open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maja Salvador

Si **Maja Ross Andres Salvador-Ortega** (; namundag Oktobre 5, 1988) iyo an sarong Filipinong aktres, television presenter, parabayle, recording artist, negosyante, film producer asin modelo. Midbid huli sa pagganap sa mga Known for portraying makusog na babaying bida asin dramang pagbalos sa pelikula asin  telebisyon, siya ilinadawan bilang saro sa pinakamaurag na aktres kan saiyang henerasyon. An saiyang accolades kabali an sarong Asia Contents Award, sarong FAMAS Award, sarong Gawad Urian Award, sarong Luna Award and a PMPC Star Awards for Movies, kabali an mga nominasyon gikan sa Asian Television Awards asin Asian Academy Creative Awards.

Dubbed as the "Majestic Superstar" by the media, Namundag asin nagdakula si Salvador sa Aparri, Cagayan. Ginibo niya an saiyang  acting debut sa edad na 14 sa  telebisyon sa sarong menor na papel para sa ''It'' ''Might Be You'' (2003), ginanar niya an nominasyon para sa Best New TV Personality sa PMPC Star Awards for Television. Pagkatapos na gampanan an parasuportang papel sa manlaenlaen na mga pelikula asin pasale sa telebisyon, nakua niya an saiyang enot na pamayong papel sa *[[Nagsimula sa Puso]]* (2009). Ginanar niya an lakop na pagmidbid para sa saiyang papel sa *[[Minsan Lang Kita Iibigin]]* (2011) asin *[[Ina, Kapatid, Anak (TV series)|Ina, Kapatid, Anak]]* (2012). Ginanar niya an trayumpo asin gawad para sa saiyang mga pangenot na papel sa *[[The Legal Wife]]* (2014), *[[Bridges of Love]]* (2015) asin *[[Ang Probinsyano|FPJ's Ang Probinsyano]]* (2016). Sinemento niya an superstardom status pagkatapos na gampanan an pamayong papel sa dramang pagbalos na *[[Wildflower (TV series)|Wildflower]]* (2017), sinundan kan acclaimed gothic horror *[[The Killer Bride]]* (2019).

## Toltolan
Kunzang Choden

Si **Su Kunzang Choden** (; namundag kan 1952)  sarong  Bhutanese na parasurat. Siya an pinaka-inot na babaying Bhutanese na nagsurat nin nobela sa Ingles.

Si Choden namundag sa Distritong Bumthang.  An saiyang mga magurang mga tagsadiri nin daga. Sa  edad na siyam (9), pinaklase siya kan saiyang ama sa Indya, kun sain nag-adal siya nin Ingles. Ugwa siya nin BA Honours sa Sikolohiya sa Kolehiyo kan Indraprastha sa Delhi asin sarong BA sa Sosyolohiya  sa Unibersidad kan Nebraska-Lincoln. Nagtrabaho siya sa United Nations Development Program sa Bhutan. Siya asin an saiyang agom na Swiss nakaistar ngunyan sa Thimphu. 

An Bilog kan Karma, na ipinublikar kan Penguin Books (Indya) kan 2005, iyo an saiyang inot na nobela. Ini nangyari kan mga 1950, an inot na periodo nin nasyunal na pagtapsok sa modernong panahon sa Bhutan. An bida, sarong babaeng Bhutanese asin an hanap buhay iyo an paggibo nin tinampo, inaagihan niya a kapwa tradisyonal, limitadong mga paghiling sa babayi sa dating Bhutan asin an bagong klase nin *sexism* na nagtatalubo habang ang mga lalaki nagkakaugwa nin katalingkasan sa ekonomiya. Kadaklan sa nobela nangyari sa North Indya. 

Kan 2012, si Choden asin an saiyang pamilya nagtugdas nin *publishing house*, Riyang Books, sa Thimphu.  

Kan 2020  COVID-19 pandemic, an aking babae ni Choden, si Dechen Roder, na sarong paragibo nin pelikula, naggibo nin mga rekording sa kan saiyang ina na nagbabasa kan saiyang mga istorya asin ibinugtak iyan sa YouTube para sa mga aki na yaon sa harong durante kan *lockdown*.

## Bibliograpiya

* *Folktales of Bhutan* (1994) 
* *Bhutanese Tales of the Yeti* (1997) 
* *Dawa: The Story of a Stray Dog in Bhutan* (2004) 
* *[[The Circle of Karma]]* (2005) 
* * Chilli and Cheese- Food and Society in Bhutan* (2008) 
* * Tales in Colour and other stories* (2009) 
* *Membar Tsho - The Flaming Lake* (2012) 

## Mga Toltolan
Dominic Roco

Si **Ricardo Dominic Artadi Roco** (namundag Abril 12, 1989) iyo an sarong Filipinong aktor.

## Personal na buhay
Si Roco iyo an aki kan aktor na si Bembol Roco asin an kakambal kan aktor na si Felix Roco.

Kaidtong Oktobre 1, 2022, si Roco asin an apat pang tawo inaresto inaresto sa sarong operasyon buy-bust sa Quezon City. An saiyang huring serye sa telebisyon iyo an ''False Positive'' sa GMA Network bago siya inaresto. Buminalik si Roco sa pag-arte sa ABS-CBN sa sarong action-comedy drama series,  *[[Batang Quiapo (TV series)|FPJ's Batang Quiapo]]*.

## Toltolan
Felix Roco

Si **Teodoro Felix Artadi Roco** (namundag Abril 12, 1989, sa Cebu), midbid sa propesyon bilang si **Felix Roco**, iyo an sarong Filipinong aktor.

## Personal na buhay
Si Roco iyo an aki kan aktor na si Bembol Roco an kakambal kan aktor na si Dominic Roco.

## Toltolan
Derek Ramsay

Si **Derek Arthur Ramsay Jr.** (namundag Desyembre 7, 1976) iyo an sarong British-Filipinong modelo, aktor, asin host. Poon kaidtong 2019, siya sarong eksklusibong talento kan GMA Network. Kaidtong 2021, nag-*file* siya nin indefinite leave asin sa ngunyan bakong aktibo sa showbiz tanganing asikasuhon an personal na buhay.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon
Namundag si Ramsay kaidtong Desyembre 7, 1976, in Enfield, England, asin nagdakula sa Cainta, Rizal, Filipinas. An saiyang Filipinang ina, Remedios Paggao, iyo an pamayo kan housekeeping unit kan 11 Cadogan Gardens sa England, asin an saiyang Briton na ama, Derek Arthur Ramsay Sr. iyo an sarong inspector para sa Metropolitan Police Service na igwa nin estasyon sa Scotland Yard. Edukado siya sa Filipinas sa Maria Montessori High School asin sarong boarding school sa England. Nag-adal siya para sa sarong undergraduate degree sa marketing sa New Hampshire asin Boston.

## Toltolan
Maria de Lourdes Sá Teixeira

Si **Maria de Lourdes Braga de Sá Teixeira** (19 Oktobre 1907 - 19 Hulyo 1984) sarong abyador na Portuges, asin siya an pinakaenot na babae nata'wan nin lisensya sa Portugal sa pagpalayog nin eroplano, sa edad na 21. 

Namundag sa may kaya-kayang pamilya, asin midbid sa gaha' na “Milú”, si Sá Teixeira aki ni Afonso Henriques Botelho de Sá Teixeira, sarong koronel medikal. An ama niya habong gayo siya magin piloto, na magpalupad nin eroplano. Alagad kan ini naghehelang-helang huli dai mautob saiyang minamawot, an ama niya nagtugot na logod na siya mag'adal pagpiloto, asin ta logod bilog na an saiyang suporta igdi sa aki niya. An saiyang maestro iyo si Francisco Craveiro Lopes na ini ngani magin man ika-12ng presidente kan  Portugal ultanan nin 1951 asin 1958. Sinasabi na an maestrong Lopes naghanga nanggad kan igot ni Sá Teixeira na makanood, si Lopes ginibo an gabos na siya makakua kan gabos na training ngani siya makakua kan lisensya.

Kan matapos niya an training, siya nata'wan nin pilotong lisensya kan 6 Desyembre 1928, na saiyang napalayog an single-engined Caudron G.3 biplane, sa Escola Militar de Aeronáutica namumugtak sa Sintra. Sa pinal na eksam, siya nagpalayog sa presensya kan saiyang ama asin ni Carlos Bleck na ini man ngani tolong taon nagtalikod, iyo an enot na nakakua nin non-militar na lisensya sa Portugal. Si Bleck pigrepresentar an Aero-Club de Portugal,  na natugdas kan 1909. Presente man sa saiyang eksam iyo an Gobernador Sibil nin Lisbon asin iba pang mga opisyales kan air force.

Si Sá Teixeira pormal na ginawadan kan saiyang lisensya sa Ninth Annual Meeting kan Aero-Club de Portugal. An saiyang determinasyon na makamit saiyang minamawot nakaapod nin atensyon sa National Council of Portuguese Women (CNMP), na nagtotolod sa pantay na trato sa mga babae. An ginibo kaini nagkampanya na makaamot nin pondo sa pagbakal sadiri niyang eroplano. Alagad, an natipon dai man nakasapar sa pagbakal kan eroplano. Maski siring, an kampanya nakaapod nin kanigoan na atensyon sa luwas asin laog kan Portugal dapit sa isyu nin parantay na deretso nin babae asin lalaki.

Sa haros duwang dekada, si Sá Teixeira sana an may autorisasyon sa  Portugal na magpalayog eroplano. Nag'ayaw nin 19 saka may suminunod na babae, si Maria Ghira na opisyalmenteng nakakua nin pilotong lisensya pangsibilyan. Kan 1994 an sarong babaeng Portuges man, si Paula Costa, an nakakamit nin lisensya para sa Portuguese Air Force. 

Si Maria de Lourdes Braga de Sá Teixeira dai man parati nakakapagparapalupad nin eroplano maksi may lisensya na. siya nagadan sa edad na 76, kan 19 July 1984. Sa pagselebrar kan saiyang ika-85ng anibersaryo niya sa pagpalupad, an Lisbon City Council pigngaranan an sarong hardin saiya sa paroko nin Olivais (Jardim Maria de Lourdes Sá Teixeira, na ini yaon sa subangan kann aeropwerto nin Lisbon.  

## Toltolan
Falcileptoneta

An ***Falcileptoneta*** sarong genus sa East Asian leptonetids na enot naladawan ni T. Komatsu kan 1970.

## Mga Species
 it contains forty-nine species and one subspecies, found only in Korea and Japan:
**[[Falcileptoneta aichiensis]]* Irie & Ono, 2007 – Japan
**[[Falcileptoneta amakusaensis]]* Irie & Ono, 2005 – Japan
**[[Falcileptoneta asuwana]]* (Nishikawa, 1981) – Japan
**[[Falcileptoneta baegunsanensis]]* Xu, Kim, Yoo, Nam & Li, 2019 – Korea
**[[Falcileptoneta bifurca]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta boeunensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta caeca]]* Yaginuma, 1972 – Japan
**[[Falcileptoneta chiakensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta coreana]]* (Paik & Namkung, 1969) – Korea
**[[Falcileptoneta cornuta]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta digitalis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta geumdaensis]]* Seo, 2016 – Korea
**[[Falcileptoneta geumsanensis]]* Seo, 2016 – Korea
**[[Falcileptoneta gotoensis]]* Irie & Ono, 2005 – Japan
**[[Falcileptoneta hansanensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta higoensis]]* (Irie & Ono, 2003) – Japan
**[[Falcileptoneta hwanseonensis]]* (Namkung, 1987) – Korea
**[[Falcileptoneta inabensis]]* (Nishikawa, 1982) – Japan
**[[Falcileptoneta inagakii]]* Irie & Ono, 2011 – Japan
**[[Falcileptoneta iriei]]* (Komatsu, 1967) – Japan
**[[Falcileptoneta japonica]]* (Simon, 1893) – Japan
**[[Falcileptoneta juwangensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta kugoana]]* (Komatsu, 1961) – Japan
**[[Falcileptoneta maewhaensis]]* Seo, 2016 – Korea
**[[Falcileptoneta melanocomata]]* (Kishida, 1939) – Japan
**[[Falcileptoneta moakensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta musculina]]* (Komatsu, 1961) – Japan
**[[Falcileptoneta naejangenesis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta odaesanensis]]* Xu, Kim, Yoo, Nam & Li, 2019 – Korea
**[[Falcileptoneta ogatai]]* Irie & Ono, 2007 – Japan
**[[Falcileptoneta okinawaensis]]* Komatsu, 1972 – Japan (Okinawa)
**[[Falcileptoneta satsumaensis]]* Irie & Ono, 2005 – Japan
**[[Falcileptoneta secula]]* (Namkung, 1987) – Korea
**[[Falcileptoneta simboggulensis]]* (Paik, 1971) – Korea
**[[Falcileptoneta soboensis]]* Irie & Ono, 2005 – Japan
**[[Falcileptoneta speciosa]]* (Komatsu, 1957) – Japan
**[[Falcileptoneta striata]]* (Oi, 1952) (type) – Japan
***[[Falcileptoneta striata|Falcileptoneta s. fujisana]]* Yaginuma, 1972 – Japan
**[[Falcileptoneta sunchangensis]]* Seo, 2016 – Korea
**[[Falcileptoneta tajimiensis]]* Irie & Ono, 2011 – Japan
**[[Falcileptoneta tofacea]]* Yaginuma, 1972 – Japan
**[[Falcileptoneta tsushimensis]]* (Yaginuma, 1970) – Japan
**[[Falcileptoneta uenoi]]* (Taginuma, 1963) – Japan
**[[Falcileptoneta umyeonsanensis]]* Xu, Kim, Yoo, Nam & Li, 2019 – Korea
**[[Falcileptoneta unmunensis]]* Seo, 2015 – Korea
**[[Falcileptoneta usihanana]]* (Komatsu, 1961) – Japan
**[[Falcileptoneta yamauchii]]* (Nishikawa, 1982) – Japan
**[[Falcileptoneta yebongsanensis]]* (Kim, Lee & Namkung, 2004) – Korea
**[[Falcileptoneta yongdamgulensis]]* (Paik & Namkung, 1969) – Korea
**[[Falcileptoneta zenjoenis]]* (Komatsu, 1965) – Japan

## See also
* List of Leptonetidae species

## Toltolan
Freeman Cary

Si **Freeman Grant Cary** (7 Abril 1810 &ndash; 26 Agosto 1888), sarong edukador sa Pleasant Hill, Ohio.  
Si Cary nag'atender sa Miami University asin nagtapos na may onra sa saiyang klase  1831. An saiyang mga tugang iyo sinda William Woodward Cary asin Samuel Fenton Cary. Siya nagtugdas kan Cary Academy sin imbwelto man sa pagmukna kan Farmers' College. Siya man imbwelto sa pagtugdas kan Ohio Female College.

Si Cary nagpundar kan asin nag'edit kan peryodikal na agrikultural *The Cincinnatus*, na may mahiwas na sirkulasyon. Siya myembro sa Cincinnati Horticultural Society asin nagin presidente kaini nin magkapirang beses.

## Mga panluwas na tkaod
* A little piece of paradise... College Hill,Ohio 
* Farmers' College and the Underground Railroad http://HamiltonAvenueRoadToFreedom.org
Vatsyayana

Si **Vātsyāyana** iyo an sarong suanoy na pilosopong Indyano, midbid huli sa pagigin awtor kan *[[Kama Sutra]]*. Nabuhay siya sa Indya durabte kan ikaduwa o ikatulong siglo CE, posibleng sa Pataliputra (modernong aldaw na Patna sa Bihar).

Dai siya ikaribong ki Pakṣilasvāmin Vātsyāyana, an awtor kan *Nyāya Sutra Bhāshya*, an enot na preserbadong komentaryo sa *[[Nyaya Sutras|Nyāya Sutras]]* ni Gotama. An saiyang ngaran kun minsan salang pigkakaribong ki Mallanaga, an *seer* kan Asuras, na iyo an ginikanan kan erotikong siyensya attributed.

## Toltolan
Nyaya Sutras

An ***Nyāya Sūtras*** iyo an sarong suanoy na tekstong Indyano sa Sanskrito na kinomposo ni ****, asin an pundasyon na teksto kan Nyaya eskwelahan kan pilosopiyang Hindu. An petsa kun kasuarin an teksto kinomposo, asin an biograpiya kan saiyang awtor dai aram, alagad pigtantya na iyan sa pag-ultanan kan ika-6 na siglo BCE asin ika-2 na siglo CE. An teksto posibleng kinomposo nin labi sa sarong awtor, sa laog nin halawig na panahon. Kompwesto an teksto nin limang libro, igwa nin duwang kapitulo sa kada libro, na igwa nin kabilugan na 528 aphoristic sutras, dapit sa mga panundon kan rason, lohika, epistemolohiya asin metapisika.

An Nyāya Sūtras iyo an sarong tekstong Hindu, notable huli sa pagpokus sa kaaram asin lohika, asi dai nag-unabi sa mga ritwal na Vediko. An enot na libro instruktura bilang pangkagabsan na introduksyon asin table of contents nin kag-anom na mga kategorya nin kaaraman. An Book two dapit sa *[[pramana]]* (epistemology), an book three dapit sa *prameya* o an mga bagay kan kaaraman, an teksto nagtutukar sa naturalesa kan kaaraman sa natatadang mga libro. Nagbugtak iyan nin pundasyon para sa tradisyon na Nyaya nin empirical na teorya nin validity asin katotoohan, pigkokontra an uncritical appeals sa intuition o scriptural authority.

An Nyaya sutras pigkokobre an mahiwas na tema, kabali an Tarka-Vidyā, an siyensya kan debate o Vāda-Vidyā, an siyensya kan diskusyon. An *Nyāya Sutras* igwa nin kinaaraman sa kada saro alagad pinalawig an  epistemological and metaphysical system. An mga huring komentaryo pinalawig, pinaliwanag asin tinukar an Nyaya sutras, an amay na nakasalbar na mga komentaryo iyo an ki Pakṣilasvāmin Vātsyāyana (ika-5–ika-6 Siglo CE), sinundan kan *Nyāyavārttika* ni Uddyotakāra (ika-6–ika-7 siglo CE), *Tātparyatīkā* ni Vācaspati Miśra (ika-9 na siglo CE), *Tātparyapariśuddhi* ni Udayana (10th Century CE), asin Jayanta's *Nyāyamañjarī* (ika-10ng Siglo CE).

## Toltolan
Ellen Adarna

Si **Ellen Meriam Go Adarna-Ramsay** (namundag Abril 2, 1988) iyo an sarong Filipinong dating aktres, modelo, asin dating internet celebrity. An saiyang pamilya igwa nin pagsadiring manlaenlaen na mga hotel, condominiums asin Queensland and Madonna, sarong kadena nin mga motel sa Cebu, Manila asin Davao. Pagsadiri man ninda an sarong templo sa onra kan saiyang nagadan na lolahon (Temple Of Leah). Sarong Gravure modelo, si Adarna naglataw sa manlaenlaen na kobre nin magasin sa Filipinas, siring kan *Candy*, *[[FHM]]*, *[[Esquire (magazine)|Esquire]]*, *UNO*, *Preview*, *Speed* asin *[[Women's Health (magazine)|Women's Health]]*.

## Toltolan
Bembol Roco

Si **Rafael Aranda Roco, Jr.** (namundag Nobyembre 20, 1953), midbid sa propesyon bilang si **Bembol Roco**, iyo an sarong Filipinong aktor na an trabaho igwa sa mga pelikula sagkod sa telebisyon. Midbidon siyang marhay huli sa saiyang papel bilang si Julio Madiaga sa pelikula kaidtong 1975 na *[[Manila in the Claws of Light]]*, na nagganar nin prominence bilang saro sa pinakadakulang pelikula kan Filipinas sa gabos na panahon. Nagkaigwa man siya nin sarong importanteng papel sa pelikula kaidtong 1982 na sarong Australian-U.S. na pelikula, an *[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]*. Ginampanan niya an papel na kontrabida sa Filipinong pelikulang aksyon huli sa saiyang signature na kalbong payo siring man an manlaenlaen na parasuportang papel.

Igwa siya nin aking kambal na lalaki na an ngaran iyo sinda Felix asin Dominic.

Midbidon siyang marhay huli sa saiyang mga kolaborasyon sa direktor na si Lino Brocka, kun saen siya nagin parte kan "Brocka babies", asin an mga direktor siring ninda Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, asin Joel Lamangan kaidtong kahurihurihi kan ikaduwampulong siglo.

## Toltolan
Arcangelo Pinelli

Si **Arcangelo Pinelli** (namundag 20 Marso 1944) sarong retiradong Italyanong  fencer. Siya nagbali sa kompetisyon sa 1964, 1968 asin sa 1972 Olimpikong Tig-init sa
indibidwal asin grupong event na may marayrahay na resultang nasikwit an ika-7 lugar kan Italyanong teams kan 1964 asin 1968.

## Toltolan
Mikropenis

An **mikropenis** iyo an sarong bakong ordinaryo kasadit na putoy. An komun criterion iyo an dorsal (sinukol sa itaas) An laba kan putoy nin kisera 2.5 standard deviations mas sadit kisa mean na sukol kan buto nin tawo. An mikropenis iyo an nakaunat na laba kan putoy na kulang sa 2.5 cm (0.98 in) sa terminong infants, 2.6 cm (1.02 in) sa edad santaon, 3.5 cm (1.38 in) sa edad na limang taon, 3.8 cm (1.5 in) sa edad na sampulong taon, asin 9.3 cm (3.66 in) sa adulto. An kondisyon parating pigmimidbid tulos pagkatapos kan pagkamundag. An termino is parating piggagamit sa medikal kapag an natatadang kabtang kan buto, scrotum, asin an perineum mayo nin ambiguity, siring sa hypospadias. An **microphallus** piglaladawan an terminong medikal kun saen an ibang seksyon kan henitalya napapalaen, siring kan hypospadias o cryptorchidism. An insidente nin mikropenis haros 1.5 sa 10,000 na lalaki na bàgong mundag sa Amihanan na Amerika.

## Toltolan
Mikroskopyo

An **mikroskopyo** (gikan sa Suanoy na Griyego μικρός (*mikrós*) 'sadit', asin σκοπέω (*skopéō*) 'hilingon; examine, inspeksyonon') iyo an sarong instrumento para sa paghiling o pagsirip nin mga bagay na urog kasadit para mahiling kan mga mata sana o dai-tinatabangan na mga mata. Pig-aapod na mikroskopiya an siyensya kan pagsusuri kan mga sadit na bagay na piggagamitan nin siring na kagamitan. Nangangahulugan nin urog kasadit asin dai nahihiling nin mata kun dai tatabangan nin mikroskopyo an katagang *mikroskopiko*.  Igwa nin haros 400 taon na an kasaysayan kan ponan na gamiton an mga mikroskopyo sa mga paadalan asin mga kaharongan.

## Toltolan
Teleskopyo

An **teleskopyo** iyo an sarong kagamitan na piggagamit tanganing obserbaran an mga hararayong mga bagay segun sa saindang emission, absorption, o reflection kan electromagnetikong radiasyon.

## Toltolan
Mikroskopiya

An **mikroskopiya** iyo an teknikal na langtad kan paggamit nin of using microscopes tanganing siripon an mga bagay asin rona nin mga bagay na dai nahihiling kan mga naked eye (mga bagay na mayo sa laog kan resolution range kan normal na mata). Igwa nin tulong bantog na sangay nin mikroskopiya: optical, electron, asin scanning probe microscopy, kaiba an nagbubutwa na langtad nin X-ray microscopy.

## Toltolan
Isla Pag-asa

An **Isla Pag-asa**, igwa nin area na , iyo an ikaduwang pinakadakula kan natural na nangyayari kaislahan Spratly asin an pinakadakulang pigpapamahalaan na isla kan Filipinas. Namomogtak iyan sa haros  solnopan kan Puerto Princesa. An saiyang kataraid iyo an North Danger Reef sa amihanan, Subi Reef sa solnopan, asin an Loaita asin Tizard Banks sa habagatan.

Huli ta an poblacion (administrative center) kan Kalayaan munisipalidad kan Palawan probinsya sa Filipinas, pigpapamahalaan man iyan kan haros sarong dosena iba pang mga saradit na isla, cays asin reefs sa Spratly Islands. China (PRC), Taiwan (ROC) asin Vietnam naghihingako man kan isla.

Kaidtong 2019–20, an naval port kan isla asin civilian-military airstrip in-upgrade maski na ngani pinalibutan nin mga Chinese vessels. An Pag-asa Island igwa nin naval jetty asin landing ramp, dual use military asin civilian airstrip, sarong parola, sarong 5-kamang lying-in clinic, sarong communication tower powered kan Smart, asin sarong sadit na integrated na elementarya asin hayskul.

Mantang an kadaklan kan mga okupante kan estruktura sa Spratly Islands igwa nin military personnel o mga temporaryong tourista, an Pag-asa Island iyo an solamenteng saro sa permanenteng sibilyan na settlement.

### An China Coast Guard nagpambomba nin tubig asin nagpambudal

Kan Oktobre 12, 2025, an China Coast Guard na bapor numerado 21559 pigbombang-tubig asin binudalan an Philippine Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) na sasakyan BRP Datu Pagbuaya sa lugar kulang distansya nin 2 milya nautikal sa Isla Pag-asa, na ini yaon sa laog man ngani kan dagat teritoryal kan Filipinas. An BRP *Datu Pagbuaya* kan oras na idto yaon sa pagpatrolya maritimo sa nasabing lugar.

## Toltolan
Nepenthes putaiguneung

An ***Nepenthes putaiguneung*** sarong tropikal na tinanom na puro-pitsel na endemikong managbuan sa kalangkawan kan isla nin Sumatra sa Indonesya. An *Nepenthes putaiguneung* nakakaagid na gayo sa morpolohiya kaining *[[Nepenthes singalana]]*, ini naiiba sa huri may diit na lutaban kaini na dahon, an pantaas na puro-pitsel na igwang pinong loong sa peristomyo na mayong ngipon sa bandang panlaog, an basal na tamburok kan takop nin puro-pitsel na igwa nin halipot, garo ngingipnan, an glandula kan panbabang puro-pitsel na nakasapaw sa parantahaw, asin an halipoton na uru-unlong sa gugu'ran kan lalaking burak. An espesye na ini nakakaagid man sa ''N. mikei'' alagad iba an korte kan mga dahon, an korte kan panbabang puro-pitsel, an halipot, mahibog na gusok sa peristomyo kan panbabang pitsel, an prominenteng glanduladong tamburok sa base kan takop nin lambang puropitsel, an turumpok na glandula sa katahawan kan takop kan panbabang pitsel, asin an haralipoton na uru-unlong sa gugu'ran kan lalaking burak.

## Reperensya
The Grand Palace

An Grand Palace (Thai  ,  Phra Borom Maha Ratcha Wang) sarong kumpol nin edipisyo sa sentro kan Bangkok, Thailand. An palasyo iyo an opisyal na residensya kan mga Hade nin Siam (asin huri Thailand) poon 1782. An hade, an saiyang palasyo, asin an saiyang gobyernong basado sa mga pinagtuunan kan palasyo sagkod 1925. Si Hadeng Bhumibol  Adulyadej (Rama IX), nag'erok sa Chitralada Royal Villa asin an saiyang an nagsunod saiya na si King Vajiralongkorn (Rama X) duman sa Amphorn Sathan Residential Hall, pareho sa Dusit Palace, alagad an Grand Palasyo nagagamit pa man giraray para sa mga opisyal na okasyon. nagkapirang seremonya asinokasyon kan estado ginigibo sa laog kan palasyo kada taon. An palasyo saro sa pinakapopular na atraksyon nin mga turista sa Thailand.

Poon pagtogdok kan palasyo kan 6 Mayo 1782, sa orden ni Hadeng Phutthayotfa Chulalok (Rama I), an kagtogdas kan dinastiya nin Chakri, kan ini ibalyo an kabiserang siyudad poon Thonburi abot Bangkok. 
 

## Mga toltolan
Pic Luigi Amedeo

An **Pic Luigi Amedeo** (, ) () sarong bukid sa Mont Blanc massif sa Aosta Valley, Italya. Ini yaon sa gulod kan Brouillard ridge sa may bandang toktok kan Mont Blanc, asin pwede sanang aboton paagi sa pagtukad sa gulod.

An bukid ipigngaran ki Prince Luigi Amedeo, Duke of the Abruzzi, na an ngaran iyo man an nausar sa Abruzzi Spur sa K2.

An enot na pagtukad sa alitoktok ginibo ni  G.B. asin G.F. Gugliermina na may pagando' sa Aostan na giya na si Joseph Brocherel, kan 20 Hulyo 1901. an enot na pagtukad kan enterong Brouillard ridge na kaiba man si Pic Luigi Amedeo iy9o ginibo ni Karl Blodig, Humphrey Owen Jones, Geoffrey Winthrop Young kaiba an giya na si Josef Knubel kan St. Niklaus sa canton Valais kan 9 Agosto 1911.

## Hilnga man

*List of 4000 metre peaks of the Alps

## Toltolan
Tim Blaney

Si **Timothy Patrick Blaney** (namundag Abril 23, 1959) sarong Amerikanong puppeteer asin aktor sa boses. Siya an nagboses sa Frank the Pug in *[[Men in Black (1997 film)|Men in Black]]*, *[[Men in Black II]]*, asin *[[Men in Black: International]]*, asin sa robot na may pagkagamiaw, an "Johnny 5" sa *[[Short Circuit (1986 film)|Short Circuit]]* asin *[[Short Circuit 2]]*.

## Filmograpiya

### Mga Pelikula

### Halipot na pelikula

### Serye sa TB

### Mga Pagbibida

### Mga Bidyong kawat

## Toltolan


## Mga panluwas na takod
*
Tataramon na Kikuyu

An **Kikuyu** o **Gikuyu** iyo an sarong tataramon na Bantu na pigtataram kan mga Gĩkũyũ (*Agĩkũyũ*) kan Kenya. An Kikuyu pangenot na pigtataram sa rona sa pag-ultanan kan Nyeri asin Nairobi. An mga tawong Kikuyu parating pigmimidbid an saindang daga sa paagi kan mga nakapalibot na kabukidan sa Central Kenya na saindang pig-aapod na *Kĩrĩnyaga*. An tataramon na Gikuyu nasasabotan na kaagid kan saiyang nakapalibot na kataraid, an Meru asin Embu.

## Toltolan
Tataramon na Meru

An **Meru** iyo an sarong tataramon na Bantu na pigtataram kan tawong Meru (*Ameru*) na nakaistar sa Subangan asin Amihanan na bakilid kan Bukid Kenya asin sa Nyambene ranges. Nag-istar sinda sa ronang ini pagkatapos kan mga siglo nin migration gikan sa amihanan.

## Toltolan
Bukid Kenya

An **Bukid Kenya** (Kikuyu: *Kĩrĩnyaga*, Kamba, *Ki Nyaa*) iyo an sarong extinct stratovolcano sa Kenya asin iyo an ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok sa Aprika, pagkatapos kan Kilimanjaro. An pinakahalangkaw na tuktok kan bukid iyo an Batian (), Nelion () and Point Lenana (). An Bukid Kenya namomogtak sa dating mga probinsya kan Eastern asin Central kan Kenya; an saiyang sa ngunyan iyo na an pagsuhayan kan mga kondadong Meru, Embu, Kirinyaga, Nyeri and Tharaka Nithi, haros  habagatan kan ekwador, haros  north-northeast kan kapitolyo Nairobi. An Bukid Kenya iyo an gunuan kan ngaran kan Republika kan Kenya.

An Bukid Kenya iyo an sarong bulkan natogdas kan haros 3 million na taon pagkatapos kan pagbukas kan East African Rift. Bago an glaciation, igwa iyan nin langkaw na . Natatahoban iyan nin ice cap sa laog nin rinibong na taon. Nagresulta ini sa grabeng pagrasay kan bakilid asin dakol na kabâban an naggikan sa tuktok. Igwa sa ngunyan nin 11 saradit na glaciers, na marikas na naglulupos, asin posibleng mapara pag-abot kan taon na 2050. An makadalagan na mga bakilid iyo an importanteng ginikanan nin tubig para sa kadaklan kan mga residente sa Kenya.

Igwa nin nagkapirang vegetation bands poon sa pamitisan sagkod sa tuktok.

## Toltolan
Neten Zangmo

Si **Neten Zangmo** (namundag 23 Septyembre 1961)  sarong opisyal sa gobyerno kan Bhutan asin pulitiko. Siya naging pamayo kan Komisyon Laban sa Korapsyon kan Bhutan, asin tinawan nin titulong Dasho kan 2009.  

Kan 29 Mayo 2017, siya naging pamayo kan Partido kan Bhutan Kuen-Nyam.   Siya naghali sa pwesto kan Septyembre 16, 2018, sarong aldaw pakatapos  dae ma-aser kan partido an inot na botohan para makasali sa general na eleksyon, alagad haros duwang taon bago maako kan BK an saiyang paghali.  An nagtogdas sa Partido na si Sonam Togbay, nagsabi sa Bhutan Broadcasting Service na masakiton na ribayan si Zangmo, huli ta kinokonsidera niya si Zangmo na pinakadakulang asset kan Partido. " Sa pamilyang BKP, igwa kami nin halangkaw na paggalang sa saiya asin may mga inaasahan man kami saiya.”  

## Buhay asin Karera
Namundag siya sa Bumthang asin nagklase sa Sherubtse na pampublikong eskwelahan sa Trashigang. 

Nagpoon siya magtrabaho para sa estado kan Bhutan kan 1985 bilang National Service Trainee asin kan naghaloy nagtaas sa rango kan Ministro kan Edukasyon.  

Kan 1986 sagkod 1989, siya nagserbi bilang Bise Principal sa Royal Bhutan Polytechnic; kan 1990 sagkod 1992, siya nagserbi bilang Prinsipal.

Kan 19 Oktubre 1990, siya naglipat sa Royal Technical Institure, kun sain siya naging Prinsipal sagkod 1999.

Siya naging Direktor kan Komisyon nin Pagpaplano kan 1996 sagkod 1999.

Kan 1999 sagkod 2003, nagserbi siya  bilang Sekretarya kan Seckretariat kan Gabinete.

Kan 2003 sagkod 2006, siya an Sekretarya kan Ministro kan Foreign Affairs. 

Siya nanombrahan kan Hadi na si Jigme Singye Wangchuck bilang pamayo kan Komisyon Laban sa Korapsyon kan 4 Enero 2006. 

## Komisyon Laban sa Korapsyon
Bilang pamayo kan Komisyon Laban sa Korapsyon, siya nagpoon nin maisog na kampanya kontra igdi, asin nagbukas nin mga kaso laban sa mga tawong may halangkaw na katungdan. Sa sarong nasyon na mayong stigma an korapsyon, siya nagtrabaho para mas magmangno an publiko. Siya nag-agi sa mga huma asin insulto.  Alagad, sinuportaran siya kan Hadi kan Bhutan na si Jigme Singye Wangchuck  asin itinao sa saiya an titulo ni Dasho, kaya siya an naging pinaka-inot na babayi na nakakua kan titulo. 

Siya sinasabing "Iron Lady kan Bhutan",  asin bilang "alamat" asin "pinaka-importanteng babayi sa nasyon", sabi ni Bunty Avieson. 

## Mga Toltolan
Bukid Kilimanjaro

An **Bukid Kilimanjaro** iyo an sarong dormant volcano na namomogtak sa Rehiyon Kilimanjaro kan Tanzania. Igwa iyan nin tulong bulkanikong balisongsong: Kibo, Mawenzi, asin Shira. Iyo iyan an pinakahalangkaw na bukid sa Aprika asin iyo an pinakahalangkaw na single free-standing na bukid sa itaas kan lebel nin dagat sa kinaban:  above sea level and about  above its plateau base. Iyo iyan an pinakahalangkaw na bulkan sa Aprika asin an Subangan na Hemispero.

## Toltolan
Calaguas

An **Calaguas**, midbid man bilang **Islas Calaguas**, iyo an sarong grupo nin mga of isla na namomogtak sa probinsya kan Filipinas na Camarines Norte. Kabali diyan an mga mayor na isla kan Isla Tinaga asin an Isla Guintinua, an menor iyo an Isla Maculabo, siring man an nagkapirang iba pang mga menor na isla. An grupo nin mga isla haros 200&nbsp;km an rayo gikan sa kapitolyong syudad kan Manila asin madudumanan sa paagi kan mga duongan sa Paracale asin Daet, Camarines Norte.

## Toltolan
Damchae Dem

Si **Damchae Dem** sarong negosyante asin entrepreneur na gikan sa Bhutan. Siya an CEO kan Pelden Enterprise Limited, an pinaka-inot na kompanya na nagprodyusir nin asero sa Bhutan. Siya man an presidente kan Asosasyon kan mga Babaying Entrepeneur sa Bhutan.

## Buhay
Namundag sa kadukhaan,  an inot niyang negosyo iyo an pagluto nin chips nin patatas para ipagtinda sa saindang lugar.  Nagklase sya sa Kumbento ni Santa Helena sa Kurseong kan high school.   

## Karera
Itinugdas niya an Pelden kan mga 1990 asin kan 2006, ini an naging pinaka-inot na kompanya na nagmamanufacture kan asero.  An kompanya nag-eexport nin ferrosilicon sa Malaysia, Dubai, Singapore asin Bangladesh.  

Kan 2021, siya naging CEO kan Pelden Enterprise Limited.  

Kan 2010, itinugdas niya an Bhutan Association of Women Entrepeneurs (BAOWE), asin kan 2021, siya naging presidente kaini.  

Kan 2016, an gibo kan organisasyon pormal na pigbisto kan Hadi kan Bhutan sa pagtao nin premyo na National Order of Merit.   

Dagdag pa sa trabaho niya sa BAOWE, siya man may numero na importanteng posisyon, kaiba an pagiging bise presidente kan SAARC Chamber of Women Entrepeneurs Council (SCWEC) asin an South Asian Women Development Forum (SAWDF). 

Kan 2017, siya nangapudan na magka-ugwa nin Women's Chamber of Commerce sa Bhutan.  

## Mga Toltolan
Pangangaki

An **pangangaki** iyo an pagkompleto kan pagbados kun saen saro o dakol na babies an nagluluwas sa panlaog na kapalibotan kan ina via vaginal delivery o caesarean section. Kaidtong 2019, igwa nin haros 140.11&nbsp;milyon na pagkamundag nin tawo sa bilog na kinaban. Sa mga mauswag na nasyon, an kadaklan kan deliveries nangyayari sa ospital, mantang sa mga nag-uuswag na nasyon an kadaklan nangangaki sa harong.

## Toltolan
Pagpangaki sa harong

An **pagpangaki sa harong** iyo an sarong pagpangaki na nangyayari sa sarong residensya imbes na sa ospital o sa birthing center. Posible sindang asikasuhon nin sarong komadrona, o lay attendant na igwa nin eksperyensya sa pagmanehar nin pagpangaki sa harong. An pagpangaki sa harong dating, sagkod sa advent kan modernong medisina, an paaging de facto kan pagpangaki. An termino ginibo kaidtong katahawan kan ika-19 na siglo huli ta an mga pagpangaki nangyari sa mga ospital.

## Toltolan
Komadrona

An **komadrona** iyo an sarong propesyonal sa salud na nag-aataman sa mga ina asin newborns sa pangangaki, an espesyalisasyon midbid bilang midwifery. Para sa mga komplikasyon na igwa nin kinaaraman sa pagbados asin pangangaki na mayo na sa sakop kan praktis kan komadrona, kabali an surgical asin instrumental deliveries, pigtutukdo an saindang mga pasyente sa physicians o surgeons.

## Toltolan
Sentimetro

An **sentimetro** (SI symbol **cm**) iyo an sarong unit nin laba sa International System of Units (SI) katumbas kan sanggatos kan sarong metro, *senti* iyo an SI prefix para sa sarong factor kan . Equivalently, igwa nin 100 sentimetro sa 1 metro. An sentimetro iyo an baseng yunit kan labà sa ngunyan na deprecated centimetre–gram–second (CGS) sistema nin yunit.

## Toltolan
Buthaina bint Taimur

Si Sayyida **Buthaina bint Taimur Al Said** (namundag Oktubre 10, 1937)  parte kan real na pamilya kan Oman. Siya lang an aking babayi kan dating Sultan Taimur bin Feisal. An ina niya sarong Hapones, na si Kiyoko Oyama. 

Si Buthaina tugang sa ama ni Sultan Said bin Taimur asin tita sa linya nin ama kan mga sultan na si Qaboos bin Said asin Haitham bin Tariq.

## Mga Agi-agi sa Buhay

### Buhay sa Hapon
Kan 1935, nagkabistuhan sa sarong pabaylehan sa Kobe, Hapon,  an sarong 19 na taon na Hapones na babayi nagngangaran na Kiyoko Oyama asin an dating Sultan kan Oman na si Taimur bin Feisal, na nagabdikar sa trono.  

Pagtapos nin madaling pagpuli sa Oman, si Taimur nagbalik sa Hapon kan 1936, pinakasalan niya si Oyama asin duman naman permanenteng nag-istar. Si mag-agom nag-istar sa mansion kan Fukiai-ku ward kan Kobe, asin kan 1937, sinda nagka-aki na babayi, na si Buthaina, midbid man sa ngaran na Setsuko. 

Naputol an mataninong na kaakian ni Buthaina kan magkahilang an saiyan ina nin tuberculosis. Balik-balik sa ospital an ina, asin si Taimur nahadit na siya asin an saiyang ako mahawaan kan hilang, pina-istar niya si Buthaina sa saiyang lola sa ina habang si Taimur nag-istar sulo sa Bombay. 

Nagadan si Kiyoko kan Nobyembre 1939.

Kan Mayo 1940, nagbalik si Taimur sa Hapon para lubungon an saiyang agom. Pagkatapos, naghali siya sa Hapon kaiba si Buthaina.  

### Paglipat sa Oman
Kan 1940, pakahali sa Hapon asin nag-istar nin madali sa Karachi, iniba si Buthaina sa Muscat, Oman. Si Buthaina ikinaag sa pangangataman kan inot na agom kan saiyang ama na si Sayyida Fatima bint Ali Al Said, an ina kan sultan na si Said bin Taimur.  Nagdesidir an ama ni Buthaina na ipadakula siya na purong Omani. Nag-agom si Buthaina asin nag-aki nin sarong lalaki. 

An tugang sa ama ni Buthaina, na si Sultan bin Taimur, pinapirmi lang sya sa palasyo asin dae pinapaluwas kaiba an saiyang aking lalaki na si Sayyid Qaboos bin Said, na pag-abot nin panahon mapapahali niya sa pwesto asin maging sultan man mismo sa taong 1970. 

Kan pakatukaw sa trono, si Sultan Qaboos hinali sa house arrest si Buthaina, asin kan 1978, si Buthaina, nagpuli sa Hapon, kun sain binisita niya an lubungan kan saiyang ina.

## Paglaladawan sa Medya
An Fuji TV nagpalabas nin duwang espesyals patungkol sa istorya ni Sayyida Buthaina bint Taimur Al Said asin an saiyang ina, na si Kiyoko Oyama: sarong episode kan *Unbelievable*  kan 2016 asin *The Nonfiction* kan 2018.

## Mga Toltolan
Kabukidan nin Kyushu

An Kabukidan **nin Kyushu** sarong kabukidan na minadalagan poon amihanan-subangan sagkod sa habagatan - sulnopan sa sentral kan Kyushu.
Ladawan:Geofeatures map of Kyushu Japan ja.svg|Geofeatures mapa nin Kyushu
pinakahalangkaw  kabukidan iyo an Bukid Sobo.
## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
Milimetro

An **milimetro** iyo an sarong unit nin laba sa International System of Units (SI), katumbas sa sarong ribo kan sarong metro, na iyo an SI base unit kan laba. Kaya baga, igwa nin sarong ribong milimetro sa sarong metro. Igwa nin sampolong milimetro sa sarong sentimetro.

An sarong milimetro katumbas kan  mikrometro o  nanometro. Huli ta an sarong pulgada opisyal na pigladawan na kasing-eksakto sa 25.4 milimetro, an sarong milimetro katumbas sa eksaktong  (≈ 0.03937) kan sarong pulgada.

## Toltolan
Bukid nin Shikoku

**Bukid nin [[Shikoku]]** sarong kabukidan na minadalagan poon subangan sagkod sa sulnupan sa sentral kan mga nagtataramku sa Hapon. mga 250km an laba kan kabukidan. na alitoktok sa kabukidan iyo an Bukid Ishizuchi.
Esperma

An **esperma** iyo an panlalaking reproduktibong selula, o gamete, sa anisogamous na porma nin sekswal na reproduksyon (mga porma na kun saen igwa nin sarong mas dakula, pambabaying reproduktibong selula asin sarong mas sadít, si sa panlalaki). An mga hayop nagpoprodusir nin motile sperm na igwa nin ikog na midbid bilang flagellum, na midbid bilang spermatozoa, mantang an ibang red algae asin fungi nagpoprodusir nin non-motile sperm cells, midbid bilang **spermatia**. An mga tinanom na namumurak igwa nin non-motile sperm sa laog kan pollen, mantang an ibang more basal na tinanom siring kan pako an ibang gymnosperms igwa nin motile sperm.

## Toltolan
Bukid nin Kita

**Bukid nin Kita** sarong bukid kan Kabukidan Akaishi -Kasulnupan kan Alps sa Prepekturang Yamanashi, Hapon.

an ikaduwang pinakahalangkaw na bukid sa Hapon, pagkatapos kan Bukid Fuji, asin inaapod na "an Lider kan Southern Alps". ini sa 100 na Kabukidan nin Hapon. ini sa Minami-Alps_National_Park" Alps National Park, harani sa siyudad nin Minasi-Alps.

## '''Geograpiya'''
An Kitadake Buttress, Kita-dake Battoresu sarong  m ( piye) na halangkaw na kahampang nin gapo sa sirangan kan bukid.

mga tanom na Alpine abundang nagtutubo, nangorogna sa timog - sirangan na bakilid kan bukid sa may agihan pasiring sa Bukid Nakashira, Nakashirane-san) asin sa gilid kan Kusasuberi (, kusasuberi) asin Magimata ( an kurso sa kalabaan kan Standaano Pond (, Shiranio-ike) sa parteng amihanan kan bukid. darakulang cluster nin mga tanom mahihiling gikan sa mga kubo na harani sa itaas. species na Calianthemum onodoense ( igdi sa bukid na ini.

## '''Hilion pa'''

* List of mountains in Japan
* 100 Famous Japanese Mountains
* Three-thousanders (in Japan)
* Akaishi Mountains
* List of Ultras of Japan
## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
Phallus

An ***phallus*** iyo an sarong katagang Ingles, asin midbid sa Kastila bilang ***falo***, na nagpapanongod sa la'tog na buto, sa sarong bagay na **korteng putoy** na siring kan dildo, o sarong mimetiko o inarog na imahen o ladawan nin sarong la'tog na putoy.  Anuman na bagay na nagsisimbolo na kaagid nin sarong putoy mapupwede man na pagpanongdan bilang sarong phallus; alagad an siring na mga bagay mas parating nagpapanongod bilang *phallic* o "garo la'tog na putoy", siring kan paggamit sa Ingles na *phallic symbol*.  An siring na mga simbolo parating nagrerepresentar sa mga kadamay o kasingkahulugan kan mabinaduson o pertilidad asin pangkultura na may kinaaraman sa organong sekswal kan mga lalaki.

## Toltolan
Karl Abraham

Si **Karl Abraham** (; Mayo 3, 1877 – Desyembre 25, 1925) iyo an saro maimpluensyang  German psychoanalyst, asin sarong collaborator ni Sigmund Freud, na inapod niyang saiyang 'best pupil'.

## Toltolan
ChatGPT

An **ChatGPT**, na nangangahulugan nin **Chat Generative Pre-trained Transformer**, iyo an sarong chatbot na basado sa large language model na pina-urog kan OpenAI asin linansar kaidtong Nobyembre 30, 2022, na nagtotogot sa mga paragamit na tanganing refine asin magpoon nin sarong urulay segun sa minamawot na lawig, format, istilo, lebel nin detalye, asin tataramon. An surunod-sunod na prompts asin replies, midbid bilang prompt engineering, pigkonsiderar sa kada tangga nin urulay bilang sarong konteksto.

## Resepsyon
An mga enhinyero kan OpenAI nagsasabi na dai ninda linalaoman na magigin matrayumpo an ChatGPT asin sinda nasurpresa kan coverage asin atensyon na saindang naresibi.

Lakop na assesed an ChatGPT kaidtong Desyembre 2022 bilang igwa nin ibang unprecedented asin poderosong kakayahan. Si Kevin Roose kan *The New York Times* inapod iyan na "the best artificial intelligence chatbot na nairilihir sa pangkagabsan na publiko". Si Samantha Lock kan *[[The Guardian]]* sinabi na kaya kitang na maggibo nin "impressively detailed" asin "human-like" na teksto. A

## Toltolan
Tataramon na Sulnopan na Alemaniko

An **tataramon na Sulnopan na Alemaniko** kompwesto an pinakadakula sa tulong sangay kan pamilyang Alemaniko kan tataramon (an iba iyo an Amihanan na Alemaniko asin an puho' nang Subangan na Alemaniko na mga tataramon). An sangay na Solnopan na Alemaniko klasikong binangâ sa tulong sangay: Ingbaeoniko, na kabali an Ingles asin Frisian; Istbaeoniko, na nasasakopan an Olandes asin an saiyang haraning paryentes; asin Irminoniko, na kabali an Aleman asin an saiyang haraning paryentes asin an mga baryant.

## Toltolan
Mysore pak

An Mysore pak sarong Indyanong mahamis na igwang sangkap na ghee. Nagpoon ini sa  syudad nin Mysore, saro  sa mga mayor na syudad sa estadong Indyano kan Karnataka. Gibo ini sa ghee, asukar, harinang gramo, asin cardamom. An tekstura nin pagka-luto kaini  nakakaagid sa mantikilya asin cookie.[1Popular ini sa mga kataraid na nasyon na Pakistan asin Bangladesh (na inaapod duman na Mon*sur*).

## Kasaysayan
Ini inaandam asin itinatao sa mga kasal saka iba pang kapiestahan, kaiba okasyon nin omboy, sa timog na parte kan India. 

An Maharaja kan Mysore, si Krishna Raja Wadiyar IV, sarong mahiling sa pagkakan asin nagmantener nin dakulang kusina sa Palasyo Amba Vilas sa Mysore.

Si Kakasura Madappa, an payo na midbid sa pag - andam nin mga hamis, nagpoon na mag - eksperimento, na gustong iatubang an Hade paagi sa sarong bagay na pambihira. Gamit an harina, ghee asin asukar, naggibo siya nin malomhok na p*aaka* (o pansalak). Si Madappa inapod asin hinagad an ngaran kaiyan. niya an pinakaenot na bagay na nagsabong sa isip-'Mysore Pak. Gustohan na marhay kan mga Maharaja an hamis kaya hinagad nia ki Madappa na magbukas nin sarong mahamis na tindahan sa luwas kan solar kan palasyo.

## Mga toltolan
Bukid Poroshiri

An  ohukon nugad na **Bukid Horoshiri**, sarong bukid na yaon sa mga bukid nin Hidaka, Hokkaidō, Hapon. Gikan an pangaran kaini sa ponetikong transkripyon nin kanji kan kataga na Ainu para sa "dakulang bukid", *poro-shiri*. Ini an pinakahalangkaw na bukid sa raya nin bukid nin Hidaka range, asin saro ini na yaon sa 100 na Bantog na Kabukidan kan Hapon.

## Ruta nin pagsakat
### Kurso nin Nukabira
An , sarong panduwahan na aldaw nin kurso.

Sa inot na aldaw, mabyahe nin &nbsp;35&nbsp;km gikan sa  pa . Poon sa trangkahan na ini, 5&nbsp;km (2&nbsp;oras) an pagtukad sa  sa . Poon sa dam, igwa pa ining 4&nbsp;km (3&nbsp;oras) pasiring sa . The minamantinir an kubo kan Biratori Alpine Club asin nakatindog 950&nbsp;m sa ibabaw kan dagat.

Sa ikaduwang aldaw, minasakat an ruta nin 1.5 km (2 oras) hali sa kubo nin bukid sagkod sa . Mapadagos an ruta nin panibagong 2.5&nbsp;km (2 oras) sa kalabaan kan patlang nin mga burak nin alpine lampas sa  pasiring sa tuktok. Minaliko an ruta sa amihanan asin nagdadalagan 3&nbsp;km (2 oras) pasiring sa  paduman sa tuktok kan Bukid Tottabetsu (1959m). Poon duman, 1 km (30 minuto) na lakad kaini pasiring sa Bukid Naka Tottabetsu. Pababa an ruta nang 3 km (2 oras) pasiring sa Kubo nin Bukid kan Bukid Poroshiri.

### Kurso nin Salog Niikappu
Nagpopoon an kurso nin Salog Niikappu sa . Poon duman, nagpapadagos an trail sa  , na minabilog sa Danaw nin Poroshiri. Poon sa dam, pasiring an trail sa sarong survey cabin sa kalabaan kan Salog Poroshiri asin pasiring pagkatapos sa mountain ridge bago magsakat sa tuktok.

## Mga toltolan

* Shyun Umezawa, Yasuhiko Sugawara, and Jun Nakagawa, *Hokkaidō Natsuyama Gaido 4: Hidaka Sanmyaku no Yamayama* (北海道夏山ガイド4日高山脈の山やま), Sapporo, Hokkaidō Shimbunshya, 1991.
Lista kan tolong ribo kan Hapon

Igwang 21 tolong ribo (na mga bukid na may langkaw na  o lagpas pa) sa Hapon. An pinakahalangkaw iyo an Bukid Fuji, sa taas na .

## Heograpiya
Igwang tolong ribo sa mga minasunod na rehiyon:
* Sa *independent peaks* kan Bukid Fuji asin Bukid Ontake.
* Sa *[[mga bukid nin Hida]]* ("Northern Alps") iyo an Bukid Okuhotaka, Bukid Yari, Bukid Karasawa, Bukid Kitahotaka, Bukid Ōbami, Bukid Maehotaka, Bukid Naka, Bukid Minami, Bukid Norikura asin Bukid Tate.
* Sa *[[mga bukid nin Akaishi]]* ("Southern Alps") iyo an Bukid Kita, Bukid Aino, Bukid Warusawa, Bukid Akaishi, Bukid Arakawa, Bukid Nishinōtori, Bukid Shiomi, Bukid Senjō asin Bukid Hijiri.

An sunod na pinakahalangkaw na bukid iyo an Mount Tsurugi, na kun sain igwa ining langkaw na .
Sa mga lugar na minalagpas sa  kan ibabaw nin dagat, igwang paha nin Siberian dwarf pine; natural na minatalubo digdi an alpine plant. An paha nin Siberian dwarf pine an surot na istaran kan rock ptarmigan.

## 21 na mga bukid

## Mga toltolan

## Hilingon man
* 100 na Bantog na Kabukidan kan Hapon
Tabarong

An **Tabarong** iyo an lokal na apod sa **Peristediidae** na iyo an pig-aapod sa Ingles na **armored sea robins** o **armoured gurnards**, iyo an sarong pamilya nin ray-finned fishes na nabibilang sa suborder Platycephaloidei sa orden Scorpaeniformes. Manonompongan sinda sa hararom na tubig sa tropical asin maimbong na templadong kadagatan sa kinaban.

## Toltolan
Ben Shapiro

Si **Benjamin Aaron Shapiro** (namundag Enero 15, 1984) sarong Amerikanong abogado, kolumnista, autor, asin konserbatibong komentarista politikal Si Shapiro nagsusurat nin mga kolum sa Creators Syndicate, *[[Newsweek]]*, asin *[[Ami Magazine]]*, asin nagsirbe bilang editor emeritus para sa *[[The Daily Wire]]*, na kapwa-tinugdas niya kan 2015. Si Shapiro iyo an angkla sa *[[The Ben Shapiro Show]]*, sarong aldawan na   podcast politikal asin buhay na pasali sa radyo. Siya nagin editor-at-large sa *[[Breitbart News]]* poon 2012 sagkod na siya nagretiro igdi kan 2016. Si Shapiro kagsurat nin kag'anom (16) na mga libro.

## Toltolan
Kilometro

An **kilometro** iyo an sarong yunit nin laba sa International System of Units (SI), katumbas kan sarong ribong metres (kilo- na iyo an SI prefix para sa ). Iyo sa ngunyan an sukol na yunit na piggamit para sa pagpahayag kan distansya sa pag-ultanan kan mga lugar na heograpikal sa daga na kadaklan sa kinaban; notableng eksepsyon iyo an sa Estados Unidos asin sa Reyno Unido na kun saen an statute mile iyo an pangenot na yunit na piggagamit.

## Toltolan
Yunit nin laba

An **yunit nin laba** nagpapanongod sa maski arin na arbitrarily na pinili asin inako na estandarteng reperensya para sa pagsukol sa laba. An kadaklan na komun na yunit sa modernong paggamit iyo an metric units, na piggamit sa lambang nasyon sa bilog na kinaban. Sa Estados Unidos an U.S. customary units iyo an piggagamit. A  British Imperial units piggagamit man sa ibang parte kan Reyno Unido asin sa ibang nasyon. An metrikong sistema pigbabanga sa SI asin non-SI units.

## Toltolan
Isla Tinaga

An **Tinaga** iyo an sarong islang namomogtak sa munisipalidad kan of Vinzons, Camarines Norte sa Filipinas. Saro iyan sa duwang mayor na isla sa Calaguas Grupo nin mga Isla, haros walong kilometro an laba. An isla Tinaga bantog huli sa saiyang halabang puting baybayon na pig-aapod na *Mahabang Buhangin*, na literal na nangahulogan na "halabang baybayon". Nagigin bantog an baybayon sa mga backpackers asin campers gikan sa Manila asin saen man. An Isla Tinaga binoto na saro sa nangengenot na accounting firms sa kinaban, PWC, as #1 in their top ten up and coming tourist destinations in their Philippines gems report.  Tinaga Island Resorts Inc. Dai pa nahahaloy linansar an enot na  security token (STO) nag-oopresir nin prime beach front land sa Mahabang Buhangin (Long beach).

## Toltolan
Museo Palolohiko kan Islandya

An **Museo Palolohiko kan Islandya** o **Icelandic Phallological Museum** (Islandes: *Hið íslenzka reðasafn* IPA: ˈhɪːð ˈistlɛnska ˈrɛːðaˌsapn̥), namomogtak sa Reykjavík, Islandya, pighaharong an pinakadakulang displey nin mga putoy asin parte nin putoy sa kinaban. Poon kaidtong kaamayi kan dekada 2020 an museo naglipat nin bàgong lokasyon sa Hafnartorg, tulong beses an sukol kisa sa dati, asin ikaduwang koleksyon nagdadara nin labi sa 300 na buto gikan sa labi sa 100 espesye nin mamalya. Siring man an museo nagdadara nin 22 na putoy gikan sa mga linalang asin mga tawo kan Icelandic folklore.

## Toltolan
The SpongeBob SquarePants Movie

An **The SpongeBob SquarePants Movie** sarong pig-animar na Amerikanong pelikulang komedya kan 2004 na pigprodyuser kan Nickelodeon Movies asin iniluwas sa Paramount Pictures.

## Mga toltolan