Hauntology

**An Hauntology** (sarong portmanteau nin *[[Multo|haunting]]* asin *ontology*, siring man **mga pag-aadal sa espektral**, **mga espektralidad**, o an **pagbirik kan espektral** ) sarong hanay nin mga ideya na nanonongod sa pagbalik o pagdadanay kan mga elemento gikan sa sosyal o kultural na nakaagi, arog kan paagi nin sarong multo. An termino sarong neologismo na enot na ipinamidbid kan pilosopong Pranses na si Jacques Derrida sa saiyang libro kan 1993 *na Specters of Marx* . Poon kaidto, ini pig-aapod na sa mga larangan arog kan biswal na arte, pilosopiya, elektronikong musika, antropolohiya, kriminolohiya,  politika, fiksyon, asin kritisismo sa literatura . 

Mantang si Christine Brooke-Rose dati nang nag-pund nin "dehauntological" (sa "deontological") sa *Amalgamemnon* (1984),  Si Derrida enot na naggamit nin "hauntology" para sa saiyang ideya kan atemporal na naturalesa kan Marxismo asin an tendensiyang "mag-atake sa sosyedad kan Solnopan gikan sa luwas kan lolobngan".  Ini naglaladawan nin sarong sitwasyon nin temporal asin ontological disjunction kun saen an presensya, orog na sa sosyal asin kultural, sinasalidahan nin sarong ipinalihis na bakong ginikanan.  An konsepto gikan sa dekonstruksyon, kun saen an anuman na pagprobar na hanapon an ginikanan kan identidad o kasaysayan dapat na dai malilikayan na makadepende sa sarong pirming yaon nang mga kondisyon nin linggwistika.  Sa ibong kan pagiging sentro kan *Specters of Marx*, an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro, asin igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. 

Kan mga taon 2000, an termino pig-aplikar sa mga musikero kan mga teorista na si Simon Reynolds asin Mark Fisher, na sinasabing nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi. An Hauntology ginamit bilang sarong kritikal na lente sa manlaen-laen na porma nin media asin teorya, kabali an musika, estetika, teorya politikal, arkitektura, Africanfuturism, Afrofuturism, Neo-futurism, Metamodernism, antropolohiya, asin psychoanalysis .  &#x5B; ** &#x5D;   Huli sa kadepisilan sa pagsabot kan konsepto, igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. 

## Pag-uswag

### Mga Prekursor
An mga istorya nin mga multo asin multo nag-eksister na sa laog nin mga milenyo, asin nakaabot sa sarong panahon nin kauswagan sa Solnopan kan ika-19 siglo .  Sa mga pag-aadal sa kultura, si Terry Castle (sa *The Apparitional Lesbian* ) asin Anthony Vidler (sa *The Architectural Uncanny* ) naenot ki Derrida.

### ''Mga Multo ni Marx''
An "Hauntology" nagpoon sa diskusyon ni Derrida ki Karl Marx sa *Specters of Marx*, partikularmente an proklamasyon ni Marx na "sarong multo an nag-aatake sa Europa—an multo kan komunismo" sa *The Communist Manifesto* . Si Derrida nag-aapod sa *Hamlet* ni Shakespeare, partikularmente an sarong frase na itinaram kan titular na karakter: "an panahon mayo nang pagkakasundo".  An tataramon nagpupunsyon bilang sarong tuyong harani- homopono sa " ontolohiya " sa katutubong Pranses ni Derrida (cf. *"hantologie"*, [ ɑ̃tɔlɔʒi ] asin *"ontologie"*, [ ɔ̃tɔlɔʒi ] ). 

An naenot na trabaho ni Derrida sa dekonstruksyon, sa mga konsepto nin pagsubaybay asin pagkakaiba sa partikular, nagseserbing pundasyon kan saiyang pormulasyon nin hauntology,  sa pundamental na nagsasabi na mayo nin temporal na punto nin purong ginikanan kundi sarong " perming-na-mayo nang presente".  Nahihiling ni Derrida an hauntology na bako sanang mas makapangyarihan kisa ontolohiya, kundi na "ini magtatago sa laog kaini kan eskatolohiya asin teleolohiya mismo".  An saiyang pagsurat sa *Specters* minarkahan nin sarong pag-abala sa "pagkagadan" kan komunismo pagkatapos kan pagbagsak kan Unyon Sobyet kan 1991, partikularmente pagkatapos na an mga teorista arog ni Francis Fukuyama nagsabi na an kapitalismo konklusibong nanggana sa ibang mga sistemang politikal-ekonomiko asin nakaabot sa "katapusan kan kasaysayan" . 

Sa ibong kan pagiging sentro kan *Specters of Marx*, an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro. Si Peter Buse asin Andrew Scott, na pinag-oolayan an nosyon ni Derrida nin hauntology, nagpapaliwanag:An mga multo minaabot hale sa nakaagi asin minalataw sa presente. Alagad, an aswang dai masasabi nin tama na kabali sa nakaagi .... Kun siring, an 'makasaysayan' na tawo na pigbibisto sa multo tamang kabali sa presente? Siguradong bako, ta an ideya nin pagbalik hale sa kagadanan minabari kan gabos na tradisyonal na konsepto nin temporalidad. An temporalidad na kun saen an multo sakop kun siring paradoksal, sa oras na sinda 'nagbabalik' asin naggigibo kan saindang aparisyonal na debut [...] an anuman na pagprobar na isuway an ginikanan kan tataramon makakakua kan inagural na momento kaini na nakadepende na sa sarong sistema nin mga pagkakaiba sa tataramon na nabugtak bago pa an 'orihinal' na momento (11). 

### Sa musika
Kan mga taon 2000, an termino kinua kan mga kritiko sa pagsambit sa mga paradox na makukua sa postmodernidad, partikularmente an padagos na pag-recycle kan kontemporanyong kultura kan retro na mga estetika asin an kawaran nin kakayahan na makadulag sa mga lumang pormang sosyal.  An mga parasurat arog ni Mark Fisher asin Simon Reynolds ginamit an termino tanganing iladawan an sarong musikal na estetika na sibot sa temporal na disjunction na ini asin an nostalgia para sa "nawara na mga futuro".  An mga inaapod na "hauntological" na mga musikero ilinaladawan bilang nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi.   

## Sa antropolohiya
An antropolohiya nakahiling nin lakop na paggamit kan hauntology bilang sarong metodolohiya sa bilog na etnograpiya, arkeolohiya, asin sikolohikal na antropolohiya . Kan 2019 *Ethos*, an journal kan Society for Psychological Anthropology nagdusay nin sarong bilog na isyu sa hauntology, na may titulong *Hauntology in Psychological Anthropology*, asin kadakol na mga libro asin artikulo sa journal an nagluwas na manungod sa temang ini. Sa sarong libro na may titulong *The Hauntology of Everyday Life*, an sikolohikal na antropologo na si Sadeq Rahimi nagsasabi, "an mismong eksperyensya kan aroaldaw na buhay itinogdok sa palibot nin sarong proseso na puede niatong apodon na hauntogenic, asin an mayor na produkto iyo an padagos na sulog nin mga multo." 

### Bilang paagi
Si Justin Armstrong, na nagtutugdok sa Derrida, nagproponer nin sarong "espektral na etnograpiya " na "nahihiling an lampas sa mga linderos kan aktuwal na tinataram na tataramon asin direktang pakikipag-ulay nin tawo sa pakikipag-ulay sa pag-ultanan kan espasyo, lugar, mga bagay, asin temporalidad ".  Si Jeff Ferrell asin Theo Kidynis, na nagtutugdok ki Armstrong, nakagibo nin dugang pang mga ideya nin "etnograpiyang multo". 

### An mga pangenot asin ikaduwang mga pag-atake
An mga antropologo na si Martha asin Bruce Lincoln naggigibo nin pagkakaiba sa pag-ultanan kan mga pangenot na mga pag-atake, kun saen an mga pig-aatake minimidbid an realidad asin awtonomiya kan mga metapisikal na entidad sa medyo bakong kritikal, literal na paagi; asin mga segundaryong pag-atake, na nagbibisto kan "mga natatada sa teksto" na kasaysayan, o bilang mga tropo para sa "kolektibong mga estadong intrapsychic" arog kan trauma asin kamunduan. Bilang sarong pag-aadal nin kaso, ginagamit ninda an halimbawa kan segundaryong pag-atake ni Ba Chúc, kun saen an mga museo na kontrolado kan estado nagpapahiling kan mga kalabera kan mga gadan asin mga memorabilia, na kontra sa tradisyonal na mga kaugalean sa paglobong kan mga Vietnamese. Ini pigkokomparar sa "primary haunting" kan Ba Chúc, an paranormal na aktibidad na sinasabing nangyayari sa sarong lugar nin paggadan na minarkahan nin sarong kahoy. 

Sinabi ni Kit Bauserman na para sa mga teorista sa literatura asin kritikal, an multo "purong metapora" asin "sarong fictional na lalagan na nagkoko-opt kan saindang sosyal na agenda", mantang an mga etnograpo asin antropologo "an pinakaharani sa pag-enganyo sa mga multo bilang mga linalang".  May mga iskolar na nagrason na an "malinig na pagkakaiba marikas na nababaak sa etnograpikong pag-analisar" asin na "bakong malinaw na an presensya kan mga multo bilang mga metapisikal na entidad iyo an pangenot." 

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* 
* 
* 
* https://web.archive.org/web/20211202154716/https://fastcapitalism.journal.library.uta.edu/index.php/fastcapitalism/article/view/54