open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samahang Basketbol ng Pilipinas

An **Samahang Basketbol ng Pilipinas** o **SBP** iyo an nasyunal na asosasyon nin pakurusogan para sa basketbol sa Filipinas. Nabilog ini pakasarua an Basketball Association of the Philippines (BAP) asin Pilipinas Basketball (PB).
Apolonio Maleniza

Si **Apolonio G. Maleniza** iyo an ika-23 na Gobernador kan probinsya nin Camarines Sur. Siya tubong Sagñay, Camarines Sur. 

Siya nagtukaw sa pwestong ini poon 1960 abot 1967.

## Ginonoan
* Sangay, An Bicolnon. Nob. 1960. p. 9.
* Retrato ni Gob. Maleniza sinapi' sa: An Bicolnon. Dec. 1960. p. 15.
Shake Magat

Si **Shake Magat** iyo soboot an pinaka-inot na gobernador kan probinsya nin Ambos Camarines, panahon nin paglaog kan mga Amerikano igdi sa Filipinas. Siya nagtukaw daa sa pwesto nin sarong taon 1901.

Alagad, mismo an opisyal na websayt kan Camarines Sur nagsasabi na an pinaka-enot na gobernador kan Ambos Camarines iyo si George Curry. Segun sa websayt kan Camarines Sur nagtukaw siya sa pwesto nin sarong taon 1901, alagad an mga rekord nagpapahiling na si Curry nagtukaw nin sarong taon, tolong bulan asin apat na aldaw eksakto sa saiyang kargo (Dis. 16, 1899-Mar. 20, 1901).

## Mga panlaog na takod
* Camarines Sur- http://en.wikipedia.org/wiki/Camarines_Sur

## Mga panluwas na takod

* Camarines Sur Official Website- http://www.camarinessur.gov.ph/?page=8&pid=12
Juan Pimentel

Si **Juan Pimentel** iyo an ika-3ng Gobernador kan Ambos Camarines, panahon kan administrasyon nin mga Amerikano igdi sa Filipinas. Tubong Daet, Camarines Norte, siya nagtukaw sa pwesto poon 1903 abot 1906.

## Mga panluwas na takod
* Camarines Sur - http://www.camarinessur.gov.ph/past-gov.php
Mariano Abella

Si **Mariano Isaac Abella** (Septyembre 25, 1860 - ? ) iyó an ika-4 na Gobernador kan Ambos Camarines, panahón kan administrasyon kan mga Amerikano sa Filipinas. Siyá nagtúkaw sa pwesto poón kan taón 1906 abót 1909.

An mga magúrang niyá iyó sindá Manuel P. Abella asín Bibiana Isaac. Naaresto siyá kan mga Kastila kan Septyembre 16, 1896 sa salang rebelyon alágad pinawàran salà asín pinalibre huli sa desisyon kan Korte sa saróng pagbista kan Desyembre 29, 1896. Sarô man siyá kan nagin Representante kan Bikol dumán sa tirípon sa Simbahan kan Barasoain, Malolos, Bulacan kan an inaapód na Konstitusyon nin Malolos pinagpandáy. Susog sa historyador na si Jose Barrameda, Jr. siyá nagtúkaw bilang gobernador kan Ambos Camarines nin tolóng beses, kan taón 1898, 1904 asín 1906.

## Mga panluwas na takod
* Camarines Sur- http://www.camarinessur.gov.ph/past-gov.php  Kinua 07-03-2017,
* The Bicol Martyrs of 1896 Revisited- http://www.bicolmail.com/issue/2009/sept10/1896.htm
Mayo 8

**Mayo 8** an ika-128ng aldaw kan taon (ika-129 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 237 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari
*1914 - Pagkakatugdas kan **[[Paramount Pictures]]**.
*1967 — Nabanga an dating probinsiya kan **[[Davao]]** (na minasakop ngayon sa bilog na Rehiyon Davao) sa tolong probinsiya: an **[[Davao del Norte]]**, **[[Davao del Sur]]** asin **[[Davao Oriental]]**.

## Mga kamundagan
*1964 — Iminundag si **[[Bobby Labonte]]**, sarong paramaneho sa NASCAR, sa Corpus Christi, Texas, Estados Unidos.
*
## Mga kagadanan
*1995 — Nagadan sa hika si **[[Teresa Teng]]** mantang nagbabakasyon sa Chiang Mai, Thailand sa edad na 42
*

## Mga panluwas na takod
* BBC: On This Day
Mayo 21

**Mayo 21** an ika-141ng aldaw kan taon (ika-142 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 224 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari
*1851 — Pighali an **[[pang-uuripon]]** sa Colombia.
*1998 — Nagtapos an pagiging presidente ni **[[Suharto]]** sa Indonesya.
*2006 — Naging sarong talingkas na estado an **[[Montenegro]]** gikan sa Serbya asin Montenegro sa bisa kan sarong sang-ayunan.

## Mga kamundagan
*1527 — Namundag si **[[Felipe II kan Espanya]]**, nagin hade kan Espanya kadtong 1556 — 1598, hade kan Inglatera, Napoli asin Sicilia kan 1554 — 1558, hade kan Alvarges asin Portugal kan 1580 — 1598 bilang **Felipe I**, asin hade kan Tsile kan 1554 — 1556.
*1953 — Namundag si **[[Nora Aunor]]**, sarong aktres.
*1971 — Namundag si **[[Cris Villanueva]]**, sarong Pilipinong artista.
*1985 — Namundag si **[[Julie Vega]]**, sarong Pilipinong artista asin parakanta .
## Mga kagadanan
* 1991 — Nagadan si **[[Lino Brocka]]** na sarong pambansang alagad ng sining kan Filipinas sa lado kan pelikula (namundag 1939).

## Mga panluwas na takod
* BBC: On This Day
Desyembre 31

**Desyembre 31** an ika-365 asin an huring aldaw kan taon (ika-366 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Enero 1 kan sunod na taon an sunod na aldaw. 

## Mga panyayari
*

## Mga kamundagan
*

## Mga kagadanan
*

## Mga panluwas na takod
* BBC: On This Day
1913 Harayong Subangan na Karawat

An **1not na [[Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat]]** piggibo kan 1-9 Pebrero 1913 sa Manila, Islas Filipinas. Opisyalmenteng binuksan an torneo ni Gobernador Heneral William Cameron Forbes sa Carnival Grounds sa Malate, Manila. Anom na nasyon an nagpartisipar sa torneo.

## Mga partisipante
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Toltolan
Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat

An **Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat** (siring man **Harayong Subangan na Karawat**) sarong dating kompetisyon nin karawat sa Asya.

## Mga panluwas na takod
* Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat
1917 Harayong Subangan na Karawat

An **Ika-3ng [[Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat]]** piggibo kan Mayo 1917 sa Tokyo, Imperyo kan Hapon.
1915 Harayong Subangan na Karawat

An **Ika-2ng [[Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat]]** piggibo kan Mayo 1915 sa Shanghai, Republika kan Tsina.

## Mga partisipante
* Filipinas
* Hapon
* Tsina
1919 Harayong Subangan na Karawat

An **Ika-4 na [[Kampeonato nin Harayong Subangan na Karawat]]** piggibo kan Mayo 1919 sa Manila, Islas Filipinas.

## Mga partisipante
* Filipinas
* Hapon
* Tsina
Britney Spears

Si **Britney Jean Spears** sarong Amerikanang parakanta asin artista. Nagdakula sa Kentwood, Louusiana, siya enot na nagluwas sa telebisyon nasyunal kan 1992 bilang sarong kasali sa kontes kan Star Search na programa. Dangan nagluwas man siya sa serie kan telebisyon nin Disney Channel, an New Mickey Mouse Club, poon 1993 abot 1994. Kan 1997, siya nagpirma nin kontrata sa rekording sa Jive, na iyo an nagbungsod kan enot na gayong album niya, an Baby One More Time paglaog kan taon na 1999. An album na ini suminakat sa numero uno sa Billboard 200, na iyo an nagtoon saiya komo sarong *pop icon* asin *sarong penomeno sa lantad nin musikang pop*, asin siya an sinasabing nagbuhay liwat kan interes sa *teen pop* kan kahurihan kan mga taon na 1990. An surunod-sunod na tolong album niya siring man nagpako sa numero uno sa bentahan kan ini ipigbungsod. Kan Desyembre 2008, an ika-6 niyang studio album, an Circus, pinagbungsod sa lantad nin musika. 

Susog sa Zomba Label Group asin Sony BMG, si Spears nakapabakal nin sobra sa 83 na milyon na plaka sa bilog na kinaban. Dagdag pa ngane, siya an pinag-ranggo na ika-8ng pinakamasulong na babaeng artista sa rekording sa Amerika na sa saiyang kredito nakapabakal nin 32 na milyon na album siring sa pagpatotoo kan RIAA, asin ngonyan siya an ika-5ng pinakamabentang artista sa dekadang ini sa Amerika, asin siring man an pinakamabentang babaeng artistang parakanta. An Forbes 2009 na luwas pinagsambit si Spears bilang ika-13ng makapangyaring (poderoso) celebrity na ikim an $35 milyon dolyar na kita' ngonyan na taon.

## Mga panluwas na takod

* 
*
2006

Sarong taon an **2006** (**MMVI**) sa Gregoryanong kalendaryo na nagpoon nin Domingo

## Enero
## Pebrero
## Marso
## Abril
## Mayo
## Hunyo
## Hulyo
## Agosto
## Septyembre
## Oktobre
## Nobyembre
## Desyembre
Domingo Collantes

Si **Domingo Collantes** O.P., dating Obispo kan Nueva Caceres asin an kagtogdas kan Seminario Conciliar de Nueva Caceres.

## Toltolan
Desyembre 27

**Desyembre 27** an ika-361ng aldaw kan taon (ika-362 sa mga ogdong taon) sa Gregoryanong kalendaryo. Igwang natatadang 4 na aldaw sagkod kan katapusan nin taon.

## Mga panyayari
*

## Mga kamundagan
*

## Mga kagadanan
*

## Mga panluwas na takod
* BBC: On This Day
Panyayari ngonyan/2009 Hunyo 27

*Marosò sa Cebu an rinibong turista tangarig dalanon an pagbayli nin *Thriller* kan mga priso duman na nagin popular sa YouTube. (''ABS CBN News'')
Panyayari ngonyan/2009 Hunyo 25

*Nagadan an Amerikanong parakanta nin pop na si Michael Jackson huli sa atake sa puso sa edad na 50,
*
*pagabot sa Ronald Reagan UCLA Medical Center sa Los Angeles, California. (''The Los Angeles Times'') (''EOnline'')
Panyayari ngonyan/2009 Hunyo 26

*Madalagan si Profesor Randy David pagkakongresista sa Pampanga kontra ki Gloria Macapagal-Arroyo sa 2010. (''GMANews.TV'')
*An Filipinas an nangengenot na produser nin shabu sa kinaban segun sa Nagkakasararong Nacion (UN). (''GMANews.TV'')
Panyayari ngonyan/2009 Hunyo 28

*Sarong monumento sa Israel an ipigtindog tangarig tàwan onra an pagtabang kan mga Pilipino sa mga Hudyo duman kan Holokausto. (''Inquirer.net'')
*Piginsulto kan FIBA an Filipinas segun ki Maurico Martelino huli sa pangingiaram kaini sa SBP. (''Manila Bulletin'')
Panyayari ngonyan/2009 Hunyo 29

* Nagsumpa si Roberto Micheletti komo bàgong presidente kan Honduras matapos na patalsikon kan militar an elehidong presidente na si Manuel Zelaya. (''CTC.ca'')
Honduras

An **Honduras** (sa Espanyol: **República de Honduras**) sarong demokratikong republika sa Central America.
Manuel Zelaya

Si **José Manuel Zelaya Rosales**, bisto man na **Mel Zelaya**, (namudag kan Septyembre 20, 1952) dating Presidente kan Honduras.
Roberto Micheletti

Si **Roberto Micheletti Bain** (namundag kan Agosto 13, 1943 sa Italya) Provisional President kan Honduras poon kan Hunyo 28, 2009.
Alfredo Lim

Si **Alfredo Siojo Lim** (namundag: 21 Des. 1929) iyo an nakatukaw na alkalde kan Ciudad nin Manila ngonyan, asin dating Senador kan Filipinas. Siya sarong balo, enot na nagserbi bilang alkalde kan Manila poon 1992 sagkod 1998, asin nakabalik sa pwestong ini kan siya nanggana sa 2007 eleksyon para sa alkalde.
Nahihidaw Ko Daw

Rawitdawit tinokda' ni Leonor Dy-Liacco, sinapi' sa libro niyang **An Bikolana**.

     **NAHIHIDAW KO DAW**

: Dai  ko na naheheling sa oma
: Mga himuluan na inupong baga
: Na para-pareho an pagkadakula
: Hilngon na marhay dai magbabaya.

: An paraani kadto an gamit gata
: Ginigibong upong an inani niya
: Kun  natipon na an ganan kan may oma
: Ginigibo na magayon na dapa.

: An natadang paroy nawalat sa oma
: Tinitimo iyan ta hinahabin pa
: Mayo man nin rawraw kan pinagalan man
: Kan matagimon inuubos yan.

: Magayon paghilngon an sabi kong dapa
: Pabilog pagpoon diyan sa ibaba
: Pasadit alagad pabilog giraray
: Sagkod sa itaas nagiging mapanas.

: Bert Villarino na magayon magpinta
: Buhaya man tabi an maogmang dapa
: Mayo na _____ wara na sa oma
: Alagad sa daghan yaon 'yan sagkod pa.
An Buhay Sa Uma

Rawitdawit na tinokda' ni Leonor Dy-Liacco, sinapi' sa libro niyang **An Bikolana**.

       **AN BUHAY SA UMA**

: An mag'agom buhay ninda matoninong
: Sangkap sindang gayo sa pagharong-harong
: Saray asin tago sa su'yab na rirong
: Dai kaipuhan mag'estar sa "mansion...."

: An  kaldero sartin, kawale o koron
: Saribo an dapog nugpo sa taluhong
: Ti'ris sa banggera plato asin baso
: Malinig an kuwit pati mga tabo'.

: Dai nanunubli' kudkuran o nigo
: May pala, may kagkag igwa pa nin tukon
: Pagsakat sa niog igwa man nin palaw.

: Igwa nin batya' ki Nanay labahan
: Nagibo nin sipit gibo sa kawayan
: Yaon sa likudan an  mga sablayan
: Dai nanunubli' orog na kan sundang.

: May lubang may ha'lo
: Ta nagbababayo mayo nin molino
: Dakul an tinanom sa saindang natad
: Dai man tikapo sa Diyos minahagad.
Merito Espinas

Si **Merito B. Espinas** sarong Bikolanong parasurat, iskolar, asin edukador. Siya an  kaggibo kan librong *Ibalong*. 

## Adal asin mga pagtokdo'
Siya tapos sa kolehiyo, A.B. sa Pilosopiya, M.A. sa Ingles (Meritissimus) asin Ph.D. Siya an 1965 Bipradas Palchaudhuri fellow kan Unibersidad kan Calcutta sa India. Nagin man siyang profesor  nin pilosopiya, comparative religion, literatura, speech asin Ingles, sa humanidades asin sa syensya sosyal. 

Nagtokdo siya nin Oriental Philosophy sa Graduate School kan Unibersidad kan Sto Tomas asin  nagin sarong beses paratokdo sa Unibersidad kan Nueva Caceres sa syudad kan Naga. Sa Aquinas na Unibersidad kan Legazpi kinaptan niya bilang pamayo, sa magkairibang panahon, an Departamento sa Ingles, Literatura asin Speech, sa  Departamento kan Syensya Sosyal, kan Humanidades asin Behavioral Sciences, asin nagin man siyang Assistant Dean kan Graduate School. Sa Bicol University, nagin siyang dean kan College of Arts and Sciences. 

Dakulon pa man siyang mga sinurat na nalagda' sa mga magasin, msa pang-iskolar na journal, sa mga peryodiko asin mga libro na an tinotokar iyo an sa pilosopiya, literatura, relihiyon, kultura asin Ingles. 

Kan 1983, nagin siyang editor kan *Bikol Voices Anthology* na an mga napapalaman mga artikulo tinokda' kan mga Bikolanong parasurat.

Komo dakul an saiyang pinagkakainteresan, nag'adal man siya sa mga bagay-bagay na supernormal, mga istoryang banwaan, sa  historya asin kultura, sa arkeolohiya asin siring man sa kapalibutan  asin sa mga isyung ekolohiko.

## Mga pag'onra saiya
* Bikolista Award, iginawad saiya kan Ateneo de Naga (1988)
* Outstanding in Bikol Culture Award, iginawad kan gobyerno kan syudad nin Legazpi (1970)
* Outstanding in Schbolarship, iginawad saiya kan University of Nueva Caceres Alumni Association (1963)

## Mga iba pang kargong kinaptan

* Chariman kan Albay Provincial Tourissm Council
* Chairman kan Community Information Center (PIA, Legazpi City)
* Adviser sa Albay-Legazpi Arts Council
* Consultant sa Ibalong Festival Executive Committee
* Adviser sa Historical, Cultural and Archaeological Society of Albay

## Mga napalagda' na libro
* Ibalong: The Bikol Folk Epic Fragment. UST Publishing House. UST. 1996. 158 na pahina
* Mayon Volcano (Bikol Heritage Series). A.M.S. Press. 1978. 48 na pahina.

## Mga toltolan

## Ginonoan
* Datos kan buhay niya asin kan retrato niya sinapi' sa libro niyang **Ibalong: The Bikol Folk Epic Fragment**.

## Mga panluwas na takod

* Si Merito Espinas sa Facebook
Pano An Pagdara?

Rawitdawit na tinokda' ni Leonor Dy-Liacco, sinapi' sa libro niyang **An Bikolana**.

   **PANO AN PAGDARA?**

: Kadakul kan sira
: Nakua sa pagtimba
: Pano an pagdara
: An hapot ki Ama.

: "Madya ngani kamo,
: Kinoa an huyo
: Tuhug an talusog
: Balugbugan an puyo.

: "An mga nataga'
: Sain ikakakaag?...
: "An sako uya
: Ikaag mo iyan...

: Papuli na sinda
: Maogmang mag-arama'
: Dawa sinda barasa
: Dakul sindang dara!
1598

An **1598** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero
## Pebrero
## Marso
## Abril
## Mayo
## Hunyo
## Hulyo
## Agosto
## Septyembre
## Oktobre
## Nobyembre
## Desyembre
Wenceslao Vinzons

Si **Wenceslao Quinito Vinzons** (28 Septyembre 1910 - 15 Hulyo 1942) Pilipinong pulitiko na nagin Representante (1941) kan solong distrito nin Camarines Norte sa ika-3ng Asambliya Nasyonal kan Filipinas. Siya lider man kan armadong resistensya sa mga kagsakop na Hapon kan panahon nin Ikaduwang Gerang Pankinaban. Sinasabi na siya an saro sa pinakaenot na nagbilog nin gerilyang grupo (Des. 18 1941) kan an Hapon magsakop sa Filipinas, alagad siya nasikop asin inutsan-buhay kan Hokbong Hapon.

Siya namundag sa Indan (Vinzons na ngonyan), Camarines Norte.

## Galeriya


Wenceslao Vinzons at Capitol Grounds.jpg|thumb|Monumento ni Wenceslao Vinzons sa atubangan kan Kapitolyo kan Camarines Norte
W. Vinzon's Ancestral house.jpg|right|thumb|220px|An lumang harong ni W. Vinzons sa Daet, Camarines Norte



## Hilingon man
* Francisco Boayes
Leon SA. Aureus

Si **Leon SA. Aureus** iyo an pinakaenot na alkalde kan Naga, Camarines Sur kan ini nagin sarong *chartered city* sa pwersa kan Ley Republika Nu. 305 na pinirmahan ni Presidente Elpidio Quirino. Siya dating opisyal sa mga gerilya kan ika-2ng Gerang Pangkinaban.
Jose Maria Panganiban

Si **Jose Maria Panganiban** (1 Pebrero 1863 – 9 Agosto 1890) sarong propagandistang Pilipino. Katuwang an ibang propagandista, pighingua nya na mapukawan an mga kahimanwâ nya sa mga pan-aabuso asin pan-aapi kan mga Kastila sa Pilipinas. Mahusay magsurat asin magdiskurso, madunong nanggad, sya saro sa mayor na tagaambag sa peryodikong La Solidaridad na kun sain pigtutulod nya an dapat na mga reporma sa mga palakaw kan mga Kastila sa pag-administrar kan Pilipinas. An mga artikulo nya nagdara kan tagong-ngaran na **Jomapa** o 'J.M.P.'

Sya namundag sa Mambulao na iyo an Jose Panganiban, Camarines Norte ngunyan.

## Pagromdom ki Panganiban
Kan Setyembre 22, 1930, an Naga Parents Teachers Association, sa pamamayo ni Casimiro Perfecto, sa simpleng programa, binuksan an saklob sa hinaman pa sanang monumento ni Jose Ma. Panganiban sa sarong akto nin pagtaong onra sa bayani. Ini itinindog asin namumugtak sa natad kan Naga Central School I sa syudad nin Naga.
An rebultong ini, na ginibo kan iskultor na si Tomas Zamora, iyo an pigtutubod na pinakainot na rebulto na hinaman sa pag-onra ki Panganiban, mala ta idtong monumento na itinindog para saiya mismo sa banwaan kan Jose Panganiban, Camarines Norte, nagibo man sana kan taon 1985.

An kalye na pasiring asin nasumpay sa Concepcion Pequena na dati inapod Kalye Legazpi kan panahon Kastila, saiya man ipigngaran na. An kalye na ini, Kalye Panganiban, saro sa pinakahalaba na tinampo sa syudad.

## Kataytayan nin ladawan


File:Jose maria panganiban 150th birth anniversary celebration.jpg|Selebrasyon kan Ika-150ng Kaaldawan ni JOMAPA (Syudad nin Naga)
File:Jose maria panganiban 150th birth anniversary celebration 2.JPG|Selebrasyon kan Ika-150ng Kaaldawan ni JOMAPA
File:Jose maria panganiban monument.jpg|An monumento ni JOMAPA binagong pintura kan Pebrero 2014
File:JMP w marker.jpg|thumb|Estatuwa ni JMP, kinaagan marker
File:Panganiban Monument2.jpg|thumb|Lumang monumento ki Panganiban
File:Kadiit na agi-agi sa buhay ni Jose Ma. Panganiban.jpg|thumb|Kadiit na agi-agi sa buhay ni Jose Ma. Panganiban



## Toltolan

## Mga hihilngan
*La Solidaridad, Madrid, Spain. September 30, 1890 Edition
*Osias, Camilo. Jose Rizal: His Life and Times.Manila: Oscol Educational Publishers, 1948
*Quirino, Carlos. *Who's Who in Philippine History*. Manila: Tahanan Books, 1995.
*Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography Volume 1. QC. Filipinos, 1955.
*Zaide, Gregorio F. Great Filipinos in History. Manila: Verde Bookstore, 1970.
*Zaide, Gregorio F. The Philippine Revolution. Manila
*Zaide, Gregorio F. Jose Rizal: life, works and writings of a genius, writer, scientist and national hero. 2nd edition. Quezon City: All-Nations publishing Co.,Inc. c2007
*Ponce, Mariano "Jose Maria Panganiban y Enverga." La Solidaridad, Sept 30 1890.
*Jose Panganiban Municipal Planning and Development Office Archives
*Jose Panganiban Municipal Annual Yearbook

## Mga panluwas na takod
* Pabisto ki Jose Ma. Panganiban
1921

An **1921** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero13214af  24 1 141 41 41 4f 3 5r2342 3121 3231 31 42112
## 4q4
Noli Me Tangere

An **Noli Me Tangere** (Bikol: *Hare Sakô Pagdutâ*) iyo an nobelang sinurat ni Jose Rizal. Inot ining nalagdâ kan 1887 sa Berlin, Alemanya sa tabang ni Dr. Maximo Viola. Ini ay nakasurat sa Espanyol. An padis kaini sa Ingles dati tituladong *Social Cancer* alagad an mga bagong iningles kaini piggamit na an orihinal na titulo sa Latin. 

An literal na kahulogan kan titulo boot sabihon, *Hare Sako Pagdota* na sinasabing sinipi' sa Ebanghelyo ni Juan (20: 09-17) sa Bibliya.Pigtutukoy ini sa pangyari kan si Hesus nabuhay-liwat halì sa kagadanan asin sinabi niya ki Maria Magdalena na hare siya pag-dòtan ta dai pa siya nasakat sa saiyang Ama. Alagad, an Sudetanong Aleman na doktor na amigo ni Rizal si Ferdinand Blumentritt, nagsabi na an *noli me tangere* iyo an garamiton na termino kan mga optalmologo pagtukoy kan kanser sa takob-takob. Maroromdoman si Rizal na sarô man na optalmologo.

## Hilingon man
* El Filibusterismo
El Filibusterismo

An **El Filibusterismo** (Bik., An Subersibo) na sa Ingles bisto man sa titulong *Reign of Greed* iyo an ikaduwang nobelang sinurat ni Jose Rizal. Ini an pahinapos sa Noli Me Tangere, asin siring man kan enot, nakasurat ini sa Kastila. Pino'nan ni Rizal an pagsurat kaini sa Calamba kan siya nagpraktis medisina duman. Sa Londres, taon 1888, pinaghira niya an istorya asin pigbago an magkapirang kapitulo. Pinadagos ni Rizal an pagsurat kan manuskrito kan siya nagbyaheng Paris, Madrid, asin Brussels. Natapos niya an libro kan Marso 29, 1891 sa Biarritz asin  napalagda' duman sa Gante, Belhika, sa tabang ni Don Valentin Ventura ta pinasubli' siya nin 300 pesos ngani mapublikar ini.

## Hilgna man

* Noli Me Tangere
Graciano Lopez Jaena

Si **Graciano Lopez Jaena** (18 Des. 1856 - 20 Enero 1896) sarong Pilipinong parasurat asin peryodista kan panahon nin Rebolusyon Pilipino. Siya binisto bilang *Prinsipe nin mga Orador* asin an saiyang mga sinusurat sa peryodikong La Solidaridad mahaharang asin mapagtuyaw kan mga kakundian kan gobyernong Kastila sa Filipinas.

An mga historyador sa Filipinas hinihiling si López Jaena, kairiba sinda Marcelo H. del Pilar asin José Rizal, na iyo an triumvirate kan mga propagandistang Filipino. Sa tolong ining mga  *[[ilustrados]]*, si López Jaena an enot na nagdatong sa Espanya asin pwedeng siya an enot namukaw kan Propagandang Hiron, na pigtotolod  an reporma sa kolonyang Espanyol na Filipinas na katapusi nagsabrit kan armadong Rebolusyon Filipino na enot buminungkaras sa Manila kan 1896. An Propagandang Hiron iyo an enot na lakdang pasiring sa pagbilog kan identidad nasyonal sa Filipinas.

Si Jaena namundag sa Jaro, Iloilo. Namundag sa katiosan, an ama niya iyo si Placido Lopez na an trabaho parahirahay sana man kun ano-ano asin an ina niya si Maria Jacoba Jaena sarong paratahi. Dawa siring, toltol na napadakula siya kan mga magurang sa tahaw kan pagkatingating ninda.

Si Jaena namundag Desyembre 18, 1856, sa Jaro, Iloilo, asin nagadan sa tuberkulosis sa Espanya kan Enero 20, 1896, sa edad na 39.

Akta Republika Nu. 9070, pasado kan Abril 8, 2001, pigdeklara an Desyembre 18 nin taon komo espesyal working public holiday sa bilog na nasyon, midbid bilang Graciano López Jaena Day, sa pagromdom kan saiyang anibersaryo nin pagkamundag.

## Legasiya

Sa pag'onra saiya, an Jaro Plaza pigngaranan nang Graciano López Jaena Park, kun saen igwa man nin estatuwa niya na pinatindog.

An Graciano Lopez Jaena Foundation Inc naghihingowa na mapapusog saiyang legasiya asin nagsusuporta sa mga hiro sa publiko ngani siya orog na mamidbid asin kan saiyang mga buhay saka naginibohan. Sarong hiro igdi iyo an pigbungsod na Dr. Graciano Lopez Jaena Poetry Contest.

An munisipalidad nin Lopez Jaena sa Misamis Occidental ipig-ngaran saiya.

Sarong Order of DeMolay Chapter, grupong fraternal nin mga hubin na nakabase sa freemasonry, tinugdas kan 1965 sa Jaro, asin nginaranan  **Graciano Lopez-Jaena Chapter** ta si Lopez Jaena iyo an enot asin nangengenot na Freemason gikan Jaro.

Dakul na kalsada sa bilog na Filipinas an ipig-ngaran saiya sa pag'onra saiya.
La Solidaridad

An **La Solidaridad** iyo an kasararoan na itinogdas kan mga ilustradong Filipino duman sa Barcelona, Espanya. Gabos Pilipino an mga kaapil, ini iminuknâ kan Desyembre 13, 1888 asin saro sa kamawotan kaini iyo an magkaigwa nin representasyon an Filipinas sa Parlamento kan Espanya. Iyo man ini an pangaran kan opisyal na publikasyon kan kasararoan. Enot na nagin editor kaini iyo si Graciano Lopez Jaena na sinundan man ni Marcelo H. del Pilar. Kagduwang (12) pahina an hìbog kaini asin regular na naluwas sa katangaan asin katapusan kan bulan. Sa Espanyol nakasurat, igdi pinalalagdâ an mga hinanakit, mga reklamo asin mga pigtotolod na reporma na dapat ipasunod sa pag'administrar kan Filipinas.

## Tolong Kabtang

An La Solidaridad may tolong kabtang: 
* Pulitikal- na an namayo iyo si Marcelo H. del Pilar
* Literaryo- na an namayo iyo si Mariano Ponce
* Linga'lingaan- na an namayo iyo si Tomas Arejola
Panyayari ngonyan/2009 Hulyo 1

* Dating presidente Corazon Aquino malalâ an kamogtakan huli sa helang na kanser. (''Philippine Star'') (''Inquirer.net'')
1681

An **1681** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero
## Pebrero
## Marso
## Abril
## Mayo
## Hunyo
## Hulyo
## Agosto
## Septyembre
## Oktobre
## Nobyembre
## Desyembre
Qatar

An **Estado nin Qatar** sarong emiratong Arabo sa Tangang Subangan na laklak niya an sadit na Qatar Peninsula sa may norte-subangan na parte kan mas darodakula na Arabong Peninsula. Napapagdolonan siya kan Saudi Arabia sa may habagatan, an iba nang parte niya nalilikosan kan Golpo Persiko. Sarong mayaman sa asayti, an Qatar iyo an may ika-2ng pinakahalangkaw na GDP ( halaga kan total na produktong nagigibo sa laog kan nasyon) per capita.

Kan ika - 21 siglo, si Qatar nagluwas bilang sarong mahalagang kapangyarihan sa kinaban nin Arabo huli sa kayamanan asin kwarta kaini. Huli sa kadakulaan kaini, an Qatar may impluwensa sa kinaban, asin namidbid bilang sarong  kapangyarihan may sinasabi sa Tangang Subangan.  

## Toltolan
Alemanya

An **Alemanya** (sa Ingles: Germany; o Aleman: Deutschland) sarong nasyon sa Europa. Opisyalmente, ini inaapod na **Republikang Pederal kan Alemanya**. Sakop kaini an 357,021 kilometro kwadradong kadaagan asin igwang 82.8 milyon na namamanwaan (2017). Ini iyo an pinakamatawong estado sa Europeanong Unyon.

## Mga takod panluwas
* Opisyal na websityo kan Gobyerno
* Opisyal na websityo kan mga Presidente nin Pederal 
* Opisyal na websityo kan Aleman na Chancellor
Algerya

An **Algerya** (sa Ingles: Algeria) opisyalmente **Demokratikong Republikang Banwaan kan Algerya** o sa Ingles, **People's Democratic Republic of Algeria** sarong nasyon sa Norteng Aprika sa baybayon kan Dagat Mediterraneano. An kapitolyo asin an pinakamatawong syudad iyo an Algiers. Igwa ining 2,381,741 kilometro kwadradong (919,595 sq mi) kadagaan, 90% kaini desyerto asin ini an ikasampulong pinakadakulang nasyon sa kinaban sagkod an pinakadakula sa Aprika pakatapos na mabanga an nasyon na Sudan.

## Mga kahukoman asin distrito
Nababanga an Algeria sa 48 na kahukoman (mga *[[wilaya]]*), 553 na distrito (mga *[[daïra]]*), asin 1,541 na munisipalidad (mga *[[baladiyah]]*).

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Alger View Oct-2010 IMG 1039.JPG|Syudad nin Algiers
File:Alg%C3%A9rie_-_Arm%C3%A9nie_-_20140531_-_Equipe_d%27Alg%C3%A9rie.jpg|Nasyonal na Koponan nin Futbol


## Toltolan
Andora

An **Andora** (sa Ingles: Andorra) sarong nasyon sa Europa asin ini saro sa anom na pinakasaradit na estado sa kontinente na igwa sanang 468 kilometro kwadrado sagkod popolasyon na 77,006. An mga katutubong Andora iyo sarong etnikong grupong Romano na gikan sa Catalan. 

## Toltolan
Amihanan na Korea

An **Amihanan na Korea**, opisyalmente an pangaran **Demokratikong Republika kan Banwaan na Korea**, *Democratic People's Republic of Korea* kun sa Ingles, ( Hangul: 조선민주주의인민공화국, Hanja: 朝鮮民主主義人民共和國 Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) sarong estado sa Subangan na Asya, na nalalaklakan an kabangang sulnopan na palna' kan Peninsulang Koreano. An saiyang kabisera, na iyo man pati an pinakadakulang syudad sa bilog na Korea, iyo an Syudad nin Pyongyang. An inaapod na *Korean Demilitarized Zone* nagseserbi na pag'oltan asin ulang sa pagkabangaan kan North Korea sa South Korea. An duwang Salog nin Amnok asin Tumen nagseserbi kwenta pagdolonan kan North Korea asin Tsina. An sarong parte kan Salog Tumen sa porong maray kan norte-subangan iyo an pagdolonan kaini sa Rusya.
Angola

An **Angola**, opisyalmente Republika kan Angola (Portuges: Republica de Angola, sinasayod [ʁɨˈpublikɐ dɨ ɐ̃ˈɡɔla]; Kikongo, Kimbundu, Umbundu: Repubilika ya Ngola), sarong nasyon namomogtak sa sur-sentral nin Aprika asin an mga kadolon kaini iyo an Namibia sa habagatan, an Demokratikong Republika nin Kongo sa amnayan, asin an Zambia sa subangan; an kosang solnopan niya yaon sa Dagat Atlantiko. An Luanda iyo an saiyang syudad na kabisera, manta na an probinsya nin Cabinda, na napasuway sa mayor na teritoryo kan Angola, kadolon an Republika kan Kongo asin an Demokratikong Republika kan Kongo.

An mga Portuges nagsakop sa mga magkapirang lugar kan Angola, kadaklan sa mga parteng kosa, poon ika-16 sungdo ika-19ng siglo asin nakikitrato  sa mga nagbabanwa sa mga lugar na ini sa negosyo asin sa iba pang mga bagay. Paglaog kan ika-19 siglo, luwayluway asin padikitdikit na nansakop sinda sa mga interior na parte kan Angola. Bilang sarong tunay na kolonya kan Portuges, ini nangyari sana kan  mga 1920. Kan makamit an katalingkasan, an Angola nag'agi sa makuring gera sibil, poon 1975 abot 2002. An nasyon na ini may mahiwas asin hararom na deposito nin mga mineral asin petrolyo, alagad an lawig kan buhay igdi asin an mortalidad kan mga aki tinataya bilang iyo an pinakagrabe sa kinaban.  

## Pagkabaranga kan mga probinsya



## Galeriya

File:Church in Tombua, Namibe, Angola.JPG|Simbahan sa Tombua, probinsya kan Namibe, Enero 2010
File:ChokweWoman.jpg|Sarong iskultura representado an pigurang babae. Banwang Chokwe, Angola, amay kan ika-20ng siglo.
File:Black Stones Pungo Adongo.JPG|"Mga Itom na Gapo" nin Pungo Adongo sa Angola
Image:Luanda4.jpg|Sarong tanawon sa Luanda
File:Kalandula waterfalls of the Lucala-River in Malange, Angola (2).JPG|Busay nin Kalendula, sa Malange, 2009
Arhentina

An **Arhentina** (), opisyalmente an  **Republika nin Arhentina** (),  sarong nasyon sa bandang habagatan na kabanga kan   na nasyon sa Sud Amerika sunod sa Brasil, asin an ikawalong pinakadakulang nasyon sa mundo. Ini kasaro niya an kadakulaan kan Southern Cone sa Chile sa may sulnopan, asin natataidan kan Bolivia saka Paraguay sa amihanan, sa Brasil sa norte-subangan, Uruguay asin kan South Atlantic Ocean sa sirangan, asin kan Drake Passage sa habagatan. An Arhentina sarong estado federal na nababanga sa duwang polo may tolong probinsya, asin sarong autonomong siyudad, na iyo man an kapital federal asin pinakadakulang syudad kan nasyon, an Buenos Aires. An mga probinsya asin an kabeserang syudad may sadiring konstitusyon,alagad nag'eeksistir sa irarom nin sistema federal. An  Arhentina naghihinako' na may soberaniya siya sa Falkland Islands, South Georgia and the South Sandwich Islands, an Southern Patagonian Ice Field, asin kan parte nin Antarctica.

## Toltolan

]]
Kat4egporya:Mga Kristiyanong estado

## Mga panluwas na takod
* Official website
Australya

An **Australya** (sa Ingles: Australia) sarong nacion sa Osyanya.

## Mga panluwas na takod
*Tourism Australia
*Australia Network tv channel (cable & satellite) (English)
Aserbayhan

An **Aserbayhan** (pagtaram: /á•zër•bay•hán/, Azerbaijani: *Azərbaycan*), opisyal na inaapod na **Republika kan Aserbayhan** (Azerbaijani: *Azərbaycan Respublikası*), ini sarong transkontinental na nasyon sa Caucasus, mahahanap ini kun sain minatagboan an Subangan na Europa asin Sulnopan na Asya. Sa sulnopan kaini mahihiling an Dagat Caspian, Rusya sa norte, Georgia, Armenya sa sulnopan, asin Iran. An eksklabe man kan Nakhchivan iyo an napalilibutan kan Armenya sa norte asin subangan, Iran sa sur asin sulnopan, asin Turkiya sa norteng sulnopan.

## Politika
An Aserbayhan nababanga sa sampulong rehiyong pang-ekonomika, 66 na distrito o rayon asin 77 na syudad kun sain an 11 nasa direktang pamamahala kan republika. Dugang pa kaini, kabali an Aserbayhan sa Awtonomong Republika (*muxtar respublika*) nin Awtonomong Republika kan Nakhichevan.

## Toltolan
Banglades

An **Republikang Popular kan Banglades** (Ingles: *People's Republic of Bangladesh*) sarong nasyon sa Sur na Asya. An ngaran kaini nangangahulogan na "An Nasyon nin Bengal". Namumugtak ini sa norte kan Baya kan Bengal asin napapalibotan kan Indya asin Myanmar, sagkod kataid kan Tsina, Nepal asin Butan.
Baharein

An **Baharein** (sa Ingles: Bahrain) sarong nasyon sa Asya.

## Pinaghalian

*An Bahrain* iyo an duwang porma kan tataramon na Arabe *na Bahr* (na an boot sabihon "dagat"), kaya *an al-Bahrayn* orihinal na boot sabihon "an duwang dagat". Alagad, an pangaran pigleksikalisa bilang sarong pambabaeng proper noun asin dai nagsusunod sa mga patakaran sa gramatika para sa mga dakol na pangngaran; kaya an porma kaini pirming *Bahrayn* asin dai nanggad *Bahrān*, an piglalaoman na pormang nominatibo. An mga katapusan pigdadagdag sa tataramon na mayong pagbabago, arog kan sa pangaran kan himno nasyonal *na Bahraynunā* ("satong Bahrain") o an demonyong *Bahraynī* . An gramatikong mediebal na si al-Jawahari nagkomento kaini, na nagsasabi na an mas pormal na tamang termino *na Bahrī* () dai kuta na nasabutan asin kaya dai ginamit. 

Nagdadanay na pinag-uulayan asin pinag-iiwalan kun arin na "duwang dagat" an orihinal na pigtutukoy kan pangaran *na Bahrayn* .  An tataramon minalataw nin limang beses sa Quran alagad dai nanunungod sa modernong isla—na orihinal na bisto kan mga Arabo bilang *Awal* .  Ngunyan, an "duwang dagat" kan Bahrain sa pankagabusan, pighihiling na iyo an baybayon sa sirangan asin sulnupan kan isla,  an mga dagat sa norte asin sur kan isla,  o an mapresko asin maasin tubig na yaon sa itaas asin sa irarom kan daga. Apuwera sa mga bubon, igwa nin mga lugar sa dagat sa amihanan kan Bahrain kun sain an preskong tubig nagluluwas sa tahaw kan tubig-asin, siring sa narerealisar kan mga bisita poon pa kan suanoy.  Sarong alternatibong teorya manungod sa toponimiya kan Bahrain an naintroduser kan rehiyon nin al-Ahsa, na nagsasabi na an duwang dagat iyo an "Dakulang Berdeng Kadagatan" (an Golpo Persiano ) asin Al-Asfar Lake sa kontinente kan Arabia . &#x5B; **' &#x5D;</sup>

Sagkod kan huring parte kan Edad Media, an "Bahrain" nanunungod sa rehiyon kan Sirangan na Arabya na kabali an sur na [[Iraq]], [[Kuwait]], Al-Hasa, Qatif, asin Bahrain. An rehiyon nagpupuon sa Basra sa Iraq sagkod sa Strait of Hormuz sa [[Oman]]. Ini an "Probinsya nin Bahrayn" ni Iqlīm al-Bahrayn. Dai aram kun nuarin an terminong "Bahrain" nagpuon na magtutukoy sana sa arkipelago nin Awal.  An bilog na baybayon kan Sirangan na Arabia midbid bilang "Bahrain" sa laog nin sarong milenyo.  An isla asin kahadean pirmi man na pigbabaybay nin **Bahrein''' .
Butan

An **Butan** (sa Ingles: Bhutan) sarong nasyon sa Asya. Ining **Kahadian nin Butan**  sarong nasyon na mayo nin pampang ta ini nasa bukid kan Himalaya, sa pag-ultanan nin Indya sagkod Tsina sa Sur nin Asya. **Druk Yul** an lokal na ngaran kan saindang nasyon. Inaapod man ining **Druk Tsendhen** (kadagaan kan dragon na daguldol), kun siring pigsasabing katanog nin bura kan mga dragon an mga daguldol duman. Sa historya, midbid an Butan sa kadakul na pangaran, arog kan *Lho Mon* (sur na kadagaan nin kadikloman), *Lho Tsendenjong* (kadagaan sa habagatan nin *cypress*), asin *Lhomen Khazhi* (sur na kadagaan nin apat ng mga pagdulok). Bako pang malinaw kun sain talaga an pangaran na *Bhutan*; pigsasabi kan mga paraadal sa kasaysayan na kadakul pinagpuonan an bersyon kan mga tataramon sa  Sanskrit na *Bhota-ant* (sa puro kan Bhot – an ibang tataramon sa Tibet), o *Bhu-uttan* (halangkaw na kadagaan). Pigsasabing ginagamit na an tataramon na *Bhutan* bilang pangaran puon pa kan huring panahon kan ika-9 na siglo BC.

## Mga distrito sa Butan

# Bumthang District
# Chukha District
# Dagana District
# Gasa District
# Haa District
# Lhuntse District
# Mongar District
# Paro District
# Pemagatshel District
# Punakha District
# Samdrup Jongkhar District
# Samtse District
# Sarpang District
# Thimphu District
# Trashigang District
# Trashiyangtse District
# Trongsa District
# Tsirang District
# Wangdue Phodrang District
# Zhemgang District

## Galeriya

Secretary Kerry shakes hands with Bhutanese Prime Minister Tobgay before bilateral meeting at Vibrant.jpg
Bhutan Mission in New York.jpg
BhutanroyalvisitNovember 21, 2011 -4.jpg
Bodyguard (far right) detail, from- Sir Ugyen Wangchuck, with his bodyguards, Tongsa Dzong in Bhutan, 1905 (cropped).jpg
Maj. General Batoo Tshering, Chief Operations Officer (Army Chief), of Royal Bhutan Army and Indian Army Chief, General J.J. Singh saluting at Amar Jyoti at India Gate, in New Delhi on August 11, 2006.jpg
Jakar tshechu, dancers (15222929514).jpg
Lotshampa refugees in Beldangi Camp.jpg
Bhutan CIA WFB 2010 map.png
Tashigang Dzong 111120.jpg
Wangdue Zam, Samuel Davis, 1783.jpg
View of Choka.jpg
Tashichödzong Thimphu-2008-01-23.jpg
082 - Gangkar Puensum - 7,570m (Dochula pass) (4677022812).jpg
Himalayan Landscape.jpg
Himalayan peak from Bumthang.jpg
Jigme Dorji National Park, Bhutan.JPG
HaaValley.jpg
Takin, Thimphu mini-zoo.jpg
Himalayan Marmot at Tshophu Lake Bhutan 091007 b.jpg
Asian Black Bear Ursus thibetanus by Dr. Raju Kasambe 04.jpg



= Toltolan =


## Mga panluwas na takod
* The Bhutan Times online newspaper
Bolibya

|right|thumb|250px|An eskudo de armas]]

An **Bolibya**(Listeni/bəˈlɪviə/, Spanish: [boliˈβja]) na opisyalmente inaapod Estado Plurinacional de Bolivia, Quechua: Bulivya Mamallaqta, Aymara: Wuliwya Suyu), sarong nasyon napapalibotan nin anas kadagaan sa sentral Amerikang Habagatan. Kadolon kaini an Brasil sa amnayan asin subangan, kan Paraguay asin  Argentina sa sulnopan , kan Tsile sa sur-sulnopan, asin kan Peru sa sulnopan.

Bago nagdatong an pagkolonyang Europeo, an rona nin Andes parte kan Imperiong Inca, an pinakadakulang estado kan Pre-Columbus na Amerika. An Imperyo kan Espanyol sinakop ini kan ika-16 na siglo, na kan panahon nin Kastelang pagkolonya mas nabibisto sa apod na Upper Peru asin yaon sa administrasyon kan Viceroyalty kan Peru na ini nganeng huri haros sinasakop asin inaadministrar an enterong mga kolonya kan Espanyol sa Habagatan Amerika. Pakaproklama kan saiyang katalingkasan kan 1809, 16 pang taon an nag'ayaw bago matogdas an Republika na inginaran ki Simon Bolivar, asin ini napangyare kan Agosto 6, 1825. Masabi pa, an Bolibya makuri an pakipagtusay sa mga panahon na inagihan niya an kariribokan sa pulitika, an mga diktadurya asin mga magabat na problema sa ekonomiya.

An Bolibya sarong republikang demokratiko nababanga sa mga departamento. An geograpiya niya iba-iba na napoon sa alitoktok kan Andes sa solnopan abot sa kapatagan kan inaapod na Eastern Lowlands na yaon namomogtak sa Amazon Basin. An nasyon na ini nagtatalubong nasyon na an lebel sa pagkapobre naabot sa 53%. An mayor na aktibidad sa ekonomiya iyo an agrikultura, pagsisira, pagmimina, asin pagproproseso nin mga produkto arog kan tela, mga gubing, refinadong metal, asin refinadong petroleo. An Bolibya mayaman sa mga mineral, orog na sa tin.

An populasyon kan  Bolibya, na tinataya naabot sa sampolong milyon, multi-etnikong gayo, kairiba na diyan an Amerindian, mga Mestiso, mga Europeo, asin mga Aprikano. An mayor na tataramon ginagamit iyo an Espanyol, totoo an Aymara asin an lenggwaheng Quecha lakop man asin an tolong ini, pati na an 34 mga lenggwaheng tubo igdi, ipinagdeklara sa Konstitusyon na gabos mga lenggwaheng opisyal. An namomorangot na manlaenlaen na kultura sa laog kan Bolibya nagbunga  nin grabeng diversidad sa arte, sa pagluto, sa literatura asin sa musika.
Brunei

An **Brunei** sarong nasyon sa Asya na namumugtak sa isla kan Borneo sa Sur-subangan na Asya. Maliban sa baybayon kaini sa South China Sea, napapalibotan an nasyon kan Sarawak, sarong estado kan Malasya. Nababanga ini sa duwa kan distrito nin Limbang.

### Mga administratibong dibisyon

An Brunei nababanga sa apat na distrito (*[[daerah]]s*) asin 38 subdistrito (*[[mukim]]s*).

An daerah kan Temburong nakasuhay sa kadaklan kan Brunei huli kan estado nin Sarawak.

An daerah kan Brunei-Muara sakop an kabisera kan Brunei, Bandar Seri Begawan, kun sain an suburbs sakop an 15 sa 18 mukims sa daerah na ini.

Lampas 90% kan kabilogan na populasyon kan Brunei nag-iistar sa 15 sa 38 na mukims:

## Toltolan
Tsile

An **Tsile** (sa Espanyol: Chile) sarong nacion sa Amerika nin Sur.
* **[[Kapitolyo]]**: Santiago
* ThisisChile.cl - Official Chile website - English and Spanish version
Bulgarya

An **Bulgarya** (Ingles: *Bulgaria*; /bʌlˈɡɛəriə, bʊl-/ (dangogon); Bulgaro: България, romanized: Bǎlgariya), opisyalmente inaapod na **Republika nin Bulgarya** (Bulgaro: Реnубʌиkа Бъʌƨаpия), sarong nasyon namomogtak sa Sur-Subangan na Europa. Ini nakalugar sa bandang subangan kan Balkans, asin pigtataidan sa bandang amihanan kan Romanya, Serbia asin North Macedonia sa sulnopan, Gresya asin Turkey sa habagatan, dangan an Black Sea sa bandang subangan. An Bulgarya sinasakop an teritoryong may hiwas na 110,994 kilometro kwadrado (42,855 sq mi), asin ini iyo an ika-16 na pinakadakulang nasyon sa Europa. Sofia an kabesera asin pinkadakulang siyudad kan nasyon; ibang mga mayor na siyudad kaini iyo an Plovdiv, Varna asin Burgas.

## Kataytayan nin mga ladawan

Vasil Levski.jpg|Vasil Levski
Sofia University (37536311404).jpg|
Todorka peak red.jpg|Pirin
The Old Bulgarian capital Preslav Ruins.jpg|Preslav
Pliska-svik.jpg|Pliska
Smokinya.jpg|Sozapol
Kambodya

An **Kambodya** (; UNGEGN: ), officialmente an **Kahadean kan Kambodya** (; UNGEGN: ), iyo an nasyon sa Kadagaan na Habagatan-Subangan na Asya, igwa nin hiwas kan area na , napapalibotan kan Tailandya pasiring sa sa amihanan-solnopan, Laos pasiring sa sa amihanan, Bietnam pasiring sa sa sirangan, asin sa Golpo kan Tailandya pasiring sa habagatan-solnopan. An kabisera asin pinakamatawong syudad iyo an Phnom Penh.

## Toltolan
Kabo nin Berde

An **Kabo nin Berde** o (sa Ingles, **Cape Verde** o **Cabo Verde**, na opisyalmente inaapod na  **Republika nin Cabo Verde**, sarong islang nasyon asin arkipelagong estado nin West Africa sa katahawan niin Dagat Atlantiko, na binibilog nin sampolong islang bulkaniko na sa kabiyoan may dagang kahiwasan na mga . An mga kapuruan na ini yaon namumugtak ultan  solnopan kan Cap-Vert, na iyo an pinakaporong solnopan kan Aprika kontinental. An mga isla nin Cape Verde iyo an kabilogan kan Macaronesia ecoregion, kairiba an Azores, an Canary Islands, Madeira asin an Savage Isles.

An arkipelagong Cape Verde dai binanwa nin tawo hanggan ika-5ng siglo, kun kasuarin an mga  eksplorador na mgsa Portugues pigkolonya man mga isla, asin pinakenot na nagtugdas kan mga Europeong binabanwa sa tropiko. Huli kan marayrahay pakamugtak, an Cape Verde nagin importanteng pagkasarapongan sa translantikong negosyo nin mga oripon durante kan ika-16 asin ika-17 mga siglo. An mga isla nag'agi sa marikas na pagtalubo ekonomiko kan mmga panahon na ini, sa pagbutwa igdi kan mga komersyante, mga pirata asin mga parabaro-baro. Ini nagru'ru' sa ika-19ng siglo, asin dakul kan mga habitante naghurubo' kun saen-saen. Alagad, an Cape Verde luwayluway nakabalukad sa ekonomiya ta nagin importanteng pagsurumpongan kan mga ruta kan mga bapor sa merkansya. An Cape Verde nagin talingkas na nasyon kan 1975.

## Toltolan
Kuba

An **Kuba** (sa Ingles: Cuba) sarong islang nasyon sa Karibe, sa Amerika nin Norte. An Kuba konsistido kan mayor na isla nin Kuba, an Isla de la Juventud, asin magkapirang arkipelago. An Habana iyo an pinakadakulang siyudad sa Kuba asin an kabesera kaini. An Santiago de Cuba an ikaduwang pinakadakulang siyudad. Sa amnayan niya, yaon an Estados Unidos, asin an Bahamas, sa solnopan, namomogtak an Mehiko, sa habagatan, an Isla nin Cayman asin Jamaica. Sa may sur-solnopan na parte kaini, yaon makukua an Haiti asin an Republika Dominikana. 

Sa senso kan 2009, pigtataya' na an populasyon kan Kuba naabot 11,239,363 katawo.

## Mga panluwas na takod

* Chief of State and Cabinet Members 
* Cuba from *UCB Libraries GovPubs*
* Map of Cuba (Political) 1994 C.I.A./Univ. of Texas, Austin
* Welcome To Cuba  – slideshow by *[[Life (magazine)|Life]]* magazine
* fotopedia.com , Selected photos of Cuba

## Toltolan
Ekwador

An **Ekwador** (sa Ingles: Ecuador) sarong nacion sa Amerika nin Sur na opisyalmente inaapod na Republika nin Ecuador. Ini sarong republika demokratiko sa norte-solnopan sa Amerika nin Sur, napagdolonan sa amnayan kan Colombia, kan Peru sa subangan asin habagatan, asin kan Dagat Pasipiko sa solnopan. An Mga Isla nin Galapagos kasaro man sa Ecuador asin 1,000 kilometro (620 mi) an rayo igdi.

## Guápulo, Quito


File:(Guápulo) Buena Vista black and white.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. z.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. e.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) vista to gonzalez suarez quito.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. a.JPG
Siprus

An **Siprus** (sa Ingles: Cyprus) sarong nasyon sa Europa. Ibinabali man ini sa kontinenteng Asya.

## Toltolan
Ehipto

Ang **Ehipto** (Arabe: مصر, Ehiptong Arabe: [mɑsˤɾ] ; Coptic: Ⲭⲏⲙⲓ, Kīmi ; Sahidic Coptic: ⲕⲏⲙⲉ, Kēme), opisyalmente Republikang Arabo nin Ehipto, Arabe:جمهوريّة مصر العربيّة, sarong nasyon na namomogtak haros sa Aprikang Amnayan, kun saen an Peninsulang Sinai nagigin dagang tulay pasiring sa Sur-solnopan nin Asya. An Ehiptio sarong transkontinental na nasyon, asin mayor na poder sa Aprika, sa Mediterraneong Basin, sa Tangang Subangan asin sa Moslem na kinaban. An hiwas niya naglalaklak nin 1,010,000 kilometro kwadrado (390,000 sq mi), an Ehipto kadolon an Dagat Mediteraneo sa amnayan, an Gaza Strip asin Israel sa norte-subangan, an Pulang Dagat sa subangan, asin Sudan sa habagatan asin an Libya sa solnopan.

An Ehipto saro sa pinakamatawong nasyon sa Aprika asin Tangang Subangan. An dakulang mayoriya kan sobrang 81 milyon katawo igdi nag'eerok harani sa mga pampang kan Salog Nilo, sa hiwas niyang mga 40,000 kilometro kwadrado (15,000 m kw.), kun saen an dagang mga pwedeng tanoman makukua. An dakulang kahiwasan kan Disiertong Sahara purakputak sana an populasyon. Mga kabanga kan residente kan Ehipto nag'eestar sa mga urban na lugar, asin kadaklan ngane kaini yaon sa mga dusok na sentro kan kadakulaan nin Cairo, Alexandria asin sa iba pang mga syudad sa Deltang Nilo.
 
An mga monumento arog kan mga pyramid sa Giza, an Great Sphinx natogdok kan mga soanoy na sibilisasyon kan Ehipto. asin mga rogba' niya arog kan sa Memphis, Thebes, asin Karnak saka an inapod na Valley of the Kings sa luwas kan Luxor, anas mga pigkakasibotan na adal sa arkeolohiko. An industriya sa turismo asin an Red Sea Riviera iyo an nagtataong trabaho sa 12% kan mga trahabador kan Ehipto.

An ekonomiya kan Ehipto sinasabing saro sa pinakawarak sa Tangang Subangan, na may sektor sa turismo, sa agrikultura, industriya asin serbisyo sa haros parehas na lebel nin produksyon.

Kan 2011, an Ehipto nagsapo' nin makuring rebolusyon, asin ini nagresulta sa pagkapatalsik sa pwesto ni Presidente Hosni Mubarak na kasi 30 anyos nagtukaw sa poder. Kan Hunyo 24, 2012, pakalihis nin pagkapot poder kan militar, si Mohamed Morsi iyo nas an napili sa sarong eleksyon na magtukaw presidente. Kan Agosto 2, 2012, an Primer Ministro kan Ehipto na si Hisham Qandil pigbuyagyag an kabilogan kan saiyang gabinete, na inaapilan nin 35 myembro, an 28 kaini mga ba'gohan kabali an apat hale sa Katugangan Muslim.

## Mga panluwas na takod

* Egypt's Government Services Portal  (Arabic, English)
* Egypt Information Portal (Arabic, English)
* Egypt Information and Decision Support Center (Arabic, English)
* Egypt State Information Services (Arabic, English, French)
* Chief of State and Cabinet Members 
* Egyptian Tourist Authority 

## Toltolan
Eritreya

An **Eritreya** (sa Ingles: Eritrea) sarong nacion sa norteng-subangan kan Aprika.(play /ˌɛrɨˈtreɪ.ə/ or /ˌɛrɨˈtriːə/;[6] Ge'ez: ኤርትራ ʾErtrā, Arabe: إرتريا Iritrīyā), Estado nin Eritreya, iyo an opisyal na pangaran kaining banwa na nakabugtak sa Sungay nin Aprika. An "Eritrea" iyo an pormang Italiano kan pangaran na Griegong Ἐρυθραίᾱ (Erythraíā), na an kaisihan iyo an "pula na [daga']". Asmara an kapital niya. Kataid kaini an Sudan sa sulnopan, an Etiopia sa sur, buda an Djibouti sa sur-sirangan. Sa norte-sirangan asin sirangan kan banwa igwang halabang baybay sa kataid nin Pulang Dagat, direktong kahampang nin Arabia Saudita buda Yemen. An Arkipelagong Dahlak asin nagkakapira kan mga islang Hanish sakop man sinda kan territoryong Eritreya. Mga 117,600 km2 mas o menos an sukat kan banwa, buda igwa ining 6 milyon na katawo.
Finlandya

An **Finlandya** (sa Ingles: Finland; o Finlandes: Suomi; o Sueco: Finland) sarong nacion sa Europa.

## Presidente kan Finlandya

: *Si *'Sauli Niinistö''' iyo an presidente sa Finlandya.