open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sara García Gross

Si **Sara García Gross** (pinangaki kan 1986) sarong aktibistang Salvadoran , feminista, asin human rights defender. Sya an nagkakapot kan adbokasiyang politikal kan Citizen Group for the Decriminalization of Therapeutic, Ethical, and Eugenic Abortion, na pigpundar kan  2009. Sya myembro man kan Salvadoran Network of Women Human Rights Defenders. Kan 2019, pigtawan sya nin France's Simone de Beauvoir Prize para sa saiyang trabaho sa pagtulod kan abortion rights.

## Biograpiya
Si Sara García Gross pinangaki sa Chalchuapa kan 1986. Nagtapos sya sa Central American University nin kuro sa psychology. Nagi sya nin espesyalista sa gender studies sa National Autonomous University of Mexico. Magpuon kan Hunyo 2019, nag-istar sya sa Buenos Aires, kun sain pigkukua nya man an master's degree sa Human Rights and Democratization para sa Latin America asin Caribbean sa National University of General San Martín.

Kan 2014, pigpaluwas nya man an audio report na *Del Hospital a la Cárcel*, na minatukar kan isyus konektado sa deretsos ka pankababaihan manungod sa sekswal asin pagrereprodusir.

An Citizen Group for the Decriminalization of Therapeutic, Ethical, and Eugénic Abortion, kun sain nagtatrabaho si Gross, sarong multi-disiplinaryong sosyal na organisasyon na nagtutulod kan pagbago sa lehislasyon kan aborsyon sa Salvador. Dugang pa, nagtutulod man sinda nin edukasyon sekswal asin nagdedepensa sa mga kababaihan an nakasuhan o nasalaan nin aborsyon o iba pang katakod na kaso. Si García myembro man kan Salvadoran Network of Women Human Rights Defenders.

Kan Enero 2019, an Paris Diderot University ginawadan sya nin Simone de Beauvoir Prize  para sa saiyang mga espwerso sa paghali kan kaso sa aborsyon sa kaso nin mga panlulubos, human trafficking, kun an buhay kan ina nasa peligro na, o kun an ina hoben pa.

## Reperensya

*
Entisar Elsaeed

Si **Entisar Elsaeed** (o **Entessar El-Saeed**) sarong taga-Ehiptong aktibista para sa mga deretsos kan babayi dangan pamayo asin direktor man kan Cairo Foundation para sa Pagpapatalubo asin Batas. An saiyang grupo asin misyon nakatutok sa paghali kan kaugalian na female genital mutilation, pagtabang sa mga biktima kan  domestic abuse, asin pagtatao nin edukasyon sekswal.

## Mga paghiro
Kan mag-abot an pandemyang COVID-19, si Elsaeed dangan an saiyang grupo nagtutok sa nagpaparalangkaw na pag-aabuso sa mga kadakol na kababaihan. Kan maitao an mga panundon sa lockdown, pirming yaraon an mga agom na lalaki sa saindang mga harong asin ini nakapalangkaw sa porsyento kan pang-aabuso sa mga kababaihan. Dugang pa kaini, nagsapo man an edukasyon sekswal kan pandemic, nagparadakula an kakulangan sa aspetong ini kan edukasyon. Kaya, an responsibilidad sa pagmamantenir kan marhay na kamugtakan kan pamilya, napaduman sa ina. Resulta kaini na an grupo ni Elsaeed nagpaluwas nin mga pan-edukasyonal na mga materyal na matukar sa tulong isyu na ini, kaya man nagpadagos sindang makatabang dawa nasa katahawing gayo kan pandemya.

Biyo man an pagkontra ni Elsaeed manungod sa female genital mutilation (FGM) sa Ehipto, kun sain yaon igdi an pinakadakol na porsyento kan mga babayi na nagsapo kaini. Nag-apruba sya sa mas magabat na padusa kan gubyerno sa kun siisay man an madakop na naggigibo kaini. Pigtukar man ni Elsaeed an pirang pagirumdom manungod sa pigpapaturubod na panundon.

Dugang pa kaini, pigsusuportaran man ni Elsaeed an libreng pagtataram o pagboboses lalo idtong mga nakarsel huli sa pigsasabing "inciting debauchery" sa paagi nin pagpopost nin mga Video sa TikTok, sarong popular na social media asin video-sharing application. Nagin kritikal man si Elsaeed sa pagigin mayong kapasidad kan Ehipto na magsabay sa mga kultural na pagbabago na nagbutwa huli sa social media.

## Toltolan
Editar Adhiambo Ochieng

Si **Editar Adhiambo Ochieng** sarong aktibistang Kenyan na nagtutulod kan pagprotekta kan mga karapatan kan babayi asin nagtatabang sa mga biktima kan sekswal na biyolensiya.

Kan 2020, siya nagin enot na nanggana kan Wangari Maathai Award sa Kenya para sa saiyang kontribusyon sa pagpugol sa paglakop kan COVID-19 na pandemya sa mga iskwater kan Kibera.

## Biograpiya
Si Ochieng minundag asin nagdakula sa Kibera, saro sa pinakadakulang iskwater sa Nairobi. Siya piglupigan kan siya 6 na anyos palang, asin piglupigan man  kang sarong grupo kan siya 16 na anyos, asin an saiyang mga nanlubos pigbalangibog an saindang krimen. Tinukoy niya an mga personal na eksperiyensyang ini bilang normal na biyolensiyang sekswal sa mga kababaihan, asin pinaghuhugutan nin kusog mabuhay asin mga karasonan sa saiyang aktibismo.
## Karera
Pinapadalagan ni Ochieng an Feminist for Peace, Human Rights and Justice Centre sa Kibera, kun sain siya man an nagtindog. Siya sarong intersectional feminist, asin an saiyang katuyohan sarong sosyudad na nagtatao nin buong pagpatalubo, proteksiyon, pantay na karapatan, pantay na hustisya asin self-actualization kan mga joven na babayi.

An saiyang organisasyon nagtutulod na magtindog nin liderato sa mga joven na babayi, nagsiserbeng *multi-generational networking platform*. Pig-aagda niya an mga babayi na taramon an saindang mga istorya, nagpapalakop nin mga kaaraman manungod igdi sa paagi kan pagpublikar kan mga pararehong eksperiyensiya. An saiya man na lugar nagsiserbeng *support network* kan mga naabusong babayi o mga babayi na naghali sa saindang mapang-abusong mga relasyon. Uyon sa gobyerno kan Kenya, 45% kan babayi asin daraga sa edad na 15-49 nakaka-eksperiyensya nin biyolensyang sekswal. Dakol sa mga kasong ini an dai nai-report asin dikit sana an naka-resibe nin medikal na tugon o hustisya.

Si Editar nagtatao man nin mga produktong sanitary sa mga na-abusong mga babayi, sinusuportahan niya man an United Nations Security Council Resolution 1325 bilang paagi para isali an katoninungan na pambabayi asin mga planong seguridad, nagtutukdo man siya sa mga babayi kan saindang mga konsitusyonal na karapatan. Siya man sarong Toolkit Organiser kan Peace Brigades International Kenya, nakikipagtabangan siya sa ibang tagapagtulod kan karapatang pambabayi sa Nairobi. Saro siya sa 56+ na tawo na inaresto habang nag-aalsa laban sa karahasan kan mga pulis kan Hulyo 7, 2020, hulo sa halos 100 katawo na an nagadan kan mga pulis sa Kenya.

Kan panahon kan COVID-19 pandemya, siya nakipagtabangan sa mga *door-to-door services*, pag-donar nin kakanon, asin mga *reusable masks* para sa mga biktima kan biyolensiya asin mga kababaihan sa saindang komunidad, nagtao man siya nin mga impormasyong lokal manungod sa pandemya. Saro siyang panelista sa pantaonan na diskusyon manungod sa karapatang kan mga kababaihan  na ginibo kan UN Human Rights Council, sa temang COVID-19 asin karapatan kan mga babayi.. She unsuccessfully vied for parliamentary seat in the Kibra Constituency on the Ukweli party's ticket during the by-election of November 7, 2019, garnering 59 votes out of a total of 41,984 cast.
## Toltolan
Margaret Ghogha Molomo

Si **Margaret Ghogha Molomo** sarong South African environmental activist na iyo man an deputadong tagapamayo kan Mining and Environmental Justice Community Network of South Africa (MEJCON-SA) asin coordinator kan Kopano Formation Committee. An MEJCON-SA sarong organisasyon na minakoordinar kan mga grupo kun sain an saindang mga deretsos naapektaran kan pagmimina sa rehiyon, asin bilang tagapamayo kan komunidad, trabaho ni Molomo an paglaban kontra sa mga conglomerate asin pagtulod kan deretsos kan mga tawo asin idtong mga nabalgahan nin pankapalibotan na deretsos.

## Aktibismo
Saro sa ehemplo kan aktibismo ni Molomo iyo an pinakabagong pag-iriwal sa kompanya kan platinum na nagpupulbar kuta na mag-operar sa daga na ginagamit kan komunidad kan Mokopane, Limpopo, asin ini dai nin pagpapaaram. Dugang pa kaini, pigkonduktar an pagmimina sa mga daga na designado kuta para sa katuyohang pan-agrikultural asin pira pa nganing lugar na yaon an lubungan kan komunidad. Si Molomo dangan an MEJCON, nag gibo nin paagi na maprotehiran an deretsos kan komunidad sa paagi nin legal na pagreklamo asin pagsasalang kaini sa korte.

Kan COVID-19 pandemic,  mantang an trabaho ni Molomo nagigin masakit huli ta dai na sya makapagprotesya asin kakulangan man sa biswal na infra-istraktura sa rural na mga rehiyon sa kababan kan Africa, trinabaho nya lugod an pagpamidbid sa tradisyunal na mga gawi asin responsibilidad kan mga babayi sa Limpopo, kadakli igdi nagin masakit magpuon kan pandemya. Pigtawan nya man nin pansin an manungod sa mga kompanya nin pagmimina kun sain pig-aabuso kaini an pagkawarang kakayahan kan mga naka-istar igdi. Pigkakamkam kan mga kompanyang ini an mga daga kan mga ninuno dangan idtong mga lugar na importante sa tradisyon..

## Toltolan
Noelene Nabulivou

Si **Noelene Nabulivou** sarong Fijian na aktibista asin tagapagtaram sa mga kumperensya kan pagbabago sa klima, 'sustainable development* asin pagkakapantay-pantay kan kasarian. Sya saro sa nagtindog asin *political advisor* kan Diverse Voices and Action for Equality (DIVA), sarong organisasyon na nagtataong atensyon sa *climate justice*, byolensya sa mga kababayihan, karapatan pantawo asin karapatan kan mga LGBTQ na grupo.*

## Biograpiya
Si **Nabulivou** nagdakula sa tangâ nin Perth, Australia asin Fiji. Kan sya yaon sa Perth, kaayon sya sa mga saradit na kolektibong paghiro kan mga anarkista, migrante, saradit na grupo asin mga proyektong pampubliko. Pinag-adalan nya an internasyunal na mga relasyon and *peace studies* sa pang-unibersidad na lebel; igwa man siya nin diploma sa *community arts.*

Si **Nabulivou** sarong aktibong tagapagtaram sa Fiji asin Pasipiko sa mga proseso asin workgroups kan United Nations arog kan Small Island Developing States, Rio+20 (an United Nations Conference on Sustainable Development) asin Agenda 2030 (an United Nations' Sustainable Development Goals).
## Susugan
Yelena Grigoryeva

Si **Yelena Grigoryeva** (1977/1978 – Hulyo 21, 2019) sarong human rights asin LGBTQ rights activist. Nagkontra man sya sa pagsakop kan Crimea kan Russian Federation. Piggadan sya sa St. Petersburg, Russia kan 21 Hulyo 2019,kun sain sya pigsaksak dangan ginaposan hasta magadan kan dai midbid na mga tawo.

Nagluwas sa sarong website an saiyang pangaran kan Hulyo, kun sain inaapod ninda an mga sadiri ninda bilang 'Saw' susog sa sarong Amerikanong pelikulang makatakot.

Pig-aagda kan mga grupo na hanapon, gibuhon bihag, o kaya man gadanon idtong mga nasa lista kan LGBTQ+ people. Pighali an website na ini kan Russia alagad bagong lista nin mga aktibista, dyurnalista, asin mga tawo, an nagsirkular sa social media asin pirang messaging apps sa nasyon, kun sain nag-aagda ining gadanon an mga LGBTQ+ people sa Russia.

## Reperensya

## Panluwas na takod

* ''Polizei wertet Mord an LGBT-Aktivistin als "persönlichen Konflikt".'' In: Zeit.de vom 25. Juli 2019.
* Man 'confesses' to murder of LGBT+ activist Yelena Grigoryeva, but Russia's LGBT+ community are not convinced
Hayat Mirshad

Si **Hayat Mirshad** (namundag 1988) sarong Lebanese na feminista journalista, aktibista, asin saro sa nagtindog kan *non-profit feminist collective* na FE-MALE. Siya igwa nagtapos nin English literature sa Lebanese University asin igwa man nin diploma sa kursong pangkasarian sa sa pagpapatalubo kan tawo asin *humanitarian aid* sa American University of Beirut.

## Aktibismo
Ginibo ni **Hayat Mirshad** an inot na feministang programa sa radyo kan Lebanon kan 2012, ini inapod na "Sharika wa Laken" (A Partner Not Yet Equal). Kan 2007, nagtabang siya sa paghtindog kan *non-profit feminist collective* na FE-MALE, kun sain siya sarong c-direktor hasta ngunyan. Siya an ang namamayo sa komunikasyon sa Lebanese Women Democratic Gathering asin saro man siyang miymebro kan  UN Women's Youth Gender Innovation Agora.

## Gawad
Kan 2020, si Mirshad binisto kan BBC bilang saro sa 100 na ma-impluwensiya asin inspiradong babayi kan taon para sa saiyang trabaho bilang direktor kan FE-MALE.
## Susugan
Tanzila Khan

Si **Tanzila Khan** sarong Pakistani disability rights activist, awtor, asin pamayo kan Girlythings, sarong mobile application na natatau nin mga sanitary napkins sa mga babaying igwa nin pisikal na kakundian. Nakatutok si Khan sa pagbalangibog kan mga impormasyon manungod sa salud asin edukasyon partikular duman sa igwa nin mga kakundian. Nakasurat naman sya nin nagkakapirang mga libro asin nagtatau nin mga platika asin seminar.

Namuya si Tanzila na magin tagapagtulod nin mga adbokasiya huli sa saiyang ina na iyo man an nagsuporta saiya dawa nangungurog kaidto an patriarkal na mga pagtubod. Sa saiyang bakanteng oras, sya man naglalangoy o nagsusurat.

## Mga trabaho
Naipublikar ni Khan an saiyang primerong libro kan sya 16 pa sana, dangan an ganansya igdi ginamit nyang pondo para sa mga proyekto sa saiyang komunidad. Sinurat nya an mga masunod:

* "A Story of Mexico"
* "The Perfect Situation"

## Mga gawad
Nakaresibe si Khan nin mga onra para sa saiyang aktibismo:

* Young Connector of the Future (Swedish Institute)
* Young Leader (Women Deliver)
* Khadija tul Kubra Award (national award)
* Youth Champion at Rise Up (Packard Foundation)
* Six-two Changemaker of 2018

## Reperensya
Wafa Mustafa

Si **Wafa Mustafa** sarong Syrian journalist asin aktibista 

na nagkakampanya para sa pagpabuhi kan mga nakakulong na Syrian. Bilang myembro kan Families for Freedom, nagin eksentibo an saiyang pagdulok sa United Nations Security Council tangani na mangapudan sa pagpapaluwas kan mga ngaran asin lokasyon kaidtong mga awtoridad kan Syria na nagdakop sa mga tawong ini. 

Sinabi man ni Mustafa an an nagtulod saiya para gibuhon an kampanyang ini, iyo an pagkawara kan saiyang ama na si , Ali Mustafa, saro man na human rights activist, na pigdara sa kulungan kaidtong Hulyo 2013. Poon pa kan 2011 nakadanas na si Ali nin pangungulog asin kaiba idtong si Hussam al-Dhafri dinakop sinda kan mga armadong kalalakihan na nakasibilyan sanang mga bado, mantang nangyayari an sarong protesta. Ngunyan, nagtatrabaho si Mustafa tangani na makakua nin impormasyon manungod sa saiyang ama asin iba pang nakadeteneng mga bihag.

## Reperensya
Hidrokarburo

Sa organikong kimika, an **hidrokarburo** (Ingles: *hydrocarbon*) iyo sarong organikong kompuwesto na pigbibilog entiro nin hidroheno asin karbon. An mga hidrokarburo iyo halimbawa nin mga hidrodo (*hydrides*) nin Grupong 14. An mga hidrokarburo kun sain an sarong hidrohenong atomo iyo pighale iyo mga minaganang grupo (*functional groups*) na inaapod na **hidrokarbilo** (*hydrocarbyls*).

Harus nin mga hidrokarburo iyo mayong kulay asin hidropobiko (*hydrophobic*) na igwa sana nin maluyang parong. Huli sa saindang dibersong mga molekular na istraktura, masakit an magheneralisar nin dagos. Kadaklan nin mga antropohenikong emisyon nin mga hidrokarburo iyo gikan sa mga pagsulo nin fossil fuels kabali an paghimo nin panggatong asin kombustyon. An mga natural na ginikanan nin mga hidrokarburo arug kan ethylene, isoprene, asin monoterpenes iyo hale sa mga emisyon kan behetasyon (*vegetation*).

## Hilingon man

* Karbon
* Organikong kompuwesto
* Molekula

## Panluwas na takod

* Hydrocarbon at the *Encyclopædia Britannica*
* The Methane Molecule
* Encyclopedia of Hydrocarbons

## Toltolan
Jacqueline Mutere

Si **Jacqueline Mutere** sarong Kenyan women's rights activist asin saro sa kagpundar kan Grace Agenda, grupo na minatao nin asistensya asin pag-abiso sa mga biktima nin panlulupig sa Kenya. Si Mutere myembro man kan National Victims and Survivors Network, sarong organisasyon na igwa nin katuyohan na repasuhon an Truth, Justice and Reconciliation Commission (TJRC).

## Aktibismo
Pigpundar ni Mutere an Grace Agenda kan 2010 tangani na suportaran idtong mga aki kan mga biktima nin panlulupig sa Kenya kan  2007-2008 post-election violence, makalihis na sya man makadanas nin sekswal na biyolensya kan panahon na idto nin huma. Makalihis sanang hamanon an grupo, naisip ni Mutere na kadakli sa mga aki na ini nangaipo nin lugar tangani na mapag-urulayan man an saindang mga trauma, asin sa pagtau nin siring na luwasan, diit na sanang mga magurang o ina an maipapasa an saindang trauma sa saindang mga aki.

Si Mutere nagtau nin atensyon sa pagdudo sa gobyerno kan Kenya na sundon an promesa kaini na makapanao nin nasa US$100 milyon kantidad na reparasyon para sa mga nakasalbar sa panlulupig kaidtong huma kan 2007-2008. An espwersong ini igwa nin kaibahan na matuninong na pagmartsa tangani na maipadara an petisyon sa senado kan Kenya tangani na parumdumon an mga myembro kaini para sa saindang mga naipromesa sa mga nakaligtas sa panlulupig.

## Reperensya
Fikile Ntshangase

Si **Fikile Ntshangase** (d. Oktobre 22, 2020) sarong Sur na Aprikanong aktbistang pan-kapalibotan.

Pigkontra ni Ntshangase an pagpalakop kan minahan na pig-ooperara kan Tendele Coal harani sa Somkhele, sa probinsya kan KwaZulu-Natal , harani sa saiyang harong sa Ophondweni. Sya man an nanginginot na myembro kan Mfolozi Community Environmental Justice Organisation,MCEJO, na naglaban sa pagpapahiwas kan minahan harani sa Hluhluwe-Imfolozi Game Reserve.

Pira sa mga nasa komunidad, na sa tradisyon nakadepende sa pagpapastol dangan agrikultura, nagkakampanya sa pagpreserbar kan kakahuyan sa lugar, alagad pira sa mga myembros sa komunidad kaipuhan nin trabaho sa minahan kaya nagsuporta sa pagpapahiwas kaini, resulta nin dakulang kariribokan. Kan Abril,19 na bala an pigpaputok sa harong kan kontra-minahan na aktibistang si Tholakele Mthethwa.

An mga lokal na harani sa minahan nagin biktima kan mga panggigipit asin biyolensya sa mga bulan na bago an kagadanan nin Ntshangase. An mga pamilya na nagkontra sa paghali sa lugar kan saindang pigmanang mga daga pigsabing binaradil man. Mga bandang 6;30 nin hapon kan 22 Oktubre 2020, base sa mga pulis, apat na mga kalalakihan an naglaog sa harong ni Ntshangase asin binadil gadan sya. 65 an saiyang edad kan sya magadan.

An saiyang kagadanan parte kan nagpaparalangkaw na bilang kan mga ginadan na aktibistang pankapalibotan, sarong record sa kinaban kan taon 2019, basado man sa Global Witness report kan Hulyo 2020.

## Susugan
Cleopatra Kambugu Kentaro

Si **Cleopatra Kambugu Kentaro** sarong Ugandan human rights activist asin trans woman. Nakabali sya sa 2016 award-winning feature-length documentary *The Pearl of Africa.*
## Buhay
Nagdakula si Kentaro na igwa nin 11 na mga tugang, asin pirmi nyang inoomaw an saiyang ama huli ta tinabangan sinda kaini na maipahiling an saindang mga namamati na dai nin takot.

Nagtapos si Kentaro nin BSc. in Agriculture (crop pathology, biotech, asin genetics) sa Makerere University Kampala College of Agricultural and Environmental Sciences.

Nagpuon syang maghapot manungod sa saiyang identidad kan sya nag-aadal pa sa unibersidad, sa inot nagsasaliksik kan konsepsyon kan non-binary gender sa manlain-lain na kultura sa paagi nin library dangan internet. Dangan, sa edad na 23, nagpuon nyang madiskubre an komunidad kan LGBT sa Uganda.

Bago pa man sya nagin bantog, napwersa syang bayaan an uganda huli ta an homosekswalidad duman pinagbabawal, nakakua sya nin paiplian sa Kenya. Isinapubliko nya an saiyang pagigin transgender kan 2013 sa takop kan pinakadakulang tabloid kan Uganda, an , *Red Pepper*. 

Nangyari ini pakalihis kan sarong semana kan maipasa an Uganda Anti-Homosexuality Act kan 20 Disyembre 2013 saParliament of Uganda.

## ''An Perlas kan Aprika''
Nagpuon na ihiras ni Cleo an saiyang istorya sa mga popular na webseries, an The Pearl of Africa, kun sain ini pig-adaptar man na magin full-length na dokumentaryo kan Abril 30, 2016 saHot Docs Canadian International Documentary Film Festival. Sa *The Pearl of Africa,* pinahiling ni Kentaro ini "an intimate journey beyond binary restrictions to discover her identity", sarong proseso na masakit kontra sa panundo sa Aprika pag-abot sa maskulinindad. Si Director Jonny Von Wallström pigsunod si Cleopatra Kambugu Kentaro asin an saiyang ilusyon na si Nelson sa laog nin 18 na bulan, na kaidto padagos na pigtrabaho ni Kentaro an kamugtakan kan LGBT na komunidad kan Uganda mantang ini nakakadanas nin nagpaparalangkaw na kaso nin diskriminasyon.

## Karera
Si Kentaro nagtatrabaho bilang grants administrator para sa East African Sexual Health and Rights Initiative (UHAI EASHRI), pigsusuportaran an sekswalidad, salud, deretson pantawo para sa kasaradita. Pig-aadbokasiya nya man an diskusyon manungod sa gender asin sekswalidad sa Aprika, mantang dai man ngani  nagigin komportable sa urulay na sex an mga tawo igdi.

Si Kentaro nagtatrabaho pasiring sa MSc. in Molecular Biology and Biotechnology sa Makerere University College of Veterinary Medicine Animal Resources and Biosecurity. 

Nagtrabaho man sya sa pirang mga proyekto sa paagi kan National Biotechnology Centre asin National Agricultural Crop Resources Research Institute, na minatutuok sa molekular na biolohiya kan East African Highland Banana dangan cassava o kamoteng kahoy tangani na ini makatabang na mapuho an pagkapobre asin labing pagtius. .

 

## Mga panluwas na link

* Cleopatra Kambugu Kentaro at the OkayAfrica 100 Women campaign 
* The Pearl of Africa (webseries), Episode 1: A Ugandan Transgender Girl Fight for her Right to Love

## Reperensya
Fatou Jallow

Si **Fatou "Toufah" Jallow** (*Fatou A. Jallow,* pinangaki kan Abril 19, 1996 in Soma)sarong Gambian beauty queen. Nagi syang bantog sa saiyang mga alegasyon na an Gambian President na si  Yahya Jammeh piglupigan sya kan 2014.

## Buhay
Si Jallow kabali sa etnikong grupo na Fulbe .An saiyang mga magurang iyo sinda Alpha Jallow asin Awa Saho. Nagklase sya sa Nusrat Senior Secondary School hasta grado 12.Kan 2014, ginana nya an titulo sa Miss July 22nd sa national beauty pageant na pig-organisar kan Gambian Dictator na si  Yahya Jammeh. Kan panahon na ini, sya 18 anyos na.
### Alegasyon sa panlulupig
Sa katapusan kan Hunyo 2019, nagtau sya nin testimonya sa Human Rights Watch asin TRIAL na si Jammeh piglupigan sya. An ngaran ni Jallow naunambitan nya sa saiyang hinagad na masabi man kan ibang mga babayi an saindang dinanas sa lalaking ini.Matapos na ganahon an kompetisyon kan Disyembre 6, 2014, pig-imbitaran sya ni Jammeh na magbista.

### Mga reaksyon
Dai nagkomentaryo si Jammeh sa mga sahot. Si Ousman Rambo Jatta, sarong party official kan Jammeh-founded Alliance for Patriotic Reorientation and Construction, inapod an sahot bilang sarong kahambogan, sabi nya pa na si Jammeh "is very respectable God-fearing and pious leader who has nothing but respect for our Gambian women." Saro man na driver an nag negar pa sa siring na sahot.Kan Oktobre 31, 2019,si Jallow nagtau nin testimonya sa hampang kan Truth, Reconciliation and Reparations Commission na klaruhon an mga termino ki Jammeh, asin uliton dangan klaruhon an mga sahot.

## Reperensya
Monique Lhuillier

Si **Monique Lhuiler** (namundag kan Setyembre 15, 1971, sa Syudad nin Cebu, Filipinas) sarong Filipino-Amerikanong paradisenyo nin moda asin direktor nin paglalang na midbid sa saiyang bridal, andam-na-wear asin brand nin pamumuhay. Monique Lhuillier fshion designer brital. Tinugdas niya an saiyang bansag na eponmyous kan 1996 asin poon kaidto nagpatindog na nin mga harong na uso sa Los Angeles, California, kun saen siya pangenot na nagtatrabaho asin nabubuhay, siring man sa Peoplehattan's Upper East Side Upper East Side.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon

Si Lhuillier namundag ki Michel J. Lhuillier, sarong Pranses-born Filipinong negosyante asin kagsadiri kan M Lhuillier chain nin paternshops, asin Amparato Llamas, sarong pigura sa sosyedad nin Filipinas asin dating modelo M Lhuillier Nagdakula siya sa Syudad nin Cebu asin nag-adal sa Saint Theresa's College, padagos sa Chateau Mont-Choisi nagtapos nin eskwelahan sa Lausanne, Switzerland. Saint Theresa's College finishing school in Lausanne, Switzerland.

## Toltolan
Helena Gualinga

Si **Sumak Helena Sirén Gualinga** (pinangaki kan Pebrero 27, 2002) sarong katutubo na pankapalibotan asin aktibista para sa deretsos kan mga tawo hali sa komunidad Kichwa Sarayaku sa Pastaza, Ecuador.

## Kinaamayi kan buhay
Si Helena Gualinga pinangaki kan Pebrero 27, 2002, sa komunidad kan Indigenous Kichwa Sarayaku na makukua sa Pastaza, Ecuador. An saiyang ina,si Noemí Gualinga sarong dating presidenteng Indigenous Ecuadorian kan Kichwa Women's Association. An saiyang mas matuang tugang na babayi iyo si Nina Gualinga. An saiyang tiyaon na si Patricia Gualinga asin man an lolahun na si Cristina Gualinga mga nagtataong proteksyon sa deretsos kan mga Indigenous na mga babayi sa Amazon pati man na pan-kapalibotan na kawsa.An saiyang ama na si Anders Sirén, sarong propesor na Finnish para sa heogropiya asin heolohiya sa University of Turku.

Si Gualinga pinangaki sa teritoryo kan Sarayaku sa Pastaza, Ecuador. Kadakli sa mga panahon na sya nagdadakula, nakaistar sya sa Pargas sumunod sa Turku, Finland kun sain naghali an saiyang ama. Nag-atender man sya pansekondaryang eskwelahan sa Cathedral School of Åbo.

Poon pa pagkaaki, si Gualinga nahiling an pag gadan sa saiyang pamilya huli sana sa paglaban kontra sa interes kan darakulaon na kompanya nin petrolyo asin an epekto kaini sa kadagaan kan mga indegenous na mga komunidad.

## Toltolan
Sassa Jimenez

S**i Sassa Jimenez** (pinangaki kan Disyembre 17, 1987) sarong tagadesinyo nin moda sa Pilipinas. An saiyang mga desinyo nilaladawan na "frothy", "fun", "polished", "sleek", "sexy", minsan "too busy", asin inspirasyon kan "kababaihan na edad 40". Siya napili bilang saro sa mga mapresentar sa bi-annual *[[Philippine Fashion Week]]*.Kan2009, siya nagpokus sa "club glam" na istilo asin "partyphiles" na paggamit nin ubak nin halas asin mga metallic para maglataw an "glitz, glamour, and sparkle," base sa *Philippine Daily Inquirer*. Base sa report kan *Status Magazine,* kan 2012 siya nagbagong istilo hale sa mga simpleng desinyo paduman sa mga leather, malumlom na mga kulay asin iba-ibang silhouettes.

## Kaamayan kan saiyang buhay
Si Jimenez pinangaki kan 1987. An saiyang mga magurang mga advertising agents na si Abby asin Monet Jimenez sa Pilipinas. An saiyang ama sarong sekretaryo kan tursimo.An saiyang tita sarong poon-tagapakaray kan Philippine Daily Inquirer na si Letty Jimenez Magsanoc. Nag-adal siya nin  creative writing sa  Ateneo de Manila University. Dangan nag-adal siya nin  Fashion Institute of Design and Merchandising sa  Los Angeles, California. Natapos niya an kurso sa laog nin saro may kabangang taon asin naging cum laude. Nagtrabaho siya bilang intern sa "Miss Sixty" na tagadesinyo sa mga artista asin relasyong pampubliko. Igwa man siya nin istudyo sa  Makati, sarong siyudad sa Pilipinas.

## Mga Rebyu
Kan 2008, nagpahiling kan mga desinyo si Jimenez sa  *[[Philippine Fashion Week]]*. An okasyon nangyayari duwang beses sa sarong taon. Ini sarong semina nin pagpahiling nin talento sa pagdesinyo para mapaluwas an "pagiging malinalang kan mga Pilipino sa buong kinaban" base sa Style Manila, sarong websityo sa moda.Sarong reporter an nagsabi na an saiyang koleksyon "refreshing and feminine, with classic, clean lines and surprising twists. Her long gowns evoke easy sophistication with a delicate balance of streamlined hems and voluminous details."Igwa man na nagsurat: "Very few established designers would create such a frothy, excessive confection, but in the occasionally bland local fashion industry, Sassa Jimenez is a breath of fresh air." The styles were described as "fun and frothy, with bright pops combined with dark hues—bubblegum pink, aqua, mustard yellow, hot pink and plum mixed with black, gray, bronze and ivory." Some designs were described as "too busy" and others looked like they "could have been purchased off the rack from local retail stores." One outfit was a "black-and-pink dress the model wore featured a balloon skirt and puffed sleeves in a dubious combination of wool and organza". Another liked Jimenez's Tulle skirt. Another described a Jimenez dress as "a great Merry Christmas dress: perfect for drinking yourself silly and having your picture taken getting kissed under the mistletoe."

A reporter wrote "every moment is reciprocated by the swishing of a skirt or a sudden gleam of light from a satin surface", and that the overall look was "polished, sleek, and sexy." Her styles were described as "polished" and "sleek" with a 1940s look.

An sabi ni Jimenez manungod sa saiyang istilo:

## References
Kelsey Merritt

Si **Kelsey Alaine Pasicolan Merritt** (pinangaki kan  Oktobre1, 1996) sarong Filipina-Amerikanang modelo na nabisto na enot na Pilipino na nakabali sa Victoria's Secret Fashion Show asin nagluwas sa  *[[Sports Illustrated Swimsuit Issue]]*.

## Kaamayan kan saiyang buhay asin edukasyon
Pinangaki si Merritt kan Oktobre 1, 1996 sa Pampanga sa saiyang Pilipina na ina asin Amerikanong ama na may lahing Pranses, German, Briton asin  Irish. Kan Mayo 2017, nagtapos siya sa  Ateneo de Manila University sa siyudad nin Quezon , Metro Manila, na may degree sa  communications. Siya modelo na sa Pilipinas kan siya aki pa asin nakabase sa siyudad nin New York.

## Karera
Nagkaigwa siya nin mga komersyal sa Pilipinas arog kan Palmolive, San Miguel Light, tatak nin bado na Kashieca, asin naging modelo sa mga magasin. Matapos an saiyang pagklase anglipat siya sa  New York kun saen nagkaigwa siyang kontrata sa Wilhelmina. Kan Octobrer 9, 2019, nagpost si Kelsey postedsa saiyang Instagram nasiya igwang bagong kontrata sa The Society sa siyudad nin New York.

Kan 2018, naging modelo siya sa  Victoria's Secret Fashion Show sa New York asin inanunsyar na enot na Pilipino-Amerikanong modelo na naglakaw sa  runway. Ini man an enot niya na pagluwas sa runway.

Nagluwas siya sa mga pahina nin ''Sports Illustrated'' Swimsuit Issue.

Kan June 13, 2020, nagpirma siya nin kontrata sa Viva Artists Agency.

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* 
*
Vivienne Westwood

Si **Dame Vivienne Isabel Westwood** (née **Swire**; pinangaki kan Abril 8, 1941) sarong tagadisenyo nin moda asin negosyante lnanagpauso nin punk asin modernong moda.                                                                                                                                                                                                        

Nagsikat si Westwood kan siya maggibo nin bado para sa botik na  Malcolm McLaren sa  King's Road, na mas midbid na *[[Sex (boutique)|SEX]]*. An saiyang istilo sa pagbado hali sa  eksena  nin punk kan 1970 nin bandang McLaren na Sex Pistols. Hinihiling niya na an punk sarong ekpresyon sa sistema.

Nagbukas si Westwoodnin apat na tindahan sa  London,  nagpalawak sa United Kingdom asin sa buong mundo, nagpabakal nin iba-ibang paninda na nagtataguyod nin mga politikal na kampanya arog kan Campaign for Nuclear Disarmament, pagbabago nin klima, asin karapatan kan mga grupong sibil. 

## Mga sikat na kliyente asin komisyon
Si Marion Cotillard nagsulot nin pulang satin na mayong strap na bado ni Westwood sa enot na pagluwas kan saiyang pelikula na  *[[Public Enemies (2009 film)|Public Enemies]]* sa London kan 2009. Kan 2013,siya nagsulot nin Westwood Couture pink asin ivory striped na bado sa Chopard Lunch sa Cannes.

Kan 2011, nagsulot si  Princess Eugenie nin tolonf desinyo ni Westwoodparasa saiyang okasyon bago ang kasal, seremonya asin pakatapos sa kasal ni Prince William  asin Catherine Middleton.

Nagsulot man si Pharrell Williams nin kupya na Westwood Buffalo kan 56th Annual Grammy Awards (2014) na orihinal na koloksyon ni Westwood kan 1982-8.  An kupya na ini sikat asin nagkaigwang account saTwitter account. Enot na nahiling si Pharrell na sulot ini kan 2009.

## Mga libro
Nagsurat man si Westwood asin nagin co-awtor kan mga libro arog kan *Fashion in art: The Second Empire and Impressionism*, ina kun saen tinukar niya an koneksyon kan moda asin arte.

## Personal na buhay
Kinasal si Westwood sa saiyang estudyante na si Andreas Kronthaler. Sa trentang taon, nag-istar siya sa Nightingale Lane, Clapham, hanggang kan 2000 kan siya kombinsiron ni  Kronthaler na maglipat sa  Queen Anne style house sa  Clapham na ginibo kan 1703 na an saro pagsasadiri kan ina ni Captain Cook.  Saro siyang hardinera asin  asin  vegetarian.

### Mga aki

* Ben Westwood (pinangaki kan 1963), aki ni Vivienne asin Derek Westwood, sarong litratista nin erotica.
* Joseph Corré (pinangaki kan 1967), aski ni Vivienne Westwood and Malcolm McLaren, nagmukna kan brand na lingerie  na Agent Provocateur.

## Nota

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

*
Donna Karan

**Donna Karan** (pinangaki na **Donna Ivy Faske**; Oktobre 2, 1948), midibid na "DK", sarong Amerikang tagadesinyo nin moda dangan naggibo nin Donna Karan New York asin tatak na DKNY sa mga bado.

## Kaamayan kan saiyang buhay
Si Karan pinangaki na Donna Ivy Faske sa saiyang ina na si Helen "Queenie" Faske (née Rabinowitz) asin ama na si Gabriel "Gabby" Faske sa Forest Hills kataid kan Borough of Queens, New York City.  An saiyang pamilya mga Hudyo. An saiyang ina nagtrabaho bilang modelo asin tagadesinyo sa showroom nin Chester Weinberg. An saiyang ama paratahi asin tagagibo nin mga aksesorya na panlalaki na nagadan kan tolong taon pa lang si Donna.

Si Karan asin an saiyang matuang tugang na babayi na si Gail pinadakula kan saiyang ina sa Woodmere, sa rehiyon ninFive Towns kan Nassau County, New York. Nagbali si Donna sa softball, volleyball, asin basketball, dae paglaog sa mga klase kan hayskul, asin nagpapalipas oras sa art department. Nagtapos siya sa Hewlett High School kan 1966, asin nagpadagos sa Parsons School of Design.

## Karera
Matapos an kolehiyo, nagtabaho si Karan ki Anne Klein, na naging pamayo kan grupo nin tagadesinyo kan Anne Klein na naghaloy hanggang 1984, kun saen niluwas niya an saiyang tatak na Donna Karan.

Nagpuon an karera ni Karan kan siya naging katabang na tagadesinyo ni Anne Klein kan dulong 1960, kun saen siya napromote na associate designer kan 1971.  Kan siya katabang ni Anne Klein, naging partisipante siya sa The Battle of Versailles Fashion Show kan Nobyembre  28, 1973.

## Mga Onra
Nanggana si Karan nin  Coty American Fashion Critics’ Award kan 1977 asin kan 1982 (kaiba ni Louis Dell’Ollio para sa Anne Klein). Nakasali man siya sa Coty Hall Of Fame kan 1984. An Council of Fashion Designers of America (CFDA) tinawan siyang onra na Menswear Designer of the Year kan 1992 asin Womenswear Designer of the Year 1990 asin 1996. Siya nominado sa giraray kan 2003 asin natawan nin Lifetime Achievement Award  CFDA kan 2004. Nanggana siya nin espesyal na onra sa CFDA awards kan 1985, 1986 asin 1987. Nakaresibe si Karan nin Golden Plate Award of the American Academy of Achievement kan 1994.

## Personal na buhay
Kan 1976, pinakasalan ni Donna Faske si Mark Karan, siya nagkaigwa nin aking babayi na si Gabby Karan De Felice. Nagsuwayan sinda kan 1978. Kan 1983, pinakasalan niya si Stephan Weiss, na naging co-CEO sa saiyang kompanya. Nagkaigwa sindang aki na si Corey Weiss. Nagadan si kan 2001 nin huli sa kanser sa baga.

Nakaisrar sa ngunyan si Karan sa Northwest Harbor (East Hampton), New York, pero maintains residences in New York City and the Turks & Caicos Islands.

## Mga toltolan

## Bibliograpiya

* 

## Panluwas na takod

* 
* Designer Donna Karan promotes craftwork of Haiti
Anne Klein

Si **Anne Klein** (Agosto 3, 1923 &#x2013; Marso 19, 1974) sarong Amerikanang tagadesinyo nin moda asin negosyante, nagmukna kan Anne Klein & Company ngunyan pagsasadiri kan WHP Global, Hulyo 2019).

Minukna niya an Anne Klein & Company kan 1968 kaiba ni  Gunther Oppenheim, na sa laog kan sampolong taon naibenta an saiyang mga desinyo sa lampas na 750 na mga tindahan sa USA.

Nagpuon an saiyang karera sa pagdesinyo kang taong 1937 kan siya matawan nin iskolarship sa Traphagen School of Fashion, na naging enot niyang trabaho bilang taga-sketch nin bado sa 7th Avenue.

Kan 1948, pinakasalan niya si Ben Klein, sarong paragibo nin mga bado na kun saen niluwas ninda an mga bado na  Junior Sophisticates. An Junior Sophisticates nagtatao nin mga istilo nin bado para sa mga saradit na babayi. Si  Anne Klein an mayor na tagadesinyo kan Junior Sophisticates hanggang 1960, kan saindang pagkasuwayan bilang mag-agom. Kan 1963, pinakasalan niya si  Matthew "Chip" Rubinstein,asin kan 1968, tinugdok ninda an Klein & Company sa 39th Street.  Nagbukas man siya nin  Anne Klein Studio sa 57th Street. 

Puon kan 1954 siya igwang Mademoiselle Merit Award, nanggana si  Anne Klein nin mga onra sa moda asin nagsikat sa internasyunal.

Kan 1967, naggibo siya nin  girdle para sa miniskirt. 

Kan 1973, siya lang ang solong babayi  na nagbali sa fashion show kaiba an limang Amerikano asin limang tagadesinyo na Pranses na may katuyuhan na makakuang kwarta para sa pag-ayos nin Versailles 

## Pagkagadan
Kan Marso 19, 1974, nagadan si Anne Klein sa edad na 50 nin huli sa breast cancer sa Mount Sinai Hospital, New York, NY .

## An kompanya
Pagkagadan ni Anne Klein kan 1974, si  Donna Karan asin Louis Dell’Olio an nagpadalagan nin kompanya.

An Anne Klein nakua nin  WHP Global kan Hulyo 2019.

Sa ngunyan an tatak nakakabenta puon sa bado, sapatos, relo, alahas asin iba pa sa 60 na bansa sa buong mundo.

## Mga onra

* 1954 – Mademoiselle Merit Award
* 1955, 1969, 1971 – Coty American Fashion Critics Award
* 1959, 1969 – Neiman Marcus Award (si Klein an enot na tagadesinyo na nakaresibe nin duwang beses na onrang ini)
* 1964 – Lord & Taylor Award
* 1965 – National Cotton Council Award
* 1971 – Induction into the Coty Fashion Hall of Fame

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* American Ingenuity: Sportswear 1930s-1970s, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Anne Klein (see index)
Marilu Padua

Si **Marilu Padua**, an buong ngaran **María de la Luz Padua**, sarong Mehikanong aktibista para sa deretsos kan tawo asin man Sekretaryo Heneral kan National Union of Domestic Workers, sarong organisasyon na igwa nin katuyohan na magdepensa sa deretsos kan mga trabahador sa Mehiko. Pinanginutan nya an kampanya kan "Voices of defenders" , na naghaman nin mga bareta asin iba pang media tangani na iduon an gobyerno sa pagresponde sa COVID-19 pandemic mantang iniisip man an deretsos kan mga tawo.

## Actibismo
Si Padua nagtrabaho sa domestiko bago mag ayon sa National Union of Domestic Workers dangan magin sekretarya kan Unyon para sa Gender and Human Rights.

Dugang pa kaini, nagi man syang kagsibot sa programang pagsasalugar. Nagis sya dagos nin Sekretarya Heneral kan unyon, asin pigderekta an mga espwerso kaini.

Mantang nangyayari an COVID-19 pandemic, nag-iskusar si Padua na matawan nin liwanag idtong mga kinakaatubang kan mga trabahador na nakakadanas nin dai patas na pagtratar asin delikadong mga gawi kan saindang mga among. Pira sa saiyang pigtawan atensyon iyo an personal protective equipment tangani na magtao nin proteksyon kontra sa mga kemikal na gamit sa disinfection

dangan paglinig, kawaran nin seguridad sa trabaho, pagkalantas sa COVID-19, kakulangan sa bayad sa lapwas na oras nin pagtrabaho huli sa mga trabahong may koneksyon sa pandemya, asin an bagong kakundian sa pag-ataman nin mga aki na dai naman naghahampang sa klase.

## Mga gawad
Kan 2020,si Padua pigmidbid kan Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights bilang Regional Leader para sa saiyang pagdepensa sa deretsos kan mga tawo asin sa saiyang kampanyang "Voices of defenders".

## Reperensya
Asmaa Rasheed

Si **Asmaa Jamil Rashid** sarong Iraqi na propesor sa University of Baghdad's Center for Women's Studies. 

Igwa sya nin PhD sa sociology asin espesyalista sa sociology of gender. Si Rashid representante kan Iraqi Women's League asin nakatao naman nin pirang mga presentasyon dangan mga workshop manungod sa mga urulay na youth reluctance to vote, domestic violence, gender discrimination sa kurikulum kan eskwelahan, female drop out rate sa mga rural na lugar, paglimitar sa pag-araguman kan mga kaakian, dangan an pagkakaigwa nin trabaho kan mga balong babayi.

## Mga publikasyon
Si Rashid nakapagpublikar na nin pirang mga artikulo, kabali dyan an mga ini:

* "Institutions concerned with domestic violence and counseling and support centers in Iraq Challenges and gaps" in *Al-Adab Journal*
* "Historical studies regarding the woman Analytical review of the historical writing in Iraq between 2008-to-1996" in the *Journal of Arabian Sciences*
* "Factors associated with the phenomenon of marriage outside the court And the consequences of it A field study in Sadr City" in the *Journal Of Educational and Psychological Research*
* "The social, psychological and educational problems of the displaced women in Iraq, field study in the camps of Baghdad, Ambar and Saladin provinces"
* "Mechanisms of protection of masculine power in tribal construction" in *Arab Scientific Heritage Journal*

## Reperensya
Aïda Yazbeck

Si Sister **Aïda Yazbeck** sarong Katolikong madre na iyo an Direktor kan Al-Mouna Cultural Center sa N'Djaména, Chad. An saiyang trabaho nakatutok sa pag-edukar kan mga internasyunal asin domestikong mga grupo asin mga NGO manungod sa pag-iriwal sa tahaw kan pirang mga grupo sa nasyun kan Chad. Sa pagtukdo sa mga tawo manungod sa pagresolba kan iriwal, an saiyang organisasyon igwa nin katuyohan na maitulod an pagrespeto sa mga manlain-lain na kultural na grupo asin pagpabantog ak katuninongan sa manlain-lain na aspeto kan buhay.

## Aktibismo
Si Sister Yazbeck asin an saiyang foundation nagtrabaho kaiba an mga grupo sa luwas kan Chad tangani na itulod an pagmidbid sa resolusyon sa pag-iiriwal. Kaiba kaini an Swiss Embassy in Chad dangan an Geneva Cordoba Foundation, na nagtabang na magtukdo sa mga tawohan kan Cultural Center na maintindihan an mga manlain-lain na klase nin iriwal dangan kun pano ini maresolbar nin matuninong.

Kan Abril 2020, si Sister Yazbeck nagtabang man sa paglaban sa COVID-19 pandemic. Kaiba an pira pang mga boluntaryo sa Cultural Center, si Yazbeck nagtabang magpanao nin hand sanitizer, inumon, asin face masks duman sa mga nangangaipuhan. Dugang pa, nagtabang man sya mag organisar nin kampanyang virtual awareness manungod sa pagkontrol kan epekto kan pandemya.

## Reperensya
Vera Wang

Si **Vera Ellen Wang** (; pinangaki kan Hunyo 27, 1949) sarong Amerikanang tagadesinyo na nakabase sa siyudad nin New York .

## Karera
Naging editor si Wang kan ''Vogue'' pakatapos na ini makagradwar sa Sarah Lawrence College, siya an pinaka-hoben na editor sa magasin. Siya yaon sa *Vogue* nin 17 na taon, Naghali siya kan 1987. Nagin kaiba niya si Ralph Lauren na nakatrabaho niya nin duwang taon. Kwarenta anyos siya kan magretiro asin naging solo sapagdesinyo nin mga badong pangkasal.

Naggibo si Wang nin mga badong pagkasal sa mga sikat na artista arog ni  Chelsea Clinton, Karenna Gore, Ivanka Trump, Campbell Brown, Alicia Keys, Mariah Carey, Victoria Beckham, Sarah Michelle Gellar, Avril Lavigne, Hilary Duff, Khloe Kardashian,  asin Kim Kardashian.  Sinulot man ni Michelle Obama an desinyo kaini

## Personal na buhay
Kan1 989, pinakasalan ni Vera si Arthur Becker sa nterfaith Baptist asin Hudyong seremonya  They resided in Manhattan with their two adopted daughters, Cecilia (born 1990) and Josephine (born 1993). Becker was the CEO of the information technology services company NaviSite until August 2010. In July 2012, Vera Wang Co. announced that the couple had separated. The separation was amicable.

## Pilmograpiya

### Mga Pelikula

* *[[First Daughter (2004 film)|First Daughter]]* (2004) as herself.
* *[[The September Issue]]* (2009) as herself.

### Telebisyon

* *[[Gossip Girl (TV series)|Gossip Girl]]* (2012) as herself.
* *[[Keeping Up with the Kardashians]]*  (2011) as herself.
* *[[Chelsea Lately]]*  (2011) as herself.
* *[[The Celebrity Apprentice]]* (2008) as herself.
* *[[Ugly Betty]]*  (2007) as herself.

## Libro

* Vera Wang, *Vera Wang on Weddings*, HarperCollins, Oktobre 2001 ().

## Mga toltolan

## Panluwas na takod

* 
* 
*
Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay

Si **Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay** sarong lider na Lumad asin environmentalista. Sya an kainot-inuti asin kasolo-solohing babaying lider sa kasaysayan kan mga Manobo, asin ipiglaladawan bilang "Ina kan mga Lumad". Paratulod sya kan mga karapatan kan mga katutubong grupo asin paraprotektar man kan mga minanang daga kan mga Manobo asin kan Pantaron Mountain Range magpuon pa kan 1994. 

Kadaklan kan mga Lumad dai nag-aaram sa eksaktong petsa kan saindang kamundagan, alagad si Bigkay ipinapamutang na 80 anyos kan 2019. 

## Pamamayo

An Pantaron Mountain Range iyo an napapamugtakan kan mga natatadang darakulang mga kakahuyan sa Pilipinas. Ini man an minatao nin tubig sa mga mayor na salog asin sapa sa Mindanao, kabali an Mindanao River, Pulangi River, Davao River, Tagoloan River, asin mga mayor na agihan kan Agusan River. Kan 1994, sa kahagadan kan lider nin tribung si Datu Guibang Apoga kan Talaingod, Davao del Norte, pinamayuhan nya an mga Manobo sa pagtumang sa pagdantol kan paratrosong kumpanyang Alcantara and Sons. Saro sya sa mga lider na nagkontra sa mga operasyon nin pagtotroso na maraot kuta sa mga minanang daga kan mga Manobo sa Talaingod, Davao del Norte. Sa mga dekada puon kaito padagos sya kaiba an ibang mga Datu sa pagprotektar kan mga katutubong komunidad kan Pantaron range laban sa eksploytasyon asin militarisasyon.

Pinanginutan ni Bigkay an saiyang kahimanwa na atubangon an etnosidyo, durante kan saindang pagdakit sa UCCP Haran sa Syudad nin Davao kan 2014 pakatapos na sakyadahon kan Philippine military asin kan paramilitaryong grupong Alamara an mga komunidad na Manobo sa Talaingod asin Bukidnon. Nainspirar nya man an iba pang mga protesta, arog kan Manilakbayan ng Mindanao camp protest asin caravan, asin Sandugo, sarong nasyunal na alyansa nin mga Moro asin mga katutubo kan Pilipinas. (An "Sandugo" sarong Bisayang tataramon an buot sabihon "sarong dugo".) Inorganisa nya man an magkapirang babaying katutubong lider, na binilog an Sabokahan to mo Lumad Kamalitanan (Confederation of Lumad Women), asin nagtabang na pahiwason an Salugpungan Ta Tanu Igkanugon Learning Center, na nagpapadalagan ngunyan nin 50 iskwelahan para sa katutubong kaakian.

## Mga gawad asin pagbisto

Naresibe ni Bigkay an University of the Philippines Gawad Tandang Sora kan 2017 para sa saiyang pamamayo sa laban kan mga katutubo para sa karapatan pantwo asin dignidad. Pigmidbid sya bilang "the Tandang Sora of the countryside… the Mother of the Lumads who inspires the revolution of the Filipino people for national self-determination and freedom." Inginaran an gawad ki Tandang Sora, an "Ina kan Rebolusyong Pilipino", bilang pangarugan nin patriyotismo asin paglilingkod sa mga Pilipino.

Pigbisto man sya bilang Most Distinguished Awardee kan ikalimang Gawad Bayani ng Kalikasan (Hero of the Environment Award) kan 2018.

An onoripikong *Bai* ni Bigkay nakareserba sa mga ginagalangan na babaying Mindanawon, asin an *Bibyaon* titulo ni Bigkay bilang pamayo kan saiyang tribu.

## Susugan