Okir

An **Okir**, na binibiaba man na **okil** o **ukkil**, iyo an termino para sa mga rectilinear asin curvilinear na mga disenyo na nakabase sa tinanom asin mga folk motifs na parati makukua sa mga Moro asin mga tawong Lumad kan Habagatan na Filipinas, siring man sa parte kan Sabah. Ini partikularmenteng asosyado sa mga gibo nin arte kan mga tribong Maranao asin Sama (Badjao), dawa ngani ini makukua man sa mas dikit na paagi sa Maguindanao, Iranun, Tausug, Yakan, asin mga grupong Lumad. An mga elemento nin disenyo nagkakaiba-iba sa mga etnikong grupong ini, na an pinakadakulang pagdalisay makukua sa mga Maranao.

## Uusipon

An pinaghalian kan *okir* iyo an pre-Islamiko. Nagtutubod sinda na ini gikan sa may amay na *okil* o *okil-okil* na may mga tradisyon nin dekorasyon na pag-ukit kan mga tawong Sama (Badjao), na parati halangkaw an indibidwal asin tanos. An mga Sama mga ekspertong paraukit, asin naggibo sinda nin magarbong mga dekorasyon sa mga bagay na animistiko sa ritwal, mga marka nin lulubngan (sa kahoy asin gapo), asin sa saindang mga barotong harong. An mga prekursor na pormang ini kan mga disenyo nin *okir* makukua pa man giraray sa mga tradisyon nin arte kan mga Maranao sa mga rehiyon na *basak* (baba) kan Danaw nin Lanao, asin sinda magkakalain na gayo sa mga huring nagbobolos na disenyo nin *okir*.

An mga tanos na disenyo kan mga Sama inadaptar asin pinadalisay kan mga Maranao tanganing dekorasyonan an *[[torogan]]* na mga harong kan namamayong klase nin *[[maginoo|dato]]*. An pinaka-prominenteng parte kan *torogan* iyo an *panolong*, an mga inukit na biga sa salog na modelo kan mga proa kan barotong *[[awang (baroto)|awang]]*. An mga ini nakaluwas sa atubangan kan harong asin may estilo nin mga detalyadong disenyo nin *okir*, na parati iyo an sarong *[[bakunawa|naga]]* (sarong halas sa dagat o dragon). An mga ini katuyohan na palayason an maraot na mga espiritu. An mga *Okir* itinampok man sa sentral na biga kan harong, an *tinai a walai* ("bituka kan harong"), na igwa nin ritwal na kahulugan.

Bakong arog kan mga dekorasyon na tradisyon nin pag-ukit kan mga Sama, an *panolong* kan *torogan* nagin simbolo nin kapangyarihan asin estado. Bilang siring, sinda orog na nagin mas asin mas detalyado, na nagpapatalubo kan mga nagbobolos na karakteristiko na igwa ini ngunyan. Dakula an impluwensya kaini sa ibang pormang arte nin Maranao huli sa asosasyon kaini sa ranggo asin prestihiyo, nagin ginagamit sa mga tela, mga instrumento musikal, betel quid na mga lalagan, mga iskultura, mga armas, mga inlay na plata, asin iba pa. An mga disenyo na ini iyo an nagin panusugan para sa inapod na *okir*. 

Hale sa Maranao, ini naglakop sa mga haraning rehiyon sa paagi kan mga migrasyon kan mga tawong Iranun (an mga gikan kan mga negosyante asin mga tinapok na angkan kan Maranao). An mga elemento kan *okir* inadaptar kan mga kataraid na Maguindanao, Lumad, Yakan, asin mga tawong Tausug kan Mindanao asin kan arkipelago nin Sulu; nakaimpluwensya pa ngani sa mga tradisyon nin pag-ukit kan mga Sama sa huri. Alagad, limitado an paglaog kaini sa mga Tausug na gikan sa mga Bisaya na may gabat na Islamisado, an dominanteng grupong etniko kan Sulu. Pighihiling ninda an siring na mga inukit bilang "pagan". An *Okir* sa mga Tausug parati limitado sa mga mga kaputan asin mga kaluban kan mga armas.

## Hilingon man
*T'nalak

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* 
* Tugaya, Lanao del Sur Arts website