Ent

An mga **Ents** mga may pagmati na mga linalang sa pantasyang kinaban ni JRR Tolkien kan Middle-earth na kaagid na gayo kan mga kahoy ; an saindang lider iyo si Treebeard kan kagubatan nin Fangorn. An saindang pangaran kinua sa sarong tataramon na Lumang Ingles para sa " higante ".

An mga Ent minalataw sa *The Lord of the Rings* bilang mga suanoy na pastor kan kagubatan asin mga kaalyado kan mga talingkas na banwaan kan Middle-earth durante kan Gera kan Singsing . An Ent na pinakaprominente sa libro iyo an Treebeard, na inaapod na pinakagurang na linalang sa Middle-earth. Kan panahon na idto, mayo pang mga hoben na Ents (Entings) ta nawara an mga Entwives (babaeng Ents). An mga Ent iyo an **mga Huorn**, na ilinaladawan ni Treebeard bilang sarong transisyonal na porma nin mga kahoy na nagigin buhay o, sa kabaliktaran, bilang mga Ent na nagdadakula na mas "garo kahoy" sa lawig nin panahon.                                                                                                                                                                                                                                         

Sinabi ni Tolkien na nadisganar siya sa pag-asikaso ni Shakespeare sa pag-abot kan "Great Birnam Wood to High Dunsinane hill"; gusto niya nin sarong kamugtakan na an mga kahoy talagang makikipaglaban. Nahiling ini kan mga komentarista bilang pag-otob kan kamawotan, ta habo niya an danyos na ginigibo sa kabukidan kan Inglaterra kan siya buhay pa. Nahiling kan mga iskolar an saiyang osipon kan mga Ents bilang sarong mito, kadaklan na dai ini pig-aanalisar. Si Corey Olsen pig-interpretar an kanta kan mga Ents asin kan mga Entwives bilang sarong mito na nagpapatanid kan mga peligro nin daing pakiaram na pag-isolate kan sadiri sa naturalesa, mantang an kanta kan mga Ents na "In the willow-meads of Tasarinan" sarong panambitan.

Inspirado ni Tolkien asin kaagid na mga tradisyon, an mga animated o anthropomorphic na mga linalang sa kahoy minalataw sa manlaen-laen na media asin mga obra nin pantasya.

## Panlaog na kasaysayan
An Treebeard, na inaapod ni Gandalf na pinakagurang na nabubuhay na Ent asin an pinakagurang na nabubuhay na bagay na naglalakaw sa Middle-earth,  ilinaladawan na mga  halangkaw, "Garo tawo, haros garo Troll ", asin nakasulot nin sarong bagay na tibaad ubak nin kahoy, na may pitong muro, sarong mahibog, "haros sanga" na balbas asin hararom na nakakalaog na mga mata.  An mga ent magkakalaen na gayo sa personal na mga ugali (langkaw, gabat, kolor, dawa an bilang kan mga moro), na medyo nakakaagid sa mga partikular na klase nin kahoy na saindang inaataman. An Quickbeam, halimbawa, nagbabantay sa mga kahoy na rowan asin igwa nin pagkakaagid sa mga rowan: halangkaw asin payat, makinis an kublit, may mapula-pula na ngabil asin abohon-berdeng buhok. An ibang mga Ent, arog kan Treebeard, arog kan 
 

An mga ent medyo garo kahoy, na may pambihirang matagas na kublit; marikas nindang maubos an gapo, alagad madaling mabiktima nin kalayo asin mga hampak nin palakop. Sinda mapasensiya asin maingat, na may halawig na pagmati sa oras; pigkonsiderar ninda na "madali" an tolong aldaw na pag-orolay. 

An mga ent halangkaw asin makusog na marhay, na kayang maggisi nin gapo asin gapo kun "napukaw". Ilinaladawan sinda ni Tolkien na nag-iitsa nin darakulang tabla nin gapo, asin naggigisi kan mga lanob kan Isengard "na garo tinapay-crust".  An Treebeard nag-orgulyo kan saindang kusog ki Merry asin Pippin ; sinabi niya na an mga Ent mas makapangyarihan kisa sa mga Troll, na ginibo ni Morgoth kan Enot na Panahon sa pag-olog-olog sa mga Ent, siring na an mga Orc iyo an mga Elf . 

### Enot na Panahon
Si Tolkien haros mayo nin isinurat manungod sa amay na kasaysayan kan mga Ent. Pagkatapos na an mga Enano pinaturog ni Eru tanganing halaton an pag-abot kan mga Elf, an Vala Aulë nagsabi sa saiyang agom na si Yavanna, "an namomoot sa gabos na bagay na nagtutubo sa daga,"  kan mga Enano. Nagsimbag siya, "Mag-aadal sinda sa daga, asin an mga bagay na nagtatalubo asin nabubuhay sa daga dai ninda tatawan nin atensyon. Dakul na kahoy an makakamate kan kagat kan saindang bakal na mayong pagkaherak."  Nagduman siya ki Manwë asin nag-apelar saiya na protehiran an mga kahoy, asin narealisar ninda na an mga Ent, parte man kan Awit nin Paglalang . Dangan pinatanidan ni Yavanna si Aulë, "Ngonyan mag-ingat an saimong mga aki! Huli ta magkakaigwa nin sarong kapangyarihan na maglalakaw sa mga kagubatan na an kaanggotan saindang pukawon sa saindang peligro." An mga Ents inaapod na "mga Pastor kan mga Kahoy".  Sa huri, kan si Beren asin an sarong pwersa nin mga Berdeng Elf nag-abala sa pwersa kan mga Enano na nagbabalik hale sa sako ni Doriath, an mga Enano nadaog asin nagkawararak sa kakahuyan, kun saen an mga Pastor kan mga Kahoy nagsisiguro na mayo nin makadulag.  An mga Ents dai tataong magtaram sagkod na dai sinda tinukduan kan mga Elf. Sinabi ni Treebeard na an mga Elf "nagpaomay sato sa kalokohan", na inaapod iyan na sarong dakulang regalo na dai malilingawan.  Kan panahon na idto, an kadaklan kan Eriador may kakahuyan; Sinabi ni Elrond na "an sarong squirrel pwedeng magduman sa sarong kahoy pasiring sa saro pang kahoy gikan sa kun ano an ngonyan Shire pasiring sa Dunland sa sulnupan kan Isengard."  

### Mga Entwives
An mga Entwive nagpoon na magrayo sa mga Ent huli ta gusto nindang magtanom asin kontrolon an mga bagay, mantang an mga Ent mas gusto an mga kagubatan asin gustong pabayaan an mga bagay na mag-agi sa saindang natural na dalagan. An mga Entwive nagbalyo sa nagin Brown Lands sa ibong kan Great River Anduin, dawa ngani an mga lalaking Ent nagbibisita pa man giraray sainda. An mga Entwives nakipag-ulay sa mga Lalaki asin tinukduan sinda kan arte nin agrikultura. An mga hardin kan mga Entwive rinaot ni Sauron, asin an mga Entwive nawara. Inawit kan mga Elf na sarong aldaw an mga Ents asin Entwives makakahanap sa lambang saro. An Treebeard talagang nakiulay sa mga Hobbit na magpadara nin bareta saiya kun sinda igwa nin bareta manungod sa mga Entwives. 

Si Tolkien naggamit nin halawig na panahon sa pag-isip kan kapaladan kan mga Entwive, na nagsasabi sa *Letters* #144: "Sa hiling ko an mga Entwive nawara na para sa karahayan, na nadestroso kaiba an saindang mga hardin sa Gera kan Huring Alyansa...an iba tibaad nagdulag pasiring sa sirangan, o nagin oripon pa ngani..." 

Pagkatapos na koronahan na hade si Aragorn, nanuga siya ki Treebeard na an mga Ents puwedeng mag-uswag giraray asin maglakop sa mga bagong kadagaan na mayo na an banta kan Mordor, asin ibalik an saindang paghanap sa mga Entwives. Si Treebeard nagmondo na an mga kagubatan pwedeng maglakop alagad an mga Ent dai, asin siya naghula na an nagkapirang natatadang Ent magdadanay sa kagubatan kan Fangorn asin mag-iina o magigin "treeish". 

### An Huring Martsa kan mga Ents
An mga Ent, na anggot ki Saruman sa pagputol kan saindang mga kahoy, nag-apod nin sarong Entmoot.  Nagdesisyon sindang magmartsa sa kuta ni Saruman sa Isengard - 'an huring pagmartsa kan mga Ents'. Pinangenotan ni Treebeard asin kaiba an mga hobbit na si Meriadoc Brandybuck asin Peregrin Took, an mga Ents igwa nin bilang na mga 50, kaiba an sarong hukbo nin mga Huorn.  Rinaot ninda an Isengard, na ginaba an lanob sa palibot kaini:  "Kun an Dakulang Dagat nag-itaas sa kaanggotan asin nahulog sa mga bulod na may bagyo, dai na kuta ini nakagibo nin mas dakulang kapahamakan".  Si Saruman nakulong sa torre kan Orthanc . 

## Analisar

### Etimolohiya

An tataramon na "Ent" gikan sa Lumang Ingles ** o *eoten*, na boot sabihon "higante". Hiniram ni Tolkien an tataramon sa sarong frase sa mga rawitdawit na Anglo-Saxon *na The Ruin* asin *Maxims II*, *oþanc enta geweorc* ("tusong gibo nin mga higante"),  na naglaladawan kan mga kagabaan kan Roma .  

Sa Sindarin, saro sa mga naimbento ni Tolkien na mga tataramon na Elvish, an tataramon para sa Ent iyo an *Onod* (plural *na Enyd* ). An tataramon na Sindarin *na Onodrim* nangangahulugan na an mga Ents bilang sarong rasa. 

### Pagpauswag sa Shakespeare
 Si Tolkien nagsurat na siya "nagmamawot na mag-isip nin sarong kamugtakan kun saen an mga kahoy tibaad talagang magmartsa pasiring sa gera", bakong arog kan "maluyang" pagtratar kan istorya sa *[[Macbeth]]* ni Shakespeare . An Birnam Wood nag-abot sa Dunsinane, sa porma nin mga sanga na dara kan mga suldados, siring sa ilinadawan ni Shakespeare.Sinabi ni Tolkien sa sarong surat na ginibo niya an mga Ents bilang simbag sa saiyang "mapait na pagkadisganar asin pagkadisganar gikan sa mga aldaw nin pag-eskwela sa maluyang paggamit na ginibo sa *Macbeth* ni Shakespeare kan pag-abot kan 'Great Birnam Wood to high Dunsinane hill': Nagmamawot akong mag-isip nin sarong kamugtakan kun saen an mga kahoy tibaad talagang magmartsa pasiring sa gera".  An mga Ent nagseguro nin kapangganahan sa Laban sa Helm's Deep sa paagi nin pag-ataman nin sarong kagurangan nin anggot, garo kahoy na mga Huorn duman, tanganing raoton an hukbo ni Saruman nin mga Orc . 

### Iba pang mga pinagkukuanan

Si Nick Groom nagsuherir nin iba pang posibleng mga pinagkukuanan, apwera ki Shakespeare. An Ebanghelyo ni Marcos igwa nin pagtaram nin sarong lalaki na naomayan sa pagkabuta "Nahihiling ko an mga tawo na garo mga kahoy, na naglalakaw." (Marcos 8:24) An istorya ni Algernon Blackwood kan 1912 na "An Tawo na Namomotan kan mga Kahoy" nagsusuherir na "an mga kahoy kaidto naghihiro nin mga bagay, mga organismo nin hayop nin sarong klase, na haloy nang nagtitindog na nagkakakan, nagtuturog, nagtuturog, o sarong bagay na yaon sa parehong lugar na yaon sa sainda nawaran nin kapangyarihan na makadulag", na sabi ni Groom garo baga an pagkasaysay ni Treebeard manongod sa mga Ents na "natuturog asin 'tree-ish'". Narisa man niya an mga drowing ni Arthur Rackham na may "mga barahibo, biribid, antropomorpikong mga kahoy na minalataw bilang mga gubing nin mga Elf asin iba pang mga supernatural na linalang", mantang an 1932 *Silly Symphony* episode kan Disney *na Flowers and Trees* nagtatampok nin mga kahoy na naglalakaw.

### Pag-otob kan kamawotan asin pag-ataman sa kapalibutan
Naobserbaran kan mga komentarista na an pagmartsa kan mga Ents pasiring sa gera laban sa mga pararaot nin kahoy nagrerepresentar nin sarong pag-otob kan kamawotan sa parte ni Tolkien, na nahahadit siring na siya sa nagdadakol na danyos sa kabukidan kan Inglaterra kan ika-20 siglo. [ 4 ]  Sa saindang librong *Ents, Elves, and Eriador: The Environmental Vision of JRR Tolkien*, nahihiling ni Matthew T. Dickerson asin Jonathan Evans si Treebeard bilang nagbobokal nin sarong mahalagang parte kan etika sa kapalibutan ni Tolkien, an pangangaipo na preserbaron asin atamanon an lambang klase nin layas na lugar, orog na an mga kagubatan. Si Corey Olsen alagad pigtutuya an paggamit ni Dickerson asin Evans kan mga Ents bilang "mga simbolo sana". 

## Mga Pag-adaptar

### Sa ibang media
Sa mga pelikula ni Peter Jackson na *The Lord of the Rings: The Two Towers* (2002) asin *The Lord of the Rings: The Return of the King* (2003), an Treebeard sarong kombinasyon nin sarong dakulang animatronic na modelo asin sarong CGI construct; siya pigboses ni John Rhys-Davies, na iyo man an nagtutugtog ki Gimli .  An The Fall of Troy igwa nin sarong kanta na may titulong "The Last March of the Ents" sa saindang self-titled debut album na pinaluwas kan 2003.  An permiso itinao para sa sarong estatuwa ni Treebeard ni Tim Tolkien, harani sa dating harong kan saiyang tiyo sa tuhod na si JRR Tolkien sa Moseley, Birmingham .  

An serye sa TV *na An Kagurangnan kan mga Singsing: An mga Singsing nin Kapangyarihan*, na nakabugtak sa Ikaduwang Panahon, nagtatampok nin mga Ents.  Duwa sa mga Ents na nagluwas sa episode kan ikaduwang season na " Eldest " iyo si Snaggleroot asin Winterbloom (na pigboses ni Jim Broadbent asin Olivia Williams  ).

### Sa popular na kultura

An mga Ents nagluwas sa pinakaenot na edisyon kan roleplaying game *na Dungeons &amp;amp; Dragons* sa 1974 white box set, kun saen sinda ilinadawan bilang mga linalang na garo kahoy na kayang magboot sa mga kahoy, asin legal sa naturalesa.  Kan 1975, an Elan Merchandising, na iyo an kagsadiri kan lisensya sa kawat sa estate ni Tolkien, nagpaluwas nin sarong cease-and-desist order manungod sa paggamit kan tataramon na "ent", kaya an mga linalang *kan Dungeons & Dragons* pigngaranan na "treants".   *An Heroes of Might and Magic V* kabali si Treants bilang parte kan alyansa kan mga Elven; alagad, huli sa mga isyu sa pagbalga sa deretso sa pagkopya, an saindang itsura binago  sa pag-ultanan kan beta phase asin kan retail version, na naggigibo sainda na quadrupedal . 

## Toltolan