open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaja Silverman

Si **Kaja Silverman** (namundag kan Setyembre 16, 1947)  sarong Amerikanong historyador nin arte asin kritikal na teorista. Siya ngonyan an Katherine asin Keith L. Sachs na Propesor kan Kasaysayan kan Arte sa Unibersidad kan Pennsylvania .

Nag-ako siya nin BA asin MA degrees sa Ingles gikan sa Unibersidad kan California, Santa Barbara asin sarong Ph.D. sa Ingles gikan sa Brown University .  Pagkatapos kaiyan, nagtukdo siya sa Yale University, Trinity College, Simon Fraser University, Brown University, sa Unibersidad kan Rochester asin sa laog nin dakul na taon iyo an Class of 1940 Professor sa Rhetoric Department sa University of California, Berkeley . Siya tinawan nin Guggenheim Fellowship  kan 2008, asin sa presente iyo an kagsadiri kan Andrew W. Mellon Foundation Distinguished Achievement Award. 

## Trabaho
An saiyang pagsurat asin pagtukdo sa presente nakasentro sa potograpiya, kontemporanyong arte, asin pagpinta.  Siya ngonyan nagsusurat kan ikaduwang tomo, *A Three-Personed Picture: o an Kasaysayan kan Potograpiya Parte 2,* nin sarong tolong parteng rebisyonaryong kasaysayan asin teorya nin potograpiya. An enot na tomo, *Milagro nin Analohiya,* ipinublikar kan 2015.

Si Silverman nagsurat nin mahiwas manungod sa manlaen-laen na pigura kabali an mga artista: Jean-Luc Godard, Gerhard Richter, Marcel Proust, Ranier Maria Rilke, Terrence Malick, James Coleman, Jeff Wall, Chantal Akerman, John Dugdale (retrato), asin mga paraisip: Jacques Lacan, Friedrich Nietzsche, Sigmund Freud, Walter Benjamin, Martin Heidegger, Maurice Merleau-Ponty, Lou Andreas-Salomé .

Si Silverman nag-co-write *kan Speaking About Godard* kaiba an Aleman na artista asin paragibo nin pelikula na si Harun Farocki .

## Mga Publikasyon

* *An Tema kan Semiotika* (Oxford University Press, 1983)
* *An Acoustic Mirror: An Boses nin Babae sa Psychoanalysis asin Cinema* (Indiana University Press, 1988)
* *Pagsuhetibo kan Lalaki sa mga Gilid* (Routledge Press, 1992)
* *An Threshold kan Nahihiling na Kinaban* (Routledge Press, 1996)
* *Nagtataram Manungod ki Godard* (New York University Press, 1998; kaiba si Harun Farocki )
* 
* *James Coleman* (Munich: Hatje Cantz, 2002; ed. Susanne Gaensheimer)
* 
*  

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* 
* 
* Art, Technology and Culture Colloquium audio from 'Lectures with Lindsay' 
* Website
Carmelita Abdurahman

Si **Carmelita Yboa Carnacite-Abdurahman** sarong Filipinong akademiko na nagsesentro sa adal na linguistics.

## Biograpiya
Si Abdurahman nagkamit nin duwang doktoradong degree, PhD asin EdD sa Filipino. Siya nanombrahan kan Presidente nin Filipinas bilang commissioner sa Komisyon sa Wikang Filipino (Commission on the Filipino Language) for the Waray language of Samar-Leyte. Siya konsultant man sa lenggwaheng Filipino kan Departamento nin Edukasyon. Pakatapos kan saiyang termino, siya pinatukaw bilang presidente kan *Pambansang Samahan ng mga Tagamasid at tagapagtaguyod ng Filipino (PASATAF)*. Siya ngonyan iyo na an pamayo kan departamento sa edukasyon sa Saint Mary’s College of Catbalogan asin part-time nagtutukdo sa Samar College asin sa Samar State University na an kapot mga subject dapit sa Filipino.

Si Abdurahman iyo sana an commissioner sa 11 sainda na pabor sa sinasabing code-switching sa Filipino.

Kan Oktobre 27, 2020, siya natokahan nang lubos na commissioner para sa lenggwaheng Waray sa *(Komisyon sa Wikang Filipino)* ni Presidente Rodrigo Duterte para sa terminong maantos sa Enero 6, 2027 prior to the controversial resignation of Jerry Gracio to the said position.

## Buhay personal
Si Abdurahman agom ni politikong si Rheamil Abdurahman asin ina kan TV news reporter asin senior news correspondent kan GMA News and Public Affairs na si Marisol Abdurahman.

## Toltolan
Noretta Koertge

Si **Noretta Koertge** sarong Amerikanong pilosopo nin siyensya na midbid sa saiyang trabaho ki Karl Popper asin siyentipikong rasyonalidad .

## Karera
Nagtrabaho siya poon pa kan 1981 bilang sarong Propesor sa Departamento nin Kasaysayan asin Pilosopiya nin Siyensya sa Indiana University asin ngonyan sarong Emeritus Professorship. Siya an editor-in-chief kan journal (1999–2004) *Philosophy of Science*, an saiyang pagkapili bilang sarong Fellow, kan 1999, kan American Association for the Advancement of Science asin an saiyang pagigin Editor-in-Chief kan *The New Dictionary of Scientific Biograpiya* (2004–2008). Saro man siyang nobelista.    

## Piniling mga publikasyon

* 
* 

### Mga Nobela

* 
* 

## Toltolan
Chen Hsiu-hui

Si **Chen Hsiu-hui** ( Chinese    ; namundag kan 7 Mayo 1962) sarong Taiwanese Amis na pulitiko.

## Aktibismo
Si Chen nag-adal sa Chung Chi College sa Hong Kong asin sarong ministro kan Presbyterian Church of Taiwan .  Aktibo man siya sa Foundation of Women's Rights Promotion and Development   asin sa National Cultural Association.  

Si Chen iyo an kagmukna kan Homemakers' Union,  asin iyo an nangenot sa National Alliance of Taiwan Women's Associations .  

## Karera sa politika
Si Chen nakalista sa listahan kan Demokratikong Progresibong Partido asin naelihir sa Lehislatibong Yuan sa paagi nin proporsyonal na representasyon kan 2004.  Pigkritika niya an sarong ley kan 2004 manungod sa restorasyon asin konserbasyon kan daga, na nagsasabi, "An restorasyon asin konserbasyon kan daga dapat na magin sarong nasyonal na isyu, bako sanang responsibilidad kan mga katutubo. Kun talagang gusto kan gobyerno na an draft makinabang sa mga katutubong tawo, pwede ining mag-aprobar nin manlaen-laen na badyet, arog kan para sa sarong pondo sa proteksyon kan kagubatan, tanganing tabangan sinda sa praktikal na mga plano sa sustenableng pag-uswag." Siring sa nakasurat, an bill bakong malinaw, bakong praktikal, asin minaabot sa propaganda politikal, an pagtubod nia.  Pigtuya man ni Chen an mga pagprobar kan gobyerno na ipalakop an mga tataramon na katutubo.  Sinuportaran ni Chen an paglatigo sa mga tawong nakagibo nin mga krimen sa sekso. 

Siya nginaranan na lider kan Taipei's Indigenous Peoples Commission ni alkalde Ko Wen-je kan Disyembre 2014,  asin nagpoon na mag-ako nin pangigipit na magdemitir kan 2016, pagkatapos niyang maggibo nin mga pahayag na nag-stigmatize sa mga Atayal .  

## Toltolan
Josephine Ho

Si **Josephine Chuen-juei Ho** iyo an pamayo kan departamento nin Ingles kan National Central University, Taiwan, asin coordinator kan Center For the Study of Sexualities .  

Nakalaban siya sa mga kaso na nakadirekta sa saiyang pagigin prangka sa mga isyu sa kasarian asin deretso.    Saro siya sa pinakabisto na mga iskolar na peminista sa Taiwan. Inaapod siyang "an madrina kan mobimientong bakla sa Taiwan." 

## Edukasyon
Igwa siyang Bachelor of Arts degree gikan sa National Chengchi University, sarong Master of Science degree gikan sa University of Pennsylvania, sarong Doctor of Education degree gikan sa University of Georgia asin sarong Doctor of Philosophy degree gikan sa Indiana University . 

## Aktibismo
Bilang sarong aktibista, si Ho nagkukua nin atensyon sa mga deretso kan mga kababaihan sa Taiwan poon pa kan mga taon 1990. Dawa mayo pang mga ley na nagkriminalisar kan sekswal na pang-aabuso kan panahon na idto, an mga sekswal na pang-aabuso sa mga babae orog na ibinareta sa mga bareta pagkatapos na an enot na legal na kaso sa sekswal na pang-aabuso nadangog kan 1989. Kan Mayo 1994, pinangenotan ni Ho an enot na demonstrasyon kan Taiwan laban sa sekswal na pang-aabuso, asin nag-isip kan slogan kaini, "Habo mi nin sekswal na pang-aabuso, gusto mi an mga orgasmo. Kun padagos nindong pig-aabuso kami, puputolon mi ini gamit an sarong gunting!" 

### Insidente sa pahina nin Zoophilia
Kan Abril 2003, sarong artikulo an nagluwas sa *China Times* na nagsasabi na an website ni Ho igwa nin nagkapirang pahina na nagtatakop kan temang zoophilia asin aktibong nagpapalakop kan praktis, na may mga imahe. 13 konserbatibong grupo an sarabay na nagsangat nin reklamo na inaakusaran si Ho na naggigibo nin mga kalaswaan na makukua sa mga kaakian.  An sensasyonalismong ini nagdara sa labing tolong Kristiyano asin konserbatibong mga organisasyon na magkasararo na magsangat nin reklamo sa Taipei District Court. An proseso naglawig nin labing sarong taon, na may desisyon na bakong sala na ibinalik kan 15 Setyembre 2004, huli ta an mga pahina nin zoophilia saro sanang parte kan mga essay asin report kan website. Kaya an paglaog nin nagkapirang ritrato dai nagin sarong kalaswaan. 

An pangyayari nahihiling bilang sarong halimbawa nin sensationalist media asin nakaresibe nin internasyonal na atensyon bilang sarong pighihiling na komprontasyon sa pag-ultanan kan mga konserbatibong aspeto kan sosyedad kan Taiwan asin an sekswal na katalingkasan .  

## Piniling mga publikasyon

* 

* 

* 

* 

## Mga onra asin premyo

* (2016) Propesor Emeritus kan National Central University, Taiwan.
* (2005) 1000 na Babae para sa Nobel Peace Prize (  ) 
* (2004) Pambihirang Premyo sa Pagsiyasat. National Central University, Taiwan.

## Hilingon man

* Taiwan TG Butterfly Garden

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* 
*  Chinese Wikisource has original text related to this article: Josephine Ho
*  Chinese Wikiquote has quotations related to: Josephine Ho
Yenlin Ku

Si **Yenlin Ku** ( Chinese ; namundag kan 1948) (minsan pigbabaybay na **Yenling Ku** ) sarong prominenteng peministang imbuelto sa hiron kan mga kababaihan sa Taiwan. 

## Edukasyon
Si Ku igwa nin Bachelor of Arts gikan sa National Taiwan University, sarong Master of Arts gikan sa Claremont Graduate University asin sarong Ed. S. gikan sa Indiana University Bloomington .

## Karera
Siya sarong paratukdo sa Graduate Institute for Gender Studies asin sarong parahatol sa Gobyerno kan Siyudad nin Taipei . Dakul sa saiyang mga eksperyensya asin obserbasyon an nakolekta sa saiyang blog na "feminist-original".

Si Ku aktibo sa hiro poon pa kan kabangaan kan dekada 1970. Kan 1982 si Ku asin an sarong grupo nin mga katrabaho na nagsuporta sa pagkapantay-pantay kan mga lalaki asin babae nagmukna kan magasin *na Awakening* tanganing dagkahon an pag-aram kan mga kababaihan sa sadiri asin tanganing pataluboon an paghadit kan publiko manungod sa mga isyu kan mga kababaihan. An proyektong ini sinundan kan 1987 kan Awakening Foundation sa katuyuhan na makatipon nin mas dakol na kababaihan, mapakarhay an saindang mga kamugtakan sosyal asin maghingoa para sa saindang mga deretso. Pagkatapos magbalik gikan sa kumperensya sa Nairobi kan 1985, si Ku asin iba pang mga iskolar sa pag-aadal nin mga babae nagbilog kan Women's Research Programme sa National Taiwan University. Nagserbi siyang pamayo kan Awakening Foundation poon 1997-1998 asin nagin pinakaenot na femocrat sa Taiwan kan katapusan kan 1998.

## Mga piniling obra

* 
* 
* 
* 

## Toltolan
Miss Ko

Si **Miss Ko** sarong Taiwanese-Amerikanong parakanta-parasurat nin kanta asin rapper na nagpirma sa Universal Music Group . Si Ko nagpaluwas nin tolong studio album asin iyo an nanggana kan Best New Artist of 24th Golden Melody Award sa Taiwan, an pinakaenot na rapper/hip-hop artist na nanggana kan award.

## Buhay asin karera
Si Christine Ko nagdakula sa Queens, New York.   Nagtapos siya sa Brooklyn Technical High School asin nag-adal sa Five Towns College .  

Si Ko nagluwas kan saiyang enot na album kan 2009, mantang nakabase sa New York.   Nag-adal siya nin Mandarin sa National Taiwan Normal University,  asin durante kan panahon na idto nagpartisipar sa sarong kompetisyon sa rap, na nagdara saiya sa atensyon kan sarong ehekutibo sa music label na KAO! INC.   Binayaan niya an sarong programa sa master's sa New York University tanganing ipadagos an saiyang karera sa musika sa Taiwan.  Kan 2010, si Miss Ko pighihiling bilang sarong "bagong abot sa eksena," asin naobserbaran ni Meredith Schweig na mayo pang ibang propesyonal na mga babaeng rapper sa Taiwan kan panahon na idto. 

### 2012–2015: ''Knock Out'' asin ''XXXIII''
Ipinaluwas ni Ko an saiyang debut album *na Knock Out* kan Agosto 15, 2012. *An Knock Out* nag-abot sa No. 1 sa mga lokal na tsart nin musika asin nanggana sa Ko Best New Artist sa ika-24 na Taon na Golden Melody Awards, dugang pa sa "Most Outstanding Asian-American Youth Overseas" kan parehong taon. &#x5B; ** &#x5D;

Kan Disyembre 31, 2014, ipinaluwas ni Ko an saiyang ikaduwang album *na XXXIII* (33), na nagtampok nin manlaen-laen na artista arog ni Crowd Lu, Billie, asin Amber An .

### 2016–presente: ''Reyna kan mga Reyna''
Kan 2016, si Ko nagpirma sa Universal Music Group .  Kan Disyembre 22, 2016, pinaluwas ni Ko an saiyang ikatolong album *na Queen of Queens.* An album nakaabot sa No. 1 sa i-Tunes asin Spotify .

Si Ko nominado para sa Pinakamarahay na Babaeng Artista sa ika-28 na Golden Melody Awards kan 2017.

Kan Marso 27, 2018, si Ko pig-anunsyo bilang tagapagtaram kan McDonald's .

## Diskograpiya

; Mga Album

* Knock Out (Agosto 15, 2012)
* XXXIII (Disyembre 31, 2014)
* Reyna kan mga Reyna (Disyembre 22, 2016)

; Mga Kolaborasyon

* "Walk This Way" kan adidas unite gabos na orihinal na feat man. MC Hot Dog asin Soft Lipa [ zh ] (2013)
* "Melting Gold" ni Soft Lipa man feat. Ipahiling an Lo (2013)
* "疯起来/Feng Qi Lai" ni Sun Sheng Xi (2014)
* "愛不來/No Love" ni Khalil Fong (2014)
* "跳進來/Jump In" ni A-Mei (2014)
* "Paghale" ni Shio [ zh ] (2016)

## Iba pang mga pakikipagsapalaran
Kan Agosto 14, 2015, si Ko nagperform asin nag-apon kan seremonyal na enot na pitch para sa saiyang ginikanan na koponan, an Mets, sa Citi Field . 

## Toltolan
Tina Pan

Si **Pan Wei-kang** ( Chinese    ; namundag kan 31 Marso 1957), na midbid man sa saiyang Ingles na pangaran na **Tina Pan**, sarong Taiwanese na pulitiko. Miyembro siya kan Lehislatibong Yuan poon 1993 sagkod 2002 asin giraray sa pag'oltan kan 2005 asin 2016.

## Edukasyon
Si Pan nakakua nin Ph.D. sa ley asin siyensya politikal sa National Taiwan Normal University . 

## Kasaysayan kan eleksyon
Nagsirbe siya sa Konseho kan Kondado nin Taipei poon 1982 sagkod 1993, kan siya enot na nanggana sa eleksyon sa Lehislatibong Yuan.  Si Pan nagdalagan sa eleksyon kan 2001, alagad nadaog.  Nagbalik siya sa Lehislatibong Yuan poon 2005 sagkod 2016. Huli ta nagrepresentar sa Taipei sa kadaklan kan saiyang karera sa lehislatura, si Pan ibinugtak sa listahan kan partidong proporsyonal na representasyon kan Kuomintang poon kan 2007 asin giraray kan 2011.   Sinabi niya kan Pebrero 2017 na an mga tagasuporta nagtulod saiya na mag-eksplorar nin sarong kampanya para sa eleksyon sa liderato kan Kuomintang na nakaiskedyul sa Mayo.  Kinumpirmar ni Pan an saiyang kandidatura para sa posisyon kan huri kan bulan na idto.  Ikaanom siya sa eleksyon, na may 2,437 na boto. 

## Mga paninindugan sa politika
Si Pan iyo an haloy nang pamayo kan Modern Women's Foundation.   Aktibo man siya sa National Women's League.  Si Pan nagsusuporta sa luway-luway na paghale kan prostitusyon sa Taiwan, asin nagboto para sa sarong 2011 na ley na naglegal kan sex trade sa mga red-light districts tanganing an mga babae na nagpartisipar sa mga itinalaan na lugar dai mapaatubang sa prosekusyon.   Sinuportaran man niya an Family Proceedings Act, na nagmamawot na maparikas an mga kaso sa korte na may relasyon sa ley kan pamilya tanganing maprotehiran an mga babae asin kaakian.  Si Pan nagproponer nin kadakol na mga pag-amyenda sa Sexual Assault Crime Prevention Act asin nagtutubod na an DNA sampling na ginagamit bilang ebidensya para sa siring na mga legal na prosedimiento dapat na iaplikar sa ibang mga kaso.  Pighihiling niya an kemikal na kastrasyon bilang sarong klase nin terapiya asin pigkokontra an propuestong paglaog kaini sa Sexual Assault Crime Prevention Act bilang sarong padusa. 

Si Pan nagtrabaho tanganing mapalawig an mga deretso kan mga imigrante sa Taiwan sa bilog niyang karera bilang lehislatura. Nagprobar siyang mabawasan an oras nin paghalat na kaipuhan para sa mga agom na Intsik kan mga taga-Taiwan tanganing maghanap nin permanenteng istaran sa Taiwan.  Siya kritikal sa Opisina nin Impormasyon kan Gobyerno na kan 2006 nagsiyasat nin pagbabawal sa mga soap opera na ginibo sa Hapon, Korea, Tsina asin Hong Kong.  Kan 2014, tinabangan ni Pan si Joseph Levy, sarong namamanwaan na Pranses na namundag sa Taiwan, sa saiyang aplikasyon sa merchant marine kan Taiwan. 

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

*
Sophia Romero

Si **Sophia G. Romero** sarong Filipinong parasurat writer nakabase sa  Brooklyn, New York. Siya an autor kan  nobelang, *[[Always Hiding]]*, Nasusuratr sa Filipinong Ingles, an 224-pahinang libro pigpublikar kan William Morrow and Company kan Abril 1, 1998.

## Hilnga man
*Ninotchka Rosca
*Paz Márquez-Benítez
*Lualhati Bautista

## Toltolan


}
Joaquín Ramírez de Arellano

Si **Joaquín Ramírez de Arellano** (fl. 1927) sarong abogado, propesor, asin peryodista sa Filipinas.
 
## Karera
Siya sarong abogado asin propesor nin Espanyol, sa Unibersidad nin Santo Tomas. Dangan siya naglaog sa pagperyodista, reporter dangan nagin pamayong editor kan *La Defensa*.

## Gawad
Siya kagresibe kan Premio Zobel kan 1927 sa ginibo niyang komedyang drama, *Mrs. Morton*.

## Toltolan
* Brillantes, Lourdes. 81 Years of Premio Zobel: *A Legacy of Philippine Literature in Spanish*. Philippines:Filipinas Heritage Library, 2006.
Geminiano de Ocampo

Si **Geminiano T. de Ocampo** sarong Filipinong optalmologo na midiid sa iba na iyo an "Ama kan Modernong Optalmolohiya sa Filipinas". Siya an kagtugdas kan Philippine Eye Bank. Siya naggradwar na valedictorian sa saiyang klase sa Bulacan High School kan 1926.

Siya enot na nagtugdas nin hospital sa mata sa Filipinas, an De Ocampo Eye Hospital (1952) sin pinakaenot na Filipinong presidente kan Philippine Ophthalmological Society (1958). Siya man an pinakaenot na nagdesenyo kan corneal dissector na oinagibo sa Estados Unidos. Siya nakaresibe man kan Jose Rizal Medal in Ophthalmology from the Asia Pacific Academy of Ophthalmology asin nagawadan kan titulong National Scientist of the Philippines kan 1982.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*womenofmalolos.org
*upmasa-online.org
*nast.dost.gov.ph
Diosesis kan Pasig

An **Diosesis kan Pasig** (Latin: Dioecesis Pasiginae; Tagalog: Diyosesis ng Pasig) iyo an diosesis kan Latin Church kan Simbahan Katoliko sa Filipinas na kompwesto man mga syudad kan Pasig asin Taguig (na dai kabali an Embo barangays na dating kabtang kan Makati na yaon sa irarom hurisdiksyon kan Arkidiosesis kan Manila asin Fort Bonifacio na yaon sa irarom kan hurisdiksyon kan Ordinaryato Militar kan Filipinas), asin an banwaan kan Pateros, sa Metro Manila, Filipinas. Inistabilisar iyan ni Papa Juan Pablo II kaidtong Hunyo 28, 2003, by virtue of the papal bull *Dei Caritas*. Pormal asin kanoniko iyan na tinugdok kaidtong Agosto 21, 2003, na an installation kan Francisco C. San Diego bilang iyo an enot na obispo. An Immaculate Conception Cathedral-Parish, namumugtak sa central vicinity kan Pasig, ginibong sarong katedral o tukawan kan diosesis.

## Toltolan
Faustino Aguilar

Si **Faustino S. Aguilar** (Pebrero 15, 1882 – Hulyo 24, 1955) sarong kagpoon na Filipinong nobelista, peryodista, rebolusyonaryo, lider sa unyon, asin editor. Si Faustino saro sa naenot na mga peryodista sa Filipinas na nagladawan kan tunay na kamugtakan sosyal paagi sa literatura. Siya editor kan Taliba (peryodikong Filipino-1910) 

## Karera

### Bilang peryodista
Siya editor kan *[[Taliba]]*, sarong peryodiko sa Filipinas.

### Bilang nobelista
Komo sarong nobelista, siya nagtokda' kan mga Tagalog-tataramon na mga nobela arog kan  *[[Busabos ng Palad]]* (Dukha nin Katalagahan) kan 1909, *[[Sa Ngalan ng Diyos]]* (Sa Ngaran nin Dyos) kan 1911, *[[Ang Lihim ng Isang Pulo]]* (An Sekreto nin Sarong Isla) kan 1926, *Ang Patawad ng Patay* (An Pagpatawad nin Sarong Gadan) kan 1951, *Ang Kaligtasan* (An  Kaligtasan) kan 1951, asin *[[Pinaglahuan]]* (Pinagkawaraan) kan 1906 (napublikar kan 1907). Bilang rebolusyonaryo, si Faustino kaapil sa Katipunan.  His novels portrayed themes of ruthlessness and injustice in society.

### Komo rebolusyunaryo
Si Aguilar nagin kaapil sa Katipunan kan an edad niya katorse anyos.

### Bilang serbidor nin banwaan
Si Aguilar nagtrabaho sa iba-ibang ahensya nin gobyerno gobyerno Filipino. Sarong partikular na ahensyang piglaogan niya iyo an Department of Labor.

## Toltolan
Amalia Abad Casasempere

Si **Amalia Abad Casasempere** (11 Desyembre 1897 – 21 Septyembre 1936) sarong katolikong babae nagadan sa Alcoy, Espanya, durante kan Gera Sibil Espanyol. Siya namundag sa Alcoy asin siya sarong balo, ina nin duwang aking babae, aktibong gayo sa pagsirbe sa simbahan. Siya igwang pigpapadagos na duwang madre sa saiyang residensya kan an gera sibil magbungkaras. Huli kaini, siya inaresto kan militia asin binitay. Siya an saro sa 233 katawo pigbeatipikar ni Papa Juan Paul II kan 11 Marso 2001, bilang mga martir kan Gera Sibil Espanyol (ini an apod kan Simbahan Katoliko duman sa mga inutasan-buhay kan mga Republikano huli sa saindang pagtubod).

## Toltolan

## Bibliograpiya
* Vicent Gabarda Cebellán. 1996. *The repression in the Republican rearguard: Valencian region, 1936-1939*. Vol. 18 of *Arxius i documents*. Published by Edicions Alfons el Magnànim, Institució Valencian d'Estudis i Investigació, 374 pp.

## Mga panluwas na takod
* Her biography (in Spanish)
* Author biography (in Spanish)
* Religion In Libertad article (in Spanish)

}
Vicente Lava

Si **Vicente Gregorio Baltazar Lava Sr.** (Desyembre 24, 1894 – Septyembre 16, 1947) sarong Filipinong kemiko na nagsuporta sa mga paghingowa na magin talingkas sa ekonomiya an Filipinas asin siya ngapit nagin lider sa resistensyang komunista laban sa Okupasyon nin Hapon kan Filipinas.

## Toltolan

]]
Amai Pakpak

Si Datu **Akadir Akobar** (nagadan Marso 10, 1895), mas midbid sa apod na **Amai Pakpak**, sarong Maranaw na lider militar na naonabihan na siya an namoon sa resistensya Maranaw kontra sa Pagkolonyang Espanyol kan rona' nin Lanao kan mga 1890.

## Background
Sarong katutubong Marawi, Amai Pakpak nagbugtak nin kota' na inapod na Fort Marawi (namumugtak sa presenteng Agus 2 hydroelectric dam) na iyo an nagsagang asin nagkalasag sa rona'kontra sa mga pagkokolonyang Espanyol.

Manta na pwedeng dakul pang mga batalya asin enkwentro nin paglaban kan Maranao an narekord iyo an mga batalyang imbwelto si Amai Pakpak; kan 1891 kontra sa mga pwersang pinadara ni Gobernador Heneral Valeriano Weyler asin kan 1895 laban sa mga pwersang isinubol ni Gobernador Heneral Ramón Blanco.

Sa enot na batalya kan 1891, si Amai Pakpak asin saiyang pwersa nagsabat sa atake kan Espanyol sa Lanao ain sagsapo nin kadakul na nagadan. An mga Espanyol nag'atras sa Iligan pakaabot kan mga suportang tabang hale sa ibang lugar  sa palibot kan Danao Lanao. Kan 1895, si Amai Pakpak, kairiba an 0pamilya asin kadaklan kan saiyang pwersa nagkagaradan kan mga armadang bapor pinaabot ni Goernador Heneral Blanco sa Lake Lanao asin ini sinakop an lugar. An mga Espanyol nag'aratras kan magputok na ann Espanyol-Amerikanong Gera kan 1898.

## Legasiya
Si Amai Pakpak hinihiling na gayo na sarong hero. Kan 1970, an Lanao General Hospital, binago an pangaran ki Amai Pakpak na huli sa papel sas paglaban sa Espanyol kan mga 1895 sa Batalya nin Marawi.

## Toltolan

[KCategorya:Mga 1895 na kagadanan]]
Almaciga

An **almaciga** (Agathis dammara), komun na bisto sa apod na **Amboina pine** o **dammar pine**, sarong poon nin kahoy na tubo sa Sulawesi, sa mga Isla nin Maluku asin sa Filipinas.
Roy Bourgeois

Si **Roy Bourgeois** (namundag Enero 27, 1938) sarong Amerikanong aktibista, dating Katolikong padi, asin iyo an kagtugdas kan  grupong School of the Americas Watch (SOA Watch). Siya kagresibe kan Gandhi Peace Award asin siya  kagresibe kan 2011 American Peace Award asin man nanominar para sa Nobel Peace Prize.

Naordenan padi kan 1972 sa Simbahan Katoliko Romano sa  Maryknoll society of apostolic life's Maryknoll Fathers and Brothers (The Catholic Foreign Mission Society of America), si Bourgeois pigpahale kanonikal sa pagkapadi kwarentang taon ngapit, kan Oktobre 4, 2012, pati man sa Maryknolls, huli kan saiyang partisipasyon kan Agosto 9, 2008, na soboot sabi kan Simbahan Katoliko, sa sarong imbalidong ordinasyon nin babae asin man sa partisipasyon sa "arog-arog na Misa" sa Lexington, Kentucky.

## Toltolan
Tsirimoya

An **tsirimoya** (Annona cherimola), na pigbabaybay man na **cherimoya** asin inaapod na **chirimuya** kan mga tawong Quechua, sarong klase nin kakanon na tinanom na namumunga sa genus na *[[Annona]]*, gikan sa pamilyang Annonaceae, na kabali an haraning magkaparehong sweetsop asin soursop. An tinanom haloy nang pigtutubodan na gikan sa Ecuador asin Peru, na an pagkultibar ginigibo sa Andes asin Amerika Sentral.
Koala

An **koala** (Phascolarctos cinereus), sarong arboreal herbivorous marsupial na tubong Australya. Ini an solamenteng nagdadanay na representante kan pamilyang Phascolarctidae. An pinakaharaning nabubuhay na paryente kaini iyo an mga wombat. An koala manunumpungan sa mga lugar sa baybayon kan sirangan asin sur na rehiyon kan isla, na nag-eerok sa Queensland, New South Wales, Victoria, asin South Australia. Madali ining mamidbid huli sa matagas, mayong ikog na hawak asin dakulang payo na may bilog, malambot na talinga asin dakula, maitom na dungo. An koala may laba nin hawak na 60–85 cm (24–33 pulgada) asin may gabat na 4–15 kg (8.8–33.1 lb). An kolor kan balahibo kaini poon silver grey sagkod chocolate brown. An mga koala gikan sa mga populasyon sa norte parati na mas saradit asin mas maliwanag an kolor kisa sa saindang mga katimbang sa mas harayo sa timog.
Misako Enoki

Si **Misako Enoki** (榎 美沙子, Namundag kan 23 Inero 1945) siya sarong Japanese feminist, pharmacist, asin politician.Siya nagtabang man asin naging simbolo kan feminist movement in Japan kan siya nag organized activists para magpadagos kan legalization kan birth control pill.

Bilang tanda nin paggalang sa saiyang gurang nang mga magurang, si Enoki napiritan na mag-agom sa edad na 24. Inagom niya an doktor na si Natsuo Kiuchi, na pinapagdanay an saiyang pangaran na daraga.  Nagpoon si Enoki kan saiyang pakikisumaro sa grupo nin mga babaeng Hapon na parasalin sa katalingkasan na midbid bilang Wolf Group (Urufu no Kai). Nagdistribwir siya nin sarong pamphlet na naghahagad para sa legalisasyon kan birth control pill, na sa primero ginagamit an pangaran kan grupo, na nakapaanggot sa mga miyembro kan grupo na dai nag-ayon sa saiyang paninindugan. 

Si Enoki nag-atendir sa Ribu Conference kan Mayo 1972,  na nagrerekrut nin mga kababaihan tanganing magbilog nin sarong grupo nin protesta na inaapod na *[[Chūpiren]]* ([ja:中ピ連]; minsan inaapod na Pink Panthers o pink helmets) bilang sarong radikal na pakpak kan hiro-hirong peministang Hapon. An Chūpiren sarong pagpahalipot para sa *Chūzetsu Kinshi Hō ni Hantai Shi Piru Kaikin o Yōkyū Suru Josei Kaihō Rengō* (Women's Liberation Federation for Opposing the Abortion Prohibition Law and Lifting the Pill Ban).  An grupo nag-organisar nin mga demonstrasyon na inatenderan nin marhay para sa serye nin mga kampanya na nagtutukar kan mga kahaditan kan mga kababaihan. *Si Chūpiren* nagmamakulog sa mga legal na deretso sa diborsyo asin kasal, access sa birth control, aborsyon, asin pantay na sweldo.   Nakasulot nin rosas na mga sombrero tanganing maseguro an pinakahalangkaw na atensyon kan media, an mga demonstrador nagmartsa na nakasulot nin puting mga unipormeng estilo militar. Nagkaigwa sinda nin mga rali nin protesta asin sit-in  asin nagpartisipar sa mga publisidad arog kan pag-atubang sa mga bakong maimbod na agom na lalaki sa saindang mga opisina.  An media na dominado nin mga lalaki nagtao nin sakop ki Chūpiren alagad dai sinda pigseryoso, imbes pigtutuya an hiro.  

Si Enoki nakipagdebate sa peministang Hapon na si Mitsu Tanaka, na dai naghona na si Chūpiren pwedeng ibilang na parte kan *uuman ribu*, an hiron para sa katalingkasan kan mga kababaihan kan Hapon. Si Enoki dai pinagtitiwalaan na gayo sa *ribu* asin an mga miyembro kan Chūpiren kritikal sa saiyang estilo nin pamamayo. 

Si Enoki nagbilog kan Japan Woman's Party ( *Nihon Joseitō* ) para sa 1977 House of Councilors election .   An partido nagbugtak nin 10 sagkod 12 na kandidato sa eleksyon  asin dai nagin marahay an nagin resulta, na nakaresibe sana nin 0.4 porsyento kan popular na boto.  Kasunod kan eleksyon, an Chūpiren nawara asin si Enoki naghale sa pampublikong buhay. 

An agom ni Enoki nagpautang saiya nin $38,000 tanganing makatabang sa paggastos kan 1977 na kampanya politikal kan Partido nin mga Babae sa Hapon. Nagkaigwa sinda nin sarong baratilyo kun saen siya mabalik sa trabaho sa harong sa saindang apartment sa suburban Tokyo asin siya mababawi nin $2,670 kan utang para sa kada bulan na trabaho sa harong. 

## Toltolan
Platypus

An **platypus** (*Ornithorhynchus anatinus*), sarong semiaquatic, nagbubugtak nin itlog na mamalya na endemiko sa sirangan na Australia, kaiba an Tasmania. An platypus iyo an solamenteng nabubuhay na representante o monotipikong taxon kan pamilya kaini na Ornithorhynchidae asin genus na *[[Ornithorhynchus]]*, dawa ngani an nagkapirang magkakaparehong klase minalataw sa rekord kan fossil.

Kaiba an apat na klase nin echidna, saro ini sa limang nagdadanay na klase nin monotremes, mga mammal na nag-iitok imbes na mangaki nin buhay na mga ogbon. Arog kan ibang monotreme, an platypus igwa nin sentido nin electrolocation, na ginagamit kaini tanganing mahiling an biktima sa mapanganuron na tubig. Saro ini sa mga nagkapirang klase nin mga mammal na may hilo, ta an lalaking platypus igwa nin spur sa likod na bitis na nagtatao nin labi-labing kulog na hilo.
Leopardo

An **leopardo** (*Panthera pardus*) saro sa limang nagdadanay na klase nin pusa sa genus na Panthera. Igwa ining maluspad na giyaw sagkod maitom na bulawan na barahibo na may maitom na mga laad na nakagrupo sa mga rosette. An hawak kaini payat asin maskulado na minaabot sa laba na 92-183 cm (36-72 pulgada) na may laba na 66-102 cm (26-40 pulgada) asin langkaw nin abaga na 60-70 cm (24-28 pulgada). An mga lalaki tipikal na nagtitimbang nin 30.9–72 kg (68–159 lb), asin an mga babae 20.5–43 kg (45–95 lb).
Francisco Alonso Liongson

Si **Francisco Alonso Liongson** (Hulyo 1, 1896 – Mayo 14, 1965) sarong Filipinong parasurat asin playwright. Siya namundag sa pamilyang *[[Ilustrado]]* gikan Pampanga, Filipinas sa paglaog kan ika-20ng siglo asin pinadakula sa panahon na an Filipinas nag'aagi sa gama-gama magin talingkas, may onra, may pagkamoot sa banwaan. Siya nagin saksi sa sarong Filipinas na sa laog nin 300 na taon nakulong sa kumbentong Espanyol asin nakalungkas sa modernong panahon, sa kintab kan Amerikanong Hollywood nin 50 taon. An peryodong ini nagdara nin kaligaan sa mga pinagtutungkosan na mahalaga sa sarong pamilya. An peryodong ini nin transisyon nagratak sa pundayon sosyal, ekonomiko asin politikal sa sarong nagtatalubong hubin na nasyon arog kan Filipinas. Ini man peryodo nin ekspirementasyon, kun saen an mga katutubo molo-molo pa kun pano maglakaw sa dalan nin buhay demokratiko asin kun pano magtindog sa sadiri; kun saen an sagradong paternal na mga relasyon luwayluway nasasalidahan nin mga paaging egalitarian; kun saen man an tradisyonal na papel sa pamilya nahihira na, asin kun saen an bagong lenggwahe nin dayuhan nagbibiyang sa mga gurang kun saen sinda malugar. Si Liongson, sa saiyang napapalaen na paagi, asin estilo nin pagsurat dinadakop sa mga biglang anyap an mga pakikipagtusay sa anakronismo  sa porma nin pagsurat nin mga artikulo sa tataramon na saiyang kinato'dan, an Espanyol. An saiyang mga obra poon kaidto nagin mga mahalagang alahas nin literatura sa Filipinong Espanyol, asin baga nagin rekord sa historya kan Filipinong psyche asin buhay sosyal ultan nin 1896 asin 1950.

## Toltolan
Magical girl

An **Magical girl (**Japanese: 魔法少女, Hepburn: mahō shōjo) sarong subgenre nin panginot na Japanese fantasy media (kabilang an anime, manga, light novels, asin live-action media) na nakasentro sa mga aking babae na nagtataglay nin mga mahiwagang kakayanan, na karaniwang ginagamit ninda sa paagi nin sarong perpektong alter ego kun saen pwede nindang baguhon.

An genre nagbutwa kan 1962 sa manga na *Himitsu no Akko-chan*, na sinundan kan *Sally the Witch* kan 1966.  An sarong alon nin kaparehong anime na ginibo kan mga taon 1970 nagdara sa majokko  na ginagamit bilang sarong komun na termino para sa genre. Kan mga taon 1980, an termino sa kadaklan sinalidahan nin "magical girl", na nagpapahiling kan bagong popularidad kan mga palabas na ginibo kan ibang mga estudyo, kabali an *Magical Princess Minky Momo* asin *Creamy Mami, an Magic Angel* .

Kan mga taon 1990, pigdepinir giraray *ni Sailor Moon* an genre sa paagi nin pagkombinar kan mga elemento nin "transforming hero" gikan sa live-action  mga palabas sa bayani. An pagtalubo kan anime sa banggi kan amay na mga taon nin 2000 nagdara sa pagbabago sa demograpiko para sa genre, kun saen an mga serye na may mas maygurang na mga tema arog kan *Magical Girl Lyrical Nanoha* (2004) ginibo asin ipinabakal sa mas gurang na mga lalaking paradalan.

## Kritikal na pag-analisar
An mga serye nin mahiwason na babae konektado sa pagpapakusog kan mga babae poon pa kan mga taon 1970, poon sa pag-eksplorar kan sekswalidad kan mga babae sagkod sa pag-armas kan pagkababae.  Apwera sa mga pamantayan sa kasarian kan babae gikan sa pagtumang kan genre sa mga papel sa kasarian kan babae, an genre nin mahiwason na babae nakaimpluwensya man sa pagbabago sa mga pamantayan sa kasarian kan lalaki mantang an stigma sa pag-ultanan kan tradisyonal na pagkababae asin kaluyahan nahale. 

An disertasyon ni Akiko Shimada kan 2011 *na Representations of Girls in Japanese Magical Girl TV Animation Programs poon 1966 sagkod 2003 asin an Japanese Female Audiences' Understanding of Them* nagtutukdo ki Yokokawa (1991) asin Murase (2000) na nagsasabi na sa tataramon na Hapon, an tataramon na "shojo" pirming ginagamit sa ikatolong persona. An mga hoben na babae dai inaapod an saindang mga sadiri bilang "shojo". Ini nagpapahiling kun pano an mga naratibo manungod sa shojo ginigibo gikan sa sarong ikatolong partido, na parati lalaking lente . 

## Hilingon man

* *[[:en:Girl_Heroes|Girl Heroes]]*—2002 book by Susan Hopkins
* List of magical girl works

## Toltolan


## Dugang na pagbasa

* 
*
Hakaranda

An **Hakaranda** o ***Jacaranda*** sarong genus kan 49 na species nin namumurak na tinanom sa pamilya Bignoniaceae, tubo sa mga tropikal asin subtropikal na rehiyon kan Amerika mantang pigkukultibar sa bilog na kinaban. An heneriko na pangaran ginagamit man bilang komun na pangaran.

## Species
**Sect. ''Monolobos***

* *Jacaranda acutifolia* <small>Bonpl.</small>
* *Jacaranda arborea* <small>Urb.</small>
* *Jacaranda brasiliana* <small>(Lam.) Pers.</small>
* *Jacaranda caerulea* <small>(L.) J.St.-Hil.</small>
* *Jacaranda caucana* <small>Pittier</small>
* *Jacaranda copaia* <small>(Aubl.) D.Don</small>
* *Jacaranda cowellii* <small>Britton & P.Wilson</small>
* *Jacaranda cuspidifolia* <small>Mart. ex DC.</small>
* *Jacaranda decurrens* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda ekmanii* <small>Alain</small>
* *Jacaranda hesperia* <small>Dugand.</small>
* *Jacaranda mimosifolia* <small>D.Don</small>
* *Jacaranda obtusifolia* <small>Humboldt & Bonpl.</small>
* *Jacaranda orinocensis* <small>Sandw.</small>
* *Jacaranda poitaei* <small>Urb.</small>
* *Jacaranda praetermissa* <small>Sandw.</small>
* *Jacaranda selleana* <small>Urb.</small>
* *Jacaranda sparrei* <small>A.H.Gentry</small>

*'Sect. *Dilobos**'

* *Jacaranda bracteata* <small>Bur. & K.Schum.</small>
* *Jacaranda bullata* <small>A.H.Gentry</small>
* *Jacaranda campinae* <small>A.Gentry & Morawetz</small>
* *Jacaranda carajasensis* <small>A.Gentry</small>
* *Jacaranda caroba* <small>(Vell.) DC.</small>
* *Jacaranda crassifolia* <small>Morawetz</small>
* *Jacaranda duckei* <small>Vattimo</small>
* *Jacaranda egleri* <small>Sandwith</small>
* *Jacaranda glabra* <small>(DC.) Bur. & K.Schum.</small>
* *Jacaranda grandifoliolata* <small>A.H.Gentry</small>
* *Jacaranda heterophylla* <small>M.M.Silva-Castro</small>
* *Jacaranda intricata* <small>A.Gentry & Morawetz</small>
* *Jacaranda irwinii* <small>A.Gentry</small>
* *Jacaranda jasminoides* <small>(Thunb.) Sandw.</small>
* *Jacaranda macrantha* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda macrocarpa* <small>Bur. & K.Schum.</small>
* *Jacaranda micrantha* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda montana* <small>Morawetz</small>
* *Jacaranda morii* <small>A.Gentry</small>
* *Jacaranda mutabilis* <small>Hassl.</small>
* *Jacaranda obovata* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda oxyphylla* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda paucifoliata* <small>Mart. ex DC.</small>
* *Jacaranda puberula* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda racemosa* <small>Cham.</small>
* *Jacaranda rufa* <small>Manso</small>
* *Jacaranda rugosa* <small>A.H.Gentry</small>
* *Jacaranda simplicifolia* <small>K.Schum.</small>
* *Jacaranda subalpina* <small>Morawetz</small>
* *Jacaranda ulei'' Bur. & K.Schum.
Celestí Boada

Si **Celestí Boada i Salvador** (1902 – 18 Oktobre 1939) sarong Espanyol-Catalan na politiko. Namundag sa Santa Coloma de Gramanet,  siya myembro kan Republican Left of Catalonia asin suportado niya an Ikaduwang Republika nin Espanya durante kan Gera Sibil Espanyol. Huli ta siya Catalan na nasyonalista, siya inutasan-buhay paagi nin pagbabadil kan gobyerno ni Francisco Franco sa Campo de la Bota pakapanggana kan Nationalist.

## Toltolan

## Bibliograpiya
*Carreras García, Montserrat. *La República i la Guerra Civil a Santa Coloma de Gramenet*. 208 págs. Aj. de Sta. Coloma, 1986. (En catalán).
*Ruiz Santín, Fco. Javier. «El cas Celestí Boada» en Grupo de Historia José Berruezo. *[https://books.google.com/books?id=EIKVam5b5m8C&q=Una+ciutat+dormitori+sota+el+franquisme:+Santa+Coloma+de+Gramenet,+1939-1975 Una ciutat dormitori sota el franquisme: Santa Coloma de Gramenet, 1939-1975]*. Barcelona, Ediciones Carena, 2010 , págs. 157-166. (En catalán).

## Mga panluwas na takode
*Santa Coloma de Gramenet inaugura una escultura pública dels artistes Jordi Dalmau i Lídia Górriz en homenatge a l'alcalde republicà afusellat Celestí Boada, vilaweb.cat, 20 de enero de 2007.
*Franco hizo fusilar a 42 alcaldes de ERC, *e-noticies.es*, 10 de abril de 2009.
Karnataka

An **Karnataka** sarong estado sa sur-sulnopan na rehiyon kan Indya. Ini nabilog bilang Mysore State kan 1 Nobyembre 1956, sa pagpasar kan States Reorganisation Act, asin pinangaranan giraray na Karnataka kan 1973. An estado napapalibotan kan Dagat Lakshadweep sa sulnopan, Goa sa amihanan-sulnupan, Maharashtra sa norte, Telangana sa amihanan-sirangan, Andhra Pradesh sa sur-subangan, asin Tamilsubangan sa sur-subangan Kerala sa habagatan-sulnupan. Igwa nin 61,130,704 na habitante sa senso kan 2011, an Karnataka iyo an ikawalong pinakadakulang estado sa populasyon, na binibilog nin 31 distrito. Igwa nin 15,257,000 na residente, an kabisera kan estado na Bengaluru.
Monsta X

An **Monsta X** (Korean: 몬스타엑스; naka-istilo sa gabos na letra) sarong grupo nin mga aking lalaki sa Sur na Korea na nabilog sa paagi kan programa sa pagbuhay sa realidad na No.Mercy sa irarom kan Starship Entertainment. An grupo binibilog nin anom na miyembro: Shownu, Minhyuk, Kihyun, Hyungwon, Joohoney, asin I.M. Sa kapinunan sarong pitong miyembrong grupo, an dating miyembro na si Wonho naghale sa grupo kan Oktubre 2019.
## Tingnan mo (bikol) list
* TWICE/Twicestagram
Kim Ransa

Si **Kim Ransa** (    ; 1872–1919), sarong aktibista sa katalingkasan kan Korea. Siya man sarong paratukdo ni Yu Gwan-sun, na iyo an nag-organisar kan Marso 1st Movement laban sa pamamahala kan Hapon.

## Amay na buhay
Si Kim Ransa natawo sa 1872 sa Pyongyang.  Sa ibong kan polisiya kan eskwelahan na nagbabawal sa paglaog sa mga may agom na babae, matrayumpo niyang nakumbinsir an mga edukador kan Ewha Haktang asin nagin estudyante kan 1896 sa edad na 24. Kan huri, nag-adal siya sa Ohio Wesleyan University, na nagin pinakaenot na babaeng Koreano na nag-adal sa ibang nasyon asin nakakua nin bachelor's degree. 

## Karera sa pagtukdo
Pagkatapos kan saiyang gradwasyon, nagpuli si Kim hale sa Estados Unidos asin nagpoon na magtokdo nin Ingles asin Biblia sa Ewha Hakdang.  Dangan siya nagin sarong parahatol para sa sarong organisasyon na pinangenotan nin mga estudyante na inaapod Ewha Literary Society (E-mun-hai) na nagkaigwa nin mahalagang papel sa paggiya ki Yu Gwan-sun na mangenot sa sarong matoninong na demonstrasyon kaiba an ibang mga babaeng estudyante. Inenkaminar ni Kim si Yu Gwan-sun na magin "sarong liwanag para sa Korea," asin mag-ayon sa organisasyon. Dangan si Kim nagin an solamenteng propesor na Koreano na nag'ayon sa pagmukna kan pinakaenot na kolehiyo nin mga babae sa Ewha Haktang kan 1910 asin sa kahurihurihi nagserbing bise prinsipal. 

## Adbokasiya sa katalingkasan
Sa tiwala ni Gojong, an huring hade kan Joseon asin an pinakaenot na Emperador kan Korea, si Kim nagkaigwa nin mahalagang papel bilang sarong paratradusir asin sarong emisaryo sa hiron nin katalingkasan kan Korea. Kan 1919, si Gojong asin Kim naggibo nin mga plano na magpadara nin mga delegado (kaiba si Kim) sa Paris Peace Conference na naghahagad nin suporta kan mga dayuhan para sa independensya kan Korea, alagad an pagprobar napundo pakatapos kan biglang pagkagadan ni Gojong kan Enero 21, 1919. 

## Kagadanan
Kan 1919, si Kim nagbyahe pasiring sa Beijing tanganing mag-atender sa Paris Peace Conference. Pagkatapos na magkakan kaiba an mga Koreanong residente sa Beijing, nagkahelang siya asin sa kahurihurihi nagadan sa edad na 47. Igwa nin mga testigo na an bangkay ni Kim nagin itom (posibleng huli sa pagkahilo), alagad an opisyal na kawsa kan kagadanan dai pa nadeterminaran. 

## Pamana
Si Kim midbid sa saiyang adbokasiya sa pagpapakusog kan mga kababaihan sa paagi nin edukasyon. Bilang simbag sa sarong artikulo na isinurat ni Yun Chi-ho sa journal *na The Korea Mission Field* kan Hulyo 1911 na nagdedetalye kan pangangaipo para sa mga babaeng Koreano na makanuod kun pano maggibo nin mga trabaho sa harong, si Kim nagpublikar nin sarong artikulo nin pagkontra na nagsasabi na "an katuyuhan kan edukasyon para sa mga babae bako an magluto o magtahi nin mas marahay," asin na "an mga babaeng estudyante dai dapat basolon, na may kakulangan nin ebidensya, kun pano, huli ta dai aram kun pano gigibohon paglaba o pagplantsa 

Kan 1995, si Kim tinawan nin Order of Merit for National Foundation pagkatapos na magadan. 

## Toltolan
Jose Altavas

Si **Jose Cortes Altavas** (Septyembre 11, 1877 – Agosto 21, 1952) was a Filipinong politiko, lehislador asin ilustrado. Siya nagin konsehal kan munisipyo nin Capiz (presenteng Roxas City, Capiz), myembro nin hunta probinsyal (1906–1907), representante (1907–1909 asin 1925–1928), gobernador nin Capiz (1910–1916), senador (1916 to 1922), asin 1934 Constitutional Convention na delegado.

## Kaamayi nin buhay  edukasyon
Namundag kan Septyembre 11, 1877, si Jose Altavas gikan Balete, na iadto parte pa kan probinsya nin Capiz, Filipinas. An mga magurang niya, si Jose Altavas Sr. asin Andrea Cortes, pinadara siya sa Ateneo de Manila ngani duman mag'adal, dangan sa University of Santo Tomas para sa saiyang abogasya. An saiyang pag'adal naribaraw gib9o kan pagputok kan Hi Rebolusyon Filipinas na kun saen igwa siyang aktibong partisipasyon sa sadiring banwaan sa irarom kan pamamayo ni Santiago Bellosillo. He was 20 years old at that time.

Kan an Rebolusyon nagtapos na, tinapois niya msaiyang pag'ada asin siya nagpraktis abogasya sa Capiz kan Mayo 6, 1901, pakapasar sa Bar. Siya saro man na peryhodista asin parasurat na nagsurat nin mga rawitdawit sa Espanyol asin 54-tomo nin memoir nam nilalalaman kan saiyang agi-agi sa buhay. 

## Karera sa politika
Si Altavas nagpoon kan saiyang karera sa politika sa pagigin konsehal sa munisipyo nin Capiz (ngonyan, Roxas City na) kan 1903. dangan bilang myembro kan hunta probinsyal poon 1906 hanggan 1907. Poon 1907 sundo 1909, siya nabotohan bilang lehislador sa First Philippine Legislature representado an [Mga Distrito lehislatibo nin Capiz|ika-2 distrito]] kan probinsya. Kan 1910, siya nagin gobernador nin Capiz asin nagstrbe sagkod 1916. Durante kan saiyang termino napu'nan an konstruksyon kan  edipsyo nin kapitolyo probinsyal, mga tulay asin mga tinampo pag'ultan kan Aklan asin  Capiz.

Poon 1916 abot 1922, si Altavas naelehir na senador sa Ikaapat na lehislatura Filipina asin sa Ikalimang lehislsatura Filipina, representado an ika-7 distrito senatoryal na binibilog kan mga probinsya nin Capiz, Iloilo asin Romblon. Sa kan 1925, siya ginanan naman an pwesto komo repreesentante kan ika-2nd distrito, asin an pwesto niya nagtapos 1927. He was also voted to be the 1st district delegate to the 1934 Constitutional Assembly.

## Buhay personal
 Si Altavas ikinasal ki Socorro Barrios Laserna asin igwa sindang pito. Kan Agosto 21, 1952, nagadan sa Roxas City, Capiz.

Sarong marker historikal an pinatindog kan National Historical Commission of the Philippines sa pagromdom saiya sa ngangaan kan Altavas municipal hall, asin an rebulto niya mahihiling na gayo sa parke sa luwas kan edipisyo.

## Toltolan
Dewi Sartika

Si **Dewi Sartika** (4 Disyembre 1884 – 11 Setyembre 1947) sarong parasurog asin pioneer kan edukasyon para sa mga kababaihan sa Indonesya. Siya an nagmukna kan pinakaenot na eskwelahan para sa mga babae sa Dutch East Indies. Tinawan siya nin onra bilang Pambansang Bayani kan Indonesya kan 1966.

## Biograpiya
Si Dewi Sartika  namundag sa mga nobleng magurang na Sundanese, si R. Rangga Somanegara asin RA Rajapermas sa Cicalengka kan ika-4 nin Disyembre 1884.   Kan aki pa siya, pagkatapos kan klase parati siyang nagsasagin-sagin na sarong paratukdo mantang nag-aadal kaiba an saiyang mga amigo.   Pagkagadan kan saiyang ama, nag-istar siya sa saiyang tiyo. Nag-ako siya nin edukasyon sa kulturang Sundanese mantang nasa irarom kan saiyang pangataman, mantang an saiyang kaaraman sa kulturang Solnopan ipinasa saiya gikan sa agom nin sarong katabang na residente.  Kan 1899, nagbalyo siya sa Bandung . 

Kan 16 Enero 1904, nagmukna siya nin sarong eskwelahan na an pangaran Sakola Istri sa Pendopo kan Bandung Regency na kan huri ibinalyo sa Jalan Ciguriang asin an pangaran kan eskwelahan binago sa Sekolah Kaoetamaan Isteri (Eskwelahan nin Kahusayan para sa mga Babae) kan 1910.   Kan 1912, igwa nin siyam na Sekolah Kaoetamaan Isteri sa mga syudad o rehensya sa Sulnupan na Java (kabanga kan mga syudad asin rehensya), asin kan 1920 an gabos na syudad asin rehensya igwa nin sarong eskwelahan.  Kan Setyembre 1929, an eskwelahan na ini binago an pangaran kaini na Sekolah Raden Dewi. 

Nagadan siya kan 11 Setyembre 1947 sa Cineam, Tasikmalaya mantang siya nag-eebakwar hale sa Bandung huli sa gera para sa katalingkasan .  

## Pamana
An saiyang pangaran na Dewi Sartika midbid bilang an tinampo na iyo an lugar kan saiyang eskwelahan, siring man ginagamit sa manlaen-laen na syudad sa Indonesya.    Siya tinawan nin Orden kan Orange-Nassau sa ika-35 anibersaryo ni Sekolah Kaoetamaan Isteri bilang pag-omaw sa saiyang serbisyo sa edukasyon.   Kan 1 Disyembre 1966, naresibe niya an titulong Heroine of the National Movement.  

## Personal na buhay
Kan 1906, inagom niya si Raden Kanduruhan Agah Soeriawinata, sarong paratukdo sa Sekolah Karang Pamulang. 

## Pag-omaw
Kan ika-4 nin Disyembre 2016, pigselebrar kan Google an saiyang ika-132 na kumpleanyo sa paagi nin sarong Google Doodle . 

## Toltolan


## Bibliograpiya

* 
* 
*
Mickey Mouse

Si **Mickey Mouse** sarong Amerikanong karakter sa cartoon na ginibo kan 1928 ni Walt Disney asin Ub Iwerks. An haloy nang icon asin maskot kan Walt Disney Company, si Mickey sarong anthropomorphic na daga na parati nagsusulot nin pulang shorts, darakulang sapatos, asin puting guwantes. Parati siyang piglaladawan kaiba an sarong cast nin mga karakter kabali an saiyang nobya na si Minnie Mouse, an saiyang ataman na ayam na si Pluto, an saiyang mga amigo na si Donald Duck asin Goofy, asin an saiyang kaiwal na si Pete.
Hirapa

An **hirapa** (Ingles: *giraffe*) sarong dakulang mamalya na may kuko sa Aprika na kabali sa genus na ***Giraffa***. Ini an pinakahalangkaw na nabubuhay na hayop sa daga asin an pinakadakulang ruminante sa Kinaban. Sa tradisyon, an mga hirapa pighuhuna na sarong species, an ***Giraffa camelopardalis***, na may siyam na subspecies. Sa pinakahuring panahon, an mga parasiyasat nagproponer na bangaon sinda sa apat na eksistidong klase huli sa bagong pagsiyasat sa saindang mitochondrial asin nukleyar na DNA, asin an mga indibidwal na klase puedeng mamidbid sa paagi kan saindang mga disenyo nin balahibo.