open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pagmuro

An **pagmuro** iyo an sekswal na estimulasyon kan bulba (kabali an itil) o putay gamit an mga muro. An pagmuro sa puday legal asin pig-aapod sa medisina na **digital penetration** o **digital penetration of the vagina**. An terminong "digital" pigkukua an saiyang kahalagahan gikan sa katagang Ingles na 'digit', na nanonongod sa muro, tangan, o muro sa bitis. An pagmuro posible man na kabali an paggamit kan muro tanganing stimulate an igot-igot.

Kapag an sarong tawo nagsasagibo nin pagmuro sa bulba o puday kan sarong tawo, iyan sarong porma nin manwal na pagkitoan, asin analogo sa handjob (manwal na istimulasyon sa putoy). Pwede iyan na gamiton para sa pagpukaw na sekswal o foreplay, kompwesto kan enterong sexual encounter, o gamiton bilang mayong penetrasyon na sekswal na aktibidad.
An pagmuro sa saiyang sadiring bulba o puday iyo an sarong porma nin pagsalsal.

## Toltolan
Klusibidad

Sa linggwistika, an **klusibidad** iyo an gramatikong pagkakalaen sa pag-ultanan kan *inklusibo* asin *eksklusibo* first-person pronouns asin verbal morpolohiya, pig-aapod man na *inklusibong "[[kita]]"* asin *eksklusibong "kami"*.

## Toltolan
Poncio Pilato

Si **Poncio Pilato** (, *Pontios Pīlātos*) na midbid sa Ingles bilang **Pontius Pilate**), an ikalimang prepekto kan probinsiya kan Imperyong Romano na Judea poon kaidtong 26–36 CE. Midbid siya bilang hukom sa paglilitis ni Hesus asin an tawong nagtao nin otorisasyon tanganing ipako si Hesus sa krus. Bilang prepekto, nagsirbi siya sa irarom ni Emperador Tiberius. Ilinadawan siya ni Josephus na malupit  asin matagas an payo na lider na nagpaanggot sa mga Hudyo. Hinabonan niya an Ikaduwang Templo sa Herusalem tanganing magtugdok nin sarong aqueduct asin nagbugtak nin mga Imahen ni Cesar sa Herusalem. Sa Bagong Tipan, iniladawan siya na sunud sunudan sa mga Hudyo. Segun sa Kristianong si Eusebio kan Caesarea napiritan si Poncio na maghugot sa sugo ni Caligula kaidtong 36 CE.

## Toltolan
Poplar River Airport

An **Aeropwerto nin Poplar River** (Ingles, Poplar River Airport)  yaon namomogtak kataid kan  Salog Poplar, Manitoba, Kanada.

## Toltolan


## Mga panluwas na takod
*
Dionne Warwick

Si **Marie Dionne Warwick** (; namundag Desyembre 12, 1940) iyo an Amerikanong parakanta, aktres, asin television host.

## Toltolan
Atin Cu Pung Singsing

An **Atin Cu Pung Singsing** iyo an tradisyonal na Filipinong folk song gikan sa Central Luzon, Filipinas sa Kapampangan kinanta kan mga adulto asin mga aki. An ginikanan kan kanta dai isi, asin igwa sarong debate sa kun iyan pre-historiko o kolonyal. Alagad an saiyang melodiya posibleng marhay na iyan gikan kaidtong ika-18 na siglo huli ta iyan kaagid kan mga Espanyol asin Mehikanong folk song kan panahon na iyan. An folk song, pigpepresentar an sarong babayi bilang saiyang pangenot na karakter asin sarong lalaki bilang segundaryang karakter. An babayi sa kanta naghihidaw kan saiyang nawawarang singsing na itinao sa saiya kan saiyang ina asin inopresiran siya nin pagkamoot bilang premyo para sa lalaking makakahanap kaiyan.

## Toltolan
D.G. Kerr (1903 na bapor)

An ***D.G. Kerr*** sarong lake freighter, pigbunsod 1903, para sa Provident Steamship Company. Ini binago an pangaran asin nagin nang ***Harry R. Jones***, kan 1916, kan sarong mas dakulang bapor tina'wan  pangaran na ''D.G. Kerr''.

Ini pinabakal kan taon 1960 bilang iskrap kan 1960. An barko nalubog sa dagat, sa ruta niyang pasiring sa baakan nin mga junk sa Scotland, kan an pangguyod kaini naputol..

## Kapangaran

An barko ipigngaran bilang pag'onra kan pangaran ni David Garret Kerr, an Bise Presidente kan U.S. Steel.

## Toltolan
Lasse Hautala

Si **Lasse Tapani Hautala** (namundag 22 Enero 1963 sa Kauhajoki, Finlandya) sarong Fines na politiko. An mga magurang niya mga paraoma. Si Hautala may apat na aking lalaki. Siya naelehir sa Fines na Parlamento representado an Vaasa (distrito elektoral) enot kan 2003. Kan 2007 na eleksyon dai siya nabotohan liwat sa pwesto, alagad nasalo niya an tukawan ni Susanna Haapoja sa parlamento kan ini magadan kan 2009. Si Hautala agrolohista.

## Toltolan
Sayaw sa kulkolan

An **sayaw na pangkulkolan**, **sayaw sa kulkolan** o **sayaw na nakulkol** (Ingles: *lap dance*) iyo an sarong klase nin trabahong sekswal na piggigibo sa nagkapirang mga klab na hururosan kun saen an sarong hubang pulos o mayong bra na parabayle nagsasagibo nin erotikong sayaw na nahahapros an sarong nakatukaw na kliyente, o poon sa haraning rayo. An sayaw sa kulkolan lain man sa sayaw sa lamesa, na kun saen an parabayle harani sa nakatukaw na patron, alagad mayong kontak sa hawak. Sa mga sayaw sa kulkolan, na biyo an pagdukit o paghapros sa kostumer, an istriper mapupwedeng makikabtang sa pakikipagdukitan sa kliyente na pagdurog na mayong penetrasyon, siring kan paggiling kan saiyang hawak sa hawak kan parokyano.

## Kontrobersiya
Igwa nin debate kun an sayaw sa kulkolan sarong klase nin alingan o sarong trabahong sekswal. An mga kritiko kan pagsayaw sa kulkolan pigsasabi na an ibang kagsadiri kan ibang club, sa paagi kan pagbugtak nin madiklom na pribadong booths asin bayadan an mga parabayle nin steep stage fees, are covertly condoning asin nang-eengganyo na magpabakal nin sekswal na akto sa pag-ultanan kan parokyano asin mga parabayle.

## Toltolan
Hubang pulos

An pagigin **hubang pulos** iyo an kamugtakan kan sarong tawo na mayo gubing. Mantang an pagtantya nagkakalaen, sa laog kan enot na 90,000 taon kan pre-historya an modernong mga tawo pag-abot sa anatomiya sinda hubang pulos, sa pagkawara kan saindang barahibo sa hawak asin namuhay sa mamuraway na klima.

## Ginikanan kan pagigin hubang pulos asin kan gubing

An proseso kan ebolusyon nin tawo signipikante pag-abot sa pagigin hubang pulos; enot an biological evolution kan amay na hominids poon sa pagigin napapatos nin barahibo sagkod sa pagigin mayong barahibo, sinundan kan sociocultural evolution kan adornments asin gubing. Sa nakaaging panahon igwa nin nagkapirang teorya dapit sa kun pàno an mga tawo nawaran nin barahibo, alagad an pangangaipo na manteniron an init kan hawak iyo an lakop na pig-aako na ebolusyonaryong paliwanag. Dikit na buhok, asin an dugang sa eccrine sweating, ginibo iyan na magin pasil para sa mga amay na mga tawo na palipiton an saindang mga hawak kan sinda luminipat gikan sa pag-istar sa malimpoy na kadlagan pasiring sa bukas na savanna. An abilidad na manteniron an labilabing init kan hawak iyo an sarô sa mga bagay na ginibong posible an dramatikong pagdakula kan hutok, an organo nin tawo na pinakasenstibo sa temperatura.

## Toltolan
Parapo

An **parapo** pigbibilog kan sarong pangurolay o katiriponan nin mga pangurolay na nagbibiklad nin sarong kabtang nin sarong bilog na opinyon.

## Toltolan
Bumbero

An sarong **bumbero** iyo an enot na pararesponde na tinuod sa firefighting, pangenot sa pagkontrol asin paggadan nin kasulo na nakakadanyar sa buhay asin pagrogaring, siring man an pagsalbar sa mga tawo gikan sa confinement o delikadong mga sitwasyon. An mga lalaking numero kun minsan pigpapanongdan bilang **firemen** (asin, bakong masyadong komun, an mga babaying bumbero bilang **firewoman**).

## Toltolan
Pagsayaw na nakahubang pulos

An **pagsayaw na nakahubang pulos** (Ingles: *striptease*) iyo an erotiko o eksotikong bayle na kun saen an sarong performer padikit-dikit na nagtatangkas kan saiyang gubing, kun minsan kabtang sana o biyo, sa seductive asin sexually suggestive na paagi. An tawo na nagsasagibo kan who striptease komun na midbid bilang "istriper" o sarong "exotic" o "burles" na parabayle.

## Toltolan
Filinvest

An **Filinvest Development Corporation** () iyo an publicly listed holding company para sa manlaenlaen na firms sa grupong Filinvest. Inistablisar iyan kaidtong 1955 sa Filipinas ni Andrew L. Gotianun Sr. asin kan saiyang agom na si Mercedes Gotianun, bilang sarong used-car financing company. Igwa iyan nin holdings sa real estate development asin leasing, an binakalan kan housing units, asin hotel na may resort management, banking asin financial services, asukar asin poder. It is based in Metro Manila, Philippines, and is owned by the Gotianun family.

An Filinvest Development Corporation imbwelto sa hotel asin industriya sa turismo, asin nagsasadiri nin hotel brands Crimson and Quest, an huri iyo an new value-brand hotel. Kaidtong Setyembre 2014, rineport na iyan may plano na magbukas nin 5,000 na mga kwarto nin hotel sa laog nin limang taon. Sa panahon na iyan, an mga opisyales kan kompanya officials sinabi na igwa iyan nin labi sa 1,000 kwarto nin hotel. Durante kan panahon na ini riniport man na an kompanya matogdok nin pitong hotel, an duwa magigin sa irarom kan bàgong Quest value brand.

Kaidtong 1996, an kompanya igwa nin pagsasadiri na haros 4,000 acres "of prime real estate around Manila", sa Cebu asin Fort Bonifacio.

## Toltolan
Elagabalus

Si **Marcus Aurelius Antoninus** (namundag **Sextus Varius Avitus Bassianus**,  204 – 11/12 March 222), midbid na marhay sa saiyang palayaw na **Elagabalus** (, ) and **Heliogabalus** ( ), iyo an Romanong emperador poon kaidtong 218 sagkod kan 222, mantang siya saro pang teenager. His an saiyang halìpot na pagreynar nagin notoryus huli sa mga eskandalong sekswal asin relihiyosong kontrobersya. Hale siya sa Dinastiyang Severan na naghade poon kaidtong 218 sagkod kan 222. Si Elagabalus iyo an sarong Siryano sa kamundagan asin aki ninda Julia Soaemias asin Sextus Varius Marcellus. Nagsirbi siya bilang sarong saserdote kan dios na si El-Gabal sa saiyang estaran sa Emesa kaidtong saiyang kaakian.

## Toltolan
Filinvest City

An **Filinvest City**, dating **Filinvest Corporate City**, iyo an central business district namomogtak sa laog kan Muntinlupa, Metro Manila, Filipinas.

## Toltolan
Central business district

An **central business district** (**CBD**) iyo an komersyal asin sentro nin negosyo kan sarong syudad. Igwa iyan nin espasyong komersyal asin mga opisina, asin sa mga darakulang syudad kan piglaladawan iyan bilang distritong pinansyal. Sa heograpiya, iyan parating coincides sa "sentro kan syudad" o "downtown". Alagad, an mga konseptong ini dai kinakaipuhan na magin sinonimo: dakul na syudad an igwa nin central *business* district namomogtak harayo sa saiyang komersyal asin o kultural na sentro asin o downtown/sentro kan syudad, asin posibleng igwa nin pahingorag na CBD sa laog kan saro sanang urban area. An CBD parating karakterisado kan halangkaw na degree nin accessibility siring man an darakulang variety asin konsentrasyon kan espesyalisadong produkto asin mga serbisyo kompara sa ibang parte kan syudad. Por ehemplo, an Midtown Manhattan, New York City, iyo an pinakadakulang central business district sa syudad asin sa kinaban.

## Toltolan
Beefcake

An **beefcake** iyo an katagang Ingles na nagpapanongod sa performance o sarong porma nin glamour photography na naglaladawan nin dakula asin maskuladong hawak nin lalaki. An beefcake iyo man an sarong *publication genre*. An papel na piggagampanan nin sarong tawo sa performance pwedeng apodon na *beefcake*. An termino pigtutubodan na enot na ginamit kan kolumnista sa Hollywood na si Sidney Skolsky.

## Toltolan
Artyomovsky Urban Okrug

An **Artyomovsky Urban Okrug** pangaran kan magkapirang binilog na munisipyo (urban okrugs) sa Rusya. An mga minasunod na  dibisyon administratibo pinag'inkorporar nin siring:
*Artyom City Under Krai Jurisdiction, Primorsky Krai
*Artyomovsky District, Sverdlovsk Oblast

## Hilnga man
*Artyomovsky (disambiguation)

## Toltolan
Christian Appy

Si **Christian Gerard Appy** (namundag Abril 5, 1955) sarong propesor sa historya sa University of Massachusetts Amherst. Siya midbid na gayo komo nangengenot na eksperto sa Vietnam War eksperensya asin pangyayari. An pinakahuring libro sa tolo na napapublikar niya iyo an *American Reckoning: The Vietnam War and Our National Identity*. Ini pig'ugid an hugmak kan gera sa Amerikanong politika, kultur, asin panluwas na polisya poon mga 1950 sundo sa  administrasyon ni Obama.

## Toltolan
Gillig

An **Gillig** (formerly **Gillig Brothers**)  sarong  Amerikanong paradesenyo asin paragibo nin mga bus. An kwartel kan kompanya, kairiba an operasyon sa pagpapabrika, namomogtak sa Livermore, California (sa East Bay rehiyon kan San Francisco Bay Area). Sa pagkadakula, an Gillig iyo an ikaduwang-pinakadakula na nagpapabrika nin transit bus sa Norte Amerika (sunod lang sa New Flyer). Sa kan 2013, an Gillig pigtantyang kapot an 31 porsyento kan merkado na kombinado na an sa Estados Unidos asin sa Kanada kan heavy-duty transit bus manufacturing industry, basado sa bilang kan katumbas na mga mga yunit na nadeliber.

Manta na ini tagagibo nin mga transit buses, poon pa mga 1930 abot mga 1990, an Gillig paragibo man nin mga  school bus. Kairiba an nagtiklop nang Crown Coach, an kompanya saro sa pinakadakulang kompanyang naggigibo nin mga school bus sa West Coast kan Estados Unidos. An Gillg yaon nang haloy sa Hayward, California, 80 taon na, bago ini naghubo' sa Livermore kan 2017. An kompanya natugdas sa San Francisco, kan magtugang na Gillig.

## Toltolan

a
Ménage à trois

An **** () iyo an domestikong arrangement o committed relationship kompwesto nin tulong tawo sa polyamorous romantiko o sekswal na relasyon sa lambang saro, asin parating magka-iribang nag-iiristar. An phrase iyo an sinubli gikan sa Pranses nangangahulugan na "kaharongan nin tulo". An kontemporaryong arrangements kun minsan pig-iidentipikar bilang **throuple**, **thruple**, o **triad**.

## Toltolan
Sidney Skolsky

Si **Sidney Skolsky** (Mayo 2, 1905 – Mayo 3, 1983) iyo an Amerikanong parasurat na midbid bilang Hollywood gossip columnist. Karanggo niya si Hedda Hopper (na pareho sinda nin petsa nin kaaldawan) asin si Louella Parsons bilang premier Hollywood gossip columnists kan enot na tulong dekada kan sound picture era.

Si Skolsky saro man na personalidad sa radyo bilang dugang sa pagkakaigwa niya nin kolum na dyaryo, saro man siyang screenwriter asin movie producer na paminsan-minsan nag-aarte sa radyo asin mga pelikula. Naghingako si Skolsky na "Oscar" sa Academy Award asin krinedito huli sa introduksyon kan paggamit kan katagang beefcake.

## Toltolan
Irvin Duguid

Si **Irvin Duguid** (namundag Desyembre 18, 1969, sa Aberchirder, Aberdeenshire) iyo an Scottish na musikero asin kompositor.

Nag-adal siya nin piano asin violin sa Royal Scottish Academy of Music and Drama sa Glasgow bago napadagos para magin keyboard na paratugtohlg sa live line-up kan Stiltskin, sarong rock band may number 1 hit single "Inside" sa UK kaidtong 1994.

## Toltolan
Stiltskin

An **Stiltskin** iyo an Scottish rock band, na enot na nagkamit nin lakop na popularidad kaidtong katahawan kan dekada 1990. An Stiltskin pigpangenotan kan frontman na si Ray Wilson, an solamenteng constant member sa bilog na kasaysayan kan banda. Midbid sinda huli sa saindang 1994 UK chart-topper, "Inside".

## Toltolan
Ray Wilson (musikero)

Si **Raymond Wilson** (namundag Setyembre 8, 1968) iyo an Scottish na parakanta asin gitarista, bokalista sa post-grunge na bandang Stiltskin asin sa Genesis poon kaidtong 1996 sagkod kan 2000.

## Toltolan
Musikero

An **musikero** iyo an tawong nagkokomposo, conducts, o nagpeperform nin musika. Segun sa United States Employment Service, an "musikero" iyo an pangkagabsan na termino na piggagamit tanganing designaron an sarong tawo na sundon an musika bilang sarong propesyon.

## Toltolan
Croton alabamensis

An ***Croton alabamensis***, midbid bilang **Alabama croton**, iyo an pambihirang tinanom endemic sa Texas asin Alabama sa Habagatan-subangan na Estados Unidos.

## Toltolan
Propesyon

An **propesyon** iyo an sarong bokasyon na naimukna sa sarong espesyalisadong pagtuod na pang-edukasyon, na an katuyohan iyo an makapagtao nin marhay na abiso asin magsirbi sa ibang mga tawo, para sa sarong tanos asin syertong  kabayadan, na suhay na biyo magpoon sa piglalaoman na ibang pagkakamit na pangnegosyo.

## Toltolan
Majapahit

An **Majapahit** (; ), midbid man bilang **Wilwatikta** ), iyo an Javanese Hindu-Buddhist thalassocratic na imperyo sa Habagatan-subangan na Asya na nakabase sa isla kan Java (sa modernong panahon na Indonesya). Nag-eksister iyan poon kaidtong 1293 sagkod kan circa 1527 asin naabot an saiyang rurok kan kamurawayan durante kan panahon ni Hayam Wuruk, na an pagreynar poon kaidtong 1350 sagkod kan 1389 minarkahan kan mga conquests na nakalakop sa bilog na Habagatan-subangan na Asya. An saiyang mga nakamit pigkredito man sa saiyang prime minister, Gajah Mada. Segun sa  () na sinurat kaidtong 1365, an Majapahit iyo an imperyo kan 98 na tributaryo, nakaunat poon sa Sumatra pasiring sa New Guinea; kompwesto kan present-day Indonesya, Singapur, Malasya, Brunei, habagatan na Tailandya, Timor Leste, habagatan-solnopan na Filipinas (partikular an Sulu Archipelago) minsan ngani an sakop kan Majapahit sphere of influence sa ngunyan subject kan mga debate kan mga historyador. An naturalesa kan mga relasyon kan Majapahit asin an mga impluwensya kan saiyang mga basal sa ibong na dagat asin man an saiyang estado bilang sarong imperyo nangangagyat man giraray nin diskusyon.

An Majapahit iyo an saro sa huring  mayor na imperyong Hindu-Buddhist kan rehiyon asin konsiderado na saro sa pinakadakula asin pinakapoderosong imperyo sa kasaysayan kan Indonesya asin Habagatan-subangan na Asya. Kun minsan pighihiling iyan bilang precedent para sa modernong mga hangganan kan Indonesya. An saiyang impluwensya nakalakop lampas pa sa modernong teritoryo kan Indonesya asin nagin tema kan mga pag-aadal.

## Toltolan
Hayam Wuruk

Si **Hayam Vuruk** (Indonesian : Hayam Wuruk, Sanskrit: हयम् वुरुक्, Kawi: ꦲꦪꦩ꧀ꦮꦸꦫꦸꦏ꧀) (1334–1389), pig-aapod man na **Rajasanagara**, **Pa-ta-na-pa-na-wu**, o **Bhatara Prabhu** pagkatapos kan 1350, iyo an Javanese Hindu na emperador gikan sa dinastiyang Rajasa asin an ika-4 na emperador kan Imperyong Majapahit. Kaiba an saiyang primer ministro na si Gajah Mada, pigreynar niya an imperyo sa panahon kan saiyang greatest power. Durante kan saiyang pagreynar, an epikong Hindu, an Ramayana asin an Mahabharata, nagin ingrained sa kultura asin worldview kan mga Habanes sa paagi kan *[[wayang kulit]]* (leather puppets). Sinundan niya si Tribhuwana Wijayatunggadewi, asin sinundan siya kan saiyang manugang na si Wikramawardhana.

Kadaklan kan mga accounts kan saiyang buhay kinua gikan sa *[[Nagarakretagama]]*, sarong eulohiyo ki Hayam Wuruk, asin an *[[Pararaton]]* ("Book of Kings"), sarong Habanes na makasaysayan na pagkasurunod-sunod kan mga pangyayari.

## Toltolan
Tribhuwana Wijayatunggadewi

Si **Tribhuwana Wijayatunggadewi**, midbid sa saiyang regnal name na **Tribhuwannottunggadewi Jayawishnuwardhani**, midbid man bilang si **Dyah Gitarja** o **Gitarja**, iyo an Habanes na reynang reynante asin an ikatulong monarka kan Majapahit, nagreynar poon kaidtong 1328 sagkod kan 1350. Nagdara man siya kan titulong **Bhre Kahuripan** (Dukesa kan Kahuripan). Sa tabang kan saiyang primer ministro na si Gajah Mada, ibinusol niya an dakulang ekspansyon kan imperyo. Naunambitan siya sa tradisyon bilang sarong babayi na may ekstraordinaryong kaisogan, kadunongan asin intelihensya.

## Kaamayi kan buhay
Segun sa inskripsyon na Geneng II, an saiyang ngaran iyo an Dyah Tya. Siya an enot na aking babayi ni Hadeng Kertarajasa Jayawardhana, an kagmukna kan Imperyong Majapahit sa saiyang pangenot na agom na si Dyah Gayatri na kagdara kan titulo na *Rajapatni*.

## Toltolan
Surya Majapahit

An **Surya Majapahit** (Kawi: ꦯꦸꦂꦪꦩꦗꦥꦲꦶꦠ꧀, Sanskrit: मजपहितस्य सूर्य) (Surya kan Majapahit) iyo an emblema na komun na manonompongan sa mga ruins na igwa nin petsa na gikan kaidtong panahon nin Majapahit. An emblema kolum na kinua an porma kan saldang na may walong punto na bilogan na parte sa tahaw naglaladawan kan mga diedad na Hindu. An emblema posibleng kinua an porma kan sarong kosmolohikal na diagramo na pinalibutan kan tipikal na sinag kan saldang, o sarong simpleng sirkulo a may tipikal na may mga sinag kan saldang. Huli sa popularidad kan emblema na Surya durante kan panahon kan Majapahit, sinuhirir na posibleng nagsirbi iyan bilang simbolong imperyal kan imperyong Majapahit.

## Mga deidad na Hindu
An pinakakomun na pagladawan sa Surya Majapahit kompwesto nin mga imahen kan siyam na deidad asin walong sinag kan saldang.
An matalimon na tahaw kan saldang naglaladawan kan siyam na mga Hindu Gods pig-apod na *[[Guardians of the directions|Dewata Nawa Sanga]]*. An mayor na mga dios sa tahaw nakapakarhay sa walong kardinal na punto sa palibot ni Shiva sa tahaw. An pagkapakarhay iyo an:
*Tahaw: Shiva
*Subangan: Isvara
*Solnopan: Mahadeva
*Amihanan: Vishnu
*Habagatan: Brahma
*Amihanan-subangan: Sambhu
*Amihanan-solnopan: Sangkara/shankara
*Habagatan-subangan: Mahesora
*Habagatan-solnopan: Rudra

An walo pang deidad namomogtak sa panluwas na *rim* kan saldang, pigsimbolisar kan walong nagkikintab na sinag kan saldang:
*Subangan: Indra
*Solnopan: Varuna
*Amihanan: Kubera
*Habagatan: Yama
*Amihanan-subangan: Isana
*Amihanan-solnopan: Vayu
*Habagatan-subangan: Agni
*Habagatan-solnopan: Nirṛti

## Toltolan
Varuna

Si **Varuna** (; , ) iyo an Hindu god, na asosyado sa kalangitan, kadagatan asin tubig. Sa *[[iskriturang Vedic]]*, pinades siya sa dios na si Mitra asin iyo an kagurangnan na Ṛta (hustisya) asin Satya (katotoohan). Si Varuna man naunambitan sa Aditya, an mga aking lalaki kan diosa na si Aditi.

## Toltolan
Wayang kulit

An **** iyo an tradisyonal na porma nin puppet-shadow play orihinal na manonompongan sa mga kulutura kan Java asin Bali sa Indonesya. Sa performance kan , an puppet figures iyo an rear-projected sa taut linen screen na may coconut-oil (o elektrikong) ilaw. An *[[Dalang (puppeteer)|dalang]]* (shadow artist) pigmamanipular an inukit na leather figures sa pag-ultanan kan lampara asin kan screen tanganing magkaigwa an mga anino nin buhay. An mga naratibo kan  parating igwa nin kinaaraman sa mayor na tema kan marhay vs. maraot.

An  iyo an saro sa dakol na manlaenlaen na porma kan tearong *[[wayang]]* na manonompongan sa Indonesya; an iba kabali an *[[Wayang|wayang beber]]*, *[[Wayang|wayang klitik]]*, *[[wayang golek]]*, *[[Topeng|wayang topeng]]*, asin *[[wayang wong]]*. An  iyo an saro sa pinakamidbid, nag-oopresir nin daing-siring na kombinasyon kan mga ritwal, leksyon asin alingan.

Kaidtong Nobyembre 7, 2003, an UNESCO designated an *Wayang* an lapnad na anit na aninong puppet (), an lapnad na kahoy na puppet (*wayang klitik*), asin an tulong dimensyon na kahoy na puppet (*[[wayang golek]]*) teatro, bilang sarong Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity. Bilang balik para sa pagmidbid, an UNESCO pighahagad sa mga Indones na pangatamanan an tradisyon.

## Toltolan
Katoliko Romanong Diosesis nin Jiaying

An **Katoliko Romano nin Diosesis nin Jiaying/Kayíng/[[Meizhou]]** (, ) sarong diosesis nin Simbahan Katoliko na nakakawartel sa siyudad nin c Meizhou, sa eklesiastikong probinsya nin |Guangzhou sa Tsina. China.

## Historya
* Pebgrero 20, 1929: Natugdas bilang Apostolic Prefecture kan Jiaying 嘉應 hale sa Apostolic Vicariate of Shantou 汕頭
* Hunyo 18, 1935: Nataas bilang Apostolic Vicariate nin Jiaying 嘉應
* Abril 11, 1946: Nataas bilang Diosesis nin Jiaying 嘉應

## Liderato
* Obispo nin Jiaying 嘉應 (Rito romano)
** Obispo Francis Xavier Ford, M.M. (Abril 11, 1946 – Pebrero 21, 1952)
* Vicars Apostolic nin Jiaying 嘉應 (Rito romano)
** Obispo Francis Xavier Ford, M.M. (Hunyo 18, 1935 – Abril 11, 1946)
* Prefects Apostolic nin Jiaying 嘉應 (Rito romano)
** The Rev. Francis Xavier Ford, M.M. (Abril 28, 1929 – Hunyo 18, 1935)

## Toltolan

* GCatholic.org
* Catholic Hierarchy
Eluned Morgan (autor)

Si **Eluned Morgan** (20 Marso 1870 – 29 Desyembre 1938), sarong Gales-tataramon na autor gikan Patagonia. Siya pinadakula saY Wladfa, sarong kolonya nin Gales sa Patagonia, asin natukdoan magtaram parehas sa Gales asin Espanyol. An saiyang ama pig'entra siya sa Dr Williams' School sa Wales, kun saen siya napiritan mag'adal pagtaram nin Ingles. Siya nagpangenot nin protesta nin estudyante sa polisya kan eskwelahan na Ingles-sanang itaram, na ipigpangalad an pagtaram nin Gales kan mga estudyante.

Komo parasurat, si Morgan naroromdoman orog na kan saiyang mga librong pambyahe na pigsususog an mga paglibot-libot sa Patagonia asin sa Andes. An saiyang librong  *Dringo'r Andes* pigdetalye man an mga relasyon ultanan kan iba-ibang mga grupong etniko. Sa iba pa kaini, si Morgan nauunabihan kan saiyang sinurat man manongod kan  historya nin Incas.

Paka'estar pirang dekada sa Wales, si Morgan nagbalik sa Patagonia kan 1918. Siya duman na nagpalihis kan buhay niya duman.

## Mga Libro
**Dringo'r Andes* (1. Y Brodyr Owen, Abergavenny, 1904; 2. Southall & Co., Newport, 1907; 3. Southall & Co., 1909; 4. Southall & Co., 1917; 5. Southall & Co. n.d.)
**Gwymon y Môr* (Y Brodyr Owen, Abergavenny, 1909)
**Ar Dir a Môr* (Y Brodyr Owen, Abergavenny, 1913)
**Plant yr Haul* (1. Evans & Williams, Cardiff, 1915; 2. Southall & Co., 1921; 3. Southall & Co., 1926)
## Toltolan
Ṛta

Sa relihiyon na Vedic, an ***Ṛta*** (/ɹ̩ta/; Sanskrit  ** "orden, panundon; katotoohan; logos") iyo an prinsipyo kan natural na orden na kun saen pigkokontrol kaiyan asin pigkokoordinar an operasyon kan uniberso asin an gabos na bagay sa laog kaiyan. Sa himno kan Vedas, an *Ṛta* piglaladawan bilang iyo an ultimadong responsable para sa tamang pagpunsyon kan natural, moral asin sacrificial orders. Sa konsepto, iyan haraning kasurog kan injunctions asin mga ordinansa  na pighohona na *uphold it*, kolektibong pigpapanongdan bilang *[[Dharma]]*, asin an aksyon kan indibidwal sa relasyon sa mga ordinansa na idto, pigpapanongdan bilang *[[Karma]]* – duwang termino na sa huri nagin *Ṛta* sa importansya bilang signifying natural, relihiyoso asin moral na orden sa huring Hinduismo. An iskolar sa Sanskrito na si Maurice Bloomfield pigpapanongdan an *Ṛta* bilang "saro sa pinakaimportanteng relihiyosong konsepsyon kan Rigveda, nagpapadagos tanganing sabihon na, "poon sa punto de bista kan kasaysayan kan mga relihiyosong mga ideya na posible ta, sa totoo sana kita dapat, magpoon sa kasaysayan kan relihiyon na Hindu kisera sa kasaysayan kan konsepsyon na ini".

## Toltolan
Achourya

An ***' ([[Sanskrit]]: , [[IAST]]: ) o ***' (Sanskrit: ; IAST: ) iyo an terminong Sanskrito para sa "dai-paghabon". Iyo iyan an birtud sa Hinduismo. An praktis kan  naghahagad na an sarong tawo dai dapat naghabon, o magkaigwa nin intensyon na maghabon, pagrogaring kan iba, pagtaram, asin isip.

An  iyo an saro sa limang mayor na panuga kan Hinduismo asin Jainism. Iyo man iyan an saro sa sampolong porma kan temperance (virtuous self-restraint) sa pilosopiyang Indyano.

## Toltolan
Mitahara

An ***Mitahara*** () literal na nangangahulugan na iyo an habit nin moderatong kakanon. An Mitahara iyo man an konsepto sa pilosopiyang Indyano, urog na sa Yoga, na nag-iintegrar kan agimadmad manongod sa kakanon, inumon, balansyadong pagkakan asin kaugalian nin pagkonsumo asin an saiyang mga epekto sa hawak asin isip. It is one of the ten yamas in ancient Indian texts.

## Toltolan
Satya

An **** (Sanskrit: ; IAST: ) iyo an katagang Sanskrito na trinadusir na bilang katotoohan o esensya. Nanonongod man iyan sa sarong birtud sa mga relihiyon na Indyano, nanonongod sa pagigin totoo kan isip kan sarong tawo, pagtaram asin aksyn. Sa Yoga, an *satya* iyo an saro sa limang yamas, an *virtuous restraint* gikan sa kaputikan asin distorsyon kan realidad sa mga ekspresyon asin mga aksyon kan sarong tawo.

## Toltolan
Yoga

An **Yoga** (;  ) iyo an grupo nin physical, mental, asin spiritual na mga kaugalian o mga disiplina na naggikan sa suanoy na Indya asin igwa nin katuyohan na kontrolon (yoke) asin kalmadohon an isup, pigrerekognisar an dai nakatakod na saksi-agimadmad dai nahiro kan isip (*[[Chit (consciousness)|Chitta]]*) asin *mundane* na pagsakit (*[[Duḥkha]]*). Igwa nin mahiwas na baryedad kan mga paadalan nin yoga, pagpraktis, asin mga katuyohan in Hinduismo, Budismo, asin Hainismo, and traditional and modern yoga is practiced worldwide.

## Toltolan
Kshama

An **** () iyo an katagang Sanskrito na may kinaaraman sa akto kan pagpasensya, . Macdonell piglaladawan iyan bilang: "pagpasensya, forbearance, indulhensya (towards...)". An Kshama also nag-iindikar man nin labilabing pagpasensya asin sarong kapasidad na magpatawad asin maglingaw.

An konsepto kan Kshama minaporma nin saro sa Sampolong Tradisyonal Yamas, o pagpugol, na kinodigo sa nagkapirang iskritura kabali an Shandilya asin Varaha Upanishads asin an Hatha Yoga Pradipika ni Gorakshanatha.

## Toltolan
Varaha Upanishad

An ***Varaha Upanishad*** (, "boar") iyo an menor na Upanishad kan Hinduismo kinomposo sa pag-ultanan kaidtong ika-13 asin ika-16 na siglo CE. Kinomposo sa Sanskrito, iyo iyan an linista bilang saro sa 32 na Krishna Yajurveda Upanishads, asin klinasipikar bilang saro sa 20 Yoga Upanishads.
Shandilya Upanishad

An ***Shandilya Upanishad*** (Sanskrit: शाण्डिल्य उपनिषत्, IAST: Śāṇḍilya Upaniṣad) iyo an tekstong Sanskrito  asin saro sa minor na Upanishads kan Hinduismo. Saro iyan sa duwampulong Yoga Upanishads sa apat na Vedas, asin nakatakod sa Atharvaveda.

An teksto iyo an pangenot na nakapokus sa mga teknik kan Yoga, asin iyo an saro sa pinakadetalyado sa Upanishadic corpus kan mga tekstong dedicated sa Yoga. Pigladawan iyan an sampolong Yamas (etikal na pigpapangalad, pagbabawal), sampolong Niyamas (etikal na dapat na gibohon, pag-obserbar) asin walong Asanas (postura), kaiba an tulong Pranayamas, limang klase nin Pratyaharas, limang klase nin Dharana, duwang klase nin Dhyana asin sarong Samadhi.

## Toltolan
Wilfred Lai

Si **Pastor Dr. Wilfred Lai** (namundag 11 Abril 1956), na usong inaapod na **Papa** sa saiyang kongregasyon, sarong Kenyan na Pastor kan Jesus Celebration Centre,sarong Kenyan asin internasyonal na megachurch, na an inuuntokan kaini yaon namomogtak sa  Bamburi, sa ronang kostal nin Mombasa, Kenya. Si Dr. Lai saro sa nangengenot na kagpoon kan inaapod na  *media ministry*, na ginigibo saiyang programa sa KTN, saro sa mainstream na telebisyon sa Kenya nin pira nang taon. An mga serbisyo asin trabahong pagmiministro kan simbahan ni Pastor Lai binubrodkast live sa *Wilfred Lai Ministry*.

## Toltolan
Volvarina weissmannae

An ***Volvarina weissmannae*** sarong species nin buskay,sarong marinong gastropod mollusk sa pamilya Marginellidae, na apod sa Ingles 'margin snails'.

## Deskripsyon

## Distribusyon
An marinong species nakukua sa Guadeloupe sa Caribbean Sea.

## Toltolan

* Ortea J. (2014). Cómo integrar Ciencia y Naturaleza: Descripción de nuevas especies de Volvarina Hinds, 1844 (Mollusca: Marginellidae) de la isla de Guadeloupe y sus islotes satélites (Antillas Menores, Mar Caribe), nombradas en honor de treinta mujeres distinguidas con el Premio L'Oreal-Unesco. Revista de la Real Academia Canaria de Ciencias. 26: 129–188.
Jayanegara

Si **Jayanegara** o si **Jayanagara** (pormal na regnal name **Sri Maharaja Wiralandagopala Sri Sundarapandya Dewa Adhiswara** o si **Sri Sundarapandyadevadhisvara Vikramottungadeva**, midbid man bilang si **Kala Gemet**) iyo an emperador na Habanes asin an ikaduwang monarka kan Majapahit poon kaidtong 1309 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 1328, asin iyo man an Prinsipe kan Kediri poon kaidtong 1295.
Si Jayanegara iyo an tagapagmana, crown prince, asin solamenteng aking lalaki ni Raden Wijaya, an kagmukna kan Majapahit. An istorya kan saiyang buhay nakasurat sa nagkapirang rekord, kabali an, *[[Pararaton]]* asin *[[Negarakertagama]]*. An saiyang pagreynar nahiling an kapinonan kan pagsirang kan Gajah Mada tanganing impluwensyahan an imperyo.

## Toltolan
Raden Wijaya

Si **Raden Wijaya** o **Raden Vijaya** (midbid man bilang si **Nararya Sangramawijaya**, regnal name **Kertarajasa Jayawardhana**) (nagreynar 1293–1309) iyo an Habanes na emperador, asin an kagmukna asin an enot na monarka kan Imperyong Majapahit. An kasaysayan kan saiyang pagkamukna kan Majapahit nakasurat sa nagkapirang rekord, kabali an Pararaton asin Negarakertagama. An saiyang pamamahala minarkahan kan an kapangganahan kontra sa hokbo asin an Mongol navy kan dinastiyang Yuan ni Kublai Khan.

## Toltolan
Nirṛta

Si **Nirṛta** () iyo an diedad na Hindu, nagpepersonipikar kan kahadean, pagkalapa, asin pagluksa. Sa amay na iskriturang Hindu, si Nirṛta iyo an diosa na nakaistar sa kahadean kan mga gadan. Sa huring Hinduismo, si Nirṛta saro man na lalaking dios, na pighihiling sarong dikpala ("parabantay kan mga direksyon") kan habagatan-solnopan.

## Toltolan
Rommel Montano

Si **Rommel Montano**,Born in April 17, 1969 na an tunay na pangaran  **Rommel Manhilot**, sarong  artista sa Filipinas. Enot siyang nagluwas sa pelikulang *[[Bullet (pelikula)|Bullet]]*  Tugang siya ni artistang si Cesar Montano asin hipag ni artistang si Sunshine Cruz.
Bae Geu-rin

Si ** Bae Geu-rin ** (, namundag Enero 1, 1989 ) sarong artista hale sa nasyon na Sud Korea. Siya nagbida bilang si Park Seo-woo sa *49 Days*, bilang Park Sung-ae sa *Friend, Our Legend* asin Sa Yu-ri sa *You're Beautiful*.	

## Toltolan
Titanoboa

An **Titanoboa** sarong dakulang eksistidong halas na nabuhay pagkatapos kan pagkapuho nin dinosaur, mga 62-60 milyon paatras. Ini nag'estar sa pasig na kadlagan nin Colombia. An mga zoologista nin Kanada asin Amerikano, na nakagibo nin pag'aadal kan mga iba-ibang klase nin halas, nakaabot sa konklusyon na an halas pwedeng maabot sa labang 13 metro asin nagtitimbang nin sobra sa sarong tonelada. An pinakahalabang halas na nakaligtas hanggan ngonyan iyo an reticulated python, na nag'abot sagkod 7.5 metro an haba, asin an  pinakasadit na halas, Leptotyphlops carlae, iyo an may 10 sentimetro lamang.
Wikramawardhana

Si **Vikramavardhana** (Javanese : ꦮꦶꦑꦿꦩꦮꦂꦝꦟ) (Indonesian : Wikramawardhana), regnal name *Bhra Hyang Wisesa* iyo an Habanes na emperador asin suminunod ki Rajasanagara Dyah Hayam Wuruk bilang ikalimang monarka kan imperyong Majapahit, nagreynar poon kaidtong 1389 sagkod kan 1429.

## Kaamayi kan buhay
 Siya an pamangkin na laaki asin manugang kan nakaaging monarka, si King Rajasanagara Dyah Hayam Wuruk. An saiyang ina iyo an nguhod na tugang kan hade, Rajasaduhiteswari o Wardhanaduhiteswari o Iswari sa pinahalipot. Ininterpretar ni Krom iyan bilang "the illustrious Wardhana's daughter, Iswari". An terminong "Wardhana" nanonongod sa Prinsipeng konsorte Kertawardhana, agom ni Queen Tribhuwana. Tinàwan siya nin titulo na *Bhre* Pajang asin kinasal ki Singhawardhana, *Bhre* Paguhan.

## Toltolan
Kabukidan kan Ural

An **Ural Mountains** ( ; ), , ; ,  o simple **the Urals**, iyo an kabukidan sa Eurasya na nagdadalagan poon sa amihanan-habagatan kadaklan sa Rusya, poon sa baybayon kan Kadagatan Artiko pasiring sa salog Ural asin amihanan-solnopan na Kazakhstan. An kabukidan minaporma kan parte kan conventional boundary sa pag-ultanan kan mga kontinente kan Europa asin Asya. An Isla Vaygach asin an mga isla kan Novaya Zemlya minaporma nin urog na pagpadagos kan kadena pasiring sa amihanan pasiring sa Kadagatan Artiko. An promedyong altitudes kan Urals nasa haros , an pinakahalangkaw na punto iyo an Bukid Narodnaya, na abot an langkaw kan .

## Toltolan
Padad

An pagigin **padad**, o **pagkalupog** o **paralisis** (Ingles: *paralysis*, *palsy*) iyo an kawaran nin kakayahan na ihiro an kalamnan o grupo nin mga masel kan hawak o kabtang kaini.  Sa siring na kamugtakan, nagkakaigwa nin pangruluya, pamamagol, o pangingimay kan hawak o apektadong parte kan hawak, kaya nawawaran kapangyarihan na maghiro o minauntok an paghiro. 

## Toltolan
Novaya Zemlya

An **Novaya Zemlya** (, also , ; , , ) iyo an kaislahan sa amihanan na Rusya. Namomogtak iyan sa Kadagatan Artiko, sa extreme na amihanan-subangan kan Europa, kaiba an Cape Flissingsky, sa amihanan na isla, konsiderado an easternmost point of Europe. Sa solnopan kan Novaya Zemlya namomogtak an Dagat Barents asin sa subangan iyo an Dagat Kara.

## Toltolan
Dagat Barents

An **Dagat Barents** ( , also  ; , ; ) iyo an marginal sea kan Kadagatan Artiko, namomogtak sa amihanan na baybayon kan Norway asin Rusya asin binangâ sa pag-ultanan kan teritoryal na katubigan kan Norway asin Rusya. Midbid iyan kan mga Ruso kaidto bilang Northern Sea, Pomorsky Sea o Murman Sea ("Norse Sea"); an ngaran sa ngunyan kan dagat inginaran sa historical Dutch navigator na si Willem Barentsz.

## Toltolan
Dagat Laptev

An **Dagat Laptev** (; , midbid man bilang **Dagat Solnopan na Siberia**) iyo an marginal sea kan Kadagatan Artiko. Namomogtak iyan sa pag-ultanan kan amihanan na baybayon kan Siberia, kan Taimyr Peninsula, Severnaya Zemlya asin kan New Siberian Islands. An saiyang amihanan na kasagkoran minaagi gikan sa Arctic Cape pasiring sa punto na may co-ordinates na 79°N asin 139°E, asin minatapos sa Anisiy Cape. An Dagat Kara namomogtak sa solnopan, an Dagat Solnopan na Siberia sa subangan.

Inginaran an dagat sa mga Rusong eksplorador na sinda Dmitry Laptev asin Kharinaton Laptev; dating, midbid sa irarom kan manlaenlaen na ngaran, an huri iyo an **Nordenskiöld Sea** (), isinunod ki Adolf Erik Nordenskiöld. An dagat igwa nin makuring klima na may temperatura na hababa sa 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F) labi sa siyam na bulan kada taon, hababang salinidad kan tubig, kakulangan kan flora, fauna asin populasyon kan mga tawo, asin hababaw na rarom (kadaklan dikit sa 50 metros). Nagyeyelo iyan sa kadaklan kan panahon, minsan ngani malinaw sa pangkagabsan kada Agosto asin Septyembre.

## Toltolan
Dagat Kara

An **Dagat Kara**  ; ,  iyo an marginal sea, nakasiblag sa Dagat Barents sa solnopan kan Itiot kan Kara asin Novaya Zemlya, asin gikan sa Dagat Laptev sa subangan kan kaislahan kan Severnaya Zemlya. Sa kabilogan an Dagat Kara, Dagat Barents asin Dagat Laptev gabos sinda mga ekstensyon kan Kadagatan Artiko amihanan kan Siberia.

An amihanan na hangganan kan Dagat Kara heograpikong minarkahan nin linya na nagdadalagan gikan sa Cape Kohlsaat sa Isla Graham Bell, Franz Josef Land, pasiring sa Cape Molotov (Arctic Cape), an pinakaamihanan na punto kan Isla Komsomolets sa Severnaya Zemlya

An Dagat Kara Sea kompwesto kan East-Prinovozemelsky field (sarong ekstensyon kan West Siberian Oil Basin), na igwa nin signipikanteng bakong mauswag na petrolyo asin natural gas. Kaidtong 2014, an gobyerno kan Estados Unidos nagpadusa na nagresulta sa Exxon na sagkod sa Setyembre 26 tanganing dai ipadagos an saiyang mga operasyon sa Dagat Kara.

## Toltolan
Hikaw

An **hikaw** sarong klaseng alahas na isinusu'lot  sa labot na tinusok sa  lambi-lambi o saenman na parte kan talinga. Inaapod man ining **arilyos** o **aretes**. Inaapod man na panse an hikaw kun maluyang klase (hababa an klase  o peke). Ini may barat ngani dai matangkas sa pagkatakod. Alagad igwa man klaseng hikaw na iniipit sana sa  lambi-lambi. Kapwa nagsusu'lot an mga lalaki asin mga babae nin hikaw, pwedeng padis, saro sana o tolo o sobra pa. Sarong halimbawa nin pagsulot nin sarong babae nin hikaw lamang an dibuho ni Vermeer na *[[Dalagitang may Hikaw na Perlas]]*. Sa *[[Aklat ng Henesis]]* (Henesis 35:4), susog ki Jose Abriol, na kumbeses ginagamit an mga hikaw bilang mga anting-anting, partikular na an  naniniwala sa mga terapim o diyus-diyosan.

Pangkagabsan na tinutumoy an hikaw sa pagkabit nin alahas sa linabot na panluwas na parte nin talinga. Kapag an alahas  ikinabit sa ibang labot sa arinman na parte sa hawak maliban sa talinga, inaapod pa man ining hikaw. Kaya igwang hikaw sa dungo (an apod "barangkyaw'). Pwede man kabitan nin hikaw sa laog mismo nin dila. 

## Toltolan
Dive!!

An  sarong seryeng nobela na sinurat ni Eto Mori. An apat na nobela na napublikar kan Kodansha poon Agosto 20, 2000 sundo' Agosto 8, 2002. Sarong seryeng anime sa telebisyon an na'ayre poon Hulyo 6 abot Septyembre 21, 2017.

## Mga karakter
### Nangengenot na karakter
;
:
:Nagbida si: Kento Hayashi
;
:
:Nagpapel si: Sosuke Ikematsu / Takumi Kitamura
;
:
:Nagpapel si: Junpei Mizobata

### Mga kaapil kan MDC
;
:
;
:
;
:

### Mga tagalimbaga kan MDC
;
:
;
:
;
:

### Mga kalaban
;
;
:
;
:
;
:
;
:

### Mga namidbid ni Tomoki
;
:
;
:

## Toltolan
Suhita

Si **Suhita** o **Soheeta** (nagadan 1447), iyo an Habanes na reynang reynante asin an ikaanom na monarka kan imperyong Majapahit, namayo poon kaidtong 1429 sagkod kan 1447.

## Kaamayi kan buhay
Siya an aking babayi ni Hadeng Wikramawardhana (pormal na Bhra Hyang Wisesa), an saiyang sinundan. An saiyang ina iyo si Reynang Kusumawardhani. Igwa nin duwang matuang tugang na lalaki: Hyang Wekas ing Sukha, asin Prinsipe kan Tumapel siring man sarong nguhod na tugang na lalaki: Dyah Kertawijaya. An duwang matuang tugang na lalaki nagadan bago siya nagtukaw sa trono na nagtogot sa saiya na kuanon an poder. Siya iyo an *prabhu stri* o "reynang reynante" naunambitan sa Pararaton. Sa huri, sinundan siya kan saiyang kangudhan na tugang na lalaki na si Dyah Kertawijaya gamit an ngaran na regnal na Hadeng Wijayaparakramawardhana.

Ipinakasal si Suhita sa saiyang haraning paryentes, Prinsipe Ratnapangkaja. An prinsipe iyo an aki ninda Surawardhani asin Ranamanggala Dyah Sumirat. An saiyang ina iyo an tiyaon sa ama ni Suhita, asin an ama iyo an aki ni Dyah Sotor, salimbabaw na lalaki ni Hayam Wuruk.

## Toltolan
Busig-On Festival

An **Busig-On Festival** sarong kapiyestahan na sineselebrar sa inot na semana nin Septyembre sa Labo, Camarines Norte, Filipinas. 

## Uusipon
An kapiyestahan gikan sa tataramon na "Busig"  na boot sabihon tubig.  An "On" boot sabihon dakol. An "Busig-On" boot sabihon dakol na tubig na sinasambit an Salog nin Labo.  

An kapiyestahan gikan sa Epiko ni Busig-on, surat ni Carlos C. Galvez, kun sain si Busig-on asin Prinsesa Maraya, hali sa duwang magkalaban na tribo, nagkamuotan asin naging paagi na magka-uyon an duwang tribo. An aki ninda na si Tarik-Kuduok, naghagad nin tabang sa spirito ni Busig-on kan nagkaugwang kainitan asin katiusan sa mga banwaan. An kadagaan napuno nin tubig asin naging gikan ning pangkabuhayan.  An Salog nin Labo hali sa katubigan na ini.    

## Aktibidad

* Balsa Para - manlainlain na barangay magibo nin Float na gibo sa lokal na materyales. 

## Toltolan
Kertawijaya

Si **Kertawijaya** o **Dyah Kertawijaya** iyo an ikapitong monarka kan Majapahit nagreynar poon kaidtong 1447 sagkod kan 1451 gamit an ngaran na regnal na **Sri Maharaja Wijayaparakramawardhana**.

## Kaamayi kan buhay

Segun sa *[[Pararaton]]*, si Dyah Kertawijaya iyo an aking lalaki ni Hadeng Wikramawardhana. An saiyang ina dai naunambitan sa arin man na gunuan. Igwa siya nin tulong tugang: Hyang Wekas ing Sukha, Prinsipe kan Tumapel, asin Reynang reynante Suhita. Alagad, nakipagsuhay si Noorduyn na an apat sa itaas namundag gikan ki Reynang Kusumawardhani. Si Prinsipe Kertawijaya nagkapot nin titulo na Prinsipe kan Tumapel minana niya gikan sa saiyang matuang tugang na lalaki na nagadan sa kaamayi kan taon na 1427 sagkod sa saiyang pagtukaw sa trono kaidtong 1447.

## Pagreynar
Si Prinsipe Kertawijaya sinundan an saiyang matuang tugang na babayi na si Suhita kaidtong 1447. 

An mga natura na kalamidad parating nangyayari durante kan saiyang pagreynar kabali an linog asin pagtuga nin bulkan. Sarong bantog na insidente iyo an paggadan ki Tidung Gelanting na pinangenotan kan saiyang pamangkin na lalaki na si Prinsipe kan Paguhan, aking lalaki ni Prinsipe kan Tumapel.

## Identipikasyon sa pag-ultanan ninda Kertawijaya asin Brawijaya

An Brawijaya iyo an ngaran o titulo kan bantog na hadeng Majapahit para sa modernong Javanese people pursuant sa ibang mga manuskrito na nakasurat sa masunod na eras.

An lulubngan kan Prinsesa kan Champa nanompongan sa Mojokerto na kan taon kan 1448 pinangenotan an Habanes pigubodan na siya iyo an saro sa mga pangenot na agom ni Hadeng Brawijaya. Dugang pa, an ngaran ni Kertawijaya bilang apoon ni Raden Patah nanompongan sa lulubngan ni Reynang Kalinyamat sa Jepara.

Saro pang istorya sinabi na an agom ni Hadeng Brawijaya iyo an sarong reynang Muslim na si **Dwarawati** kan Kahadean kan Champa.
 Sa kabaliktaran, sa *[[Pararaton]]* naunambitan na an agom ni Dyah Kertawijaya iyo an Prinsesa o Dukesa kan Daha pigpapanongdan bilang **Jayawardhani Dyah Jayeswari** sa Waringin Pitu charter (1447).

 Segun sa chronicle ni Sam Poo Kong, an Intsik na babayi na nakalubong sa Mojokerto iyo an aking babayi ni Haji Bok Tak Keng siring man an agom ni Chinese ambassador para sa Java, Ma Hong Fu. Imposible para sa saiya na magin konsiderado bilang bilang agom nin hade.

## Toltolan
T’boli Tribal Festival

An **T'boli Tribal festival,** o **Lemlunay Festival**  sarong kapiyestahan na sineselebrar kada ika-tulong semana nin Septyembre sa Lake Sebu, South Cotabato, Filipinas.  An kapiyestahan sarong simbolo kan pagkakasararo kan anom (6) na mayor na tribo sa South Cotabato:  

* T'boli
* Manobo 
* Kalagan
* Ubo
* Maguindanao
* Tasaday   

Kaiba man an manlainlain na tribo nin Davao:  

* Tirurays
* Mandaya
* Surigao tribes
* Langilan
* Bilaan
* Bagog
* Mansaka 

## Uusipon
Nagpoon an kapiyestahan bilang kapiyestahan ni Santa Cruz. Sa taong 1970's, naghalo ini sa kapiyestahan nin pasasalamat kan mga T'boli na apod "*mo-inum*".  Naghaloy, nagka-ugwa nin misa sa ikatulong asin ikahuring aldaw nin kapiyestahan na may halong etniko asin Katolikong mga gibo asin mas tinatawan pananngad importansya an mga etnikong tradisyon. 

An Lemlunay gikan sa sarong pagtubod kan mga T'boli sa sarong magayon na lugar o paraiso pagkagadan. Ini man sarong paraiso na gusto ninda gibuhon para sa saindang tribo. An kapiyestahan sarong pagpapakusog nin panata na matrabaho an mga tribo para makua an paraiso.   

An Septyembre pinapahiling an pag-abot nin panahon nin pag-ani hali sa panahon nin tag-uran. 

## Aktibidad

* Lokal na musika kaiba an tradisyunal na instrumento
* Kultural na Bayle
* *Seket Kuda* - horse fighting  

## Toltolan
Barangkyaw

An **barangkyaw** nasusulot na singsing sa dungo' nin hayop. An barangkyaw ginagamit sa pagkontrol sa mga hayop arog kan baka, damulag, kabayo o anoman na hayop ngani ini sunod-sunod sana kun guyodon sa pagdara kaini kun saen. mInuusar man ini sa mga pasusuhon na baka ngani matari na ini sa pagsuso sa ina.

## Historya
Sa historya, an barangkyaw antigo nang inuusar sa pagsweto sa hayop ngani magtubod sa pagguyod/pagdara sainda. Ginamit na ini sa antigong Sumer asin nahihiling Estandarte nin Ur,kun saen ini nagagamit sa baka o sa kabayo.

## Pangtari na barangkyaw

An barangkyaw kasangkapan sa pagtari sa mga ugbon. An barangkyaw (parati gibo sa plastik) iniipit sa dungo na dai ini linalabotan asin nagagamit otro. Ini alternatibong paagi kisa kun isuway an mga ugbon sa ina sa panahon nin pagtari. Igwa ining plastik na mga tarom na nakakakulog sa ina kun an ugbon magpirit na magsuso sa anayon na mresulta man ina isinisikwal an magsususo. Mga pantaring barangkyaw igwa man para sa mga kanding asin sa mga karnero.

## Hilnga man

* Bull § Handling
* Animal husbandry

## Toltolan
Girindrawardhana

Si **Prabhu Natha Girindrawardhana Dyah Ranawijaya** (namundag **Ranawijaya**) iyo an ruler kan Imperyong  Majapahit sa pag-ultanan kan 1474 asin 1498. Pigpapanongdan siya sa Jiyu inscription bilang , na nangangahulogan na ruler kan Majapahit, Janggala asin Kediri, asin bilang **Pa Bu Ta La** sa literaturang Intsik.

## Toltolan
Kahadean kan Kediri

An **Kahadean kan Kediri** (midbid man bilang **Panjalu**) Javanese script : **꧋ꦥꦤ꧀ꦗꦭꦸ** , iyo an *Hindu-Buddhist* Habanes na kahadean na basado sa Subangan na Java poon kaidtong 1042 sagkod sa haros 1222. An kahadean na ini nakasentro sa suanoy na syudad kan *Dahanapura*, maski na ngani kulang nin archaeological remains, an panahon nin Kediri nahiling an dakol na pag-uswag sa klasikong literatura. An *[[Kakawin Bharatayuddha]]* ni Mpu Sedah, an *Gatotkacasraya* ni Mpu Panuluh, asin an *[[Smaradhana]]* ni Mpu Dharmaja nagbuskad sa era na ini. An kabisera kan kahadean pigtubodanna inistabilisar sa solnopan na parte kan kabâban kan Salog Brantas, sa parte na harani sa modernong Kediri city asin sa nakapalibot na Kediri Regency.

## Toltolan
Srivijaya

An **Srivijaya** () iyo an Buddhistang thalassocratic na  imperyo basado sa isla kan Sumatra (sa modernong panahon na Indonesia), na impluwensyado an kadaklan kan Habagatan-subangan na Asya. An Srivijaya iyo an importanteng sentro para sa expansion kan Budismo poon kaidtong ika-7t sagkod kan ika-11 na siglo AD. An Srivijaya iyo an enot na polity na nagdominar sa kadaklan kan solnopan na Kadagatan na Habagatan-Subangan na Asya. Huli sa saiyang lokasyon, an Srivijaya nag-uswag nin komplikadong teknolohiya sa paggamit nin maritime resources. Dugang pa, an saiyang ekonomiya nagin progresibo na nakadepende sa nag-uuswag na kalakalan sa rehiyon, pigbabago iyan pasiring sa ekonomiya na basado sa prestihiyosong produkto.

## Toltolan