open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vibhishana

Si **Vibhishana** (IAST: *Vibhīṣaṇa*) an nguhod na tugang ni Ravana, an hade kan Lanka sa suanoy na epikong Indiyano na Ramayana. 
Minsan ngani an rakshasa mismo, si Vibhishana nagbalik sa Ravana asin nagdulag sa lado ni Rama huli sa saiyang dharma. Pakadaog ni Rama ki Ravana, an dating kinoronahan na Prinsipe Vibhishana bilang Hade kan Lanka bago nagbalik sa Ayodhya.

## Sa Ramayana

Kan si Rama mahale na sa Ayodhya sa kataposan kan saiyang pagreynar, siya nagbalik sa saiyang tunay na porma, nagsusugo ki Vibhishana na magtinir sa kinaban asin sirbihan an mga tawo asin giyahan sinda sa dalan nin katotoohan asin dharma. Kaya baga, si Vibhishana an pigkokonsiderar na saro sa mga  pitong imortal o Chiranjivi. Si Vishnu nagsugo man ki Vibhishana na mangadyi sa pamilyang diedad kan Dinastiyang Sun, Kagurangnan na Ranganatha.

## Toltolan
Yajurveda

An ***Yajurveda*** (Sanskrito: यजुर्वेद, *yajurveda*, hale sa *yajus* na nangangahulogan "pagsamba," asin *veda* na boot sabihon "kaaraman") iyo an Veda na sa pangenot gibo sa prose mantras para sa mga ritwal sa pagsamba. Sarong suanoy na tekstong Vedic Sanskrit, ini kumbinasyon nin mga ritwal sa pag-atang na mga pormula na pigsasabi kan sarong padi mantang an sarong indibidwal naggigibo nin mga ritwal arog kan mga naenot sa kalayong yajna. An Yajurveda saro sa apat na Veda, asin saro sa mga teksto kan Hinduismo. Dai aram an eksaktong siglo kan komposisyon kan Yajurveda, asin kinakarkulo ni Witzel na nasa pag - oltanan nin 1200 asin 800 BCE, na kaiba an Samaveda asin Atharvaveda.

An Yajurveda mahiwas na pinaggrupo sa duwa - an "itom" o "madiklom" (Krishna) Yajurveda asin an "puti" o "maliwanag" (Shukla) Yajurveda. An terminong "itom" boot sabihon "an dai pinakarhay, bakong malinaw, kuleksyon nin motley" kan mga bersikulo sa Yajurveda, kabaliktaran kan "puti" na boot sabihon iyo an "mahusay na pag'areglo, malinaw" Yajurveda. An itom na Yajurveda nakaligtas sa apat na resensyon, mantang an duwang resensyon nin puting Yajurveda nakaligtas sagkod sa modernong mga panahon.

Kaiba sa kaenot - enote asin pinakaamay na suon nin Yajurveda an mga 1,875 bersikulo, na laen - laen pero sinubli asin itinotogdok sa pundasyon nin mga bersikulo sa Rigveda. Kaiba sa tahaw na suon iyo an Satapatha Brahmana, saro sa pinakadakulang mga tekstong Brahmana sa koleksion na Vedic. Kaiba sa pinakahubin na suon nin tekstong Yajurveda an pinakadakulang koleksion nin pangenot na mga Upanishads, na maimpluwensia sa laen - laen na paadalan nin pilosopiyang Hindu. Kaiba digdi an Brinhadaranyaka Upanishad, an Isha Upanishad, an Taittiriya Upanishad, an Katha Upanishad, an Shvetashvatara Upanishad asin an Maitri Upanishad.

Duwa sa pinakadaan na kopya nin manuskrito kan mga seksyon nin Shukla Yajurveda an nadiskubre sa Nepal asin Western Tibet, asin ini may petsang ika-2 siglo CE.

## Toltolan
Ashwatthama

Sa epikong Hindu na *[[Mahabharata]]*, si **Ashwatthama** (Sanskrito: अश्वत्थामा, romanisado: *Aśvatthāmā*) o **Drauni** iyo an aki ni guru Drona asin Kripi (tugang na babae ni Kripacharya).

Siya an makuapo kan sagang si Bharadwaja. Si Ashwatthama iyo an namahala sa amihanan na rehiyon nin Panchala, na sakop kan mga namamahala sa Hastinapura. Siya sarong Maharathi na naglaban sa lado ni Kaurava laban sa Pandavas sa Gerang Kurukshetra. Nagin siyang Chiranjivi (inmortal) huli sa sumpa na itinao saiya ni Krishna.

An mapandayang pakana kan soboot kagadanan ni Ashwatthama nagbunga nin paggadan sa saiyang nagmomondong ama na si Drona, na pinugutan mantang naghohorophorop sa kalag kan saiyang aki. Siya nanombrahan bilang ultimong pamayong komandante kan Kauravas sa Gerang Kurukshetra. Huli sa grabeng kamunduan asin grabeng kaanggutan, ginaradan niya an kadaklan sa kampo kan Pandava sa saro sanang banggi. Kabilang siya sa pinakaprominenteng mga parapakilaban kan epikong Mahabharata, na rinaot an dakol na reglamento sa panahon nin guerra dapit sa paggawe asin moralidad sa paagi kan saiyang egregious na trabaho nin mga armas nin dios.

## Toltolan
Mahadevi

Si **Mahadevi** (Sanskrito: महादेवी, IAST: *Mahādevī*), inaapod man na **Adi Parashakti**, **Adi Shakti**, asin **Abhaya Shakti**, an supremong diyosa sa sektang Shaktismo kan Hinduismo.

Segun sa tradisyon na ini, an gabos na diosa ibinibilang na manipestasyon kan solong dakulang diosa na ini, na maikokompara sa mga dios na si Vishnu asin Shiva. Ibinibilang siya ni Vaishnavas bilang si Lakshmi, kinokonsiderar siya ni Shaivas bilang si Parvati, Durga, asin Mahakali, mantang ibinibilang siya ni Shaktas bilang si Durga, Tripura Sundari, Bhuvaneswari, asin Kali.                                                                                            

An parasurat na si Helen T Boursier nagsabi, "Sa pilosopiyang Hindu kapwa si Lakshmi asin Parvati namimidbidan huli sa dakulang diosa - si Mahadevi - asin kan Shakti o kapangyarihan na gikan sa dios.

## Toltolan
Navadurga

An **Navadurga** (Sanskrito: नवदुर्गा, romanisado: *Navadurgā*), pigsasayod man na **Navdurga** asin **Navadurgas**, siyam na manipestasyon asin porma ni Durga sa Hinduismo, espesyalmenteng sinasamba durante kan Navaratri asin Durga Puja. Sa parati, ibinibilang iyan na sarong diedad, kan mga parasunod kan mga sektang Shaktismo asin Shaivismo nin Hinduismo. 

Segun sa mitolohiyang Hindu, an siyam na porma kinokonsiderar na siyam na tangga kan Durga durante kan siyam na aldaw na lawig kan giyera sa hadeng demonyo na si Mahishasura, kun saen an ikasampulong aldaw sineselebrar bilang Vijayadashami (lit. Aldaw nin Kapangganahan) para sa gabos na Hindu asin kinokonsiderar na saro sa pinaka importanteng kapiyestahan.

## An siyam na porma

### Pangenot na mga porma

### Iba pang porma
Segun sa tradisyon asin sa iskriturang Hindu si Navadurga igwa pa nin ibang mga porma. An Agni Purana linista sinda bilang si:

# Rudrachanda
# Prachanda
# Chandogra
# Chandanayika
# Chanda
# Chandavati
# Chandarupa
# Atichandika
# Ugrachanda
An siyam na porma ni Rajarajeshwari sinasamba bilang pormang Navadurga sa siyam na aldaw nin Navaratri sa bantogan na Kanaka Durga Temple sa Vijayawada, Andhra Pradesh.

# Swarna Kavachalankrita Durga 
# Bala Tripurasundari 
# Annapurna 
# Gayatri
# Lalitha Tripura sundari
# Saraswati 
# Mahalakshmi 
# Durga
# Mahishasuramardhini

## Toltolan
Cristofano Allori

Si **Cristofano Allori** (17 Oktobre 1577 – 1 Abril 1621) sarong Italyanong pintor sa peryodo nin kahurihan kan Florentine Manneristang eskwela. Kadakulan an saiyang pinipinta mga retrato asin mga bagay na relihiyoso.
## Toltolan
Fra Angelico

Si **Fra Angelico** (namundag **Guido di Pietro**; Pebrrero 18, 1455) sarong Italyanong pintorsa peryhododo kan Amay na Rensimyento, na pigladawan ni Vasari sa saiyang *[[Lives of the Artists]]* na may "pambihira asin mahusay na talento". An saiyang reputasyon naghahale mansana sa mga serye nin mga frecoe na pinintura niya sa saiyang seminaryo, San Marco, sa Florence. 

## Toltolan
Shailaputri

Si **Shailaputri** (शैलपुत्री), an aking babae kan Mountain King Himavat, asin sarong manipestasyon asin porma kan inang diosa na Hindu na si Mahadevi, na nagrerepresentar sa dalisay na porma nin diosang si Parvati. Siya an enot na Navadurga na sinamba durante kan enot na aldaw ni Navratri, asin iyo an reenkarnasyon ni diosa Sati.

## Toltolan
Jessan Macatangay

Si **Jessan Macatangay** sarong Pilipinong fashion designer gikan sa Batangas na ngunyan na nakabase sa London. Siya sarong lisensyadong nars asin nagsalidang karera pasiring sa pagiging taga-disenyo ng mga gubing sa Inglatera.

Dai pa sana nahahaloy, nasungkit niya an L'Oréal Professional Award sa Central Saint Martins durante kan London Fashion Week. Digdi, 32 na mga para-disenyo gikan sa manlainlain na nasyon an nagpahiling kan saindang mga koleksyon kun sain sarô siya sa duwang ginawadan nin pagmidbid. Siya an pinakainot na Pilipino na nakaresibe kan prestihiyosong gawad.

Nagtapos si Macatangay nin BA (Hons) Fashion Design with Marketing: Womenswear kan Hunyo 2020. Nakamtan niya man an titulong MA Fashion Womenswear sa parehong institusyon bilang iskolar kan The Self-Portrait Scholarship and British Fashion Council Foundation.  

## Toltolan

## Hilnga man
*Avel Bacudio
Samaveda

An ***Samaveda*** (Sanskrito: सामवेद, romanisado: *sāmaveda*, hale sa *sāman* "kanta" asin *veda* "kaaraman"), iyo an Veda nin mga melodiya asin chants. Iyan sarong suanoy na tekstong Vedic Sanskrit, asin kabtang kan mga iskriturang Hinduismo. Inaapod man ini na **Sama Veda**. Bilang saro sa apat na Veda, iyan sarong liturhikal na teksto na kompwesto nin 1,875 bersikulo. Pero 75 bersikulo sana an kinua sa Rigveda. Tulong resensyon kan Samaveda an nakaligtas, asin nakua na an mga manuskrito kan Veda sa manlain - lain na parte kan India.

Mantang an pinakaenot na mga parte kaini tinutubod na nagpoon pa kan panahon nin Rigvedic, an nag- eeksister na mga petsa gikan sa post-Rigvedic Mantra kan Vedic Sanskrit, sa pag'oltan kan c. 1200 asin 1000 BCE o "medyo ara-atyan sana," halos kontemporaryong kaibahan kan Atharvaveda asin kan Yajurveda. 

Nakapalaog sa laog kan Samaveda an may mahiwas na inadalan na Chandogya Upanishad asin Kena Upanishad, konsideradong primaryang Upanishads asin bilang impluwensya sa anom na eskwelahan kan pilosopiyang Hindu, partikularmente sa eskwelahan nin mga Vedanta. An Samaveda nagpatindog nin mga importanteng pundasyon para sa nagsurunod na musikang Indyano.

## Toltolan
Durga

Si **Durga** (Sanskrito: दुर्गा, IAST: *Durgā*) sarong mayor na Hindung diosa, na sinasamba bilang pangenot na aspekto kan inang diosa na si Mahadevi. Asosasyodo siya sa proteksiyon, kusog, pagigin ina, kalaglagan, asin mga giyera.

Durante kan mga osipon ni Durga na nakasentro sa paglaban sa mga karatan asin sa mga pwersa nin demonyo na nagsasapeligro kan katoninongan, prosperidad, asin dharma, na nagrerepresentar sa kapangyarihan nin karahayan kontra sa karatan. Si Durga tinutubod na nagpapaluwas kan saiyang banal na kaanggotan tumang sa mga maraot huli sa katalingkasan kan mga inaapi, asin nangangahulogan nin kalaglagan tanganing tawan nin kapangyarihan an mga linalang. Minamansay siya bilang garo sa inang personahe asin parateng ilinaladawan bilang sarong magayon na babae, na nakasakay sa sarong leon o tiger, na may darang dakol na takyag na may darang armas asin parateng nadadaog an mga demonyo.

An pinakaimportanteng mga teksto kan Shaktismo, Devi Mahatmya, asin Devi Bhagavata Purana, revere Devi (an diosa) bilang an primordyal na kaglalang kan uniberso asin kan Brahman (ultimadong na katotoohan asin katunayan). Siya  saro sa limang katumbas na dios sa Panchayatana puja kan tradisyon nin Smarta sa Hinduismo.

Si Durga igwa nin mahalagang pagsunod sa bilog na India, Bangladesh, Nepal, asin sa dakol na iba pang nasyon. Sa kadaklan sinasamba siya pakatapos nin tigsoli asin mga pag - ani sa tigrakdag, nangorogna durante kan mga kapiestahan nin Durga Puja, Durga Ashemiami, Vijayadashami, Deepavali asin Navaratri.

## Toltolan
Brahmacharini

Si **Brahmacharini** (Sanskrito: ब्रह्मचारिणी) an boot sabihon sarong debotong estudyanteng babae na nag - iistar sa Ashrama kaiba kan saiyang mga estudyante. Siya an ikaduwang aspekto kan Navadurga mga porma kan Mahadevi asin sinasamba sa ikaduwang aldaw kan Navaratri (an siyam na banggi nin banal na Navadurga). An diosang si Brahmacharini nagsusulot nin puting gubing, may kapot na *japa mala* sa saiyang toong kamot asin Kamandala (sarong koron sa tubig) sa saiyang wala.

## Toltolan
Chandraghanta

Sa Hinduismo, si **Chandraganta** iyo an ikatolong aspektong Navadurga kan diosang si Mahadevi, na sinasamba sa ikatolong aldaw kan Navaratri (an siyam na banal na banggi nin Navadurga). An pangaran niyang *Chandra-Ghanta*, boot sabihon "saro na may kabangang bulan na pinorma na garo kampana". An saiyang ikatolong mata perming bukas, na nangangahulogan kan saiyang daing sagkod na pagigin andam para sa pakikilaban tumang sa karatan. Midbid man siya bilang **Chandrakhanda**, **Chandika** o **Rannchandi**. Tinutubod na binabalosan niya an mga tawo sa paagi kan saiyang gayon nin hiro, isog asin kusog nin buot. Sa paagi kan saiyang grasya, an gabos na kasalan, kasakitan, pisikal na kasakitan, mga kasakitan sa isip asin kaulangan kan mga deboto nakakaharali.

## Toltolan
Kushmanda

Si **Kushmanda** sarong diosang Hindu, na tinawan nin kredito sa paglalang kan kinaban sa paagi kan saiyang huyom. An mga tagasunod kan tradisyon na Kalikula nagtutubod na siya an ikaapat na aspektong Navadurga ni Mahadevi. An saiyang ngaran nagsesenyas kan saiyang pangenot na papel: An *Ku* boot sabihon "sadit," *Ushma* boot sabihon "imbong" o "enerhiya" asin *Anda* boot sabihon "kosmikong sugok."

Si Kushmanda sinasamba sa ikaapat na aldaw kan kapiestahan nin Navaratri (mga banggi nin Navadurga) asin tinutubod na nagrarahay an salud asin nagtatao nin kayamanan asin kosog.
Si diosa Kushmanda may walong kamot asin huli kaini inaapod man na Ashtabhuja Devi. Tinutubod na an gabos na kapangyarihan na magtaong kredito ki Siddhis asin ki Niddhis yaon sa saiyang Jap Mala.

Sinasabi na linalang niya an bilog na uniberso, na inaapod na Brahmanda (ब्रह्माण्ड) sa Sanskrito, paagi sana sa pagkilyab nin kadikit kan saiyang huyom. Gusto niya man  kan Bali nin puting karabasa na inaapod na Kushmanda (कुष्माण्ड). Huli sa saiyang pagigin asosasyodo ki Brahmanda asin Kushmanda, siya popular na inaapod na diosa Kushmanda. An saiyang erokan yaon sa Anahata chakra.

## Toltolan
Skandamata

Si ***Skandamātā*** (Sanskrito: स्कन्दमाता) ikalima sa mga pormang Navadurga ni Mahadevi. Gikan an pangaran niya sa *Skanda*, sarong alternatibong pangaran para sa diyos nin gera na si Kartikeya, asin *Mātā*, na an boot sabihon "ina". Bilang saro sa Navadurga, an pagsamba ki Skandamātā nangyayari sa ikalimang aldaw kan Navaratri. An saiyang erokan yaon sa Vishuddha chakra.

## Toltolan
Siddhidhatri

Si **Siddhidhatri** iyo an ikasiyam asin ultimo sa mga pormang Navadurga (siyam na porma) na mga aspekto kan inang Hindu na si Mahadevi. Siring kaini an kahulogan kan saiyang ngaran: An Siddhi nangangahulogan nin lihis sa natural na kapangyarihan o kakayahan na mag meditasyon, asin an Dhatri nangangahulogan nin paratao o paragawad nin premyo. Pigsasamba siya sa ikasiyam na aldaw nin Navaratri (mga banggi nin Navadurga); Inuutob niya an gabos na kamawutan nin diyos. Tinutubod na an sarong lado kan hawak ni Kagurangnan Shiva iyo an ki diosa Siddhidatri. Kun siring, midbid man siya sa pangaran na Ardhanarishwara. Segun sa mga tekstong Vedic, nakamtan ni Lord Shiva an gabos na siddhis sa paagi kan pagsamba sa diosang ini.

## Toltolan
Kalaratri

Si **Kalaratri** (kun minsan sinasayod na **Kaalratri**) iyo an ikapito sa siyam na mga porma kan Navadurga kan ina na si diosa Mahadevi. Enot siyang nasambitan sa Devi Mahatmya. Si Kalaratri saro sa mga makatakot na porma kan Inang Dios.

Bakong pambihira na hanapon an mga ngaran, na Kali asin Kalaratri, minsan ngani an duwang dios na ini pinagdiskutiran nin nagkapira. Si Kali enot na nasambit sa Hinduismo bilang sarong naiibang diyosa kan mga 300 BCE, sa Mahabharata na pinaghuhunang sinurat sa pag-oltan kan ika-5 asin ika-2ng siglo BCE (na may oral na transmisyon na posible dae mapetsahan sa mas amay na peryodo nin panahon, alagad imposibleng mapatotoohan).  

Si Kaalratri parateng sinasamba durante kan siyam na banggi nin selebrasyon kan Navratri.
An ikapitong aldaw kan Navaratri pooja (Hindu para sa ritwal nin pamibi) partikularmenteng idinusay sa saiya asin siya ibinibilang na pinakamaringis na porma kan Inang Dios, an saiyang paglataw na naghahagad nin takot. An pormang ini nin diosa iyo an pinaniniwalaan na paralaglag kan gabos na entidad nin demonyo, kalag, maraot na espiritu asin negatibong enerhiya, na nagdulag kan maaraman an saiyang pagdatong.

An Saudhikagama, sarong suanoy na Tantrikong teksto gikan sa Orissa nagtutukoy sa Silpa Prakasha, naglaladawan ki diosa Kalaratri bilang sarong personang diosa na namamayo sa kabanggihon kabtang kan lambang aldaw asin banggi.Asosyado man siya sa korona chakra (bisto man bilang sahasrara chakra), sa siring tinatawan an invoker, siddhis asin niddhis (partikularmente, kaaraman, kapangyarihan asin kayamanan).

Si Kaalratri bisto man sa apod na Shubankari ( ⁇ ) - boot sabihon paggibo nin marahay sa Sanskrito, huli sa pagtubod na pirme siyang nagtatao nin marhay na mga resulta sa saiyang mga deboto.  Huli kaini, tinutubod na ginigibo niyang daing takot an saiyang mga deboto.

Iba pang bakong gayong bistong pangaran ni diosa Kaalratri kaiba an Raudri asin Dhumorna.

## Toltolan
Mahagauri

Si **Mahagauri** iyo an ikawalong porma kan mga aspekto nin Navadurga kan inang Hindu na si Mahadevi. Siya sinasamba sa ikawalong aldaw nin Navaratri. Segun sa Hinduismo, si Mahagauri may kapangyarihan na otobon an gabos na kamawotan kan saiyang mga deboto. An nagsasamba sa diosa, nakaginhawa sa gabos na kasakitan sa buhay.

## Toltolan
Katyayani

Si **Katyayani** (कात्यायनी) sarong aspekto kan Mahadevi asin an paragadan kan maisog na demonyong si Mahishasura. Siya an ikaanom sa mga Navadurga, an siyam na porma kan diosang Hindu na si Durga na sinasamba durante kan kapiestahan nin Navaratri. Siya ilinaladawan na may apat, sampulo o kagwalong kamot. Ini an ikaduwang pangaran na itinao para ki diosa Adi Parashakti sa Amarakosha, an katagang Sanskrit (diosa Parvati mga ngaran- Uma, Durga, Gauri, Kali, Haimavati, Ishwari).

Sa Shaktismo, siya asosyado sa mga maisog na porma nin Shakti o Durga, sarong guerrerong diyosa, na kaiba man an Bhadrakali asin Chandika, asin tradisyonal na kairiba niya sa kolor pula, arog kan ki diosa Parvati, an primordyal na porma nin Shakti, sarong katunayan na nasambitan man sa Patanjali's Mahabhashya sa Pāṇini, na sinurat kan enot na siglo BCE.

Enot siyang nasambitan sa syudad nin Taittiriya Aranyaka na parte kan Yajurveda. Sa Skanda Purana sinambit an dapit sa paglalang sa saiya gikan sa boot na kaanggotan nin Dios, na sa pag - abot nin panahon nagbunga nin paggadan sa demonyo, si Mahishasura, na ilinaag sa leon. Isinelebrar an okasyon na ini durante kan taonan na kapiestahan sa Durga Puja sa kadaklan na parte kan India.

An saiyang mga exploits ipigladawan sa Devi-Bhagavata Purana asin Devi Mahatmyam, parte kan Markandeya Purana na pigaapud na sagang Markandeya Rishi, na iyo an nagsurat kaini sa Sanskrit ca. Kinua 400-500 CE. Sa laog nin kadikit na panahon, an saiyang presensia namatean man sa mga tekstong Budhista asin Jain asin sa nagkapirang tekstong Tantriko, nangorogna an Kalika Purana (ika-10 na siglo), na nasasambitan si Uddiyansa o Odradesa (Odisha), bilang an sentro kan diosang si Katyayani asin Kagurangnan Jagannath.                                                                                                                                                                                                                       

Sa mga tradisyon na Hindu arog kan Yoga asin Tantra, iinatribwir siya sa ikaanom na Ajna Chakra o sa Ikatolong mata chakra asin sa saiyang mga bendisyon sa paagi kan pagkonsentrar sa puntong ini.

## Toltolan
Ramayana

An ***Rāmāyana*** (Sanskrito: रामायणम्, IAST: *Rāmāyaṇam*) sarong epikong Sanskrit na ginibo sa India sa laog nin haros sarong milenyo, na an kinarkulo kan mga iskolar iyo an pinakaenot na tangga kan teksto poon ika-7 sagkod ika-1 siglo BCE, asin an huring mga tangga sagkod sa ika - 3 siglo CE.

An Ramayana saro sa duwang importanteng epiko kan Hinduismo, an saro pa iyo an Mahabharata. An epiko, na tradisyonal na iinaatribwir sa Maharishi Valmiki, isinasaysay an buhay ni Rama, sarong maalamat na prinsipe kan syudad nin Ayodhya sa kahadean nin Kosala. An epiko pigsusunod an saiyang kag-apat na taon na pagka-exile sa kadlagan na isinadol kan saiyang ama na si Hadeng Dasharatha, sa kahagadan kan madrasta ni Rama na si Kaikeyi; An saiyang mga pagbiyahe paibong sa mga kadlagan sa subkontinente nin India kaiba an saiyang agom na si Sita asin tugang na si Lakshmana, an pagkidnap ki Sita - an hade nin Lanka, na nagbunga nin guerra; asin an sa huri pagbalik ni Rama sa Ayodhya tanganing koronahan na hade sa tahaw kan jubilation asin selebrasyon.

An Ramayana iyo an saro sa pinakadakulang epiko sa kinaban kan literatura. Kompwesto ini nin haros 24,000 na bersikulo (na kadaklan na nakalaag sa Shloka/Anustubh meter), nababanga sa pitong Khanda (parte) an enot asin an ikapitong mga dagdag sa huri. Kaiba iyan sa genre kan Itihasa, mga estorya kan nakaaging mga pangyayari (purāv ⁇ tta), na konektado sa mga katokdoan dapit sa mga katuyohan sa buhay nin tawo.

Igwa nin dakol na bersiyon nin Ramayana sa mga lenguaheng Indian, apwera sa Budhista, Sikh asin Jain na mga adaptasyon. Igwa man nin Cambodian (Reamker), Indones, Filipino, Thai (Ramakien), Lao, Burmese asin mga bersyon nin Malayo kan osipon.

An Ramayana sarong importanteng impluwensiya sa mga huring tula sa Sanskrit asin sa buhay asin kulturang Hindu, asin an mayor na mga karakter kaini na pundamental sa agimadmad kultural kan nagkapirang nasyon sa Sur-Subangan na Asya, kapwa Hindu sagkod Buddhist. An pinakaimportanteng impluensya kaini sa moral iyo an kahalagahan nin birtud, sa buhay nin sarong namamanwaan asin sa mga pamantayan kan pagbilog nin sarong estado (hale sa Sanskrito: रामराज्य, IAST: *Ramarajya* - sarong estado nin utopian kun saen hade si Rama) o nin sarong nagpupunsionar na sosyedad.

## Toltolan
Atharvaveda

An **Atharvaveda** iyo sarong koleksiyon nin mga 20 na libro, na may total nin 730 himno nin mga 6,000 stanzas. An teksto iyo, minasambit na si Patrick Olivelle asin an iba pang mga iskolar, sarong historikal na koleksyon nin mga pagtubod asin ritwal na minasimbag sa mga praktikal na isyu nin urualdaw na pagbuhay nin sosyedad na Vediko, asin ini dae sarong liturhikal na istilong Yajurveda na koleksyon.

An **Atharva Veda** (Sanskrito: अथर्ववेद, *Atharvavedaḥ* hale sa *atharvāṇas* asin sa *veda*, na an boot sabihon "kaaraman") iyo an "katiriponan nin kaaraman nin *atharvāṇas*, an mga prosedimiento para sa pan - aroaldaw na buhay."

An teksto iyo an ikaapat na Veda, asin idinagdag sa huring kabtang kan mga teksto kan Hinduismo.

An lengguwahe kan Atharvaveda iba man sa Vedic Sanskrit, nagpapadanay nin pre-Vedic Indo-European archaism. Saro ining koleksyon nin 730 himno na may mga 6,000 na mantra, na nababanga sa 20 libro. An mga bersikulo inadaptar kan mga tekstong Atharvaveda hale sa Rigveda, asin apwera sa mga Libro 15 asin 16, an teksto sa pangenot na bersikulo na nagpaparisa nin pagkalaenlaen nin mga metrong Vedic. Duwang magkalaen na resensyon kan teksto - an *Paippalāda* asin an *Śaunakīya* - nagdanay sagkod sa presenteng mga panahon. An masasarigan na mga manuskrito kan edisyon nin Paippalada pinaniwalaan na nawara na, alagad nadiskobre an sarong kompletong bersion sa tahaw nin koleksion nin mga manuskritong palma sa Odisha kan 1957.

An Atharvaveda kun minsan inaapod na  "Veda nin mga mahiwagang pormula", sarong paglaladawan na kinonsiderang sala kan ibang iskolar. Kabaliktaran sa 'hieratikong relihiyon' kan tolo pang Vedas, an Atharvaveda sinasabing nagrerepresentar sa 'bantogan na relihiyon', na pig-uubay an bako sana an mga pormula para sa mahika, kundi siring man an sa aro-aldaw na mga ritwal para sa pag'adal (upanayana), pag'agom asin mga lubongan. An mga ritwal na royal asin an mga trabaho kan mga padi sa korte kairiba man sa Atharvaveda.

An Atharvaveda posibleng marhay na kinompilar na Veda sa Samaveda asin Yajurveda, o mga 1200 BCE - 1000 BCE. Kaiba kan suon nin tekstong Samhita. Kaiba sa huring suon kan tekstong Atharvaveda an tolong pangenot na Upanishad, na maimpluwensia sa laen - laen na paadalan nin pilosopiyang Hindu. Kaiba digdi an Mundaka Upanishad, an Mandukya Upanishad asin an Prashna Upanishad.

## Toltolan
Sita

Si **Sita** (Sanskrito: सीता; IAST: *Sītā*) na inaapod man na **Janaki** asin **Vaidehi** sarong Hindung diyosa asin an babaeng protagonista kan epikong Hindu, Ramayana.

Siya an konsorte ni Rama, an avatar kan diyos na si Vishnu, asin tinuturing na sarong porma kan konsorte ni Vishnu, na si Lakshmi. Siya man an pamayong diyosa kan mga tradisyon na Rama-sentriko na Hindu. Midbid si Sita huli sa saiyang dedikasyon, sadiring pagsakripisyo, kusog nin boot, asin kadalisayan. Saro siya sa pitong heroe nasyonal (*rastriya bibhuti*) kan Nepal.

Pigladawan sya bilang aking babayi ni Bhūmi (an daga), si Sita pinadakula bilang ampon na aki ni Hading Janaka kan Videha. Si Sita, sa saiyang pagkahoben, pinili si Rama, an prinsipe kan Ayodhya bilang saiyang agom sa swayamvara.

Pagkatapos kan swayamvara, inibanan niya an saiyang agom sa saiyang kahadean, alagad sa huri pinili niyang ibanan an saiyang agom, kaiba an saiyang tugang na lalaki na si Lakshmana, sa saiyang pagkatapok. Mantang nakadistiero, an trio nag - istar sa kadlagan nin Dandaka hale sa lugar kun saen siya kinidnap ni Ravana, an hade nin Rakshasa sa Lanka.

Nabilanggo siya sa hardin nin Ashoka Vatika, sa Lanka, sagkod na siya ilinigtas ni Rama, na ginadan an saiyang nambihag. Pagkatapos kan guerra, sa nagkapirang bersion kan epiko, hinagad ni Rama ki Sita na umagi sa Agni Pariksha (sarong ordeal nin kalayo), na sa paagi kaiyan pinatutunayan niya an saiyang kadalisayan, bago siya akoon ni Rama, na sa kaenot - enote naaanggot sa saiya an saiyang tugang na si Lakshmana.

Sa nagkapirang bersyon kan epiko, si Maya Sita, sarong imahinasyon na minukna ni Agni, kinua an lugar ni Sita asin inidenahan ni Ravana asin nabihag siya, mantang an tunay na Sita nagtatago sa kalayo. May mga teksto man na nagsasabi na an saiyang nakaaging pagkamundag iyo si Vedavati, sarong babae na si Ravana nagmamaigot na maglupig. Pakatapos na patunayan an saiyang kadalisayan, si Rama asin Sita nagbalik sa Ayodhya, kun saen sinda kinoronahan bilang hade asin reyna. Sarong aldaw, hinapot nin sarong lalaki an kadalisayan ni Sita asin tanganing patunayan na siya daing sala asin papagdanayon an dignidad kan kahadean, isinugo ni Rama si Sita sa kadlagan harani sa sagang si Valmiki. Pakalihis nin dakol na taon, si Sita nagbalik sa matris kan saiyang ina, an Daga, para sa pagkabutas sa maringis na kinaban asin bilang patotoo kan saiyang kadalisayan, pakatapos na pasaroon nia liwat an saiyang duwang aking lalaki na si Kusha asin Lava kaiba an saindang ama na si Rama.

## Toltolan
Lakshmana

Si **Lakshmana** (Sanskrito: लक्ष्मण, IAST: lakṣmaṇa, lit. *siya na may tanda nin kapaladan*), binabaybay man na **Laxmana**, iyo an nguhod na tugang na lalake ni Prinsipe Rama asin an saiyang loyalista sa epikong Hindu na *[[Ramayana]]*. Siya bisto man sa iba pang pangaran - **Saumitra** (IAST: saumitra, lit. aki ni Sumitra), **Ramanuja** (IAST:  rāmānuja, lit. nguhod na tugang ni Rama) asin ni **Bharatanuja** (IAST: bharatānuja, lit. mas hoben na tugang ni Bharata.)

Siya an kambal ni Shatrughna.

## Toltolan
Bhumi

Si **Bhumi** (Sanskrito: भूमि, romanisado: *Bhūmi*), na midbid man sa ngaran na **Bhudevi** asin **Vasundhara**, sarong diosang Hindu na iyo an personipikasyon kan Daga. 

Siya sarong konsorte kan diyos na si Vishnu. Segun sa tradisyon na Vaishnava, siya an ikaduwang aspekto kan konsorte ni Vishnu na si Lakshmi kaiba an mga aspekto ni Sridevi asin Niladevi. Si Varaha, an ikatolong avatar ni Vishnu, ilinigtas siya sa demonyong si Hiranyaksha asin kan huri naagom niya, na ginibo siyang saro sa saiyang mga konsorte. Siya an tinuturing na ina ni Narakasura, Mangala, asin Sita.

## Toltolan
Shatrughna

Si **Shatrughna** (Sanskrito: शत्रुघ्न, romanisado: *śatrughna*, lit. 'paragadan nin mga kaiwal') sarong prinsipe kan Ayodhya, asin tugang ni Prinsipe Rama sa epikong Hindu na Ramayana.

Siya inaapod man na **Ripudaman** (vanquisher of foes). Siya an kakambal ni Lakshmana. Maimbod siya ki Bharata, arog ni Lakshmana ki Rama. Segun sa Valmiki Ramayana, si Shatrughna sarong aspekto kan manipestasyon ni Vishnu (Rama). Nagluwas man siya bilang ika-412 na pangaran ni Vishnu sa Vishnu Sahasranama kan Mahabharata.
 
Segun sa Ramayana, si Rama iyo an ikapitong avatar ni Vishnu, mantang si Lakshmana, Shatrughna, asin Bharata an mga avatar ni Sheshanaga, Panchajanya, asin an Sudarshana Chakra.

## Toltolan
Kadagatan nin Gatas

Sa kosmolohiyang Hindu, an **Kadagatan nin Gatas** (Sanskrito: *Kṣīra Sāgara*, Tamil: *Tiruppāṟkaṭal*, Malayalam: *Pālāḻi*) an ikalima sa sentro kan pitong kadagatan.

Napapalibutan kaini an kontinente na inaapod na Krauncha. Segun sa mga tekstong Hindu, an mga deva asin asura nagtarabangan sa laog nin sarong milenyo tanganing ponan an kadagatan asin buhion an mga amrita, an nectar nin inmortal na buhay. Pigtataram ini sa kapitulong Samudra Manthana kan Puranas, sarong grupo nin suanoy na mga osipon na Hindu. Inaapod iyan na Tiruparkadal (Sagradong dagat nin gatas) sa Tamil, asin iyo an lugar kun saen si Vishnu nag - iistar sa Adishesha, kaiba an saiyang konsorte na si Lakshmi.

## Toltolan
Vayu

Si **Vayu** (Sanskrito वायु, IAST: *Vāyu*) sarong panginot na diyos nin Hindu, kagurangnan kan duros saka dios nin hinangos asin an espiritwal na ama ni Hanuman, Bhima, asin Madhva.

Siya inaapod man na **Anila** ('aire, duros'), **Vyana** ('air'), **Vata** ('ayreng elemento'), **Tanuna** ('an doros), **Pavana** ('an purifier'), asin **Prāṇa** ('an pwersa nin buhay').

## Toltolan
Jojo Bragais

Si **Jojo Albao Bragais** sarong Bikolanong paradisenyo nin sapatos na nabantog bilang pinakainot na Filipino na nagin opisyal na isponsor nin sapatos sa Miss Universe. Si Bragais sarong lisensyadong nars asin midwife gikan sa Syudad nin Naga, Filipinas bago nagsangli nin karera sa pagigin international shoe designer.

Taon 2014, inot niyang ipinagdisenyo nin sapatos amiga asin Bikolanang si Yvethe Marie Santiago kan ini magbali sa Binibining Pilipinas. inalok si Bragais na magin opisyal na isponsor nin sapatos kan kompetisyon kan sumunod na taon.

Igwa siya nin sadiring tatak na inaapod na Bragais Shoes.

## Toltolan

## Hilnga man
*Avel Bacudio
Kartikeya

Si **Kartikeya** (Sanskrito: कार्त्तिकेय, romanisado: *Kārttikeya* ) midbid man bilang si **Skanda**, **Subrahmanya**, **Shanmukha** asin **Murugan**, iyo an dios na Hindu nin giyera. Siya an aking lalaki ni Parvati asin ni Shiva tugang na lalake ni Ganesha asin sarong dios na sinasabi sa alamat na igwa nin kadakul na bersyon sa Hinduismo. Si Kartikeya sarong mahalagang diedad sa subkontinenteng India poon pa sa suanoy na panahon, sinasamba bilang Mahasena asin Kumara sa Amihanan na India asin predominante na sinasamba sa estado nin Tamil Nadu asin sa iba pang parte nin Habagatan na India, Sri Lanka, Singapore asin Malaysia bilang si Murugan.

Si Murugan lakop na tinuturing na "Dios kan mga taga Tamil Pigtalá na an Tamil na dios na si Murugan pinagpisan-pisan sa dios na Vedic na si Subrahmanya pagkatapos kan panahon nin Sangam. Kapwa si Muruga asin Subrahmanya nagtutukoy ki Kartikeya.

An ladawan ni Kartikeya nagkakalaenlaen na marhay; Siya tipikong irinerepresentar bilang sarong tawo na pirming tinedyer, nakasakay o harani sa sarong Indian peafowl, na inaapod Paravani, na may darang vel asin kun minsan may emblema nin manok sa saiyang wagayway.

An kadaklan na ladawan nagpapahiling na siya saro sanang pamayo, alagad an iba nagpapahiling na siya igwa nin anom na payo na nagpapahiling kan leyenda manungod sa pagkamundag niya. Siya sinasabing may edad na poon kan siya aki pa, nagin pilosopo-warrior, linaglag an mga demonyong si Tarakasura, Simhamukha asin Surapadma, asin nagtukdo kan paglapag sa sarong etikong buhay asin teolohiya kan Shaiva Sidhanta. Siya nagpasabong nin dakol na mga poeta-santo, arog kan nasambit na si Arunagirinathar.

Si Murugan sarong suanoy na dios, na masususog sa panahon nin Vedic. Pigrokyaw siya bilang 'Palaniappa' (Ama ni Palani), an tutelary deidad kan rehiyon nin Kurinji na an kulto nagkamit nin grabeng popularidad sa sur. An literaturang Sangam igwang nagkapirang mga gibo dapit ki Murugan arog kan Tirumugratrupadai ni Nakkirar asin Thirupugal kan poeta-santo Arunagirinathar.

An arkeolohikong ebidensia poon kan ika - 1 siglo CE asin mas amay pa, kun saen manonompongan siya kaiba kan dios na Hindu na si Agni (kalayo), nagsusuherir na siya sarong mahalagang dios sa enot na Hinduismo. Nanompongan siya sa dakol na templo kan edad media sa bilog na India, arog baga kan Ellora Caves asin Elefanta Caves.

Si Murugan manonompongan bilang pangenot na dios sa mga templo saen man nag - iistar sa bilog na kinaban an mga komunidad kan mga Tamil, partikularmente sa estado nin Tamil Nadu sa India, Sri Lanka, Maurisio, Indonesia, Malaysia, Singapore, Timog Aprika, Canada, asin Réunion. An Aru Padai Veedu iyo an anom na templo nin Tamil Nadu na idinusay sa saiya. An templo nin Kataragama na idinusay sa saiya sa Sri Lanka nakaakit sa mga Tamil, mga tawong Sinhales asin mga tawong Vedda. Yaon man siya sa ibang parte kan India, kun minsan bilang Skanda, pero sa segundang papel kaiba si Ganesha, Parvati asin Shiva.

## Toltolan
Dharma

An **dharma** (Sanskrito: धर्म, romanisado: *dharma*; Pali: dhamma) sarong mayor na konsepto na may dakol na kahulogan sa mga relihiyon na Indiyan, arog kan Hinduismo, Budhismo, Jainismo, Sikhismo asin iba pa.

Minsan ngani mayo nin direktang traduksion na sarong kataga para sa dharma an mga lenguaheng Europeo, iyan parateng tinatradusir na "katanosan," "merit" o "relihioso asin moral na mga obligasyon" na namamahala sa indibiduwal na gawe. 

Sa Hinduismo, an dharma saro sa apat na elemento kan *[[Puruṣārtha]]*, an mga katuyohan sa buhay, asin nangangahulogan nin mga paggawe na ibinibilang na kaoyon kan  ⁇ ta, an pagboot na nagpapagin posible kan buhay asin uniberso. Kaiba diyan an mga obligasyon, diretso, ley, gawe - gawe, birtud asin "tamang paagi nin pamumuhay.." 

Sa Budhismo, an dharma nangangahulogan "kosmikong ley asin orden," siring kan ipinahayag kan mga katokdoan kan Budha. Sa pilosopiyang Budhista, an dhamma/dharma iyo man an termino para sa "ngangalasan."

Dharma sa Jainismo an mga katokdoan ni Tirthankara (Jina) asin an grupo nin doktrina manongod sa pagdalisay asin pagbabago sa moral kan mga tawo. 

Sa Sikhismo, an dharma nangangahulogan nin dalan nin katanosan asin tamang relihiyosong kaugalean asin sadiring moral na mga obligasyon sa Dios.

An ideya nin dharma ginagamit na sa historikong relihiyon na Vedic, asin an kahulogan asin ideya kaiyan nag - ebolusyon sa nagkapirang milenya. An suanoy na teksto sa moral na Tamil na *[[Tirukkuṟaḷ]]*, apisar na koleksiyon nin mga katokdoan na aphoristiko sa dharma (aram), artha (porul), asin kama (inpam), an biyo asin eksklusibong basado sa sarong ⁇ am, an terminong Tamil para sa dharma. Siring kan iba pang elemento kan *Puruṣārtha*, an konsepto nin dharma iyo an pankagabsan na Indian.

An katagang kabaliktaran nin dharma iyo an *[[adharma]]*.

## Toltolan
Juan Martínez Abades

Si **Juan Martínez Abades** (7 Marso 1862 &ndash; 19 Enero 1920) sarong Espanyol na pintor sa estilong Naturalista, na an pinipinta niya haros mga tanawon-dagat asin mga maritimong mga eksena sa Cornisa Cantábrica. Siya saro man na mahusay magmukna' nin mga kanta asin saro man na parakanta.

## Toltolan
Teodoro Ardemans

Si **Teodoro de Ardemans** o **Ardmans** (ca. 1661&ndash;1726) sarong Espanyol na arkitekto asin pintor.

Si Ardemans namundag sa Madrid sa sarong amang Aleman.

Siya disipulo kan pintor na si Claudio Coello,pero ngani mayor niyang pigkasibotan iyo an pagigin arkitekto; an munisipalidad nin Toledo pigbansagan siyang batikano kan Katedral nin Toledo. Kan 1702, si Hadeng Felipe IV nin Espanya pigpili siyang masangle ki José del Olmo bilang master kan mga trabaho Real, asin kan 1704 bilang opisyal na pintor. Siya nagtrabaho nin husto sa paghirahay  kan Palasyo nin Arana kagadanannjuez, kaiba an pagtapos paghira kan desenyo kan atubangan kan sarong pagsasadiri ni Francisco Herrera. Siya nagtabang man sa pagdekorasyon kan Palasyo nin Granja de San Ildefonso, kairiba na an kapilya.

## Bibliograpiya

**Noticias de los arquitectos y arquitectura de España desde su restauración*. Eugenio Llaguno y Amirola y Juan Agustín Ceán Bermúdez, Madrid 1829. digital version
*Aterido Fernández, Ángel, *Teodoro Ardemans, pintor*, Anuario del Departamento de Historia y Teoría del Arte, (UAM), vol. VII-VIII, 1995–1996, p.&nbsp;133-148.
Avel Bacudio

Si **Avel Bacudio** sarong fashion designer gikan sa Buhi, Camarines Sur. Saro siya sa mga minimidbid sa industriya kun sain an saiyang mga disenyo ginawadan pagmidbid sa Asian Fashion Grand Prix Contest (1998), Fashion Connections Singapore (2000), asin sa Young Fashion
Designers Show sa Tsina. Taon 2012, ginawadan siya kan Metro Magazine bilang Breakthrough Designer of the Year. Dangan kan 2014, siya minidmid bilang Asia’s
Most Influential Designer sa Mercedes-Benz Stylo Asia Fashion Week sa Malaysia. Kabilang sa mga inspirasyon niya bilang taga-disenyo iyo an mga lokal asin internasyonal na modistang arog ni Inno Sotto,
Cesar Gaupo, Alexander McQueen, asin Ralph Lauren. 

Saro siya sa mga fashion designer na inimbitaran ni First Lady Liza Marcos sa Palasyo Malacañang para sa mga Pilipinong modista. Kaiba niya sinda Mark Bumgarner, Albert Andrada, Francis Libiran, Ivarluski Aseron, Puey Quiñones, asin JC Buendia.  

Si Bacudio an kagdisenyo kan sulot na sarawal (shorts) kan sarong hurado sa Binibining Pilipinas 2022 durante kan banggi nin koronasyon. An huradong si Cece Asuncion, an direktor kan Slay Model Management na sarong kompanyang nakabase sa Estados Unidos, nagin kontrobersyal huli sa saiyang postura sa pormal na okasyon, na naka-Barong Tagalog, sarong bag na hitsurang telepono na gibo ni Zarah Juan, asin sarawal gamit an telang gibo sa Mindanao.

## Toltolan

## Hilnga man
*Jojo Bragais
Artha

An **Artha** (Sanskrito: अर्थ; Tamil: *poruḷ* / பொருள்)  saro sa apat na katuyohan kan buhay nin tawo sa pilosopiyang Indiyan.

An terminong artha literal na tinatradusir na " boot sabihon, sentido katuyohan o kahulogan" depende sa konteksto. An Artha mas mahiwas man na konsepto sa mga teksto kan Hinduismo, Budismo asin Jainismo. Bilang sarong konsepto, igwa ini nin dakol na kahulogan, na an gabos na iyan nagpaparisa nin "mga kabtang nin buhay," mga aktibidad asin rekurso na nagpapangyari na an saro mapasa kamugtakan segun sa kabotan niya.

An Artha aplikado kapwa sa sarong indibidwal asin sa sarong gobyerno. Sa konteksto nin sarong indibidwal, kaiba sa artha an kayamanan, karera, aktibidad tanganing magkaigwa nin buhay, pinansyal na seguridad asin prosperidad. An tamang paghanap nin artha ibinibilang na mahalagang katuyohan kan buhay nin tawo sa Hinduismo. Sa gobyerno, kaiba sa artha an sosyal, legal, ekonomiko asin kinabanon na mga gibo - gibo. Pigkokonsiderar an tamang Arthashastra na importante asin kaipuhan na obheto kan gobyerno.

Sa mga tradisyon na Hindu, an Artha konektado sa tolo pang aspekto asin katuyohan nin buhay nin tawo: Dharma (virtuous, tama, moral na buhay), Kama (kaalingan, senswalidad, emosyonal na kaotoban) asin Moksha (liberasyon, pagrelihir, personal na aktwalisasyon). Magkaibanan, an apat na ini na bakong eksklusibong katuyohan sa buhay inaapod na Puruṣārtha.

## Toltolan
Moksha

An **Moksha** (Sanskrito: मोक्ष, mokṣa), inaapod man na **vimoksha**, **vimukti** asin **mukti**, sarong termino sa Hinduismo, Budhismo, Jainismo asin Sikhismo para sa manlaenlaen na klase nin emansipasyon, kaliwanagan, katalingkasan, asin pagpaluwas.

Sa saiyang mga soteoryolohikal asin eskatolohikal na sentido kaini, minapanungod ini sa katalingkasan gikan sa saṃsāra, siklo nin kagadanan asin pagkabuhay-liwat. Sa epistemolohiya asin psychological na mga sentido kaini, an moksha katalingkasan sa ignoransia: sadiring-realisasyon, sadiring aktwalisasyon asin sadiring pag-aram. Sa mga tradisyon na Hindu, an moksha pangenot na konsepto asin an pinakamarahay na katuyohan kan buhay nin tawo; An tolo pang katuyohan iyo an dharma (virtuous, tama, moral na buhay), artha (materyal na prosperidad, pinansyal na seguridad, paagi nin buhay), asin kama (kaalingan, senswalidad, emosyonal na kapanuan). An apat na konseptong ini inaapod na Puruṣārtha sa Hinduismo.

Sa nagkapirang eskwelahan nin mga relihiyon na Indian, an moksha ibinibilang na katumbas asin ginagamit nin magkabagay na mga termino arog kan vimoksha, vimukti, kaivalya, apavarga, mukti, nihreyasa asin nirvana. Minsan siring, an mga termino na arog kan moksha asin nirvana magkalaen asin nangangahulogan nin magkalaen na mga estado sa pag - oltanan nin manlaenlaen na eskwelahan nin Hinduismo, Budismo asin Jainismo. An terminong nirvana mas lakop sa Budhismo, mantang an moksha mas lakop sa Hinduismo.

## Toltolan
Puruṣārtha

An **Purushartha** (Sanskrito: पुरुषार्थ, IAST: ***Puruṣārtha***) sa literal nangangahulogan nin "pag - otob sa paghanap nin tawo"

Iyan pangenot na ideya sa Hinduismo, asin nanonongod sa apat na tamang katuyohan nin buhay nin tawo. An apat na puruṣārtha iyo an Dharma (katanosan, moral na pamantayan), Artha (prosperity, mga prinsipyo sa ekonomiya), Kama (kauswagan, pagkamoot, birtud na sikolohikal) asin Moksha (liberasyon, espiritwal na mga prinsipyo sa buhay, aktwalisasyon).

Mahalaga an gabos na apat na Purusharthas, alagad sa mga kaso nin iriwal, ibinilang si Dharma na mas mahalaga kisa kan Artha o Kama sa pilosopiyang Hindu. Si Moksha iyo an konsideradong pinakamarahay sa buhay nin tawo. Kadungan kaiyan, ini bakong konsekulasyon sa tahaw kan gabos na Hindu, asin dakol an igwa nin laen - laen na interpretasyon kan hirarkiya, asin dawa kun baga an saro maninigong mag - eksister.

Binibisto kan mga historikong iskolar sa India asin pinagdebatehan an inherent tension sa pag'oltan kan aktibong paghanap nin kayamanan (Artha) asin kaalingan (Kama), asin pagrereparo kan gabos na yaman asin kaalingan para sa espiritwal na katalingkasan (Moksha). Nagproprodyusir sinda nin "aksyon na may renunsiasyon" o "talingkas sa paghidaw, dharma-orienteng paghiro," na inapod man na Nishkama Karma bilang posibleng solusyon sa tensyon.

## Toltolan
Varna

An **Varna** (Sanskrito: वर्ण, romanisado: *varṇa*), sa konteksto nin Hinduismo, an apod sa sarong grupo sosyal sa laog nin sarong sistema nin kasta.

An ideolohiya ginibong ehemplo sa mga teksto arog ki Manusmriti, na naglaladawan asin nagbibilang nin apat na varnas, asin rinikomenda sa saindang mga okupasyon asin trabaho, o dharma.

* Brahmin: vedisyal na mga iskolar o padi o paratukdo.
* Kshatriya: Mga administrador o namamahala o parapakilaban.
* Vaishya: An mga agrikulturista o paraoma o negosyante.
* Shudra: Mga trabahador o serbidor.

An mga komunidad na kabilang sa saro sa apat na varna o klase inaapod na savarna Hindu. An mga Dalit asin tribo na bakong miembro nin ano man na varna inaapod na avarna.

An dibisyon na ini na quadruple sarong porma nin sosyal na estratipikasyon, laen nanggad sa mas nuanced system Jātis na katimbang kan terminong Europeo na "caste.."

An sistema nin varna tinotokar sa mga tekstong Hindu, asin nasabotan bilang pinakamarahay na mga bokasyon nin tawo. An konsepto kadaklan sinususog sa tekstong Purusha Sukta kan Rig Veda.

Parating sinitar an komentaryo dapit sa sistemang Varna sa Manusmriti. Kabilang sa mga klasipikasyon na ini sa teksto, dakol na teksto asin doktrinang Hindu an naghahapot asin dai minaoyon sa sistemang Varna nin sosyal na klasipikasyon.

## Toltolan
Brahmin

An **Brahmin** (Sanskrito: ब्राह्मण, romanisado: *brāhma*) sarong varna asin man sarong kasta sa laog nin sosyedad na Hindu. An mga Brahmin inaapod na grupo nin mga padi mantang sinda naglilingkod bilang mga padi (purohit, pandit, o pujari) asin relihiyosong mga paratokdo (guru o acharya). An iba pang tulong varna iyo an Kshatriya, Vaishya asin Shudra.

An tradisyonal na okupasyon kan mga Brahmin iyo an sa pagkasaserdote sa mga templong Hindu o sa mga seremonyang sosyo-relihiyoso, asin seremonya kan mga passage na ritwal arog kan pagsolemnar nin kasal na may mga himno asin pamibi. Tradisyonal na tinatawan nin pinakahalangkaw na ritwal an mga Brahmin kan apat na mga klase sosyal. An saindang pagbuhay sinasabing saro sa istriktong awsteridad asin gikan sa boluntaryong pagtios ("An Brahmin dapat makakua kan mga igo na sana sa panahon na idto, an saiyang ginana iyo an maninigo niyang gamiton gabos na idto sa parehong aldaw"). Sa kaugalian, an mga teksto sa India nagsusuherir na an nagkapirang Brahmin sa kasaysayan nagin man mga agrikulturalista, guerrero, negosyante, asin nagkapot man nin iba pang okupasyon sa subkontinente nin India.

## Toltolan
Kshatriya

An **Kshatriya** (Hindi: क्षत्रिय (hale sa Sanskrito *kṣatra*, "mamayo, awtoridad") an saro sa apat na mga varna (orden sosyal) kan sosyedad nin Hindu, na asosyado sa guerrerong aristokrasiya. An terminong Sanskrito na *kṣatra*  ginamit sa konteksto kan nahuring sosyedad nin Vedic kun saen an mga miembro inorganisa sa apat na klase: brahmin, kshatriya, vaishya asin shudra.

## Toltolan
Vaishya

An **Vaishya** (Sanskrito: वैश्य, *vaiśya*) an saro sa apat na varna kan orden sosyal na Hindu sa Indya. An mga Vaishya pinagklasipikar na ikatolo sa order nin caste hirarkiya. An trabaho kan mga Vaishya mayormente sa agrikultura, pag'ataman nin mga baka, pagnenegosyo asin pangangalakal.

An mga relihiyosong teksto sa Hindu naka-assign an Vaishyas sa tradisyunal na papel sa agrikultura asin cattle-rearing, alagad sa paglihis nin panahon nagin sindang kagsadiri nin daga, traders asin money-lenders. Kaya baga sinda nagin responsibilidad na magtao nin suntento sa mga yaon sa haralangkaw na klase, nin huli ta sinda yaon sa hababang klase. An mga Vaishya, kaiba an ibang myembro kan Brahmin asin Kshatriya varnas, nagsasábing nakakamit ninda an kamugtakan na *[[dvija]]* ("duwang beses na mamundag", an ikaduwa o spiritwal na kamundagan) pagkatapos kan sacramento nin initiation sa teolohiyang Hindu. An mga mangangalakal na Indiano midbid sa pagpalakop kan kulturang Indiano sa mga rehiyon na kasing harayo kan Habagatan na Asya.

## Toltolan
Testosterona

An **testosterona** (Ingles: *testosterone*) an pangenot na hormona asin *anabolic steroid* sa mga lalaki. 

Sa mga tawo, an testosterona igwa nin mahalagang kabtang sa pagtalubo nin mga tisyu panreproduktulibo sa pangangaki na arog baga nin mga testes asin prostate, siring man an pagpalakop nin sekondaryong sekswal na mga karakteristiko na arog baga nin nag - oorog na kalamnan asin tolang, asin an pagdakula nin buhok sa hawak. Dugang pa, an testosterona sa mga seksong iyan parehong imbwelto sa salud asin sa marahay na kamugtakan, kaiba an mga mood, gawe, asin sa prebension nin osteoporosis. An maluyang grado nin testosterona sa mga lalaki pwedeng magbunga nin bakong normal na mga kamugtakan kaiba an pagigin maluya asin daing tolang.

An Testosterona sarong steroid na gikan sa grupong androstane na igwa nin ketone asin sarong grupo nin mga hidroxyl sa mga katongdan na tolo asin kagpito. Iyan biosynthesized sa nagkapirang lakdang hale sa kolesterol asin ginigibo sa katoy pasiring sa mga inaktibong metabolitas.  Ginigibo kaiyan an aksyon sa paagi kan paggakod asin pag - aktibar androgen receptor. Sa mga tawo asin kadaklan na iba pang bertebrante, an testosterona sa pangenot linuluwas kan mga testicles kan mga lalaki (seee Biosynthesis) asin, sa mas dikit na sokol, kan mga obarya nin mga babae. Sa promedyo, sa adultong mga lalaki, an grado nin testosterone mga pito sagkod walong beses na kapareho kadakula kan sa adultong mga babae. Mantang mas risa an metabolismo nin testosterona nin mga lalaki, an aro-aldaw na produksyon mga 20 beses na mas dakula sa kalalakihan. An mga babae mas sensitibo man sa hormone.

Dugang pa sa papel kaiyan bilang natural na hormone, an testosterona ginagamit bilang bolong sa pagbolong nin hypolonadismo sa mga lalaki asin kanser sa suso sa mga babae. Huli ta an grado kan testosterona nag - iina mantang an edad nin mga lalaki naglalangkaw, kun beses ginagamit an testosterona sa kamagurangan na lalaki tanganing kontrahon an kakulangan na ini. Ginagamit man ining bawal sa pagdugang nin physique asin performamance, halimbawa sa mga atleta. Piglista ini kan World Anti-Doping Agency bilang S1 Anabolikong substance na "bawal sa gabos na panahon".

## Toltolan