Bogeyman

An **bogeyman** ( /ˈ b oʊ ɡ i m æ n / ; pigbabaybay man o midbid bilang **bogyman**,  **bogy**,  **bogey**,  asin, sa Ingles kan Amerika del Norte, **boogeyman** man )  sarong mitolohikong linalang na tipikal na ginagamit tanganing takoton an mga kaakian sa marahay na gawi. An mga bogeymen mayo nin espesipikong itsura, asin an mga konsepto nagkakaiba-iba sa paagi kan harong asin kultura, alagad sinda pinakaparateng ilinaladawan bilang mga halimaw na lalaki o androgynous na nagpapadusa sa mga kaakian huli sa salang gawi-gawi .  An bogeyman, asin mga halimaw na magkapareho sa konsepto makukua sa kadakol na kultura sa bilog na kinaban. An mga bogeymen pwedeng magpuntirya nin sarong partikular na akto o pankagabsan na salang gawi, depende sa katuyuhan kan pag-apod sa pigura, parati sa basehan nin sarong patanid gikan sa sarong pigura nin awtoridad sa sarong aki. An termino minsan ginagamit bilang sarong bakong espesipikong personipikasyon kan, o metonimo para sa, takot – asin minsan an Diyablo . 

## Etimolohiya
An tataramon na *bogeyman*, na ginagamit sa paglaladawan nin sarong halimaw sa Ingles, pwedeng gikan sa Ingles na Tahaw *na bugge* o *bogge*, na an boot sabihon 'makatatakot na multo', 'takot', o ' takot '. Ini may relasyon sa *[[boggart]]*, *[[bugbear]]* (gikan sa *bug*, na an boot sabihon 'goblin' o 'scarecrow' asin *[[oso]]* ) sarong imahinasyon na demonyo sa porma nin sarong oso na nagkakakan nin saradit na aki. Ginamit man ini tanganing mangahulogan nin sarong pankagabsan na bagay na kinakatakutan. An tataramon na *bugaboo*, na may kaparehong padis nin kahulugan, pwedeng nagbutwa bilang sarong pagbabago kan *bugbear* .  *An Bogeyman* mismo midbid poon pa kan ika-15 siglo, dawa ngani an mga istorya nin bogeyman posibleng mas gurang na. 

An tataramon igwa nin mga katumbas sa kadakol na mga tataramon sa Europa arog kan *[[bogle]]* ( Scots ), *[[púca]] ,* *pooka* o *pookha* ( Irish ), *pwca*, *bwga* o *bwgan* ( Welsh ), *[[Bucca (mythological creature)|bucca]]* ( Cornish ) *,* *buse* o *busemann* ( Norwegian ), *puki* ( Old Norse ), *bøhmand* o *bussemand* ( Danish ), *bû* ), Dutch ( Westman ), Westman *boeboelaas* ( Surinamese Dutch ), *Butzemann* ( German ), *Böölimaa* ( Swiss German ), *[[Babay (Slavic folklore)|Babay/Babayka]], * ( Russian ), *bauk* ( Serbian ), *bubulis* ( Latvian ), *baubas* ( Lithuanian ), *bobo (babok, bebok)* ( Polish ), *buba/gogol* ( Albanian ), bubuk ( Sbách ), ( Sbálok ), ( *Sbák* Silesian ),  *[[Bicho-papão|papão]]* ( Portuges ), **' ( [[Tataramon na Griego|Griego]] ), ''babau'' (man "uomo nero", na an boot sabihon itom na tawo) ( [[Tataramon na Italyano|Italyano]] ), babáj ( [[Ukrainian language|Ukrainian]] ),  baubau ( [[Rumano|Romanian]] ), ''papu'' ( Catalan ), asin ''mumus'' ( [[Hungarian language|Hungarian]] ).

=== Pisikal na paglaladawan ===
Ini parati na ilinaladawan bilang sarong maitom, daing pormang linalang na may kakayahan na magbago nin porma. An bogeyman midbid na nagpapabasog kan saiyang gana sa paagi nin pag-agaw asin pagkonsumo nin mga kaakian.  An mga deskripsyon kan bogeyman magkakaiba-iba sa mga kultura, alagad parati igwa nin mga pagkakapareho sa pag-ultanan ninda kabali an mga kuko/kuko, o matarom na mga ngipon. An naturalesa kan linalang nagkakaiba-iba man sa lambang kultura, dawa ngani an kadaklan na halimbawa sinasabing sarong klase nin espiritu, na an [[Demonyo|mga demonyo]], [[Witchcraft|mga bruha]], asin iba pang [[Legendary creature|mga maalamat na linalang]] bakong gayong komun na mga klase. An iba ilinaladawan na igwa nin mga tampok [[Hayop|na hayop]] arog kan mga sungay, kuko, o garo insekto an itsura.  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

### Iba pang mga pinagtutubodan na ginikanan
Huli sa lakop kan osipon sa bilog na kinaban, depisil na hanapon an orihinal na ginikanan kan mga osipon. An Bogeyman enot na pigtutukoy para sa mga hobgoblin na ilinadawan kan ika-16 na siglo sa Inglaterra. Dakul an nagtutubod na sinda ginibo tanganing pasakitan an mga tawo, asin mantang an iba naggigibo sana nin simpleng mga prank, an iba mas maati an naturalesa.  &#x5B; **' &#x5D;</sup>

=== Mga pagkakaiba-iba sa kultura ===
An mga bogeymen, o mga linalang na garo bogeyman, lakop sa [[Folklore|mga osipon]] kan kadakol na kultura, na may kadakol na mga pagkakaiba-iba asin katumbas.

=== Tawong Sako ===
An [[Sack Man]] sarong klase kan osipon kan mga Bogeyman na, siring sa isinusuherir kan pangaran kaini, nagsusuksok nin mga kaakian sa sarong sako. Ini mayormenteng yaon sa mga kulturang Latin Amerika, arog kan [[Arhentina|Argentina]], [[Uruguay]], [[Tsile|Chile]], [[Paraguay]], Brazil; siring man sa Latin Europa, sa [[Portugal]] asin [[Espanya]] . Minsan inaapod ining , , , o sa Portuges,  (an gabos na pangaran na ini nangangahulugan na "an tawong may sako" o "an tawong may sako"). An saro pang pagkakaiba-iba kan tataramon na Espanyol iyo , na an boot sabihon "parahabon nin aki". An mga kaagid na osipon yaon sa Sirangan na Europa (halimbawa, [[Bulgarian language|Bulgarian]] , "tawong sako"), siring man sa [[Haiti]] asin nagkapirang nasyon sa Asya.  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

### El Coco
El Coco (man  asin , minsan inaapod na  ) saro pang bersyon kan Bogeyman, na lakop sa kadakol na nasyon na nagtataram nin Espanyol. An Cuca Fera [ ca ] (o Cucafera ) na halimaw iyo an katumbas sa nagkapirang parte kan Catalonia.

Sa Espanya, an mga magurang magkakanta nin mga lullaby asin magsasabi nin mga rima sa mga aki, na pinapatanidan sinda na kun sinda dai magturog,  maabot tanganing kuanon sinda. An rima nagpoon kan ika-17 siglo asin mantang ini nag-evolve sa laog nin mga taon, ini nagdadanay pa man giraray kan orihinal na kahulugan kaini sagkod ngonyan. Mga niyog nakaresibe kan saindang pangaran huli sa mabuhok, kayumanggihon na "lalawgon" na ginibo kan tolong indentasyon kan kublit kan niyog, na nagpapagirumdom sa mga marinero na Portuges kan "Coco".

An Latin Amerika igwa man nin , dawa ngani an osipon kaini iba, komun na pighalo sa mga katutubong pagtubod asin, huli sa mga kontak kultural, minsan mas harani sa bersyon kan Boogeyman sa Amerika del Norte. Alagad, an terminong  ginagamit man sa mga nasyon sa Latin Amerika na nagtataram nin Kastila, arog kan Bolivia, Colombia, Guatemala, Peru, Mehiko, El Salvador, Honduras, asin Venezuela, dawa ngani duman ini mas parati inaapod na , siring sa Puerto Rico, Republika Dominicana, Chile, Uruguay, Panama asin Argentina .

### Sarong Cuca
Sa osipon kan Brazil, an sarong kaparehong karakter na inaapod na *Cuca* ilinaladawan bilang sarong babaeng humanoid na buaya, o sarong gurang na babae na may sako. Igwa nin lullaby na kinakanta kan kadaklan na mga magurang sa saindang mga aki na nagsasabi na an *mga Cuca* madigdi tanganing kuanon sinda asin gibohon na sabaw, o sabon kun dai sinda magturog, arog kan sa Espanya. An *Cuca* saro man na karakter kan *[[Sítio do Picapau Amarelo (novel series)|Sítio do Picapau Amarelo]]* ("Yellow Woodpecker's Farm") ni Monteiro Lobato, sarong serye nin mga halipot na nobela na isinurat para sa mga kaakian na igwa nin dakulang bilang nin mga karakter gikan sa osipon kan Brazil. 

### Babau
Sa mga nasyon sa sentral asin Sirangan na Mediteraneo, an mga kaakian na naggigibo nin maraot tinatakot nin sarong linalang na midbid bilang "babau" (o "baubau", "baobao", "bavbav", o بعبع "Bu'Bu'" o kapareho). Sa Italya, an Babau inaapod man na *l'uomo nero* o "itom na tawo". Sa Italya, siya pigladawan bilang sarong halangkaw na lalaki na nakasulot nin magabat na itom na amerikana, na may itom na hood o sombrero na nagtatago kan saiyang lalawgon. Minsan, an mga magurang makusog na nagtutuktok sa irarom kan lamesa, na nagsasagin-sagin na may nagtutuktok sa pinto, asin nagsasabi nin arog kaini: "Uya na *an l'uomo nero* ! Dapat aram niya na igwang aki digdi na habo mag-inom kan saiyang sabaw!". Ini man itinampok sa sarong lakop na nursery rhyme sa Italya: "Ninna nanna, ninna questo oh, bimbo a chi lo do? Lo darò all' uomo nero, che lo tiene un anno intero." (Ingles: "Lullaby Lulla Oh, kiisay ko itatao an aking ini? Itatao ko siya sa Boogeyman, na iyo an mag-aataman saiya sa laog nin sarong taon") *Si L'uomo nero* dai dapat magkakan o magdanyar sa mga kaakian, kundi dinadara niya sinda sa sarong misteryoso asin makatatakot na lugar.  &#x5B; **' &#x5D;</sup>

=== Butzemann ===
[[German folklore|An osipon kan mga Aleman]] igwa nin dinosena nin manlaen-laen na pigura na katumbas kan Bogeyman. An mga ini igwa nin manlaen-laen na itsura (arog kan sarong [[gnome]], tawo, hayop, [[Mampak|halimaw]], [[multo]] o [[Diyablo|demonyo]] ). Minsan sinasabing minalataw sinda sa mga partikular na lugar (arog kan mga kagubatan, sa mga katubigan, mga pangpang, mga oma nin mais o mga ubasan). An mga pigura na ini inaapod sa manlaen-laen na pangaran, na parati midbid sana sa rehiyon. Saro sa mga ini, na posibleng may relasyon sa etimolohiya sa Bogeyman, iyo an Butzemann [ de ], na pwedeng garo gnome asin iba pang demonyo o aswang na itsura.  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D; An ibang mga halimbawa kabali an *Buhmann* (na kadaklan talinhaga) asin *der schwarze Mann* ("An Itom na Tawo"),   sarong bakong makatawo na linalang na nagtatago sa madiklom na mga kanto sa irarom kan higdaan o sa aparador asin nagdadara nin mga kaakian. An pigura parte kan kawat kan mga kaakian Wer hat Angst vorm schwarzen Mann? ("Sino ang nahadlok sa bogeyman?").

## Hilingon man

* Albert Fish
* Companions of Saint Nicholas
* Erlkönig
* Jack the Ripper
* Kappa (folklore)
* La Llorona
* Madam Koi Koi
* Michael Myers (Halloween)
* Nian
* Oogie Boogie
* Shellycoat
* Slender Man
* Struwwelpeter
* Yama (Buddhism)
* Yara-ma-yha-who

## Toltolan