Trinidad Rizal

Si **Trinidad Rizal Mercado y Alonso Realonda** (Hunyo 6, 1868 - Mayo 9, 1951), komun na midbid bilang **Trinidad Rizal**, sarong Filipinang peministang lider asin kagmukna kan pinakaenot na feministang organisasyon kan Filipinas, an *Asociación Femenista Filipina* . Siya an ikasampulong tugang kan nasyonal na bayani, doktor asin parasurat, si Dr. José Rizal .

## Buhay asin trabaho

Si Trinidad namundag sa Calamba, La Laguna (sa presenteng Laguna), kan Hunyo 6, 1868. Siya an ikasampulong aki ni Francisco Rizal Mercado asin Teodora Alonso Realonda .

Si Trinidad nagtabang sa pagmukna kan pinakaenot na Masonic lodge para sa mga kababaihan sa Pilipinas.  Miyembro man siya kan Walana, sarong Filipinong sosyedad nin pagmamason, na pigbilog sa Manila kan Hulyo 18, 1893, na dayupot na kaalyado kan mga templong masoniko kan mga ilustrados . 

Kan 1905, an Trinidad nagmukna kan pinakaenot na Filipinang feministang organisasyon, an *Asociación Feminista Filipina* (AFF), kaiba si Concepción Felix, Librada Avelino, María Paz Guanzon, asin Luisa de Silyar, kaiba an iba pa.  Apwera sa pag-engganyar sa mga kababaihan na magpartisipar sa pulitika asin serbisyo publiko, an organisasyon nagtulod kan salud kan mga kababaihan. An Trinidad nagpartisipar sa sarong subproyekto kan AFF, Gota de Leche (inaapod man na *La Protección de la Infancia* ), na nakasentro sa pagpapauswag kan salud kan reproduktibo asin kan ina, omboy, asin aki. 

Arog kan saiyang tugang na babae, si Josefa Rizal, si Trinidad dai nanggad nag-agom.  Nagadan siya sa Manila kan Mayo 9, 1951. Siya ilinubong sa North Cemetery ( *Cemeterio del Norte* ) kan Manila kan Mayo 11, 1951. An saiyang mga tada kan huri kinalot, kaiba an mga bangkay ni tugang na babae na si Narcisa, asin ibinalyo sa santuaryo ni General Paciano Rizal sa Los Baños, Laguna .

## Relasyon ki José Rizal
Sa sarong surat hale sa Alemania, na may petsang Marso 11, 1886, an saiyang tugang na lalaki, si José, nagreklamo na dai sia nakadangog. Padagos niyang pig-omaw an intelihenteng pagiging simple kan mga babaeng Aleman asin pig-agyat si Trinidad na seryosohon an saiyang pag-adal mantang siya hoben pa, na nagmumundo na an Trinidad "dominado kan katamaran." An surat, na isinurat pirang bulan bago an saiyang ika-18 na kumpleanyo, nagbuyagyag na dai pa nahihiling ni José an saiyang tugang na babae poon pa kan siya hoben pa. 

Si Trinidad asin an saiyang mga tugang na babae naghagad nin impormasyon manongod sa pagkontrol sa pangangaki, pagpasuso, asin pagbawas nin kolog durante kan pangangaki sa tugang na lalaki, si José, mantang sia nag-aadal sa Europa tanganing magin doktor.  

Dinalaw ni Trinidad si José kan aldaw bago sia gadanon, kaiba an saindang ina, si Teodora Alonso, asin an mga tugang na babae na si Lucía, Josefa, María, asin Narcisa, tanganing magpaaram asin kuanon an saiyang mga rogaring. Nagkapirang makasaysayan na istorya an nagsasabi na itinao ni José an saiyang kalan (an iba inaapod ining lampara) ki Trinidad, na sinasabi saiya na may importanteng bagay na yaon sa laog.  An osipon nagsasabi na an importanteng bagay na ini iyo an huring rawitdawit kan saiyang tugang na lalaki, " Mi último adiós " / "An sakuyang huring pamamaaram."  Maray an pagtago niya kan papel kaya kinaipuhan kan saiyang mga tugang na babae na gamiton an saindang mga hairpit tanganing buksan ini. 

Bago siya nagadan, si José nagsurat ki Trinidad tanganing ipahayag an saiyang kamawotan na an pamilya Rizal trataron an saiyang common-law na agom, si Josephine Bracken, nin maboot huli sa saiyang debosyon saiya.  Kasunod kan saiyang paggadan, inibanan ni Trinidad si Josephine asin an tugang na lalaki, si Paciano, pasiring sa Cavite kun saen namidbid ninda an rebolusyonaryong lider na si Andrés Bonifacio asin ipinasa saiya an sarong kopya kan pinal na rawitdawit ni José. 

An gobyerno kan Estados Unidos nagpaaram sa gobyerno kan Filipinas, kan taon 1908, na sarong Amerikanong kolektor an kagsadiri kan orihinal na manuskrito kan rawitdawit, na naghale sa Filipinas kaiba si Josephine Bracken, kan taon 1897. Gusto ninda ngonyan na ipabakal ini sa gobyerno kan Pilipinas sa kantidad na $500. Si Trinidad iyo an nagberipika kan manuskrito bilang orihinal bago ini binakal asin ibinugtak sa Philippine National Library . 

## Toltolan