Mga taga Maranao

An **mga Maranao** (   , Jawi :       ), na pigbabaybay man na **Meranaw**, **Maranaw**, asin **Mëranaw**, sarong mayormenteng Muslim na Filipino asin Austronesyo na etnikong grupo na tubong rehiyon sa palibot kan Danaw nin Lanao sa isla nin Mindanao . Midbid sinda sa saindang mga gibo sa arte, paghabol, kahoy, plastik asin metal na mga gibo asin epikong literatura, an Darangen . Sinda etniko asin kultural na harani sa mga tawong Iranun asin mga tawong Maguindanao, an gabos na tolong grupo pigtutukoy na nagtataram nin mga tataramon na Danao asin nagtatao nin pangaran sa isla nin Mindanao . Nakakagrupo sinda sa ibang mga tawong Moro nin huli sa saindang parehong relihiyon.

## Etimolohiya
An pangaran na "Maranao" (na pigbabaybay man na "Mëranaw", o "Maranaw") boot sabihon "mga tawo kan danaw" ( *lanaw* o *ranaw*, archaic *danaw*, boot sabihon "danaw" sa tataramon na Maranao ). Ini sa pagsambit sa Danaw nin Lanao, an nangingibabaw na heograpikong tampok kan ginikanan na dagang tinubuan kan mga tawong Maranao. 

Pigtutubodan na "Iranaoan" an orihinal na endonym kan ginikanan na Maranao.   An grupong ini kan huri nagsuhay, na nagresulta sa modernong Maguindanaon asin sa mga tawong Iranun (na an mga pangaran pwede man itradusir na "mga tawo kan danaw"),  mantang an ginikanan na Iranaoan na nag'erok sa Danaw nin Lanao nagin midbid bilang mga Maranao. An tolong etnikong grupong ini magkapareho pa man giraray sa lambang saro, magkapareho an kultura asin nagtataram nin mga tataramon na kabali sa pamilya nin mga tataramon na Danao .  

## Mga Estadong Konpederado kan Lanao

An mga Maranao iyo an pinakahuri sa mga Muslim kan Subangan na Filipinas na nag-agi nin Islamisasyon, sa pangenot sa irarom kan impluwensya kan mga misyonerong Arabo-Malay arog ni Sharif Kabungsuwan asin iba pang gikan sa Borneo .

Arog kan kataraid na mga Moro asin mga Lumad, sa panahon kan nominal na pagsakop kan Filipinas kan mga Kastila, asin kan huri kan mga Amerikano asin kan mga Hapon, an mga Maranao igwa nin mga lider kan tribu na inaapod *na datu* . Kan ika-16 na siglo, sa pag-abot kan Islam, sinda nagin mga kahadean na may mga sultan huli sa impluwensya kan mga misyonerong Muslim.

## Kultura

An kulturang Maranao pwedeng midbidon sa:

* Danaw nin Lanao
* Sarimanok ( *Papanoka a Məra* o *[[Salampati|Marapatik]]* )
* Torogan, Maranao royal houses, kun saen an ginamit na arkitektura iyo an pinaka-aesthetic sa Filipinas
* An Darangən, sarong epikong UNESCO Intangible cultural heritage
* Kirim, pre-Hispanic na surat-kamot na nakabasar sa mga letrang Arabe na may 19 na konsonante asin 7 na bokales
* Singkil, sarong sayaw na Pilipinas base sa sarong eksena gikan sa *Darangən* 
* Mga inukit na kahoy asin metal na Okir
* Kapmorod asin Kakhalilang kaiba an Sambolayang asin Pasandalan a Morog asin Marigay para sa Kazipa sa Manggis
* Kaplagod (mga kabayo sa karera)
* Tabo, sarong tambol na ginagamit sa mga moske tanganing apodon an mga parasamba sa pamibi 

An kulturang Maranao nakasentro sa palibot kan Danaw Lanao, an pinakadakulang danaw sa Mindanao, asin ikaduwang pinakadakula asin pinakahararom na danaw sa Filipinas. An Lanao tema kan manlaen-laen na osipon asin osipon. Ini nagsusuporta sa sarong mayor na pangisdaan, asin nagpapaandar sa planta nin hidroelektriko na nakabugtak digdi; an sistema kan Agus River nagpoprodusir nin 70% kan kuryente na ginagamit kan mga tawo sa Mindanao. An sarong magayon na tanawon kan danaw itinatao kan Siyudad nin Marawi, an kabisera kan probinsya.

### Biswal na arte

Ladawan:Mindanao_Bangsamoro_Islamic_Art_-_24556180573.jpg|alt=| Pag-ukit sa kahoy kan Sarimanok na may mga motibong *okir*
Ladawan:Food_jar_(gadur),_Mindanao,_Maranao,_brass_with_silver_inlay,_Honolulu_Academy_of_Arts.JPG|alt=| Garo nin *Gadur* na may inlay na pirak
An Sarimanok, Papanok a  Məra  o *[[Salampati|"Marapatik"]]* sarong alamat na gamgam kan mga Maranao na sarong ubiquitous na simbolo kan saindang arte. Ilinaladawan ini bilang sarong Hoodhud ( Arabiko ) na may makolor na mga pakpak asin may barahibo na ikog, na may kapot na sira sa saiyang tuka o mga kuko. An payo kan Sarimanok garo payo kan sarong Hoopoe (Balalatoc sa maranaw) asin abundang dekorasyon nin mga motibong balumbon, dahon asin spiral ( *[[okir]]* ). Simbolo ini nin marahay na kapaladan.  

An mga Maranao naggibo man nin sadiring adaptasyon kan epikong *[[Ramayana]]*, an *[[Maharadia Lawana]]* . Igwa man sindang tradisyonal na bayle, an Singkil, na nakabase sa saro pang lokal na adaptasyon kan Ramayana, an *Darangən* .

#### Arkitektura
An tradisyonal na arkitekturang Maranao, arog kan ibang lugar sa Pilipinas asin sa pankagabsan na Maritime Sur-subangan na Asya, nagsusunod sa Austronesian na balangkas nin mga estrukturang kahoy sa mga tambak, na nababanga sa tolong tier na may kinaaraman sa klase sosyal: *torogan* kan mga hade, *mala a walay* kan mas hababang noble, asin an komun *na ley* na kaagid kan *bahay kubo* .

### Musika asin mga arte sa pagganap

An musikang maranao kulintang sarong klase nin musikang gong . An Sarunaay manunumpungan man sa mga grupong Muslim asin bakong Muslim kan Sur na Filipinas. An Kobbing sarong instrumentong Maranao asin an Biyula saro pang popular na Instrumento. An Biyula sarong instrumentong de kwerdas. Kan 2005, an Darangen Epic kan mga Maranao kan Lake Lanao napili kan UNESCO bilang Obra Maestra kan Oral asin Intangible Heritage of Humanity .

### Luto
An lutong Maranao mas maanghang kumpara sa kadaklan na rehiyon sa ibang lugar sa Pilipinas, sarong ugale na kadaklan na parte kan Mindanao. An mga tradisyonal na pigkukultibar na rekado, na lokal na midbid bilang *palapa* ( Bontang, katutubong produkto kan Gandamatu ) sarong komun na rekado .  Ini gibo sa linagang *sakurab* scallion bulbs, luya, asin sili sa lana nin niyog . 

An mga putahe magkakabit sa mga importanteng ritwal kultural sa gabos na aspeto kan kulturang Maranao: poon sa pagkamundag sagkod sa kagadanan. 

### Sosyedad na estruktura
Sa tradisyon, an sosyedad kan Maranao nababanga sa duwang strata. Na iyo *an mapiyatao* (puro) asin *kasilidan* (halong dugo). *an kasilidan* orog pang nababanga sa mga kategorya na iyo an minasunod; *sarowang* (bakong Maranao), *balbal* (hayop), *dagamot* (Sorcerer/Sorceress) asin *bisaya* (Oripon). An *mga mapiyatao* mga katutubo na may deretso na magsakat sa mga trono sa paagi nin purong linya nin dugo kan hade. Sa ibong na lado, an *mga kasilidan* mga katutubo na pigdududahan na may mixed bloodline. Alagad, huli sa mga pagbabagong dara kan panahon, an mga sosyal na strata na ini nagpopoon nang magluya huli sa nag-oorog na kamugtakan sa ekonomiya kan kadaklan na pamilyang Maranao.

### Ekonomiya
An mga Maranao sa kasaysayan naggigibo nin sira asin pag-oma, nagkukultibar nin mga pananom arog kan basang paroy, mais, asin kamote. An mga lokal na gibo arog kan mga tela asin mga inukit sa kahoy popular asin ipinapabakal sa bilog na nasyon. 

## Demograpiko

An mga Maranao igwang bilang na 1,800,000 kan 2020, na nagrerepresentar nin 1.65% kan populasyon.  Kasabay kan mga Iranun asin Maguindanao, an mga Maranao saro sa tolong, magkapareho, mga katutubong grupo na tubo sa Mindanao. An mga grupong ini igwa nin mga gene, linggwistiko asin kultural na relasyon sa mga grupong bakong Muslim na Lumad arog kan Tiruray o Subanon . An mga hade kan Maranao igwa nin manlaen-laen na pag'infusion nin mga ginikanan na Arabo, Indian, Malay, asin Intsik

## Lenggwahe
An Maranao sarong tataramon na Austronesyo na pigtataram kan mga Maranao sa probinsya nin Lanao del Norte asin Lanao del Sur .  Huli sa pagdakol kan mga migranteng Cebuano pasiring sa Mindanao, dakul na mga Maranao an tatao man magtaram nin Cebuano. Pigtataram man an Tagalog kan mga Maranao, na ika-duwa sa katutubong tataramon kaini, kasabay kan Ingles, asin Arabiko huli kan importansya kaini sa Islam asin kulturang Maranao.

## Mga Pambihirang Maranao

* Si Abdullah Maute, sarong jihadist asin kagmukna kan grupong Maute asin sarong tugang na lalaki ni Omar Maute .
* Si Omar Maute, sarong jihadist asin kagmukna kan grupong Maute asin sarong tugang na lalaki ni Abdullah Maute .
* Si Saidamen Pangarungan, sarong abogado, negosyante, asin dating pamayo kan COMELEC asin National Commission on Muslim Filipinos .
* Si Japar Dimaampao sarong presenteng Associate Justice kan Korte Suprema kan Filipinas
* Si Mamintal AJ Tamano sarong Filipinong estadista asin dating Senador kan Filipinas.
* Si Adel Tamano sarong Filipinong edukador, abogado asin dating pulitiko.
* Si Domocao Alonto sarong dating Filipinong pulitiko asin senador kan Filipinas. Kan 1988, siya tinawan kan prestihiyosong King Faisal Prize para sa Serbisyo sa Islam.
* Si Mamintal M. Adiong Sr. sarong halawig na panahon na politikong Filipino, na nagsirbe bilang Gobernador kan Lanao del Sur poon 2001 sagkod sa saiyang kagadanan kan 2004.
* Si Mamintal Alonto Adiong Jr. an presenteng gobernador kan Probinsya kan Lanao del Sur.
* Si Abul Khayr Alonto sarong Pilipino na negosyante asin abogado asin dating Moro na parapakilaban para sa katalingkasan. Sarong beses siya nagin pamayo kan Moro National Liberation Front .
* Si Dimasangcay Pundato sarong dating lider rebolusyonaryong Moro asin presenteng undersecretary kan Office of the Presidential Adviser on the Peace Process. Nagsirbe siya bilang Sekretaryo kan ngonyan mayo nang Office on Muslim affairs (NCMF) sa laog nin 2 sunod-sunod na administrasyon.
* Si Samira Gutoc-Tomawis sarong Pilipino na lider sibiko, peryodista, tagapagtaguyod kan mga deretso kan kapalibutan asin mga kababaihan, asin lehislador[1] na nagsirbe bilang miyembro kan Rehiyonal Lehislatibong Asamblea kan Autonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao asin miyembro kan Bangsamoro Transition Commission na iyo an pinagtao nin trabaho na mag-draft kan Basic Law Bangsamoro.

## Hilingon man

* tataramon na Maranao
* Mga taga Iranun
* Lanao del Sur
* Danaw nin Lanao
* Mga Estadong Konpederado kan Lanao
* Sultanado kan Maguindanao
* Mga etnikong grupo sa Pilipinas
* Mga tawong Moro
** Mga taga Iranun
** Mga taga Maguindanao
* Lumad

## Mga Reperensya

## Mga panluwas na sumpay

* Maranao
* Ranao, Ranao (Lake) terms for Lanao del Sur