Pedagohiya

An **Pedagohiya** ( /ˈ p ɛ d ə ɡ ɒ dʒ i , - ɡ oʊ dʒ i , - ɡ ɒ ɡ i / ), na pinakaparateng nasasabotan bilang an paagi nin pagtukdo, iyo an teorya asin praktis nin pag-adal, asin kun pano an prosesong ini nakakaimpluwensya, asin naiimpluwensiyahan kan, sosyal, politikal, asin sikolohikal na pag-uswag kan mga paraadal. An pedagohiya, na pigkukua bilang sarong disiplina sa akademya, iyo an pag-aadal kun pano an kaaraman asin kakayahan itinatao sa sarong konteksto nin edukasyon, asin ini pigkokonsiderar an mga interaksiyon na nangyayari sa laog nin pag-adal. Parehong an teorya asin praktis kan pedagohiya magkakalaen na gayo nin huli ta ini nagpapahiling nin manlaen-laen na sosyal, politikal, asin kultural na konteksto. 

An pedagohiya parateng ilinaladawan bilang an akto nin pagtukdo.  An pedagohiya na inadaptar kan mga paratukdo naghuhurma kan saindang mga aksyon, paghusgar, asin mga estratehiya sa pagtukdo sa paagi nin pagkonsiderar kan mga teorya nin pag-adal, mga pakasabot kan mga estudyante asin kan saindang mga pangangaipo, asin an mga pinaghalean asin interes kan mga indibidwal na estudyante.   An mga katuyuhan kaini pwedeng magpoon sa pagpapauswag kan liberal na edukasyon (an pankagabsan na pag-uswag kan potensyal nin tawo) sagkod sa mas mahiwas na mga detalye kan bokasyonal na edukasyon (an pagtao asin pagkua nin mga partikular na kakayahan).

An mga estratehiya sa pagtukdo pinamamahalaan kan kaaraman asin eksperyensya kan estudyante, sitwasyon asin kapalibutan, siring man kan mga katuyuhan sa pag-adal na itinao kan estudyante asin paratukdo. An sarong halimbawa iyo an paagi ni Socrates . 

## Kahulugan
An kahulugan kan terminong "pedagohiya" parateng pigkokontrahan asin kadakol na klase nin mga kahulugan an isinusuherir.  An pinaka-komun na paagi iyo an pagtao nin kahulugan kaini bilang pag-aadal o siyensya kan mga paagi nin pagtukdo .   Sa sentidong ini, ini an metodolohiya kan edukasyon . Bilang sarong metodolohiya, ini nag-iimbestigar kan mga paagi asin gawi na pwedeng gamiton tanganing marealisar an mga katuyuhan kan edukasyon .    An mayor na katuyuhan parati na pigbibisto sa pagpapasa nin kaaraman . An ibang mga katuyuhan kabali an pagpatalubo nin mga kakayahan asin mga ugali . Kabali digdi an pagtabang sa estudyante na mapauswag an saindang mga intelektuwal asin sosyal na kakayahan siring man an psychomotor asin affective learning, na manungod sa pagpatalubo nin mga praktikal na kakayahan asin tamang emosyonal na mga disposisyon, sunod-sunod.  

Alagad, bakong gabos minaoyon sa karakterisasyon na ini kan pedagohiya asin an iba nahihiling ini na bakong gayong siyensya asin mas bilang sarong arte o sarong gibo .   An paglaladawan na ini mas nagtatao nin duon sa praktikal na aspeto kan pedagohiya, na pwedeng maglaog nin manlaen-laen na porma nin " daing hilom na kaaraman na masakit ibugtak sa mga tataramon". An paaging ini parati nakabasar sa ideya na an pinakasentro na aspeto nin pagtukdo nakukua sana sa paagi nin praktis asin dai madaling ma-codify sa paagi nin siyentipikong pagsiyasat.   Sa bagay na ini, an pedagohiya may kinaaraman sa "pag-obserbar asin pagdalisay kan kakayahan kan saro bilang sarong paratukdo".  An mas inklusibong kahulugan pinagsasaro an duwang karakterisasyon na ini asin nahihiling an pedagohiya pareho bilang an praktis nin pagtukdo asin an diskurso asin pag-aadal kan mga paagi nin pagtukdo. An ibang mga teorista nagtatao nin mas mahiwas na kahulugan sa paagi nin pag'iba nin mga konsiderasyon arog kan "pagpauswag kan salud asin kahusayan kan hawak, sosyal asin moral na karahayan, etika asin estetika ".  Huli sa manlaen-laen na kahulugan na ini, minsan pigsusuherir na an pedagohiya sarong "catch-all term" na may koneksyon sa manlaen-laen na isyu nin pagtukdo asin pag-adal. Sa sentidong ini, kulang ini nin eksaktong kahulugan.

Susog ki Patricia Murphy, an detalyadong paghorop-horop sa kahulugan kan terminong "pedagohiya" mahalaga man giraray nin huli ta an manlaen-laen na mga teorista parateng ginagamit ini sa manlaen-laen na paagi. Sa nagkapirang kaso, an mga bakong trivial na paghona manungod sa naturalesa kan pag-adal kabali pa ngani sa kahulugan kaini.  An pedagohiya parateng espesipikong nasasabotan sa relasyon sa edukasyon sa eskwelahan . Alagad sa mas mahiwas na kahulugan, kabali digdi an gabos na klase nin edukasyon, sa laog asin luwas kan mga eskwelahan.  Sa mahiwas na kahulugan na ini, ini may kinaaraman sa proseso nin pagtukdo na nangyayari sa pag-ultanan kan duwang partido: mga paratukdo asin mga paraadal. An katuyuhan kan paratukdo iyo an magdara nin nagkapirang eksperyensya sa paraadal tanganing mapakusog an saindang pakasabot sa temang itukdo. Interesado an pedagohiya sa mga porma asin paagi na ginagamit sa pagpaabot kan pagkasabot na ini.  

An pedagohiya harani sa didaktika alagad igwa nin nagkapirang pagkakaiba. Sa parati, an didaktika nahihiling bilang an mas limitadong termino na nanonongod sa papel asin mga aktibidad kan paratukdo, arin na baga kun pano an saindang gawi-gawi pinaka-kapaki-pakinabang sa proseso nin edukasyon. Ini sarong sentral na aspeto kan pedagohiya apwera sa ibang mga aspeto na nagkokonsidera man kan pananaw kan paraadal. Sa mas mahiwas na kahulugan na ini, an pedagohiya nakasentro sa "ano man na may pag-aram na aktibidad kan sarong tawo na dinisenyo tanganing mapakarhay an pag-adal sa saro pa". 

An tataramon na *pedagohiya* gikan sa Griyegong  ( *paidagōgia* ), gikan sa  ( *paidagōgos* ), mismo sarong sintesis kan  ( *ágō* ), "Ako an nangengenot", asin  ( , genitive ,  ) "lalaki, aki": kaya, "pag-atender sa mga aking lalaki, tanganing panginutan an sarong aki".  Manlaen-laen an pagtaram kaini, arog kan /ˈ p ɛ d ə ɡ ɒ dʒ i /, /ˈ p ɛ d ə ɡ oʊ dʒ i /, o /ˈ p ɛ d ə ɡ ɒ ɡ i / .   An kaugnay na tataramon na *pedagogue* igwa nin negatibong kahulugan nin pedantry, na nagpoon pa kan mga taon 1650;  an sarong kaugnay na ekspresyon iyo an *[[Educational theorist|teorista sa edukasyon]]* . An terminong "pedagohiya" makukua man sa diskurso sa Ingles, alagad ini mas mahiwas na pinag-oolayan sa ibang mga tataramon na Europeo, arog kan Pranses asin Aleman . 

## Kasaysayan

### Solnopan
Sa kinaban kan Solnopan, an pedagohiya konektado sa tradisyon kan mga Griyego nin pilosopikal na diyalogo, partikularmente an Socratic na paagi nin pagsiyasat.  An mas pankagabsan na pagsaysay kan pag-uswag kaini nagtutubod na ini nagbutwa gikan sa aktibong konsepto nin katawohan bilang laen sa sarong fatalistiko asin na an kasaysayan asin kapaladan nin tawo mga resulta kan mga aksyon nin tawo.  An ideyang ini nagtubo sa suanoy na Grecia asin orog pang napatalubo durante kan Renaissance, kan Repormasyon, asin kan Panahon nin Kaliwanagan . 

### Socrates
Sa kinaban kan Solnopan, an pedagohiya konektado sa tradisyon kan mga Griyego nin pilosopikal na diyalogo, partikularmente an Socratic na paagi nin pagsiyasat.  An mas pankagabsan na pagsaysay kan pag-uswag kaini nagtutubod na ini nagbutwa gikan sa aktibong konsepto nin katawohan bilang laen sa sarong fatalistiko asin na an kasaysayan asin kapaladan nin tawo mga resulta kan mga aksyon nin tawo.  An ideyang ini nagtubo sa suanoy na Grecia asin orog pang napatalubo durante kan Renaissance, kan Repormasyon, asin kan Panahon nin Kaliwanagan . 

### Plato
Si Plato (428/427 o 424/423 – 348/347 BCE) naglaladawan nin sarong sistema nin edukasyon sa *[[Republic (Plato)|The Republic]] (375 BCE)* kun saen an mga deretso kan indibidwal asin pamilya isinakripisyo sa Estado. Ilinaladawan niya an tolong kasta: saro tanganing makanuod nin sarong trabaho; saro na makanuod nin mga ideyang literaryo asin estetiko; asin saro na sanayon sa mga ideyang literaryo, estetiko, siyentipiko, asin pilosopikal.  Nahiling ni Plato an edukasyon bilang sarong kaotoban kan kalag, asin sa paagi kan kaotoban kan kalag an hawak sunod na nakinabang. Minansay ni Plato an pisikal na edukasyon para sa gabos bilang sarong pangangaipo sa sarong marigon na sosyedad. 

### Aristotle
Si Aristotle (384–322 BCE) nagkompuesto nin sarong treatise, *On Education*, na sunod na nawara. Alagad, isinikwal niya an punto de vista ni Plato sa mga suminunod na obra, na nag-aadbokasiya para sa sarong komun na edukasyon na ipinagboboot sa gabos na namamanwaan kan Estado. An sadit na minoriya nin mga tawo na nag-eerok sa laog kan mga siyudad-estadong Griyego kan panahon na ini ibinibilang na mga namamanwaan, asin kun siring limitado pa man giraray ni Aristotle an edukasyon sa sarong minoriya sa laog kan Grecia. Si Aristotle nag-aadbokasiya na an pisikal na edukasyon dapat na enoton an intelektuwal na pag-aadal. 

### Quintilian
Si Marcus Fabius Quintilianus (35 – 100 CE) nagpublikar kan saiyang pedagohiya sa *Institutio Oratoria* (95 CE). Ilinaladawan niya an edukasyon bilang sarong luway-luway na bagay, asin nagbubugtak nin nagkapirang responsibilidad sa paratukdo. Siya nag-aadbokasiya para sa retorikal, gramatikal, siyentipiko, asin pilosopikal na edukasyon. 

### Tertullian
Si Quintus Septimius Florens Tertullianus (155 – 240 CE) sarong iskolar na Kristiyano na nagsikwal sa gabos na paganong edukasyon, na nag-iinsistir na ini "sarong dalan pasiring sa falso asin aroganteng kadunungan kan mga suanoy na pilosopo". 

### Jeronimo
Si San Jeronimo (347 – 30 Setyembre 420 CE), o San Hieronimo, sarong iskolar na Kristiyano na nagdetalye kan saiyang pedagohiya sa mga daragita sa kadakol na mga surat sa bilog niyang buhay. Dai siya nagtutubod na an hawak nangangaipo nin pagsasanay, asin kaya nag-adbokasiya para sa pag-ayuno asin mortipikasyon tanganing masakop an hawak.  Irinerekomendar sana nia an Biblia bilang babasahon, na may limitadong pagkalantad, asin nagpapatanid tumang sa mga instrumento sa musika. Siya nag-aadbokasiya laban sa pagtugot sa mga daragita na makipag-ulay sa sosyedad, asin nin pagkaigwa nin "pagkamoot sa saro sa saiyang mga kairiba kisa sa iba."  Irinerekomendar niya an pagtukdo kan alpabeto sa paagi nin mga bloke nin garing imbes na pagmemorya kaya "Siya makakanuod sa paagi nin pagtugtog."  Siya sarong parasuportar nin positibong pagpapakusog, na nagsasabi na "Dai mo siya pag-anggotan huli sa kadepisilan na tibaad igwa siya sa pag-adal. Sa kabaliktaran, dagkahon mo siya sa paagi nin pag-omaw..." 

### Jean Gerson
Si Jean Charlier de Gerson (13 Disyembre 1363 – 12 Hulyo 1429), an Chancellor kan Unibersidad kan Paris, nagsurat sa *De parvulis ad Christum trahendis* "An saradit na aki mas madaling pamahalaan nin mga haplos kisa takot," na nagsusuporta sa mas maboot na paagi kisa sa saiyang mga naenot na Kristiyano. Sinasabi man niya na "Orog sa gabos, tugutan an paratukdo na maghingoa na magin ama sa saiyang mga estudyante." Siya pigkokonsiderar na sarong prekursor kan Fenelon . 

### John Amos Comenius
Si Juan Amos Comenius (28 Marso 1592 – 15 Nobyembre 1670) pigkokonsiderar na ama kan modernong edukasyon.

### Johann Pestalozzi
Johann Heinrich Pestalozzi (Enero 12, 1746 – Pebrero 17, 1827), kagmukna nin nagkapirang institusyon pang-edukasyon pareho sa mga rehiyon na nagtataram nin Aleman asin Pranses sa Switzerland asin nagsurat nin kadakol na mga obra na nagpapaliwanag kan saiyang rebolusyonaryong modernong prinsipyo nin edukasyon. An saiyang motto iyo an "Pag-adal sa payo, kamot asin puso". 

### Johann Herbart
An pilosopiya asin pedagohiya sa edukasyon ni Johann Friedrich Herbart (4 Mayo 1776 – 14 Agosto 1841) nagtao nin duon sa korelasyon sa pag-ultanan kan personal na pag-uswag asin an mga resultang benepisyo sa sosyedad. Sa ibang pagtaram, si Herbart nagproponer na an mga tawo magin naotob oras na sinda mag-establisar kan saindang mga sadiri bilang mga produktibong namamanwaan. An Herbartianismo nanonongod sa hiro na suportado kan mga teoretikal na pananaw ni Herbart.  Sa pagsambit sa proseso nin pagtukdo, si Herbart nagsuherir nin limang lakdang bilang mahalagang mga sangkap. Partikularmente, an limang lakdang na ini kabali an: pag-andam, pagpresentar, asosasyon, pag-heneralisar, asin aplikasyon.  Isinusuherir ni Herbart na an pedagohiya may relasyon sa pagkaigwa nin mga paghona bilang sarong edukador asin sarong partikular na grupo nin mga kakayahan na may tuyong katapusan na katuyuhan sa isip. 

### John Dewey
An pedagohiya ni John Dewey (20 Oktubre 1859 – 1 Hunyo 1952) ipinapahiling sa nagkapirang obra, kabali *[[My Pedagogic Creed|an My Pedagogic Creed]]* (1897), *[[The School and Society|An Eskwelahan asin Sosyedad]]* (1900), *An Aki asin an Kurikulum* (1902), *[[Democracy and Education|Demokrasya asin Edukasyon]]* (1916), *Mga Eskwelahan nin Saaga* (1915) kaiba si Evelyn, asin *[[Experience and Education (book)|Eksperyensya asin Edukasyon]]* (1938). Sa saiyang paghiling, an katuyuhan kan edukasyon dai dapat mag-ikot sa pagkua nin sarong dati nang itinalaan na mga kaaraman, kundi an pagkamit kan bilog na potensyal nin saro asin an kakayahan na gamiton an mga kaaraman na iyan para sa mas dakulang karahayan ( *My Pedagogic Creed*, Dewey, 1897). Si Dewey nag-adbokasiya para sa sarong estruktura pang-edukasyon na nagtatao nin balanse sa pag-ultanan kan paghatod nin kaaraman mantang pigkokonsiderar man an mga interes asin eksperyensya kan estudyante ( *The Child and the Curriculum, Dewey,* 1902). Si Dewey bako sanang nag-isip giraray kan paagi kun pano dapat mangyari an proseso nin pag-adal kundi pati na an papel na dapat gibohon kan paratukdo sa laog kan prosesong iyan. Naisip niya an sarong pagkakaiba gikan sa pagkamaster kan sarong pre-selected set nin mga kakayahan pasiring sa pagkultibar nin awtonomiya asin kritikal na pag-isip sa laog kan paratukdo asin estudyante.

## Toltolan