Kampanya sa Filipinas (1944–1945)

An **Kampanya sa Filipinas**, **Labanan kan Filipinas**, **Ikaduwang kampanya sa Pilipinas**, o an **Liberasyon kan Pilipinas**, na may kodigo na *Operasyon Musketeer I, II, asin III*', iyo an kampanya kan mga Amerikano, Filipino, Australyanon asin Mehikano tanganing pahalion an mga puwersang Imperyo kan Hapon na nagsasakop an Filipinas durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban.

An Imperyal na Hokbo kan Hapon nagsakop kan bilog na Filipinas sa laog kan inot na kabanga kan 1942. Pakalihis nin duwang taon, an katalingkasan kan Filipinas gikan sa Hapon nagpoon sa amphibious landings sa subangan na isla kan Filipinas na Leyte kan Oktubre 2044. Mantang Natalingkas an Manila pakatapos nin mahiwas na laban sa syudad kan amay na parte kan 1945, nagpadagos an ralaban sa ibang lugar sa Filipinas sagkod na matapos an gera. An mga pwersa militar kan Estados Unidos asin Komonwelt kan Filipinas, na may suporta sa dagat asin eroplano gikan sa Australia asin kan Mexican 201st Fighter Squadron, yaon pa sa proseso nin pagpatalingkas kan Filipinas kan an mga pwersa kan Hapon sa Filipinas pinagbotan na magsuko kan Tokyo kan ika-15 nin Agosto 1945, pakatapos kan mga bomba sa kadagaan kan Hapon asin an Pagsakyada kan Sobyet sa Manchuria.

## Pagpaplano

Kan kabangaan kan 1944, an mga pwersang Amerikano yaon sana sa habagatan-subangan kan Mindanao, an pinakadakulang isla sa habagatan kan Filipinas – asin nakapag-pabomba kan mga posisyon kan mga Hapon duman gamit an mga harayong distansya nin mga bomber. An mga pwersa kan Amerika sa irarom kan Fleet Admiral Chester W. Nimitz nag-abante sa ibong kan Katahawan na Kadagatan Pasipiko, na sinakop an mga Isla nin Gilbert, an nagkapira sa mga Isla nin Marshall, asin an kadaklan kan mga Isla nin Marianas, na linalampasan an kadakol na mga garison kan Hokbong Hapon asin binayaan sinda na mayong paglaom na magkaigwa nin tabang, pagsuplay giraray o pampakusog.

An mga eroplanong pandara kan mga Amerikano nagkokondusir na nin mga air strike asin mga fighter sweeps laban sa mga Hapon sa Filipinas, urog na nakatutok sa mga airfield kan IJA asin IJN. An mga tropa kan Hokbo kan Estados Unidos asin kan Hokbong Australiano sa irarom kan Amerikanong Heneral Douglas MacArthur, an Supremong Kumander kan Southwest Pacific Theatre of Operations, nagsalang nalampasan, o kun dai man nagpasuway asin nag-agi, na nagdadanay na nagkakasararo an Hokbong Hapon sa Bagong Guinea asin an mga isla nin Admiralidad. Bago an pagsakyada sa Filipinas, an pinakaamihanan na pananakop ni MacArthur nangyari sa Morotai sa Dutch East Indies kan Setyembre 15–16, 1944. Ini sana an base ni MacArthur sa laog kan sakop kan mga parabomba kan Habagatan na Filipinas.

An Hukbong-dagat kan E.U, Marine Corps, asin Hokbo siring man an mga pwersa kan Australya asin Bagong Selandya sa irarom kan pagboot ni Heneral MacArthur asin Admiral William F. Halsey Jr. dati nang nagsuway kan dakulang base kan Hapon sa Habagatan na Pasipiko sa Rabaul, Bagong Britanya, durante kan Operasyon nin Cartwheel. An mga pwersang kaalyado nakakua nin mas magaan na depensa na mga isla na nakapalibot sa Rabaul, dangan nagtogdok nin base sa eroplano sa mga ini na pwedeng bombahan asin ibagaak an mga pwersa kan Hapon sa Rabaul pasiring sa pagigin bakong epektibo sa pakikipaglaban, mantang naglilikay sa sarong magastos na laban laban sa dakulang garison kan IJA duman.

Kasunod kan mga kapangganahan sa Kampanya sa Marianas (sa Saipan, sa Guam, asin sa Tinian, poon Hunyo-Agosto 1944), an mga pwersang Amerikano nagrarani na sa Hapon mismo. Hali sa Marianas, an mga long-range B-29 Superfortress heavy bombers kan U.S. Army Air Forces (USAAF) pwedeng magbomba sa mga isla kan mga Hapon gikan sa mga base sa eroplano na may marahay na suplay na igwa nin direktang access sa mga suplay sa paagi nin mga barkong kargamento asin mga tanker. An mas naenot na yugto kan mga pagsakyada kan *long-range B-29* laban sa Hapon ginibo poon sa katapusan kan sarong palibot na linya nin suplay sa paagi kan British India asin British Burma, na napatunayan na bakong igo sa pagsustenir nin sarong epektibong kampanya nin pambobomba. An gabos na B-29 ibinalyo sa Marianas kan tigrakdag kan 1944.

Dawa ngani an mga paradesisyon na Hapon namidbid na an Hapon nadadaog sa gera sa yugtong ini, an Gobyernong Hapon, siring man an Imperyal na Hokbong Hapon asin Hokbong-dagat, nagsayuma na mag-ako kan paglaom na magsuko.

Nagkaigwa nin dayupot na relasyon an mga tawo kan Filipinas asin Estados Unidos poon pa kan 1898, na an Filipinas nagin Komonwelt kan Filipinas kan 1935, asin nanuga nin katalingkasan kan kabangaan kan 1946. Dugang pa, an mahiwas na serye nin mga pag'atake sa eroplano kan Amerikanong Fast Carrier Task Force sa irarom ni Admiral William F. Halsey laban sa mga airfield kan Hapon asin iba pang mga base sa Pilipinas dai nakasabat nin kadikit na pagtumang gikan sa mga eroplanong Hapon na nakabase sa daga. Sa rekomendasyon ni Admiral Halsey, an Combined Chiefs of Staff, na nagtiripon sa Canada, nag-aprobar nin sarong desisyon na bako sanang ibalyo an petsa para sa enot na pagduong kan amphibious sa Filipinas, kundi ibalyo man an pagduong na ini sa amihanan gikan sa pinakahabagatan na isla kan Mindanao pasiring sa katahawan na isla kan Leyte. An bagong petsa na itinalaga para sa pagduong sa Leyte, 20 Oktubre 1944, duwang bulan bago an nakaaging target na petsa na pagduong sa Mindanao.

Kan huring parte kan 1944 an mga Pilipino nag-aantisipar nin sarong pagsakyada kan mga Amerikano. Pagkatapos kan pagkadaog kan mga pwersa kan Amerika sa mga isla kan Abril 1942, sinakop na kan mga Hapon an bilog na kadena kan mga isla. An pananakop kan mga Hapon maringis, na may kaibang mga atrosidad asin may dakulang bilang nin mga Pilipino na pigpirit sa pagtrabaho nin mga oripon. Poon sa kabangaan kan 1942 sagkod sa kabangaan kan 1944, si MacArthur asin Nimitz nagsuporta sa Filipino gerilya sa paagi kan mga pagdalagan kan suplay kan submarino nin Hokbong-dagat kan E.U. asin nagkapirang paghulog nin parasyut, tanganing an mga gerilya maka-harass sa Hokbo kan Hapon asin makontrol an kadlagan asin kabukidan na mga lugar, na nag-abot sa mga kabanga kan arkipelago. Mantang nagdadanay na maimbod sa Estados Unidos, kadakol na mga Pilipino an naglaom asin nagtutubod na an katalingkasan sa mga Hapon magtatao sainda nin katalingkasan asin kan saindang ipinanuga nang katalingkasan.

Inalok kan gobyerno kan Australia ki Heneral MacArthur an Inot na Kuerpo kan Hokbong Australyanon tanganing suportaran an katalingkasan kan Filipinas. Isinuherir ni MacArthur na duwang Australian na Dibisyon nin Impantriyas an gamiton, an lambang saro sainda nakabugkos sa ibang U.S. Army Corps, alagad an ideyang ini dai inaako kan Australian Cabinet, na gustong magkaigwa nin mahalagang kontrol sa operasyon sa laog nin sarong partikular na lugar kan Filipinas, imbes na magin parte sana kan U.S. Army Corps. Mayo nin kasunduan na naabot sa pag-ultanan kan Gabinete kan Australia asin ni MacArthur – na tibaad gustong arog kaiyan. Alagad, an mga yunit gikan sa Royal Australian Air Force asin an Royal Australian Navy, arog kan magabat na cruiser na , imbuelto.

Apwera sa pagsikwal sa mga tropang daga kan Australia, isinikwal man ni MacArthur an paggamit kan mga Marines para sa mga mayor na operasyon sa pakikipaglaban sa daga sa laog kan gabos na 10 bulan kan kampanya sa Pilipinas. An mga kontribusyon sana kan U.S. Marine Corps sa kampanyang ini iyo an mga eroplano asin mga aviator kan USMC, na nagtao nin takop sa ere para sa mga yunit sa daga kan U.S. Army asin nagtabang sa mga eroplano kan U.S. Army Air Forces, siring man an sarong sadit na yunit nin artilerya kan USMC, an V Amphibious Corps (VAC) Artillery, na pinanginotan ni Brigadier General Thomas E. Bodurke. An 1,500 na artillerymen kan USMC na ini nakipaglaban sana sa Filipinas kan Batalya sa Leyte poon 21 Oktubre sagkod 13 Disyembre. An sadit na contingent na ini nin artilerya iyo sana an USMC ground combat unit na nagserbi sa Filipinas kan 1944-45. 

Sa panahon kan pagsakop giraray kan mga Alyado sa Filipinas, an mga gerilyang Filipino nagpoon na mag'atake nin hayag laban sa mga pwersang Hapon, nagsagibo nin mga aktibidad sa pagsiyasat sa inotan kan nag-aabanteng mga regular na tropa, asin nakipaglaban sa kataid kan mga nag-aabanteng mga dibisyon kan mga Amerikano.

## Leyte

Kan 20 Oktubre 1944, an U.S. Sixth Army, suportado kan Hokbong-dagat asin air bombardment, nagduong sa paborableng subangan na baybayon kan Leyte, saro sa mga isla kan mga grupong isla sa Visayas, amihanan-subangan kan Mindanao. An mga Hapon nagsala sa pagkalkulo kan relatibong kusog kan mga pwersa naval asin aerea kan Amerika, asin nagprobar na raoton an mga pwersa sa pagduong gamit an kadaklan kan natatadang kusog sa ibabaw kan IJN. Nagresulta ini sa sarong pagkasunod-sunod nin mga pakikipaglaban sa dagat na sa pankagabsan midbid bilang an Labanan sa Golpo kan Leyte, na pinaglabanan poon 23 Oktubre sagkod 26 Oktubre. An desididong kapangganahan na ini kan U.S. Navy, kan Fast Carrier Task Force kaini, kan surface fleet kaini, asin kan mga submarino kaini epektibong nadestroso kan natatada pang parte kan Imperial Japanese Navy (IJN), na nawaran na kan gabos na epektibong pwersa kan paradara nin lunadan sa ere. An IJN igwa nin apat sa mga carrier kaini na nalunod (na dawa ngani igwa nin mga depleted air squadrons, asin ginamit sana bilang mga decoy), kadakol na battleships asin heavy cruisers, asin dakulang bilang nin light cruisers asin destroyers. An IJN epektibong nabaldado pagkatapos kan ralaban, asin dai na nakapaglaban nin saro pang aksyon kan armada sa natatada pang parte kan gera.

An Ikaanom na Hokbo kan Estados Unidos nagpadagos kan pag'abante kaini gikan sa sirangan, mantang an mga Hapon nagdadalagan nin mga pampakusog pasiring sa Sola nin Ormoc na lugar sa sulnopan na parte kan isla. Mantang an Ikaanom na Hokbo padagos na pinakusog, an U.S. Fifth Air Force asin an U.S. 3rd Fleet's Task Force 38 nakapagdestroso kan mga pagprobar kan mga Hapon sa pag'atake sa eroplano asin sa paglapag nin mga bagong pampakusog asin suplay, asin nagtao man nin dakulang suporta sa mga tropa sa daga kan Army sa laog kan Labanan sa Sola nin Ormoc poon Disyembre 1 sagkod Disyembre 1 1944.

An mga pwersang gerilyang Pilipino naggibo man nin mahalagang serbisyo sa pagmantenir kan orden publiko asin sa pagpapadanay na mayo nin paggutok sa mga tinampo asin tinampo. Pagkatapos na maestablisar an mga beachhead kan mga Amerikano, an mga grupong gerilya kan Leyte direktang nakadukot sa Ikaanom na Hokbo sa lebel kan korpo asin dibisyon tanganing makatabang sa pag-eskuwela (scouting), paniktik, asin mga operasyon sa pakikipaglaban.
Sa inot enot na pagduong kan U.S. Sixth Army sa mga baybayon sa Tacloban asin Dulag, an mga yunit ni Koronel Ruperto Kangleon nagpoon na mag-akto. Dininamita ninda an mga panginot na tulay tanganing olangon an pagbalyo kan mga Hapon pasiring sa target na lugar; riniribok ninda an mga patrolya kan kaiwal; asin sinabotahe ninda an mga depot nin suplay asin bala. An impormasyon manungod sa mga hiro asin disposisyon kan tropa kan kaiwal na ipinadara hale sa mga outpost kan gerilya pasiring sa Hedkwarters kan Kangleon tulos na ipinadara sa Ikaanom na Hokbo.

Durante kan parating makusog na uran asin sa masakit na lugar, an pag'abante kan mga Amerikano nagpadagos sa Leyte asin pasiring sa mayor na isla nin Samar, sa amihanan sana kan Leyte. Kan 7 Disyembre 1944, an mga yunit kan U.S. Army naggibo nin saro pang amphibious landing sa Ormoc Bay asin, pagkatapos nin sarong mayor na laban sa daga asin eroplano, an landing force pinutol an gabos na kakayahan kan mga Hapon na pakusugon asin tawan giraray nin suplay an saindang mga tropa sa Leyte. Dawa ngani nagpadagos an ralaban sa Leyte sagkod sa katapusan kan gera, an kadaklan na mayor na ralaban nag-ontok na kan amay na parte kan 1945.

## Mindoro

An ikaduwang mayor na target kan U.S. Sixth Army na salakayon iyo an Mindoro. An dakulang islang ini namumugtak sa habagatan kan Luzon asin Sola nin Manila, asin an mayor na katuyuhan ni MacArthur sa pag-agaw kaini iyo an magtogdok nin mga airfield na makakapalawig kan superyoridad sa eroplano kan Amerika sa mayor na pantalan asin kapitolyo kan Manila sa Luzon.

An dakulang komboy nin pagsalakay kan Ikapitong Armada hale sa Leyte pasiring sa Mindoro napairarom sa sustenido na pag'atake kan mga eroplanong kamikaze, alagad an mga yunit sa eroplano kan Hapon dai nakapagpaatraso kan pagsakyada kan mga Amerikano sa Mindoro. An Mindoro dikit sana an sinakop kan Hokbong Hapon, asin kadaklan kaini kapot kan mga gerilyang Filipino, kaya marikas na nasakop an Mindoro. An mga inhenyero kan U.S. Army marikas na nagtogdok nin sarong mayor na base sa eroplano sa San Jose. Apuwera sa pagigin harani kaini sa Luzon, an Mindoro igwa nin saro pang bentaha para sa mga pwersa kan Amerika: an parating marhay na panahon sa paglayog huli sa mara na klima kaini. Ini laen na gayo sa Leyte, na nag-aako nin makusog na uran sa kadaklan na parte kan taon, na bako sanang nagtatao kaini nin maluyang panahon sa paglayog, kundi ginigibo ining malaboy asin masakit na maggibo nin mga airfield.

An Mindoro iyo man an lokasyon kan saro pang pag-uswag: an enot na pagluwas durante kan Gubat sa Pasipiko kan mga iskwadron kan USAAF na naglalayog kan marikas, halawig an distansya na P-51B Mustang na mga parapakilaban.
An Mindoro sarong mayor na kapangganahan para sa ika-6 na Hokbo asin kan USAAF, asin ini man an nagtao nin mayor na base para sa sunod na hiro kan ika-6 na Hokbo ni MacArthur: an pagsakyada sa Luzon, orog na sa Gulpo nin Lingayen sa sulnopan na baybayon kaini.

## Luzon

Kan 15 Disyembre 1944, an mga pagduong laban sa minimal na pagtumang ginibo sa mga baybayon sa sur kan isla nin Mindoro, sarong panginot na kinamumugtakan sa planong mga operasyon sa Golpo nin Lingayen, sa pagsuporta sa mga mayor na pagduong na nakaiskedyul sa Luzon. Kan 9 Enero 1945, sa habagatan na baybayon kan Golpo nin Lingayen sa sulnopan na baybayon kan Luzon, an Ikaanom na Hokbo ni Heneral Krueger nagduong kan saiyang mga inot na yunit. Haros 175,000 na lalaki an nakaabot sa baybayon sa sarong beynte milya (32&nbsp;km) na baybayon sa laog nin pirang aldaw. Sa makusog na suporta sa eroplano, an mga yunit kan Hokbo nagtulak palaog, na kinua an Clark Field,  amihanan-sulnopan kan Manila, kan huring semana kan Enero.

Duwa pang mayor na pagduong an nagsunod, an inot iyo an nagputol kan Rawis nin Bataan, asin an ikaduwa iyo an nagbulag kan Manila sa habagatan, na kabali an paghulog nin parasyut. Kan 3 Pebrero 1945, an mga elemento kan U.S. 1st Cavalry Division nagtulod pasiring sa amihanan na luwas kan Manila, asin an ika-8 Cavalry Regiment (na inorganisar bilang infantry) nag-agi sa mga suburbs sa amihanan asin pasiring sa syudad mismo.

Mantang nagpapadagos an pag-abante sa Manila hale sa amihanan asin sa habagatan, an Rawis nin Bataan marikas na naseguro. Kan Pebrero 16, an mga paratrooper asin mga yunit nin amphibian sabay na sinakyada an isla nin Corregidor. Kinaipuhan an pagkua kan kuta na ini huli ta an mga tropang Hapon duman pwedeng makabara sa entrada kan Manila Bay. Kaipuhan kan mga Amerikano na magbugtak nin sarong mayor na base sa pantalan sa Manila Bay tanganing suportaran an piglalaoman na pagsalakay sa Hapon, na pigplanong magpoon kan 1 Nobyembre 1945. An pagtumang kan mga Hapon sa Corregidor natapos kan 27 Pebrero, dangan an gabos na pagtumang kan Imperyo kan Hapon nag-ontok kan 15 Agosto 1945, na nawara an pangangaipo para sa sarong pagsakyada sa mga Isla nin Hapon.
 
Sa ibong kan inot na optimismo kan mga Amerikano para sa marikas na kapangganahan, an ralaban sa Manila naghaloy asin grabe. Inabot nin Marso 3 tanganing malinig an syudad kan gabos na tropang Hapon, kaiba an mga inpantriyang Hokbong-dagat kan Hapon na nakipaglaban nin maigot asin nagsayuma na magsuko o mag-ebakwar arog kan ginibo kan Hokbong Hapon kaidto. 
An Fort Drum, sarong pinakusog na isla sa Manila Bay harani sa Corregidor, nagdanay sagkod kan 13 Abril, kan an sarong grupo nin mga tropa kan Army nagduman sa baybayon asin nagbomba nin 3,000 galon nin diesel fuel pasiring sa kuta, dangan nagpoon nin incendiary Mayo nin mga soldados na Hapon sa Fort Drum an nakaligtas sa suminunod na pagsabog asin kasulo.

Mantang nagdadangadang na an laban sa Manila, an saro pang angat na inaatubang kan bagong pinatalingkas na siyudad iyo an makukuang suplay nin tubig. An Shimbu Group sa irarom ni Gen. Shizuo Yokoyama igwa nin mga pinakusog na posisyon sa sirangan kan Manila sa Bukid nin Sierra Madre - praktikal na nagkokontrol kan Ipo Dam, Wawa Dam, asin mga nakapalibot na lugar kaini. Kun mayo an kontrol kan Ipo Dam, ikatolong kabtang sana kan kinakaipuhan na kantidad nin tubig an masusuplay sa siudad. Sa pag-atubang sa sarong krisis sa katawohan, an XI Corps nagdesisyon na kuanon giraray an Ipo Dam asin an Wawa Dam. An resulta iyo an sarong laban sa pag-alon-alon, asin an pinakahalawig na padagos na pakikipaglaban sa Southwest Pacific Theatre poon 28 Pebrero sagkod 30 Mayo 1945. An pag-atubang sa Grupong Shimbu durante kan Labanan sa Wawa Dam asin Labanan sa Ipo Dam iyo an enot na XIV Corps kan ika-6 na Hokbo, na sa huri sinalidahan kan XI Corps. Mantang an ralaban naglawig nin 3 bulan, an mga pwersa kan Amerika na suportado kan mga gerilyang Pilipino na pinangenotan ni Marcos "Marking" Agustin rinaot an Shimbu Group, na nagpirit ki Heneral Yokoyama na iatras an saiyang mga pwersa pasiring sa sirangan pasiring sa Kabukidan nin Sierra Madre. Dai nahaloy, an mga tropa kan Estados Unidos nagduong sa Infanta, na pinutol an Shimbu Group gikan sa huring pag-erok nin dakulang pag-uswag na saindang kontrolado. Sagkod sa katapusan kan gera, an mga gerilya nag-usisa sa Kabukidan nin Sierra Madre, na naghahanap kan mga natatada kan Grupong Shimbu, na nagtatago, o naghihingoang magduman sa amihanan.  .

Sa kabilogan, sampulong dibisyon kan Estados Unidos asin limang independienteng rehimen an nakipaglaban sa Luzon, na iyo an pinakadakulang kampanya kan Amerika sa gera sa Pasipiko, na imbuelto an mas dakul na tropa kisa sa ginamit kan Estados Unidos sa Amihanan na Aprika, Italya, o Habagatan na Pransya.

## Pagtapos kan kampanya

Isla nin Palawan, sa tahaw kan Borneo asin Mindoro, an ikalimang pinakadakula asin pinakasulnupan na isla kan Filipinas, iyo an sinalakay kan Pebrero 28, na may mga pagduong kan Eighth United States Army sa Puerto Princesa. An mga Hapon nagbugtak nin kadikit na direktang depensa sa Palawan, alagad an paglinig kan mga bulsa nin pagtumang kan mga Hapon naglawig sagkod sa huring kabtang kan Abril, na an mga Hapon nag-atras pasiring sa kabukidan asin mga kagubatan, na nagkawararak bilang saradit na yunit. Sa bilog na Pilipinas, an mga pwersa kan Estados Unidos tinabangan kan mga gerilyang Pilipino sa paghanap asin pagpadara nin mga holdout kan mga Hapon, an huri kaini, Hiroo Onoda, nagsuko kan 1974, sa kabukiran kan Isla nin Lubang harani sa Mindoro.

An U.S. Eighth Army dangan nagbalyo sa saiyang enot na pagduong sa Mindanao (17 Abril), an pinakahuri sa mga mayor na isla kan Filipinas na sinakop giraray. An Mindanao sinundan kan pagsakyada asin pagsakop kan Panay, Cebu, Negros asin magkapirang mga isla sa Kapuruan nin Sulu. An mga islang ini nagtao nin mga base para sa U.S. Fifth and Thirteenth Air Forces tanganing sakyadahon an mga target sa bilog na Filipinas asin sa Dagat Habagatan na Tsina.

Kasunod kan dagdag na pagduong sa Mindanao, an mga tropa kan U.S. Eighth Army nagpadagos kan saindang padagos na pag-abante laban sa matagas na pagtumang kan mga Hapon. Sa katapusan kan Hunyo, an mga natatadang yunit kan Hapon pinag-ipit sa mga isoladong bulsa sa Mindanao asin Luzon, kun saen an pakikipaglaban nagpadagos sagkod sa Pagsuko kan Hapon kan 15 Agosto 1945. Alagad, an nagkapirang yunit kan Hokbong Hapon mayo sa radyo na kontak sa Tokyo, asin dipisil na kumbinsiron sinda na an nagkapira nagsuko sa Hapon. Bilang resulta, nagkapirang tropang Hapon nagdanay sa laog nin mga bulan asin dawa mga taon pagkatapos kan katapusan kan mga iriwal. Siring sa kadaklan na mga Isla sa Pasipiko na may mga Hapon na nag-aako, an mga mayor na opisyal kan Hapon, kaiba an mga miyembro kan Imperial Family, nagbisita sa personal tanganing kumbinsiron an mga suldados na dapat sindang magsuko sa pagboot kan Emperador.

## Pagkatapos
Sa pagsuko kan Hapon, mga 45,000 na preso sa gera na Hapon an dinara sa kustodiya kan mga awtoridad kan Amerika sa Pilipinas. An mga POW na ini pigpreso sa nagkapirang kampo sa palibot kan nasyon, asin ginamit bilang mga trabahador para sa mga reparasyon sa gera. Si Gen. MacArthur an nagbilog kan Philippine War Crimes Commission, mantang si Pres. Sergio Osmeña nagbilog kan National War Crimes Office. An duwang opisina nagsuporta sa lambang saro sa paghanap kan pagbista sa mga krimen sa gera sa Tokyo, asin kan huri sa Philippine War Crimes Trial.

## Mga kaswalti

;U.S. Army asin Army Air Forces

;Hapones

Dugang pa pigkakarkulong sarong milyon na sibilyan na Pilipino an nagadan sa kampanya sa Pilipinas.

## Hilingon man
* Battle of Villa Verde Trail
* Dalton Pass
* Philippine Liberation Medal
* Labanan sa Manila (1945)

## Mga tala

## Mga toltolan

## Bibliograpiya

* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*