Sekundatibong tataramon

An **sekundatibong tataramon** sarong tataramon na kun saen an mga resipyente kan mga ditransitibong panhiro (na nagkukua nin sarong subheto asin duwang obheto: sarong *tema* asin sarong *resipyente o tagaako*) tinatrato arog kan mga mga pasyente (mga target) kan mga monotransitibong panhiro, asin an mga tema nagkakaigwa nin magkalaen na marka. An mga sekundatibong tataramon magkakontra sa mga *[[indirektibong tataramon]]*, kun saen an resipyente tinatrato sa sarong espesyal na paagi.

Mantang an Ingles kadaklan bakong sarong sekundatibong tataramon, igwa nin nagkapirang halimbawa. An pangulayan na "*John gave Mary the ball* (Tinawan ni Juan ki Maria an bola)" naggagamit kan konstruksyon na ini, kun sain an *the ball (an bola)* an tema asin si *Mary (Maria)* an resipyente o tagaako.

An alternatibong mga pagtataga na "*John presented Mary with the ball* (Iprinesentar ni Juan ki Maria an bola)" esensyal na kapareho kan estruktura na makukua sa mga sekundatibong tataramon; *the ball* bako an direktang obheto digdi, kundi sa pundamental sarong segundaryong obheto na minarkahan kan preposisyon na *with*. Sa Aleman, an prefix na *be-* (na minsan inaagid sa aplikatibong boses]]) pwedeng gamiton tanganing liwaton an kakusugan kan mga panhiro sa kaparehong paagi: Sa *John schenkte Mary den Ball*, an temang *Ball* iyo an direktang obheto asin an resipyente *Mary* iyo an bakong direktang obheto (sa kasong datibo); sa *John beschenkte Mary mit dem Ball*, an resipyente na *Mary* iyo na ngunyan an direktang obheto asin an tema *Ball* ngunyan sarong argumentong pahilig (sarong pahilig na datibo) na minarkahan kan preposisyon na *mit*.

## Panagaan
An klaseng tataramon na ini inapod na **dechticaetiative** sa sarong artikulo ni Edward L. Blansitt, Jr. (hale sa Griyego na *dekh-* 'kuanon, akoon' asin *aitiatikḗ* 'akusatibo', na may katuyuhan na magsuherir nin "tagaako-bilang-akusatibo"), alagad an terminong iyan dai nakaabot. Inapod man sindang tataramon na **kontra-ergatibo** o **anti-ergative** asin mga tatatamon na **panginot na obheto** o **primary object**.

## Paggamit
An mga ditransitibong panhiro igwa nin duwang argumento apwera sa subheto: sarong **tema** na nag-aagi kan aksyon asin sarong **resipyente o tagaako** na nag-aako kan tema (hilingon an tematikong relasyon). Sa sarong sekundatibong tataramon, an **pangenot na obheto** na iyo an resipyente nin sarong ditransitibong panhiro, kaagimba kan bakong direktang obheto, tinatratar sa parehong paagi kan solong obheto kan sarong monotransitibong panhiro. An **sekundaryong obheto** na iyo an tema kan sarong ditransitibong panhiro, tinatrato nin separado.

An mga sekundatibong konstruksyon makukua sa Sulnopan na Grenlandiko , kun saen an direktang obheto kan sarong monotransitibong berbo minalataw sa absolutibong kaso:

* - daple iyo an ibang panaga para sa estranghero.

Sa sarong ditransitibong pangulayan, an tagaako o resipyente minalataw sa absolutibong kaso asin an tema minarkahan kan instrumental na kaso:

Siring man, sa Lahu, an pasyente kan sarong monotransitibong panhiro asin an resipyente kan sarong ditransitibong panhiro minarkahan nin postposisyon na *thàʔ*:

* "Don't hit me" kan Ingles igwang duwang boot sabihon, Dai mo ko pagtamaan, o kulgan.

Sa mga sekundatibong tataramon na may mga konstruksiyon nin pasibo, an pasibasyon nagpapauswag kan primerong obheto pasiring sa subheto. Halimbawa, sa Swahili:

an resipyente na *Fatuma* inilangkaw sa subheto asin bako an temang *zawadi* 'dulot/regalo'.

## Mga tala

## Hilingon man
* Obheto (tugmadila)
* Datibong kaso
* Ditransitibong panhiro
* Pagkakalinyada nin Ergatibo-absolutibo
* Pagkakalinyada sa morposintaktiko

## Mga toltolan
* Blansitt, E.L. Jr. (1984). "Dechticaetiative and dative". In *Objects,* F. Plank (Ed.), 127–150. London: Academic Press.
* Comrie, Bernard (1975). "Antiergative." *Papers from the 11th Regional Meeting of the Chicago Linguistic Society*, R. E. Grossman, L. J. San, & T. J. Vance (eds.), 112-121.
* Dryer, Matthew S. (1986). "Primary objects, secondary objects, and antidative." *Language* 62:808-845.
* Haspelmath, Martin (2013). "Ditransitive Constructions: The Verb 'Give'." In: Dryer, Matthew S. & Haspelmath, Martin (eds.)  *The World Atlas of Language Structures Online.* Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.  (Available online at http://wals.info/chapter/105, Accessed on 2014-03-02.) 
* LaPolla, Randy (1992). "Anti-ergative Marking in Tibeto-Burman.” *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* 15.1(1992):1-9.
* Malchukov, Andrej & Haspelmath, Martin & Comrie, Bernard (eds.) (2010). *Studies in ditransitive constructions.* Berlin: De Gruyter Mouton.
* Trask, R. L. (1993). *A Dictionary of Grammatical Terms in Linguistics* Routledge,