Feminismong itom

An **feminismong itom** sarong sanga kan feminismo na nakasentro sa mga eksperyensya kan mga babaeng Aprikano-Amerikano asin minimidbid an interseksyonalidad kan rasismo asin seksismo .&nbsp;An pilosopiya kan feminismong itom nakasentro sa ideya na "An mga babaeng itom natural na mahalaga, na an katalingkasan sarong pangangaipo bako bilang dagdag sa ibang tawo kundi huli sa pangangaipo niato bilang mga tawo para sa awtonomiya." 

Susog sa feminismong Itom, an rasa, kasarian, asin diskriminasyon sa klase gabos aspeto kan parehong sistema nin hirarkiya, na inaapod ni bell hooks na "imperyalistang puti na supremasista, kapitalistang patriarkiya." Huli sa saindang inter-dependensya, sinda nag-iiribahan tanganing makagibo nin sarong bagay na labi pa sa pag-eksperyensya nin rasismo asin seksismo nin independiente. An eksperyensya nin pagigin sarong babaeng Itom, kun siring, dai puedeng saboton sa mga termino nin pagigin Itom o pagigin sarong babae alagad dapat na mailiwanagan sa paagi nin intersectionality,  sarong termino na pigmukna kan legal na iskolar na si Kimberlé Crenshaw kan 1989. An ideyang ini katumbas kan ideya ni Deborah K. King na "multiple jeopardy" na nagsasabi na bako sanang an mga identidad an nag-iintersect, siring sa isinusuherir ni Crenshaw, sinda nagdadakol man na nagdadara sa mga pinagsararong porma nin pan-aapi laban sa mga babaeng Itom.  An mga lente nin pag-iisip na ini nagpapahiling na an lambang identidad—an pagiging Itom asin pagiging babae—dapat na konsideraron na parehong independiente asin para sa saindang epekto nin interaksiyon, kun saen an mga nag-iiribahan na mga identidad nagrararom, nagpapakusog sa lambang saro, asin posibleng magdara sa mga mas grabeng porma nin pagkakaiba-iba.  

An sarong Itom na peministang lente sa Estados Unidos enot na ginamit kan mga babaeng Itom tanganing masabutan kun pano an supremasiya kan mga puti asin an patriarka nakikipag-ulay tanganing ipaaram an partikular na mga eksperyensya kan mga oripon na babaeng Itom. An mga aktibista asin intelektuwal na itom nagbilog nin mga organisasyon arog kan National Association of Colored Women (NACW) asin National Council of Negro Women (NCNW).  An feminismong itom nagin prominente kan mga taon 1960, mantang an mobimiento para sa mga deretso sibil dai nag-iiba sa mga babae sa mga posisyon sa liderato, asin an mainstream na mobimientong peministang kadaklan nagtutok kan saiyang agenda sa mga isyu na mayormenteng nakaapektar sa mga babaeng Puti na nasa tahaw na klase. Poon kan mga taon 1970 sagkod 1980, an mga peministang Itom nagbilog nin mga grupo na nagtutukar kan papel kan mga babaeng Itom sa nasyonalismong Itom, liberasyon kan mga bakla, asin ikaduwang alon na peminismo .  Si Alice Walker, bell hooks, Kimberlé Crenshaw, Angela Davis, asin Patricia Hill Collins nagbutwa bilang mga nangengenot na akademiko sa Black feminism, mantang an mga Black celebrity nag-enkaminar kan mainstream na diskusyon manungod sa Black feminism.  

## Amay na kasaysayan

### ika-19 siglo
An feminismong itom yaon na poon pa kan panahon nin pang-ooripon. Kun tinatawan nin kahulugan bilang sarong paagi na an mga babaeng Itom naghingoa na masabutan an saindang posisyon sa laog kan mga sistema nin pang-aapi, ini ipinapahiling sa bantog na diskurso kan Sojourner Truth sa 1851 Women's Convention sa Akron, Ohio . An katotoohan nagtaram kun pano an mga isyung pinag-oolayan sa kombension iyo an mga isyung pangenot na nakaapektar sa mga babaeng Puti. 

An librong *A Voice from the South* (1892), ni Anna Julia Cooper pigbibisto bilang saro sa mga enot na literatura na nagpapahayag nin sarong Black feministang pananaw.  An kontemporanyong parasurat asin aktibista ni Cooper, si Frances Ellen Watkins Harper, nagproponer nin "pirang pinaka-importanteng mga hapot manungod sa rasa, kasarian, asin an trabaho kan Rekonstruksyon kan ika-19 siglo". Susog ki Harper, an mga babaeng Puti nangangaipo nin deretso sa pagboto para sa edukasyon, alagad "an mga babaeng Itom nangangaipo nin boto, bako bilang sarong klase nin edukasyon, kundi bilang sarong klase nin proteksyon".  Kan mga taon 1890 si Ida B. Wells, sarong trailblazing na peryodista asin aktibista, nagin bantog sa paghanap kan katotoohan manungod sa pag-lynch sa mga lalaking Itom, sarong tema na linilikayan kan kadaklan na mga peministang Puti. 

### 1900 sagkod 1960
Sa panahon pagkatapos kan pang-ooripon, an mga babaeng intelektuwal asin aktibista na Itom, arog kan Sojourner Truth, Anna Julia Cooper, Ida B. Wells, Mary Church Terrell, asin Frances Harper, an nagbugtak kan mga prinsipyo na magigin basehan kan feminismong Itom.  An mga babaeng ini nakagibo nin mga bagay na dai pa nadadangog kan mga babaeng Itom, arog kan pagtao nin mga pampublikong lektura, pakikipaglaban para sa deretso sa pagboto, asin pagtabang sa mga nangangaipo nin tabang pagkatapos kan Rekonstruksyon. Alagad, dai nahaloy nagkaigwa nin mga pagkabaranga sa pag-ultanan kan mga peministang Puti, dawa idtong mga aktibo sa paghale, asin mga nag-enot na mga peministang Itom.

An deretso sa pagboto saro sa mga enot na lugar nin pagkabaranga sa pag-oltanan kan mga peministang Puti asin Itom. Dawa ngani an feminismo bilang sarong hiro nag-uswag kan huring parte kan dekada 1800 asin amay na parte kan dekada 1900, an mga babaeng Itom parateng binabayaan asin dai pig-iintindi kan mga peministang Puti kan hiro na ini. Ini, alagad, dai nakapugol sa mga peministang Itom, na sa huri maggibo nin separadong dalan para sa saindang mga sadiri na nakikipaglaban para sa kawsa. Gikan digdi, an National Association of Colored Women's Clubs (NACWC) na itinogdas kan 1904, an National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) na itinogdas kan 1909, asin an National Association of Wage Earners na itinogdas kan 1921, namundag. 

An mga parasurat na itom kan amay na mga taon nin 1900 na nag-ako nin mga tema kabali an mga edukador asin aktibista na si Mary Church Terrell asin Zora Neale Hurston . Sa saiyang autobiograpiya *na A Colored Woman in a White World* (1940), isinaysay ni Terrell an saiyang mga eksperyensya sa parehong rasismo asin seksismo.  An dakulang bilang kan mga napublikar na obra ni Hurston kabali an nobelang *Their Eyes Were Watching God* (1937) na nagtatampok nin sarong makusog na babaeng bida sa Janie Crawford. 

Dawa ngani an mga dekada sa pag-ultanan kan pagpasar kan Ika-19 na Susog sa Konstitusyon kan Estados Unidos (1920) asin kan mga taon 1960 dai kabali sa mga "alon" na panahon kan peminismo, ini sarong partikularmenteng importanteng momento sa pag-uswag kan aktibismong feministang Itom.  Durante kan panahon na ini, an nagkapirang radikal na babaeng aktibista na Itom nag'ayon sa partido Komunista o nagtutok sa aktibismo sa unyon. Dawa ngani dai sinda gabos nagmidbid bilang mga peminista, an saindang pagteorya kabali an mga importanteng obra na iyo an pundasyon para sa mga teorya nin interseksyonalidad —pag-integrar kan rasa, kasarian, asin klase. Kan 1940, halimbawa, si Esther V. Cooper (may agom na pangaran na Esther Cooper Jackson ) nagsurat nin sarong tesis sa MA na inaapod na "An Babaeng Negro na Trabahador sa Harong sa Relasyon sa Unyonismo".  Asin kan 1949, si Claudia Jones nagsurat kan "An End to the Neglect of the Problems of the Negro Woman". 

An ibang peministang aktibismo asin pag-organisar nangyari sa palibot kan manlaen-laen na kaso nin kadahasan sa rasa asin sekswal. Halimbawa, si Esther Cooper asin Rosa Parks nag-organisar tanganing tabangan si Recy Taylor . Kan 1944, si Taylor biktima nin sarong gang rape; Si Parks asin Cooper nagprobar na darahon sa hustisya an mga nagkasala.  An mga aktibistang peministang itom nagtutok sa iba pang kaparehong mga kaso, arog kan pag-arestar kan 1949 asin dangan an sentensya nin kagadanan na itinao ki Rosa Lee Ingram, sarong biktima nin sekswal na kadahasan. Kabali sa mga paradepensa ni Ingram an bantog na peministang Itom na si Mary Church Terrell, na sarong octogenarian kan panahon na idto. 

Sa ibong kan parating pagpopoon nin mga protesta, pag-organisar asin pagtipon nin mga pangyayari sa pagtipon nin pondo, pakikipag-ulay sa komunidad, asin pagbilog nin mga estratehiya, an mga babae na nasa mga posisyon nin liderato parateng dai nahihiling kan mga historyador na nagkokobre kan hiro para sa mga deretso sibil, na nagpoon nin maigot kan mga taon 1950.  Dakul na mga pangyayari, arog kan Montgomery bus boycott, an nagin mapanggana huli sa mga babae na nagdistribwir nin impormasyon. Durante kan boycott kan bus sa Montgomery, 35,000 na mga polyeto an pig-mimeograph asin ipinasa pagkatapos kan pag-arestar ki Rosa Parks . Si Georgia Gilmore, pagkatapos na mahale sa saiyang trabaho bilang sarong paraluto asin i-blacklist sa ibang mga trabaho sa Montgomery huli sa saiyang mga kontribusyon sa boycott, nag-organisar kan Club From Nowhere, sarong grupo na nagluluto asin nagluluto tanganing pondohan an paghihingoa. 

## Huring kasaysayan

### 1960 asin 1970

#### Hiron para sa mga deretso sibil
Sa ikaduwang kabanga kan ika-20 siglo, an feminismong Itom bilang sarong politikal asin sosyal na hiro nagtalubo gikan sa mga pagmati nin pagkadiskontento kan mga babaeng Itom sa parehong hiro para sa mga deretso sibil asin sa hiro nin mga peminista kan mga taon 1960 asin 1970. Saro sa mga pundamental na pahayag kan left-wing Black feminism iyo an "An Argument for Black Women's Liberation bilang sarong Rebolusyonaryong Pwersa," na isinurat ni Mary Ann Weathers asin ipinublikar kan Pebrero 1969 sa radikal na peministang magasin kan Cell 16 *na No More Fun and Games: A Journal of Female Liberation* .  Sinasabi ni Weathers an saiyang pagtubod na "an katalingkasan kan mga kababaihan dapat na konsideraron bilang sarong estratehiya para sa sarong eventual na pakikipag-ulay sa bilog na rebolusyonaryong hiro na binibilog nin mga babae, lalaki, asin kaakian", alagad siya nagsasabi na "[w]e mga babae dapat na magpoon kan bagay na ini" huli ta:
 
Bako lang na an hiro para sa mga deretso sibil nagtutok sa pan-aapi sa mga lalaking Itom, kundi kadakol na mga babaeng Itom an naatubang nin grabeng seksismo sa laog kan mga grupo nin deretso sibil arog kan Student Nonviolent Coordinating Committee .  Sa laog kan mobimiento, an mga lalaki an nagdominar sa mga makapangyarihan na posisyon. An mga feministang itom habo na an hiro magin pakikipaglaban sana para sa mga deretso kan mga lalaking Itom, gusto ninda na an mga deretso kan mga babaeng Itom maiiba man.  An mga peministang itom namatean man na kaipuhan nindang magkaigwa nin sadiring hiro huli ta an mga reklamo kan mga peministang Puti minsan iba sa saindang sadiri asin pabor sa mga babaeng Puti. 

Kan mga taon 1960, an Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC) aktibo nanggad asin nakasentro sa pagkamit nin "sarong sosyal na areglo nin hustisya" sa paagi nin matoninong na mga taktika. An SNCC pigtogdas ni Ella Baker . Si Baker sarong miyembro kan National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) asin kan Southern Christian Leadership Council (SCLC) . Kan si Baker nagserbi bilang ehekutibong sekretaryo kan SCLC ni Martin Luther King Jr., siya nabantad sa hirarkikal na estruktura kan organisasyon. Si Baker dai nag-uyon sa saiyang nahihiling na sexism sa laog kan NAACP asin kan SCLC asin gusto niyang magpoon nin sadiring organisasyon na may egalitarian na estruktura, na nagtutugot sa mga kababaihan na ipahayag an saindang mga pangangaipo.  

Kan 1964, sa sarong retreat kan SNNC sa Waveland, Mississippi, an mga miyembro pinag-olayan an papel kan mga babae asin tinawan nin atensyon an sexismo na nangyari sa laog kan grupo.  Sarong grupo nin mga babae sa SNCC (na kan huri nabisto bilang mga kaalyado na Puti na si Mary King asin Casey Hayden ) hayag na inangat an paagi nin pagtratar sa mga babae kan sinda nagpaluwas kan "SNCC Position Paper (Women in the Movement)".  An papel naglista nin 11 pangyayari kun saen an mga babae tinatrato bilang sakop kan mga lalaki. Susog sa papel, an mga babae sa SNCC dai nagkaigwa nin tsansa na magin an lalawgon kan organisasyon, an mga pinakahalangkaw na lider, huli ta sinda itinalaga sa mga trabaho sa klerikal asin pag-ataman sa harong, mantang an mga lalaki imbuelto sa paggibo nin desisyon. 

## Literaturang peministang itom
Si Michelle Cliff nagtutubod na igwa nin pagpapadagos "sa nasusurat na gibo kan kadakol na mga Babaeng Aprikanong Amerikano, ... puede kang magdrowing nin linya gikan sa naratibo nin oripon ni Linda Brent sagkod sa buhay ni Elizabeth Keckley, sagkod sa *Their Eyes were Watching God* (ni Zora Neale Hurston ) sagkod sa *Pag-abot nin Edad sa Mississippi* ( Anne Moody ) sagkod ki Sula ( Toni Morson ), sagkod sa *Eater* Catby Toni Bambara ) sa *Awit nin Pag-omaw para sa Balo* (ni Paule Marshall )." Nagtutubod si Cliff na an gabos na babaeng ini, sa paagi kan saindang mga istorya, "Nagtatrabaho laban sa mga posibilidad tanganing makua an 'ako'". 

**<big>Midbidan:</big>**

* 1970, *an Black Woman's Manifesto*, na ipinublikar kan Third World Women's Alliance, nagrason para sa sarong pagkaespesipiko kan pang-aapi laban sa mga babaeng Itom. Pinirmahan ni Gayle Lynch, Eleanor Holmes Norton, Maxine Williams, Frances M. Beal, asin Linda La Rue, an manifesto, na nagkokontra sa parehong rasismo asin kapitalismo, nagsabi na "an babaeng Itom naghahagad nin sarong bagong set nin mga kahulugan nin babae asin pagmidbid sa saiyang sadiri bilang sarong namamanwaan, kaibaiba, asin kondanante, bakong sarong sibil na steplain o parahabon an paragibo nin omboy. An pag-integrar kan papel nag-aadbokasiya kan magkakasundo na pagmidbid kan lalaki asin babae, bako an kompetisyon na pagmidbid kan pareho."  Dugang pa, si Toni Cade Bambara nag-edit kan eklektikong tomo *na The Black Woman: An Anthology* (1970) na naghingoa na "mag-eksplorar kan satuyang mga sadiri asin ibugtak an rekord sa matriarch asin sa maraot na Black bitch."  Ini nagtampok nin mga essay na ngonyan pigkokonsiderar na kanonikal, arog kan "Double Jeopardy: To Be Black and Female" ni Frances Beal asin "On the Issue of Roles" ni Toni Cade Bambara.
* 1979, si Barbara Smith asin Lorraine Bethel an nag-edit kan Autumn 1979 na isyu kan *Conditions* . *An mga Kondisyon 5* iyo an "enot na mahiwas na koleksyon nin mga pagsurat na peministang Itom sa Estados Unidos" 
* 1992, an mga peministang itom nagmobilisar nin "sarong pambihirang nasyonal na simbag" sa Anita Hill - Clarence Thomas Senate Hearings kan 1991, na nginaranan an saindang paghihingoa *na Aprikanong Amerikanong Babae sa Pagdepensa kan Satong mga Sadiri* . 
* 1994, Evelyn Hammonds: "Black (W)holes and The Geometry of Black Female Sexuality" Pinunan ni Evelyn Hammonds an saiyang essay sa paagi nin paghorop-horop, bilang sarong Black tomboy asin peministang parasurat, sa "padagos na mga gawi-gawi sa pag-eksklusibo kan mga pag-aadal sa tomboy asin bakla" na nagbubunga nin siring na mga problematikong presensya kan mga parasurat na may kolor sa mga parasurat na Black an sekswalidad kan mga babae kan mga babaeng Itom na komplikadong nagsisiyasat kan rasa sa mga representasyon kan kasarian, asin an visibility kan mga eksperyensya kan mga Itom na tomboy (Hammonds, 127). Ipinapahayag ni Hammonds kun pano tinatawan nin kahulugan kan Whiteness an kanonikal na "mga kategorya, identidad, asin posisyon kan subject" kan mga pag-aadal sa tomboy asin bakla asin nakadepende sa pagmantenir asin pag-asang mga halimbawa kan mga babaeng Itom asin mga sekswalidad na tomboy na Itom na dai nahihiling asin kawaran (Hammonds, 128).
* 2000, Alice Walker: "In Search of Our Mothers Garden" An artikulasyon na ini direktang konektado sa paghadit ni Hammonds manungod sa visibility asin audibility kan mga Black queer sexualities, nin huli ta an mga Black babaeng Black pighihiling na pirming dai nahihiling o mayo, dangan an mga tomboy asin queer Black na mga babae asin mga awtor dapat na magsunod bilang duwang beses na dai nahihiling. Mantang an sekswalidad kan mga Puti bilang an normatibong sekswalidad pig-angat kan ibang mga parasurat, pig-frame ni Hammonds an saiyang interbensyon bilang nakakaabot sa luwas kan mga limitasyon kan pamilyar na kritisismong ini. Tanganing epektibong maangat an hegemonya kan Kaputian sa laog kan teorya kan Queer, si Hammonds nag-aakusar sa mga peministang kulang sa mga mayor na proyekto nin pagbawi kan sekswalidad tanganing an mga babaeng Itom asin an saindang mga sekswalidad makaparehistro bilang presente asin relasyon nin kapangyarihan sa pag-ultanan kan mga babaeng Puti asin an ekspresyon kan kasarian asin sekswalidad kan mga babaeng Itom nagigin parte kan paggibo nin teorya sa laog kan mga pag-aadal kan Queer (Hammonds, 13).
* 2000, sa saiyang introduksyon sa 2000 reissue kan 1983 Black feminist anthology *na Home Girls*, an teorista asin awtor na si Barbara Smith nagsabi kan saiyang opinyon na "sagkod ngonyan an kadaklan na mga babaeng Itom habong isapeligro an saindang 'kredibilidad sa rasa' (siring sa kahulugan kan mga lalaking Itom) tanganing atubangon an mga realidad nin seksismo."  Sinabi man ni Smith na "mas dikit pa an andam na magdara nin homophobia asin heterosexism, na, siyempre, dai mabubutas na konektado sa pang-aapi sa kasarian." 
* 2011, *Black Internationalist Feminism: Women Writers of the Black Left, 1945-1995* ni Cheryl Higashida  pighihiling an mga babaeng parasurat na Itom asin an saindang mga kontribusyon sa peministang hiro. Si Higashida "nag-iilustrar kun pano an literatura sarong mahalagang lente para sa pag-adal kan internasyonalistang feminismo kan mga Itom huli ta an mga awtor na ini iyo an nangengenot sa pagdara kan mga pananaw asin problema kan mga babaeng itom sa liwanag laban sa saindang pag-iingat asin pagsilensyo." Kabali sa saiyang obra an mga parasurat arog ni Rosa Guy, Lorraine Hansberry, Audre Lorde, asin Maya Angelou.
* 2014, *Sa Intersectionality* ni Kimberlé Crenshaw. Sarong koleksyon nin mga essay asin artikulo na nagpapahiwas sa pagdepinir kan konsepto nin intersectionality. 

**<big>Pag-apod sa Aksyon:</big>**

**Angela Davis**

* *Angela Davis: Sarong Autobiograpiya* Random House; 1974
* *An Women, Race, & Class* ni Angela Davis (1981) nagsurat manungod sa kasaysayan kan mga babaeng Itom sa Estados Unidos, asin an interseksyon kan mga babae, rasa, asin klase. 
* *An Katalingkasan Sarong Danay na Pakikipaglaban* ni Angela Davis (2015) nagtutukar kan kahulugan kan paghale kan bilanggoan na nag-iinterseksyon sa feminismo asin rasismo. Ipinapaliwanag ni Davis an importansya kan pagigin sarong aktibo, bilog na buhay na aktibista. 

**Audre Lorde**

* "An Pagbabago kan Silensio pasiring sa Tataramon asin Aksyon" (pagtaram) (1977).  Pinag-oolayan ni Lorde na an pagtaram sarong paagi tanganing mabawi an rasismo na ipinaotob sa mga babaeng Itom. Ini nag-aako kan tema nin direktang aktibismo, siring na pig-aadbokasiya ni Lorde na kun kita aktibong nakikipag-ulay sa manlaen-laen na grupo nin mga tawo, kita aktibong nakikipaglaban sa pang-aapi.
* "Mga Paggamit kan Erotiko: An Erotiko bilang Kapangyarihan  (1978). Si Lorde nagsurat na an pag-channel nin pagkamoot asin kapangyarihan sa laog kan satong mga sadiri importante nin huli ta ini matugot sa mga indibidwal na mas makakonektar sa ibang mga tawo. Dangan, ini man an magdadara kan mga tawo asin lalabanan an pang-aapi, arog kan pang-aapi na inaatubang kan mga babaeng Itom. 

## Mga kritiko
An mga kritiko kan feminismong Itom nagtutulod na an mga pagkabaranga sa mga linya nin rasa o kasarian nagpapaluya kan kusog kan kabilogan na mga hiro-hiro na peminista asin kontra-rasista. 

## Hilingon man

* Womanism
* African-American women's suffrage movement
* Black Girl Magic
* Black matriarchy
* Intersectionality
* Misogyny in hip hop culture
** *[[:en:From_Black_Power_to_Hip_Hop:_Racism,_Nationalism,_and_Feminism|From Black Power to Hip Hop: Racism, Nationalism, and Feminism]]*
** *[[:en:Black_Sexual_Politics:_African_Americans,_Gender,_and_the_New_Racism|Black Sexual Politics: African Americans, Gender, and the New Racism]]*
* PaVEM
* Postcolonial feminism
* Purplewashing
* Separatist feminism
* Third World feminism
* Triple oppression

## Toltolan