Mga taga-Thailand

**An mga tawong Thai**, na bisto sa kasaysayan bilang **mga tawong Siamese**, sarong etnikong grupong taga Sur-subangan na Asya na tubong Thailand . Sa mas mahiwas asin etnikong kahulugan, an mga Thai saro man na grupong etnikong Tai na dominante sa Sentral asin Sur na Tailandia (Siam mismo).        Parte kan mas dakulang Tai etno-linggwistikong grupo na tubong Sur-subangan na Asya siring man sa Sur na Tsina asin Norteng-subangan na Indya, an mga Thai nagtataram kan mga tataramon na Sukhothai ( Central Thai asin Sur na Thai na tataramon ),  na pigklasipikar bilang parte kan pamilya nin mga tataramon na Kra–Dai . An mayoriya kan mga Thai mga parasunod kan Theravada Buddhism .

An mga polisiya kan gobyerno kan huring parte kan dekada 1930 asin amay na parte kan dekada 1940 nagresulta sa mapangganang pirit na pag-asimilasyon kan manlaen-laen na grupong etno-linggwistiko sa dominanteng tataramon asin kultura kan nasyon na Sentral Thai, na nagdara sa terminong *Thai people* na pigtutukoy sa populasyon kan Thailand sa kabilogan. Kabali digdi an ibang mga subgrupo kan grupong etno-linggwistikong Tai, arog kan mga tawong Yuan asin an mga tawong Isan, siring man an mga grupong bakong taga-Sur-subangan na Asya asin bakong Tai, na an pinakadakula iyo an mga Intsik na Han, na nagpoporma nin sarong substansiyal na grupong etnikong minoriya sa Thailand.

## Etimolohiya

### Mga pangaran
Sa endonym, an mga tawong Thai inaapod an saindang mga sadiri bilang , na an termino sa kahurihurihi kinua sa Proto-Tai  na an boot sabihon libre,  na nagduduon na an Thailand dai nanggad nagin sarong kolonya sa huring modernong panahon . Sa akademiko, an mga tawong Thai inaapod na **Chao Phraya Thais** ( , *Thai lum chao phraya* ).                                                                                                                                                                                                                                                                            

Sa etniko, an mga tawong Thai inaapod na **Siamese**, **Thai Siam** ( , *thai sayam* ), na nanonongod sa mga tawong Tai na nag-eerok sa Sentral asin Sur na Tailandia ;  An mga tawong Siamese nababanga sa tolong grupo: **mga tawong Central Thai** (  ), **mga taga-Thailand sa Timog** (  ) asin **Khorat Thai** (  ). An Siamese iyo man, sa kasaysayan, an exonym kan mga tawong idto. [ b ] Sa *Du royaume de Siam*, isinurat ni Simon de la Loubère na an mga tawong saiyang pinagtaram iyo an mga **Tai Noi** (  ), na iba sa mga tawong Shan (o Tai Yai), na nag-eerok sa mabukid na lugar kan inaapod ngonyan na Estado nin Shan sa Myanmar .  Kan 24 Hunyo 1939, alagad, an Plaek Phibunsongkhram pormal na pigngaranan an nasyon asin an mga tawo kaini *na Thailand* asin *mga tawong Thai* sunod-sunod.

### Kapinunan
Susog ki Michel Ferlus, an mga etnonimo na Thai/Tai (o Thay/Tay) nag-evolve gikan sa etymon **na *k(ə)ri:** 'tawo' sa paagi kan minasunod na kadena: ***kəri:** > ***kəli:** **> *kədi:/*kədaj** > ***di:/*daj** > ***Pro-daj <sup>A</sup>** (Sowest Tai) **<sup>></sup>** Siamese asin Lao ) o > **taj <sup>A2</sup>** (sa ibang mga tataramon na Sur-sulnupan asin Sentral na Tai na pigklasipikar ni Li Fangkuei ).  An trabaho ni Michel Ferlus nakabasar sa nagkapirang simpleng mga patakaran nin pagbabago sa ponetika na mahihiling sa Sinosphere asin pinag-adalan sa kadaklan ni William H. Baxter (1992). 

Sinabi ni Michel Ferlus na an sarong hararom na nakagamot na pagtubod sa Thailand iyo na an terminong "Thai" gikan sa huring mga silaba na -daya sa Sukhodaya/ Sukhothay (สุโขทัย), an pangaran kan Kahadean nin Sukhothai .  An pagbaybay nagduduon kan prestihiyosong etimolohiyang ini sa paagi nin pagsurat nin ไทย (transliterated ai-dy) tanganing itugyan an mga tawong Thai/Siamese, mantang an pormang ไท (transliterated ai-d) paminsan-minsan ginagamit sa pagsambit sa mga etnikong grupong nagtataram nin Tai.  Si Lao nagsusurat nin ໄທ (transliterated ai-d) sa duwang kaso.  An tataramon na "Tai" (ไท) na mayong huring letra ย ginagamit man kan mga tawong Thai tanganing apodon an saindang mga sadiri bilang sarong etnisidad, bilang mga teksto sa kasaysayan arog kan "Mahachat Kham Luang", na pigbilog kan 1482 sa panahon kan paghade ni Hadeng Borommatrailokkanat . An teksto nagbubulag kan mga tataramon na "Tai" (ไท) gikan sa "Tet" (เทศ), na an boot sabihon mga dayuhan.  Siring man, an " Yuan Phai ", sarong makasaysayan na epikong rawitdawit na isinurat kan huring parte kan ika-15 sagkod amay na ika-16 na siglo, naggamit man kan tataramon na "Tai" (ไท). 

An diplomatikong Pranses na si Simon de la Loubère, nagsambit na, "An mga Siamese nagtatao sa saindang mga sadiri kan Pangaran na Tai, o Libre, asin idtong mga nakakasabot kan Tataramon na Pegu, nag-aasegurar na an Siam sa Dila na iyan nangangahulugan na Libre. 'Tis duman tibaad na an mga Portuges nagkua kan tataramon na ini, na posibleng midbid an mga Siamese na Navarese sa Nethever . an saiyang Historical Treatises of the Kingdom of China, nagsasaysay na an Pangaran kan Siam, na saiyang isinurat na Sian, gikan sa duwang tataramon na ini na Sien lo,  na dai idinagdag an saindang kahulugan, o kun anong Tataramon sinda dawa ngani pwedeng isipon na itinatao niya sinda para sa Intsik, si Mueang Tai iyo an Siamese na Pangaran kan Kahadean kan Siam (para sa Kahadean nin Siam) asin an tanda kan Mueang na ini; nagsurat nin simpleng Muantay, makukua sa Vincent le Blanc, asin sa nagkapirang Mapa Heograpiko, bilang an Ngaran nin sarong Kahadean na kataid kan Pegu : Alagad si Vincent le Blanc dai nakasabot na ini an Kahadean nin Siam, na dai iniimahinar na an Siam asin Tai duwang magkaibang Pangaran kan parehong Tawo. Sa sarong tataramon, an mga Siamese, na sakong pigtatratar, inaapod an saindang mga sadiri na Tai Noe, *mga saradit na Siam. Igwa pang iba, siring sa ipinaaram sako, na biyong mabangis, na inaapod na Tai yai, dakulang mga Siam, asin na nag-eerok sa Kabukidan sa Amihanan." 

Base sa sarong pinagkukuanan na Intsik, an *Ming Shilu*, si Zhao Bo-luo-ju, na ilinadawan bilang "an tagapagmana kan gurang na prinsipe kan Ming-tai kan nasyon nin Xian-luo-hu", ( Chinese ) nagpadara nin sugo sa Tsina kan 1375. Si Geoff Wade nagsuherir na si Ming Tai ( Chinese ) pwedeng nagrerepresentar kan tataramon na " Muang Tai" mantang an tataramon na Jiu ( Chinese ) nangangahulugan na gurang. 

## Kasaysayan

### Siamese Mon: ika-5 – ika-12 siglo

Siring sa pankagabsan na aram, an presenteng mga tawong Thai inaapod na Siamese bago an nasyon pigngaranan na Thailand kan kabangaan kan ika-20 siglo.  An nagkapirang pag-aadal sa henetiko na ipinublikar kan ika-21 siglo nagsusuherir na an inaapod na mga tawong Siamese (sentral Thai) tibaad igwa nin ginikanan na Mon nin huli ta an saindang mga profile henetiko mas harani sa mga tawong Mon sa Myanmar kisa sa mga Tai sa timog na Tsina .  Kan huri sinda nagin mga grupong nagtataram nin Tai-Kadai sa paagi nin paglakop kan kultura pagkatapos kan pag-abot kan mga tawong Tai gikan sa norteng parte kan Thailand kan mga ika-6 na siglo o amay asin nagpoon na magdominar sa sentral kan Thailand kan ika-8-12 siglo.    Ini man nahihiling sa tataramon, nin huli ta labing kabanga kan bokabularyo sa sentral na tataramon na Thai hale o hiniram sa tataramon na Mon siring man sa Pali asin Sanskrit .  

An pinakagurang na ebidensya na nagsasambit kan mga tawong Siam iyo an mga inskripsiyon sa gapo na nakua sa Angkor Borei (K.557 asin K.600), na may petsang 661 CE, an pangaran kan oripon nasambit bilang "Ku Sayam" na an boot sabihon "Sayam na mga babaeng oripon" (Ku sarong prefix na ginagamit sa pagsambit sa mga babaeng oripon sa panahon nin pre-Angkorian), asin mga inskripsyon kan Tak (K.79) na isinurat kan 682 sa panahon ni Bhavavarman II kan Chenla nagsasambit man kan Siam Nobel: *Sāraṇnoya Poña Sayam,* na itinranskrip sa Ingles bilang: *an paroy na nagtao kan poña (nobleng ranggo) na inapod na Sayam (Siam)* .  An Song Huiyao Jigao (960–1279) nagpapahiling na an mga tawong Siamese nag-erok sa sulnupan sentral na Thailand asin an saindang estado inaapod na *Xiān guó* (  ), mantang an sirangan na kapatagan pagsasadiri kan Mon kan Lavo (  ),  na kan huri nahulog sa irarom kan hegemonya kan mga Angkorian kan mga ika-7-9 na siglo.  An mga Mon politikal na entidad, na kabali an Haripuñjaya asin nagkapirang siyudad-estado sa amihanan-sirangan, inaapod na Dvaravati . Alagad, an mga estado kan Siamese Mon asin Lavo kan huri pinagsararo sa paagi kan royal intermarriage asin nagin Ayutthaya Kingdom kan kabangaan kan ika-14 siglo. 

An tataramon *na Siam* posibleng naggikan sa pangaran ni Kagurangnan Krishna, na inaapod man na Shyam, na ginagamit kan mga Khmer tanganing apodon an mga tawo sa kababan kan Salog Chao Phraya na nag-erok sa palibot kan suanoy na siyudad nin Nakhon Pathom sa presenteng sentral na Thailand, asin an Wat Sri Chum Inscription, na may petsang ika-13 siglo CE, nagsambit man sa The Phrathat Mahrathat. tanganing ibalik an Phra Pathommachedi sa syudad ni Lord Shyam (Nakhon Pathom) sa amay na panahon kan Kahadean nin Sukhothai . 

### Pag-abot kan Tais: ika-8–ika-10 siglo

### Thaification: ika-20 siglo
An konsepto nin sarong nasyon na Thai dai pa nadevelop sagkod sa kapinunan kan ika-20 siglo, sa irarom ni Prinsipe Damrong asin dangan ni Hadeng Rama VI (Vajravudh).  Bago an panahon na ini, an Thai mayo pa ngani nin tataramon para sa 'nasyon'. Si Hadeng Rama VI nag-imponer man kan ideya nin "Thai-ness" *(khwam-pen-thai)* sa saiyang mga sakop asin estriktong tinawan nin kahulugan kun ano an "Thai" asin "bakong-Thai". An mga kagsurat kan panahon na ini isinurat giraray an kasaysayan kan Thailand gikan sa sarong etno-nasyonalistang punto de vista,  na dai pig-intindi an bagay na an konsepto nin etnisidad dai nagkaigwa nin importanteng papel sa Sur-subangan na Asya sagkod kan ika-19 siglo.   An bagong pinatalubo na nasyonalismong ini iyo an basehan kan polisiya nin " Thaification " kan Thailand na pinakusog pagkatapos kan katapusan kan absolutong monarkiya kan 1932 asin orog na sa irarom kan pamamahala ni Field Marshal Plaek Phibunsongkhram (1938–1944). An mga minoriya napiritan na mag-asimila asin an mga pagkakaiba sa rehiyon kan norte, norte-sirangan asin timog na Thailand pigpugol pabor sa sarong homogenous na kulturang "Thai".  Bilang resulta, kadakol na mga namamanwaan kan Thailand an dai nakakapag-iba kan saindang nasyonalidad *(san-chat)* asin etnikong ginikanan *(chuea-chat)* .  Kaya ordinaryo para sa mga gikan ni *Jek* เจ๊ก (Intsik) asin *Khaek* แขก (Indian, Arabo, Muslim), pagkatapos nin nagkapirang henerasyon sa Thailand, na ibilang an saindang mga sadiri bilang " *chuea-chat Thai* " (etnikong Thai) imbes na magmidbid sa etnikong identidad kan saindang mga apoon. 

An ibang mga tawong nabubuhay sa irarom kan pamamahala kan Thai, orog na an mga Mon, Khmer, asin Lao, siring man an mga imigrante na Intsik, Indian o Muslim padagos na na-asimila kan mga Thai, alagad kasabay kaini naimpluwensyahan ninda an kultura, pilosopiya, ekonomiya asin politika kan Thai. Sa saiyang papel *na Jek pon Lao* (1987) (เจ้กปนลาว—Intsik na may halo sa Lao), si Sujit Wongthet, na naglaladawan kan saiyang sadiri sa papel bilang sarong Intsik na may halo sa Lao ( *Jek pon Lao* ), nagsasabi na an presenteng mga Thai talagang may halo na mga Laose.   Siya nag-iinsinuar na an mga Thai bako nang sarong malinaw na rasa kundi sarong etnisidad na kompuesto nin kadakol na rasa asin kultura.   An pinakadakula asin pinakamaimpluwensyang grupo sa ekonomiya asin politika sa modernong Thailand iyo an mga Thai Chinese .   Si Theraphan Luangthongkum, sarong linggwista na Thai na may ginikanan na Intsik, nagsasabi na 40% kan kontemporanyong populasyon na Thai igwa nin harayong ginikanan na Intsik na kadaklan nagkontribwir gikan sa mga gikan kan mga dating sunod-sunod na mga alon nin mga imigrante na Intsik na Han na nag-abot sa Thailand sa laog nin pirang siglo. 

## Toltolan