Puting Kuwago

Ang **Puting kwago**, o **Puting kwago sa Nyebe** o sa ingles An **snowy owl** ( ***Bubo scandiacus*** ),  na midbid man sa apod na **polar owl**, an **white owl** asin an **Arctic owl**,  sarong dakula, puting owl kan pamilyang tunay na owl .  .  An snowy owl sarong dakulang klase nin kuwago na nag-eerok sa malamig na parte kan Hilagang Amerika asin Eurasia. Ini an sarong sa pinakabug-at na kuwago asin may mga hilig na bagay para mabuhay sa tundra na punô nin katoninongan. Makusog an balahibo kaini, an mata kay kuning, asin pati an mga tiil may balahibo tanganing indi maginaw. Dai pareho sa ibang kuwago na aktibo sa gab-i, an snowy owl kadaklan makikita man hunting sa aldaw, lalo na sa summer kan Arctic na mayo nin gab-i. Paborito kaining kainon an mga lemmings, pero nagdadakop man ini nin ibang sadit na hayop asin mga tios.

Magkaiba an itsura kan lalaki asin babaeng snowy owl. An mga lalaki kadaklan mas maputi, asin kun magka-edad pa, halos buo na puti na sinda, kaya dakula an pagkatago sa snow. An mga babae naman mas dakula asin igwa nin mas dakul na batik asin guhit sa balahibo. Nakakatabang ini para magtago sinda habang nag-uogma sa daga. Kaya kung makakita ka nin halos puti na snowy owl, malamang lalaki ini. Kun igwa nin mga batik asin guhit, kadaklan babae.    An mga batang lalaking snowy owl igwa nin madidilim na marka asin kadakol beses hale an itsura sa mga babaye hasta magka-edad sinda. Pag-abot nin kaagid, kadaklan sinda nagiging mas maputi. An porma kan mga kayumangging marka sa pakpak, maski dai laging sigurado, an pinakakombinsidong paagi para matukdo an edad asin kasarian nin sarong puting kwago o snowy owl 

Kadaklan na mga kuwago nag-aadto magturog sa aldaw asin nagahunting sa gab-i, pero an snowy owl kadakol beses aktibo man sa aldaw, lalo na sa panahon kan summer. An snowy owl sarong espesyalista asin generalist na man-hunting. An saindang pag-aanak asin kadakol kan populasyon sa bilog na kinaban nakasandig sa kadakul kan mga lemmings na nag-eerok sa tundra. Alagad sa panahon na dai sinda nagpuputok, asin minsan maski sa panahon nin breeding, an snowy owl marayong nagaangkop sa anuman na prey na presente pinakadakul mga sadit na hayop, mga tios sa hilagang tubig, asin minsan man patay na hayop. Kadaklan sinda nagbubuhat nin pugad sa sarong marayong hababa na lugar sa tundra. An snowy owl nagbubutang nin dakul na itlog, mga lima hasta onse, asin dai pareho an pagbugtak asin pagpisa. Maski po na halipot sana an summer sa Arctic, medyo matagal an pagdakul kan mga anak, asin nagiging independente sinda pag-abot kan Taglagas (autumn).    

An snowy owl sarong nomadiko na tios, bihira nagbubunga sa parehong lugar o parehong kapareha kada taon, asin madalas dai man lang nagpaparami kun kulang an pagkain.  Isa man ini na migratoryong tios, na pwedeng gumala maski sain malapit sa Arctic, asin minsan dai inaasahan nagdadagsa sa sur. Huli ta mahirap sukaton asin suruhon ining klase nin unpredictable na tios, dai dakul an kaaraman manungod sa estado kan snowy owl sa toltolan. Alagad, an bagong datos nagpapahiling na grabe an pagluya kan saindang numero. Dati, tinatao na sobra 200,000 an global na populasyon, pero ngonian mas marayong bababa pa sa 100,000, asin an mga pares na nagiging matuod sa breeding nasa 28,000 o mas baba pa. Dai pa klaro an sanhi, pero dakul na magkakadugtong na environmental factors na konektado sa global warming an posibleng nag-aako kan pagkadukol nin buhay kan snowy owl.       

## Deskripsiyon

An snowy owl kadaklan purong puti. Mas maputi pa sinda kesa sa ibang mandaragit na hayop arog kan polar bear (*Ursus maritimus*) asin Arctic fox (*Vulpes lagopus*). Kun makikita sa harayo, madali sindang mapagkamalan na maputlang bato o lump nin niebe sa daga. .  Dai man sinda halatang may *ear tufts* o mga balahibo sa tuktok kan ulo, pero igwa nin mapupungko asin halos dai na ginagamit na *tufts* na minsan nag-aangat, kadakol beses sa babaye kun nag-uugma sa pugad. An mga *ear tufts* na ini sukol 20 hasta 25 mm asin binubuo nin 10 na sadit na balahibo. An snowy owl igwa nin mabanggi na kuning na mata. An saindang ulo medyo sadit, asin para sa sarong klase nin *Bubo owl*, simpleng-simple an hugis kan payo asin dai komplikado an tainga. Sa sarong lalaki, an butas nin tainga sukol 21 mm × 14 mm sa wala asin 21 mm × 14.5 mm sa tuo.      . 

An mga babaye kadaklan mas marigoso an disenyo kan balahibo kesa sa mga lalaki na kaparehong edad. Sa mga gurang na lalaki, an itaas na parte halos purong puti na may sadit na batik sa *ear tufts*, sa payo, asin sa dulo nin ibang balahibo, samtang an ubos kadaklan purong puti. Alagad, maski may reputasyon sinda na puro puti, tulo sana sa 129 specimen nin gurang na lalaki gikan sa Russia an halos warang batik. ​  An gurang na babaye kadaklan mas batik-batik asin igwa nin medyo guhit na kayumanggi sa payo asin sa ubos. An pakpak asin ikog nin babaye igwa nin marigoso na guhit, samtang an ubos puti an base pero igwa nin kayumangging batik asin guhit sa gilid asin dibdib. Kun mahirap tukuyon an kasarian base sa balahibo, an hugis nin marka sa pakpak an clue: guhit para sa babaye, asin tuldok para sa lalaki. Alagad, an pinakadilim na lalaki asin pinakamaputing babaye halos dae na mapag-iba    

May mga pagkakataon na an babaye nagmumukhang halos purong puti, na naitala man sa kalasag asin sa pagkabihag. Igwa nin ebidensya na an ibang snowy owl nagiging mas maputla habang tumatanda. Sarong pag-adal nagpakita na an mga lalaki kadaklan mas maputi, pero dai pirmi, asin napakahirap tukuyon an edad may iba na nagiging mas maputi, iba nagdidilim, o dai nagbabago. Pero kun husto an pag-obserba, posible na makilala an kada indibidwal base sa natatanging marka kan pakpak. Pagkatapos nin *moult*, may mga gurang na babaye na dating medyo maputla pero nagkaigwa nin mas marigoso na marka. Sa kabaliktaran, may mga indibidwal na sinundan nin apat na taon na halos warang pagbabago sa balahibo. Sa ibang puting kuwago arog kan barn owl (*Tyto alba*), an pagkakaiba nin batik sa lalaki asin babaye dulot nin genetika. Sa snowy owl naman, kapaligiran an pinaghihinalaang rason.          *]* ​  

An mga sisiw minadali na abong puti, pero madali sindang nagiging abong-kayumanggi sa *mesoptile plumage*. An klase nin balahibo na ini dakulang tulong na magtago huli ta kamukha kan mga lichen sa tundra. Unti-unti ini napapalitan nin puti na may kayumangging guhit.   .    .    Kun handa na sinda maglipad, an balahibo nagiging dai regular, igwa nin madidilim na guhit, asin kadaklan solidong abong-kayumanggi sa itaas pero igwa nin puting kilay asin ibang parte kan payo na puti. An mga bagong naglipad na sisiw puwede nang matukoy an kasarian base sa marka kan pakpak. An saindang balahibo kahawig kan gurang na babaye pero mas marigoso. Sa saindang ikaduwang *moult*, nagdadakul an nawawara o nagpuputol-putol na guhit sa pakpak. Sa kada *moult*, mas nagkakaiba an lalaki asin babaye hasta sa ika-4 o ika-5 na *pre-basic moult*, kun sain halos para na sinda gurang   

## Toltolan