open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loida Nicolas-Lewis

Si **Loida Nicolas Lewis** (namundag 1942) sarong Filipino-Amerikanong negosyante, pilantropo, lider sibiko, autor, parataram, parasurat asin abogado.

## Mga enot na taon

Namundag sa Syudad nin Sorsogon, Filipinas, si Lewis may tolong tugang. An saiyang ama na si Francisco J. Nicolas kagtogdas kan saro sa pinadakulang pagibohan muwebles, an Nicfur. Siya sarong Katoliko. 
Nagklase siya sa St. Agnes Academy (dati, Academia de Sta. Ines), an pinakaenot na eswelahan katoliko sa Albay. Filipinas. Si Lewis nagtapos sa kolehiyo na cum laude sa St. Theresa's College sarong Katolikong pambabaeng pribadong eskwelahan sa  Manila. Nagklase pa man siya Unibersidad kan Pilipinas.

## Kun panong nanompongan niya an saiyang agom

Nanompongan niya an saiyang maaagom si Reginald F. Lewis sa  Nweba York sa sarong blind date kan taon 1968 kan siya sarong turista na nakikidagos sa tugang niyang si Imelda, na nataon estudyunte sa Columbia University. Sinda kinasal kan Agosto 16, 1969 sa Manila. Si Reginald Lewis nagin rogaring an Beatrice International kan Desyembre 1987 sa sarong bakalan na nagkahalaga nin $985 milyon asin gibo kaini, ini nagin pinakadakulang negosyo sa Estados Unidos  na pagsasadiri nin sarong Afro-Amerikano. An pamilya niya naghubo sa Paris kan taon 1990. Si Lewis naglibot sa iba-ibang parte kan kinaban asin sa Amerika sa pagtolod kan librong biograpiya kan saiyang dipuntong agom, tituladong "Why Should White Guys Have All the Fun?….How Reginald Lewis Created a Billion Dollar Business Empire".

## Bilang negosyante

Sa propesyon sarong abogado, si Loida sarong aktibong lider sa komunidad Filipino sa Estados Unidos. Siya an may pambihirang rekord na pinakaenot na Asyanong babae na nakapasar sa New York State bar na dai nag'adal nin ley sa Amerika. Bilang negosyante, rinanggo siyang numero Uno sa sinasabing "Top 50 Women Business Owners in America" kan magasin na Working Woman kan  taon 1994.

Siya tinutubod na may asset na $600 milyon asin  saro sa pinakamayaman na Fil-Amerikano. 

Siya an chairman asin CEO kan TLC Beatrice International Holdings, Inc., sarong 2-bilyon-dolyar na korporasyon nin 64 kompaniya nakabase sa 31 nasyon. An TLC marketer nin sorbetes sa Espanya, sa Canary Islands, an nangengenot na paragibong potato chips sa Irlandya asin paradistribuir nin mga inomon sa Netherlands, Belgium, Pransya, asin Tailandya.

Si Loida Nicolas-Lewis na sarong parabiyahe na gayo, matalasay magtaram nin Ingles, Pranses, Espanyol, Tagalog asin  Bikol. 

## Mga panluwas na takod

* http://www.gmanetwork.com/news/story/318397/pinoyabroad/pinoyachievers/loida-nicolas-lewis-on-politics-opera-and-grandmotherhood Pabisto ki Loida Nicolas-Lewis. Kinua 02-06-14
* http://www.philstar.com/business-life/223267/loida-nicolas-lewis-lawyer-business-icon-woman Interbyu ki Loida Nicolas-Lewis. Kinua 02-06-14
* http://filipinoachievers.com/2010/06/24/loida-nicolas-lewis-richest-filipina-in-the-world/ YouTube. Interbyu ki Loida Nicolas-Lewis. Kinua 02-06-14 
## Toltolan
Oregano

An **Oregano** (Linnaeus,  Origanum vulgare) sarong komun na species kan Origanum, genus kan pamilyang mint (Lamiaceae). Ini tubong natural sa mga mainit na temperatura sa parteng  habagatan asin sur-habagatan kan Eurasia asin sa ronang Mediteraneo.

An oregano sarong yerbang perennial, nalangkaw 20-80 sentimetro na may magkaharampang na dahon 1-4 sm. an laba.An mga burak kaini naglilila, 3-4 milimetro an laba, natubo taranos asin matipanas.

## Mga ladawan

File:Oregano.jpg| Nagbububurak na oregano
File:Oregano-spice.jpg|Pinaalang na dahon-oregano, gamit sa pagluto
File:OreganoEssentialOil.png|Asayting piniris sa oregano
Bombus lucorum - Origanum vulgare - Keila.jpg|


## Gamit bilang bulong
Si Hipocrates ginamit daa an oregano bilang antiseptiko asin bilang bulong sa mga  mate sa tulak asin sa hinangos. Sa Gresya may oreganong gamit sa pagpakulpa pagkagatok halanohan.

An Oregano may antioxidant na kakayahan, huli sa halangkaw na salak kan asidong phenolic asin flavonoids. May mga elemento man ining laban sa mga mikrobyo. 
Sa ibang nasyon, ini nagagamit man komo sarong tsa sa pagparahay kan mga mate sa gastrointestinal tract o sa nerbyos o bilang man panlahid.

## Nutrisyon
An oregano pano sa bitamina K, asin maray na hinahalean kan manganese, iron, fiber asin calcium. Maray man ining pagkuanan kan bitamina E asin tryptophan. 

## Sa pagluto
An oregano ikinakaag man sa pagga'ga'  sa pagpalumoy kan karneng damulag o baka ngane mahale an parong anglo. Sinasalak man ini sa mga gulay ngarig magtaong ibang namit ta ini may darang dikit na harang asin mahamot na parong.

## Toltolan
Bishop Gainza Trade Fair

An **Bishop Francisco Gainza Trade Fair** sarong pabarakalan nin mga produkto na taon-taon ikinakaag kan Caceres Social Action Foundation, Inc., sa tuyong pagpauswag asin pagsurog sa mga hanapbuhay kan mga taga-Caceres. Ini pino'nan kan Septyembre 2010 kan Simbahan Katoliko sa pag'arog asin pagromdom ki Obispo Francisco Gainza, sarong katolikong obispo kan dioceses kan Caceres na iyo an pinakaenot na nagmukna kan enot nanggad na agro-industrial fair igdi sa Kabikolan kan taon  1875.

Sa barakalan na ini, na sa enot kan taon 2010 ginibo sa atubangan asin natad kan SM-Naga, an mga produkto iyo an mga handicraft arog kan mga produktong abaka, mga kakanon na pigbote, mga produkto sa agrikultura, mga muebles, asin kun ano-ano pang mga paninda hinaman kan mga Bikolano. Nag'aako man igdi an pagpatindog nin mga booth sa mga negosyong nagtatangrong franquesa sa mga bantog na produkto, asin booth sa turismo.

Sinabayan man igdi an mga pasale asin mga dalanon arog kan karantahan, pagkawat instrumento sa musika,  asin siring man an pagkondukta nin mga kurso sa pagnegosyo, mga training na magtataong skill sa kun anong hanapbuhay arog kan mga kursong vocational.

An Gainza Trade Fair ngonyan na taon 2013 nag'ani nin 85 exhibitor asin pinakaenot na pangyari may mga exhibitor/paratinda kan mga produktong dagat huli sa pakikitabangan sa Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) asin enot na natogdas katakin igdi kan enot na Bicol Aqua Fair. Si Fr. Marc Real iyo an BFGTF Project Director.

## Mga panluwas na takod

*  Kinua 14-09-13
*  Kinua 14-09-13

## Toltolan
Janet Lim-Napoles

Si **Janet Lim Napoles** (namundag, Enero 15, 1964 sa Siyudad nin Malabon) sarong negosyanteng Filipina na soboot iyo an may pakana kan 10-bilyon na Pork Barrel Scam. Siya ngonyan nakukulong sa saro man na kasong 'serious illegal detention' (Crim. Case No. 13-1992) asin mas magabat, nakaabang saiya an kasong plunder gibo kan akusasyon saiya na mga sampolong bilyon na pesos an nasulmok niya asin kan saiyang mga kakutsabang mga senador, kongresista asin mga opisyales sa gobyerno na nagpahaman daa nin mga  proyekto na anas man mga peke asin dai nakaabot sa tunay na dapat manginabang. Sinasabing an pondo na pangtostos sa mga pekeng proyekto naghahale sa Priority Development Assistance Fund (PDAF) kan nasabing mga  senador asin kongresista.

An krimen na makangingirhat sa pagkadakula asin pagkalakop dai kuta mabubuksan asin magsangaw an labilabing bata kun dai nagtsutsu si Benhur Luy, saro mansana sa sadiring tawo asin personal na katiwala ni Napoles. Magkapira pang mga inapod na whistleblower an naglantad asin nagpapatotoo kan mga ibinuyagyag ni Benhur Luy.

Napo'nan an pagkabaraak kan saiyang ilegal na negosyo kan inakusahan niya si Benhur Luy na nag'ikit saiya nin tolong gatos na ribong pesos (P 300,000.00) saka nag'utang nin limang milyon pesos na dai aram asin daing pagtugot siya sa ginibong ini ni Luy. Napiritan si Napoles na kasuhan si Luy nin panghahabon (qualified theft complaint).  Mala ta huli kaini igdi na nabulgar an gabos na kabuktutan sa ilegal niyang negosyo.

## Toltolan
Carlos Alazraqui

Si **Carlos Jaime Alazraqui** (Yonkers, Hulyo 20, 1962) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Carlos Alazraqui
John Tartaglia

Si **Jonathan Nicholas** "**John**" **Tartaglia** (Maple Shade Township, Pebrero 16, 1978) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.
Omar Gooding

Si **Omar M. Gooding** (Los Angeles, Oktobre 19, 1976) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.
Miss World 2013

An **Miss World 2013**, na iyo an ika-63 edisyon kan pageant na ini, ginibo kan Septyembre 28, 2013 sa Bali Nusa Dua Convention Center sa Bali, Indonesya . An nagbali sa pagarayonan 127 mga babae naghaharale sa iba-ibang parte kan kinaban asin sinasabing ini na an pinakadakul na nagbali sa siring na pageant. An nanggana ngonyan na taon iyo si Megan Young kan Filipinas asin siya pigputongan kan korona ni Yu Wenxia nin Tsina, an nagkapot kan titulong Miss World kan taon 2012. Ini an pinakaenot na pangyayari na sarong taga-Filipinas an nakasikwit kan siring na titulo poon kan ini minukna kan 1951.

## Mga panluwas na takod
* http://www.missworld.com/
* https://tl-ph.facebook.com/MeganYoungPage 
* http://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html 

## Toltolan
Anthony Diaz

Si **Anthony Baduria Diaz** sarong Bikolanong parakurit asin parasurat gikan sa Camaligan, Camarines Sur. Nagsusurat siya nin mga rawitdawit asin rikas-usip sa tataramon na Bikol asin nin mga tula sagkud halipot na istorya sa tataramon na Filipino. Kan 2019, napili an saiyang nobelang *Sa Ika-tolong Aldaw* sa First Book Grant kan Kabulig-Bikol-Inc. asin LJ Graphics Literacy Exponent, Inc. Nagin pinalista man an saiyang nobelang *An mga Hawak sa Panganuron* para sa Premyo Valledor 2020.   

Sarô siya sa mga partisipante kan Ika-3ng Saringsing Writers Workshop na ginibo kan Pebrero 22-24, 2013 sa Syudad nin Naga asin sa inot na  *TALA Poetry Workshop* na ginibo kan Abril 11-12, 2014 sa Ateneo de Naga na Unibersidad. Nagin pinalista siya sa *Tulaan sa Facebook*, sarong proyekto kan *Linangan sa Imahen, Retorika, at Anyo* (LIRA). Siya dating myembro asin nagin sekretaryo kan Parasurat Bikolnon.

Kan 2016, ipinagpublikar niya nin surusadiri an libro nin mga rikas-usip sa tataramon na Bikol sa titulong *Pataratarapadi* asin koleksyon nin mga tula (Tagalog) sa titulong *Kitil* dangan koleksyon nin mga rawitdawit sa titulong *Kuyán* kan 2017. Sarô man siya sa mga kagsurat kan *Ginisang Poesia* (2016) sagkod *Ginisang Poesia 2 (2017)* kaiba sinda Irvin Sto. Tomas asin Ian Kenneth Orasa. Nagluwas naman an saiyang tula sa Liwayway Magazine,kalatasliteraryzine, asin an saiyang rawit na igwa nin titulong *Kurakding* nakaayon sa libro ni Maria Leny Felix na Rekado asin Rekwerdo.

Sa ginibong Kurit Aki Art Exhibit poon Enero 20 sagkod 27, 2019 sa SM City Naga, nahiling an saiyang mga obra sa sarong eksibit para sa sarong kawsa na hinimò kan Mariner's Polytechnic Colleges Foundation, Tabang Bikol Movement asin Kintab Artists Group. Pinartisiparan ini nin kaakian na nagtapos sa sarong worksyap nin Kurit Aki asin mga Bikolanong parakurit. Nakaayon man an pira sa mga obra nya sa Art Forms 2 Exhibit, sa Ayala Malls, Pasig, Metro Manila, PAGSIRANG: New Emerging Images and Emotions, Robinson's Place, Naga, asin sa Paghilom Art Camp and Festival 2019 asin Steampunk Indio 2019.

## Bibliograpiya
**Pataratarapadi* (2016)
**Kitil* (2016)
**Kuyan* (2017)
**Dai taka na Padangat taka pa* (Parasurat Bikolnon, 2018)
**Inkarnasyon* (2018)
**An Buhay na Braso (2019)
**32* (2019)
**Sa Ika-tolong Aldaw (2019)*<br />

==Kataytayan nin ladawan==

<gallery>
Ladawan:Saringsingworkshop2013gradpic.jpg|An kagduwang (12) naggradwar sa [[Saringsing Writers Workshop]] kan 2013 kaiba si Diaz
Ladawan:Ginisang Poesia 2 authors.jpg|Si Diaz (gamping too) kaiba an kapwa-kagsurat kan *Ginisang Poesia 2'' na sinda Ian Kenneth Orasa asin Irvin Sto. Tomas sa Better Living Through Xeroxography Naga 3
Ladawan:Anthony Diaz books.jpg|Mga libro ni Diaz kan 2018
|Si Diaz asin an saiyang obrang "Psychonomad"


## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod

* Anthony Diaz  James O'Brien Library 

*Anthony Diaz Facebook
*Liwayway
Leigh Francis

Si **Leigh Zsaak Francis** (Beeston, Leeds, Abril 30, 1973) dating sarong recording artist, entertainer asin negosyante. 

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Leigh Francis
Dean Edwards

Si **Dean Edwards** (The Bronx, New York, Hulyo 30, 1970) dating sarong recording artist, entertainer, asin negosyante. 

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Dean Edwards
Eddie Murphy

Si **Edward Regan** "**Eddie**" **Murphy** (Brooklyn, New York City, Abril 3, 1961) dating sarong recording artist, entertainer asin negosyante.
Patrick Warburton

Si **Patrick John Warburton** (Paterson, Nobyembre 14, 1964) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.
Megan Young

Si **Megan Lynne Young** (namundag, 27 Pebrero 1990) sarong Filipino-Amerikano, beauty queen, model, asin aktres. Siya guminana sa kontes na pagarayonan sa Miss World Philippines na titulo dangan naputongan na Miss World 2013 sa Bali, Indonesia. Siya an kaenot-enoteng Filipina na nakamit an nasabing titulo. Si Young sa presente kaapil sa *Star Magic* kan ABS-CBN . Siya iyo an matuang tugang kan aktres na si Lauren Young.

## Mga enot na taon

Si Young namundag sa Alexandria, Virginia sa inang Filipina asin amang Amerikano. Siya naghubo sa Olongapo, Filipinas kan an edad niya sampolong taon. Natapos niya an sekundarya  sa Regional Science High School III duman sa Subic Bay Freeport Zone asin ngonyan nagkukua kan kursong Digital Film Making sa De La Salle-College of Saint Benilde.

**Mga pasale sa mga iba-ibang media**

### Telebisyon

### Pelikula

### Mga pasale sa Musikang Video

## Mga panluwas na takod

* http://www.deccanchronicle.com/130928/lifestyle-fashionbeauty/article/live-updates-miss-world-2013-grand-final  Kinua 10-07-13
* http://www.rappler.com/life-and-style/specials/miss-world/39927-top-20-predictions-miss-world-2013 Kinua 10-07-13
* http://www.ledger-enquirer.com/2013/09/27/2714291/miss-world-2013-winner-revealed.html  Kinua 10-07-13
* http://www.ledger-enquirer.com/2013/09/27/2714291/miss-world-2013-winner-revealed.html  Kinua 10-07-13
* Facebook account ni Megan Young. Kinua 10-07-13
## Toltolan
Larry the Cable Guy

Si **Daniel Lawrence** "**Larry**" **Whitney** (Pawnee City, Pebrero 17, 1963) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Larry the Cable Guy
Ronald Rebutica

Si **Ronald Rebutica** (Syudad nin Ligao, Albay) sarong premiadong Bikolanong direktor sa pelikula. 

Siya an direktor kan *Noy-Am* na nakagunò kan Best Director, Best Cinematographer asin Best Short Film sa Inot na *Magayon Film Festival* kan Abril 2009. Sa Ikatulong *Magayon Film Festival* kan Abril 2012, siya nanggana man sa kategoryang Best Travelouge asin segunda premyo sa kompetisyon sa Short Film. Kan Oktobre 2013, an saiyang halìpot na pelikulang *Sakay: Andas sa Barotong Papel* iyo an ginawadan kan Best Picture asin People's Choice Award sa Inot na Peñafrancia Short Film Festival. Siya man kagsinematograpiya kan *Posporo* na idinehir ni Buboy Aguay.

Si Rebutica nagtapos nin Communication Arts Major in Audio Visual Communication sa Bikolanong Unibersidad Kolehiyo kan Artes asin Letras (BUCAL) sa Syudad nin Legazpi. Sa ngunyan, siya empleado sa ABS-CBN Bicol bilang pangkabtang na produser asin editor kan *Mag TV Na Oragon*.

## Toltolan
Mariano Aureus

Si  Col. **Mariano S. Aureus** (Desyembre 7, 1918 - Enero 16, 2003) sarong Bikolanong peryodista asin beterano. May ranggong koronel, naimbwelto siya sa laban kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Sa mawot niyang mata'wan hustisya an mga beterano mahigos niyang pinamayohan, kun saen siya nagin  Sekretaryo Heneral, an Veterans Federation of the Philippines poon 1975 abot 1984.  Pakaretiro niya sa halawig na serbisyo sa gobyerno nin Filipinas, siya naghubo asin nag'erok na sa Nweba York asin duman saro siya sa kagmukna kan Philippine American Veterans Organization of New Jersey and New York asin, katuwang niya an mga beteranong nagbabanwa na duman, pinaglakaw na matawan nin toltol na benepisyo an mga beterano.

Kan yaon siya sa Jersey City, nanombrahan pa siyang Chairman kan Mayor's Commission on Senior Affairs.

Siya nagadan huli sa kumplikasyon kan helang niya sa prostrate asin kidney sa St. Luke's Hospital, sa Quezon City sa edad na 84.

## Toltolan
Bikol Daily

An **Bikol Daily** (1996-1997) sarong peryodikong aldawan pinapaluwas sa Syudad kan Naga na nakasurat sa duwang tataramon: Ingles asin Bikol. Ini pinalalagda ni Jose R. Malbarosa asin siya an editor katuwang sa Jose B. Perez (Managing Editor), Jose Fernando Obias (Associate Editor), Patricia S.J. Lacerna (Feature Editor), Edilberto B. Ordas, Jr. (Chief, News Department), Jose Ma. C. Natividad (Chief, Manila Bureau), Ramon R. Brillante (Editorial Consultant), asin si Henry V. Briguera (Legal consultant).

An Bikol Daily iyo an pinakaenot asin iyo pa sana an napublikar na peryodiko na aro-aldaw pinapaluwas bako sana igdi sa syudad kan Naga kundi sa enterong rehiyon Bikol. An peryodiko pagsasadiri kan Community News Group, Incorporated asin may opisina kaidto sa Dy-Chiao Building, Mayon Avenue, Syudad nin Naga. 

## Toltolan
Peñafrancia Short Film Festival

An **Peñafrancia Short Film Festival** sarong patiribayan nin haralìpot na pelikula sosog sa temang *Growing in Catholic Faith in Jesus Christ with Mary at the Service of Social Transformation*. Ini pinadrinohan kan Arkidiosesis nin Caceres sa pakikipagtabangan kan Lokal na Gobyerno kan Syudad nin Naga.

An mga pelikula pinili susog sa minasunod: yaon sa tema (30%), orihinalidad (20%), komposisyon asin kaangayan kan tanog asin imahe (25%) asin kalidad kan sinematograpiya (25%).

Nag-akò an mga nanggarana nin premyong P100,000, P75,000 asin P50,000 para sa inot, ikaduwa asin ikatulong lugar. Pinili man an *People’s Choice Award* kan mga nagdaralan asin nag-akò nin P25,000.

## Toltolan
Queen

Si **Queen** sarong Englandnang parakanta.

## Album

*Queen (1973)
*Queen II (1974)
*Sheer Heart Attack (1974)
*A Night at the Opera (1975)
*A Day at the Races (1976)
*News of the World (1977)
*Jazz (1978)
*The Game (1980)
*Flash Gordon (1980)
*Hot Space (1982)
*The Works (1984)
*A Kind of Magic (1986)
*The Miracle (1989)
*Innuendo (1991)
*Made in Heaven (1995)
Siegfried & Roy

Si **Siegfried & Roy** (Rosenheim / Nordenham, Hunyo 13, 1939 / Oktobre 3, 1944 – Mayo 8, 2020) dating sarong Amerikanong entertainers.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Siegfried & Roy
Gabriel Hernandez

Si **Gabriel Hernandez** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nanombrahan sa katongdan na ini asin nagsirbe siya poon 1916 abot 1920.

## Toltolan

̺
Enrique de Leon

Si **Enrique de Leon** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya naelihir bilang alkalde asin nagsirbe poon 1948 sundo 1951.

## Toltolan
Vicente Basit

Si **Vicente L. Basit** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagsalida sa sinundan niya sa natadang tinukawan kaini na termino, poon 1961 sundo 1963.

## Toltolan
Gil Fernandez

Si **Gil P. Fernandez** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya naelehir sa katongdan na ini asin nagsirbe siya poon 1964 abot 1967.

## Toltolan
Santiago Carranceja

Si **Santiago A. Carranceja** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagtukaw bilang alkalde poon 1952 sundo 1959.

## Toltolan
Solomon Bacuño

Si **Solomon C. Bacuño** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagtukaw kan taon 1967.

## Toltolan
Jose Timoner

Si **Jose P. Timoner** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagtukaw nin halawig na gayo sa katongdan, poon 1968 sundo 1986.

## Toltolan

]
Tito Sarion

Si **Tito S. Sarion** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagtukaw na nin tolong beses sa pagka-alkalde (2001-2004, 2007-2010, 2010-2013) asin sa ngonyan nagtutukaw siya bilang alkalde nin ika'apat beses (2013-2016).

## Toltolan
Eleodoro D. Bicierro

Si **Eleodoro D. Bicierro** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya alagad nanombrahan sana na magkapot kan pwestong pagka'alkalde manta mayo pang kasalida na nag'agi sa eleksyon. Temporaryong nagkapot siya kan katongdan kan taon na 1987.

## Toltolan
Froilan Pimentel II

Si **Froilan C. Pimentel II** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Sya nagtukaw sa katongdan poon 1988 abot 1992 resulta kan saiyang panggana sa eleksyon.

## Toltolan
Iskandalo sa pagdururogan

An **Iskandalo sa pagdururogan** iyo an sarong iskandalong nabuyagyag sa soboot mga pagdururogan, orog na nin bako man mag'agom, na dapat irirong asin itago sana ta bakong tama sa paghiling kan publiko. An aktibidad kan imbwelto pwedeng immoral, sala sa tamang gawe o makanos na maaraman kan ibang tawo. An iskandalo parati nadadamay an mga popular o mga prominente, o mga celebrity na an buhay haros yaon na pirmi natotorohokan huli ngane kan  saindang kabantogan. Parati an laman kan siring na mga iskandalo iyo an mga artista sa pelikula, mga atleta, mga pulitiko o mga tawong pighuna imahe nin kabanalan o toltol na pamumuhay pero may tinatagong kalokohan palan. Pwede man mangyari na an iskandalo bunga kan an saro sa imbwelto pinirit sa siring na aktibidad na dai man siya nag'ooyon o huli ta menor de edad. An iskandalo totoo pwede tunay na basado sa katotohanan o produkto mansana nin mga pagduhagi o paglibak o may pagkatotoo pero napatos sa dagdag na mga kaputikan.

Sinasabi na an mga iskandalo na nakakadamay an mga pulitiko pwede magputok na iskandalo pang pulitikal orog na daa kun pigririrong ta pwedeng bako sanang immoral kundi sarong ilegal na aktibidad.

## Toltolan
One World Trade Center

An **One World Trade Center** (inaapod man, **One World Trade** o **One WTC**, dati popular sa apod na **Freedom Tower**) iyo an pinakasentro sa mga edipisyo naka'ripondipon sa inapod na bagong World Trade Center complex namomogtak sa Lower Manhattan kan siyudad nin Nueva York asin ini na an pinakahalangkaw na edipisyo sa Estados Unidos asin sa Hemispirong Solnopan sa taas na 1,776 na pye. An 104-soson na naglalanyog na edipisyo nakatindog sa norte-solnopan na parte kan 6.5 ektaryang hiwas kan su dating lugar natotogdokan kan si orihinal na 6 World Trade Center.  An edipisyo kadolon sa solnopan  kan West Street, sa amnayan kan Vessey Street, sa habagatan kan Fulton Street asin sa subangan kan Washington Street. An pagtogdok kan pundasyon, mga pamitisan, asin mga karabuhaton sa irarom kan daga pino'nan kan Abril 27, 2006. Kan Marso 30, 2009, an Port Authority kan Nweba York asin New Jersey pinagboot na an edipisyo opisyalmente aaporon na One World Trade Center imbes kan popular na arapodan na Freedom Tower (Torre nin  Katalingkasan).

An nagdesenyo asin nagpahaman kan edipisyong ini iyo sinda Arkitekto Thomas Boada asin David Childs. An edipisyo tinostosan nin nag'abot nang $3.9 bilyon kan Abril 2012 asin an pagpakarhay saka pagpagayon kan enterong sityo niya palibot nag'abot nang $14.8 bilyon pagtongtong kan taon 2012. Ini iyo an karibay kan narogbang Twin Towers resulta kan pagbungdol igdi kan duwang eroplanong Boeing 767 hinaydyak kan mga teroristang naghurugot sa makagiram'giram na 'suicide attack' igdi kan Septyembre 11, 2001.

Linalaoman na sa taon 2014 mapopo'nan magamit an edipisyo asin sa 2016 entero nang nag'ooperar an kahiwasan kan sityo kan complex. An One World Trade Center Complex yaon sa pagkapot kan Silverstein Properties na arkilado nin 99 na taon an nasabing pagrorogaring kan siyudad nin Nweba York.

## Kataytayan nin mga ladawam

File:Twin Towers-NYC.jpg|An orihinal na Twin Towers, c. 2000
File:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|An Twin Towers nagsusulo, 2001
File:Downtown Manhattan from heli-April2012.jpg|An One World Trade Center asin paralibot, Abril 30., 2012


## Toltolan
Elmer Panotes

Si **Elmer E. Panotes** saro sa nagin alkalde kan Daet, Camarines Norte. Siya nagtukaw sa katongdan sa apat na termino, enot kan 1992-2001 asin ultimo, kan taon 2004 sundo 2007. Sa apat na tukaw, anas ginana niya sa eleksyon.

## Toltolan
Naga Supermarket Stallholders Cooperative, Inc.

An **Naga Supermarket Stallholders Credit Cooperative, Inc.** (**NAMASCCO, Inc.**) (Agosto 1989- 1996) sarong kooperatiba natogdas sa laog kan publikong saodan (ngonyan inaapod nang Naga City People's Mall) kan Syudad nin Naga. An kagtogdas kaini iyo mansana idtong mga nagkasuroloan na paratinda kan Oktobre 3, 1987. Nakapatogdok ini sa ground floor nin sadiri niyang edipisyo na duwa an soson asin nag'ookupar nin hiwas na 40 metro kwadrado (5 m x 8 m.) alagad an nasabing edipisyo natomtom nanggad kan nagkaigwang dakulang katutong kan Nobyembre 7, 2008 na nagpoon sa ikaduwang eskalon kan merkado publiko, naglakop sa ikatolo asin nadamay an ibang parte kan saod sa pinaka'ibaba kun saen yaon an edipisyo kan kooperatiba.

An pinaka'enot na Chairman asin manager kaini iyo si Ramon O. Olaño, Jr asin an Vice-Chairman iyo si Ernesto Arellano. Mga enot man na mga direktor kan Namascco, Inc. iyo sinda Cornelio Alfonso, Atty. Hedy Aganan, Cesar Antonio, Rogelio Basbas, Francisco Parra, Juan Barquilla, Manuel Gutierrez, Sr., asin si Domingo F. Alden.

## Toltolan
Colegio del Santisimo Rosario

Ang **Colegio del Santisimo Rosario** ang pinaka enot asin Katolikong eskwelahan sa Libmanan, namukna ini kan taon 1948. sa ngunyan ini pinapadalaganan nin mga Dominikong mga madre,sa irarom nin sistema kan Siena College Manila. Ini may eskwelang Hayskul asin Elementarya.
Tinapayas

An **Tinapayas** sarong klase nin paltok na pig-gagamitan nin laman kan tapayas nganing maging bala. An pinagkaiba kan siring na kawatan, iyo an  pagkaka-igwa kani nin magasin arog kan mga badil. An materyales sa pag-gibo kaini, iyo an butong na lumbod pa nganing daing magsungaw na duros pag dinugkol na an labot kan tinapayas gamit an yinasyasan na butong. Bantog an kawatan na ini sa parte kan Partido.
Koprasan

An **Koprasan** sarong klase nin paltok na pigbabalahan nin laman kan niyog. An hawak kan payong an ginagamit na kaganan nin bala asin an gamit na pandugkol sa sulat na bala, iyo an yinasyasan na butong. Bantog an kawat na ini sa mga lugar na gulpi an koprahan.
Sakate

An pag-**sakate**, iyo an pagkoa nin pambahog sa ataman na damulag o baka o ano man na hayop na nagkakakan nin awot. Pig-gigibo ini mantang halangkaw pa an saldang nganing maragsip pa an awot sagkod mas pasil ining kuanong gamit an karit o asyab.
Kinalas

An **[https://www.youtube.com/watch?v=iIvYFoB287c kinalas]** iyo an bersyon kan "mami" sa Bikol, pinaghalong pansit na may mainit na sabaw asin kinalas na laman asin hutok kan baka, pinasiram pa ini kan sikretong sarsa na inihahalo sa pansit. Ini masiram asin paboritong kakanon kan mga Bikolano. Segun sa popular na kultura, mas masiram daa ining kakanon kun may halong sili asin kapadis ang chicharon o kaya an masiram na turon na gibo sa batag na saba asin pinatusan ning lumpia wrapper. An kinalas bisto man o bantog sa saro sa mga pampa-uli o pampahingaw kan mga Pilipino nin huli ta sa init kan sabaw ka ini. Masulong man ini sa panahon nin tag-lipot na dinadayo asin hinahanap-hanap man kan mga tawo sain man sa Pilipinas.

Ika-17 daa an kinalas sa 100 na pinaka-daindatang pagkakan sa kinaban susog sa online food guide na Taste Atlas.

## Pinaghalian kan tataramon
An kinalas hali sa katagang "**kalas**" na boot sabihon iyo an pagkaros o pagtangkas kan karne sa pagkadukot kaini sa tu'lang. Orog na, ini an akto kan pagtangkas kan laman na hali sa payo kan orig o baka, kabali naman an hutok. Kaya inapod ining kinalas.

## An sikretong sarsa
An sarsa kan kinalas kargado nin timpladong hutok kan baka o orig. Ini an nagtatao nin kasiraman sa timpla kan kinalas.

## Mga masisiram na kinalasan sa Naga

Lakop sa Siyudad nin Naga an mga kinalasan, alagad ini daa nagpoon sa Brgy. Dayangdang . Dakul naman nin mga pwestong kinalasan sa ibang lugar sa ronang Bicol alagad sa luwas kan rona haros mayong makuang kinalasan. Saro na igdi ang kinalasan na inaapod na "Cha Kamot" kung sain dinadayo ini kan manlain lain na bisita na naghahali sa ibang lugar.
## Kinalas inapod na 'worst food'

An Taste Atlas, sarong online na publikasyon na nagkokomento sa mga lokal na pagkakan sa kinaban, pigranggo an 'kinalas' na saro daa sa 'worst food' kan kinaban.

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>
Kamangyan

An **Kamangyan** sarong kagamitan sa pag-santigwar kan tawong na-anayo, naosog o naka-igo nin kun anong elemento nin daga. Sinasabi kan mga arbolaryo na an kamangyan, nakakapagparani nin mga espririto o kun anong lalang sa ibang dimensyon na dai sakop kan satong persepsiyon. Sa ngonyan, ipigpapabakal ini kan nagkapirang para-tinda sa ibabang gayo kan Naga City People's Mall. 

## Ginikanan
Siembre

An barangay **Siembre** iyo an saro sa 8 barangay kan Bombon, Camarines Sur. Ini nasa inutan parte kan **Bombon** na haros harani na sa barangay Carolina kan Syudad nin Naga.

## Toltolan
Flauta

An **flauta** (Ingles: *flute*) iyo sarong instrumento nin musika na kabali sa seksyon o pamilya nin mga woodwind. Bakong arog kan ibang mga woodwind na may reeds, ang flauta, kapareho man kan Piccolo pero kabanga an laba, napapatanog sa paagi nin paghayop nin duros sa labot kan mouthpiece dawa mayo nin reeds. Ang iba pang mga instrumento na nasa seksyon nin woodwinds ay Oboe, Clarinet, Saxophone, Bassoon, Contrabassoon, Bagpipes asin iba pa.

An apod sa musikerong nagtutugtog nin flauta ay *flutist* o *flautist* o *fluter*. An tataramon na *flutenist* na apod kan mga Ingles hanggang ika-18 nin senturya ay dae na ginagamit sa panahon na ini.
Bulod nin Kawa-kawa

An **Kawa-kawa Hill Natural Park** ay sarung tourist spot sa probinsiya ning Albay na maiiling sa California Village, Brgy. Tuburan,  Ligao City. Ini ay inapod na **kawa-kawa** dahil ang puro kang sadit na bulod na ini garo 'kawa' o dakulang kawali.
Bako sana ini sarung eco-tourism spot, kundi saro man na sikat na lugar para sa mga relihiyoso asin deboto ta digdi maiiling an 13 istasyon kang Krus. Sikat ining padumanan sa panahon kang Semana Santa. 

## Kahayahayan

Laen kang magayunun na 'view' kang siyudad kang Ligao asin kan mga  kataning na munisipalidad, saru sa mga atraksyon digdi ang mga pasilidad kang **Philippines Eagle Scout Advancement Camp**, *volleyball court*, asin pagsakay sa kabayo. Sa panahon kang anihan ning mga **dinorado**, pinya, asin iba pang produkto, an mga naga bisita, puwedeng  makabakal kaining mga bag-ong ani sa baratuhun na presyo.

## Istorya kang Pagpuon

An proyektong **Kawa kawa Natural Park** ay pinunan kang local na gobyerno kang Ligao sa pangengenot ni Congressman Fernando Gonzalez na nagmama igot na palakupun an sektor kang agrikultura asin pagmangno sa kapalibutan.

## '''Mga Ladawan'''

**An Bulod kan Kawa-Kawa**

**Estasyon kan Krus ni Kristo sa Bulod kan Kawa-Kawa**

**Mga iskultura pa-itaas sa bulod kan Kawa-Kawa**

## Toltolan
Kweba nin Hoyop-Hoyopan

An **Kweba nin Hoyop-Hoyopan** o **Hoyop-Hoyopan Cave** iyo an saro sa duwang kweba na pinakasikat na mahihiling sa Camalig, Albay. Igwa nin tolong agihan an kweba buda tulong eskalon asin mahihiling an kagayunan asin masasangab an preskong parus sa laog kan kweba na hali sa mga puno na ripon-ripon na makdudugangan sa likod kan kweba.

## Ginikanan na ngaran
Gikan sa taramon na "hoyop" na ang boot sabihon, oyopan. Igwa man ining interesanting korte nin mga stalagmites asin stalactites alagad kaipuhan mo nin matindiong imahinasyon tanganing ma-engganyo ka sa pagpasyar. 

## Historiya
An Nagadan na si Padre Cantius Kobak, OFM Franciscan padre asin arkilohista, sa saiyang kalkula, an edad kan kweba nasa 3000 B.C. sagkud 4000. Asin sabi sa historiya kan mga gugurangun kan mga panahon nin kastila ang Hoyop-Hoyopan iyo an naging kampo kan mga gerilya asin ospital buda ampunan.

## Toltolan
Pansit Bato

An **Pansit Bato** o **Pansit Bikol** iyo saro sa mga kakanon na pinaguurgulyo kan mga Bikolano. Napapalain sa iba ang pansit na ini nin huli ta sa Bikol mo sana ini mahihiling. Ini gikan asin orihinal na gibo sa banwaan kang Bato, Camarines Sur kan mga pamilyang Declaro.

Birilog asin saradit sana ang hibla kan orihinal na gibo kan pansit na ini. Ginisa an pirmi-pirming luto sa pansit na ini. Ini saro sa pinakamasiram na pansit nin huli ta dawa sibulyas, bawang, hibi asin tawyo sana an ugwa ka solb ka na. Sa presenteng panahon kadakol iba-ibang klase nin variation an mahihiling mo, ugwa nang flat noodles, may halo nin gulay na carrots, hinaluan nin kalunggay, asin iba pa.

## Paagi nin pag luto
:Mga Salak:

::1/2 kilo Pancit Bato dried noodles
::2 cups pork, boiled, cut into strips
::1 cup medium size shrimp, shelled
::1/2 head garlic, minced
::1 medium size onion, chopped
::1 small size carrot, sliced
::1 medium size red bell pepper, cut into strips
::1 cup sitsaro, snow peas, stringed
::1 cup green beans, sliced
::1 cup cabbage, shredded
::1/4 cup fish sauce
::1/4 cup soy sauce
::Knorr liquid seasoning
::black pepper
::cooking oil
::kalamansi

Sa sarong dakulang kawali, gisahon an sibulyas sagkud bawang. Kagan ini nin karneng orig dangan pasayan asin lutuon sa laog nin duwa hasta tulong minutos hasta sa matusta an karne. Kagan man ini nin tawyo, patis, asin kadiit na paminta dangan lutuon giraray sa laog nin duwa hasta tulong minutos. Kagan nin walo hasta sa sampulong tasa nin ginagaan na tubig hali sa orig asin tibulaka kan mga pasayan. Bayaan ining magkalaga-kaga sa laog nin tulo hasta limang minutos. Ikaag an Pancit Bato asin lutuon naman ini sa laog nin anom hasta sampulong minutos, kusang maglumoy an Pancit asin magsagum igdi an lasa kan mga ipigsabaw na tubig. Ikaag an mga gulay asin lutuon ini giraray sa laog nin tulo hasta limang minutos o hasta maluto sana an mga gulay. Timplalhan ini basado sa saimong panlasa. Kagan nin suwa kun kaipuhan.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Declaro's Pansit Bato 3.jpg|Declaro's Pansit Bato
Ladawan:"Pansit Bato".JPG|Mga hilaw na Pansit Bato
Ladawan:Pansit Bato.jpg|Sarong lutong Pansit Bato
Ladawan:Pancit Bato with Bopis.jpg|Pansit Bato na may kaibang kandinga


## Toltolan
Eurotel-NAGA

An **Eurotel-NAGA** sarong hotel namomogtak igdi sa Siyudad nin Naga na nagbukas pa sana kan bulan nin Oktobre, 2013. Ini nagrerenta sa edipisyo na pagsasadiri ni Peter Lee na natotogdok sa gilid nanggad kan salog nin Naga harani sa tulay kan Tabuco. Dati an sinabing edipisyo okupado kan Aristocrat Hotel alagad an pinaarkilahan sana man iyo  an mga pwesto sa ibaba saka sa ikaduwang eskalon asin dai man nangyaring nag'operar an Arisocrat Hotel sa lugar na ini. An Eurotel-NAGA saro sa siyam na mga sanga sa iba-ibang lugar kan Filipinas.

An mga sanga kaini iyo an:

## Araneta Center Cubao
General Araneta corner General Roxas St., Araneta Center Cubao, Quezon City
Tel. no.: (02) 911-2968 / 912-6735
Mobile No : 0922-834-4150
Email : eurotelaraneta@ymail.com

## Las Piñas
Alabang-Zapote Road, Barangay Almanza, Las Pinas
Tel. no.: (02) 806-7646 / 805-0095
Mobile No.: 09228226973 / 09158966859
Email : agarrieta@yahoo.com

## Pedro Gil
616 Pedro Gil. St. Ermita, Metro Manila
Tel. no. : (02) 523-5256 / 523-5164
Mobile No.: 09212553361
Email : eurotelpedrogil@yahoo.com.ph

## Makati
Chino Roces Ave. cor Arnaiz Ave
Tel. no. : (02) 844-8645 / 844-8603
Mobile No.: 09223614998 / 09173024928
Email : rabombita_eurotel@yahoo.com

## North Edsa
49 Bulacan St., Brgy. Bungad, Quezon City
Tel. no. : (02) 376-7096 to 99
Mobile No.: 09178527276
Email : allencvalerio@yahoo.com 

## Baguio
Albanao Ext. Brgy. Rizal Monumento, Baguio City
Tel. no. : (074) 444-3876 / (02)8611086
Mobile No.: 09333604832 / 09496949654
Email : eurotel_baguio@yahoo.com

## Angeles
#21 Don Juico Avenue, Barangay Malabanias Angeles City. (Across SM Clark)
Tel. no. : 02-8615755 / 045-4581020-22
Mobile No.: 09333871607
Email : eurotel_angeles@yahoo.com

## Boracay
Station 2 Boracay Island, Malay Aklan
Tel. no.:02-8615686 Manila Line / 036-288 2111 Kalibo Line
Mobile No.: 09217952170
Email: eurotelboracay@gmail.com/rhea_castillo2000@yahoo.com

## Mga panluwas na takod
* http://www.eurotel-hotel.com/EH/main/  Kinua 24-11-13
* http://www.nagacitydeck.com/2013/01/eurotel-naga.html Kinua 4-11-13

## Toltolan
Julio Agcaoili

Si **Julio Agcaoili**  saro sa nagtukaw na gobernador probinsyal kan Ilokos Norte kan panahon na an Filipinas kolonya pa kan Estados Unidos. Siya kaapil sa Partido Federal.

## Toltolan
Arturo Dancel

Si Arturo Dancel saro sa nagtukaw na gobernador probinsyal kan Rizal kan an Filipinas kolonya pa kan Estados Unidos. Siya kaapil sa Partido Federal.

## Toltolan:

...

The Historical Research Center

Book: Ang Katipunan by G. B. Francisco 2004

Book: Philippine Lands, Volume 2 (page 1,131) by the United States Congress House Committee on Insular Affairs, 1911

Report of the Philippine Commission to the United States Secretary of War (1899-1900) 

United States Congressional Serial Set, Volume 4951

G.R. No. 2134 dated April 17, 1905

The United States vs. Eusebio Cagayan and Feliciano Felino alias Baguio et al.

G.R. No. 13416 March 31, 1919 - BENIGNO S. AQUINO v. DIRECTOR OF LANDS - 039 Phil 850
Lee Harvey Oswald

Si **Lee Harvey Oswald** (Oktobre 19, 1939 - Nobyembre 24, 1963) iyo an kagggibo kan pag'asasinar kan Nobyembre 22, 1963 ki Presidente John F. Kennedy, an ika-35 presidente kan Estados Unidos,  susog sa imbestigasyon na kinondukta kan limang ahensya nin gobyerno duman sa Dallas, Texas.

Si Oswald dating U.S. Marine na nagrenunsya kan saiyang lealtad sa Estados Unidos asin hayag nagkampi sa Unyon Sobyet, kan Oktobre 1959. Duman sa Unyon Sobyet, siya nag'estar nin abot Hunyo 1962 alagad uminule' mansana sa Amerika. Enot kaidto, siya inaresto sa paggadan ki J.D. Tippit, sarong pulis na opisyal, 45 minuto sana pakabadil ki Presidente Kennedy. Dangan siya inakusaran sa pag'asasinar ki Kennedy alagad sa duwang kargo inatubang saiya, pareho niya pigpahimutikan.

Pakalihis duwang aldaw, kan siya kuta ihuhubo' hale sa kwartel kan pulis pasiring duman sa preso, si Oswald binadil asin nagadan kan sarong nightclub owner na si Jack Ruby sa tahaw kaiyan an mga pangyayari pigrerekord kan mga istasyon sa telebisyon asin dakul na tawo man ngane an  nagdadaralan.

Kan 1964, an Warren Commission pakatapos nin  halawig na pagimbestigar, naadalan na si Oswald solo sana sa paggibo kan krimen asin tolong beses nagpaputok. An enot na pagbadil niya nalahosan an kotse kun saen lunad si Kennedy, an sarong paputok tinamaan si Kennedy asin kasabay nahagop man an gobernador kan Texas na si John Connally, asin an ikatolo nalagarto si Kennedy sa payo.  An konklusyon kan imbestigasyon nagsubo mansana sa resulta kan imbestigasyon na ginibo kan  Federal Bureaun of Investigation, kan Secret Service asin kan Departamento nin Pulis nin Dallas.

Sinasabi na apesar kan dakul na ebidensya naguno sa forensic, ballistic asin testigong impormasyon na nag'aandoyog sa teoriyang "solong kagbadil", sa mga pabotong giniribo, mayoriya kan mga Amerikano nagtutubod na may kakomplot si Oswald sa paggibo kan krimen mala ta kun ano-ano na an 'conspiracy theories' nagburutwa katakod kan asasinasyon ki Kennedy. Kan taon 1979, sarong House Select committee an nagkondukta liwat nin imbestigasyon dapit sa pag'asasinar ki Kennedy asin  an konklusyon kaini na totoo mananggad na si Oswald an nakabadil ki Kennedy alagad susog sa mga tanog kan mga putok badil, may katabang daa si Oswald sa paggibo kan krimen.

## Mga panluwas na takod
* http://www.jfklibrary.org/JFK/JFK-in-History/November-22-1963-Death-of-the-President.aspx John F. Kennedy: Presidential Library and Museum /Kinua 26-11-13
* http://www.cnn.com/2013/11/22/us/kennedy-anniversary-events/ Pagromdom kan pagkagadan ni Kennedy/ Kinua 26-11-13

## Toltolan
Juan Cailles

Si **Juan Cailles** ((Nobyembre 10, 1871 - Hunyo 21, 1951) saro sa nagtukaw na gobernador probinsyal kan Laguna kan an Filipinas kolonya pa kan Estados Unidos. Siya kaapil sa Partido Federal.

Siya nagin sarong heneral sa Hokbo ni Aguinaldo asin naglaban sa Batalya nin Mabitac kontra sa mga mananakop na Amerikano. Sarong monumento an itinindog sa kapitolyo kan probinsya nin Laguna kan  Marso 9, 2013 sa pagromdom saiya.

## Toltolan
Jang Sung-taek

Si **Jang Sung-taek** (inaapod man siyang, Jang Song-thaek o Chang Sung-taek; 2 Pebrero 1946 – 12 Desyembre 2013) sarong nangengenot na pigura sa gobyerno kan Norte Korea. Siya napangagom ki Kim Kyong-hui, tiyaon ni Kim Jong-un, an lider supremo  kan Norte Korea.

Siya nasilotan nin kagadanan sa sarong bista kan korte militar nin huli sa korupsyon, pagsusutil, pagdrudruga asin pagpakana' na bungkalon an presenteng gobyerno asin mangagaw nin poder. Inapod ni Kim Jong-un an saiyang tiyoon na si Sung-taek na sarong "pasaluib" asin "mas terible pa sa sarong dayo". Si Jang Sung-taek dati iyo an hinihiling na ika-duwang pinakapoderosong opisyal sa gobyerno sunod sana sa lider supremo.

## Mga panluwas na takod

* Pabisto ki Jang-sung-thaek Kinua 13-12-13

## Toltolan
Mikhail Khodorkovsky

Si **Mikhail Borisovich Khodorkovsky** (Ruso: Михаи́л Бори́сович Ходорко́вский, IPA: [mʲɪxɐˈil xədɐˈrkofskʲɪj]; namundag 26 Hunyo 1963) sarong Rusong negosyante, oligarkiya, pilantropo, autor asin bantogan na personalidad sa Rusya. Siya napreso haros nin sampolong taon kan gobyerno nin Rusya sa kargong nagdaya sa pagbayad nin tamang buhis asin sa mga tikas na paagi nin pagnenegosyo pero ngane an dakul nagtutubod pig'ipit siya asin  ipinakulong ni Vladimir Putin huli sa pulitika ta pig'andoyogan niya an mga partido pulitikal na oposisyon. Pinaluwas siya sa preso sa sarong indulto ni Putin apat na taon mas amay sa termino dapat na makalibre na siya sa kulongan. Siya pigtawan indulto kan Desyembre 20, 2013 alagad diretso siya pinasiring sa Alemanya asin  dai tinugutan na mag'estar sa laog kan Rusya.

Namundag sa Moscow, siya nagyaman na husto asin  nagin bilyonaryo huli sa asayti asin ginamit niya an kumpanya niyang Yukos sa pagpalakop nin mga programa sa pagpa'orog kan demokrasya asin  pagpapusog kan mga namamanwaan sa saindang pagpangataman kan saindang mga deritso sa tahaw nin diktaduryang paagi na palakaw kan gobyernong ruso. An saiyang mga hiro hiniling ni Putin na sarong taktika sa pagpalakbang niyang papel sa pulitika asin posibleng kaagaw niya sa poder ngapit.
## Gallery

Mikhail Khodorkovsky 2013-12-22 3.jpg|right|thumb|250px|Si Mikhail Khodorkovsky (2013)
Mikhail Khodorkovsky in Kyiv.jpg|thumb|Mikhail Khodorkovsky sa Kyiv
Vladimir Putin 20 December 2002-1.jpg|thumb|Si Khodorkovsky kaulay an presidente nin Rusya, Vladimir Putin, kan 20 Desyembre 2002


## Toltolan
Elaine Kay Moll

Si **Elaine Kay Tancio Moll** (Nabua, Camarines Sur) sarong Pilipinang beauty queen na pinalista sa Binibining Pilipinas 2012 asin pinutongan nin titulong *Miss Supranational Philippines* 2012 kabaing an deretsos na darahon an ngaran kan Filipinas sa Miss Supranational 2012 sa Polonya kun sain siya nanggana nin ika-3ng sumunod-na-lugar.

## Toltolan
Girok (programa)

An **Girok** sarong programa na sarong banggi nin mga rawitdawit na erotika kan Kabulig Bikol. An programa sa sarong pamanggi igwa nin katuyohan na  makalikom nin pondo para sa kawsa kan reorganisadong organisasyon. Ginibo ini kan Oktobre 27, 2012 sa Señor Avelino’s sa Abenidang Bagumbayan, Syudad nin Naga.

## Toltolan
Saligsig Sine

An **Saligsig Sine** sarong pagkalap nin halipot na pelikula na sarasadiri o independyente tanganing matawan nin dalan na maipahiling ini asin mapahalagahan kan dakulang bilang nin paradalan sa ginibong painot na pasali kan pelikulang *Posporo*. An gawad itinao kan Apolonio B. Sto. Tomas Foundation Inc. ki Marianito Dio Jr. para sa halipot na pelikulang *Sarong Aldaw* na saiyang isinurat asin idineriher. 

Katuyohan kan gawad na mapabutwa an mga nakataragong obra asin mamidbidan an mga parasurat kaini na kadaklan yaon sa gilid kan sosyodad. Siring man, an aktibidad, katuyohan na makakataong dalan tanganing maidokumento an marahayrahay na mga iskrip partikular sa halipot na dula pampelikula asin maipahiling sa dakol na paradalan an marahayrahay na halipot na pelikulang Bikolnon na igwa kita.

## Toltolan
Solis

An **Solis** o **kolis** (Pisonia alba Spanoghe; Ingles, lettuce tree) sarong tinanom na nagkakahoy. Ini namimidbid na gayo sa saiyang mga dahon na nagkokolor maraborab na giyaw nagsasaralak sa mapu'saw na berde. An mga dahon kaini, kun naggurang na may lakbang na naabot 6 na pulgada asin 12 pulgada man an laba, matitipanas an mga poro. Masanga asin malamuti an kahawakan kaini,  aboton an langkaw na anom na metro kun gurang na an pangangahoy. Ini  natural na nagturubo sa Indonesya, Malaysia, Thailand, Bietnam, Tsina, Australia. Ini kinukultibar man sa Indya asin sa Sri Lanka.

An mga ogbos dahon kaini ginugulay, an haralakbang pinapatos sa inon-on, biniberdura sa sinabawan na karne o sira.

An mismong tinanom nasirbeng gayong pananom na ornamental sa mga natad huli kan magayon na porma asin tindog niya asin huli sa mga dahon na garo pirming ogbos an hitsura asin nakakaganyat na kolor na berdeng giyaw. 

## Medisinal

May pagtubod na ini maray ilahid sa gatok kan elephantoid. An dahon na ginaga' pwede kakanon sa pagpaginhawa sa kulog arthritis, o reuma asin  nasirbeng pampurga , pagpaina duros sa tulak. Sa pagbulong tradisyonal sa Indya nauusar ining kontra sa diabetes, panlaban sa mga gatok-gatok, sa pagbulong man kan algesia, ulcer, dysentery o tuka halas.

## Toltolan
Lapis

An **lapis** (hale sa, Es.lapiz) sarong pangguhit o pangkurit, parati gibo sa pigmento o tugma na nababalodbod sa tahaw nin kahang patilaba, parati gibo sa kahoy na pinorma,  na an pakasadit kaini kaya sanang pugolan kan kamot. An kaha nasusulotan iyo ngane dai mabari an balodbod asin dai ma'omalitan an kamot sa pagsurat.

An lapis naguhit paagi nin pagkarit na an resulta igwang gira kan si pigmento nawawalat sa ginuguhitan, na ini pwedeng papel o anopaman na bagay. Iba man ini nanggad sa pluma ta an pluma nakopsit luwayluway nin likdong tinta na nadigta sa sinusuratan na papel asin medyo kaipohan halaton mag'alang an gira.

## Toltolan
Ubas

An **ubas** (En., grapes, genus, Vitis) sarong tinanom na nagbabalagon asin nakamang o namomoropot sa pakamangan. An bunga kaini kinakakan na presko asin ginagamit na gayo sa paggigibo nin arak, santan, inomon pampapresko, pasas, suka asin asayti pinuga sa saiyang mga pisog. An mga bunga namomorangot na gayo sa mga takogong kaini.

## Agi-agi

An  pagpatubo kan ubas kan mga soanoy pang panahon nagpoon. Pigtatanom na ini kan nakaagi nang anom abot walong taon na ribo sa Haraning Subangan (Near East). An pinaka'amay na rekord sa arkeolohiya na nagpapahiling kan paggibong arak sa ubas natongod sa walong ribong taon pabalik asin ini nangyari sa Georgia. 

Alagad an mga esplorador haleng Espanya, dinara an ubas sa  Amerika tolong taon na gatos nang nakaagi.
## Mga panluwas na takod

* http://www.webmd.com/diet/features/8-healthy-facts-about-grapes Kinua 11-01-14
* http://www.sciencedaily.com/releases/2009/04/090422175340.htm Kinua 11-01-14
* http://www.naturalnews.com/grapes.html Kinua 11-01-14
## Toltolan
Baligang

An **balì'gang** o **igot** (Syzgium curranii) sarong klaseng tinanom na nagkakahoy, nalangkaw mga siyam na metro o sobra pa. An bunga kaini porongot, birilogbilogon, mga 20 mm an diametro, asin nagkokolor mairom na pula, minsan lila, hanggan itom kun tirom na, tanda na hirinog na. An hinog kaini mahamis-hamis na masarosakrot asin mahamyo. Apod pa man kaini igdi sa Kabikolan, malu'gang o amhi'.

Ini kinakakan na dai na linuluto asin an iba ginugògô ini sa asin ngane magtaong kagat sa namit. An tagok man kaini ginigibong arak asin harani an saiyang namit asin kolor sa red wine na gibo hale sa ubas. Nagagamit pa man an prutas kaini sa paggibong atsara, ensalada, inomon na pampapresko o santan. Kapamilya kan balìgang an aratilis, asin bugnay. An bali'gang namumurak asin nabunga sa bulan nin Marso, Abril, Mayo, Hunyo asin Hulyo, panahon na tig-init.

An tinanom na ini tal na tubo sa Filipinas, orog na igdi sa ronang Bicol. Sa ibang rona inaapod man ining lipote, bahag  o igot.

## Galeriya


Baligang patamboon(1).jpg|Mga patamboon na bali'gang
Burak nin bali'gang na tinanom.jpg|Burak nin baligang
Baligang bunga(1).jpg|Hilaw na bunga
Baligang2.jpg|Tirom nang mga bunga
Mga_pungot_na_kabungahan_nin_bali'gang.jpg|Litik nang mga bunga nin bali'gang


## Mga panluwas na takod

* http://www.marketmanila.com/archives/lipote-igot-bahag Kinua 6-01-14

## Toltolan