Bagyong Agnes (1984)

Si Typhoon Agnes, na midbid sa Pilipinas na Typhoon Undang, iyo an ultimong buwawi na nakaapekto sa Pilipinas durante kan panahon nin 1984 Pacific typhoon season. Sarong lugar na purisaw an kamugtakan nin panahon an nagtalubo harani sa equator asin *Caroline Islands* kan Oktubre 28. Kasunod nin pag - oswag sa organisasyon, an buwawi inapod na sarong tropikong bagyo kan Oktubre 31. Pagkatapos na sumagkod sa amihanan - solnopan, si Agnes nagin solnopan - solnopan kan sunod na aldaw, sarong dalan na papagdadanayon kan palakaw sa bilog na buhay kaiyan. Si Agnes nagin sarong bagyo kan Nobyembre 2, asin kan Nobyembre 4, nagkaigwa nin pinakamakosog. Dangan an bagyo buminagsak sa S''amar'' *Island*, na kabtang kan Pilipinas, sa kosog na iyan. Luminuya an bagyo sa kadagaan alagad pinakosog giraray sa South China Sea; Si Agnes nagkaigwa nin ikaduwang pinakamakosog kan Nobyembre 6. Kan sunod na aldaw, nagbalyo si Typhoon Agnes sa baybayon kan Vietnam mantang nasa tipoon pa. An bagyo marikas na nagruro sa daga asin nawara kan Nobyembre 8 sa Thailand. 

An Bagyong Agnes iyo an pinal na serye nin tropikong mga buwawi na nakaapektar sa Pilipinas kan panahon na idto, pakalihis kan *June*, *Ike*, asin *Warren*. Si Agnes nagdara nin lakop na danyos sa nagkapirang probinsya sa ibong kan sentral na kabtang kan grupo nin mga isla. Sa probinsya nin Iloilo, 230 katawo an nagadan asin apat pang iba an naerido. Sa bilog na probinsya, 21 harong an naragba, na nagbunga nin 1,326 na tawong daing harong. An distroso sa probinsya uminabot sa dae mababa sa $5 milyon. Mga 20% kan pananom na paroy an naraot sa Iloilo. Sa probinsya nin Capiz, 265 katawo an nagadan asin an danyos sa propiedad $25 milyones (1984 USD). Labing 80% kan mga harong sa Roxas, na yaon sa Capiz, an naraot asin 100 katawo an nagadan. Sa bilog na Isla nin Panay, apat na gatos na kuatro sientos na kapaladan an irineport, kisuerra walo katawo an naerido, limang tulay an linaglag, asin pinabagsak an treinta eskuwelahan na may tolong polo may buhay. An total na 4,014 harong linaglag; Bilang resulta, labing 24,000 katawo an nagadanan nin harong. Sa ibong kan Pilipinas, 895 katawo an nagadan huli ki Agnes, na 272 katawo an nakalistang nawawara asin 2,526 na iba pa an nalugadan. An total na 491,968 katawo an inukit sa 27 probinsia. Labing 200,000 na harong an naraot kan 163,056 na iba pang erokan an naraot. An bangkay sa nasyon may total na $90.7 milyones, na $19.1 milyones hale sa mga pananom asin $56.9 milyones hale sa pagtugpa kan publiko. 

Sa Vietnam, naapektaran na marhay kan bagyo an pag - ani nin bagas asin kultura sa tiglipot. An Probinsia nin Nam &nh nagdusa sa pinakamasakit na pangyayari, kun saen 134 katawo an nagadan asin 289 an naerido. Duman, 400 na eskuelahan asin 230 na nars an pinalayas. Sa bilog na nasyon, naraot kan bagyo an 271,000 na ektarya (669,655 ektarya) nin oma.

## Kasaysayan Pan-meteorolohiya
Si Typhoon Agnes naggikan sa napapasuway na lugar nin pangongombertir na harani sa ekwador kan Oktubre 28. Ipinarisa kan paglaladawan sa mga satelayt an sarong posibleng hababang lugar harani sa 149ː E. Kan Mierkoles kan Oktubre 30, an kaibang Joint Typhoon Ward Center (JTWC) nagpoon na sumongko sa sistemang iyan, na an Japan Meteorological Agency (JMA) pinakokosog an palakaw sa sarong tropikal na depresyon sa aldaw man sanang iyan. Sa paghinanapos kan Oktubre 31, an mas makosog na aktibidad nag - orog na marhay sa tutob sagkod sa organisasyon mantang an kariribokan pasiring sa amihanan - solnopan. Amay kan sunod na aldaw, an JTWC nagpaluwas nin Tropical Cyclone Formation Alert. Dai nahaloy pakatapos kaiyan, siniyasat nin sarong Hurricane Hunter Aircraft an sistema asin nakanompong nin mga doros na 95 kilometros an lakbang (60 mph); An doros na ini mas halangkaw nanggad kisa sa kosog kan Dvorak technique. Sa 06:00 UTC kan Nobyembre 1, an JTWC nagtao kan enot na patanid sa sistemang iyan, na uminabot sa sarong tropikong bagyo asin nginaranan na Agnes. Kinaklasipikar man kan JMA si Agnes bilang sarong tropikong bagyo sa panahon na ini. 

Minsan ngani kan primero si Agnes nagpadagos na magbaklay paamihanan, sa pag - agi sa Caroline Islands, kan banggi nin Nobyembre 1, si Agnes nagbiyahe paamihanan tanganing mamatean an mga epekto nin pairarom na palabang pangangabayo na naalad sa amihanan, na nagin kawsa kan bagyo sa solnopan na ikatolong solnopan. Sa ibong kan estruktura kaiyan sa asymmetric, an JTWC klinasipikar na si Agnes sarong bagyo, odto kan Nobyembre 2. An bagyo marikas na nagkosog kan Nobyembre 3, na an JMA nag - aabante pasiring sa makosogon na bagyo sa tropiko kan 00:00 UTC, asin sa sarong bagyo pakalihis nin anom na oras. Mientras tanto, ilinangkaw kan JTWC an kosog sagkod sa 185 kilometros na/h (115 milyaph), na nagpataas sa  ikatolong kategorya sa pinakaakusog na bagyo sa United States-base sa Saffir-Simpson Hurricane Wind Scale (SSHWS) ). Minsan siring, kan hapon na iyan, an bagyo nagpoon na makaya an kosog. Sa bilog na panahon na ini, sinubaybayan man kan Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) an bagyo asin iinasignar iyan sa lokal na ngaran na Ugang. Pakatapos na makagibo nin sarong sadit na 10 kilometros an lakbang na mata, sa 18: 00 UTC kan Nobyembre 4, dinagdagan kan JTWC an doros pasiring sa 225 kilometros na/h (140 mf), na kapantay kan Categoritoryo 4 an intensiyon sa SSHWWS, an pinakahalangkaw na kosog kaiyan. Kadungan kaiyan, kinarkulo kan JMA an pinakahalangkaw na bilang kan 195 kilometros na/h (120 mop) asin an pinakahababang kaolangan na impluwensia nin 925 milya (27.3 sa Hhg). 

Dai nahaloy pakaabot sa pinakamakosog na kosog, an bagyo nagpadagos sa solnopan na parte nin solnopan asin guminibo nin paghugpa sa da na 10 kilometros sa timog nin Borongan sa Isla kan Samar. An interaksyon kan daga nagbunga nin nagrururo na tendensia mantang iyan minabalyo sa arkipelago; Minsan siring, huli sa grabeng pag - abante kaiyan, an JTWC nagbareta na si Agnes saro pang bagyo kan iyan lumuwas sa Dagat nin Timog Tsina, minsan ngani kinarkulo iyan kan JMA na luminuya sagkod sa makosog na bagyo sa tropiko sa daga. Sa ibabaw nin tubig, si Agnes nag - agrangay liwat, na an JMA inaapod giraray iyan na bagyo kan aga nin Nobyembre 6. Pagtaodtaod kan aldaw na idto, kinarkulo kan ahensia an bagyo na an sekondaryong peak kaiyan may pinakahalangkaw na kabilangan na 135 kilometros/h (85 mph). Mientras tanto, kinarkulo kan JTWC na an bagyo nakabawi nin doros kan 185 kilometros sa amihanan nin Qui Nhʹn sa Vietnam, sarong tensidad na an bagyo magdadanay sagkod na bumagsak an bagyo. An pagluya nin rapi nangyari sa bilog na daga, asin sa 00: 00 UTC kan Nobyembre 8, an JTWC nagpondo na sa pagsunod ki Agnes mantang iyan nagpasiring sa Thailand. Pakalihis nin 30 oras, nagsunod an JMA. 

## Epekto

### Pilipinas
Philippine Airlines an gabos na paglayag hale sa Manila durante kan pagbiahe kan bagyo, alagad kan Nobyembre 5, an gabos na biahe nin eroplano nagpadagos apuera kan mga taga Tacloban, kun saen an aeropuerto nagsustenir nin grabeng danyos. Sa probinsia nin Iloilo, an nagkapirang salog naglipwas sa saindang mga pangpang, na nagresulta sa 1.8 metros (6 ft) hararom na tubig sa mga tinampo. An total na dos sientos katawo nagadan, kabale an tolo sa mga pagkalamos, na may apat pang nalugadan..Duman, 21 harong an linaglag mantang 1,326 katawo an nakalista na mayo nin harong. Kisuerra $5 milyones. Sa ibong na baybayon, 32 na parasira an kinatatakotan na gadan. Mga 20% kan pananom sa baga an linaglag, na may pinakagrabeng epekto sa salog nin Jaro. Sa harani, sa banwaan nin Pililar, 38 katawo an nagadan. Sa kataed na probinsia nin Aklan, 24 buhay an nawara.

An kadaklan sa Roxas, na 100,000, nasa irarom kan tubig huli sa bagyo. Labing 80% kan mga harong duman an naraot, 4050% harong an linaglag, asin 100 katawo an nagadan. Sa bilog na probinsia nin Capiz, 265 katawo an nagadan asin dakol na banwaan an nasa irarom nin tubig. Sa probinsiang iyan asin Illoilo, an danyos uminabot sa $40 milyones, na may danyos sa propiedad sa Capiz na may kantidad na $25 milyones. Sa bilog na Isla nin Panay, 448 nagadan an irineport asin kisuerra walo katawo an naerido. Sa bilog na Island, naraot kan bagyo an limang tulay asin treintang eskuwelahan. Ginaba man kaiyan an dinosenang baroto nin paninira, asin ginaba an mga kahoy. Duman, 4,014 harong an linaglag, na nagresulta sa labing 24,000 na indibiduwal na nawaran kan saindang harong. Sa iba pang lugar, 41 katawo an nagadan sa Leyte Island asin Samar Island. Sa naenot, duwang barko an nakabihag na nagbunga nin duwang pagkalamos asin pagsadiri na nakadanyar sa total na $40 milyones. Sa probinsia nin Antique, an mga autoridad nagreport nin limang kagadanan. Sa probinsia nin Roma, limang biktima an nangyari. Sa Cebu Island, anom katawo an nagadan. Sa palibot kan isla, 38 aki an nagadan sa sarong baroto pakatapos na iyan malunod, minsan ngani an mga nasa barko naglalangoy pasiring sa ligtas na lugar.

Sa bilog na nasyon, 895 katawo an nagadan, na 272 katawo an nagreport na mayo asin 2,526 na iba pa an nakolgan. An desiotsong baroto na paninira nagkakara sa gilid nin baybayon. Basado sa mga report hale sa Pilipinas Welfare Ministry, 491,968 katawo an inukit sa 27 probinsia, na an kadaklan sa sainda mayo nin harong. Gabos - gabos, 2014 harong an linaglag, na nagresulta sa haros 600,000 katawo na nawaran nin harong. Apuera kaini, 163,056 na harong an naraot. Kinakalkulo an Damna sa $90.7 milyones, na may $19.1 milyones hali sa mga pananom, $56.9 milyones hali sa ekstrastruktura kan publiko, asin $14.8 milyones hali sa pribadong infracructure. Si Agnes nagtanda kan pangultimong nagkapirang tropikal na buwawi tanganing tumama sa nasyon kan panahon na idto, pakalihis nin Hunyo, Ike, asin Warren. An United Press International nagkomento na idto an kaenot - enote sa buhay na memorya na an Pilipinas nalantopan nin tolong kapahapahamak na bagyo.

### Vietnam
Kan si Typhoon Agnes bumagsak nin daga sa Vietnam tolong aldaw pakatapos na tumagbang iyan sa Pilipinas, an bagyo buminaba sa makosogon na oran na nagcausa nin baha, na nakaapektar na gayo sa pag - ani nin musik asin pananom sa tiglipot. An Probinsia nin Nam &nh iyo an pinakagrabeng epekto kan bagyo, 134 katawo an nagadan asin 289 iba pa an nalugadan. Mga 400 na eskuelahan asin 230 na nars an ginaba. Haros 200,000 na ektarya (494,210 ektarya) nin bagas an binaha.200,000. Sarong total na 6,315 hanggan (15,605 ektarya) nin mais an naraot mantang 8,652 ektarya (21,380 ektarya) nin mahamis na patatas an binaha. Sa kabilogan, naraot kan bagyo an 271,000 na hanggan (669,655 ektarya) nin oma. Labing 600,000 katawo an direktang naapektaran ni Agnes.

## Resulta

### Pilipinas
Si Presidente Ferdinand Marcos nagpahayag nin emerhensia para sa mga probinsia nin Capiz, Iloilo, Aklan, Antique, Leyte, asin sirangan na Samar. An lugar na ini sakop man an mga siudad nin Roxas asin Tacloban. An Ministri nin Salud sa Pilipinas nagtao nin tabang sa 170,000 na pamilya. Tolos - tolos na sinugo kan Gobyerno kan Pilipinas an sarong eroplanong C-130 na may darang ayuda sa apektadong mga lugar, kaiba an 40,000 na kilo (18,000 kilos asin medisina ki Roxas, na duman rinibong residente an nawaran nin pagkakan. Duman, limang helikopter an isinugo tanganing isalbar an mga biktima, na an dakol sa sainda nagtukad sa mga atop tanganing maligtas. An Pilipinas na si Navy nagpadara nin "naglalataw na ospital" tanganing bolongon an mga taga baryo sa hararayong lugar sa baybayon. An Pilipinas Air Force nagtao nin 163 na toneladang kakanon para sa 30,000 katawo, medisina asin gubing.

Apuera sa nasyonal na tabang, an manlaenlaen na nasyon asin deretso nin tawo may koneksion sa mga organisasyon nagtatao nin manlaenlaen na klase nin tabang. An Estados Unidos nagtao nin $25,000 sa kuarta saka nin dagdag na $40,000 tanganing makatabang sa pagrekonstruksion kan eskuelahan asin $540,000 sa pagtabang sa mga harong na itinogdok liwat. Norway nagdonar nin haros $80,000.%. An United Nations Development Programme nagtao nin $30,000. Union na Programa sa Development Programa AN UNICEF nagtao nin $50,000 na kantidad nin medisina. An Catholic Relief Services nagdonar nin $65,000, na ginagamit sa istaran, kakanon, asin medisina. AN KATAPUSAN nagkontribwir man nin $12,300 tanganing hirahayon an sarong tangke nin tubig asin mga eskuelahan.

### Vietnam
Uminoyon an gobyernong Vietnamese na magtao nin 20,000 na toneladas (18,145 tonelada nin paroy, minsan ngani naghagad nin tabang sa ibang nasyon tanganing makatao nin dagdag na 30,800 na tonelada (27,940 tonelada) nin paroy.20,000 na tonelada (18,145.0.). An Australia sana nagdagdag nin 905 toneladang maluto.1,000 na haralipot na tonelada (905.). An Estados Unidos uminoyon na magtao nin $150,000 na kantidad nin mga banhi, $45,000 na kantidad nin peste, asin $25,000 sa droga. An Bulgaria nagtao nin $33,5000 kantidad nin mga tela, bolong, asin kakanon. An Franco-Bietiam Association nagkontribwir nin labing $5,000 sa kuarta. Dugang pa, an Liga kan Red Cross Societes nagtao nin 200 na halipot na tonelada nin gatas asin $12,360 sa mga kontribusyon na kuarta. An Oxfam nagtao nin haros $57,000 na kuarta. An Red Cross na Polaco nakadugang nin mga $2,200 na kantidad nin medisina. An Rusong Red Cross Society nagkontribwir nin $275,862 na kantidad nin mga paninda. An propesyon na Yugoslavia Red Cross nagtao nin labing $23,000 na kuarta. An Suecong Red Cross nagtao nin labing $5,000 sa kuarta.

Sa laog kan sistema nin Naciones Unidas, an Programa sa Programa kan Naciones Unidas nagtao nin $30,000 sa kuwarta. An World Food Programme nagtao nin 10,000 na haralipot na tonelada (9,070 tonelada) nin gramatika, kantidad na $4.6 milyones.00. An World Health Organization nagtao nin tolong emerhensiang kits sa salud asin 30,000 na boluntaryo sa laog nin tolong peryodo.

## Hilingon pa lalo
 

* Iba pang tropikal na buwawi na an ngaran Agnes
* Kapareho kan huring kabtang kan Pilipinas sa Pilipinas:
** Typhoon Irma (1981)
** Si Typhoon Mike

## Mga Tala

## Mga toltolan