open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Magsaysay, Lanao del Norte

An **Magsaysay** sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Lanao del Norte, Filipinas. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.

## Mga Barangay

An Magsaysay nababanga sa 24 barangay.



* Babasalon
* Baguiguicon
* Daan Campo
* Durianon
* Ilihan
* Lamigadato
* Lemoncret
* Lubo
* Lumbac
* Malabaogan
* Mapantao
* Olango

* Pangao
* Pelingkingan
* Lower Caningag (Perimbangan)
* Poblacion (Bago-A-Ingud)
* Rarab
* Somiorang
* Upper Caningag (Taguitingan)
* Talambo
* Tambacon
* Tawinian
* Tipaan
* Tombador


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Maigo

An **Maigo** sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin  Lanao del Norte, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.
## Mga barangay

An Maigo nasbabanga sa 13 barangay.

* Balagatasa
* Campo 1
* Claro M. Recto
* Inoma
* Labuay
* Liangan West
* Mahayahay
* Maliwanag
* Mentring
* Poblacion
* Santa Cruz
* Sigapod
* Kulasihan (Villanueva)

## Agi-agi

An banwaan na ini dati parte asin sakop kan Kolambugan. An ralaban kan gobyerno asin kan Moro Islamic Liberation Front (MILF) nagresulta sa paghurubo kan mga residente sa ibang probinsya asin an iba ngane nakaabot pa nin Manila. 

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Baroy

An **Baroy** sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Lanao del Norte, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo an . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Agi-agi
Dati an pangaran kan Baroy kaamayan pa kan taon 1918, Baloy. Ini daa sarong tinanom na ginigibong hamak (banig), na posible iyo an inaapod sa Bikol na *bariw*, saro man talagang tinanom na an dahon sinisirikmat sa paghaman nin mga banig asin ba'yong.

Ini dati parte kan Kolambugan asin nasuway igdi huli sa kari'gonan kan Orden Ehekutibo Nu. 222 na pinagboot ni Pres. Elpidio Quirino kan Hunyo 10, 1949.

## Heograpiya
An Baroy namomogtak 69.1 kilometro sa sur-solnopan kan syudad nin Iligan. Nakalugar man ini sa amihanan kan Sola' nin Panguil, sa subangan  kan banwaan nin Tubod, sa habagatan kan Salvador asin sa solnopan kan  Lala.

An hiwas kan Baroy naabot sa 80.09 metro kwadrado asin basado sa populasyon niya kan taon 2007, an surusuan (densidad) niya 2.67 katawo lambang ektarya o 267 katawo lambang metro kwadrado. Alagad sa urbanisadong lugar, naabot 21.9 katawo lambang erktarya o 219 katawo sa sarong metro kwadrado.

Sa total na 8,009 ektaryang hiwas, an mga 4,921.6994 na ektarya kaini nakatanom sa niyog, asin an tada na 426.70ng ektarya nakatanom sa paroy. Sa paroyan, 251.2 ektarya may patubig asin 175.50 ektarya sarig sa oran.

## Mga Barangay
An Baroy nababanga sa 23 barangay.

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Official site of Baroy
Bengal

An **Bengal** (; Bengali: **, ) sarong geopolitikal, kultural asin historikong rona' sa Habagatan Asya, partikular igdi sa bandang subangan kan subkontinente nin Indya sa may alituktok kan Sula' nin Bengal, na mayormente sinasakop  an presenteng  Bangladesh asin an Indyanong estado nin West Bengal. Sa geograpiya, ini konsistido kan sistemang delta nin Ganges-Brahmaputra, na iyo an pinakadakulang pormado sa kinaban, kairiba kaini an kabubuldan sa amnayan naghahanggan sa  mga estadong Himalayan kan Nepal asin Butan, saka an kadolon sa subangan na Myanmar.

## Toltolan
Pangatorogan

An mga **pangatorogan** (Ingles: *dream*) mga serye nin imahe, tanog asin pagmatì na nanyayari sa isip mientras na turog, sinasabayan nin marikas na paghirô nin matá. An mga tawo naggagamit nin mga duwang oras sa pangatorogan kada banggi, asin an kada pangatorogan nagpapadagos nin mga 5 sagkod 20 minutos, minsan ngani posibleng isipon kan parapangatorogan na mas halawig na marhay an pangatorogan kisa kaini.

An laog asin pagpunsionar nin mga pangatorogan nagin mga tema nin sientipiko, pilosopiko asin relihiyosong interes sa bilog na nakarekord na kasaysayan. Sa interpretasyon nin pangatorogan, na ginibo kan mga Babilonyo kan ikatolong milenyo BCE asin mas amay pa ngani kan suanoy na mga taga Sumeryan, an mga personaheng prominente sa relihiyosong mga teksto sa nagkapirang tradisyon, asin nagkaigwa nin pangenot na kabtang sa psychotherapy. An sientipikong pag - adal sa mga pangatorogan inaapod na oneirolohiya. An kadaklan na modernong pag - adal sa pangatorogan nakasentro sa neurophysiolohiya nin mga pangatorogan asin sa pagpalakop asin pag - eksamin sa mga teoriya mapadapit sa pagpunsionar kan pangatorogan. Dai aram kun saen sa hotok guminikan an mga pangatorogan, kun igwa sanang ginikanan para sa mga pangatorogan o kun dakol na rehiyon kan hotok an napapalabot, o kun ano an katuyohan nin pangatorogan para sa hawak o isip.

An eksperyensia nin tawo sa pangatorogan asin kun ano an gigibohon diyan nagkaigwa nin darudakulang pagbabago sa dalagan nin kasaysayan. Kaidtong haloy nang panahon, sono sa mga isinurat hale sa Mesopotamia asin Suanoy na Ehipto, an mga pangatorogan nagdikta nin mga gawe - gawe pakatapos nin mangatorogan na ginibo sa mas huri nang millennium. An suanoy na mga isinurat na ini manongod sa mga pangatorogan nagtatampok nin mga pagdalan sa pangatorogan, na diyan an pigura nin pangatorogan, sa parate sarong dios o prominenteng apoon, nagboboot sa parapangatorogan na gumibo nin espesipikong mga aksyon asin posibleng ihula an mga mangyayari sa ngapit. Manlaenlaen man an pagkakalaen kan eksperyensia sa pangatorogan sa ibong nin mga kultura saka sa pag-agi nin panahon.

An pangatorogan asin pagtorog magkakonektar. An mga pangatorogan sa pangenot nangyayari sa marikas na paghiro nin mata (REM) na tangga nin pagtorog - kun an aktibidad sa hotok halangkaw asin nakaaagid sa pagigin mata. Huli ta an REM na pagtorog maririsa sa dakol na klase, asin huli ta an pagsiyasat nagsusuherir na an gabos na mammal nakaeeksperyensia nin REM, na ikinokonektar an mga pangatorogan sa REM na pagtorog na nagbunga na an mga hayop nangangatorogan man. Minsan siring, an mga tawo nangangatorogan durante kan bakong REM na pagtorog na bakong ordinaryo, siring man, asin bakong gabos na REM na pagbungkaras elicit an mga report sa pangatorogan. Tanganing pag - adalan, an pangatorogan dapat na gibohon nguna sa berbal na report, na sarong pagkasaysay kan paggirumdom kan temang iyan sa pangatorogan, bakong an mismong eksperyensya sa pangatorogan. Kaya, an pangatorogan kan mga bakong tawo sa presente dai mapatutunayan, siring sa pangatorogan kan mga fetus nin tawo asin mga umboy na dai pa nakakasayod.

## Toltolan
Turog

An **turog** o **pagturog**, iyo an natural na kamugtakan kan pagpahingalò kan hawak na namamatian kan kadaklan na mga hayop asin gamgam, pati naman mga reptilya, ampibyano, sagkod sira.
Biyernes Santo

An **Biyernes Santo** sarong banal na aldaw na ipigcecelebrar kan mga Kristiyano kada Biyernes bàgo umabot an Pasko nin Pagkabuhay.
Huwebes

An **Huwebes** iyo an ikaapat na aldaw kan semana sosog sa kalendaryong Hudeo-Kristiyano. Sa mga nacion na nagsusunod sa *Domingo-mùna* na convencion, ini an ikalimang aldaw kan semana. Minapatak ini sa tahaw kan Myerkoles asin Byernes.
Itiot kan Gibraltar

An **Itiot kan Gibraltar** (Arabiko: مضيق جبل طارق, Espanyol: Estrecho de Gibraltar) iyo an itiot na nagsusugpon kan kadagatan Atlantiko sa dagat Mediterraneo asin nagsusuway kan Espanya sa Morocco.

## Kinamomogtakan
Yaon sa norteng gampi kan Itiot an Espanya asin Gibraltar, mientras na sa sur na gampi iyo an Morocco asin Ceuta.

Huli sa kinamomogtakan kaini, an itiot piggagamit sa ipinapangalad na pagbalyo hali sa Aprica pasisiring sa Europa
Itiot

An **itiot** (Ingles: *strait*) sarong hayàpit, naaagihan na kanal kan tubig na nagsusugpong nin duwang mas mahiwas na kanal nin hawak kan tubig arog kan itiot kan Gibraltar.

## Mga panluwas na takod
*
Abdelaziz Bouteflika

Si **Abdelaziz Bouteflika** (Arabiko: عبد العزيز بوتفليقة‎) (namundag kan Marso 2, 1937 sa Oujda, Morocco) Presidente kan Algeria poon 1999
sagkod ngonyan. Dati siya an Ministro sa Foreign Affairs poon 1963 abot 1979. Bilang presidente, siya an nakapaontok kan gera sibil sa Algeria kan ini nagbungkaras kan 2002 asin siya an nagpa'ontok man kan pamomoon panremalaso kan Pebrero 2011 kan mga panahon na maribok sa Tangang Subangan huli sa inaapod na Arab Spring. Siya nagsirbe man bilang presidente sa Asamblea kan Pigsararong Nasyon.

Sa pag'oltan kan taon 2010 asin 2012, makuring mga protesta an nagbutwa sa Algeria na naghuhurot nin pagsangle kan rehimen asin sa paghanap nin mga remedyo sa mga problema sa pagkawarang trabaho, korupsyon, pag'ipit sa talingkas na pagboses, asin man sa tios na kamugtakan nin pagbuhay.

Kan Nobyembre, nalampasan niya sa rekord si Houari Boumédienne bilang pinakahalawig na nagtukaw presidente kan Algeria.

## Pamilya
Siya enot na aki kan saiyang ina asin ikaduwang aki kan saiyang ama. An saiyang ama ((Ahmed Bouteflika) asin ina (Mansouria Ghezlaoui) guminikan sa rona nin Tlemcen, Algeria. Si Bourelflika may tolong tugang na babae sa ama asin apat na tugang na lalake (Abdelghani, Mustapha, Abderahim asin Saïd), sarong tugang na babae (Latifa). An saiyang tugang na si Said doktor na personal niya saka sinasabing importanteng pigura sa ubod na tiripon kan saiyang mga tagasuporta.

## Toltolan
Huwebes Santo

An **Huwebes Santo** sarong Kristiyanong kapistahan o banal na aldaw kada Huwebes bàgo an Domingo nin Pasko nin Pagkabuhay na ginigiromdom an Huring Pamanggi ni Hesukristo kaiba an mga apostoles. Ini an ikalimang aldaw kan Semana Santa, asin bàgo ini iyo an Miyerkoles Santo sagkod pigsusundan kan Biyernes Santo.
Nanette Inventor

Si **Nanette Inventor** sarong komedyante, parakanta, kompositor asin letrista gikan sa Filipinas.

Kabali sa mga kanta niya iyo an *Basurap*, *Muling Aawit ang Pasig*, *Saan Ako Patutungo*, asin *Salamat Musika*. Siya an komposidor kan *Binihag Mo Ako* asin letrista kan *Saan Ako Patutungo*.

## Toltolan
Oras

An **oras** o **panahon** (Ingles: *time*) iyo an daing kasiguraduhan na padagos na pag-uswag kan pagkakaigwa asin mga pangyayari na nangyayari sa saro bagang garo dai maibabalik na sunod-sunod hali sa nakaagi, sa paagi kan sa ngunyan, sagkod sa nuanoy.

Saro ining sahog na kadakol nin manlainlain na mga pagsukol na piggamit sa pagkakasunud-sunod kan mga pangyayari, tanganing ikompara an haloy kan mga pangyayari o an tahang sa tanga ninda, dangan sa sukolon na mga tantya kan pagbabago kan dakol sa materyal na katotoohan o sa may malay na kabatiran. Parating pigtutukdo an oras bilang sarong ika-apat na dimensyon, kaiba an tolong spatial na mga dimensyon.

## Mga panluwas na takod

* Different systems of measuring time
* 
* Time sa *Internet Encyclopedia of Philosophy*, ni Bradley Dowden.
* 
* Time at Open Directory

## Mga toltolan
Dongsol

An **dongsol** o **martilyo** sarong klaseng kasangkapan na piggagamit pagpatadom nin pakò, pantoltog sa pagronot o sa paghorma nin mga metal o anoman na bagay. Ini may matagas asin magabat na poro na pigporma bagay sa pagpukpok asin may polo na kakaptan.

## Mga iba-ibang klaseng martilyo
* martilyong may panggabot
* ‎martilyo de bola 
* maso
* malyete
* martinete
* martilyong pantapete

## Mga toltolan
# Vocabulario de la lengua bicol. Marcos de Lisboa. 2nd ed. Manila. Establiciento tipografico del Colegio de Santo tomas, 1865, p. 127.
# Bikol Dictionary. diksionariong bikol. Malcolm Mintz. Vol. II. Bikol-English Dictionary.Indonesian/Malay Texts and Resources. Perth, Western Australia.2004. p. 541
Martilyong may panggabot

An **martilyong may panggabot** (Ingles: *claw hammer*, *curved claw hammer*) sarong klaseng kasangkapan na ginagamit sa pagpatadom nin pako o sa paggabot man kaini. Sa pagpatadom, an parteng ponggol kaini an ginagamit. Kun magabot nin pako o anoman na nakatadom na may payo-payo, an ginagamit kaini an parteng tiko asin pakobkob na may liat sa tahaw kun saen diyan isinasangal an gaboton. An gamit na ini rapot sa trabaho nin panday-sa-kahoy alagad dakul pa man an nagagamitan kaini.

## Disenyo
An martilyong may panggabot kompwesto nin sarong payong metal asin sarong kapotan, kun saen sa kasaysayan iyan gibo sa kahoy alagad pwede man na gibo sa steel, fiberglass, o iba pang composite. Sa ibong na lado kan payo igwa nin *poll* na kun bakong malumhok o maragkot na ibabaw asin ginagamit sa pagpokpok, mantang an ibong na lado makaporma na sarong pades nin paibabang kurbada na korteng letrang V na panggabot asin ginagamit para sa paggabot. Kadaklan ginagamit sa paggabot nin mga pako gikan sa kahoy. Kun gurano kadakula an kurbada kan panggabot, asin kun gurano kahalaba an kapotan, iyo man kadakula an *leverage* na pwedeng iaplay.

## Toltolan
Arok

An **kolor**, **arok** o **dokot** iyo an biswal na karakter kan sarong bagay na nahihiling kan mga tawo sa mga kategoryang inaapod na pula, bughaw, giyaw, asbp. An mga arok sinasabing may primaryang mga kolor na iyo an pula, asul, asin giyaw. An sekundaryang mga kolor iyo an lila o gitling, gadila o berde asin narangha. An sekondarya resulta kan pagsoro-saralak kan mga nangengenot na arok. Dangan naman an sinasabing tersyarya nin mga arok (o tertiary, apod sa Ingles) iyo pagsoro-saralak kan primarya asin sekundaryang mga kolor.

An puti asin itom mga neutral na arok. Ini an dara kaining epekto pag isinalak sa ibang kolor 
magsalang napapu'saw (puti) o napa-irom (itom).

* Amarillo, yellow - **darag**, **giyaw**
* Azul, blue - **sabilaw**, **sinabilaw**, asul
* Murado, purple - **kiling**, **gitling**
* Negro - **itom**
* Verde - **kinalusisì**, berde, **gadila**
* Rojo, red - **pula**
* Blanco, white - **putì**, **bugase**'

An mga  arok  kaidtong panahon kinukua sa mga tagok nin tinanom. Ngonyan modernong panahon igwa nang mga kolor sa pinta na sintetiko.

## Mga tipo kan arok o kolor

An mga **pangenot na arok** (Ingles: *primary color*) iyo an pula, giyaw asin sabilaw.  Gikan sa mga ini an ibang mga kolor, sa paagi kan pagssasalak-salak kan duwa sa sainda o kan mismong tolo laini.

Igwa man na inaapod na  mga **magkakatugma**, **magkakatambal**, **magkakaparehas** o **magkakaternong kolor** (Ingles: *complementary color*), o an mga kolor na dai naglalaban bagkus nagtatabngan - lalo na kun ini magkakataid - an mga ini.  Kung hihilingon an rida nin mga kolor, an mga magkakaternong kolor na ini, iyo tong mga tuwirang nasa atubangan kan lambang saro.  Ini an mga *nagtatarabangn* o *magkakaaramiguhan* pares nin mga kolor nin huli ta ini kapwa parehas an kusog o *dating* ninda pag nahiling kan mga mata.  Magkaka-akma an mga kolor na ini.  Halimbawa: kun hihlingon an sarong rida nin mga kolor, dai kinokontra kan pula an katumbas kaining berde, an kakambal kan giyaw iyo an lila, mantang katerno naman kan sinabilaw an kahel.

Ipinapahiling kan mga minasunod na paglaladawan an ugnayan kan mga magkakatugmang kolor:

 (pula *asin* kulasisi);
 (gitling *asin* giyaw);
 (sinabilaw *asin* kahel)


## Mga panluwas na takod

* https://www.canva.com/colors/color-meanings/ Manlaen-laen na arok. Kinua 2019-11-25.
## Toltolan
Gaudencio Cecilio

Si **Gaudencio Fernando Cecilio** (Agosto 30, 1914 - Hulyo 12, 1983) iyó an kagtogdás kan Cecilio Press. Namundág sa Loob, Gainza, Camarines Sur. Napangagóm niyá si Maura San Jose kan Sabang, ciudad nin Naga. Ipiglubóng siyá sa Sto. Niño Memorial Park sa parehong ciudad.
Martilyo de bola

An **martilyo de bola** (Ingles: *ball-peen hammer*, *ball-pein hammer*, *ball pane hammer*) sarong klaseng martilyo na may katambal na pamukpok na bilogon an hitsura. An martilyong ini mas angay sa mga pagtrabaho sa batbat o sa mga bagay na metal ta ini an inuusar sa paghorma, pagporma o pagkumI' kan siring na mga matagas na bagay.

## Mga toltolan

# ↑ Oxford English Dictionary, Pane, sb. 3
# ↑ 2.0 2.1 Digest, Reader's (1986). Complete Do-it-yourself Manual. Pleasantville, New York / Montreal, Canada: The Reader's Digest Association, Inc.. ISBN 0895770105. , pahina 14.
Totopan

An **totôpan** o **tôpan** sarong kasangkapan na mayormente pada'tolan sa paghaman nin mga bagay, siring kan pagsinsel, pagtoltog sa aktong paglukas o pagporma, kan batbat (lansang) o aserong gamit.

## Agi-agi

An totôpan haloy nang ginagamit poon pa kan sinasabing *Panahon nin Bronse* (In, *Bronze Age*) kan mga panday-sa-batbat. Kan mga panahon mas amay pa igdi nagagamit man ini sa pagtapyas asin pagtiltig nin gapo. 

Kadakul mga pag'onabi manongod sa totôpan sa mga antigong Griyego asin Ehiptong kasuratan. Ini napakarhay na maray an desenyo asin pakagibo kan maglaog na an sinasabing *Tangang Panahon*
(In., *Middle Ages*) kan an pagpanday sa batbat nagin nang lakoplakop.

Sa pag-isog kan panahon, luwayluway nawawara na an importansya kan totopan ta an produksyon mekanikal nangangaipo na nin mas espesyal na piyesa sa paghorma. Totoo, ginagamit pa man ini kan mga panday sa mga pasadyang trabaho asin kan mga para-tsapa.

## Toltolan
* Andrews, Jack (1994). New Edge of the Anvil. ISBN 1-879535-09-2.
* Hrisoulas, Jim (1987). The Complete Bladesmith: Forging Your Way to Perfection. Boulder, Colorado: Paladin Press. ISBN 0-87364-430-1.
* Postman, Richard (1998). Anvils In America. ISBN 0-9663256-0-5.
Tangcong Vaca Guerilla Unit

An **Tangcong Vaca Guerilla Unit**, siring man "Ta**n**cong Vaca Guerilla Unit" (TVGU), sarong gerilyang grupo laban sa mga Hapon na pigtogdas ni Elias Madrid kan Marso 8, 1942 sa San Nicolas, Canaman, Camarines Sur. Pigpamayohan ini ninda Major Juan Q. Miranda, pamangkin ni Madrid, asin Leon Aureus na taga-Libmanan, Camarines Sur.

An TVGU iyo an pinakamakusog sa mga gerilyang grupo laban sa mga Hapon sa laog nin tolong taon na mayong suporta halì sa mga Amerikano asin Filipino sundalo.

Nabawì kan grupo an kapitolyo kan Camarines Sur sa pakikipagtabangan kan iba pang gerilyang grupo asin mga agta. An pinakamatriyumpong operasyon kan grupo iyo an an pagsakyada sa Taguilid Pass sa Pamplona, Camarines Sur kan Nobyembre 1942 na 186 na mga Hapon an nagadan kaiba si Heneral Takano. 

## Pagromdom sa TVGU
Sarong monumento na nagtataong onra asin pagromdom an mahihiling sa Requejo Park sa Canaman, Camarines Sur. Sa San Nicolas parehong banwaan, sarong tandâ an ibinugtak kun sain namundag an gerilyang grupo.

Sa sarong makahulogan na akto, an gobyerno lokal kan barangay nin San Nicolas, Canaman nagpatindog nin sarong monumento kan Marso 8, 2017 para sa tolong mga gerilya na iyo sinda Elias Madrid, Juan Q. Miranda, asin Leon Aureus sa pagtala' sa historya bilang sinda an kagmukna kan Tangkong Vaca Guerilla Unit na mismo tinogdas sa laog kan nasabing barangay.

## Tangcong Vaca
An Mt. Bernacci, sarong bulod sa Libmanan, Camarines Sur, inaapod na "Tangcong Vaca" huli sa hitsura niya na kun tatanawon sa harayo garo na nakakaagid sa tangkong kan baka.

## Toltolan

## Mga hihilngan
* Barrameda, Jose Jr. V. The Crucible of an Asymmetrical War in Camarines Sur 1942-1945, National Historical Institute, Naga City 2007
* Gerona, Danilo M. NAGA: The Birth and Rebirt of a City, Local Government Unit of Naga City, 2003
* http://filipinos-ww2usmilitaryservice.tripod.com/id72.html Recognized Guerillas. TVGU binisto, nakalista sa File no.247.
Baler

An **Baler** sarong ikatolong klaseng banwaan kan provincia nin Aurora, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo . Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay

An Baler nababanga sa 13 barangay.

* Barangay I (Pob.)
* Barangay II (Pob.)
* Barangay III (Pob.)
* Barangay IV (Pob.)
* Barangay V (Pob.)
* Buhangin
* Calabuanan
* Obligacion
* Pingit
* Reserva
* Sabang
* Suklayin
* Zabali

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
* Batang Baler
* Aurora, Philippines - Baler
Ted Failon

Si **Mario Teodoro "Ted" Failon Etong** (namundag kan Marso 29, 1962) sarong Pilipinong broadcast journalist, radio commentator, asin dating representante kan primer distrito kan Leyte, Filipinas, poon 2001 hanggan 2004.
Casiguran, Aurora

An **Casiguran** sarong ikatolong klaseng banwaan kan provincia nin Aurora, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay
An Casiguran nababanga sa 24 barangay.



* Barangay 1 (Pob.)
* Barangay 2 (Pob.)
* Barangay 3 (Pob.)
* Barangay 4 (Pob.)
* Barangay 5 (Pob.)
* Barangay 6 (Pob.)
* Barangay 7 (Pob.)
* Barangay 8 (Pob.)
* Calabgan
* Calangcuasan
* Calantas
* Culat

* Dibet
* Esperanza
* Lual
* Marikit
* Tabas
* Tinib
* Bianuan
* Cozo
* Dibacong
* Ditinagyan
* Esteves
* San Ildefonso


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Municipality of Casiguran
Pío Baroja

Si **Pío Baroja y Nessi** (San Sebastián, 1872 - Madrid, 1956) sarong nobelista, paratula asin paradula na Espanyol.
***Tierra vasca**
**1900: *La casa de Aitzgorri*.
**1903: *El mayorazgo de Labraz*.
**1909: *Zalacaín el aventurero*.
***La lucha por la vida**
**1904: *La busca*.
**1904: *Mala hierba*.
**1905: *Aurora Roja*.
***La raza**
**1911: *El árbol de la ciencia*.
**1908: *La dama errante*.
**1909: *La ciudad de la niebla*.
***El pasado**
***La feria de los discretos*
***Los últimos románticos*
***Las tragedias grotescas*
***La vida fantástica**
**1901: *Aventuras, inventos y mixtificaciones de Silvestre Paradox*.
**1901: *Camino de perfección (pasión mística)*.
**1906: *Paradox rey*.
***Las ciudades**
**1910: *César o nada*.
**1912: *El mundo es ansí*.
**1920: *La sensualidad pervertida: ensayos amorosos de un hombre ingenuo en una época de decadencia*.
***El mar**
**1911: *Las inquietudes de Shanti Andía*.
**1923: *El laberinto de las sirenas*.
**1931: *Los pilotos de altura*.
**1930: *La estrella del capitán Chimista*.
***Los amores tardíos**
**1926: *El gran torbellino del mundo*.
**1927: *Las veleidades de la fortuna*.
**1942: *Los amores tardíos*.
***La selva oscura**
**1932: *La familia de Errotacho*.
**1932: *El cabo de las tormentas*.
**1932: *Los visionarios*.
***La juventud perdida**
**1934: *Las noches del Buen Retiro*.
**1937: *Locuras de carnaval*.
**1936: *El cura de Monleón*.
Marcelo H. del Pilar

Si **Marcelo Hilario del Pilar y Gatmaitan** (Agosto 30, 1850 - Hulyo 4, 1896) sarong Pilipinong lider rebolusyonario. Siya an nguhod sa sampolong (10) aki kan mag-agom na Don Julian del Pilar asin Blasa Gatmaitan. 

An naagom niya iyo man sana an saiyang pinsan na si Marciana del Pilar. Nagkaigwa sinda nin pitong aki. 

An Colegio de San Jose iyo an enot na piglaogan niyang eskwelahan sa Manila. Nakua niya igdi an saiyang Batsilyer de Artes. Kan nagsunod na taon, siya nagkuang abogasya sa Unibersidad kan Santo Tomas asin natapos niya an kurso kan taon 1880. Kan 1882 nagporma siya nin sarong pahayagan, an *Diariong Tagalog*. 

Si del Pilar matalento. Maray maggitgit nin biyulin, magpiyano asin magplawta. Maray man siya sa eskrima. Sa panahon nin Flores de Mayo asin sa mga harana, magagayon an mga kinakanta niya asin mga tinutogtog niya sa biyulin. Mahusay siya magsurat asin, bakong arog ki Rizal na nagparasurat sa taramon na Kastila, siya ginamit an Tagalog sa pagsurat asin nasabotan na gayo an mga panunuya' niya kan mga karara'tan kan mga Kastilang administrador. Sa bangketa, sa mga bulangan madaling naintindihan an mga dinadara niyang propaganda.

Kan siya pig-initan na kan mga Kastila, duminulag siya asin nagpasiring sa Espanya. Duman nagin siyang maigot na taga-ambag nin mga artikulo sa peryodikong La Solidaridad, sarong peryodikong ibinongsad kan mga repormistang Pilipino sa Madrid, Espanya sa katuyohan na magkampanya para sa ikakarahay kan kamugtakan kan Pilipinas. Si del Pilar nagsurat duman gamit an bansag na Plaridel. 

Nabisto siya nin husto duman sa Espanya komo sarong parasurat asin sabi ngane kan peryodikong Kastila na *La Politica de España en Filipinas*, sarong pahayagan kan mga prayle, ".. si Marcelo H. del Pilar iyo na an pinakadakula na peryodista na guminikan sa lahing Pilipino."

Nagadan siya sa tuberkulosis sa sarong Publikong Ospital sa Barcelona, Espanya kan taon 1896 sa edad na 46.

Si del Pilar sa totoo lang bakong rebolusyonaryo na maghorot nin katalingkasan. Siya sarong repormista na boot man lang maparahay an makuring sitwasyon pulitikal asin sosyal igdi sa Pilipinas. Kasaro kan mga kapwa niya repormista sa Espanya, minamawot ninda an mga minasunod:

#. na an Pilipinas magin kabtang na probinsya kan Espanya. 
#. na magkaigwa nin Kasalihid an mga Pilipino sa Parlamento kan Espanya. 
#. na magkaigwa nin mga mamayong pading Pilipino. 
#. na magkaigwa nin talingkas na pagtitipon asin pagpapahayag an mga namamanwaan. 
#. patas na pagtrato sa atubangan nin layi, magin man Pilipino o Kastila. 

## Mga panluwas na takod

* Agi-agi ni Marcelo H. del Pilar- http://www.globalpinoy.com/ch/ch_category.php?category=heroes&name=Marcelo%20H.%20del%20Pilar&table=ch_heroes&startpage=16&endpage=30 
* Hinayokong na pabisto ki Marcelo H. del Pilar- http://www.msc.edu.ph/centennial/mhdpilar.html

## Mga toltolan
* Zaide, Gregorio F. (1984). Philippine History and Government. National Bookstore Printing Press.
Araullo na Unibersidad

An **Araullo na Unibersidad** (sa Ingles: Araullo University) sarong daing sektang institusyon para sa halangkaw na pag-adal sa syudad nin Cabanatuan, Filipinas. Iminukna ini kan 1950.

Nag-aalok ini nin elementarya, sekondarya, kolehiyo, asin mga programang gradwado. Kabali sa mga kurso sa kolehiyo iyo an nursing, kriminolohiya, commerce asin accounting, edukasyo, political science, asin civil & geodetic engineering. Kabali man sa mga programang gradwado iyo an Law, Master of Arts, Master of Science in Business Administration, asin Doctor in Philosophy.

## Mga panluwas na takod
*Opisyal na websayt
Simbahan nin Quiapo

An **Simbahan nin Quiapo** sarong simbahan kan Romano Katoliko na nakalugar sa Quiapo, Manila sa Filipinas. Inaapod man ini na **Basilika Menor nin Itom na Nazareno**. Bantogan an simbahan na ini huli kan saiyang estatuwa na Itom na Nazareno na iyo an sentro kan debosyon kan mga Katoliko tuyong Enero 9 taon-taon. Naitindog an simbahan na ini kan 1582 asin makangalas na dai narumpag kan Ika-2 Gerang Pangkinaban apesar an palibot kaining mga edipisyo biyo nagkarurunot resulta kan gera. Pininturahan gatason ini pakatapos masulo an orihinal na edipisyo sa arkitekturang baroque Mehikano kan taon 1928.

Sa presente, an simbahan na ini sakop kan Arkeodiosesis nin Manila, asin an rektor ngonyan iyo si Rev. Msgr. Jose Clemente Ignacio na nagsangle' ki Msgr. Josefino Ramirez kan an huri natokahan na rektor sa Arkeodiosesis na Santuario kan Divina Misericordia sa Maysilo, syudad kan Mandaluyong.

## Agi-agi
Kan si Gobernador Heneral Santiago de Vera tinogdas an Distrito nin Quiapo kan Agosto 29, 1586, an mga misionerong Pransiskano tinogdok an pinaka-enot na simbahan sa Quiapo gibo sana sa kawayan asin tiklad. Nasulo ini kan taon 1639. Naitindog liwat ini asin pahoro-hirahay asin pagpagayon kaini nagin pusog an edipisyo na parte narumpag naman kan paglinog kan 1863. Sa superbisyon kan mga Pading Eusebio de Leon asin Manuel Roxas, an ika-3 simbahan natindog naman kan taon 1899, na si P. Roxas ngane naka-amot nin kontribusyon nag'abot Php 40,000.00. Sa kasulo kan Oktubre 10, 1928, natomtom na gayo ini asin natada na sana an mga pader saka kampanaryo. Si Doña Encarnacion Nakpil de Orense, na namayo kan Komite kan Paroko, naghingoa makadamot nin kwarta ngane mapatindog liwat an simbahan. Si Arkitekto Juan Nakpil iyo an nagin responsable sa pagtogdok kaini. Milagrosong gayo na ini dai narumpagt asin narunot kan Ika-2 Gerang Pangkinaban dawa ngane an mga naka-palibot saiyang mga edipisyo nagkarurunot.

## An Estatuwa ni Itom na Nazareno
An  mga prayleng Agustinos Recoletos dinara an estatuwa ni Itom na Nazareno sa Simbahan ni San Juan de Bautista sa Bagumbayan, na ngonyan  parte na kan Parke ni Rizal/Luneta, kan Mayo 31, 1606. An imahen na ini idinakit naman sa Simbahan Recoleto kan San Nicolas de Tolentino kan taon 1608. Dangan kan 1787, si Bsilio Sancho de Santas Junta y Rufina, S.P., na iyo kaidto an Arsobispo kan Manila, pinag-boot na ihubo an imahen sa Simbahan kan Quiapo.

## An Debosyon ki Itom na Nazareno

An Simbahan kan Quiapo, tuyong soro-semana igwang panobena pagbiByernes, asin may prusisyon taon-taon tuyong ika-9 nin Enero para sa pagdedebosyon kan ginatos na ribong mga Katoliko. Roborobo an mga deboto nadulok asin napangadye sa atubangan kan imahen ni Itom na Nazareno sa paglaom na mararahay sinda asin magigianan sa mga problema kun ini idulok ninda igdi sa tinutubod na milagrosong imahen ni Hesukristo. 

## Hilnga Man

*Itom na Nazareno 
*Quiapo, Manila 

## Mga panluwas na takod

* History of Quiapo
* Veneration of the Black Nazarene in Quiapo
Amamanggi

An **amamanggi** saro sa ehemplo kan inaapod na mga *beetle* kun sa Ingles asin an mga ini iyo an may pinakadakul na bilang nin specie. Napipisan sinda sa order nin Coleoptera (sinasayod /ˌkoʊliˈɒptərə/; hale sa Griyego κολεός, koleos, "sarongan"; asin πτερόν, pteron, "pakpak", kaya "nakasarong na pakpak"). 

An mga ini igwang dakul na nabistong hayop sa siring na mga specie sa bilog na kahadean kan mga kahayopan, na naabot 25% kan gabos na hayop, 40% kan nabisto nang mga specie nin insekto (mga 150,000 na specie) asin ta dakul pa an nadudukayan. Ginagaom na naabot an total na bilang kan mga specie kaini nin pag'oltan 5 abot 8 milyon. An pinakadakul kaining pamilya yaon sa order na ini, an mga *weevils*, o *snout beetles*, Curculionidae.
## Kataytayan nin mga ladawan


Maybug.jpg
Colorado potato beetle.jpg
Carabus auratus with prey.jpg
BIEDRONA.JPG
Lucanus cervus.jpg
Potato beetle larvae.jpg
Dong Hoi

An **Dong Hoi** sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Quang Binh, Vietnam. Susog sa senso kan 2006, igwang 103,988 katawo na nageerok igdi. 

## Mga Barangay
An Tibiao nababanga sa 16 barangay.

## See also
* Dong Hoi Airport
Phong Nha-Ke Bang

An **Phong Nha-Ke Bang** (Byetnam: *Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng*) saro na parkeng pangbanwaan sa Quang Binh, Vietnam, 50 km dapit sa amihanan kan Dong Hoi

An parkeng ini igwang tolong gatos (300) na mga lungib asin mga luhob na may kalabaan na 70 km. Kan 2003, an UNESCO pigbali ini sa lista komo saro sa Pamanang Pangkinaban Na Lugar.
Paghugot

An **paghugot** iyo an tuyong pag'utas kan sadiring buhay. Mga mental disorder (kabali an depresyon, bipolar disorder, schizophrenia, personality disorder, anxiety disorder), physical disorders (siring kan chronic fatigue syndrome), asin substance abuse (kabali an alkoholismo asin an paggamit nin drugang benzodiazepine asin dangan pagbutas igdi, iyo an mga risk factors. An ibang paghugot mga basang na gawe huli sa binubungang stress kan sarong problema (arog kan gikan sa pinansyal o kasakitan sa akademya), mga problema sa karelasyon (siring kan pagbulagan o dibursyos), o harassment asin bullying. Igwa nin halangkaw na posibilidad na mag'otro sa maabot na panahon idtong mga dati nang nagngata' na maghugot. An epektibong paglikay sa paghugot na mga espwerso kabali an limiting access sa mga paagi sa paghugot siring kan firearms, droga, asin mga hilo; pagbulong sa helang-sa-isip asin pag-abuso sa substance; maingat na pagreport kan media dapit sa paghugot; asin sa pagpaurog sa kamugtakan ekonomiko. Minsan siring na komun na gikanan an crisis hotline, dai pa naaadalan nin marhay an saindang pagigin epektibo.

An pinakakomun na inadaptar na method of suicide nagkakalaen sa lambang nasyon asin kabtang sana na may kinaaraman sa pagkakaigwa nin epektibong mga paagi. Kabali sa mga komun na paagi nin paghugot iyo an pagbitay, pagkahilo sa pestisidyo, asin firearms. Nagresulta an paghugot sa 828,000 na kagadanan sa bilog na kinaban kan 2015, huminalangkaw gikan sa 712,000 na bilang nin kagadanan poon kan 1990. Ginigibo kaini an paghugot na ika-10 na pangenot na dahelan nin kagadanan sa bilog na kinaban.

## Toltolan
Ayam

An **ayam** o **ido** (Canis lupus familiaris) sarong klase kan inaapod na canine, na sarong klaseng *mammal* sa orden kan Carnivora. An terminong ini sinasakop an gabos na hayop na mga layas (feral) asin idtong mga pina-garo' (domestikado) alagad dai sakop igdi an mga inaapod na *canids* arog kan mga lobo. An ayam saro sa kadakul na hayop na inaataman kan tawo sa lawig nin panahon. Nagin kontrobersyal an ayam ta manta ini pinapadangat na ataman kan tawo, ginigibo man kakanon (somsoman) asin uso an kinaugalean na ini sa magkapirang kultura, bagay na kinkontra kan mga aktibistang grupo na may pagmakulog sa mga kahayopan, na an saindang pananaw an mga ini dapat tratohon nin maboot asin dai pagringisan.

## Iba-ibang pangaran kan ayam sa Bikol
Sa Bikol, inaapod man an ayam na **dayo**', **ido**, **tito' ** (parati kun sadit pa), *damayo' *, *gamadya' o gadya' * (kun anggot, pero an huring kataga' na ini, susog ki Lisboa, (p. 132) boot sabihon *elepante*


Bados na ayam.jpg|thumb|ordinaryong ayam sa Filipinas
Big and little dog.jpg|An ayam iba-iba an tamanyo:may sadit may dakula
Gaegogi-01.jpg|thumb|kusidong ayam sa Koreang restoran


## Kapamilya

* lobo
* canine

## Bibliograpiya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga panluwas na takod
* Iba-ibang kasta kan ayam- http://www.nextdaypets.com/directory/breeds/
* Vocabulario de la lengua bicol (Lisboa), p. 132, p. 35- http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=philamer;idno=AQA2025
Dong Hoi Airport

An **Dong Hoi Airport** (Byetnam: Cảng hàng không Đồng Hới or Sân bay Đồng Hới) sarong palayugan sa Dong Hoi, Quang Binh, Vietnam. An palayugan na ini namomogtak sa Loc Ninh commune 6 na kilometro an rayo sa amihanan kan syudad nin Dong Hoi, na kabesera kan probinsya nin Quang Binh. 

An palayugan nagookupar nin 173 na ektarya, sa baybayon na lugar na naghahanggilid sa kosa kan South China Sea. An padalaganan nagrarani sa kosa na mismo asin haros nag-aabay sa Highway 1A. Dati ini ginibo kan mga nagkolonyang Pranses dai pa aspaltado kan mga taon 1930 ta nagsirbe sa Enot na Gerang Indotsina. Pinakarhay ini kan mga Byetnamo komo base ninda kan Gerang Byetnam.

Kan Agosto 30 2004, pino'nan an pagmoderno kaini asin nakatalaan kuta na mabuksan kan 2006, alagad natapos nanggad asin nainaguraran kan Mayo 2008. Kan Mayo 18, 2008, pigdeklara na ining opisyalmente bukas na asin an enot na palayug komersyal naghale sa Internasyonal na Palayugan kan Noi Bai kan Hanoi. An Palayugan kan Dong Hoi iyo an ikatolong Palayugan Internasyonal, an duwa pa iyo an Palayugan kan Phu Bai sa Hue (90 milya an rayo sa habagatan kan Dong Hoi) asin an Palayugan kan Vinh sa probinsya nin Nghe An (97 milya an rayo sa amihanan kan Dong Hoi). An padalaganan kaini nagsusukol na 2400 m x 45 m, enterong aspaltado.
San Remigio, Antique

An **San Remigio** sarong ikatolong klaseng banwaan kan Antique, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. Ini 21 kilometro an rayo sa San Jose de Buenaventura, an kabesera kan Antique. 

## Ekonomiya
An munisipyo kan  San Remigio nag'ani nin 13,074.02 tonelada metriko nin paroy sa hiwas na tanoman na 41.87 km², an 22 porsyento  kaini may patubig asin an kadakulan nagsasarig sana sa oran.

An trasportasyon igdi sinserbihan kan 50 may prankesa asin 75 mga dyip na nagbyabyahi sa rutang San Remigio-San Jose. An banwaan na ini igwang katitinampohan nagbibilang nin 187.452 kilometro, an 42.696 kilometro mga sa munisipyong tinampo asin an 136.124 na kilometro mga tinampong barangay. Igwa igdi nin 11 mga tulay na may total na laba na 321.391 kilometro.

## Mga Barangay
An San Remigio nababanga sa 45 barangay.



* Agricula
* Alegria
* Aningalan
* Atabay
* Bagumbayan
* Baladjay
* Banbanan
* Barangbang
* Bawang
* Bugo
* Bulan-bulan
* Cabiawan
* Cabunga-an
* Cadolonan
* Poblacion (Calag-itan)

* Carawisan I
* Carawisan II
* Carmelo I
* Carmelo II
* General Fullon
* General Luna
* Orquia (Igcatumbal)
* Iguirindon
* Insubuan
* La Union
* Lapak
* Lumpatan
* Magdalena
* Maragubdub
* Nagbangi I (Amatong)

* Nagbangi II
* Nasuli
* Osorio I
* Osorio II
* Panpanan I
* Panpanan II
* Ramon Magsaysay
* Rizal
* San Rafael
* Sinundolan
* Sumaray
* Trinidad
* Tubudan
* Vilvar
* Walker


## Heograpiya
An San Remigio may total na hiwas na 336.50 km², an haros 70% kaini bukid-bukidon asin an natatadang 30% kapatagan asin mga nagaalon-alon na kabubuldan.

An agrikultura nakalaklak sa 47.815 km² na kadagaan. An 44.37 km² kaini natatanom sa mga pananom na pangkakan, 1.035 km² para sa permanenteng mga pangkakan na tinanom asin an 2.41 km² para sa pagkultibar nin mga pananom  na pangkomersyo.

## Mga padagka sa turista

An San Remigio may mga atraksyon na natural arog kan Igbaclag na Lungib, an Bato Cueva, an Magpungay Cave, an Busay kan Pula, Busay kan Timbaban, asin an Busay kan Batuan. Igwa man ini kan  Danaw nin Maylumboy asin Danaw kan Danaw, an gapo ni Datu Sumakwel, an Bato Bintana asin White Castle Stone asin an kanap-na-kabubuldan nin San Remigio. Sa mga langtad  kan Bgy. Tubudan asin La Unio makukua an poinakadakula na flower nin RAFFLESIA.
Cueva, 

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Banayoyo

An **Banayoyo** sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan Ilocos Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay

An banwaan kan Banayoyo nababanga sa 14 barangay. 

* Bagbagotot
* Banbanaal
* Bisangol
* Cadanglaan
* Casilagan Norte
* Casilagan Sur
* Elefante
* Guardia
* Lintic
* Lopez
* Montero
* Naguimba
* Pila
* Poblacion

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Pasyalang Ilocos Sur
Calbayog

An **Calbayog** sarong primera klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Samar, Filipinas. 
Igwa ining sukol na 880.74 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo an  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay
An syudad kan Calbayog nababanga  sa 157 barangay.

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*www.calbayog.gov.ph
Galimuyod

An **Galimuyod** sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ilocos Sur, Filipinas. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

## Ginikanan kan pangaran kan banwaan
An banwaan na ini dati inaapod na *Cabisilan*. Iyo ini an pinakadakulang baryo kan Candon kan panahon nin Kastila. An iriwal sa daga sa mga habitante kan Gimuyod asin kan kadolon na baryo Sapang nangyari pinag-areglo paagi nin pagbognotan pisi {*gin-nuyod*, Ilokano) kan duwang lado, sarong klaseng kawat na uso kaidtong panahon. An mga taga-Cabisilan iyo an nanggana kaya an mga gurang pigngaranan ini na *Galimuyod*, hale sa Ilokanong katagang *tali* (pisi) asin *ginuyod* (binutong, ginuyod).

## Mga Barangay
An Galimuyod nababanga sa 24 barangay.



* Abaya
* Baracbac
* Bidbiday
* Bitong
* Borobor
* Calimugtong
* Calongbuyan
* Calumbaya
* Daldagan
* Kilang
* Legaspi
* Mabayag

* Matanubong
*Mckinley

* Nagsingcaoan
* Oaig-Daya
* Pagangpang
* Patac
* Poblacion
* Rubio
* Sabangan-Bato
* Sacaang
* San Vicente
* Sapang


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Pasyalang Ilocos Sur
Magsingal

An **Magsingal** sarong ikatolong klaseng banwaan sa probinsya kan Ilocos Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay

An Magsingal nababanga sa 30 barangay.



* Alangan
* Bacar
* Barbarit
* Bungro
* Cabaroan
* Cadanglaan
* Caraisan
* Dacutan
* Labut
* Maas-asin
* Macatcatud
* Namalpalan
* Manzante
* Maratudo
* Miramar

* Napo
* Pagsanaan Norte
* Pagsanaan Sur
* Panay Norte
* Panay Sur
* Patong
* Puro (Puro Pinget)
* San Basilio (Pob.)
* San Clemente (Pob.)
* San Julian (Pob.)
* San Lucas (Pob.)
* San Ramon (Pob.)
* San Vicente (Pob.)
* Santa Monica
* Sarsaracat


## Ginikanan kan pangaran kan munisipyo

Sinasabi na an pangaran kan Magsingal naghale sa tataramon na Ilokanong *Mayisingal*, na boot sabihon *hiroon*.  Pinanongod an pangaran na ini kan an kampanaryo kan munisipyo pinag-isog sa presenting nalulugaran niya. Si Kapitan Juan de Salcedo saro daa sa nagtogdas kan munisipyo.

An mga orihinal na kagbanwa igdi iyo an mga Itnegs na iyo an inabotan ni Salcedo kan siya napa-agi igdi. Naghingoa siyang maalok an gabos na magkugos na sa pagtubod nin Kristianismo alagad bako gabos nagsunod asin an mga ini nagdurulag, nagbanwa na logod duman sa bandang sirangan kan Bantay Bul-lagaw (Bukid nin Bul-lagaw).

## Mayor na eskwelahan sa Magsingal
An Saint William's Institute, na pinapadalagan kan mga madre kan *Sisters of Saint Paul of Charities* iyo an mayor na eskwelahan sa banwaan. Yaon man igdi an Magsingal Institute, sarong haiskul na pribado.

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Nagbukel

An **Nagbukel** sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Ilocos Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay

An Nagbukel nababanga sa 12 barangay.

* Balaweg
* Bandril
* Bantugo
* Cadacad
* Casilagan
* Casocos
* Lapting
* Mapisi
* Mission
* Poblacion East
* Poblacion West
* Taleb

## Demograpiko

## Ginikanan kan pangaran kan banwaan
An pangaran kan banwaan hinuhuna na naghale sa pakataram kan mga Ilokano na *Anian nga nagbukel*,  na an boot sabihon "Abaa nang pakabilog kaini!". Ini huli daa ta igwa duman nin boro-boklod na bilog na bilog an hitsura.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Pasyalang Ilocos Sur
Siquijor, Siquijor

An **Siquijor** sarong ikaapat na klaseng banwaan sa probinsya kan Siquijor, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  an . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay

Nababanga an Siquijor sa 42 barangay.



* Banban
* Bolos
* Caipilan
* Caitican
* Calalinan
* Cang-atuyom
* Canal
* Candanay Norte
* Candanay Sur
* Cang-adieng
* Cang-agong
* Cang-alwang
* Cang-asa
* Cang-inte

* Cang-isad
* Canghunoghunog
* Cangmatnog
* Cangmohao
* Cantabon
* Caticugan
* Dumanhog
* Ibabao
* Lambojon
* Luyang
* Luzong
* Olo
* Pangi
* Panlautan

* Pasihagon
* Pili
* Poblacion
* Polangyuta
* Ponong
* Sabang
* San Antonio
* Songculan
* Tacdog
* Tacloban
* Tambisan
* Tebjong
* Tinago
* Tongo


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Lazi

An **Lazi** sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Siquijor, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay

Nababanga an Lazi sa 18 barangay.



* Campalanas
* Cangclaran
* Cangomantong
* Capalasanan
* Catamboan (Pob.)
* Gabayan
* Kimba
* Kinamandagan
* Lower Cabangcalan

* Nagerong
* Po-o
* Simacolong
* Tagmanocan
* Talayong
* Tigbawan (Pob.)
* Tignao
* Upper Cabangcalan
* Ytaya


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Larena

An **Larena** sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Siquijor, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga barangay
Nababanga an Siquijor sa 23 barangay.



* Bagacay
* Balolang
* Basac
* Bintangan
* Bontod
* Cabulihan
* Calunasan
* Candigum
* Cang-allas
* Cang-apa
* Cangbagsa
* Cangmalalag

* Canlambo
* Canlasog
* Catamboan
* Helen (Datag)
* Nonoc
* North Poblacion
* South Poblacion
* Ponong
* Sabang b
* Sandugan
* Taculing


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Quirino, Ilocos Sur

An **Quirino** sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ilocos Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

Dati an apod sa banwaan na ini ***Angkaki***, alagad sinanglean an  pangaran sa Quirino sa pagtaong-onra ki Elpidio Quirino, an ika-6 na Presidente

## Mga Barangay

An Quirino nababanga sa 9 barangay.

* Banoen
* Cayus
* Lamag
* Malideg
* Namitpit
* Patiacan
* Legleg (Pob.)
* Suagayan
* Tubtuba

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Pasyalang Ilocos Sur
Salcedo

An **Salcedo** sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ilocos Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

Dati bisto ini sa pangaran na  ***Baugen***. Nasanglean an pangaran huli sa Ley Republika Nu. 1627 sa pagromdom kan Kastilang konkistador na si Juan de Salcedo kan Hunyo 20, 1957.
## Mga Barangay

An Salcedo nababanga sa 21 barangay.



* Atabay
* Calangcuasan
* Balidbid
* Baluarte
* Baybayading
* Boguibog
* Bulala-Leguey
* Kaliwakiw
* Culiong
* Dinaratan
* Kinmarin

* Lucbuban
* Madarang
* Maligcong
* Pias
* Poblacion Norte
* Poblacion Sur
* San Gaspar
* San Tiburcio
* Sorioan
* Ubbog


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Act renaming the municipality of Baugen to Salcedo
*Pasyalang Ilocos Sur
Maria, Siquijor

An **Maria** sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Siquijor, Filipinas. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo an . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

## Mga Barangay

Nababanga an Maria sa 22 barangay.



* Bogo
* Bonga
* Cabal-asan
* Calunasan
* Candaping A
* Candaping B
* Cantaroc A
* Cantaroc B
* Cantugbas
* Lico-an
* Lilo-an

* Looc
* Logucan (Barangay Captain: Mr. Bangquiao)
* Minalulan
* Nabutay
* Olang
* Pisong A
* Pisong B
* Poblacion Norte
* Poblacion Sur
* Saguing
* Sawang

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System