open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orc

An **orc** (minsan pigbabaybay na **ork** ; /ɔːr k /  ),  sa Middle-earth fantasy fiction ni JRR Tolkien, sarong rasa nin mga humanoid na halimaw, na inaapod man niyang " goblin ".

Sa *The Lord of the Rings* ni Tolkien, an mga orko minalataw bilang sarong brutal, agresibo, pangit, asin maraot na rasa nin mga halimaw, na kontra sa mga maboot na Elf . Ilinadawan niya an saindang ginikanan nin bakong magkapareho, kabali na an sarong raot na rasa nin mga elf, o pinadakula kan Dark Lord Morgoth, o nagin karatan sa kadlagan.  An mga orko ni Tolkien nagseserbing sarong kombenyenteng bilog na maraot na kaiwal na pwedeng gadanon na mayong pagkaherak.

An orc sarong klase nin "impierno-demonyo" sa literatura kan Lumang Ingles, asin an  (pl. , "demon-corpses") sarong rasa nin mga maraot na linalang asin mga gikan ni Cain, kaiba an elf, susog sa rawitdawit *na Beowulf* . Inadaptar ni Tolkien an terminong orc gikan sa mga lumang atestasyon na ini, na saiyang pigtutubod na sarong pagpili na ginibo para sana sa mga rason na "pagkaangay sa ponetika". 

An konsepto ni Tolkien nin mga orko pig-adaptar sa pantasyang fiction kan ibang mga awtor, asin sa mga kawat na manlaen-laen na genre arog kan *Dungeons &amp;amp; Dragons*, *Magic: The Gathering*, asin *Warcraft* .

## Etimolohiya

An Anglo-Saxon na tataramon na orc, na ginamit ni Tolkien, sa pankagabsan pighuhuna na gikan sa Latin na tataramon/pangaran ,  dawa ngani si Tolkien mismo nagpahayag nin pagduda manongod kaini.  An terminong  pig-gloss bilang "  "  ("Goblin, spectre, o hell-devil") sa ika-10&nbsp;siglo Old English *Cleopatra Glossaries*, na kun saen si Thomas Wright nagsurat, " An Orcus iyo an pangaran para ki Pluto, an diyos kan mga rehiyon na impiyerno, kaya madali tang masabutan an paliwanag kan *[[Impiyerno|hel]] - [[Diyablo|deofol]]* . *An Orc*, sa Anglo-Saxon, arog *kan thyrs*, nangangahulugan nin sarong multo, o goblin."   

Sa kahulugan nin sarong makangingirhat na linalang, an termino ginamit nin sarong beses sana sa *Beowulf*, bilang an plural compound *orcneas*, saro sa mga tribo na kabali sa mga gikan ni Cain, kaiba an mga elf asin ettins (higante) na kinondenar nin Dios:

An kahulugan kan  bakong segurado. Si Frederick Klaeber nagsuherir na ini binibilog nin *orc*
Llama

An **llama** (*Lama glama*) sarong inataman na kamelyo sa Amerika del Sur, na lakop na ginagamit bilang karne asin hayop na pan-ipon kan mga kulturang Andean poon pa kan panahon bago an Columbus.

Kun naggagamit nin sarong pakete, kaya nindang darahon an mga 25 sagkod 30% kan gabat kan saindang hawak sa laog nin 8 sagkod 13 km (5-8 milya).

## Toltolan
Walrus

An **walrus** (*Odobenus rosmarus*) sarong dakulang pinniped na mamalya sa dagat na may dai padagos na distribusyon sa North Pole sa Kadagatang Artiko asin subarctic na kadagatan kan Norteng Hemispero. Ini an solamenteng nagdadanay na species sa pamilya Odobenidae asin genus *Odobenus*.

## Toltolan
Cheetah

An **cheetah** (Acinonyx jubatus) sarong dakulang pusa asin an pinakamarikas na hayop sa daga. Igwa ining tawny sagkod kremadong puti o maluspad na buff na balahibo na may markang pantay-pantay an distansya, solidong itom na mga laad. An payo sadit asin bilog, may halipot na nguso asin itom na garo luha na mga guhit sa lalawgon. Ini minaabot nin 67-94 cm (26-37 pulgada) sa abaga, asin an laba kan payo-asin-hawak nasa pag'oltan nin 1.1 asin 1.5 m (3 piye 7 pulgada asin 4 piye 11 pulgada). An mga adulto nagtitimbang sa pag'oltan nin 21 asin 65 kg (46 asin 143 lb). An cheetah kayang magdalagan sa rikas na 93 sagkod 104 km/h (58 sagkod 65 mph); ini nagkaigwa nin mga espesyalisadong adaptasyon para sa rikas, kabali an sarong magaan na hawak, halawig na manipis na mga tabay asin halawig na ikog.
Shirley Chisholm

Si **Shirley Anita Chisholm** ( /ˈ tʃ ɪ z ə m /  ; née St. Hill ; Nobyembre 30, 1924&nbsp;– Enero 1, 2005) sarong Amerikanong politiko na, kan 1968, nagin pinakaenot na babaeng itom na naelihir sa Kongreso kan Estados Unidos .  Si Chisholm nagrepresentar sa ika-12 na distrito kan kongreso kan New York, sarong distrito na nakasentro sa Bedford-Stuyvesant, Brooklyn  sa laog nin pitong termino poon 1969 sagkod 1983. Kan 1972, siya an nagin pinakaenot na itom na kandidato para sa nominasyon kan mayor na partido para sa Presidente kan Estados Unidos asin an pinakaenot na babae na nagdalagan para sa nominasyon presidensyal kan Partido Demokratiko . Sa bilog niyang karera, midbid siya sa "sarong determinadong paninindugan laban sa mga inhustisya sa ekonomiya, sosyal, asin pulitika",     siring man sa pagigin sarong makusog na tagasuporta kan mga deretso sibil kan mga itom asin mga deretso kan mga kababaihan.    

Namundag sa Brooklyn, New York, siya nag-erok sa edad na limang sagkod siyam sa Barbados, asin pirmi niyang pigkokonsiderar an saiyang sadiri na sarong Barbadian American . Nagin ekselente siya sa eskwelahan asin nakua an saiyang degree sa kolehiyo sa Estados Unidos. Nagpoon siyang magtrabaho sa edukasyon sa amay na pagkaaki, asin siya nagin imbuelto sa lokal na politika kan Partido Demokratiko kan mga taon 1950. Kan 1964, nalampasan an nagkapirang pagtumang huli ta siya sarong babae, siya naelihir sa New York State Assembly . Pakalihis nin apat na taon, siya naelihir sa Kongreso, kun saen pinangenotan niya an pagpahiwas kan mga programa sa pagkakan asin nutrisyon para sa mga dukha asin naglangkaw sa liderato kan partido. Nagretiro siya sa Kongreso kan 1983 asin nagtukdo sa Mount Holyoke College mantang nagpapadagos kan saiyang pag-organisar sa politika. Dawa ngani nominado para sa pagka-embahador sa Jamaica kan 1993, an mga isyu sa salud an nagin dahelan kan saiyang pag-atras. Kan 2015, si Chisholm posthumously tinawan kan Presidential Medal of Freedom.

### Mga toltolan
Celia Cruz

**Si Celia Caridad Cruz Alfonso**  (21 Oktubre 1925 – 16 Hulyo 2003), bisto bilang **Celia Cruz**, sarong Cubanong parakanta asin saro sa mga pinakapopular na artistang Latin kan ika-20 siglo. Si Cruz nagin bantog sa Cuba kan mga taon 1950 bilang sarong parakanta nin , na nakakua kan bansag na "  ". Sa mga suminunod na dekada, siya namidbid sa bilog na kinaban bilang an " '''Reyna nin Salsa''' " huli sa saiyang mga kontribusyon sa musikang Latin.    Nakapabakal na siya nin labing 10 milyones na plaka, na iyo an naggibo saiya na saro sa mga pinakamabentang artista sa musikang Latin . 

An artista nagpoon kan saiyang karera sa saiyang ginikanan na nasyon na Cuba, na nakakua nin pagmidbid bilang sarong bokalista kan popular na grupong musikal na Sonora Matancera, sarong asosasyon musikal na naglawig nin 15 taon (1950–1965). Si Cruz nakapag-master nin manlaen-laen na estilo nin musikang Afro-Cuban kabali an , rumba, afro,  asin bolero, na nagrerekord nin kadakol na mga single sa mga estilong ini para sa Seeco Records. Kan 1960, pagkatapos kan Rebolusyon Cubano na nagin kawsa kan nasyonalisasyon kan industriya nin musika, binayaan ni Cruz an saiyang ginikanan na nasyon, na nagin saro sa mga simbolo asin tagapagtaram kan komunidad nin Cubano sa pagkadistiero.  Ipinadagos ni Cruz an saiyang karera, enot sa Mehiko, dangan sa Estados Unidos, an nasyon na saiyang kinua bilang saiyang depinidong istaran. Kan mga taon 1960, nakipagtabangan siya ki Tito Puente, na nagrekord kan saiyang pirmang tono na "  ". Kan mga taon 1970, nagpirma siya para sa Fania Records asin nagin makusog na asosyado sa genre nin salsa, na nagpaluwas nin mga sikat na kanta arog kan " Quimbara ". Parati siyang nag-aatubang sa Fania All-Stars asin nakikipagtabangan ki Johnny Pacheco asin Willie Colón . Sa mga huring taon kan saiyang karera, si Cruz padagos na nagpaluwas nin mga matrayumpong kanta arog kan "  " asin "  ". 

An saiyang legasiya sa musika binibilog nin total na 37 na mga studio album, siring man nin kadakol na mga live album asin kolaborasyon. Sa bilog niyang karera, siya tinawan nin kadakol na premyo asin distinksyon, kabali an duwang Grammy Awards asin tolong Latin Grammy Awards . Apuwera sa saiyang mabungang karera sa musika, si Cruz nagkaigwa man nin nagkapirang pagluwas bilang sarong aktres sa mga pelikula asin telenovela . An saiyang catchphrase na "  " ("Asukar!") nagin saro sa mga pinakamidbid na simbolo kan musikang salsa.

### Mga toltolan
Sandra Day O'Connor

**Si Sandra Day O'Connor** (Marso 26, 1930 – Disyembre 1, 2023) sarong Amerikanong abogado, pulitiko, asin hurista na nagserbing associate justice kan Korte Suprema kan Estados Unidos poon 1981 sagkod 2006. Nominado ni Presidente Ronald Reagan, si O'Connor iyo an pinakaenot na babae na nagserbing huwes sa Korte Suprema kan Estados Unidos.   Sarong katamtaman na konserbatibo, siya pigkonsiderar na sarong swing vote . Bago an pagtener ni O'Connor sa Korte, siya sarong huwes kan estado nin Arizona asin mas naenot sarong elihidong lehislador sa Arizona, na nagseserbing pinakaenot na babaeng mayoriya na lider kan sarong senado kan estado bilang lider kan Republikano sa Senado kan Arizona .  Sa saiyang nominasyon sa Korte, si O'Connor pinagkumpirma nin sararo kan Senado kan Estados Unidos.

Si O'Connor parati na nagkakampi sa konserbatibong bloke kan Korte alagad kun minsan nagkampi sa mga liberal na miyembro kan Korte. Parati siyang nagsusurat nin mga magkakasundo na opinyon na nagmamawot na limitaran an abot kan mayoriyang kapot. An saiyang mayoriya na mga opinyon sa mga landmark na kaso kabali an *[[Grutter v. Bollinger]]* asin *[[Hamdi v. Rumsfeld]]* . Kan 2000, isinurat niya an *[[per curiam]]* na opinyon kan mayoriya sa *[[Bush v. Gore]]* asin kan 1992 saro siya sa tolong kagsurat kan pangenot na opinyon sa *[[Planned Parenthood v. Casey]]* na nagpreserbar kan legal na access sa aborsyon sa Estados Unidos . Kan Hulyo 1, 2005, pig-anunsyo ni O'Connor an saiyang pagretiro, na epektibo sa kumpirmasyon kan sarong kasalihid.  Kan panahon kan saiyang kagadanan, si O'Connor iyo an huring buhay na miyembro kan Burger Court . Si Samuel Alito nominado na magtukaw sa saiyang tukawan kan Oktubre 2005, asin naglaog sa Korte Suprema kan Enero 31, 2006.

Durante kan saiyang termino sa Korte, si O'Connor pighihiling bilang saro sa pinakamakapangyarihan na mga babae sa kinaban.   Pagkatapos magretiro, siya an nagsalihid ki Henry Kissinger bilang chancellor kan College of William & Mary . Kan 2009, siya tinawan nin Presidential Medal of Freedom ni Presidente Barack Obama . 

## Mga toltolan
Bruha sa kusina

An sarong **bruha sa kusina**, na minsan inaapod na **bruha sa kubo**  sarong gibo sa harong na poppet o munyika na nakakaagid sa sarong stereotypical na bruha o crone na ipinapahiling sa mga residensyal na kusina bilang sarong anting-anting para sa swerte  asin tanganing makalikay sa mga maraot na espiritu. 

## Kasaysayan
Igwa nin nagkapirang debate kun saen nagpoon an bruha sa kusina, an iba nagsasabi na Scandinavia asin an iba Alemanya,  alagad an pagkakaoroyon nagtutukdo sa mas lumang mga kaugalean kan Norteng Europa, ta garo baga mas lakop na ini kaidto.

An poppet dapat na naglaladawan nin sarong "marahay"  na bruha na nag-iinspirar nin produktibo asin kaligtasan sa sarong kusina, alagad nagkokontra man sa anuman na maraot na boot na nakadirekta sa harong.  Ibinibilang na marahay na swerte an pagtao nin bruha sa kusina sa sarong katood o kapamilya. Tanganing masabutan kan mga bakong pamilyar sa bruha sa kusina an kahulugan kaini, minsan sarong nota an ibibitay sa liog kan bruha  na nagsasabi nin sarong bagay na kaagid kan:An Alamat na Sekreto kan Pagluto na Daing Daing Kaluohan: An Bantog na Bruha sa Kusina

 Sa laog nin mga siglo, an mga taga-Norway nagbibitay kan marahay na bruhang ini sa saindang kusina. Nagtutubod sinda na igwa siyang kapangyarihan na dai masulo an mga inihaw, dai magkulo an mga kaldero, asin dai mag-ula an mga sarsa.

### Sa Inglaterra
Dawa ngani kadaklan dai midbid sa modernong Inglaterra, an bruha sa kusina midbid sa Inglaterra kan panahon ni Tudor .

An testamento ni John Crudgington, gikan sa Newton, Worfield, Shropshire sa Inglaterra, na may petsang 1599, nagbabaranga kan saiyang mga rogaring sa saiyang agom asin tolong aki, "apuwera sa cubbard sa hall an witche sa kytchyn na itinatao asin ipinamana ko ki Roger na sakong aki." 

## Hilingon man

## Toltolan
Tapir

An **mga tapir** darakula, mga hayop na nagkakakan nin doot na kabali sa pamilyang **Tapiridae**. An mga ini kapareho an korte sa orig, na may halipot, prehensile na puno kan dungo (proboscis). An mga tapir nag-eerok sa mga rehiyon nin kagurangan asin kagubatan sa Amerika del Sur asin Sentral asin Sur-subangan na Asya. Saro sinda sa tolong nagdadanay na sanga kan Perissodactyla (mga hayop na may pambihirang mga muro), kaiba an mga kabayo asin mga rhinoceros.

Sarong genus sana, an *[[Tapirus]]*, an yaon sa presente. An mga tapir nagbalyo pasiring sa Amerika del Sur durante kan panahon nin Pleistocene hale sa Amerika del Norte pagkatapos kan pagkabilog kan Isthmus kan Panama bilang parte kan Great American Interchange.
Stheno asin Euryale

Sa Griyegong mitolohiya, **si Stheno** ( /ˈ s θ iː n oʊ , ˈ s θ ɛ n oʊ / ;          )  asin **Euryale** ( /j ʊəˈr aɪ ə l i /  ;          )  duwa sa tolong Gorgon, kaiba si Medusa, magturugang na babae na nakapaggibo nin gapo sa siisay man na naghihiling sainda.  Kan pinugotan ni Perseus si Medusa, piglamag siya kan duwang Gorgon alagad dai ninda siya nadakop.

## Pamilya
Susog ki Hesiod, asin Apollodorus, si Stheno asin Euryale, kaiba si Medusa, mga aking babae kan primordial na diyos-dagat na si Phorcys asin an halimaw sa dagat na si Ceto,  mantang, susog ki Hyginus, sinda mga aking babae kan "Gorgon", sarong gikan ni Typhon asin Echidna, asin Ceto. 

## Mitolohiya
 
An mga Gorgon na si Stheno asin Euryale mga inmortal, mantang an saindang Gorgon na tugang na babae na si Medusa mortal.  An solamenteng istorya na imbuelto sinda iyo an saindang paghanap ki Perseus pagkatapos niyang putolon an payo ni Medusa. An Hesiodic *Shield ni Heracles* (mga huring parte kan ikapitong &#x2013; kabangaan kan ikaanom na siglo BC) naglaladawan kan paghanap kan duwang Gorgon ki Perseus, siring sa ipinapahiling sa kalasag ni Heracles:
 
Mantang an "dakulang Takot" na nagriribok sa mga payo kan mga Gorgon, sa pasahe gikan sa *Kalasag* na kinotar sa itaas, posibleng sarong bakong malinaw na pagsambit sa buhok na gibo sa mga halas, an pararawitdawit na si Pindar ginigibong malinaw an siring na pisikal na tampok, na ilinaladawan an duwang Gorgon, arog kan saindang tugang na babae na si Medusa, na igwa nin "makangingirhat na buhok na halas" (keykey" *ἀπλάτοις ὀφίων κεφαλαῖς* ). 

Susog sa bersyon ni Apollodorus kan saindang istorya, an gabos na tolong Gorgon igwa nin kakayahan na magin gapo sa siisay man na maghiling sa sainda. Asin kan nahimo ni Perseus na putolon an payo ni Medusa sa paagi nin paghiling sa saiyang repleksyon sa saiyang bronseng kalasag, si Stheno asin Euryale nagsunod saiya, alagad dai siya nahiling huli ta nakasulot siya nin kalo ni Hades, na iyo an nagpangyari saiya na dai nahihiling. 

An nagmomondo na kurahaw ni Euryale, mantang naghahabol ki Perseus, narisa sa duwang pinagkukuanan. Ipinagibo ni Pindar ki Athena an "dakul an boses na mga kanta nin mga plawta" tanganing arogon an "makusog na kurahaw" kan "marikas na naghihiro na mga panga ni Euryale".  Mantang si Nonnus, sa saiyang *Dionysiaca*, igwa nin nagdudulag na si Perseus na "nagdadangog para sa mayong trumpeta kundi an pag-ungal ni Euryale". 

## Ikonograpiya
An tipikal na archaic (c. 8th &#x2013; 5th century BC) na mga paglaladawan ki Stheno asin Euryale, nagpapahiling kan saindang payo na nakaatubang sa paradalan, na nagtutukaw (garo baga mayong liog) sa ibabaw nin sarong nagdadalagan na hawak na nakaprofile, na may mga pakpak sa likod asin mga botas na may kulot na ibabaw. Sa mga huring paglaladawan an mga payo nag-iinit sa kadakulaan kumpara sa saindang mga hawak, igwa nin mga liog, asin nagigin bakong gayong mabangis an itsura. 

## Hilingon man

* Mga paglaladawan sa kultura ni Medusa asin Gorgon

## Toltolan
Sarapang

An **sarapang** sarong garod na tolo an pantusok na parati may mga sima' sa poro. Ini ginagamit sa pagsisira, o kaidtong panahon, ginagamit sa ralaban na hampangan (Ing., polearm). Bakong arog kan garod na saro-saro an pantusok, an sarapang tinolo o apat pa an tarom ngani daing dulagan an natusok na sira. Dai man pasobra an panusok ngani bakong mapwersa an pagtutuldok. *' 

An sarapang iyo an armas o hamo ni [[Poseidon]] ([[Mitolohiyang Griyego|Greek]]) o [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] ([[Mitolohiyang romanong|Romano]]) used for the protection of the sea realms, the god of the sea in [[classical mythology]]. Ibang mga diyos-diyosan nin dagat arog ki [[Amphitrite]] o [[Triton (Mitolohiya)|Triton]] parati ipiglaladawan sa [[arte klasikal]] na may bitbit sarapang. Dangan nngapit an sarapang inusuar sa medieval na [[heraldry]], na kapotkapot nin [[magindara]] ayog sa [[Triton (mitolohiya)#Tritons|triton]]. Sa [[mitolohiyang Hindu|Hinduismo]], an sarapang iyo an ha mo ni [[Shiva]] asinn inaapod na *trishula'' (Sanskrit para sa "tripleng-garod"). Ini natatakod man sa istorya kan superherong si Aquaman. An sarapangimportanteng gayong simbolongm militar, saro sa elemento kan pwersa arog s Hellenic Navy, United States Navy SEALs, United States Naval Academy, Cyprus Navy, asin Nepali Army. Ini kabali mman mga logomo9m mga kompanya arog kan Maserati asin Club Med asin an atletikong logo kan Manchester United F.C. asin Arizona State University.

## Toltolan
Mammoth

An **mammoth** sarong species kan napuho nang elepante sa genus ***Mammuthus***. Nabuhay sinda poon kan huring panahon kan Miocene (poon mga 6.2 milyon na taon na an nakaagi) sagkod sa Holocene sagkod mga 4,000 na taon na an nakaagi, na may mga klase nin mammoth sa manlaen-laen na panahon na nag-eerok sa Aprika, Asya, Europa, asin Amerika del Norte. An mga mammoth naiiba sa mga buhay na elepante sa paagi kan saindang (tipikal na darakulang) spiral *twisted tusk* asin sa nagkapirang huring klase, an pag'uswag kan kadakol na mga adaptasyon sa pag'istar sa malipot na mga kapalibutan, kabali an sarong mahibog na layer nin barahibo.
Moa

An **Moa** (orden *Dinornithiformes*) sarong napuho nang grupo nin mga gamgam na dai na nakakalayog na dating endemiko sa New Zealand. Durante kan Huring Pleistocene-Holocene, igwa nin siyam na species (sa anom na genera). An duwang pinakadakulang species, an *Dinornis robustus* asin *Dinornis novaezelandiae*, nag-abot nin mga 3.6 metros (12 piye) an langkaw na nakaunat an liog, asin nagtitimbang nin mga 230 kilogramo (510 lb) mantang an pinakasadit, an bush moa (*Anomalopteryx didiformis*), mga arog kadakula kan sarong pabo.
Kormoran

An **kormoran** (*Phalacrocorax*) sarong genus nin mga gamgam na parakakan nin sira sa pamilya nin mga kormoran na **Phalacrocoracidae**. 
An mga kormoran asin shags mga gamgam na katamtaman sagkod dakula, na may gabat na hawak na nasa 0.35-5 kilogramo (0.77-11.02 lb) asin pakpak na 60-100 sentimetro (24-39 in). An mayoriya kan mga species igwa nin maitom na mga barahibo. An tuka halaba, manipis asin nakabitin. An saindang mga bitis igwa nin mga higot sa pag-oltanan kan apat na moro. An gabos na species mga parakakan nin sira, na dinadakop an biktima sa paagi nin pagsisid hale sa ibabaw. Sinda marahayon na mga parasalpok, asin sa irarom nin tubig sinda nagpapadalagan kan saindang mga sadiri gamit an saindang mga bitis sa tabang kan saindang mga pakpak; an nagkapirang klase nin kormoran nakua na nagsisirom nin sagkod sa 45 metros (150 piye).
Dodo

An **dodo** (*Raphus cucullatus*) sarong napuho nang gamgam na dai na nakakalayog na yaon sa isla nin Mauritius, na yaon sa sirangan kan Madagascar sa Kadagatang Indyano. An pinakaharaning paryente kan dodo iyo an napuho na asin dai na nakakalayog na Rodrigues solitaire. An duwa nagbilog kan subtribo na Raphina, sarong grupo nin mga napuho nang mga gamgam na dai na nakakalayog na parte kan pamilya na kabali an mga salampati.

## Toltolan
TSMC

An **Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited** (**TSMC** o **Taiwan Semiconductor**) sarong Taiwanese na multinasyonal semiconductor contract manufacturing asin design company. Ini an pinakamasasarigan na kompanya sa paggibo nin mga semiconductor, an pinakadakula sa kinaban na pundisyon sa paggibo nin semiconductor. asin pinakadakulang kompanya sa Taiwan, na may kwartel asin mayor na operasyon sa Hsinchu Science Park sa Hsinchu, Taiwan. Dawa totoo an gobyerno nin Taiwan iyo an indibidwal na dakulaon na shareholder, an mayoriya kan pagsasadiri kan TSMC yaon sa kamot kan mga dayong investor. Kan 2023, an kompanya pigranggong ika-44 sa Forbes Global 2000. An eksports kan Taiwan nin mga integrated circuits naghalagang $184 bilyon kan 2022, na iyo an nagsimbag kan haros 25 porsyento kan GDP nin Taiwan. An TSMC iyo an nagbibilog kan 30 porsyento kan main index sa Taiwan Stock Exchange.

An TSMC natugdas sa Taiwan kan 1987 ni Morris Chang bilang iyo an pinakaenot sa kinaban na dedikadong pundisyon nin paghaman mga semiconductor. Ini an halawig nang nangangawat na kompanya sa lantad na ini nin paggibo nin semiconductor. Kan si Chang nagretiro kan 2018, pakalihis 31ng taon pagkapot kan liderato kan TSMC, si Mark Liu an nagin chairman asin si C. C. Wei iyo an nagin Chief Executive. Ini haloy nang nalista sa Taiwan Stock Exchange poon pa 1993; kan 1997 ini an pinakaenot na kompanyang Taiwanese na nalista sa New York Stock Exchange. Poon 1994, an TSMC igwang  compound annual growth rate (CAGR) na 17.4 porsentahe sa ingreso asin CAGR na 16.1 porsentahe sa kita'.

## Toltolan
Megalodon

An **Megalodon** (*Carcharocles megalodon*) sarong napuho nang klase nin higanteng pating na mackerel na nabuhay mga 23 sagkod 3.6 milyon na taon na an nakaagi (Mya), poon kan Amay na Miocene sagkod sa Amay na Pliocene na mga panahon. An Megalodon dati pighuhuna na miyembro kan pamilyang Lamnidae asin sarong haraning paryente kan dakulang puting pating (*Carcharodon carcharias*), alagad pigklasipikar giraray sa napuho nang pamilyang Otodontidae, na naghale sa dakulang puting pating durante kan Amay na Cretaceous.                                                                                                                                                                                                      

An Megalodon posibleng nagkaigwa nin dakulang epekto sa estruktura kan mga komunidad sa dagat. An rekord kan fossil nagpapahiling na igwa ining kosmopolitan na distribusyon. Posibleng pigpupuntirya kaini an darakulang biktima, arog kan mga balyena, seal asin mga pawikan. An mga hoben nag-eerok sa mainit na katubigan sa baybayon asin nagkakakan nin sira asin saradit na balyena. Bakong arog kan dakulang puti, na inaatake an biktima gikan sa malumoy na irarom, an megalodon posibleng ginamit an saiyang makosog na mga panga tanganing makalaog sa laog kan daghan asin butasan an puso asin pulmon kan saiyang biktima.

An hayop naatubang sa kompetisyon gikan sa mga cetacean na nagkakakan nin balyena, arog kan *Livyatan* asin iba pang mga macroraptorial sperm whale asin posibleng mas saradit na ancestral killer whale (Orcinus). Mantang mas gusto kan pating an mas mainit na katubigan, pighuhuna na an paglipot kan kadagatan na may koneksyon sa pagpoon kan mga panahon nin yelo, kaiba an pagbaba kan lebel kan dagat asin an nagresulta sa pagkawara kan mga angay na lugar nin pag-ataman, pwedeng nakakontribwir man sa pagluya kaini. An pagbawas sa pagkakaiba-iba kan mga baleen whale asin an pagbalyo sa saindang distribusyon pasiring sa mga rehiyon sa polar tibaad nakabawas sa pangenot na pinagkukuanan nin kakanon kan megalodon. An pagkapuho kan pating kasabay kan uso nin higante sa mga baleen whale.
Alice Weidel

Si **Alice Elisabeth Weidel** ay ipinangaki kan Pebrero 6, 1979, sa sarong politiko na Aleman na nagseserbing co-chairwoman kan partidong fAlternative for Germany (AfD) kaiba si Tino Chrupalla poon pa kan Hunyo 2022.  Kan Oktubre 2017, nagkapot siya kan posisyon bilang lider kan grupong parlamentaryo kan AfD sa Bundestag .

Si Weidel ay naging miyembro kan Bundestag (MdB) kan taon 2017 sa eleksyon pederal, kun saen siya an nangengenot na kandidato kan AfD kaiba si Alexander Gauland .  Kan taong 2021 na eleksyon pederal, siya giraray an nagserbi bilang saindang nangengenot na kandidato, kaiba si Tino Chrupalla.  Poon kan Pebrero 2020 sagkod Hulyo 2022, si Weidel nagkapot kan posisyon bilang pamayo kan asosasyon kan estado kan AfD sa Baden-Württemberg .  

## Buhay asin Karera
Si Weidel ay namundag sa Gütersloh asin nagdakula sa Harsewinkel, kun saen siya nag-gradwar sa sarong Christliches Jugenddorfwerk Deutschlands (CJD) *Gymnasium* kan 1998.   Nag-adal siya nin ekonomiya asin administrasyon nin negosyo sa Unibersidad kan Bayreuth asin nag-gradwar bilang saro sa pinakamarahay kan taon kan 2004.  Pagkatapos maka-graduate sa kolehiyo, nagtrabaho siya sa Goldman Sachs Asset Management poon Hulyo 2005 sagkod Hunyo 2006 bilang sarong analista sa Frankfurt .   Kan huring parte kan dekada 2000, nagtrabaho siya sa Bank of China, asin nag-erok nin anom na taon sa Tsina .   Dangan, nagsurat siya nin sarong tesis sa doktoral kaiba an ekonomista sa salud na si Peter Oberender sa Faculty of Law and Economics sa Bayreuth manungod sa futuro kan sistema nin pensyon kan Tsina .   

Poon kan Marso 2011 sagkod kan Mayo 2013, nagtrabaho siya bilang Bise Presidente sa Allianz Global Investors sa Frankfurt.   Poon kan 2014, nagtatrabaho siya bilang sarong freelance business consultant.  Kan 2015, nagtrabaho siya para sa Rocket Internet asin Foodora .  Kan 2016 , si Weidel sarong miyembro kan Friedrich A. von Hayek Society. 

## Toltolan
Rosé (singer)

**Si Roseanne Park** ay namundag kan Pebrero 11, 1997 asin bisto sa pangaran na **Rosé** (   ), sarong parakanta asin parasurat nin kanta hali sa New Zealand asin South Korea.  Namundag siya sa Auckland, New Zealand, asin nagdakula sa Melbourne, Australia.  Si Rosé naglipat sa Seoul, South Korea asin nagpirma sa YG Entertainment kasunod kan sarong mapang-ganang audition sa Sydney kan 2012 asin nag-ensayo nin apat na taon bago nagdebut bilang miyembro kan South Korean girl group na Blackpink kan Agosto 2016.

Kan Marso 2021, pinaluwas ni Rosé an saiyang debut single album *na R*, na nakabenta nin 448,089 na kopya sa enot na semana kaini, an pinakahalangkaw na numero kan sarong babaeng soloista na Koreano. An pangenot na single kaini na " On the Ground " iyo an nagin pinakaenot na artista na nangengenot sa  Global 200 bilang sarong soloista asin bilang parte nin sarong grupo. Siya an pinakaenot na babaeng Koreano na solong naglaog sa UK Singles Chart, asin solong Koreanong artista na may pinakadakol na nahiling na music video sa laog kan enot na 24 oras sa YouTube . Nagpirma man siya sa The Black Label asin Atlantic Records kan 2024 asin nagpaluwas kan *Billboard* Global 200 number-one hit na " Apt. ",  kaiba si Bruno Mars bilang pangenot na single gikan sa saiyang debut studio album na *Rosie* (2024). Ang "Apt."  na kanta ay nangengenot sa mga tsart sa kadakol na nasyon sa bilog na kinaban kabali man an Circle Digital Chart kan South Korea asin an ARIA Singles Chart kan Australia, kun saen ini an nagin pinakaenot na kanta kan sarong babaeng soloista na Koreano na nakaabot sa alitoktok. Sa Estados Unidos asin UK, si Rosé an nakakua kan pinakaenot na kanta kan sarong babaeng soloista na Koreano na nakalaog sa pantulong halangkaw kaiba ang kantang "Apt." asin an pinakahalangkaw na charting na album kan sarong babaeng solista na Koreano kaiba si *Rosie* .

Nakaresibe si Rose nin nagkapirang mga pag-omaw sa bilog niyang karera, kabali an limang Guinness World Records, duwang MAMA Awards, asin an Asia Artist Award para sa Kanta kan Taon. Siya an ikaduwang pinakadakol na pigsusunod na indibidwal na Koreano sa Instagram asin nagluwas sa listahan kan *Rolling Stone*  mga nabubuhay na icon gikan sa Australia asin New Zealand. Si Rosé pigmidbid para sa saiyang papel sa moda bilang sarong pankinaban na embahador para sa Yves Saint Laurent asin Tiffany &amp;amp; Co.

## Toltolan
Magdalene Thoresen

Si **Anna Magdalene Thoresen**, née **Kragh** (3 Hunyo 1819 &#x2013; 28 Marso 1903) sarong namundag sa Denmark na pararawitdawit, nobelista, parasurat nin halipot na osipon asin parasurat nin drama. Sinasabi na siya an nag-inspirar sa nagkapirang iba pang mga parasurat na magmodelo nin mga karakter na arog niya. An saiyang padrasto, si Suzannah Ibsen, inagom si Henrik Ibsen . An sarong seleksyon kan saiyang mga surat ipinublikar bilang *Breve fra Magdalene Thoresen 1855-1901* ( *Memoirer og Breve*, 1919).

## Personal na buhay
Namundag siya na **si Anna Magdalene Kragh** sa Fredericia, Denmark, an aking babae kan kapitan na si Thomas Nielsen Kragh asin Anna Kristine Pedersen. Nangaki siya nin sarong ilehitimong aki, na ipinaluwas tanganing mag-ataman. Dangan nagbalyo siya sa Norway kan 1842 asin nagin governess para sa dekano na si Hans Conrad Thoresen (1802 &#x2013; 1858) sa Herøy sa Sunnmøre . Siya sarong balo asin igwa nin limang aki, asin siya inagom niya kan 1843. Poon 1844 sinda nag-erok sa Bergen, kun saen siya nagkaigwa nin sentral na papel sa buhay kultural. An saiyang padrasto, si Suzannah Ibsen, inagom si Henrik Ibsen . Nagkaigwa siya nin apat na aki ki Hans Conrad Thoresen. Pagkagadan kan saiyang agom kan 1858, nagbyahe siya pasiring sa Copenhagen kan 1861, nagbalyo sa Christiania kan 1866,  asin nag-erok sa Copenhagen poon 1870.  Nagadan siya sa Copenhagen kan 1903. 

## Karera
Sa Bergen an harong kan mag-agom na Thoresen nagin tiriponan nin mga parasurat asin aktor. Kan 1850 si Ole Bull nagmukna nin sarong teatro sa Bergen, na inaapod na Det Norske Theatre . Si Thoresen nagsurat nin apat na dula na pig-ensayo na daing ngaran sa Det Norske Theatre . Sa paagi kan teatro, namidbid niya an dramatista na si Henrik Ibsen . Siya sarong amigo ni Bjørnstjerne Bjørnson, na nagpublikar kan saiyang koleksyon nin rawitdawit *na Digte af en dame* kan 1860. Kabali sa saiyang mga nobela iyo an *Studenten*, na ipinublikar sa koleksyon na *Fortællinger* kan 1862, *Signes Historie* kan 1864, *Min Bedstemoders Fortælling* kan 1867, asin *Solen i Siljedalen* kan 1868. Kabali sa saiyang mga mapangganang dula iyo an , na enot na pig-ensayo sa Royal Danish Theatre kan 1870 asin kan huri sa Stockholm asin sa Christiania, asin *Inden Døre* poon 1877. Ipinublikar niya an librong pagbiyahe *na Billeder fra Vestkysten av Norge* kan 1872, asin saro pang librong pagbiyahe, *an Billeder fra Midnatsolens Land*, kan 1882.

## Impluwensiya
An personalidad ni Thoresen nagin modelo para sa magkapirang babaeng karakter sa literaturang Norwego, kabali an "Rebekka West" ni Ibsen (gikan sa *Rosmersholm* ) asin "Ellida Wangel" (gikan sa *The Lady from the Sea* ), asin an "Maria Stuart" ni Bjørnson (gikan sa saiyang dula kan 1864), an layas na daraga na " *Petrakers* asin Fijenda" (gikan sa saiyang 1879 na dula). 

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* Works by Magdalene Thoresen at Project Gutenberg
Bianca Pagdanganan

**Si Bianca Isabel Pagdanganan** (namundag kan 28 Oktubre 1997 ) sarong Filipinong propesyonal na parakawat nin golf . Bilang sarong amateur, siya sarong dual medalist sa 2018 Asian Games, na nanggana nin bronse sa indibidwal na event kan mga babae, asin sarong bulawan na medalya sa team event kaiba si Yuka Saso asin Lois Kaye Go.

## Amay na buhay asin edukasyon
Sarong tubong Quezon City,  Pagdanganan namundag kan 28 Oktubre 1997  ki Sam asin Bing Pagdanganan asin igwa nin duwang tugang. Nag-adal siya sa Assumption Antipolo na naggradwar sa institusyon kan 2015. Kan 2015, naglaog si Pagdanganan sa Unibersidad nin Gonzaga sa Estados Unidos tanganing magkua nin mayor na kurso sa sports management.  Pakalihis nin duwang taon sa Gonzaga, si Pagdanganan nagbalyo sa Unibersidad kan Arizona . 

## Amateur career
Si Pagdanganan naimpluwensiyahan kan saiyang ama na mag-golf. An saiyang ama dinadara siya sa saiyang mga sesyon nin golf sa mga katapusan kan semana. 

### Kolehiyo
Poon 2015 sagkod 2017, an Pagdanganan nagkawat para sa golf team kan Gonzaga University .  Kan huri, nagrepresentar siya sa Unibersidad kan Arizona asin tinabangan an Arizona Wildcats na makua an 2018 NCAA Division I Women's Golf Championships .  Inapod siya kan saiyang mga ka-team na "The Unicorn" huli sa saiyang mga kakayahan sa golf, partikularmente an saiyang kakayahan sa pagmaneho nin halawig.  Nagmamawot siyang mag-adal nin propesyonal na karera sa golf pagkatapos maggradwar sa unibersidad. 

### Nasyunal
Bago nagbalyo sa Estados Unidos, si Pagdanganan nakabali na sa mga nasyonal na torneo nin mga hobenes sa Pilipinas. Nanggana siya sa 2014 Philippine Junior Amateur Open, sarong low medalist sa stroke play portion kan 2013 Philippine Amateur Open, asin nanggana sa 2013 Philippine Ladies Open. Nagkaduwa man siya sa 2012 PHILEX Northern Luzon Regional Amateur Golf Championship asin 2013 Philippine Amateur Championship. 

### Internasyunal
Sa internasyonal, an Pagdanganan nakikipagkumpetensya para sa Pilipinas. Sa 2018 Asian Games, nakakua siya nin bronseng medalya sa women's event asin bulawan na medalya sa team event kaiba si Yuka Saso asin Lois Kaye Go.  Sa 2019 Southeast Asian Games, nanggana siya nin indibidwal asin koponan na bulawan na medalya. 

Sa 2020 Summer Olympics sa Tokyo, Pa si Pagdanganan nagranggo sa ika-43.  Kan huri, nakipagkumpetensya siya sa 2024 Summer Olympics sa Paris, kun saen siya nakatapos sa pinagsararong ikaapat na pwesto na may total na stroke count na 282, an pinakamarahay na ranggo na nakamtan kan sarong Filipinong parakawat nin golf sa Olimpiada. 

## Propesyonal na karera
Pagdanganan nagin propesyonal kan Enero 2020.   Nakua niya an saiyang LPGA Tour card sa paagi kan LPGA Q-Series kan Nobyembre 2019. 

## An amateur nanggana

* 2014 Philippine Junior Amateur Open
* 2017 Philippine Ladies Open, Branch Law Firm-Dick McGuire
* 2018 Santi Cup
* 2019 Hawkeye El Tigre Invitational, Southeast Asian Games (bulawan na medalya)

## Ranggo sa kinaban
Posisyon sa Women's World Golf Rankings sa katapusan kan lambang taon sa kalendaryo.

## Toltolan
Irish Magno

Si **Irish Magno** (namundag kan Hulyo 27, 1991)  sarong Filipinong amateur na boksingero na nagrepresentar kan Filipinas sa mga internasyonal na amateur na kompetisyon kabali an Asian Games asin an World Championships . Nakakwalipikar man siya para sa 2020 Summer Olympics, na nagin pinakaenot na babaeng boksingerong Pilipino na nakakualipikar sa Karawat. Dai siya nanggana para sa saiyang nasyon alagad nakaabot siya sa ikaduwang round para sa saiyang kategorya nin timbang.

## Edukasyon
Kan 2020, si Magno nagkukua nin bachelor's degree sa kriminolohiya sa Unibersidad kan Baguio . 

## Karera
An karera ni Magno sa boksing nagpoon kan siya 16 anyos. Mantang nagmamasid sa mga amateur boxers na nag-ensayo sa plaza kan banwaan kan saiyang banwaan na Janiuay, Iloilo, nagdulok siya nin sarong coach.  Inenkaminar siya kan coach na magprobar nin boksing huli sa saiyang langkaw. Bago kan panahon na idto, si Magno igwa nin impresyon na an boksing para sana sa mga lalaki. Nakipagkumpetensya siya sa National Open, Youth and Women's Amateur Boxing Championship na pig-host sa Iloilo, na naaraman na siya makikipagkumpetensya sa nasyonal na kampeonato tolong aldaw sana bago kaini. Nahale siya sa enot na round, na an saiyang kalaban iyo an bulawan na medalya kan Southeast Asian Games na si Annie Albania. 

Nag'ayon siya sa Philippine national boxing team asin nagbalyo sa Manila kan maaraman niya na an boksing makakasuportar sa saiyang edukasyon huli sa pinansiyal na kamugtakan kan saiyang pamilya, na an saiyang ina sarong kagharong asin an saiyang ama sarong panday. Si Magno igwa man nin matuang tugang na babae na nagtutulod kan saiyang pag-adal sa kolehiyo.  An oportunidad na suportaran an saiyang pamilya sa pinansiyal iyo an nagpugol ki Magno na magpondo sa boksing. 

An pinakaenot na bulawan na medalya ni Magno sa sarong internasyonal na kompetisyon ginana sa 2012 Taipei Open sa Taiwan .  Regular man siyang nagpartisipar sa Southeast Asian Games, na pigrerepresentar an Pilipinas sa 2013, 2015, asin 2019 na edisyon . An saiyang medalyang pirak sa dibisyon nin flyweight kan mga babae yaon sa 2019 na mga kawat iyo an saiyang pinakamarahay na pagtapos sa Karawat sa Sur-subangan na Asya. Nadaog siya sa Vietnam's Nguyễn Thị Tâm sa final kan event na idto.  

Sa 2018 Asian Games sa Jakarta – Palembang, nakipagkumpetensya siya sa bantamweight division. 

Nakakualipikar siya para sa 2020 Summer Olympics kan Marso 2020 sa paagi kan Asia/Oceania qualifiers na ginibo sa Jordan . Si Magno an nagin pinakaenot na babaeng boksingero na nagrerepresentar kan Pilipinas na nakakualipikar sa Olimpiada.  Alagad an Olimpiada mismo ipinalihis sa masunod na taon huli sa pandemya nin COVID-19 asin kinaipuhan na mag-ensayo nin virtual kaiba an saiyang mga nasyonal na coach hale sa saiyang ginikanan na banwaan sa Janiuay, Iloilo  kun saen nagdesisyon man siyang magbugtak nin sarong klinika sa boksing. 

## Toltolan
Kristina Knott

Si** Kristina Marie "KK" Lamb Knott** (namundag kan Setyembre 25, 1995) sarong Filipinong Amerikanong atleta sa track and field . Siya an may kapot kan Philippine national record para sa 100 metros na babae asin 200 metros na karera kan mga babae.  

## Amay na buhay
Si Kristina Knott namundag kan Setyembre 25, 1995, sa Orlando, Florida sa Estados Unidos.   Namundag siya ki Harold Knott asin Rizalina Lamb, an enot sarong namamanwaan kan Estados Unidos mantang an huri sarong Filipina gikan sa Imus, Cavite .   Nagtapos siya sa Colonial High School sa Orlando.  Para sa saiyang pag-adal sa kolehiyo, si Knott nag-adal sa Arkansas State University para sa saiyang enot asin ikaduwang taon, bago nagbalyo sa Unibersidad kan Miami, kun saen siya naggradwar na may degree sa Creative Writing.  

## Karera
Si Knott nagin parte kan national athletics team kan Pilipinas pagkatapos niyang magkaigwa nin kontak sa mga opisyales kan national athletics federation kan nasyon sa paagi kan saiyang koneksyon sa mga kapwa atletang Pilipino-Amerikano.  Siya nagboluntaryo na makipagkumpetensya para sa Pilipinas bilang parte kan saiyang mga paghihingoa na makakonektar sa saiyang Pilipino na pamana.  Siya naggibo kan saiyang internasyonal na debut para sa Filipinas sa 2018 Asian Games sa Jakarta kun saen siya sana an Sur-subangan na Asyano na nakakualipikar para sa final kan 200 meters event. Natapos siya sa ikaanom sa paagi nin pagrekord nin oras na 23.51 segundo. 

Si Knott nagrepresentar sa Pilipinas sa 2019 Southeast Asian Games . Sa mga init kan 200-metros event, nagbugtak siya nin bagong rekord nasyonal kan Pilipinas sa paagi kan pagtapos kan karera sa 23.07 segundos.  Nalampasan niya an 23.16 segundong pagtapos ni Zion Corrales Nelson sa Sacramento na nakabugtak sa parehong taon.  Ini man an nagbari kan rekord kan Southeast Asian Games na itinao ni Supavadee Khawpeag kan 2001 na nag-oras nin 23.30 segundos. Nalampasan ni Knott an saiyang sadiring rekord sa paagi nin pagtapos sa 23.01 segundos sa pinal na nagseguro saiya kan bulawan na medalya sa 200 metros na kababaihan. Alagad an pagtapos nasa likod pa kan oras nin pagkwalipika sa Olimpiada na 22.8 segundos. Si Knott nanggana man nin bulawan na medalya sa 4x100-meter mixed relay event asin duwang silver medals sa women's 100-meter sprint asin 4x100-meter relay. 

Siya dapat na makipagkumpetensya sa 2020 Asian Indoor Athletics Championships  na kinanselar huli sa pandemya nin COVID-19 .

Binaak ni Knott an 33-taon na nasyonal na rekord kan Pilipinas para sa 100 metros na pagdalagan kan mga babae na itinao ni Lydia de Vega sa 1987 Southeast Asian Games sa paagi nin pag-oras nin 11.27 segundos. Nalampasan ni Knott an rekord ni de Vega nin .01 segundos sa laog kan 2020 Drake Blue Oval Showcase sa Des Moines, Iowa . 

### Mga internasyonal na kompetisyon

## Toltolan
Elreen Ando

**Si Elreen Ann Quinilitan Ando** (namundag kan Nobyembre 1, 1998) sarong Filipinong paraalsa nin gabat .  

## Karera
Lumad sa Carreta, Siyudad ni Cebu, si Ando nahimong kabahin sa national weightlifting team sa Pilipinas matapos siyang gi-scout sa mga coach nga si Garry Toleno ug dating olympian nga si Ramon Solis kan siya estudyante pa sa junior high school sa Unibersidad sa Cebu (UC).  Bilang resulta, tinawan siya kan UC nin iskolarsip sa kolehiyo. 

Si Ando nagpartisipar sa 2020 Asian Weightlifting Championships sa Tashkent, Uzbekistan kun saen nakakua siya nin tolong medalya: bronse sa snatch, silver sa clean and jerk, asin saro pang silver para sa overall lift. 

Si Ando nakipagkumpetensya sa –64&nbsp;kg na pag-alsa nin gabat kan mga babae kan 2020 Summer Olympics .  Nakakua siya sa paagi kan Absolute Continental Ranking.  Nagkua siya nin ikapitong pwesto sa kabilogan, alagad nagbugtak nin mga bagong personal na pinakamarahay sa proseso. 

Kan Abril 3, 2024, si Ando nakakua nin kwalipikasyon para sa 2024 Summer Olympics sa Paris pagkatapos na makakua nin igong Olympic qualifying ranking kasunod kan pagtatapos kan IWF World Cup sa Thailand. Nakakualipikar siya para sa –59 kg class event sa gastos kan Filipinong Olympic gold medalist na si Hidilyn Diaz .  Natapos siya sa ika-6 na pwesto na may total na resulta na 230 kg. 

## Mga mayor na resulta

## Toltolan
Edcel Lagman

Si **Edcel Castelar Lagman Sr.**, (Mayo 1, 1942 – January 30, 2025) iyo an sarong Filipinong abogado sa deretso na pantawo asin sarong politiko gikan sa probinsya kan Albay. Elihido siya bilang sarong myembro kan House poon kan 1987 sagkod 1998 asin poon kan 2004 sagkod 2013 asin poon kan 2016 sagkod sa saiyang kagadanan. Nagserbi siya sa Minority Floor Leader kan House of Representatives of the Philippines sagkod 2012, kan siya nagbutas sa saiyang opisina. Saro si Lagman sa nangengenot na mga pigura sa Liberal Party sa House of Representatives, sinuportaran an Responsible Parenthood and Reproductive Health Act (na kun saen siya iyo an pangenot na awtor), an SOGIE Equality Bill, an Free Tertiary Education Act, an Anti-Dynasty Bill, asin an Freedom of Information Bill. Saro siya sa pangenot na awtor kan Divorce Bill, kan Human Rights Defenders Bill, kan Prevention of Teenage Pregnancy Bill, asin kan Anti-Child Marriage Bill.

## Toltolan
Queeny Sabobo

**Si Queeny T. Sabobo** sarong Filipinang parakawat nin softbol (bilang short stop asin outfielder). Namundag asin nagdakula sa Negros Occidental, si Sabodo parte kan Adamson University Falcons women's softball team na nakakua nin 5 kampeonato asin 73-game winning run sa UAAP softball tournament . 

Si Sabodo pig-awardan na Rookie of the Year sa saiyang enot na season, asin nagin Season's and Finals MVP sa saiyang huring taon sa UAAP.  Siya man an tinawan nin premyong Most Home Runs, Most Runs Batted In, asin Best Slugger sa parehong torneo.

Siya an nagrepresentar kan nasyon sa 2015 Southeast Asian Games kun saen sinda nanggana nin bulawan na medalya sa softball kan mga babae. 

Dai pa sana nahahaloy, si Sabodo pig-award bilang co-Athlete of the Year kan UAAP Season 78, kaiba si Alyssa Valdez asin Jessie Lacuna kan Ateneo asin Ian Lariba kan La Salle. 

## Toltolan
Ana Santiago

Si **Ana Maria Santiago**, na bisto man sa pangaran na **Ana Santiago**, sarong Filipinang softball coach para sa Adamson Lady Falcons, na nanggana sa huring 11 UAAP Softball Championships .     Siya an pwedeng sabihon na pinakadakulang aktibong head coach sa University Athletic Association of the Philippines nin huli ta si Adamson nanggana nin 16 na titulo sa irarom kan saiyang sinturon.   Sa mga rito sa pagbukas kan Season 80, an liga kan kolehiyo pigkonsiderar siya na saro sa mga "UAAP greats," na nagrerepresentar ki Adamson kaiba an saiyang parakawat na si Queeny Sabobo asin iba pang mga pangenot na atleta gikan sa pitong iba pang mga eskwelahan na miyembro kan UAAP.  

Si Santiago enot na nagkawat para sa Lady Falcons kan 1995 asin parte kan koponan na nanggana nin apat na sunod-sunod na titulo kan UAAP poon 1997 sagkod 2001 sa irarom kan head coach na si Filomeno Codinera .  Siya asin si Jenny De Jesus-Cabrera an nagin mga katabang na coach ni Adamson. 

An Lady Falcons nakatipon nin mas dakol na kampeonato poon kan panahon na si Santiago nag-asumir kan trabaho bilang head coach gikan sa Codiñera kan 2004.  Siya man an nag-coach sa Team Manila, na nagrerepresentar sa distrito kan Asya Pasipiko, asin nanggana sa representante kan Estados Unidos Solnopan na Westchester, California tanganing agawon an pinakadakula sa saiyang mga internasyonal na korona, an Big League Softball World Series, na ginibo sa Kalamazoo, Michigan kan Agosto 9, 2012.  Sa kapangganahan na iyan, an Senado nagpasar nin sarong resolusyon na nag-oomaw ki Santiago asin sa saiyang grupo na kompuesto nin mga parakawat hale sa Adamson, Unibersidad kan Santo Tomas, Unibersidad kan Sirangan, asin Unibersidad Politeknikal kan Pilipinas. 

Pagkatapos na giyahan an Lady Falcons sa saindang dekada nin dominasyon asin ika-19 na titulo sa kabilogan kan Marso 18, 2023, sinabi ni Santiago na ini an saiyang pinakamahamis na kampeonato sa UAAP. 

Si Santiago pig-indukto sa Adamson Athletes Hall of Fame kan 2012.  Kan 2024, nakaresibe siya kan PSC-PCW Women in Sports Awards . 

## Toltolan
Lizzy LeDuc

**Si Elizabeth Consuelo LeDuc** (namundag kan Marso 2, 1997) sarong Filipino-Amerikanong artistikong gymnast. Nagpoon siyang magrepresentar sa Pilipinas sa internasyonal na kompetisyon kan 2015, alagad nakipagkumpetensya na sa mga kompetisyon sa laog kan Estados Unidos bilang sarong elite, man.

## Mga enot na taon
Si Elizabeth Consuelo LeDuc namundag kan Marso 2, 1997, sa San Diego, California, ki Connie asin Henry LeDuc.  Igwa siyang matuang tugang na babae, si Crystal, na igwa man nin eksperyensya sa kompetisyon na gymnastics.  Dugang pa, igwa pa siyang tolong tugang na babae; Si Michelle, Tiffany asin Niki-Lynn  siring man an sarong tugang na lalaki, si Cyril.

Nagpoon si LeDuc kan saiyang karera sa gymnastics sa sarong gym na inaapod Miahaiuc Gymnastics sa Webster, Texas . Kan 2006, si Lizzy nagbalyo sa Woodlands Gymnastics Academy sa The Woodlands, Texas .

## Karera sa gymnastics
Kan 2009, si LeDuc nagsakat sa Level 10 asin nakoronahan bilang 2009 JO National champion para sa Junior A division.  Pagkatapos kan Junior Olympic season, siya nakakualipikar sa Junior International Elite status asin nakipagkumpetensya sa 2009 CoverGirl Classic; pagtapos sa ika-20.  Kan huri, si Lizzy nag-abante sa Nationals asin nagin ika-21; nakabugkos ki Talia Chiarelli . 

Pagkatapos kan 2009 Nationals, si LeDuc nagbalyo sa World Olympic Gymnastics Academy asin, kan suminunod na season, nagpartisipar sa taonan na pagtiripon kan club, an WOGA Classic, na nagtapos sa ika-5ng all-around.  Si LeDuc nakatapos sa ika-7 sa National Elite Qualifier kan Hulyo.  Dai nahaloy, nakapuli siya sa ika-14 na all-around sa 2010 CoverGirl Classic  asin dangan, ika-20 sa Nationals. 

Si LeDuc nanggana sa 2011 Houston National Invitational  alagad dai nakaluwas sa natatadang parte kan season huli sa mga sprains sa saiyang duwang siko.  Kan tigrakdag kan 2011, si Lizzy nagbalyo sa Zenith Elite Gymnastics Academy sa McKinney, Texas .

Si LeDuc nagluwas man sa 2012 season, man. Nagbalyo siya sa Metroplex para sa 2013 season asin nakatapos sa ikaapat na all-around sa JO Nationals sa Junior D division.  Kan 2014, si LeDuc iyo an State  asin Regional  Champion asin nagin ikaduwang all-around sa 2014 JO Nationals, sa likod ni Alicia Boren .  Kan Abril 28, 2014, si LeDuc nag-anunsyo nin sarong berbal na pangako sa Louisiana State University . 

Kan 2015, pinirmahan ni Lizzy an National Letter of Intent sa University of Illinois asin tanganing makipagkumpetensya sa Illinois Fighting Illini women's gymnastics team, kaya naghale sa LSU.   Si LeDuc nakipagkumpetensya nin sarong beses sa laog kan 2015 Level 10 JO season, sa Rose City Classic.  Nagpartisipar siya sa saiyang pinakaenot na internasyonal na kompetisyon sa 2015 Southeast Asian Games, na ginibo kan Hunyo 5-16 sa Singapore .  Si LeDuc nanggana nin bronseng medalya kaiba an koponan  Durante kan all-around final, si LeDuc nakatapos sa ika-6.  Siya nakatalagang magpartisipar sa duwang event finals; sinag asin salog. 

## Personal na buhay
Si LeDuc nakaistar sa Allen, Texas . Kan tigrakdag kan 2015, nagpoon siyang mag-adal sa Unibersidad kan Illinois .

## Toltolan