Narciso Clavería y Zaldúa

Si **Narciso Clavería y Zaldúa** (Katalan: Narcís Claveria i Zaldua; 2 Mayo 1795 – 20 Hunyo 1851) sarong opisyal sa Hokbo Espanyol na nagsirbe bilang gobernador-heneral kan  Filipinas poon Hulyo 16, 1844 sundo Desyembre 26, 1849.

## Kaamayi nin buhay
Si Narciso Clavería tubong tal sa  Girona, sarong siyudad sa Catalonia, Espanya. An saiyang ina  Basko an ginikanan. Siya nagin myembro kan General Staff kan 1838, koronel kan 1839, asin teniente-heneral kan 1844. Nagin siyang gobernador-heneral kan Filipinas kan Hulyo 16, 1844.

## Catalogo Alfabetico de Apellidos

Siya an nagpaluwas kan Katalogo kan Nobyembre 21, 1849,  kun saen  an gobyernong espanyol pinag-obligar an mga Pilipinong kolonyal na sa katalogo maguno nin mga apelyido. An katalogo pinaluwas niya sa rason na magkaigwa nin toltol na pagtaong apelyido sa mga Filipino orog na ta dakul sainda nagkukua na sana nin apelyido sa pagpabunyag sa mga pangaran nin mga santo asin santa, arog kan "San Buenanventura", "Sta. Ana," "Santo Domingo", praktis na nagtaong karibongan ta dakulon na an duplikasyon sa mga apelyido apesar mayo man magkarelasyon sa dugo.

An pagpaluwas kan Dekreto iyo sa rason pa na mapakarhay an lista kan mga parabuhis sa lambang probinsya, mapagian an pag'administrar sibil asin magin malinig an mga rekord kan simbahan asin mga korte asin mga linyada kan pagkapirinsanan nin mga pamilya na totoo bago an taon 1849, masakit nanggad masusog.

An rehistro sibil nin mga apelyido nin pamilya ginuguno (susog sa orden kan Dekreto petsado 21 Nobyembre 1849) sa katiriponan nin mga "katutubong pangaran dinamot kan mga Pamayo kan  mga Orden Relihiyoso, asin mga apelyidong Espanyol na saindang nagagamit na, kasarabay na an mga pangaran maguguno sa mga tinanom, asin mineral, heograpiya, arte, asbp."
 
## Kalendaryo pigpatanos

Sarong kahamanan pa ni Claveria iyo an pagpasunod kan kalendaryo sa Filipinas bako na sa kalendaryo sa Europa kundi digdi sa Asya ta huri nin sarong aldaw kumpara sa mga kataraid kaining nasyon. An ginibo ni Claveria nag'orden paagi nin Dekreto na an Desyembre 30 (Lunes), 1844 pasundan na nin Enero 1 (Myerkoles), 1845 ngani makasabay sa kalendaryo nin Asya. Gibo kaini, an filipinas dati nang nasangle an saiyang kalendaryo 39 taon na mas amay kan magpatipon sa Washington D.C. kan taon 1884 kan International Meridian Conference ta pagka'oroyonan an  inaapod na International Date Line.

### Enot na mga 'barco de vapor' sa Filipinas
An enot na mga 'barco de vapor' (steamship) na panggera na nagsakay sa mga dagat nin Filipinas iyo an *Magallanes*, *Elcano*, asin *Reina de Castilla*.  Ini dinara igdi haleng London kan taon 1848, sa panahon na gayo na si Claveria an namamayo sa Filipinas bilang gobernador-heneral. An mga bapor na ini (na iyo an simpleng apod sa Bikol kaini) grabe an sirbe ta nagin nang posibleng lapagon asin masikop an mga maririkas na vinta kan mga piratang Moro haleng Mindanao na parati nanpipirata sa mga kosang banwaan sa bandang norte nin Filipinas.

## Pagpakarhay kan pagdulonan kan mga probinsya

Huli ta siya boot na gayong areglado asin mabisay an mga kamugtakan sa Filipinas, siya pinagpakarhay an mga pagdolonan kan mga probinsya. Halimbawa, saiyang hinira an hurisdiksyon kan Albay asin Camarines ta an Daraga harayoon sa Nueva Caceres, pero nasasakop kaini apesar duwang aldaw an lakaw ngani makaabot igdi an tagaDaraga. Saiya man pinagsuway an Masbate asin Ticao sa Albay. Pinagtugdas niya an probinsya nin Abra asin saiyang pinagtoltol an mga pagdolonan kan Pampanga, Nueva Ecija,Bulacan, Nueva Vizcaya asin Laguna sa tuyong mapa-simple an administrasyon igdi bako huli sa tradisyon. 

## Toltolan