open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kulasisi

An **Philippine hanging parrot** (*Loriculus philippensis*) midbid man bilang **colasisi** na hali sa lokal na Tagalog na ngaran na "**kulasisi**". Sarong species na sadit na  parrot pamilya na Psittaculidae. Igwa ini nin onse na sub-espesye, na gabos iyo nasa Filipinas; mientras, an eksaktong taksonomiya dae malinaw, asin dawa saro na subspecies pwedeng magsuway asin magin saro pang species kun magkakaigwa pa nin pag-aadal.

## Taksonomiya
An espesye tigladawan ni Statius Müller kan 1776. Eksaktong taksonomiya dae malinaw.

*Loriculus philippensis* (Statius Muller) 1776

* *Loriculus philippensis apicalis* Souance 1856
* *Loriculus (philippensis) bonapartei* Souance 1856 (Black-billed hanging parrot) - sometimes considered as a subgenus or subspecies of the *L. philippensis* or another species of *Loriculus*.
* *Loriculus philippensis bournsi* McGregor 1905
* *Loriculus philippensis chrysonotus* Sclater, PL 1872 (Cebu hanging parrot) †
* *Loriculus philippensis dohertyi* Hartert 1906
* *Loriculus philippensis mindorensis* Steere 1890
* *Loriculus philippensis philippensis* (Statius Muller) 1776
* *Loriculus philippensis regulus* Souance 1856
* *Loriculus philippensis siquijorensis* Steere 1890
* *Loriculus philippensis worcesteri* Steere 1890
*  ?*Loriculus (philippensis) camiguinensis* Tello, JG 2006 (Camiguin hanging parrot) - usually considered a separated species of *Loriculus*, *L. camiguinensis*

## Mga toltolan

* Tello, J.G., Degner, J.F., Bates, J.M. & Willard, D.E. 2006. A new species of hanging-parrot (Aves: Psittacidae: Loriculus) from Camiguin Island, Philippines. Fieldiana Zoology 106:49-57.

## Panluwas na takod

* 
* Oriental Bird Images: ''Philippine Hanging Parrot''   Selected photos
Linya

Sa heometriya, an nosyon kan **linya** (Ingles: *line*) o **matanos na linya** iyo naiheras kan mga suanoy na matematiko para magrepresenta sa mga matanos na bagay (i.e., mayong kurbada) na dae pigkokonsidera an hibog asin rarom. An mga linya iyo sarong ideyalisasyon kan mga bagay, na iyo harus pigpapaliwanag sa paagi nin duwang punto (e.g., \overleftrightarrow{AB}) o pigpapahiling gamit an solong letra (e.g., \ell).

Sa modernong matematika, an konsepto kan linya iyo haraning nakatakod sa kun pano pigpapaliwanag an heometriya. Halimbawa, sa analitikong heometriya, an linya sa plano iyo harus may kahulugan bilang grupo nin mga punto kun sain an mga koordinato pigsasatispika an sarong linyar na ekwasyon, pero sa mas abstraktong kamugtakan, arug kan insidenteng heometriya, an linya pwede magin talingkas na bagay, na lain sa grupo nin mga punto na yaon saiya.

## Panluwas na takod

* 
* Equations of the Straight Line sa *Cut-the-Knot*

## Toltolan
Common Greenshank

An **common greenshank** (*Tringa nebularia*) sarong wader sa dakulang pamilya kan Scolopacidae, an tipikal na mga wader. An genus na ngaran na *Tringa*an bagong Latin na ngaran na tinao sa green sandpiper ni Aldrovandus kan 1599 base sa Ancient Greek *trungas*, sarong thrush-sized, white-rumped, tail-bobbing wading na gamgam na sinabi ni  Aristotle. An *nebularia* hali sa Latin na *nebula* nangangahulugang "mist". Arog kan Norwegian *Skoddefoll*, ini nagtutukoy sa istaran kan  greenshank.

## Kataytayan nin mga ladawan

Tringa nebularia0.jpg|Juvenile
Common Greenshank.ogg|Manly Marina, SE Queensland, Australia
Tringa nebularia MWNH 0205.JPG|Egg, Collection Museum Wiesbaden
Vadare-Gluttsnäppa & Rödbena - Ystad-2020.jpg|Common greenshank is significantly larger than, for example Common redshank.


## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* (Common) greenshank species text in The Atlas of Southern African Birds
* Ageing and sexing (PDF; 1.2 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
Yellow-vented bulbul

An **yellow-vented bulbul** (*Pycnonotus goiavier*), o **eastern yellow-vented bulbul**, sarong miyembro nin pamilya bulbul kan pamilya passerine birds. Ini yaon sa  southeastern Asia puon Indochina hanggang Filipinas. Ini mahihiling sa mga darakulang bukas na istaran pero bako sa kagubatan. Ini an pinakacommon na mga gamgam sa mga  nakultibar na mga lugar. Sinda regular nagpapalipat-lipat asin nag-iikot sa mga lugar.

## Taksonomiya asin systematics
An yellow-vented bulbul orihinal na nasa klasipikasyon kan genus *[[Muscicapa]]*.

### Subspecies
Six subspecies are recognized:

* *P. g. jambu* - Deignan, 1955: Found from southern Myanmar to southern Indochina
* *P. g. analis* - (Horsfield, 1821): Originally described as a separate species in the genus *[[Turdus]]*. Found on Malay Peninsula, Sumatra and nearby islands, Java, Bali, Lombok and Sumbawa
* *P. g. gourdini* - Gray, GR, 1847: Originally described as a separate species in the genus *[[Ixos]]*. Found on Borneo, Maratua and Karimunjava Islands
* *P. g. goiavier* - (Scopoli, 1786): Found in northern and north-central Philippines
* *P. g. samarensis* - Rand & Rabor, 1960: Found in central Philippines
* *P. g. suluensis* - Mearns, 1909: Found in southern Philippines

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* Various images of the yellow-vented bulbul 
* "Domesticating" ''Pycnonotus goiavier'' by  Isidro A. T. Savillo
Praksyon

An **praksyon** (Ingles: *fraction*; gikan sa Latin na **, "napasa") minarepresenta nin parte kan kabilugan o, mas heneral, sa maski anong bilang nin may pararehas na parte. Sa urualdaw na pagsambit, an praksyon iyo nagpapaliwanag sa kun pirang parte kan sukol an yaon, halimbawa, kabanga, walong tig-lima, tolong tig-apat.  An *bisto* o *simpleng* praksyon (halimbawa: \tfrac{1}{2} asin \tfrac{17}{3}) iyo pigbibilog nin *numerator* na yaon sa ibabaw kan linya (o bago an slash arug kan ), asin an bakong sero na *denominator*, na yaon sa irarom (o pagkatapos) kan linya. An mga numerator asin denominator iyo nagagamit man sa mga praksyon na dae bisto, kabali na an mga kompuwestong praksyon, kompleksong praksyon, asin salak na mga numeral.

An bistong praksyon iyo sarong numeral na nagrerepresenta sa rasyonal na bilang. An kaparehas na bilang iyo pwede man marepresenta bilang desimal, porsyento, o igwa nin negatibong eksponento. Halimbawa, an 0.01, 1%, asin 10−2 iyo gabos pararehas sa praksyon na 1/100. An integer iyo pwedeng mahiling bilang igwa nin implisitong denominator na saro (halimbawa, an 7 iyo parehas sa 7/1).

An iba pang gamit kan praksyon iyo an magrepresenta sa mga rasyo asin dibisyon. Kaya an prkasyon na  iyo magagamit man sa pagrepresenta sa rasyo na 3:4 (an rasyo kan parte sa kabilogan), asin an dibisyong 3 ÷ 4 (tolo pigbanga sa apat). An kasuguang bakong sero, na iyo naaaplikar sa pagrepresenta kan dibisyon bilang sarong praksyon, iyo sarong halimbawa kan kasuguan na an dibisyon sa sero iyo daeng depinisyon.

## Panluwas na takod

* 
* 
* 
* 

## Toltolan
Desimal

An **desimal** (Ingles: *decimal*) na sistemang numeral (inaapod man na **base sa sampulo** na posisyunal na sistemang numeral, asin minsan inaapod bilang **denary**  o **decanary**) iyo an istandardong sistema para sa pag-indika sa integer asin dae-integer na mga bilang. Ini an ekstensyon sa dae-integer na bilang kan sistemang numeral na Hindu-Arabiko. An paagi sa pag-indika kan mga bilang sa sistemang desimal iyo harus inaapod bilang *notasyong desimal*.

An *desimal na numeral* (harus iyo *desimal* sana o, mas dikit na tama, *desimal na bilang*), iyo heneral na dapit sa notasyon kan bilang sa sistemang desimal na numeral. An mga desimal iyo minsan mahihiling gamit an desimal na separador (harus "." o "," arug kan  o ). An mga *desimal* iyo pwede man ispesipikong dapit sa mga digit pagkatapos kan desimal na separador, arug kan sa " iyo an aproksimasyon kan  sa *duwang mga desimal*".

## Toltolan
Harrier

An **harrier** sarong species kan diurnal hawks minsan yaon sa subfamily **Circinae** kan bird of prey family Accipitridae. An mga  Harrier nagdadakop sa pagbaba sa daga, nagkakan ninsadit na mga mammal, reptiles, o gamgam. An mga aki na species kaini minsan inaapod na ring-tail harriers. Sinda igwang halabang pakpak, halabang ikog, maluya asin hababang layog sa kadudutan asin kakaibang bungo. An mga ini sinasabing nagdakol sa paglawak nin mga kadudutan asin pagkaigwa nin mga  C4 grasses na nasa 6 hasta 8 milyong taong nakalihis kan  Late Miocene asin Pliocene.

## Mga Species

* Montagu's harrier, *Circus pygargus* &#x2013; Eurasia, winters in Africa and India
* Hen harrier, *Circus cyaneus* &#x2013; Eurasia
* Northern harrier, *Circus hudsonius* &#x2013; North America
* Western marsh harrier, *Circus aeruginosus* &#x2013; Europe, western Asia; winter range includes Africa and India.
* Eastern marsh harrier, *Circus spilonotus* &#x2013; Asia (migratory)
* African marsh harrier, *Circus ranivorus* &#x2013; southern and central Africa
* Swamp harrier, *Circus approximans* &#x2013; New Zealand, Australia, Pacific islands
* Papuan harrier, *Circus spilothorax* &#x2013; New Guinea (formerly treated as a subspecies of *C. spilonotus*, then *C. approximans*, but now considered distinct)
* Malagasy harrier, *Circus macrosceles* (formerly in *C. maillardi*) &#x2013; Indian Ocean (Madagascar and the Comoro Islands)
* Réunion harrier, *Circus maillardi* &#x2013; (Indian Ocean) Réunion Island
* Long-winged harrier, *Circus buffoni* &#x2013; South America
* Spotted harrier, *Circus assimilis* &#x2013; Australia, Indonesia
* Black harrier, *Circus maurus* &#x2013; southern Africa
* Cinereous harrier, *Circus cinereus* &#x2013; South America
* Pallid harrier, *Circus macrourus* &#x2013; migratory: eastern Europe, Asia, Africa (winter)
* Pied harrier, *Circus melanoleucos* &#x2013; Asia
*  Eyles's harrier, *Circus eylesi* (prehistoric)
*  Wood harrier, *Circus dossenus* (prehistoric)

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* Harrier videos on the Internet Bird Collection
* Harrier videos on the Internet Bird Collection
*
Eurasian whimbrel

An **Eurasian whimbrel** (*Numenius phaeopus* )sarong wader sa dakulang pamilya na Scolopacidae. Ini saro sa mga dakol na  curlews, na igwa s subarctic  Asia asin Europa hanggang sa timog kan Scotland. An mga asin an Hudsonian whimbrel nagsuway, dawa an mga awtoridad sa taksonomiya kinikonsiderar sindang magkaibanan.

An  whimbrel sarong gamgam na migratory na nasa Africa, asin South Asia na Australasia. Saro man ining gamgam na coastal sa migration. 

## Kataytayan nin mga Ladawan

Numenius phaeopus MHNT.jpg|Egg of whimbrel - MHNT
Whimbrel - Numenius phaeopus - Lonsoraefi, Iceland 1.jpg|Inflight whimbrel in Lónsöræfi, Iceland
File:Whimbrel (Fuerteventura).jpg| Numenius phaeopus, on migration, Fuerteventura
File:Whimbrel from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|ID composite
Faroe_stamp_024_whimbrel.jpg|Whimbrel stamp of the Faroe Islands
File:Eurasian Whimbrel at Chilika Lake.jpg|Eurasian Whimbrel at Chilika Lake, India


## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* Whimbrel Species Account – Cornell Lab of Ornithology
* Whimbrel – Species text in The Atlas of Southern African Birds.
* Whimbrel – ''Numenius phaeopus''  – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Whimbrel Migration Studies  – The Center for Conservation Biology, College of William and Mary & Virginia Commonwealth University
* 
* RSPB Birds by Name: Whimbrel
* 
* 
* 
*
Brown-throated sunbird

An **brown-throated sunbird** (*Anthreptes malacensis*), mas midbid na **plain-throated sunbird**, sarong species nin gamgam sa pamilya nin Nectariniidae. Ini manunumpungan sa malawak na bukas na istaran sa south-east Asia, puon Myanmar hanggang Lesser Sundas asin west Philippines. An grey-throated sunbird mahihiling sa Filipinas asin kinokonsiderar na subspecies kan brown-throated sunbird, pero an duwa magkaiba sa sukol asin  plumage, asin mayong ebidensya nin  intergradation sa duwa.

## Kataytayan nin mga ladawan

Image:Brown-throated Sunbird male.jpg|Male
Image:Brown-throated_Sunbird_female.jpg|Female
Image:IAnthreptes malacensis heliocalus,adult male.JPG | male *A. m. heliocalus*
Image:Anthreptes malacensis heliocalus, male.JPG | adult *A. m. heliocalus*
Image:Plain-throated Sunbird.jpg | male
Image:Anthreptes malacensis heliocalus, female.JPG | adult *A. m. heliocalus*
Image:Anthreptes malacensis heliocalus, adult female.JPG | adult *A. m. heliocalus*
Image:Burung-madu Kelapa.JPG | Juvenile, female *A. m. heliocalus*
Image:Anthreptes malacensis heliocalus, juvenile.JPG | juvenile *A. m. heliocalus*


## Mga toltolan

* Cheke, Robert A., Mann, Clive F., & Allen, Richard. (2001). *Sunbirds: A Guide to the Sunbirds, Flowerpeckers, Spiderhunters and Sugarbirds of the World.* Christopher Helm, London. pp.&nbsp;184–186.
Elektrokimika

An **elektrokimika** (Ingles: *electrochemistry*) iyo an sanga kan pisikal na kimika na dapit sa relasyon sa tahaw kan elektrikal na potensyal (bilang nasusukol asin penomenang kwantitatibo) sagkod an bistong pagbabagong kimikal (elektrikal na potensyal an kaluluwasan kan partikular na pagbabagong kimikal, o kabaliktadan). An mga reaksyon ini kaiba an mga elektron na naghihiro sa tahaw kan mga electrode sa paagi kan *electronically-conducting phase* (tipikal, pero dae kinakaipoan, an panluwas na sirkitong elektrikal arug kan sa *electrolessplating*), na nasusuway kan *ionically-conducting* asin *electronically insulating electrolyte* (o mga iyonikong espesye sa solusyon).

Kun an pagbabagong kimikal iyo naepektohan kan sarong diperensyang potensyal, arug sa elektrolisis (*electrolysis*), o kun an elektrikal na potensyal nagresulta gikan sa reaksyong kimikal arug kan sa baterya o selulang panggatong (*fuel cell*), ini iyo inaapod na reaksyong *elektrokimikal*. Bakong arug sa mga reaksyong kimikal, sa reaksyong elektrokimikal an mga elektron (asin kinakaipo na nagresultang mga iyono), iyo dae nababalyo nin direkta sa tahaw kan mga molekula, pero sa paagi kan nasambit na elektroniko- asin iyonikal-konduktibong mga sirkito. An pangyayaring ini iyo an naglalain sa reaksyong elektrokimikal hale sa reaksyong kimikal. 

## Panluwas na takod
*
*

## Toltolan
Molalidad

An **molalidad** (Ingles: *molality*) iyo sarong sukol kan bilang nin moles kan tinunaw (*solute*) sa sarong solusyon na 1&nbsp;kg o 1000 g kan pantunaw (*solvent*). Lain ini sa kahulugan kan molaridad na iyo base sa ispesipikong bolyum kan solusyon.

Sarong bistadong nagagamit na yunit para sa molalidad sa kimika iyo an mol/kg. An solusyon nin konsentrasyon na 1&nbsp;mol/kg iyo minsan inaapod bilang *1 molal*. An yunit na *mol/kg* kinakaipo na an molar mass maipapahiling sa *kg/mol*, imbes na an harus na *g/mol* o *kg/kmol*.
Philippine pitta

An **Philippine pitta** (*Erythropitta erythrogaster*) o **blue-breasted pitta**, sarong species nin gamgam sa pamilya Pittidae. Igwan ining patusok na tuka asin dakulang tulak na may berde sa itaas. Manunumpungan ini sa Indonesia asin Filipinas. An natural na istaran kaini iyo ansubtropical o tropical moist lowland forest. Ini kinokonsiderar na subspecies kan red-bellied pitta. An species na ini igwang wingspan na 20 - 25cm asin 17.5 - 20 cm na langkaw. Sa klaseng Aves ini nagsusugok asin igwang mga barahibo sa buong hawak.

* BirdLife International 2004.  Erythropitta erythrogaster.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 26 July 2007.

Detailed review on http://motherboard.vice.com/en_uk/read/scientists-realized-a-species-of-bird-is-really-thirteen-different-species  Accessed December 18, 2016.
Brown shrike

An **brown shrike** (*Lanius cristatus*) sarong gamgam sa pamilya shrike na manunumpungan kadaklan sa Asya. Ini harani sa red-backed shrike (*L. collurio*) asin isabelline shrike (*L. isabellinus*). An genusna ngaran, *[[Lanius]]*, hali sa Latin na tataramon na "butcher", asin an mga shrikes midbid bilang "butcher birds" nin huli sa saindang pagkakan. An espesipikong *cristatus* an Latin sa "crested", na ginagamit sa Ingles sa malawak na pagpapakahulugan. An Ingles na ngaran na "shrike" hali sa Old English *scríc*, "shriek", na tumutukoy sa shrill call.

## Mga toltolan

## Ibang ginikanan

* 
* 

## Panluwas na takod

* Identification notes - Birds Korea
* Videos, photos and sounds - Internet Bird Collection
* Distribution maps - Natural History Resources
Philippine trogon

An **Philippine trogon** (*Harpactes ardens*) sarong species nin gamgam sa pamilya Trogonidae.Ini endemic sa Filipinas.

## Deskripsyon
An payo asin lalamunan kan lalaki kolor itom asin an mukha asul. An liog asin mantle kolor brown, rump light brown na may rufous na ikog. An suso kaini kolor light grey hanggang pink, asin pulang  breast line asin malamlam na pula  sa irarom kan pant. An mga babayi medyo malamlam an mga kolor.

## Reproduksyon
Nagigibo ini nin pugad sa labot kan gadan na kahoy mga 6 metros nin taas. An clutch size kaini mga 3 sugok.

## Mga toltolan
De La Salle na Unibersidad

An **De La Salle na Unibersidad** (Ingles: *De La Salle University*; ), midbid man bilang **DLSU**, **De La Salle** o **La Salle**, iyo sarong pribado, Katolikong koedukasyonal na unibersidad para sa research na pinapadalagan kan *Institute of the Brothers of the Christian Schools* sa Taft Avenue, Malate, Manila, Filipinas. 

Itinogdas ini kan Christian Brothers kaidtong 1911 bilang an **De La Salle College** (DLSC) sa Calle Nozaleda, Paco, Manila kaiba si Blimond Pierre Eilenbecker, FSC na minasribe bilang direktor, sagkod iyo an pinakaenot na paadalang De La Salle sa Filipinas. An institusyon buminalyo sa presenteng lokasyon kaini kaidtong 1921. An kolehiyo natawan nin istadong unibersidad kan Pebrero 19, 1975 asin iyo an pinakagurang na konstituwente kan De La Salle Philippines (DLSP), sarong katiripunan nin 16 na edukasyonal na mga institusyon, nahaman kan 2006 na pigribayan an Sistemang De La Salle na Unibersidad.

## Kataytayan nin mga ladawan

De_La_Salle_University_(DLSU)_Campus;_Rizal_Memorial_Sports_Complex;_Harrison_Plaza_-_Aerial_Shot_(Taft_Avenue,_Malate,_Manila;_2015-06-25).jpg|Tanawon kan DLSU Manila Campus asin Rizal Memorial Sports Complex hali sa ibabaw

Green_Archer_Statue,_De_La_Salle_University.jpg|Istatwang Green Archer



## Toltolan

## Panluwas na takod

*
Politeknikong Unibersidad kan Filipinas

An **Politeknikong Unibersidad kan Filipinas** (**PUP**; Ingles: *Polytechnic University of the Philippines*; ) iyo sarong pang-research asin koedukasyonal na estadong unibersidad sa Filipinas. Namokna ini kan Oktubre 19, 1904, bilang an Manila Business School (MBS) sagkod bilang parte kan pampublikong paadalang sistema kan Manila. Dagos naman ining naisakat pasiring sa *chartered state university* kan 1978, sa paagi kan Presidential Decree 1341. 

An PUP igwa nin lagpas 20 na mga kampus asin ekstensyon sa Sentral Luzon, Sur na Luzon, asin Metro Manila. Sa lagpas 70,000 na naka-enroll na mga estudyante, an PUP pigbabansagan an sadiri bilang an pinakadakulang estadong unibersidad sa Filipinas segun sa populasyon kan mga estudyante.

## Mga Akademikong yunit
*Bukas na Unibersidad (Open University)
*Paadalan Gradwado (Graduate School)
*Kolehiyo kan Pinasya (CAF)
*Kolehiyo kan Arkitektura asin Arteng Biswal (CAFA/CADBE)
*Kolehiyo kan Artes asin Literatura (CAL)
*Kolehiyo kan Administrasyong Pangnegosyo (CBA)
*Kolehiyo kan Komunikasyon (COC)
*Kolehiyo kan Siyensyang Pamkompyuter asin Impormasyon (CCIS)
*Kolehiyo kan Edukasyon (CoEd)
*Kolehiyo kan Inhinyeriya (CE)
*Kolehiyo kan Kinetikang Pantawo (CHK)
*Kolehiyo kan Ley (CL)
*Kolehiyo kan Siyensyang Pampulitika asin Pang-atamang Pangmadla (CPSPA)
*Kolehiyo kan Siyensya (CS)
*Kolehiyo kan mga Siyensyang Pangsosyedad asin Pagpapauswag (CSSD)
*Kolehiyo kan Pamamayong Turismo, Hotel asin Transportasyon (CTHTHM)
*Institusyon kan Teknolohiya (ITech)
*Laboratoryong Halangkaw na Paadalan (LHS)
*Senior High School (SHS)

## Kataytayan nin mga ladawan

PUP Pylon, Sta. Mesa, Manila, Jan 2024.jpg|PUP Pylon
Apolinario_Mabini_House_1.jpg|Harong ni Apolinario Mabini
PUP_main_bldg_-_santa_mesa,_manila.jpg|An Freedom Plaza asin an PUP Main Academic Building
03920jfBarangays_Buildings_Flyover_Sampaloc_Santa_Mesa_Manila_Bridge_PUPfvf_10.jpg|PUP Jasmin Hostel


## Toltolan

## Panluwas na takod
* Opisyal na websityo kan PUP
* PUP Centennial site 
* Opisyal na websityo kan PUP San Pedro
* Opisyal na websityo kan PUP Commonwealth
Futbol

An **futbol** (Ingles: *football*), inaapod man bilang **soccer**, iyo sarong klase nin sipaang bola o isports na kinakawat nin duwang koponan, na may 11 na parakawat gamit an sarong bilog na bola. Ini iyo kinawat na nin lagpas 250 milyong parakawat sa 200 na nasyon, kun kaya ini an pinakabistadong kawat sa biog na kinaban. An isports iyo pigkakawat  sa sarong korteng-rektangulong batawan na may goal sa lambang puro kaini. An katuyohan kan kawat iyo maka-puntos gamit an gabos na parte nin hawak puwera sa kamot asin takyag, tanganing makaduman an bola sa goal kan kalaban.

An lambang koponan iyo binibilog nin 11 na parakawat. Saro sa sainda an nagsisirbing *goalkeeper* o bantay sa goal. Siya sana an dapat magkapot sa bola kun nasa laog sana kan saindang *penalty area*. Masirbe man na *outfield player* o *outfielder* an sampulo. Ginagamit ninda an saindang mga bitis tanganing hiruon asin ipasa an bola. Pwede man nindang gamiton an payo asin hawak tanganing makakua nin sarong *goal*. An koponan na may pinakadakol na *goal* pagkatapos kan kawat iyo an manggagana. Kun magkapareho nin iskor an duwang koponan pagkatapos kan kawat, pwedeng tabla o magkakaigwa nin labing oras (o *extra time* sa Ingles) asin/o sarong *penalty shootout* base sa mga kasuguan kan kompetisyon. An *Laws of the Game* iyo an orihinal na sistema sa Inglatera kan The Football Association kaidtong 1863. An futbol iyo pankinabang napapasairarom sa Fédération Internationale de Football Association o "FIFA" na nagpoon kan FIFA World Cup na piggaganap kada apat na taon.

## Mga panluwas na takod

*Federation Internationale de Football Association (FIFA) (sa Ingles, Tsino, Pranses, Aleman, asin Espanyol)
*

## Toltolan
Bisikleta

An **bisikleta** (Ingles: *bicycle*), inaapod man na **bike** o **cycle**, iyo sarong pinapaandar kan tawo o motor, pigpepedal, may sarong ruta na behikulo, na igwa nin duwang ruweda na nakatakod sa frame, tig-saro sa balyohan. An nagpapaandar nin bisikleta iyo inaapod bilang siklista o bisiklista.

An mga bisikleta iyo naipabisto kaidtong ika-19 na siglo sa Europa, asin sa kapinunan kan ika-21 na siglo, lagpas 1 (sarong) bilyon an yayaon na. An bilang na ini iyo harayong mas dakol pa sa mga awto, parehas sa kabilugan asin pag-rango sa bilang nin indibidwal na modelong nahaman. Sinda an pangenot na paagi nin transportasyon sa nagkapirang mga rehiyon. Minatao man sinda nin popular na porma nin paglibang, asin iyo nagamit naman bilang kawatan nin mga aki, heneral na pagpapakusog, militar asin polisyang aplikasyon, pagbitbit na serbisyo, pagkarera, asin mga stunt gamit an mga ini.

## Kataytayan nin mga ladawan

Bicycle diagram.svg|Diyagramo kan bisikleta
1886_Starley_'Rover'_Safety_Cycle_British_Motor_Museum_09-2016_(29928044262).jpg|An 1886 Rover safety bicycle sa British Motor Museum, an pinakaenot na modernong bisikleta
Svea_Velocipede.jpg|An Svea Velocipede ni Fredrik Ljungström asin Birger Ljungström sa Swedish National Museum of Science and Technology
BicyclePlymouth.jpg|Bisikleta sa Plymouth, Inglatera sa kapinunan kan ika-20 na siglo
A bike in Sunken Garden, U.P. Diliman, Quezon City.jpg|Hapones na bisikleta
Wooden_bicycle_for_young_child.jpg|Balanseng bisikleta para sa mga kaakian


## Mga panluwas na takod

* Sarong rango nin Traffic Advisory Leaflets na nahimo kan UK Department for Transport dapit sa pag-bisikleta.
* A History of Bicycles and Other Cycles sa Canada Science and Technology Museum

## Toltolan
Black-tailed godwit

An **black-tailed godwit** (*Limosa limosa*) sarong dakula,may halabang bitis, halabang tuka  na shorebirdna enot na linadawan ni Carl Linnaeus kan 1758. Miyembro ini kan  godwit genus, *[[Limosa]]*. Igwa ining tolong  subspecies, na may kulay kahel na payo, liog asin daghan sa breeding plumage asin dull grey-brown winter coloration,asin igwang itom asin puting pakpak.

## Taksonomiya
An species enot na niladawan *Scolopax limosa*, ni Carl Linnaeus kan 1758. An siyentipikong ngaran hali sa  Latin na an ibig sabihon "malaboy",  na hali sa *limus*, "laboy". An Ingles na ngaran enot na naikurit kan 1416–17 asin tinutubudan na inaarog an apod kan gamgam.

## Mga toltolan

## Magbasa pa lalo

### Identipikasyon

* 

#### Separation of limosa and islandica

* 
* 
* 
* Vinicombe, Keith (2005) A tale of two godwits *[[Birdwatch (magazine)|Birdwatch]]* 154:18-20

## Panluwas na takod

* Black-tailed godwit species text in The Atlas of Southern African Birds
* Ageing and sexing (PDF; 0.94 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
DWJX

An **DWJX** (89.5 FM) **89.5 OKFM Sorsogon** iyo an FM istasyon nin radyo kagsadiri kan PBN Broadcasting Network
Baterya

An **baterya** (Ingles: *battery*) iyo sarong gunuan nin elektrikong kusog na pigbibilog nin saro o mas dakol na mga selulang elektrokimikal na igwa nin panluwas na mga koneksyon para sa pagpapagana nin mga elektrikal na kagamitan arug kan flashlights, mobile phones, asin elektrikong awto. Kapag an baterya iyo nagsusuplay nin elektrikong kusog, an positibong terminal kaini iyo an cathode asin an negatibong terminal kaini iyo an anode. An terminal na pigmarkahan nin negatibo iyo an gunuan nin mga elektron na iyo mahiro sa paagi nin panluwas na elektrikong sirkito pasiring sa positibong terminal. Kapag an baterya iyo nakakonekta sa panluwas na elektrikong load, an redox na reaksyon iyo pigliliwat an halangkaw na enerhiyang rekatante pasiring sa mga hababang enerhiyang produkto, sagkod an talingkas na enerhiyang diperensya iyo naidadara sa panluwas na sirkito bilang an enerhiyang elektrikal. Sa uusipon,, an terminong "baterya" iyo ispesipikong dapit sa kagamitang pigbibilog nin dakol na selula, alagad an paggamit iyo naliwat para makaiba an mga kagamitang pigbibilog nin sarong solong selula.

An mga primerong (sarong-gamitan o "*disposable*") baterya iyo nagagamit sana nin sarong beses asin pig-aapon na; sarong bistong halimbawa iyo an alkalinong baterya na ginagamit sa mga  flashlights asin nagkapirang mga *portable electronic devices*. An mga sekundaryang (*rechargeable*) baterya iyo pwedeng magamit asin i-recharge nin pirang beses gamit an kuryente; an orihinal na komposisyon kan mga electrode iyo pwedeng ma-imbak gamit an pabaliktad na kuryente. Halimbawa an *lead-acid batteries* na ginagamit sa mga behikulo asin an *lithium-ion batteries* na ginagamit sa mga portable na kagamitang arug kan mga laptop asin mobile phone.

An mga baterya iyo may hababaong ispesipikong enerhiya (enerhiya kada yunit nin masa) kaysa sa mga bistong panggatong (*fuel*) arug kan gasolina. Sa mga automobile, ini iyo naililihis gamit an mas halangkaw na efficiency kan mga elektrikong motor sa pagliwat kan enerhiyang electrikal pasiring sa kagibohang mekanikal, kumpara sa mga *combustion engine*.

## Panluwas na takod

* 
* Non-rechargeable batteries
* HowStuffWorks: How batteries work
* Other Battery Cell Types
* DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Batteries" 
* 

## Toltolan
Carlo Acutis

Si **Carlo Acutis** (3 Mayo 1991 – 12 Oktobre 2006) sarong Italyanong Katolikong hagbayon  asin nobatong programmer sa kompyuter, na mas bisto sa pagdokumento niya kan mga Milagro eukaristiko na nangyari sa manlaen-laen na lugar kan  kinaban asin ta an mga ini pigkatalog niya sa sarong hinaman niyang websityo, , bago pa siya nagadan sa leukemia. Si Acutis nabibistong marhay sa pagkamasanggaya niya, sa abilidad niya sa kompyuter, asin sa hararom na debosyon niya sa eukaristiko, na iyo ini an ubod na tema kan saiyang buhay. Siya nabeatipikar kan Oktobre 10, 2020  sa sarong misa ginibo sa San Francisco Assisi Basilica.
## Mga enot na taon

Si Carlo Acutis namundag sa London kan 3 Mayo 1991 sa sarong mayaman na pamilya.An pagbunyag saiya nangyari kan 18 Mayo 1991 sa simbahan nin Our Lady of Dolours, Chelsea. An saiyang mga magurang, Andrea Acutis asin Antonia Salzano, na bako man na gayong relihiyoso, nagtrabaho sa London asin sa Alemanya, alagad nag'erok na sa Milan kan Septyembre 1991, pakamundag sana kan inot na aki ninda. Kan 1995, kan si Acutis apat na taon an edad, an saiyang lolo sa ina nagadan asin nagpahiling soboot saiya sa sarong pangaturogan na nakikiulay ipagpangadye siya. Kan siya aki pa asin nagpapamamate nin labilabing interes sa mga bagay dapit sa relihiyon, an saiyang mga pag'uusisa an nagsisimbag saiya iyo idtong yaya niyang Polako. Mga tolong taon pa kaidto, si Acutis sa edad na 7 taon, nakiulay na magresibe siya nin komunyon. Pakahadoy sa magkapirang padi asin pakataong tukdo saiya, an pamilya linakaw an saiyang pangungumunyon sa kumbento nin Sant'Ambrogio ad Nemus. Dangan kaidto siya naghihingua nanggad pakatapos o bago magmisa na maghurophurop sa hampang kan tabernakulo. Si Acutis nagin parakumunyon na parati asin suru-semana nakumpisal. Sinasabing igwa siyang mga pinapangarugan bilang ilaw sa buhay niya urog na si Francisco nin Assisi.

## Pagkanonisar

Kan 13 Hunyo 2025, si Papa Leo XIV nag'anunsyo sa sarong general consistory na si Acutis kakanonisaron kadungan ni Pier Giorgio Frassati.An pagkanonisar nangyari sa   St. Peter's Square kan 7 Septyembre 2025, na pinanganan ni Papa Leo. An mga magurang niya asin mga tugang yaon sa okasyon asin an ngohod niyang tugang si Michele iyo an saro sa nagbasa kan mga basahon durante kan Misa.

## Toltolan

## Panluwas na mga sumpay

* Official website
* The apparitions of Our Lady – List of Marian apparitions catalogued by Acutis
* Eucharistic Miracles – List of Eucharistic miracles catalogued by Acutis
* 2006 Hagiography Circle
* Wolverhampton Parish of Blessed Carlo Acutis – Incorporating the churches of St Peter & Paul, St Michael and St Bernadette.
* "My Son Carlo" – biography of Carlo Acutis by his mother, Antonia Salzano Acutis
Egret

An mga **Egrets**  iyo an mga heron na igwang puting barahibo,  nagkakaigwang puting barahibo (malagatas na puti) sa panahon nin pag-aki. An Egrets dae bayolohikal na kagrupo nin mga herons asinigwang parehas na lawas.

## An mga Species

* Great egret or great white egret, *Ardea alba*
* Great blue heron, *Ardea herodias*
* Intermediate egret, *Mesophoyx intermedia*
* Cattle egret, *Bubulcus ibis*
* Little egret *Egretta garzetta*
* Snowy egret, *Egretta thula*
* Reddish egret, *Egretta rufescens*
* Slaty egret, *Egretta vinaceigula*
* Black egret, *Egretta ardesiaca*
* Chinese egret, *Egretta eulophotes*
* Eastern reef egret or Pacific reef heron, *Egretta sacra*
* Western reef egret or Western reef heron, *Egretta gularis*

## Istaran
An mga Egret nakaistar sagabos na kontinente; iniiwasan ninda an malilipot na mga rehiyon, disyerto asin haralangkaw na mga bundok. Sinda naghahanap nin pagkakan sa tubig alat asin sa preskong mga latian.

## Mga toltolan

## Mga Panluwas na takod

* 
* Well written and illustrated Egret article ''Encyclopaedia Britannica''
** Great egret ''Ardea alba'' —USGS+24r5
Solusyon (kimika)

Sa kimika, an **solusyon** (Ingles: *solution*) iyo sarong espesyal na klase nin salak na homogeneous na pigbibilog nin duwa o mas dakol na mga substansya. Sa arug kaiyang salak (*mixture*), an solute iyo an substansyang natunaw sa lain pang substansya, na iyo an solvent. An prosesong pagsalak kan sarong solusyon nangyayari sa sukol kun sain yaon an mga epekto kan kimikal na polaridad, na minaresulta sa mga interaksyon na ispesipiko sa solbasyon (*solvation*). An solusyon iyo harus igwa nin kamugtakan kan solvent kun sain an solvent iyo an mas dakulang praksyon kan salak, na iyo an bistong kaso.

Sarong importanteng parametro kan solusyon iyo an konsentrasyon, na iyo sarong sukol kan bilang nin solute sa sarong aram na bilang nin solusyon o solvent. An terminong "tubigong solusyon" o "*aqueous solution*" iyo ginagamit kun saro sa mga solvent iyo tubig.

## Mga karakter
*  An solusyon iyo sarong salak na homogeneous (*homogeneous mixture*) nin duwa o mas dakol na mga substansya.
*  An mga partikulo nin solute sa solusyon dae mahihiling nin mata.
*  An solusyon dae minatugot nin tama kan liwanag para maglakop sa purakang direksyon.
*  An solusyon iyo pusog.
*  An solute gikan sa solusyon iyo dae maisusuway gamit an pag-sara (*filtration*) (o sa mekanikal na paagi).
*  Ini iyo pigbibilog sana nin sarong hitsura.

## Toltolan
Baybayon

An **baybayon** iyo an porma nin daga mabaybay na kataid kan lawas nin tubig kan dagat. An mga partikulo na binibilog kan sarong baybayon parating gibo sa gapo, arog kan baybay, graba, shingle, mga sararadit na gapo, asbp., o biolohikong pinagkuanan, arog sana kan mga moluskong bingkay o mabahurang alga. Nagmamantinir an mga sedimento sa manlainlain na mga densidad asin istraktura, nakasalalay sa lokal na paghiro kan alon asin panahon, nagmumukna nin manlainlain na  mga pagkakahimo, dukot o arok asin gradyente o patong nin materyal.

Dawa na an pirang mga baybayon namukna sa mga kinamumugtakan nin sariwang tubig, kadaklan sa mga baybayon yaon sa mga lugar nin gilid-dagat kun sain an hiro kan lundo-lundo o sulog nagdedeposito asin nagmumukna giraray nin mga sedimento. An paghuros asin mga heolohiyang pagbabago kan mga baybayon nangyayari sa natural na mga proseso, arog kan aksyon nin lundo-lundo asin mga pangyayari nin grabeng panahon.  Kun nasa marhay na kondisyon an paros, an mga baybayon, pwedeng suportaran kan mga duna sa baybayon na nag-aalok nin proteksyon asin pagbabagong-buhay para sa baybayon.  Arog pa man kaito, an mga likas na puwersang ini naging mas grabe nin huli ta sa pagbabago kan klima, permanenteng binabago an mga baybayon sa marikason na mga ura.  An pirang mga pagtatantya, nagsasaladawan nin sagkod sa 50 porsyento nin mga mabaybayon na baybayon kan kinaban na nawawara sa 2100 nin huli ta sa paglangkaw kan nibel nin dagat na hinimok kan pagbabago nin klima.
Ladawan:Wedding Beach.jpg|alt=|Kasal sa Baybayon
Ladawan:Inihaw na turingan.jpg|alt=|inihaw na turingan sa baybayon
Ladawan:Sand sa Cagliliog beach.jpg|alt=|Baybayon kan Cagliliog sa Tinamabac Camarines Sur


## Mga toltolan

## Urog pang mababasa
* Bascom, W. 1980. *Waves and Beaches*. Anchor Press/Doubleday, Garden City, New York. 366 p.
* 

## Mga panluwas na takod

* Coping with beach erosion – UNESCO
Rasyo

Sa matematika, an **rasyo** (Ingles: *ratio*; ) iyo pagkukumpara nin duwang bilang na dapit sa pagkumpara kan halaga nin enot na bilang sa halaga kan ikaduwang bilang. Halimbawa, kun may walong aranghita asin anom na lemonsito sa sarong mangkok nin prutas, an rasyo kan aranghita sa lemonsito iyo walo sa anom (8:6 na parehas sa rasyo na 4:3). Huli kaini, an rasyo kan lemonsito sa aranghita iyo 6:8 (o 3:4) asin an rasyo kan aranghita sa kabilogang halaga kan prutas iyo 8:14 (o 4:7).

An mga bilang sa sarong rasyo iyo pupuwedeng magin dakol nin anumang klase, arug kan bilang nin tawo o bagay, o arug kan mga pagsukol nin laba, gabat, oras, asbp. Sa kadaklan nin konteksto, limitado an parehas na bilang sa pagigin positibo. 

Pupuwedeng gamiton an sarong rasyo sa pagtao nin duwang minabilog na bilang na pigsusurat bilang "*a* sa *b*" o "*a*:*b*", o sa pagtao nin halaga kan saindang kabangaan . An pantay na kabangaan kaparehas kan pantay na rasyo.

Huli kaini, pupuwedeng hilingon an sarong rasyo bilang kapid na pagpakarhay nin numero, bilang sarong praksyon kun sain an enot na bilang sa numerador asin an ikaduwang bilang sa denominador, o bilang an halaga na pigheheras kan praksyon. An mga rasyo na nabibilang na pigtatao kan mga (dae-sero na) natural na bilang iyo mga rasyunal na bilang, asin minsan, natural na bilang. Kapag pigsusukol an duwang kantidad nin kaparehas na yunit, na madalas na nangyayari, an saindang rasyo iyo sarong bilang na mayong dimensyon. An kabangaan kan duwang kantidad na pigsusukol nin mga *lain* na yunit iyo inaapod na *rate*.

## Toltolan
Zebra dove

An **zebra dove** (*Geopelia striata*), midbid na **barred ground dove**, o **barred dove**, sarong species kan gamgam sa pamilya nin  dove , Columbidae, sa native  Southeast Asia. Sinda sadit na mga gamgam na may halabang ikog, may kolor na  brownish-grey in na may itom asin puting  barring. Ini midbid sa pagkakaigwang magayon, soft asin staccato cooing na pag-apod.

## Taksonomiya
Kan 1743 an naturalistang Inges na si  George Edwards binali an deskripsyon asin ladawan kan zebra dove sa saiyang *A Natural History of Uncommon Birds*. An saiyang naikurit gibo sa tunay na specimen sa harong ni  Charles Wager sa Parsons Green harani sa London. Sinabi ki  Edwards na an mga ini hali sa East Indies. 

## Mga toltolan

## Magbasa pa lalo

* Pratt, H. Douglas; Philip L. Bruner; & Delwyn Berrett (1987). *A Field Guide to the Birds of Hawaii and the Tropical Pacific.* Princeton University Press.
* Robson, Craig (2002). *A Field Guide to the Birds of South-East Asia.* New Holland Publishers (UK) Ltd.
* Skerrett, Adrian; Ian Bullock; & Tony Disley (2001). *Birds of Seychelles.* Christopher Helm.
Bulawan na Tara

An **Bulawan na Tara** o  **Estatwang Agusan** hinuhuna' na sarong imahe na Buddhist asin ini estatwang bulawan, 21-karat, nadukayan kan 1917 sa pampang kan Salog Wawa River haraning Esperanza, Agusan del Sur, Mindanao sa Filipinas, na pigtatantya na may kagurangan nang 9 o 10  siglo. Mga 178 mm (7 pul) sa langkaw, mga 1.79 kilogramo (3.94 libra) an timbang, an pigurin sa hitsura sarong babaeng Hindu o Buddhist na diyos-diyosan, nakalamika' asin may putong na koronang labilabing sinamnohan, asin may mga ornamentong sulot sa iba-ibang kabtang kan hawak. An imahen yaon namumugtak ngonyan sa Field Museum of Natural History sa Chicago.

## Nakadukay

Sarong Manobo nagngangaran Belay Campos an nakadukay kan estatuwa sa may Salog Agusan sa banwaan nin Esperanza, Agusan del Sur, Filipinas. Ini nasasaray na sa Field Museum of Natural History sa Chicago,  Estados Unidos asin  igwang mga hiro' sa parte kan gobyerno nin Filipinas na huroton an Estados Unidos na ibalik an estatuwa sa Filipinas komo ini sarong pamanang banwa.  

## Identidad

Si H. Otley Beyer nagtutubod na an imahen iyo kan sarong Hindu Sivaite goddess, alagad an mga importanteng detalye sa kamot na may hararom na kahulogan dai toltol na nakopya kan si mga lokal na kagmukna kan  nasabing imahen. Ini daa nagtataong riraw na an Hinduismo yaon na sa Filipinas dai pa naabot igdi si Magellan. Alagad, ini man indikasyon na mayong bilog na pagkasabot an mga soanoy na Filipino kan Hinduismong pagtubod na ginuno sa Imperyo Majapahit. Kaidtong gugurang na panahon an mga tinubo' dai tunay na nagin mga taga-pratkis kaini asin nasalo sana an mga nagsaromsom na mga tradisyon na elemento sa Hinduismo manta nati'mos ninda an mga sadiring pagtubod nin pag'aanito. Ining bulawan na tara garo pigmodelo o kinopya an Nganjuk na mga bronseng mga estatuwa kan kaamayan kan peryodong Majapahit.

Alagad, si Juan R. Francisco dai kumbinsido kan argumento ni Beyer asin an saiyang opinion iyo na an Tara na imahen sarong diyos-diyosan kabali sa panteon nin Buddhismo, grupong Mahayana. Ini daa may relasyon sa konseptong babaeng Boddhisattva, asin katumbas sa diyos-diyosan na Hindu I(Sakti), komo sarong Tara (agom kan Buddhist na dyos), sarong pagtubod na napapalaen sa pagtalubo kan Budhismo sa Habagatan-Solnopan nin 
Asya.  

## Mga panluwas na takod
* https://sites.google.com/site/museumsofthephilippines/gallery/golden-tara  Museums of the Philippines
* https://opinion.inquirer.net/122195/the-gold-tara-of-agusan Opinion.Inquirer.net
* https://www.congress.gov.ph/legisdocs/basic_18/HB03292.pdf  Home of Golden Tara.

## Toltolan
Sodium chloride

An **sodium chloride** , harus bistado bilang **asin** (Ingles: *salt*; alagad an asin gikan sa dagat iyo pigbibilog man nin iba pang kimikal na asin), iyo sarong iyonikong kompuwesto na may pormulang kimikal **NaCl**, na may boot-sabihon na 1:1 na rasyo kan sodyo asin klorina na mga iyono. Sa mga molar mass na 22.99 asin 35.45 g/mol, an 100 g nin NaCl igwa nin 39.34 g Na asin 60.66 g Cl.

An sodium chloride iyo an asin na pinakaresponsable sa pagkaasgad kan tubig-dagat asin kan mga ekstra-selular na pluwido kan nagkapirang mga multiselular na organismo. Sa nakakakan na porma kan "tablang asin" (*table salt*), ini iyo harus nagagamit bilang kondimento asin preserbatibo kan mga pagkakan. Dakulang kantidad kan sodium chloride an nagagamit sa mga prosesong industriyal, asin iyo mayor na ginikanan nin mga kompuwesto kan sodyo asin klorina na nagagamit bilang *feedstocks* sa padagos pang kimikal na sintesis. An pangaduwang mayor na aplikasyon kan sodium chloride iyo an paghali nin mga yelo sa mga tinampo sa malipoton na panahon.

## Panluwas na takod

* Salt  United States Geological SurveyStatistics and Information
* 
* Calculators: surface tensions , and densities, molarities and molalities  of aqueous NaCl (and other salts)
* JtBaker MSDS

## Toltolan
Guaiabero

An **guaiabero** (*Bolbopsittacus lunulatus* )sarong species kan parrot sa pamilya Psittaculidae, na kabali sa monotypic genus ***Bolbopsittacus***asin harani sa lovebirds (*[[Agapornis]]*) asin hanging parrots (*[[Loriculus]]*). Ini endemic na sa Filipinas asin lokal na midbis na *bubutok*. An ngaran kaini hali sa pagkakan ninda nin guavas.

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* Oriental Bird Images: ''Guaiabero''   Selected photos
Zoya Cherkassky-Nnadi

Si **Zoya Cherkasky-Nnadi** (dating Zoya Cherkassky) sarong artistang Israeli, namundag sa Kiev kan 1976, na nagbalyo sa Israel kan 1991. An saiyang mga gibo nakasentro sa saiyang personal na mga eksperyensya, kaiba an pagkaniaki sa Unyon Sobyet asin pagbalyo sa Israel. Nagtabang man si Cherkasky-Nnadi sa pagpundar kan New Barbizon Group kaiba an apat pang mga pintor, asin sinda gabos namundag sa dating USSR.

## Kan aki pa sya sa Sobyet
Kan 2015, si Cherkasky-Nnadi nagmukna nin koleksyon nin mga pitak na arte na naglaladawan kan mga eksena sa aru-aldaw na namasdan nya sa bilog na pagkaaki niya sa Sobyet Ukraine. An mga gibo nya nagpapahiling nin partikular na mga karakteristiko kan saiya mismong pagkaniaki, arog kan saiyang buro-bangging rutina nin pagbantay sa bintana kan saiyang ina sa pagpuli hali sa trabaho, siring man nin mas dakol na pankagabsan na pamantayan nin buhay na Sobyet kan panahon na idto, arog baga kan piot na mga apartment na iniistaran nin dakol na tawo, asin an kakanon na parating pigkakakan durante kan mga kaurogmahan sa Aldaw nin Mayo. "Aki ka pa ngani kaini kaya maski bagay na daing gayung magayon, pirmi mo man ining narurumdoman," sabi niya, sa saro sa mga inot niya pa sanang interbyu sa Ingles.

## Pagmawot
Mantang an kadaklan sa trabaho ni Cherkasky-Nnadi direktang nakabasar sa saiyang sadiring mga eksperyensya, an ibang gibo nya ipinasabong man kan iba pang media.  An sarong kabtang kan saiyang trabaho sa Pravda pinasabungan kan pelikulang Ruso na Little Vera.

## Personal na buhay
Si Cherkasky-Nnadi agom nin sarong taga Nigeria na imigrante.  An saiyang agom hali sa Ngwo, Nigeria. An mag - agom igwa nin sarong aki, sarong aking babae na an ngaran Vera.

## Reperensya
LeBron James

Si **LeBron Raymone James Sr.** (; namondag Disyembre 30, 1984) iyo sarong Amerikanong propesyonal na parakawat nin basketbol para sa Los Angeles Lakers kan National Basketball Association (NBA). Mahiwas na pigkokonsidera bilang saro sa mga pinakamatitibay na parakawat sa historya, si James iyo harus pirming nakukumpara ki Michael Jordan sa mga debate manungod sa kun siisay an pinakamaurag na parakawat nin basketbol. 

An solamenteng parakawat na nanggana nin kampeonato sa NBA sa tolong mga prankisa (an Cleveland Cavaliers, an Miami Heat, asin an Lakers) bilang NBA Finals MVP, Si James iyo luminaban sa sampolong NBA Finals, walo duman iyo surunudan sa Heat asin sa Cavaliers poon 2011 hasta 2018. An saiyang mga akomplisimiyento iyo kaiba an apat na kampeonato sa NBA, apat na mga NBA MVP na gawad, apat na mga NBA Finals MVP na gawad, asin duwang bulawang medalya sa Olimpiko. Durante kan saiyang 17 na taong karera, si James iyo may kapot kan rekord para sa *all-time playoffs points*, iyo ikatolo sa *all-time points*, asin ikawalo sa *career assists*. Si James iyo napili sa All-NBA Team nin 17 na beses (may rekord na 13 First Team selections asin 11 na surunudang First Team selections, an enot iyo kaparehas ki Jordan asin  Karl Malone), nakaiba sa NBA All-Defensive First Team nin limang beses, asin napangaranan na All-Star nin 17 na beses, kaiba an  tolong All-Star MVP selections.

## Panluwas na takod

* 
* 
* 

## Toltolan
Iskriturang Tai Noi

An Iskriturang **Tai Noi** (binabaybay man na *Thai Noi*) o **Lao Buhan** sarong Iskriturang Brahmiko na historikal na piggagamit sa Laos asin Isan kadto pang mga 1500 CE. An kontemporaryong Iskriturang Lao iyo an sarong direktang ginikanan asin mapreserba laini an basikong mga korte kan letra. Haros dai na piggagamit an iskritura sa rehiyon nin Isan kan Tailandya, nin huli ta sa mga polisiya nin Thaipikasyon kan gobyerno nin Thai, na nagbugtak nin kultura nin Sentral Thai arog kan Iskriturang Thai sa bilog na nasyon.

## Mga karakter
Nakasurat an mga patanog nin Tai Noi nin pahigda poon wala patuo, mantang an mga patanog nakasurat sa hampang, sa itaas, sa irarom, asin pagkatapos kan letra, depende sa patanog. Dai mayong darakulang letra o sararadit na letra an iskritura. Daing mga espasyo sa tanga kan mga kataga. Natapos an mga pangungulay sa sarong espasyo.

Igwa nin sadiring numero an Iskriturang Tai Noi, na arog sa mga numero na mahihiling sa iskritura kan Lao.

### Mga katanog
Igwa an islriturang Tai Noi nin 27 inisyal na mga katanong.

### Mga kumpol nin katanog
An mga kumpol nin pangatnig iyo an mga panginot na konsonante na binibilog nin duwang letra nin pangatnig na pinagsaro sa sarong letra.

An mga minasunod na mga ladawan nagpapahiling nin pirang mga ehemplo:

### Panghuring mga katanog
Naglalaog an Iskriturang Tai Noi nin mga letra  partikular para sa mga katanog sa pangwakas na posisyon kan sarong kataga.  Igwang 11 pangwakas na letra nin katanog sa kabilugan para sa 8 magkakaibang tanog.

### Mga patanog
Ugwa an Iskriturang Tai Noi nin 29 na mga katanog na nagmukna nin dakol na diyakritiko.

## Unikodigo
Nagibo na an mga pagpupurbar na iinkodo an Tai Noi sa Unikodigo.

## Mga toltolan
National Basketball Association

An **National Basketball Association** (**NBA**) iyo sarong propesyonal na liga nin basketbol sa Norteng Amerika. An liga iyo pigbibilog nin 30 koponan (29 sa Estados Unidos asin 1 as Kanada) sagkod iyo saro sa apat na mayor na propesyonal na liga para sa isports sa Estados Unidos asin Kanada. Ini an pangenot na panlalaking propesyonal na liga nin basketbol sa kinaban.

An liga iyo namokna sa New York City kan Hunyo 6, 1946, bilang an Basketball Association of America (BAA). Nagliwat ining ngaran pasiring sa National Basketball Association kan Agosto 3, 1949, pagkatapos makipagsalak sa kalaban na National Basketball League (NBL). An regular na season kan NBA iyo minadalagan poon Oktubre hasta Abril, kun sain an lambang koponan nagkakawat nin 82 na laban. An tornamentong playoff kan liga iyo minaabot hasta Hunyo. Kan 2020, an mga parakawat kan NBA an pigsasabiing may pinakahalangkaw na bayad kun taunang sweldo kada parakawat an pag-uulayan.

An NBA iyo sarong aktibong kaapil kan USA Basketball (USAB),na iyo pigbibisyo kan FIBA (International Basketball Federation) bilang an nasyunal na namamayong lawas para sa basketbol sa Estados Unidos.  An nagkapirang mga opisina kan mga koponan (internasyunal pati naman indibidwal) iyo nakadirekta hali sa pamayong opisina sa Midtown Manhattan, habang an mga istudyo kan NBA Entertainment asin NBA TV iyo nasa irarom kan mga opisina sa Secaucus, New Jersey.

Sa Norteng Amerika, an NBA iyo an ikatolong pinakamayamang propesyonal na liga nin isports pagkatapos kan National Football League (NFL) asin Major League Baseball (MLB) sa benta asin iyo yaon sa apat na pinakahalangkaw sa kinaban.

## Panluwas na takod

* 
** An liga igwa man nin opisyal na websityo sa Ingles na igwa ni mas pankinaban na perspektibo, na may pokus sa mga istorya sa luwas kan Norteng Amerika. Lokalisadong tataramong Ingles na mga bersyon, an nagkapira iyo may pakikipagtabangan sa mga pang-rehiyon na media outlet, iyo yayaon man sa Aprika, Australya, Kanada, Indya, New Zealand, asin an Filipinas.
* National Basketball Players Association
* National Basketball Referees Association
* NBA & ABA Basketball Statistics & History
* NBA & ABA Transactions Archive

## Toltolan