kan 2018 sagkod nagmokna pa nin duwa pang suminikat na solo: an "Heroine" asin "Siren".

## Personal na buhay
Si Sunmi iyo namondag kan Mayo 2, 1992 sa Iksan, Norteng Jeolla, Sur na Korea. Nag-atendir siya sa Hwangnam Elementary School, Chungdam Middle School asin Chungdam High School, asin dagos nagmayor nin musikal na teatro sa Dongguk University.

Pigheras ni Sunmi sa sarong episode nin *Talkmon* kan 2018 na nagdesidio siya magin artista kan siya 12 na anyos pa sana, pagkatapos ma-ospital kan saiyang ama huli sa komplikasyon sa baga dara kan tuberkulosis. Na-inspira siya ki BoA na nagdebyu sa edad na 13, asin para saiya an "pinakamarikas na paagi sa paggibo nin kwarta" ngarig maataman niya an saiyang ina asin duwang nakakaaking tugang na lalaki. Nagpasiring siya sa Seoul para mag-audition sagkod nagin sarong JYP Entertainment trainee sa edad na 14, alagad an saiyang ama iyo nagadan tolong bulan bago an saiyang debyu sa Wonder Girls. Dagos niy naman pigkua an apelyido kan saiyang amahon na Lee mientras nasa kolehiyo sagkod pigsalak an orihinal niyang ngaran sa apelyido kaya nagin Lee Sun-mi.

## Diskograpiya

### Mga extended play

### Mga solong album

### Mga solo

## Pilmograpiya

### Mga serye sa telebisyon

### Mga variety show

### Mga music video

## Toltolan

## Panluwas na takod
Lantano

An **lantano** (Ingles: *lanthanum*) iyo sarong elementong kimikal na may simbolo na **La** asin atomikong bilang na 57. Ini iyo sarong malumoy, duktilo, mala-pirak na puting metal na paluway-luway na nagtatakla kun magkakontak sa ere. Ini an eponimo kan seryeng lantanido, sarong grupo nin 15 na mga magkapararehong elemento sa tahaw nin lantano asin lutetyo sa peryodikong tableta, kun sain an lantano an pinakaenot asin an prototype. An lantato iyo tradisyonal na pigkakaag bilang saro sa mga bihirang elementong pankinaban. An harus na istadong oksidasyon kaini iyo +3. An lantano mayo nin biyolohikal na ambag sa mga tawo pero iyo esensyal sa nagkapirang mga bakterya. Bako ini partikular na nakakalason sa mga tawo pero iyo nagpapahiling nin pirang antimikrobyal na aktibidad.

An lantano iyo harus nangyayari kaiba an seryo asin iba pang mga bihirang elementong pankinaban.An lantano iyo enot na nadiskobre kan Suwekong kimiko na si Carl Gustaf Mosander kaidtong 1839 bilang sarong impuridad sa cerium nitrate – kaya an ngarang *lanthanum*, gikan sa Suanoy na Griyegong *λανθάνειν* (*lanthanein*), boot-sabihon "magtago". Alagad ini iyo pigkaklasipika bilang sarong bihirang elementong pankinaban, an lantano iyo an ika-28 na pinakaabundanteng elemento sa kadagaan, harus tolong beses mas dakul sa tingga. Sa mga mineral arug kan monazite asin bastnäsite, an lantano iyo pigbibilog nin harus kwarterya nin kontentong lantanido. Pigsusuway ini gikan sa mga mineral sa komplikadong proseso kaya ngani an purong lantanong metal iyo dae pa nasusuway hasta 1923.

An mga kompuwesto nin lantano iyo igwang dakul na aplikasyon bilang kataliko, pandugang sa salming, carbon arc lamps para sa mga ilaw sa mga istudyo asin projector, elementong pang-ignisyon sa mga lighter asin torch, electron cathodes, scintillators, gas tungsten arc welding electrodes, asin iba pang mga bagay. An lanthanum carbonate iyo ginagamit bilang sarong phosphate binder enkaso nin halangkaw na lebel kan phosphate sa dugo na nahihiling sa pagpalya kan kidney.

## Hilingon man

* Uranyo (*Uranium*)
* Nobelyo (*Nobelium*)
* Baryo (*Barium*)

## Toltolan
Judith Curry

Si Judith A. Curry sarong Amerikanong klimologo asin dating pamayo kan School of Earth and Atmospheric Sciences sa Georgia Institute of Technology. Kabali sa saiyang mga pinag - aadalan an mga pag - interpretar sa atmospera, atmosperang modelo, polar klima,air-sea interactions, mga modelo sa klima, asin paggamit nin daing kontrol na mga lunadan para sa pagsiyasat sa atmospera. Myembro sya kanNational Research Council's Climate Research Committeee, nagpublikar nin labing sanggatos na sientipikong papel, asin naghaman nin nagkapirang mayor na libro sa Research Council. Si Curry nagretiro sa akademya kan 2017 sa edad na 63.

Si Curry namidbid bilang contrarian scientist na naghohost nin sarong blog na parte man kan climate change denial blogosphere.

## Edukasyon
Si Curry nag-gradwar nin cum laude hali sa Unibersidad nin Illinois kan 1974 nin Bachelor kan Siensia (B.S.) sa geograpiya. Nakua nya sa Unibersidad nin Chicago kan 1982 an saiyang geograpikong mga siensia na Ph.D.

## Politikal na impluwensya

An pag - usyoso pauro-utrong inimbitaran bilang patotoo sa mga pagbista sa Estados Unidos bilang saro sa pirang sientista na nagpapalakop nin mga pagduda manungod sa kahulugan kan mga kontribusyon nin tawo sa pagbago nin klima, asin ginamit kan politikal na mga pigura an mga pahayag asin isinurat ni Curry sa saindang mga argumento. Halimbawa, kan pagdudahan ni Christopher Shank, sarong politiko asin Presidente Trump an inot na pagnumbra ni Presidente Trump sa grupo nin transisyon kan NSA, an kabtang nin mga tawo sa klima na nagbago, paorootrong sinasambit ni Shank an gibuhon ni Curry asin an lugar kan saiyang lugar sa URL.

## Hilingon man

* An gabos na modelo sala
* Nagliliwat an sientipikong konsilyo sa klima

## Mga reperensya
Ann Henderson-Sellers

Si **Ann Henderson-Shellers** (namundag kan 1952) sarong Emeritus Propesor kan Departamento nin Environment asin Heograpiya sa Unibersidad nin Macquarie, Sydney. Sya an Direktor kan Joint Planning Staff (JPS) of the World Climate Research Programme kan 2006 asin 2007 saka an Direktor kan Director of the Environment Division sa ASTO poon 1998 sagkod 2005. Sya an Deputy Vice-Chancellor (Research & Development) kan The Royal Melbourne Institute of Technology poon 1996-1998. Bago kaini sya an kagpundar na direktor kan Climatic Impacts Centre sa Unibersidad nin Macquarie na duman padagos syang nagin Propesor sa Pisikal na Heograpiya.

Si Henderson-Shellers dating giniyahan an WMO Project Para sa Intercomparison of Land-surface Parameterization Schemes, na nagpupunsyonar bilang internasyonal na Internet-sed "collaboratorry." Kasuarin pa sana pinanginotan nya an Model Evaluation Consortium for Climate Assessment (MECCA) Analysis Team. Sya nagkokonsulta man sa United Nations University  dapit sa lain - lain na aspekto kan epekto nin klima. Durante kan 1995 saro syang panginot na awtor para sa IPCCCS SAR.ה.

Si Propesor Henderson-Sellers nagin sientista sa gabos na parte kan saiyang buhay asin nanginginot sa paglaladawan asin prediksyon kan impluwensya nin daga [cover] asin daga [puwedeng maliwat an klima asin mga palakaw nin tawo. Igwa sia nin BSc sa matematika, pinunan an saiyang PhD sa pakipagtabangan sa Opisina kan U.C.U. asin nakakua sia nin D.S. sa siensia sa klima kan 1999. Sya inilihir na Fellow of Australia's Academy of Technological Sciences and Engineering asin tinawan kan Centenary Medal of Australia for Service to Australian Society kan 2003.

Si Ann sarong ISI "highly cited" autor nin labing 500 na publikasyon, kaiba an 14 libro asin inilihir na Fellow of America's Geophysical Union asin kan American Meteorological Society.

An saiyang saysay na "The IPCC Report: What The Lead Authors Really Think" nagpapaliwanag kan mga punto de vista kan IPCCC, nangorog na sa 4th Assessment Report process.

## Mga Gibo

* " A Climate Modelling Primer" (inot na auwor na si Kental McGffie, ika - 4 na Edisyon, John Wiley and Sons, 2014).

## Mga reperensya
Anny Cazenave

Si **Anny Cazenave** (Pranses na pagsayod: An [ani kaznav] (dangan) sarong Pranses na geodesisista asin saro sa mga payunir sa satellite altimetry. • . Nagtatrabaho sya sa ahensyang Pranses na CNES asin nagin deputadong direktor kan Laboratoire d'EEetudes en Geophysique et Oceanographie Spatiture (LEGOS) sa Observatoire Middi-Pyrénées sa Toulouse poon kan 1996. Poon kan 2013, sya direktor kan mga siensia sa Daga sa International Space Sciences institute (ISSI), sa Bern (Switzerland).

Bilang saro sa panginot na mga sientista sa pinag - iribang French/American satellite altimetry missions, sya nakakontribuwir sa mas dakulang pakasabot sa paglangkaw kan dagat huli sa pag - init kan globo. Si Cazenave myembro kan Intergovernmental Panel on Climate Change asin iyo an panginot na awtor kan mga  sea level sections para sa saindang ikaapat asin ikalimang Assessment Reports.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon
Bakong hali sa akademikong pinaghalian, si Cazenave dai nakatalagang magtrabaho para sa mga siensia. Minsan siring, naabot nya an pagigin sarong doktor na post-graduado sa pundamental na astronomiya (Paris, 1969) saka inako an saiyang Ph.D sa Geophysics hali sa Unibersidad nin Toulouse kan 1975.

## Post-University
Poon kan 1975 sagkud sa kabangaan kan [1990s, si Cazenave nagsiyasat nin temporaryo asin palsipikadong mga pagkakalain nin grabidad. Ginagamit nya an mga impormasyon sa satelayt hali sa SESAT, ERS-1, asin POPEX/Poseidon tanganing mag - imbento nin grabidad sa hararom na mga proseso sa kadagatan. An mga representasyon ginamit sa pag - imbestigar nin mga tectonic na arog baga nin geoid height variations sa harararom na kali nin kadagatan asin fracture zone, pag - itok nin lithospherphic cooling asin pagsuruhay, asin pagsaralak kan seamount chains.

## Mga piling gibo
Si Cazenave nag - awtor nin labing 200 na sientipikong artikulo para sa internasyonal na mga magasin.

* A. Cazenave, K. Feigel, Formes et Mouvements de la Terre, Belin Editions, 1994.
* A. Cazenave, D. Massonnet, La Terre vue de l'espace, Belin Editions, 2004.

## Mga reperensya
Martine Tabeaud

Si Martine Tabeaud (namundag kan 1951) sarong geograpo asin klimatologo sa Pransia. Poon kan 1977, sia nagtutukdo sa Unibersidad nin Paris 1 Pantheon-Sorbonne.

## Biograpiya
Namundag kan 1951, si Tabeaud igwa nin DESS sa pwerang marhay na pagkasensitibo asin nag - aadal sa Institut national de l’information géographique et forestière. Kan 2019, ninumbrahan sya bilang katabang kan International Geography Festival (FIG). An saiyang ginibo naglataw sa Liberasyon.

## Bibliyograpiya

* La climitaologie générale, Armand Colin, 2008.ה. 
* " SI Al-Asadassement Al-Assad, ferme dae s'Eufrate l'Eufrate las 2000: Rinaraot kan mga keylques an aplopetadong munye de évelppewn," Méditeranée, 119; 2012. Riniribok nin quelques an mga d'une apropeoche de évelpeping.ה.

## Panluwas na mga link

* https://www.rrh.org.au/journal/profile/37023/Martine_Tabeaud
*https://www.franceculture.fr/personne-martine-tabeaud.html
*https://www.cairn.info/publications-de-Martine-Tabeaud--42621.htm

## Mga reperensya
Heidi Cullen

Si **Heidi M. Cullen** an Direktor kan mga Komunikasyon asin Institusyon Strategic sa MBARI, Monterey Bay Aquarium Research Institute.   Si Cullen dating panginot na sientista para sa bakong non-profit environmental organization,an Klimang Sentral, na yaon sa Princeton, New Jersey.  Dugang pa, saro siyang bisitang paradiskurso sa kaharaning Unibersidad nin Princeton, asin an autor kan libro, The Weather of the Future. An sarong eksperto asin komentarista manongod sa mga isyu na may koneksion sa klima nagbago asin sa palibot, sya sarong persona sa aire sa The Weather Channel, asin sarong mayor na pagsiyasat kapwa sa Unibersidad nin Pennsylvania (Penn).

## Buhay asin karera
Namundag sya sa Staten Island, New York, si Cullen nakaresibi nin B.S. sa industriyal na inhenyeriya asin mga trabaho sa pagsaliksik, hali sa Unibersidad nin Columbia, na sinundan nin sarong pagka-doktor sa klimolohiya asin ocean-atmosphere dynamics hali sa Lamont-Doherty Earth Observatory, sa Columbia.

## Mga gawad asin akreditasyon

** 2019 - Friend of the Planet Award - National Center for Science Education.
** 2017 - Rachel Carson Award - Audubon Society 
** 2008 - National Conservationist Award for Science - National Wildlife Federation
** Associate na Editor - *Weather, Climate, Society*
** American Geophysical Union - kaapil
** American Meteorological Society - kaapil
** Society of Environmental Journalists - kaapil

## Hilingon man

* Nagliliwat an sientipikong opinyon sa klima

 

 

## Panluwas na link

* 

## Mga reperensya
Marcelle Barbey-Gampert

Si Marcelle Barbey-Gampert (1887-1949) sarong Suizang botanista, geologo, asin klimologo na bantog sa pitogeograpikong mga pag - adal sa Picos de Europoa.  (  )An pamantayan na ini Barb. Gamp gigamit tangani na bistuhon an sarong tawo bilang awtor mantang pigsisiyasat an sarong ngaran botanikal. 

## Mga gibo

## Mga panluwas na link

* https://books.google.com.ph/books?id=jy231V83lx8C&pg=PA544&lpg=PA544&dq=Marcelle+Barbey-Gampert&source=bl&ots=p87brajmGi&sig=ACfU3U1KTNcprPfmDBYDXTyzSkcD9cBvjA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjE1efLmcHvAhUHMd4KHaccBOU4ChDoATAFegQIBBAD#v=onepage&q=Marcelle%20Barbey-Gampert&f=false
* https://books.google.com.ph/books?id=gG6hYY0Y14gC&pg=PA423&lpg=PA423&dq=Marcelle+Barbey-Gampert&source=bl&ots=c7rmgR0Eh9&sig=ACfU3U1BIJIeJqs9efO1DYJqczU_1pnjoA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjE1efLmcHvAhUHMd4KHaccBOU4ChDoATAIegQIBRAD#v=onepage&q=Marcelle%20Barbey-Gampert&f=false

## Mga reperensya
Sandrine Bony

Si Sandrine Bony-Léna, ne Bony sarong Pranses na klimologo, na iyo an presente na Directeur de rechercherch (Director nin pagsiyasat) sa Centre National de la Recherche Scientifique sa Universitaire Sorbonne, Paris. [Sandrine Bony-Lé.Bonecurecher. Mahalagang marhay na si Bony sarong panginot na awtor kan Nobel Prize (2007) Report kan *Fourth Assessment Report* of the Intergovernmental Panel on Climate Change. 

## Mga Pagkakalain

** 2018 : Silver medal kan CNRS.
** 2017 :  Gérard-Mégie prize kan  Académie des Sciences.
** 2012 :  Bernard Haurwitz Memorial Lecture prize awarded na tinao kanAmerican Meteorological Society (AMS).
** 2017 : Chevalier de la Légion d'honneur.

 

## Gunuan
Mga payag - payag: / Lawigw.c.

## Mga reperensya