Analitikong tataramon

An **analitikong tataramon** sarong klase nin natural na tataramon na bihirang marhay na naggagamit nin affixes alagad kun sain an serye nin mga tataramon na gamot/poon may kaibang mga preposisyon, postposisyon, mga partikulo, asin mga modifier. Ini kontra sa mga sintetikong tataramon, na nag-sintesis nin kadakol na konsepto sa sarong tataramon, na regular na naggagamit nin mga affix.

An mga papel sa sintaktiko itinatao sa mga taga sa panginot sa paagi nin pagkasunod-sunod kan mga taga. Halimbawa, paagi sa pagbago kan indibiduwal na mga tataramon sa fraseng Latin na "*fēl-is pisc-em cēpit*" ("nadakop kan ikos an sira") sa "*fēl-em pisc-is cēpit*" ("nadakop kan sira an ikos"), an sira nanisubheto, mantang an ikos naniobheto. An pagbabagong ini dai mangyayari sa sarong tataramon na analitikal na dai binabago an pagkasunod-sunod kan mga taga. Sa parati, an mga tataramon na analitikal igwa nin hababang rasyon nin morpema-kada-taga, orog na sa mga pagbabago nin tono sa morpema.

Mayo nin natural na tataramon, alagad, na purong analitikal o purong sintetiko.

## Panlikod na impormasyon
An terminong *analitiko* komun na ginagamit sa sarong relatibo imbes na sarong absolutong kabootan. An pinakaprominente asin lakop na ginagamit na analitikal sa tataramon na Indo-Europeo iyo an Modernong Ingles, na nawaran nin kadaklan kan morpolohiya nin pagbabago nin tono na minana kaini gikan sa Proto-Indo-Europeo, Proto-Alemaniko asin Daan na Ingles sa laog nin mga siglo asin dai nakakua nin ano man na bagong pagbabago nin tono na morpemo sa mga kabootan kan panahon, na mas nagpapahiling kaini analitikal kisa sa kadaklan na ibang mga tataramon na Indo-Europeo.

Halimbawa, an Proto-Indo-Europeo igwa nin mas komplikadong gramatikal na konhugasyon, gramatikal na mga kasarian, duwahan na numero asin mga pagbabago nin tono para sa walo o siyam na mga kaso sa mga pangngaran, panangli, panmidbid, pamilang, partisipyo, postposisyon asin determinante kaini. An Panusugan na Ingles nawaran nin haros gabos kaini (apwera sa tolong pigbago na kaso para sa mga panangli) kaiba an mga kasarian asin duwang numero asin pinasimple an konhugasyon kaini.

An Latin, Aleman, Griyego, asin Ruso asin mayoriya kan mga tataramon na Eslabo, na nabibisto sa talingkas na pagkasunod-sunod kan mga taga, iyo an mga sintetikong tataramon. An mga pangngaran sa Ruso nagbabago para sa dai mababa sa anom na kaso, na kadaklan kaini gikan sa mga kaso na Proto-Indo-Europeo, na an mga punksyon pigpapalis-taga kan Ingles sa paagi nin paggamit nin ibang mga estratehiya arog kan mga preposisyon, pataram na tingog, pagkasunod-sunod kan mga taga, asin possessive ''''.

An Modernong Hebreo mas analitikal kisa Klasikal na Hebreo na kadaklan may mga pangngaran. An Klasikal na Hebreo nagsasarig na gayo sa pagbabago nin tono na morpolohiya tanganing ipaabot an mga relasyon sa gramatika, mantang sa Modernong Hebreo, nagkaigwa nin dakulang pagbawas sa paggamit kan pagbabago nin tono na morpolohiya.

## Tataramon na nagsusuway
An sarong katakod na konsepto iyo an pagsusuway kan mga tataramon, na iyo idtong mga may hababang rasyon nin morpema-kada-taga (na pigkokonsiderar man an derivational morphemes). An mga tataramon na purong nagbubulag sa kahulugan iyo an analitikal asin kulang nin mga morpema na may pagbabago nin tono. Alagad, an kabaligtaran bako man talagang totoo, asin an sarong tataramon pwedeng magkaigwa nin mga morpemang derivasyonal alagad kulang sa mga morpemang nagbabago nin tono. Halimbawa, an Intsik na Mandarin igwa nin kadakol na tambaltaga, na nagtatao kaini nin katamtaman na halangkaw na rasyon nin mga morpema kada taga, alagad nin huli ta ini haros mayo nin mga affix na pampabago nin tono tanganing maipaabot an mga relasyon sa gramatika; ini sarong analitikong marhay na tataramon.

An Ingles bakong lubos na analitikal sa mga pangaran kaini, huli ta naggagamit ini nin mga infleksyon para sa bilang (halimbawa, *"one day, three days; one boy, four boys"* "[sarong aldaw, tolong aldaw; sarong aking lalaki, apat na aking lalaki]") asin pagsasadiri ( "The boy's ball" vis-à-vis "The boy has a ball" [*"An bola kan aking lalaki" vis-à-vis "An aking lalaki igwa nin bola"*]). An Intsik na Mandarin, sa kabaliktaran, mayo nin mga pagbabago nin tono o inpleksyon sa mga pangngaran kaini: Hingulayi an   'sarong aldaw',   'tolong [mga] aldaw' (literal na 'tolong aldaw');   'sarong [aking] lalaki' (lit. 'sarong [entidad kan] aking lalaki'),   'apat na [mga] lalaki' (lit. 'apat na [entidad kan] aking lalaki'). Alagad, an Ingles pigkokonsiderar na maluya an pagkakabago nin tono, asin mas analitikal kisa sa kadaklan na iba pang mga tataramon na Indo-Europeo.

An Persiano sarong sintetikong tataramon, bakong analitikal na tataramon. Igwa ining nagkapirang tampok nin agglutination, na naggagamit nin mga prefix asin suffix na nakadukot sa mga poon kan mga panhiro asin pangngaran, kaya ginigibo ining sarong sintetikong tataramon imbes na sarong analitikal. Ini man sarong tataramon na SOV (subheto, obheto, dangan berbo), kaya igwa nin pamayo-panapos na estruktura nin prase. Halimbawa Persyano: *Kuchiktarinhayeshunra barnemigardundam* na an boot sabihon sa Ingles *<nowiki/>'<nowiki/>*I wouldn’t return the smallest ones of them (Dai ko ibabalik an pinakasadit sainda)*<nowiki/>*' *(*literal na 'Small+diminutive+comparative+superlative+plural+possessive+object_marker re+not+ing+turn+to+did+I')

## Lista kan mga tataramon na analitiko

An mga sintetikong tataramon na nakakasabat nin magabat na impluwensya, o nanikreole, parati nagigin mas analitikal, mantang an mga komplikadong panusugan nin sintesis nababaak. Kaya, kadaklan sa mga tataramon na ini iyo an mga arog kan Ingles o Mandarin na nagin sarong mahalagang pinaghalo nin labi sa sarong tataramon (sa Ingles, kabali digdi an Daan na Ingles, Pranses na Norman, Latin, asin Daan na Norse), o mga bagong tataramon na gibo sa mga nainot, arog kan Kreoleng Haiti.

*Mga tataramon na Indo-Europeo
** Mga tataramon na Alemaniko
*** Afrikaans
***Olandes (parsyal)
*** Danes
*** Ingles (kadaklan)
*** Kreoleng Haiti
*** Norwego
*** Suweko
** Lain pa
*** Bulgaryo (parsyal)
*** Pranses (parsyal)
*** Kalto
* Mga tataramon na Austronesyo
** Cham
** Hawaiian
** Māori
* Mga tataramon na Sino-Tibetano
** Burmes
** Mga tataramon na Sinitiko
***Klasikal na Intsik
****Kantones
****Mandarin
* Mga tataramon na Austroasyatiko
** Biyetnames 
** Khmer
* Mga tataramon na Kra-Dai
** Thai
** Lao 
* Mga tataramon na Hmong-Mien
** Hmong
* Maybrat
* Mixtec
* Sango
* Yoruba

## Hilingon man
*Katabang na panhiro
*Libreng morpema
*Nagsusuway kan tataramon
*Tataramon na mayong pagmamarka
*Sintetikong tataramon
*Tipolohiya nin tataramon

## Mga toltolan