Panaga sa dukot

An **termino o panaga nin dukot** (o pangaran nin kolor) sarong tataramon o prase na nanonongod sa sarong partikular na kolor. An terminong dukot o kolor pwedeng nanonongod sa pagmansay nin tawo sa kolor na iyan (na apektado kan biswal na konteksto) na parati tinatawan nin kabootan susog sa sistema nin dukot ni Munsell, o sa sarong nakatagong pisikal na propyedad (arog kan sarong espesipikong wavelength sa spectrum kan nahihiling na liwanag). Igwa man nin mga sistemang numeriko nin pagdetalye nin kolor, na inaapod na mga espasyon nin kolor.

An sarong importanteng pagkakaiba dapat na establisaron sa pag-ultanan kan kolor asin porma, nin huli ta an duwang atributong ini parati na ginagamit na magkaibanan kun naglaladawan sa tataramon. Halimbawa, sinda tinatakan bilang alternatibong parte kan mga termino sa pagtaram na termino nin kolor asin termino nin porma.

An mga kondisyon sikolohikal para sa pagmidbid kan mga kolor yaon, arog kan mga dai nakakamidbid nin mga kolor sa pankagabsan o idtong mga nahihiling an mga kolor bilang tanog (sarong klase nin sinestesya).

## Mga sukol nin kolor
An tipikal na paghiling nin kolor kan tawo iyo an trikromatiko, boot sabihon ini nakasusog sa tolong-dimensyon na kolor na gamut. An tolong dimensyon na ini pwedeng tawan nin kabootan sa manlain-lain na paagi, alagad parati an pinakamadaling masabutan na kabootan iyo an mga dimensyon kan HSL/HSV kolor na espasyo:

* **[[Hue]]**: nagrerepresentar kan manlain-lain na kolor kan balangaw o rida nin kolor (halimbawa, 'pula', 'kahel', 'giyaw', asin iba pa); haros kapareho kan wavelength o frequency kan kolor.
* **[[Saturasyon (teorya nin kolor)|Saturasyon]]**: an pagkolor kan kolor, i.e. sarong sukol kan buhay na buhay kumpara sa maluspad.
* **[[Luminosidad]]**: sarong sukol kan intensidad o 'kaliwanagan'.

## Sa natural na mga tataramon

### Leksikolohiya
An mga kolor nin taga na  binibilog nin mga indibidwal na lekseme, o *mga gamot na taga*, arog kan 'pula', 'baroron', 'fuchsia', o 'olibo'. An mga gamot sa kolor sa pankagabsan naglaladawan kan kolor kan kolor, alagad an nagkapirang gamot na tagana iyo an baroronpwede man na magladawan kan ibang mga dimensyon. An mga taga na may kolor na minabilog nin naggagamit nin mga panmidbid na prefix (halimbawa, 'maliwanag na baroron', 'kulasising dagat'), na sa pankagabsan naglaladawan kan saturasyon o luminosidad, o mga binibilog na pundamental na taga na kolor (halimbawa, 'yellow-green'), na nagpapadalisay kan hue kan kolor relatibo sa mga gamot na taga. An , an Pilandya para sa 'kulay nin sampaga', sarong malinaw na aglutinasyon kan mga tataramon kan taga para sa 'maputla' () asin 'pula' ().

### Mga pundamental na panaga sa kolor

An mga pundamental na termino nin kolor nakakaabot sa minasunod na mga panusugan:
* monoleksemiko ('berde', alagad bakong 'berdeng maliwanag' o 'berdeng kadlagan'),
* halangkaw an prekwensya, asin
* pinagkaoroyonan kan mga nagtataram kan lenguaheng iyan.

An Ingles igwa nin 12 pundamental na termino sa kolor susog ki Brent Berlin asin Paul Kay: itom, puti, pula, kulasisi, giyaw, asul, kayumanggi o baroron, kahel, sampaga, lila, abo asin plata; an ibang mga tataramon igwa sa pag-ultanan nin 2 sagkod 12. An gabos na ibang kolor pigkokonsiderar kan kadaklan na mga parataram kan tataramon na iyan na mga variant kan mga pundamental na terminong ini nin kolor. An sarong kapaki-pakinabang na litmus test minabale sa pagsalida kan lambang saro sa mga pundamental na terminong ini sa sarong aproksimasyon kan ibang mga pundamental na termino, halimbawa. pagsalida nin kahel sa pula-dilaw. Kun an aproksimasyon iyo an **', an sinalidahan na termino posibleng nakakaabot sa kahagadan para sa sarong pundamental na terminong kolor. An sarong halimbawa nin kolor na harani sa pagigin sarong pundamental na termino sa kolor sa Ingles iyo an ''turquoise''. Ini monolexemic, alagad bakong gayong halangkaw an frequency, orog na kun ikukumpara sa mga alternatibong teal o cyan. Ini man sa pankagabsan dai nakakapasar sa litmus test sa itaas huli ta an kadaklan na tawo dai nahihiling na nakakabigla an paggamit kan pag-aprobar kan ibang mga pundamental na termino nin kolor (asul-berde).

===Hirarkiya kan panaga nin dukot===
Sa klasikong pag-aadal ni [[Brent Berlin]] asin [[Paul Kay]] (1969), ''[[Mga Pundamental na Termino sa Kolor|Mga Pundamental na Termino sa Kolor: An Saindang Unibersalidad asin Ebolusyon]]'', an mga parasaligsig nagrason na an mga pagkakaiba sa bilang kan mga pundamental na termino sa kolor sa mga tataramon nagsusunod sa sarong paorootrong halimbawa. An mga termino sa kolor pwedeng iorganisar sa sarong magkakasundo na hirarkiya asin igwa nin limitadong bilang nin unibersal na **mga pundamental na termino sa kolor** na nagpopoon na gamiton kan mga indibidwal na kultura sa sarong medyo nakapirming pagkasunod-sunod. An pagkasunod-sunod na ini tinatawan nin kahulugan sa mga yugto I sagkod VII. Si Berlin asin Kay orihinal na nagbasar kan saindang pag-analisar sa pagkumpara kan mga taga na may kolor sa 20 tataramon hale sa bilog na kinaban. An modelo ipinapahiling sa ibaba, na nababanga sa mga yugto, na an yugto I nasa wala asin an yugto VII sa too:<br/><math>\begin{Bmatrix}\text{puti} \\ \text{itom} \end{Bmatrix} < \text{pula} < \begin{Bmatrix}\text{kulasisi/berde} \\ \text{giyaw/darag} \end{Bmatrix} < \text{sinabilaw/asul} < \text{baroron} <\begin{Bmatrix}\text{lila} \\ \text{kolor sampaga} \\ \text{kahel} \\ \text{abo} \end{Bmatrix}</math>

An pag-aadal ni Berlin asin Kay nagmidbid nin pitong yugto kan mga sistema nin pagkakaiba nin kolor. An lambang progresibong yugto igwa nin termino nin kolor na an mga nakaaging yugto dai.

====Yugto I (madiklom asin maliwanag)====

An yugto I igwa nin duwang termino, puti asin itom (liwanag asin madiklom); an mga terminong ini pigtutukdo nin mahiwas tanganing iladawan an ibang mga terminong kolor na dai pa nailaladawan. Halimbawa, an mga grupo nin [[mga tawong Yali|Yali]] sa kabukidan sa Bagong Guinea pigmimidbid an kolor kan dugo bilang itom. Ini huli ta an dugo, bilang sarong medyo maitom na likido, pinaggrupo sa parehong kolor na klasipikasyon kan itom.

Sa [[tataramon na Bassa]], igwa nin duwang termino sa pagklasipikar kan mga kolor:  (puti, giyaw, kahel, asin pula) asin  (itom, lila, asul, asin berde).

Sa [[tataramon na Pirahã]], minalataw na mayo nin mga terminong kolor na lampas pa sa paglaladawan kan liwanag asin kadikloman.

An [[Dani sa Dakulang Kababan|tataramon na Dani]] kan [[sulnopan na Bagong Guinea]] igwa sanang pagkakaiba nin duwang pundamental na kolor:  para sa malipot/madiklom na mga kolor arog kan asul, berde, asin itom; asin  para sa mainit/maliwanag na mga kolor arog kan pula, giyaw, asin puti.

====Yugto II (pula)====

An yugto II nag-iimplementar nin ikatolong termino para sa pula. An mga bagay nagpopoon na dai na magsarig sa saindang liwanag para sa klasipikasyon asin sa yugtong ini nahihiling ta na an lambang termino nagtatakop nin mas dakulang sakop nin mga kolor. Partikularmente, an asul asin iba pang mas maitom na mga kolor padagos na ilinaladawan bilang an itom, an mga kolor na giyaw asin kahel pigklasipikar sa pula, asin an iba pang maliwanag na mga kolor padagos na pigklasipikar sa puti.

Sa [[tataramon na Bambara]], igwa nin tolong terminong kolor:  (puti, beige),  (mapula, baroronon), asin  (madiklom na berde, indigo, asin itom).

====Yugto III/IV (giyaw + kulasisi/berde)====

An yugto III nagpapamidbid nin ikatolong termino na nanonongod sa berde (IIIa) o dilaw (IIIb). Kadaklan sa mga tataramon sa pag-aadal na may sistemang ini pigbibisto an dilaw kisa berde, arog kan [[tataramon na Komi]], kun saen an berde pigkokonsiderar na sarong lindong nin dilaw (, ), inaapod na  ( 
. Alagad, an [[tataramon na Ibibio]] sa Nigeria asin an tataramon na Filipino na [[tataramon na Hanunoo]] parehong nagpapamidbid sa berde imbes na giyaw.

An [[Ovahimba]] naggagamit nin [[mga tawo nin Himba#Pagmansay asin paghiling nin kolor|apat na pangaran nin kolor]]: an  nangangaboot nin maitom na mga kolor na asul, pula, berde, asin lila; an  puti asin may mga kolor na giyaw; an  iyo nagkapirang kolor nin berde asin asul; asin an  iyo an ibang mga kolor nin berde, pula, asin kayumanggi o baroron. Pighuhuna na ini pwedeng [[Stroop effect|magdugang kan oras]] na kaipuhan para sa mga Ovahimba na mamidbid an duwang kolor na nasa irarom kan parehong kategorya nin kolor kan [[Mga tawong Herero|Herero]], kumpara sa mga tawong an tataramon nagsusuway kan mga kolor sa duwang magkaibang kategorya nin kolor.


An yugto IV naglalaog nin berde o giyaw, kun arin an dai pa yaon, i.e. an mga tataramon sa yugto IIIa mag-aako nin giyaw asin an mga tataramon sa yugto IIIb mag-aako nin berde. Kadaklan sa yugto IV na mga tataramon nagpapadagos sa [[koleksipikasyon|pagkoleksipa]] kan asul asin berde, siring sa nakalista sa ''[[Pagkakalain kan Asul-berde sa tataramon]]''.

An [[karakter nin Intsik]] na  (pigsasayod na  sa [[Panusugan na Intsik|Mandarin]] asin  sa Hapon) igwa nin kabootan na parehong minasakop sa asul asin berde. Sa mas kontemporanyong termino, sinda an  (, sa Mandarin) asin  (, sa Mandarin) sunod-sunod. An Hapon igwa man nin duwang termino na partikularmenteng nanonongod sa kolor na berde,  (, gikan sa klasikal na panhirong deskriptibong Hapon na   sa pagsambit sa mga kahoy) asin  (, na gikan sa taga na Ingles na 'green (berde)'). 

====Yugto V (asul)====

An yugto V nagpapamidbid nin asul bilang sadiring termino nin kolor, na naiiba sa itom o sa berde.

====Yugto VI (baroron)====
An ikapitong pundamental na termino nin kolor posibleng kayumanggi o baroron.

Sa Ingles, ini an pinakainot na pundamental na termino sa kolor (apuwera sa itom asin puti) na dai naiiba sa kolor, kundi sa kaliwanagan. An Ingles nagbabaranga nin nagkapirang kolor sa nagkapirang magkalaen na kolor susog sa kaliwanagan: arog kan pula asin sampaga (pink) o kahel asin kayumanggi/baroron. Para sa mga nagtataram nin Ingles, an mga padis na ini nin kolor, na sa obhetibo dai nanggad magkaiba sa lambang saro kisa sa maliwanag na berde asin maitom na berde, pighihiling na kabali sa manlain-lain na kategorya.

====Yugto VII====
An yugto VII nagdudugang nin dugang na mga termino para sa kahel, sampaga, lila, o abohon, alagad an mga ini dai nagpapahiling kan parehong hirarkiya kan nakaaging pitong kolor. 

An Ingles igwa nin kagsarong pundamental na termino sa kolor: 'itom', 'puti', 'pula', 'berde', 'giyaw', 'asul', 'baroron', 'kahel', 'sampaga', 'lila', asin 'abohon'.

====Yugto VII+====

An mga tataramon na may dugang pang pagkakaiba nin kolor naggagamit nin mga relatibistikong liwanag/madiklom na mga termino arog kan maliwanag na asul / [[navy blue|madagom na asul]] (kumpara sa asul na kalangitan/ asul na kadagatan), o [[pink|maluspad na pula]]/ [[Maroon|hararom na pula]].

An [[Tataramon na Italyano|Italyano]], [[tataramon na Ruso|Ruso]] asin [[tataramon na Hebreyo|Hebreo]] igwa nin kagduwang pundamental na termino nin kolor, na an lambang saro nagpapamidbid kan asul asin maliwanag na asul. An sarong Ruso magibo kan parehong pula/sampaga asin kahel/baroron na mga pagkakaiba, alagad magibo man nin dugang pang pagkakaiba sa tanga kan  () asin  (), na inaapod kan mga parataram nin Ingles na maitom asin maliwanag na asul. Sa mga parataram nin Ruso, an  asin  magkasuhay arog kan pula asin sampaga, o kahel asin baroron.

An [[Tataramon na Hungaryo|Hungaryo]] asin [[Tataramon na Turko|Turko]] [[Tataramon na Hungaryo#Duwang tataramon para sa "pula"|naglalain nin dakol na tataramon]] para sa 'pula':  asin  (Hungaryo;  sarong mas maitom na pula), asin an , , asin  (Turko); An  ngunyan kabali an gabos na pula alagad orihinal na pigtutukdo sa [[krimson]], na kun sain ini kapareho, mantang an  mayormenteng pigtutukdo sa eskarlata asin iba pang mga pula na kolor kahel o baroron. Duwang taga para sa 'pula' an makukua man sa Irlandes asin [[Scottish Gaelic]]: ini an ( para sa maliwanag, maliwanag na pula asin  o  sunod-sunod para sa maitom, baroronon na pula). An Turko igwa man nin duwang taga para sa 'puti' ( asin ) asin 'itom' ( asin ). An  asin  igwa nin parehong kahulugan, mantang an  mas mahiwas na termino kisa  asin kabali man an mga maitom na kayumanggi; kun arin na taga an ginagamit nakadepende man sa klase kan bagay na ilinaladawan. Parehong gikan sa Turkiko an  asin , mantang sinublitaga an  sa [[Tataramon na Persyano|Persyo]], asin  hale sa Arabe  .

Sa [[Serbo-Kroatyano]] may pagkakaiba sa maitom na baroron (), baroron ( asin ), pula (), sampaga o pink (), asin kahel (), pati na man sa mga kolor nin asul: asul na navy (), maitom na asul (), asul (), asin asul na abo ().

An sarong interesanteng kaso na minalihis sa halimbawang ini iyo an duwang tataramon kan [[Tatatamon na Irlandes|Irlandes]] para sa berde:
*  nangangaboot kan berdeng kolor kan mga tinanom
*  nangangaboot nin mga artipisyal na berde nin mga tina o arok, pintura asin iba pa.
An pagkakaiba na ini ginigibo dawa kun an duwang kolor magkapareho. An  ginagamit man para sa mga "natural" na abohon, arog kan [[Eastern gray squirrel|gray squirrel]], .

====Linggwistikong relatibidad====


An mga kolor na ini haros katumbas kan mga sensibilidad kan mga selula kan ganglion kan retina, na nagdara ki Berlin asin Kay na mag-argumento na an pagngaran nin kolor bako sanang sarong kultural na pangyayari, kundi saro man na pinipirit kan biyolohiya—an boot sabihon, an tataramon pighuhurma kan pagmansay. Sarong pag-aadal kan 2012 nagsuherir na an ginikanan kan hirarkiya na ini pwedeng konektado sa paghiling nin tawo asin an pagkasunod-sunod kan oras kun saen an mga pangaran na ini nin kolor inaako o pinagkaoroyonan sa sarong populasyon perpektong minatugma sa pagkasunod-sunod na pigprediktar kan hirarkiya.

=== Mga termino na bakong hue ===
An artikulong ini kadaklan naglaladawan kan mga termino sa kolor na nagtatao nin kabootan kan ''hue'' kan sarong kolor, nin huli ta an hue pigkokonsiderar na pinakakinaugali na dimensyon kan tolo. Alagad, an ibang mga termino parateng ginagamit sa paglaladawan kan ibang duwang dimensyon, na pwedeng mahiling bilang mga komun na prefix sa mga terminong gamot na sa pankagabsan naglaladawan kan hue. An padugang nin mga prefix sa mga terminong kolor kan gamot nagbubunga nin mga kolor na . An mga halimbawa kan mga komun na prefix na adhetibo mahihiling sa sarong [[List_of_colors_(compact)|lista nin mga pangaran nin kolor]] asin ilinaladawan:
* [[Kasilawan]]: pwedeng magladawan nin halangkaw na liwanag o halangkaw na saturasyon, susog sa [[epekto nin Helmholtz–Kohlrausch]] asin/o [[Epekto nin pangangayam (kolor)|nin pangangayam]].
* [[Kaliwanagan]]: naglaladawan nin parehong halangkaw na liwanag/lumisonidad ''asin'' hababang saturasyon
* [[Kadikluman]]: an kabaliktaran kan kaliwanagan, o hababang liwanag
* [[Pagkaputla (kolor)|kaputlaan]], ''pagkamapungaw: sarong sukol nin desaturation
* ,  [[Royal blue|Royal]]: pwedeng nanonongod sa diklom asin/o halangkaw na saturasyon; mayong koneksyon sa [[rarom kan kolor]].
* [[Pagkakolor#Pagpukaw nin kadalisayan|Dalisay]], ''Maisog (bold)'', , : gabos nanonongod sa halangkaw na saturasyon 
* [[Pastel (kolor)|Pastel]]: nanonongod sa mga kolor na may halangkaw na liwanag asin hababang saturasyon.
* : maliwanag, sa arin man sa mga kabootan kan taga; na nagtutukdo sa maliwanag na kinang kan [[ilaw na neon]].
* [[pluresenso|Pluresento]]: maliwanag na marhay, minsan man sobrang pagkasaturado. Pinangaranan sa epekto nin [[fluorescence]] kan mga pigmento asin tina, na pwedeng magprodusir nin maliwanag na liwanag kun pighihiling sa irarom kan [[ultrabayolet|ilaw nin ultrabayolet]], kaya mas maliwanag nanggad kisa sa saindang palibot.

=== Mga termino na bakong dimensional ===
An ibang mga termino na minsan ginagamit sa paglaladawan kan kolor may relasyon sa pisikal na pangyayari na dai naglaladawan nin sarong kolor, kundi naglaladawan kan dinamikong naturalesa kan kolor kan sarong bagay. Kabali digdi an:
* [[Kintab (optika)|Makintab]]: kun baga an ibabaw nagpapabanaag nin ''dipusa/pagkakalat'' o ''espekularmente'' (matarom)
* [[Metalikong kolor|Metaliko]]: pagmidbid kan 'bulawan' asin 'pilak' sa mga kolor nin 'giyaw' asin 'abohon', sunod-sunod
* [[Iridesenso|Iridesento]]: pagsarig kan kolor sa anggulo nin paghiling, kinaugali sa [[kolorasyon kan estruktura]]
* [[opasidad (optiko)|Opasidad]]: malabo (solido) vs. kaaninagan (malinaw o nahihiling)

=== Mga termino sa kolor na abstrakto asin deskriptibo ===
An mga terminong kolor pwedeng iklasipikar bilang ''abstrakto'' o ''deskriptibo'', dawa ngani an pagkakaiba parati bakong malinaw.

An mga terminong kolor na **Abstrakto** iyo an mga terminong kolor nanonongod sana sa kolor na saindang pigrerepresentar asin an anuman na etimolohikal na takod sa sarong bagay na igwang kolor na iyan nawawara. Sa Ingles an puti, itom, pula, giyaw, berde, asul, baroron, asin abohon mga abstraktong termino sa kolor. An mga terminong ini mga ''mga pundamental na termino sa kolor'' o ''basic color terms'' man (siring sa ipinapaliwanag sa itaas), dawa ngani an ibang mga abstraktong termino arog kan [[maroon]] asin [[magenta]] dai pigkokonsiderar na mga pundamental na termino sa kolor.

An mga terminong kolor na **deskriptibo** segundaryong ginagamit sa paglaladawan nin sarong kolor alagad sa panginot nanonongod sa sarong bagay o pangyayari. An 'Salmon', 'rose', 'saffron', asin 'lilac' mga terminong kolor na naglaladawan sa Ingles huli ta an paggamit kaini bilang mga termino sa kolor kinua sa pagsambit sa natural na mga kolor kan laman kan [[salmon]], mga burak nin [[rosas]], mga pinagsaro kan mga pistil nin [[saffron]], asin mga burak nin [[lilak]] nin magkasunod.

An mga abstraktong termino nin kolor sa sarong tataramon pwedeng irepresentar nin mga termino nin kolor na deskriptibo sa ibang tataramon; halimbawa sa Hapon an sampaga (pink) iyo an  (, ) asin an abohon iyo an  o  (, , lit. 'kolor-abo' para sa mga maliwanag na abohon asin 'kolor-kino' para sa maitom na mga abohon sunod-sunod). Dawa siring, mantang nag-uuswag an mga tataramon, sinda pwedeng mag-ampon o mag-imbento nin mga bagong abstraktong termino sa kolor, arog kan pag-ampon kan Hapon sa  () para sa pink asin  () para sa abohon na gikan sa Ingles.

Mantang an kadaklan sa 11 pundamental na termino sa kolor sa Ingles desididong abstrakto, tolo sa mga ini (gabos yugto VII, kaya masasabotan na an pinakahoben na pundamental na termino sa kolor) pwedeng sabihon na deskriptibo pa man giraray:
* An ''pink'' o ''sampaga'' sa Bikol, sarong deskriptibong termino sa kolor na kinua sa pangaran kan sarong [[dianthus|burak na inaapod na 'pink']]. Alagad, huli ta an tataramon na 'pink (sampaga)' bihirang ginagamit sa pagsambit kan burak, relatibo sa komun na paggamit kaini bilang sarong kolor, ini parati pighihiling bilang sarong abstraktong termino sa kolor.
* An ''Purple'' o ''lila'' sa Bikol, saro pang halimbawa kan pagbabagong ini, nin huli ta ini orihinal na tataramon na nanonongod sa [[tina]] o **arok*' na inaapod na *Tyrian purple*, na kinua an pangaran kaini sa Latin na , na nanonongod sa parehong tina asin sa [[kuhol sa dagat]] na pinaghalean kan tina. Alagad, an etimolohikal na takod na ini nawara sa pagpapalistaga.
*An *Kahel* dipisil na ikategorya bilang abstrakto o deskriptibo nin huli ta an parehong gamit kaini, bilang terminong kolor asin bilang tataramon para sa sarong bagay, lakop na gayo asin dipisil na mamidbid kun arin sa duwa an panginot. Sa Ingles, an paggamit kan taga na 'kahel' para sa sarong prutas nainot sa paggamit kaini bilang termino sa kolor. An tataramon gikan sa Pranses na , na naggigikan sa paagi nin [[Arabiko]] na  () asin [[Sanskrito]] na  () gikan sa sarong [[mga tataramon na Drabidyo|tataramon na Drabidyo]] arog kan [[tataramon na Tamil|Tamil]] o [[tataramon na Tulu|Tulu]]. An pinaghalean na pormang *orangish* (kahelon) bilang sarong kolor pinatotoohan poon kan huring parte kan ika-19 siglo sa paagi nin pagsambit sa prutas.

==Kasakitan sa linggwistika==
An pagsiyasat sa mga terminong kolor parateng ginigibo na mayong pagsambit sa mga komun na paggamit kan termino o an kahulugan kaini sa laog kan konteksto kan orihinal na tataramon kaini. Sa artikulo ni [[John A. Lucy]] na *An linggwistika kan 'kolor'' pigmidbid niya an duwang pangenot na kategorya. Saro kaini iyo an "karakteristikong reperensya na sakop", o an paggamit nin sarong terminong kolor tanganing mamidbid o maiiba an sarong reperensya sa sarong mahiwas na konteksto.

## Pilosopiya

An obhetibo sa kolor nagtutubod na an mga kolor mga obhetibo, mga propyedad na independiyente sa isip kan mga materyal na bagay o mga pinagkukuanan nin liwanag asin na an mga termino sa kolor nanonongod sa obhetibo na realidad. An duwang mayor na porma iyo an primitibismo nin kolor, na nahihiling an mga kolor bilang simple, dai mabawasan na mga kalidad magsalang realista o eliminatibista, asin an pisikalismo nin kolor, na nahihiling an mga kolor bilang mga obhetibong propyedad na nangangaipo nin empirikal na pagsiyasat tanganing masabutan. An irealismo nin kolor, eliminatibismo o piksyonalismo nagninigar na an mga materyal na bagay asin mga pinagkukuanan nin liwanag talagang igwa nin mga kolor, dawa ngani an mga eliminatibista pwedeng iladawan an mga kolor bilang mga disposisyon o atributo nin mga sensasyon, siring sa nahihiling sa gibo ni Descartes, Newton, asin iba pa. An disposisyonalismo nin kolor nahihiling an mga kolor bilang mga disposisyonal na propyedad, na nag-eeksister bilang mga kapangyarihan na magkawsa nin mga kabatiran nin kolor sa mga paramansay na naggagamit kan tamang mga kondisyon. An radikal na relasyonismo ni Averill nagtutulod na an mga kolor mga relasyonal na propyedad. Isinusuherir niya na an terminong kolor na "giyaw", halimbawa, sarong terminong relasyonal na konektado sa parehong populasyon nin normal na mga paramasid asin pinakamarahay na kondisyon nin paghiling sa mga partikular na kapalibutan.

Para ki Wittgenstein, sa saiyang obra na Remarks on Colour, an anuman na mga puzzle manungod sa kolor asin mga termino sa kolor masosolusyunan sana sa paagi nin atensyon sa mga kawat sa tataramon na imbuelto. Sinabi niya na an satong paglaladawan sa mga kolor bakong lubos na empirikal o a priori. An mga pahayag arog kan "dai pwedeng magkaigwa nin mapula-pula na berde" pigkukua bilang parte kan sarong lohikal na estruktura na kapareho kan heometriya, na nag-iinsistir na an mga termino asin proposisyon na may relasyon sa kolor nakagamot sa satuyang mga gawi sa tataramon.

An argumento sa kaaraman ni Frank Jackson laban sa pisikalismo may labot sa sarong bantog na eksperimento sa pag-isip manungod ki Mary, sarong siyentipiko na nakakaaram kan gabos manungod sa pisikal na aspeto kan kolor, kabali an pisika asin mga termino, alagad nabuhay sa bilog niyang buhay sa sarong itom-asin-puti na kwarto. Kan si Mary nagluwas sa kwarto asin nakaeksperyensya nin kolor sa kainot-inoti, naaraman niya kun ano an namamatian na mahiling an kolor, i.e., nakakakua nin nagkapirang qualia mantang ginagamit an terminong kolor na "pula", na nagsusuherir nin mga suhetibong aspeto kan kabatiran sa kolor.

An argumento kan inverted spectrum nagsasabi na an duwang tawo pwedeng makaeksperyensya nin manlaen-laen na suhetibong eksperyensya mantang nahihiling an parehong kolor dawa kun ginagamit an parehong kolor na termino na "pula". Halimbawa, an sarong tawo tibaad mahiling an pula bilang kun ano an naeeksperyensiyahan kan iba bilang berde, dawa ngani pareho nindang ginagamit an terminong kolor na "pula".

Si Hardin nagtutukar kan mga termino sa kolor sa aroaldaw arog kan "pula", "giyaw", "berde", asin "asul", bilang mga mahalagang reperensya sa pag-aadal kan kolor. Pig-aadalan niya kun anong mga elemento nin kolor an pundamental kumpara sa aksidente, na pigduduon an saiyang pokus sa sarong panginot na grupo nin mga kolor, kabali an puti, itom, asin abohon, mantang minimidbid an sarong espesyal na lugar para sa kayumanggi o baroron sa pagmansay nin kolor. Si Peacock nag-eeksplorar kan relasyon kun pano ta pigkokonsepto an mga kolor asin kun pano ta ini naeeksperyensiyahan, na sinisiyasat kun baga an mga konsepto nin kolor, na pinorma kan tataramon asin kognisyon, nakalinya sa satuyang suhetibong eksperyensya sa pagmansay sa kolor.

Para ki Foster, an pagkapareho kan kolor nanonongod sa pangyayari kun saen an pighihiling na kolor kan sarong ibabaw nagdadanay na estable sa ibong kan mga pagbabago sa kondisyon nin liwanag, arog kan intensidad o komposisyon kan espektral. Inanalisar ni Txapartegi kun pano nasasabotan asin pigkategorya kan mga suanoy na Griyego an kolor sa paagi kan mga konsepto nin kolor, kaliwanagan (brightness), asin saturasyon, gamit an mga termino nin kolor gikan sa mga klasikal na Griyegong teksto. 

Si Šekrst asin Karlić nag-introdusir nin kognitibong kaginhawahan, na nanonongod sa pagngaran nin mga bagay na may sarong kolor, na an saindang hue bakong arog kahalaga kan saindang kaliwanagan. Halimbawa, sa manlaen-laen na tataramon, an mga ubas ilinaladawan gamit an mga terminong kolor na "puti" asin "itom" dawa ngani an saindang tunay na kolor parati sarong klase nin berde o lila. Si Hansen asin Chemla nag-aadal kun baga an mga panmidbid nin kolor, arog kan "pula" o "berde", nagpupunsyonar bilang relatibo o absolutong mga panmidbid, gamit an mga eksperimentong paagi imbes na mga impormal na paghusgar. An saindang mga nadayag nagpapahiling nin interpersonal na pagkakaiba-iba sa kun pano pig-aaplikar kan mga tawo an mga panmidbid na kolor, na naghahagad nin mga eksistidong teorya asin pigtatampok an komplikado kan mga adhetibong eskalar asin pagkasensitibo sa konteksto.

Si Decock nag-analisar kan pagbabago sa konsepto asin inhenyeriya sa konteksto kan mga konsepto nin kolor, na nagtutulod na sa kaso nin pagbabago sa konsepto kan mga konsepto nin kolor an manlaen-laen na grado nin pag-optimisa, disenyo asin kontrol posible. Si Krempel nag-iimbestigar kun baga an mga pagkakaiba sa terminolohiya nin kolor sa manlaen-laen na tataramon nagbubunga nin mga pagkakaiba sa eksperyensya sa kolor, na pighahapot kun baga an tataramon pwedeng maglaog asin makaapektar sa pagmansay. Siya nagtutulod na an mga pag-aadal na empirikal dai lubos na nagsusuportar sa ideya nin linggwistikong penetrabilidad sa eksperyensya nin kolor, dawa kun igwa nin mga pagkakaiba sa pag-ultanan kan mga parataram nin manlaen-laen na tataramon.

## Mga sistemang panusugan
Sa kabaliktaran kan mga terminong kolor kan natural na tataramon, an mga sistematikong termino sa kolor yaon man. An nagkapirang halimbawa kan mga sistema nin pagngaran nin kolor iyo an leksikon kan mga terminong kolor nin CNS asin ISCC–NBS. An disbentaha kan mga sistemang ini, alagad, iyo na sinda nagtutukdo sana nin mga partikular na sampol nin kolor, kaya mantang posible na, sa paagi nin pag-interpolate, i-convert an anuman na kolor pasiring o gikan sa saro sa mga sistemang ini, kaipuhan an sarong lamesa nin paghanap. Sa ibang pagtaram, mayo nin simpleng invertible equation na makakakombertir sa pag-ultanan kan CIE XYZ asin saro sa mga sistemang ini.

An mga Pilatelista tradisyonal na naggagamit nin mga pangaran tanganing mamidbid an mga kolor kan selyo. Mantang an mga pangaran kadaklan pinagpanusog sa laog kan lambang nasyon, mayo nin mas mahiwas na kasunduan, asin kaya halimbawa an katalogo ni Scott na ipinublikar kan Estados Unidos magamit nin ibang mga pangaran kisa sa katalogo kan British Stanley Gibbons.

Sa mga modernong sistema nin kompyuter an sarong panusugan na set nin mga pundamental na termino nin kolor ginagamit na ngunyan sa mga mga pangaran nin kolor kan web (SVG 1.0/CSS3), mga pangaran nin kolor sa HTML, mga pangaran nin kolor kan X11 asin an mga pangaran nin kolor kan .NET Framework, na may nagkapirang saradit na pagkakaiba.

An kompanya nin Crayola bantog sa kadakol na mga kolor nin krayola, na parating may pagkamapagmukna na pangaran.

An Heraldry igwa nin mga pinanusugan na pangaran para sa 'mga tintura', na nababanga sa 'mga kolor', 'mga metal', asin 'mga balahibo'.

## Hilingon man

* Mga lista nin mga kolor
* Rida nin kolor
* Lazarus Geiger
* Kun pano nahihiling kan mga Himba an berde asin asul
* Pilosopiya sa kolor
* Linggwistikong relatibidad asin an debate sa pagngaran nin kolor

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod

* The Colour of Words – Article on Color Names
* Coloria.net: Color names
* Japanese Colour Names Cheat Sheet
* Japanese Traditional Color Names
* Japanese colors with English names
* Inter-Society Color Council 
* The color names in CSS 3: Color Module and SVG
* Survey of color dictionaries
* An Online Colour Naming Experiment
* Colour Words in Many Languages
* Test your own color terms
* SpoonFlower color map
* Color Method
* i.stack.imgur basic color terms
* HTML Color Picker