Elena Torres

S**i Elena Torres Cuéllar** (3 Hunyo 1893 – 19 Oktubre 1970) sarong nangengenot na rebolusyonaryong Mehikano, peministang, progresibong edukador asin parasurat. Sarong miyembro kan partido komunista, kan 1917 siya sana an babae na nagpartisipar sa ngaran kan Liga Central de Resistencia sa enot na pagtiripon kan Partido Sosyalista kan Yucatán sa Mérida . Kan 1919, pigtogdas niya an Mexican Feminist Council na nagkakampanya para sa mas marhay na kamugtakan sosyal asin ekonomiko para sa mga kababaihan siring man an deretso na magboto. Nagtao siya nin dakulang paghihingoa sa pagpapauswag kan edukasyon sa Mehiko, orog na sa paagi nin pagpadali kan pagsasanay kan mga paratukdo sa primarya sa mga lugar sa bukid.  

## Biograpiya
Si Elena Torres Cuéllar namundag kan 3  (o 23)  Hunyo 1893  sa Mineral de Mellado, Guanajuato,  ki Macedonio Torres asin Francisca Cuéllar. Nagtapos siya sa mga pampublikong eskwelahan asin nag-atender nin mga klase sa banggi sa Guanajuato State Normal School, na nagtatrabaho sa ospital sa minahan sa aldaw.  Nag-aadal nin accounting, pagmakinilya asin pagdrowing,  si Torres naggradwar kan 1912 asin nagin prinsipal kan Normal na Eskwelahan. Nagtukdo man siya sa Silao Elementary School asin sa Casa del Obrero Mundial (An Harong kan Trabahador sa Kinaban),  sarong organisasyon na anarkista-unyon na igwang mga sanga sa bilog na Mehiko.  An mga sosyalistang paagi nin pag-eskwela, na nakabasar sa "siyentipikong" mga prinsipal dinara sa Mehiko kan panahon na ini hale sa Espanya. Si Torres asin an mga paratukdo na saiyang katrabaho nagin orog na radikal asin pinaboran an rasyonal na paagi nin Kastila kisa sa mga Katolikong parokyanong eskwelahan. 

Poon 1909, nagsurat siya nin mga artikulo na nagkokontra sa rehimen ni Porfiriato, gamit an mga pangaran nin pluma na Una Guanajuatense asin Violeta. Kan 1916, nag-atendir siya sa pinakaenot na National Feminist Congress sa Mérida . Nakipagtabangan siya sa gobernador kan Yucatán Salvador Alvarado na nagtao nin suporta para sa ikaduwang kongreso kan mga peminista kan Nobyembre 1916 kun saen pinag-olayan an manlaen-laen na mga tema, kabali an trabaho, edukasyon, deretso sa pagboto, pagkontrol sa pangangaki asin diborsyo. Naghanga sa performance ni Torres, dinagka siya ni Alvarado na magmukna nin Montessori school sa Mérida, an kabisera kan estado. Ini an pinakaenot na siring na eskwelahan sa Mehiko.   Kan 1918, nakisumaro siya sa Ikatolong Internasyonal ni Trotsky, na nag'ayon ki Felipe Carrillo Puerto sa pagmukna kan Partido Sosyalista kan Yucatán kun saen siya nagkampanya para sa mga deretso kan mga kababaihan.  Kan 1919-20, kaiba si María del Refugio García, siya an nagmukna kan Mexican Feminist Council ( *Consejo Feminista Mexicano* ) sa Siyudad nin Mehiko na nagsusuporta sa mga deretso sosyal para sa mga kababaihan asin kan saindang deretso na magboto.  Kan 1921, sa Ikaduwang Kongreso kan mga Trabahador sa Izamal, nag-insistir si Torres na dapat tugutan an mga kababaihan na mag-atender sa mga kongreso asin magpahayag kan saindang mga pananaw. 

Si Torres nagrepresentar sa Mexican Feminist Council sa 1922 League of Women Voters convention sa Baltimore, kun saen siya nag-atendir man sa Pan-American Conference of Women kaiba an sarong delegasyon nin mga babaeng Mehikano. Napili siya bilang bise-presidente kan asosasyon para sa Amerika del Norte.  Kan 1923, nagpadagos siya sa pagmukna kan Mehikanong kapitulo kan Pan-Amerikanong Asosasyon para sa Pag-asenso kan mga Babae sa Siyudad nin Mehiko siring man an Kongreso kan mga Babae sa Mehiko kun saen siya nagkaigwa nin pangenot na papel sa paghusay kan mga pagkakaiba sa pag-ultanan kan mga konserbatibong delegado asin mga peministang radikal gikan sa Yucatán. 

Poon 1921, si Torres nagkaigwa nin orog na importanteng papel sa lado nin edukasyon sa irarom kan ministro nin edukasyon na si José Vasconcelos . Sa mga eskwelahan na pinapadalagan kan estado, sarong libreng programa sa pamahaw an inorganisar kan taon na idto, na si Torres an nagdidirehir kan mga serbisyo asin nagseserbi pa ngani nin kadaklan sa mga pagkakan. Kan enot na taon, pinakakan ninda an haros 3,000 na mga estudyante aroaldaw asin kan suminunod na taon an bilang naglangkaw sa 12,000 na mga estudyante kada aldaw.  Nakipaglaban siya para sa mas marahay na pagsasanay sa mga paratukdo asin nagin pamayo kan Bureau of Cultural Missions na nagtarget nin mas marahay na kondisyon para sa mga paratukdo sa primarya, orog na idtong mga nagtatrabaho sa mga rural na lugar. Kan 1926, anom na misyon an naestablisar na minasakop sa labing 2,000 na mga paratukdo sa bukid, na naghiwas sa 18 na misyon asin labing 4,000 na mga paratukdo sa laog kan masunod na sampulong taon. 

Kan 1924, si Torres tinawan nin internasyonal na iskolarsip tanganing mag-adal sa ibang nasyon  asin natapos niya an saiyang pag-adal sa Columbia University Teachers' College sa Siyudad nin Nueva York .  Mantang yaon duman, nag-atendir siya sa 1925 Pan-American Women's Conference sa Washington, DC asin nagbalik sa Mehiko kan 1926. Sa orihinal, siya itinalaga pabalik sa proyekto nin misyon sa pagtukdo sa bukid alagad kan 17 Mayo 1926 siya ninombrahan na hepe na propesor kan Faculty of Letters sa Higher Normal School. Nawara an saiyang pwesto kan 1927 huli sa saiyang kritisismo sa presidente kan Mehiko na si Plutarco Elías Calles, na nagbalik sa Estados Unidos asin nagkua nin trabaho sa pagtukdo nin Espanyol sa International School of Missouri . Nagbalik siya nin halipot sa Mehiko kan 1928 tanganing magkampanya para sa palpak na pag-eleksyon giraray ni José Vasconcelos, alagad kan si Pascual Ortiz Rubio nanggana sa pagkapresidente, nagbalik siya sa Estados Unidos. 

Si Torres nag-ako nin sarong appointment gikan sa Ministry of Public Education kan 1 Pebrero 1932 asin nagbalik sa programa nin normal na eskwelahan sa bukid. Kan 1933, sa sarong makabagong programa nagtao siya nin mga klase sa ekonomiya sa harong sa paagi kan radyo. An plano iyo na ibrodkast an mga programa sa edukasyon sa bilog na nasyon sa gabos na eskwelahan sa baryo. Kan 1934, si Torres ninombrahan sa *Cuerpo Técnico de Educación Rural* (Corps of Rural Education Technicians) tanganing maggibo nin sarong pamantayan na kurikulum para sa pagtukdo nin Home Economics. Kan parehong taon, nagbyahe siya pasiring sa sarong rehiyonal na kumperensya sa Chile asin kan tigrakdag naggibo nin mga suminunod na pagbiyahe pasiring sa Costa Rica, Ecuador, Panama, asin Peru tanganing pag-olayan an manungod sa edukasyon sa bukid sa Mehiko asin bisitahon an saindang mga pasilidad sa edukasyon. An kaagid na pagbiahe ginibo kan 1936 pasiring sa Venezuela . Siya ninombrahan bilang Propesyonal na Direktor kan Urban and Rural Primary Education Affairs Bureau kan 1937. An saiyang pinaka-importanteng naginibohan sa opisina iyo an sarong surbey na ginibo kan 1937 kan mga kamugtakan sa ekonomiya asin sosyal kan mga lokal na residente kan gabos na 338 baryo kan Mehiko. Kan 1942, nanombrahan si Torres sa Elementary Education Inspectorate asin nagtrabaho bilang inspektor sagkod 1955. Sa laog kan panahon na ini, nagserbi man siyang tagapayo sa UNESCO . 

Si Torres nagadan kan 19 Oktubre 1970. 

## Autobiograpiya
Kan 1964, ipinublikar ni Elena Torres an saiyang autobiograpikong obra *na Fragmentos* . 

## Mga Toltolan