Oni

Sinda mga midbid na karakter sa arte, literatura, asin dula-dulaan kan Hapon [1] asin nagpapahiling bilang mga kontrabida (mga bida na maraot) sa bantog na mga osipon arog kan Momotarō (Lalaking Persik), Issun-bōshi (Saradit na Lalaki), asin Kobutori Jīsan (Gurang na May Bukol). Maski ngani an mga oni dating ilinaladawan bilang nakakatakot na linalang, sinda nagin mas maboot o mas magian sa modernong kultura, huli ta an mga tawo ngonyan nagkukuhà nin dae gaanong nakakatakot na mga istorya manungod sa sainda, arog kan Oni Mask (mga maskara nin oni sa mga selebrasyon) asin an "Pulang Oni na Nagtangis" (Red Oni Who Cried), na nagpapahiling kan saindang malomhok na ugali.

## Etimolohiya, pagbabago nin kahulugan

An Oni, na isinusurat sa kanji bilang 鬼, sa Tsina binabasa bilang guǐ (pinyin), na an boot sabihon "sarong bagay na dai nahihiling, mayong porma, o hali sa ibang kinaban", o sa ibang tataramon, sarong kalag o espiritu kan gadan. Sa kasuaran, an Wamyō Ruijushō (和名類聚抄), sarong diksyunaryo sa Hapon na isinurat kan ika-10 na siglo, nagpaliwanag na an tataramon na "oni" naghalì sa pagbabago kan tataramon na "on/onu" (隠), na an boot sabihon "magtago". An diksyunaryo nagpahayag na an oni nagtatago asin dai minaipahiling an sadiri. Kan enot na inintrodusir an karakter na 鬼 sa Hapon, ini binabasa bilang "ki" (キ) gamit an on'yomi (sarong paagi nin pagbasa na hale sa Tsino) [2][3][4].

An karakter na 鬼 nagbabâgo nin paghiro nin panahon sa Hapon tanganing magin saróng sadiring entidad, asin igwang makahulugan na pagkakaiba an Hapon na oni (鬼) asin Tsino na guǐ (鬼). An Tsino na guǐ sa pankagabsan nangangahulugan kan mga espiritung daing lawas kan mga gadan asin bakô nangorogna na maraot. Sinda komun na nakaestar sa kinaban nin mga gadan, alagad an mga may hinanakit minsan nagpapahiling sa kinaban nin tawo tanganing mag-espirito, asin an mga paratukdo nin Taoismo (Taoist priests) asin iba pa naggamit kan saindang sobrenatural na kapangyarihan tanganing laglagon sinda.

An   asin   iyo an pinakaenot na nasusurat na halimbawa kan  bilang mga entidad imbes na kalag kan mga gadan. An , na an pagtipon nagpoon kan 713, nag-iistorya kan sarong mata  na nagkakan nin sarong tawo. , na natapos kan 720, nag-iistorya nin sarong   -na nakasulot nin  na nagheheling kan lobong ni Emperador Saimei gikan sa alitoktok kan Bukid Asakura. An karakter para sa 鬼 pigtutubodan na binasa bilang  kan an  natapos,  asin binasa man bilang , , asin  sa panahon kan Heian. Sa  , an karakter para sa 鬼 binabasa bilang  . Sagkod sa katapusan kan panahon kan Heian na an pagbasa kan  para sa karakter na 鬼 nagin haros unibersal. 

An partikularmenteng makapangyarihan na oni pwedeng iladawan bilang *kishin* o *kijin* (literal na "oni god"; an "ki" sarong alternatibong karakter na pagbasa kan "oni"), sarong termino na ginagamit sa Budismong Hapon tanganing apodon an mga Wrathful Deities .

An *oni* pig -syncretize sa mga Hindu - Buddhist na mga linalang arog kan man-devouring *[[yaksha]]* asin an *rakshasa*, asin nagin an *oni* na nagpapasakit sa mga parakasala bilang mga bantay kan Impiyerno ( Jigoku ), na nagtatao nin mga sentensya na itinao kan mahistrado kan Impiyerno, si Hadeng Yama (Enma Daiō ). An mga gutom na multo na inaapod na *[[Preta|gaki]]* (餓鬼) minsan pigkokonsiderar man na sarong klase nin *oni* (an Kanji para sa "ki" 鬼 binabasa man na "oni"). Susog kaini, an sarong maraot na kalag na lampas sa rehabilitasyon nagbabago sa sarong *oni* pagkagadan. An pinakamaraot na mga tawo sana an nagigin *oni* mantang buhay pa, asin ini an mga *oni* na nagigin dahelan nin mga problema sa mga tawo siring sa ipinapahiling sa mga osipon.

May mga iskolar na nagrason pa ngani na an *oni* sarong konsepto kan mitolohiyang Budista.

An mga Oni nagdadara nin mga kalamidad sa daga, na nagdadara nin gera, peste/helang, linog, asin eklipse. Igwa sinda kan mapanlaglag na kapangyarihan nin kikilat asin daguldol, na nagpapatakot sa mga tawo paagi sa saindang mga epekto sa pagdangog asin pagheling.

Kadaklan kan osipon na Hapon hale sa Kojiki (古事記, "Mga Rekord kan Suanoy na mga Bagay" o "An Pagsaysay kan mga Suanoy na Bagay") asin Nihongi (日本紀, "Mga Kronika kan Hapon"). An mga istoryang ini iyo an kasaysayan asin pag-uswag kan Hapon kan mga suanoy na panahon. Sa kapinunan kan panahon asin espasyo, an Takamagahara (高天原, "Eroplano nin Halangkaw na Langit" o "Halangkaw na Eroplano nin Langit") naglataw, kaiba an tolong diosnon na linalang na Amenominakanushi (天之御中主, An Sentral na Maestro o "Kagurangnan kan Agosto Sentro kan Langit), si Takamasubi. " (高御産巣日神, "Halangkaw na Kaglalang"), asin Kamimusubi (神産巣日, An Banal na Kaglalang).  An tolong banal na linalang na ini midbid bilang Kami,  asin an tolo na magkairiba minsan inaapod na Kotoamatsukami (別天神, literal na "naglalaen kan langitnon na kami"). Ipinahiling ninda an bilog na uniberso.  Sa huri sinda pinag-iriba nin duwa pang Kami, si Umashiashikabihikoji (宇摩志阿斯訶備比古遅神, Enerhiya) asin Amenotokotachi (天之常立神, Langit).

Sa katapustapusi, duwang mas sadit na Kami an ginibo tanganing magbugtak kan daga, si Izanagi (イザナギ/伊邪那岐/伊弉諾, na an boot sabihon "Siya-na-nag-iimbitar") asin si Izanami (イザヶ, na an boot sabihon "Siya-na-nag-iimbitar" "Babaye-na-nag-imbitar").  An duwang ini magturugang na lalaki asin babae. Sinda man may agom asin nagkaigwa nin kadakol na aki, an saro sainda iyo si Kagutsuchi (カグツチ, Kalayo).  Sa pagkamundag, si Kagutsuchi mortal na nalugadan ki Izanami, na nagduman ki Yomi (黄泉, 黄泉の国, Kinaban nin Kadikloman) sa saiyang kagadanan  asin nagin sarong Kami nin kagadanan.  Si Izanami, na nagtao nin buhay sa pisikal na kinaban, padagos na naggigibo kaini sa kinaban kan mga gadan, na sa kahurihurihi nagmukna kan pinakaenot na oni.

Susog sa Intsik na Taoismo asin esoterikong Onmyōdō, an mga dalan kan yin asin yang, an direksyon sa amihanan-sirangan inaapod na *kimon* (鬼門, "trangkahan nin demonyo") asin pigkokonsiderar na sarong malas na direksyon na inaagihan kan mga maraot na espiritu. Base sa pag-asignar kan doseng hayop sa zodiac sa mga kardinal na direksyon, an *kimon* midbid man bilang an *ushitora* (丑寅), o " Ox Tiger " na direksyon. An sarong hipotesis iyo na an mga sungay nin baka asin an kublit kan tigre  *oni* nagtalubo bilang sarong biswal na paglaladawan kan terminong ini.   

An mga templo parateng itinogdok na nakaatubang sa direksyon na iyan, halimbawa, an Enryaku-ji tuyong itinogdok sa Bukid Hiei na yaon sa *kimon* (norte-sirangan) na direksyon hale sa Kyoto tanganing bantayan an kabisera, asin siring man an Kan'ei-ji itinogdok pasiring sa direksyon na iyan hale sa Kastilyo nin Edo .  

Alagad, an mga nagdududa nagdududa na ini an enot na disenyo kan templo ni Enryaku-ji, nin huli ta an templo itinogdas kan 788, anom na taon bago pa ngani nag-eksister an Kyoto bilang sarong kabisera, asin kun an namamahalang klase igwa nin feng shui -minded, an kasunod na pagbalyo kan kabisera sa amihanan-sirangan hale sa Nagaoka-kyō pasiring sa Kyoto siertong bawal. 

An mga edipisyong Hapon minsan igwa nin mga L-shaped na mga indentasyon sa amihanan-sirangan tanganing makalikay sa oni. Halimbawa, an mga lanob na nakapalibot sa Kyoto Imperial Palace igwa nin mga kanto na may mga gilid sa direksyon na iyan. 

An tradisyonal na kaugalean sa pag-apon nin pisog tanganing paluwason *an oni* ginigibo sa panahon nin kapiyestahan nin Setsubun sa Pebrero. Ini minabale sa mga tawong nagbubugtak nin mga sinanlag na toyo sa laog o sa luwas kan saindang mga harong asin nagkukururahaw    , mas marahay na paagi sa sarong makusog na wrestler.  

An kaugalean na ini nagpoon sa mga klaseng aristokratiko asin samurai kan panahon ni Muromachi (1336-1573). Susog sa *[[:ja:壒嚢鈔|Ainōshō]]* (壒嚢鈔),  sarong diksyunaryo na pinagtipon kan panahon ni Muromachi, an ginikanan kan kaugalian na ini sarong osipon kan ika-10 siglo sa panahon kan pamamahala ni Emperador Uda . Susog sa osipon, sarong monghe sa Bukid nin Kurama an nag-apon nin mga inihaw na pisog sa mga mata kan  tanganing sinda mag-itok asin magdulag. An saro pang teorya iyo na an ginikanan kan kaugalian na ini yaon sa tataramon na, na an boot sabihon pisog. An paliwanag iyo na sa Hapon, pwede man isurat bilang, na boot sabihon an mata kan demonyo, o, na an boot sabihon iyo an pagraot sa demonyo. Durante kan panahon nin Edo (1603–1867), an kaugalean naglakop sa mga santuaryo kan Shinto, mga templong Budista asin sa publiko.   

Sa palibot kan Tottori Prefecture sa panahon na ini, an sarong anting-anting na gibo sa mga dahon nin holly asin pinatuyong payo nin sardinas ginagamit bilang bantay laban sa oni.  

Igwa man nin sarong bantog na kawat sa Hapon na inaapod na  , na kapareho kan kawat na tag na pig-aadalan kan mga kaakian sa Solnopan na kinaban. An parakawat na "it" inaapod imbes na "oni".  

An mga oni itinampok sa mga istoryang pan-aki sa Hapon arog kan *[[Momotarō]]* ( *Peach Boy* ), *Issun-bōshi*, asin *Kobutori Jīsan* .

## Modernong panahon
Sa mas bago pa sanang mga panahon, *an mga oni* nawara an nagkapira sa saindang orihinal na karatan  asin minsan nagkakaigwa nin mas protektibong pagpunsyon. An mga lalaking nakasulot nin oni costume parateng nangengenot sa mga parada kan mga Hapon tanganing mahale an anuman na malas, halimbawa.

An mga edipisyong Hapon minsan igwa nin mga baldosa na may oni-faced na inaapod na  , na pighuhuna na nakakalikay sa malas, arog kan mga gargoyle sa tradisyon kan Solnopan. 

Dakul na mga idiom asin talinhaga sa Hapon an nagtutukdo man sa oni. Halimbawa, an ekspresyon na   (Traduksyon: "An aki na dai nakakaagid sa saiyang mga magurang iyo an aki nin sarong oni.") pwedeng gamiton nin sarong magurang tanganing padusahan an sarong aki na may maraot na gawi. 

Pwede ining gamiton sa mga istorya tanganing takoton an mga kaakian na magsunod huli sa saindang makatatakot na itsura, mabangis na gawi, siring man kun pano ninda kakanon an mga tawo sa sarong pag-inom. 

# An Momotaro, an Peach Boy,  sarong midbid na istorya manungod sa sarong gurang na mag-agom na nagkaigwa nin disgrasya na dai nanggad nakapag-aki, alagad nakanompong sinda nin sarong higanteng peach na milagrosong nagtao sainda nin sarong aking lalaki bilang saindang aki. Mantang nagdadakula an aking lalaki, naaraman niya an sarong isla nin mga demonyo kun saen an mga tawo nabihag asin, pagkatapos na kuanon an saindang kwarta, itinatago bilang mga oripon asin pinagkukuanan nin kakanon. Si Momotaro nagpoon na magbiyahe pasiring sa isla na may darang mga cake na espesyal na ginibo para saiya, asin mantang nasa saiyang pagbaklay, nakasabat siya nin sarong ayam, sarong unggoy, asin sarong pheasant na nakipagpartner saiya tanganing daogon an mga demonyo sa isla, asin kan an mga demonyo nahale na, nabawi ninda an mga kayamanan asin ibinalik sa mga tamang kagsadiri. Si Momotaro asin an saiyang mga kairiba, pagkatapos na maabot an saindang katuyuhan, gabos nagbalik sa saindang kanya-kanyang harong.
# An Oni Mask  sarong istorya kun saen an sarong daragita nagduman sa trabaho sa sarong harong nin mga babae tanganing magkaigwa nin kwarta para sa saiyang may helang na ina. Nakikipag-olay siya sa sarong maskara kan lalawgon kan saiyang ina kun tapos na siya sa saiyang trabaho tanganing rangahon an saiyang sadiri. Sarong aldaw, nahiling kan mga usyuso na katrabaho an maskara asin nagdesisyon na prank siya sa paagi nin pagsulot nin oni mask na pansalida sa maskara kan ina. Kan mahiling niya an maskara ni Oni, pigkonsiderar niya ini bilang sarong senyales na an saiyang ina mas maraot na asin dai na nagrarahay, kaya naghale siya pagkatapos na ipaaram sa saiyang amo. Pagkatapos na magprobar na magdalagan pasiring sa gilid kan saiyang ina, siya nalingawan kan nagkapirang lalaki na nagsusugal sa may kalayo. Nadakop siya kan mga lalaki asin dai inintindi an saiyang mga pakimaherak na pabayaan siyang magduman sa saiyang ina asin imbes pinabantayan siya kan kalayo tanganing dai ini mawara sa laog kan kawat. Mantang pigpapaandar niya an kalayo, nagdesisyon siyang magsulot nin maskara ni Oni tanganing maprotehiran siya sa mga laad. Kan oras na idto, an mga lalaki nakahiling sana nin sarong maliwanag na Oni sa paagi kan pulang nagkikinang na mga laad asin, sa takot, nagdurulag na dai natipon an saindang kwarta. An daragita, pagkatapos na masiguro na dai maparong an kalayo, tinipon an kwarta, asin hinahalat an mga lalaki na magbalik para diyan, alagad mantang nagdadakula an panahon, nagigirumdoman niya na mahihiling niya an saiyang ina asin nagdalagan pasiring sa saiyang ina. Mantang yaon siya sa harong, nahihiling niya na an saiyang ina mas marahay an salud kisa kaidto, asin huli sa kwartang winalat kan mga parasugal, igwa na siyang igo tanganing atamanon siya na dai na magbalik sa trabaho sa harong kan mga babae.
# An Pulang Oni na Naghibi  sarong istorya nin duwang oni, an saro pula, an saro asul. An pula gustong makipag-amigo sa katawohan, alagad natatakot sinda kaini, na nagpapahibi sa pulang oni. Sa pakaaram kun ano an gusto kan pulang oni, an asul na oni nag-isip nin plano na gibohon an saiyang sadiri na kontrabida sa paagi nin pag'atake sa mga harong kan mga tawo asin pagtugot sa pulang oni na iligtas an mga tawo sa asul na oni, na ginigibo an pulang oni na sarong bayani sa mga mata kan mga tawo. Pagkatapos na mahiling kan mga tawo na an pulang oni nagpoprotehir sainda sa asul na oni, nadeterminaran ninda na an pulang sarong marhay na oni na gusto nindang magin katood, na iyo an gusto kan pulang. Kan mahiling an pagbalyong ini, an asul na oni nagdesisyon na maghale tanganing dai magcausa nin anuman na dai pagkasinabutan sa mga tawo. Kan an pulang oni nagdesisyon na magpuli sa saiyang katood na asul na oni, nariparo niya na an asul na oni mayo na asin narealisar niya kun ano an ginibo kan asul na oni para saiya asin naghibi huli sa pagkaduot kan asul na oni sa pagigin mapag-isip asin makangangalas na pakikikatood.

Ladawan:Lord_Sadanobu_Threatens_a_Demon_in_the_Palace_at_Night_LACMA_M.84.31.458.jpg|alt=New Forms of Thirty-Six Ghosts: Lord Sadanobu (Fujiwara no Tadahira) Threatens a Demon (Oni) in the Palace at Night. Ukiyo-e printed by Tsukioka Yoshitoshi (1839–1892).| *Bagong Porma nin Treinta y Anom na Multo* : Si Lord Sadanobu ( Fujiwara no Tadahira ) Nagbabanta nin sarong Demonyo (Oni) sa Palasyo sa Banggi. Ukiyo-e na inimprenta ni Tsukioka Yoshitoshi (1839–1892).
Ladawan:Yoshitoshi_Encountering_a_Demon.jpg|alt=New Forms of Thirty-Six Ghosts: Omori Hikoshichi carrying a woman across a river; as he does so, he sees that she has horns in her reflection. Ukiyo-e Printed by Tsukioka Yoshitoshi.| *Bagong Porma nin Treinta y Anom na Multo* : Si Omori Hikoshichi na nagdadara nin sarong babae sa sarong salog; mantang ginigibo niya ini, nahihiling niya na igwa siyang mga sungay sa saiyang repleksyon. Ukiyo-e Inimprenta ni Tsukioka Yoshitoshi.
Ladawan:Oni_in_pilgrim's_clothing.jpg|alt=Oni in pilgrim's clothing. Tokugawa period. Hanging scroll, ink and color on paper. 59.2 by 22.1 centimetres (23.3 in × 8.7 in)| Oni sa gubing nin peregrino. Panahon ni Tokugawa . Nagbibitay na balumbon, tinta asin kolor sa papel. 
Ladawan:Kyosai_Oni_in_priest's_robes.jpg|alt=Depiction of an oni chanting a Buddhist prayer. The oni (ogre or demon) is dressed in the robes of a wandering Buddhist priest. He carries a gong, a striker, and a hogacho (Buddhist subscription list). By Kawanabe Kyōsai, 1864.| Paglaladawan nin sarong oni na nag-aawit nin sarong pamibi nin Budismo. An oni (ogre o demonyo) nakagubing nin mga gubing nin sarong naglalagawlagaw na padi na Budista. May dara siyang gong, striker, asin hogacho (listahan nin mga suskrisyon kan mga Budista). Ni Kawanabe Kyōsai, 1864.


## Sa popular na kultura
An oni nagdadanay na sarong popular na motibo sa popular na kultura kan Hapon. An saindang manlaen-laen na modernong paglaladawan minsan nakadepende sa saro o duwang pambihirang tampok na minamarka sa sarong karakter bilang sarong oni, arog kan mga sungay o sarong pambihirang kolor kan kublit, dawa ngani an karakter pwedeng magluwas na tawo, na kulang sa tradisyonal na makatatakot o makatatakot na mga tampok kan oni. An konteksto kan oni sa popular na kultura parehong manlaen-laen, na may mga pangyayari arog kan mga paglataw sa mga animated cartoons, video games asin paggamit bilang mga komersyal na maskot. &#x5B; ** &#x5D;

* An serye nin mga kawat *na Touhou Project* igwa nin nagkapirang karakter na nakabasar sa oni arog ni Suika Ibuki, na pig-animate man na nag-aawit kan popular na kanta na "We Are Japanese Goblin",  sarong halimbawa kan modernong popular na kultura na naglaladawan sa oni na bakong gayong nakakatakot kisa kan nakaagi.
* Sa manga *na YuYu Hakusho* siring man sa adaptasyon kaini sa anime, an mga oni iyo an mga tauhan administratibo kan Kinaban nin mga Espiritu. An mga oni na ini ipinapahiling na sa pangkagabsan maboot asin marahay an ugali, dawa ngani bako pirming maliwanag. Sinda ilinaladawan sa saindang tradisyonal na gubing na gibo sa mga barahibo nin hayop asin mga tela sa hayop, na nakakaagid sa mga stereotypical cavemen . 
* An karakter kan Unicode Emoji na U+1F479 (👹) nagrerepresentar nin sarong oni, sa irarom kan pangaran na "Japanese Ogre".
* An first-person shooter *na Overwatch* igwa nin oni-themed na kublit para sa karakter kaini na si Genji . 
* Sa role-playing horror game na Hapon na *Ao Oni*, an titular na oni pigladawan bilang sarong asul/lila na linalang na may dakulang payo asin mga tampok na garo tawo. Sa suminunod na 2014 na adaptasyon sa pelikula, an oni tinawan nin radikal na pagbabago tanganing magin mas makangingirhat asin makatatakot, mantang sa 2016 na adaptasyon sa anime, an oni nagdadanay na maimbod sa orihinal na itsura kaini.
* An bandang heavy metal na Trivium nagtatampok nin sarong maskara na oni sa cover kan saindang album para sa *Silence in the Snow* . An maskara nagluwas man sa artwork para sa saindang single, " Until the World Goes Cold ", asin sa music video para sa kanta. 
* Sa animated na serye sa telebisyon *na Ninjago: Masters of Spinjitzu*, si Oni itinampok bilang mga pangenot na kalaban kan "Oni trilogy", na binibilog kan ikawalo, ikasiyam asin ikasampulong season kan palabas. An mga Oni sarong rasa nin mga maraot na demonyo na may kapangyarihan nin Paglaglag na naggigikan sa Enot na Kahadean asin nakakulong sa sarong daing sagkod na gera sa saindang mga pangenot na kaiwal, an mga Dragon, sagkod na namundag an sarong mestiso kan duwang rasa, an Enot na Spinjitzu Master. An Enot na Spinjitzu Master nagprobar na tapuson an gera, alagad dai nagin mapanggana, asin binayaan an Enot na Kahadean tanganing magpoon kan saiyang sadiri: Ninjago. Sa ikasampulong season, an *Marso kan Oni*, an mga Oni nagbibiyahe sa Labing Anom na Kahadean tanganing magpalakop nin kadikloman asin pagkaraot, alagad sa kahurihurihi nadaog kan Ninja, kan mga aking lalaki kan Enot na Spinjitzu Master, si Wu asin Garmadon, asin kan makoapo kan Enot na Spinjitzu Master, si Lloyd .

## Mga Reperensya

## Origins

Kadaklan kan osipon na Hapon hale sa *Kojiki* asin *Nihongi*. Sa kapinunan nin panahon asin espasyo, naglataw an tolong diosnon na linalang: an Sentral na Maestro, an Halangkaw na Kaglalang, asin an Banal na Kaglalang. An tolong ini midbid bilang Kotoamatsukami. Ipinahiling ninda an bilog na uniberso. Sa huri, pinag-iriba sinda nin duwa pang Kami—an Enerhiya asin an Langit. Sa katapusan, ginibo an duwang mas sadit na Kami tanganing magbugtak kan daga: si Izanagi asin si Izanami. Sinda magturugang na lalaki asin babae, naging mag-agom, asin nagkaigwa nin mga aki, lakip si Kagutsuchi. Sa pagkamiyao kaini, nalugadan si Izanami, na nagduman sa Yomi, nin Kadikloman, asin nagin Kami nin kagadanan. Si Izanami, na dati nagtao nin buhay sa kinaban, padagos na naggibo kaini sa kinaban kan mga gadan, tanganing sa kahurihurihi magmukna kan pinakaenot na *oni*