open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sri Jayawardenapura Kotte

An **Sri Jayawardenapura Kotte**(Sinhala: ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ, Tamil: ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டை), bisto man sa apod na Sri Jayawardenapura o, Kotte කෝට්ටේ, iyo an kabesera administratibo kan Sri Lanka. Namomogtak ini sa bandang subangan kan Colombo, na minimidbid na kabesera nin komersyo, asin parati inaapod man na Bagong Kabeserang Teritoryo. An Parlamento kan Sri Lanka diyan namogtak poon pa kan nainaguraran na pormal an bagong edipisyo niya kan Abril 29, 1982.

## Agi-agi

An baryo nin Darugama nakaag sa kasarapongan nin duwang sipi, an Diyawanna Oya asin an Kolonnawa Oya. An Darugama daa ligtas na pailihan asin bakong dalidali pwedeng laogon kan mga kaiwal. Huli kan saiyang kamogtakan, igdi an sarong dato nagngangaran Nissanka Alagakkonara nagtogdok nin kota na inapod Kotte (boot sabihon, kota') ngane ligtas siya sa anoman na paglusob kan Kahadean nin Jaffna ni Arya Chakaravarthi. 

An Kotte sarong jala durgha (kuta sa tubig), sa pormang triangulo, na kun saen an katangyanan kan Diyawanna Oya asin Kolonnaw Oya iyo an nagigin duwang halabaon na gilid niya; dangan sa ikatolong gilid (na mas halipot) daga na kun saen nagkalot nin dakulang kali. An kota' haros 2.5 km² (1 milya kw.) an hiwas, pinapusog nin mga sangki' na kagagapoan, na an langkaw niya 2.5 m asin an lakbang 10.7 m.

Kan 1391, pakadaog asin pagkasakop kan kahadean nin Jaffna ni Prinsipe Sapumal (Sembahap Perumal), an Kottee binansagan na 'Sri Jayawardhanapura' ('namomolaag na siyudad nin kapangganahan'). Nagin ining kabesera kan lumang Kahadean nin Kotte na nagdanay an siring hanggan ika-16 na siglo.

An mga Portuges nagdatong sa kapuroan kan 1505 asin enot'enot sinabat nin maogma kan hade. Alagad, sinda sinakop nin piritan asin pigkontrol an lugar kan taon 1565. Apesar siring, an mga Portuges binayaan an lugar huli sa daing ontok na paglusob kan mga pwersa kan kadolon na kahadean nin Sitawaka asin sinda nag'isog sa Colombo na iyo na an ginibo nindang kabesera.

An urbanisasyon kan Kottee nagpadagos kan ika-19ng siglo. An mga artifak arkeolohiko pigbuburungkal asin ginagamit na pantogdok, an iba ngane daa ginamit pa sa Tulay Victoria, sa ibong kan salog nin Kelani.

## Lehislatura

An Bagong Parlamento pig'inaguraran kan Abril 29, 1982. Ini tinogdok sa tahaw nin sarong danaw na naporma huli sa paghonggad kan si katangyanan sa palibot kan Diyawanna Oya. An mga bagong edipisyo kan Parlamento tinogdok sa Duwa, oro-islang nagsusukol 50,000 metro kwadrado, na itinambak sa tahaw nanggad kan si danaw na naporma. Kan Abril 29, 1982, an complex nin mga edipisyo kan Parlamento pigdeklarang bukas na kan si dating presidente, si J.R. Jawardene.

An proseso nin pagrelokasyon kan mga institusyon nin gobyerno haleng Colombo pasiring igdi sa Kotte pasige pa. 



## Mga panluwas na takod

;Gobyerno
*Government of Sri Lanka Official Web Portal
*The Parliament of Sri Lanka
*CIA Fact Book
*Ministry of Defence : Sri Lanka

;Edukasyon
*University of Sri Jayawardenepura
*Nugegoda Public Library

;Historya
*1400-1565 A. D 
*Decline of the Sinhalese Kingdom 
*Kotte's History 
*Ruins of the ancient Kotte Kingdom 

## Toltolan
Eric Cantor

Si **Eric Ivan Cantor** (namundag Hunyo 6, 1963) sarong E.U. na Representante para sa ika-7ng distrito kongresyonal  kan Virginia poon pa kan 2001. Kaapil sa Partido Republikano, siya nagin Lider Mayoria kan Kongreso kan an ika-112ng Kongreso pinagtipon kan Enero 2, 2011. Dati siya nagsirbe sa Kongreso bilang Lider Minoriya, poon 2009 hanggan 2011. 

An saiyang distrito sakop haros gabos an norte asin solnopan na parte kan Ricmond, kaiba an pirang palna' kan solnopan na parte kan Shenandoah Valley. Si Cantor iyo sana an Hudyong Republikanong nagsisirbe sa Kongreso.

## Buhay, edukasyon asin karera

Si Cantor pinangaki sa Richmond, Virginia. An saiyang ama igwang kompaniya sa real estate asin iyo an tesorero estado ni Ronald Reagan kan an huri magkampanya para sa 1980ng eleksyon presidensyal. Si Cantor nagtapos sa Collegiate School kan 1981, dangan nag'entra sa George Washington University taon 1981 asin manta na siya primer taon igdi, siya nagtrabaho ki Republikano sa Kongreso na si Tom Bliley asin ngane tsuper pa sa paglibot sa kampanya. Nagin myembro siya sa Phi Sigma Fraternity kan nag'aadal sa GW asin nakamit an Batsilyer en Arte  kan 1985. Nakua niya an doktorado komo Juris Doctor sa William & Mary Law School kan 1988, dangan an Master of Science na kurso sa Colombia University kan taon 1989.  Siya nagtrabaho nin sobra sa dekada sa negosyo kan saiyang pamilya dapit sa mga trabahong legal asin sa real estate. 
## Mga panluwas na takod

* Office of Majority Leader Eric Cantor *official site*
* Eric Cantor  *official U.S. House site*
* Eric Cantor United States Congressman  *official campaign site*
* @GOPLeader *official Twitter account*
* @EricCantor *official campaign Twitter account*
* EricCantor *official YouTube account*
* House Chamber *official Facebook account*
* Eric Cantor *official campaign Facebook account*

## Toltolan
San Jose (Balanga)

An **San José** sarong unang distrito barangay sa ciudad nin Balanga, sa probinsya kan Bataan, Filipinas.
Antoine de Saint-Exupéry

Si **Antoine de Saint-Exupéry** (Hunyo 29, 1900 – Hulyo 31, 1944) sarong Pranses na parasurat asin abyador. Siya mas naroromdoman kan saiyang sinurat na novella, *The Little Prince* (An Sadit na Prinsipe) asin kan saiyang mga libro manongod kan mga adbentura niya bilang abyador, kabali diyan an istoryang *Night Flight* (Paglayog na Banggi) asin an *Wind, Sand and Stars* (Duros, Baybay asin mga Bitoon)

Bago an Ika-2 Gerang Pangkinaban, siya sarong piloto sa mga pangkomersyong eroplano. Naglaog siya sa Armee de l'Air (Pwersang PangAyre kan Pransya) kan pumutok an gera, asin ta siya naglalayog sa mga misyon sagkod na magkaigwa nin armistice an Pransya sa Alemanya. Nagsuratsurat man siya kan yaon sa Estados Unidos, dangan naisipan magbali sa Free French Forces. Kan Hulyo 31, 1944, siya nagpalayog sa kalangitan nin Mediterraneo asin iyo na sanang ultimong nahiling siyang buhay. Dakul an hunahuna kan saiyang kagadanan: an iba nagsasabi na narata' an saiyang eroplano kan mga Aleman, an iba nagsasaboot nagkaigwang problema an eroplano asin naglagpak sa dagat, o pwede man daang naghugot siya. 

## Iba pang obra niya

* The Aviator (An Abyador) 1926
* Southern Mail (Koreo sa Habagatan) 1929
* Flight to Arras (Paglayog paArras) 1942
* Letter to a Hostage (Surat para sa Pinupugol) 1943
* Wisdom of the Sands (Dunong nin Baybay) 1948, 

## Mga panluwas na takod

* Official website – 
* A website dedicated to the Centennial Anniversary of Antoinne and Consuelo de Saint Exupery 
* Summary of the book "The little prince"  
* Another website about Antoine de Saint-Exupéry 
*  (public domain in Canada)
* The Luftwaffe and Saint-Exupéry: the evidence (in the website "Ghost Bombers") 
* Antoine Marie de Saint-Exupéry: A Frenchman of Noble and Timeless Values 
* Google celebrated Antoine de Saint-Exupery's 110th Birthday with special logotype 

## Toltolan
Tutankhamun

Si **Tutankhamun** (sinusurat man Tutenkh-, -amen, -amon), Ehipsya, twt-ˤnḫ-ı͗mn, [təwaːt ʕaːnəx ʔaˈmaːn]; nabuhay mga 1341 BC – 1323 BC) sarong Ehipsyang faraon kan ika-18 dinastiya (namoon mga 1333 BC – 1323 BC sa ordinaryong kronolohiya) durante sa periodo kan Ehipsyang historya na inaapod Bagong Kahadean. An orihinal na pangaran niya,Tutankhaten, boot sabihon "Nabubuhay na imahe ni Aten", manta an Tutankhamun may kahulogan na "Nabubuhay na imahe ni Amun". Sa heroglipiko, an pangaran na Tutankhamun ginuguhit na Amen-tut-ankh, huli sa kustombreng pagsusurat na an pangaran pinapangenotan nin pangaran nin sarong diyosa sa pagtaong-galang. Siya man pwede daang si Nibhurrereya mismo na nasambit sa Mga Surat Amarna asin posible iyo mansana an ika-18ng dinastiyang hade na si "Rachotis" na, susog ki Manetho, sarong antigong historyador, namoon nin siyam na taon- numero na nag'aayog na sinabi ni Flavius Josephus sa bersyon niya kan Epitome ni Manetho.

Nadukayan an pantyong ni Tutangkhamun kan duwang arkeolohiko na sinda Howard Carter asin George Herbet, an ika-5ng earl nin Carnavon asin ta pambihira an pagkakadiskubre nin huli ta haros bilog na bilog pa an lubongan ni Tutankhamun. An pagkadukay na ini nagsabrit nin dakulang interes naman sa Antigong Ehipto, asin an panglubong na maskarang bulawan ni Tutankhamun iyo an nagin popular na simbolo kaini. Mga eksibit kan mga artifak hale sa saiyang lubongan naglibot na sa bilog na kinaban. Kan Pebrero 2010, an resulta kan mga eksamen sa DNA nagpatotoo na siya aki ni Akhenaten (mummy KV55) asin kan saiyang agom/tugang na dai man isi an pangaran alagad nginaranan na "Hubin na Babae" (mummy KV35YL).

## Mga panluwas na takod

* Grim secrets of Pharaoh's city BBC News
* Tutankhamun and the Age of the Golden Pharaohs website
* ''The Independent'', October 20, 2007: "A 3,000-year-old mystery is finally solved: Tutankhamun died in a hunting accident" . See also video at ''The-Maker.net'' 
* British Museum Tutankhamun highlight
* King Tut: Ancient Egypt Unveiled  - slideshow by *[[Life magazine]]*

## Toltolan
Psusennes I

Si **Psusennes I**, o [Griyego, Ψουσέννης], Pasibkhanu o Hor-Pasebakhaenniut I [Egyptian ḥor-p3-sib3-ḫˁỉ--niwt] iyo an ikatolong hade kan ika-21 dinastiya kan  Ehipto na namoon sa Tanis (Griyegong pangaran kan Dzann, Zoan sa Bibliya) sa pag'oltan nin 1047 - 1001 BC. An Psusennes iyo an Griyegong bersyon kan orihinal na pangaran na Pasebakhaenniut na boot sabihon "An Bitoon Na Nahihiling sa Syudad". Siya an aking lalake ni Pinedjem I asin ni Henuttawy, an aking babae ni Rameses I ki Tentanum. Si Psusennes I inagom mansana an tugang niyang si Mutnedjmet.

## Mga panluwas na takod

**[[Secrets of the Dead]]* episode: ''The Silver Pharaoh'' (2010)
## Toltolan
Yao Ming

Si **Yao Ming** (Intsik: 姚明; pinyin: Yáo Míng; namundag Septyembre 12, 1980) sarong Intsik na basketbolistang propesyunal na parakawat. Siya sa presente nagkawat sa liga kan Houstron Rockets, sarong liga kaapil sa National Basketball Association (NBA). Siya lampyagaw na tawo asin siya na nanggad an pinakahalangkaw na parakawat sa NBA, sa langkaw na 2.29 m (7 piye, 6 na pul.) sa karawat 2010-11 kan NBA.

## Mga panluwas na takod
* NBA.com Official Yao Ming player profile
* Club Yao  — Official Yao Ming fan club
* The Yao Ming Foundation official website

## Toltolan
David Cameron

Si **David William Donald Cameron** (pakasayod: kæmərən/; namundag Oktobre 9, 1966) iyo an presenteng Primer Ministro sa Reyno Unido, Poon na Pamayo kan Tesoreria, Ministro kan  Serbisyo Sibil, asin Pamayo kan Partido Konserbatibo. Siya representante man kan Whitney sa Parlamento. 

Si Cameron nag'adal nin Pilosopiya, Pulitika asin Ekonomiks (PPE) sa Oxford, kun saen nakamit niya an kurso sa halangkaw na mga grado. Siya nagbali sa Conservative Research Department asin nagin Special Adviser ki Norman Lamont asin  dangan ki Michael Howard naman. Siya nagin pang Direktor sa Corporate Affairs sa Carlton Communications sa laog nin pitong taon. 

## Mga panluwas na takod
* David Cameron  opisyal na websayt
* David Cameron  opisyal na sayt kan Partido Konserbatibo
* Number 10 Opisyal na Numero 10 na websayt
* David Cameron's columns (2001–2004) bilang Partido Konserbatibong dyarista sa *[[The Guardian]]*
*David Cameron tiniripon na mga komento asin bareta sa *[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]*

## Toltolan
Justin Bieber

Si **Justin Drew Bieber** sarong propesyonal na parakanta gikan sa Toronto, Ontario sa Kanada.

## Kaamayi kan buhay

Si Justine Drew Bieber namundag kan Marso 1, 1994 sa St. Joseph's Hospital sa London, Ontario, asin nagdakula sa Stratford. An saiyang mga magurang na sina Jeremy Jack Bieber asin Pattie Mallette ay parehas 18 kan si Bieber minundag, asin sinda man nagsuwayan dai naghaloy pagkatapos kan kamundagan ni Bieber. Nagtrabaho si Pattie nin manlaen-laen na trabahong hababa ang suweldo, bilang sarong single mother na nag-aataman kay Bieber. Dai man nanggad naputol an ugnayan ni Bieber asin kan saiyang ama. An mga ginikanan ni Bieber: French, Irish, English, Scottish, asin German.

Si Bieber igwa nin tulong nguhod na tugang sa ina; an apat igwa nin parehong ama, si Jeremy Bieber. Si Jeremy Bieber asin an saiyang dating nobya, Erin Wagner, nasuwayan kan 2014 pagkatapos kan 7 na taong pag-ibanan, nagkaugwa sinda nin duwang aki, Jazmyn and Jaxon. Si Jeremy nagpakasal sa saiyang nobya na si Chelsey kan February 2018, asin nagkaugwang aking babae na pinangaranan nindang Bay. Si Bieber ugwa man nin stepsister na nagngangarang Allie, na aking babae kan saiyang stepmother. Nag-attendir si Bieber nin duwang French-language immersion elementary schools sa Stratford, an Jeanne Sauve Catholic School asin Bedford Public School. Sa ika-7 asin 8 na grado, siya nag-attendir sa Stratford Northwestern. An saiyang dating paratukdo, na si Kim Booker ay minsan naalala an mga memorya niya kay Bieber bilang sarong estudiyante niya, asin na-feature na man sa malaen-laen na interbyu. Siya nag-attendir sa Stratford St. Michael Catholic Secondary School, asin nakatapos kan 2012, na may GPA na 4.0.

Kan siya nagdadakula, nakanuod siyang magpatugtog nin piano, tambol, gitara, asin trupeta. Sa mga enot na bulan kan 2007, na may edad na 12, si Bieber nag-perform kan "So Sick" ni Ne-Yo para sarong lokal na kompetisyon sa pagkanta sa Stratford, asin nakakua kan ika duwang puwesto. An saiyang ina na si Mallette tig-post an saiyang bidyo ni Bieber na pigkakanta an manlaen-laen na R&B songs, asin nagtalubo an popularidad ni Bieber sa site. Sa parehas na taon, si Bieber naggibo kan sarong show sa inutan kan Avon Theatre steps na may kaibahan nin tigrentahan na gitara sa laog kan tourism season.
Sharif Sheikh Ahmed

Si Sharif Sheikh Ahmed (Somali: Shariif Sheekh Axmed, Arabiko: شريف شيخ أحمد‎; natawo 25 Hulyo 1964) usa ka Somali nga politiko nga nagsilbi nga Presidente sa Somalia gikan sa 2009 hangtod 2012. Siya ang nagtukod ug lider sa Hamilo Qaran nga partidong politikal ug usab ang founder ug pangulo sa Forum for National Parties (Somali: Madasha Xisbiyada Qaran) sa Somalia. Siya ang tsirman sa Konseho sa mga Kandidato sa Presidente sa Somalia

## Toltolan
Tony Blair

Si **Anthony Charles Lynton Blair** (namundag Mayo 6, 1953) dating Primer Ministro kan  Reyno Unido na nagsirbe poon May 2, 1997 sundo Hunyo 27, 2007. Siya kaapil sa partido Labour asin myembro kan Parlamento na pigrepresentar an Sedgefield poon 1983 abot 2007 asin nagin Lider kan Partido Labour poon 1994 sundo 2007. Kan Hunyo 2007, siya nagdemitir sa gabos na katongdan na ini.

Si Blair napili na Lider kan  Partido Labour sa eleksyon nin liderato kan Hulyo 1994 pakagadan bigla kan sinundan niya si John Smith. Sa liderato niya, an partido nag'adoptar kan terminong "New Labour" asin nagrayo sa tradisyonal niyang posisyon na makawala pasiring sa sentrong bandang posisyon. Si Blair nadara an partido niya sa hayag na kapangganahan kan mag'eleksyon heneral kan 1997. Sa edad na 43 siya an  pinakahubin na Primer Ministro na nagtukaw sunod ki Lord Liverpool kan taon 1812. Sa mga enot na taon kan gobyernong New Labour an saiyang ginibo iyo an ipasunod an mga pigpangako ninda kan 1997: pinasunod an tangdan na minimo, an Akta sa Humano Diretso asin  an Akta sa Libreng Impormsasyon asin an pagpawarak kan mga poderes, paagi nin pagtindog kan Parlamentong Scot, an Asamblea Nasyunal kan Wales, asin an Asamblea kan Norteng Irlandya. 

An papel ni Blair komo Primer Ministro hayag na gayo sa pulitikang panluwas asin sa seguridad, kun saen sa Norteng Irlandya siya nagpirma kan 1998 sa  inapod na Biyernes Santong Pag'oroyon. Pakapoon kan Gera sa Terorismo kan 2001, si Blair makusog na suportado an panluwas na pulitika ni EU na Presidenteng si George W. Bush, orog na sa pagbali sa 2001 na pagsakyada sa Apganistan asin sa Irak. Si Blair iyo an pinakahaloy na nagtukaw bilang Primer Ministro kan  Partido Labour asin iyo sana siya an sa Partido Labour na nagkapot kan pwesto nin tolong sunodsunod na termino, an saro diyan apat na taon. Sa aldaw na siya nagdemitir bilang Primer Ministro, siya nanombrahan opisyal na Envoy kan inapod na Quartet kan Tangang Subangan. Kan Mayo 2008, si Blair pigbungsod an Tony Blair Faith Foundation. Nasundan ini kan Hulyo 2009 kan ibinungsod niya an Faith and Globalisation Initiative sa Unibersidad kan Yale sa EU, Unibersidsad kan Durham  sa RU asin sa Unibersidad Nasyonal sa Singapur sa Asya, sa pagmukna nin programang postgraduate katuwang an Foundation.

## Mga panluwas na takod

* A Day in the Life an on-line documentary by Tony Blair on life as Prime Minister, at number-10.gov.uk
* The Blair Years—Timeline at *[[BBC News]]*
* Special Report – The Blair years 1997–2007 at *[[BBC News]]*
* Official video showing Tony Blair celebrating 100 years of the Scout movement at Downing St
* Tony Blair's post-Downing Street official website 
* Tony Blair Faith Foundation 

## Toltolan
Romblon, Romblon

An **Romblon** sarong ika-4 na klaseng banwaan sa probinsya nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay

An banwaan nin yan Romblon nababanga sa 31 mga barangay.



* Agbaluto
* Agpanabat
* Agbudia
* Agnaga
* Agnay
* Agnipa
* Agtongo
* Alad
* Bagacay
* Cajimos
* Calabogo

* Capaclan
* Ginablan
* Guimpingan
* Ilauran
* Lamao
* Li-o
* Logbon
* Lunas
* Lonos
* Macalas

* Mapula
* Cobrador (Naguso)
* Palje
* Barangay I (Pob.)
* Barangay II (Pob.)
* Barangay III (Pob.)
* Barangay IV (Pob.)
* Sablayan
* Sawang
* Tambac


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Mga datos manongod sa Romblon
Alcantara, Romblon

An **Alcantara** sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay
An Alcantara nababanga sa 12 barangay:

* Bonlao
* Calagonsao
* Camili
* Comod-om
* Madalag
* Poblacion
* San Isidro
* Tugdan
* Bagsik
* Gui-ob
* Lawan
* San Roque

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Dagdag na impormasyon manongod sa Romblon
Cajidiocan

An **Cajidiocan** sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia nin Romblon, Filipinas. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

## Mga Barangay

An Cajidiocan nababanga sa 14 barangay.

* Alibagon
* Cambajao
* Cambalo
* Cambijang
* Cantagda
* Danao
* Gutivan
* Lico
* Lumbang Este
* Lumbang Weste
* Marigondon
* Poblacion
* Sugod
* Taguilos

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Cajidiocan Website
Sigmund Freud

Si **Sigmund Freud** (Republika Tseka, Mayo 6, 1856 - Setyembre 23, 1939, Inglatierra) sarong doktor asin austriakong neurologo, kagtogdas kan psikoanalisis asin saro sa pigura intelekwal kan ika-20ng siglo.

## Mga panluwas na takod
* ''Dream Psychology'' by Sigmund Freud
* Essays by Freud at Quotidiana.org
* Freud Archives at Library of Congress
* Freud Museum, Maresfield Gardens, London
* International Network of Freud Critics 
* International Psychoanalytical Association, founded by Freud in 1910
* Sigmund Freud Collection at Bartleby.com (15 works in English)

## Toltolan
Nairobi

An **Nairobi**iyo an kabisera asin pinakadakulang syudad kan Kenya. An syudad na ini asin an kaparalibot niya iyo an nagbibilog kan Nairobi County. An "Nairobi" hale sa katagang Maasai na "Enkare Nyirobi" na boot sabihon "an lugar na malipot an tubig". Pero ini bantog man sa deskripsyon na "Berdeng Syudad sa Saldang" asin napapalibotan na nin nagdadakulang suburbia. 'Nairobyano' an apod sa mga taga-igdi. 

Minukna ini enot komo sarong simpleng istasyon nin tren na iyo an nagsusumpay kan Mombasa sa Uganda, alagad marikas an banwaan na nagin kabisera kan British East Africa kan 1907 asin tapos nagin nang kabisera kan sarong talingkas na republika nin Kenya kan taon 1963. Sa periodo na siya kolonya pa, an syudad nagin sentro sa negosyo nin kape, tsa, asin sisal. An Nairobi kabisera man kan Probinsya nin Nairobi asin kan Distrito nin Nairobi. An syudad namomogtak sa may salog kan Nairobi, sa bandang habagatan kan nasyon, asin may langkaw na 1795 m sa lebel kan dagat. 

An Nairobi iyo an pinakamatawong syudad sa Subangan Aprika, na tinataya an populasyon naabot 3 milyon. Susog sa senso kan 2009, 3,138,295 milyon katawo an nageestar sa laog nin 696 km2 (269 sq mi) kan administratibong sona nin Nairobi. An syudad iyo ngonyan an ika-12ng pinakadakulang syudad sa Aprika kun ibabale an populasyon sa mga suburb. 

## Mga panluwas na takod

* The City Council of Nairobi  (opisyal na websayt)
* National Museums of Kenya (opisyal na websayt)
* The Nairobi Social Audit Report 

## Toltolan
Mwai Kibaki

Si **Emilio Mwai Kibaki** (namundag Nobyembre 15, 1931 - 22 Abril 2022) iyo an nagin ikatolong Presidente kan Republika nin Kenya.

Si Kibaki dati iyo an Bise-Presidente kan Kenya nin sampolong taon (1978-1985) asin nagkapot man siya nin mga katongdan sa gabinete, komo Ministro nin Pinansya (1969-1981), Ministro sa Home Affairs (1982-1988) asin Ministro sa Salud (1988-1991), mga pwesto na kun saen siya naomaw na gayo.

Pakadimitir niya sa ultimo niyang pwesto kan 1991, si Kibaki nagserbi komo sarong oposisyon na Myembro kan Parlamento sagkod na siya nagtukaw bilang ikatolong presidente kan 2002. Siya nagdalagan otro sa 2007ng eleksyon asin siya sinasabing naggana alagad dakul an akusasyon na dinaya niya an borotohan. Pero sa imbestigasyon kan sarong independienteng komisyon, naaraman na an darayaan lakop, sa lado niya asin siring man sa lado kan saiyang mayor na kalaban, si Raila Odinga, asin mayong malinaw na resulta kun siisay an talagang nanggana.] Alagad, naareglo man giraray an diringkilan asin, sa areglong pigtarabangan kan mga nasyon sa Aprika, kan Estados Unidos asin kan Reyno Unido, siya man giraray an Presidente asin si Odinga iyo an pinatukaw na Primer Ministro sa binilog na gobyernong koalisyon. 

## Mga panluwas na takod

*Mwai Kibaki official website 
*Profile of His Excellency Hon. Mwai Kibaki
*Profile of President Mwai Kibaki
*Review of ''Mwai Kibaki: Economist for Kenya'' by Ng'ang'a Mbugua 

## Toltolan
Pagdalagan

An **pagdalágan** saróng paági kan táo asín ibá pang mga hayop sa kadagaán tangáning makahirô nin marikás gamit an mga bitís. Kabaliktadán iní kan paglakaw na an saróng bitís paráting nakadutâ sa dagâ, an mga tabáy haros taranós saná asín an gabát yaon sa mga iní. Pigtutubodán na an pagdalágan kan táo nagpoón daí mahalóy sa apát asín kabangáng milyon (4.5M) taón na an nakakalíhis kan maglakáw an suanóy na táo nin tanos sa saíyang mga bitís.

## Toltolan
Jens Stoltenberg

Si **Jens Stoltenberg** (namundag Marso 16, 1959) sarong Norwegong pulitiko asin ekonomista asin presenteng Poon Ministro kan Norwega na nagtukaw kan Oktobre 17, 2005. Lider kan Partido Trabahador, siya dati nang nagserbi komo Poon Ministro (2000-2001). 

Kan siya napili enot sa Parlamento taon 1993 para sa distritong Ostro, si Stoltenberg nagserbi man bilang Sekretaryo kan Estado sa Ministro nin Kapalibutan (1990-1991) asin Ministro kan Industriya (1993-1996) sa ika-3ng Gabinete ni Brundtland. Kan si Bruntland nagdimitir sa pwesto kan 1996, si 
Thorbjørn Jagland naelihir pamayo kan Partido Trabahador asin nagin siya Poon Ministro, manta si Stoltenberg nanombrahan Ministro kan  Pinansya, katongdan kinapotan niya sundo Oktobre 17, 1997 kan si Jagland asin an entero niyang gobyerno nagdimitir. Kan si Stoltenberg yaon sa oposisyon sa Parlamento, siya nagserbi sa Komite sa Enerhiya. Kan nagkaigwang mosyon nin pagtiwala kontra sa Enot na Gabineteng Bondevik, si Stoltenberg nanombrahan Poon MInistro kan Marso 3, 2000 dawa siya  panduwang lider kan partido asin bako mismo an namamayong lider. 

Kan magluwas an resulta sa 2001 eleksyon parlamentaryo na daing makusog na mandato an saiyang gobyerno na iyo an ikinalagpak kaini sa taon mansanang iyan, si Stoltenberg matriumpong inangat an liderato ni Jagland sa pagkapot kan pamamayo kan saindang Partido kan taon  2002, asin bunga kaini si Stoltenberg iyo an nagdara kan Partido sa matriumpong pagsakat sa poder pakatapos kan 2005 na eleksyon. Siya nagbilog nin gobyernong koalisyon kaiba an duwa pang partido na yaon sa minoriya- an Partido Sentro asin an Partidong Makawalang Sosyalista). Siya otro naelehir kan 2009 para sa saro naman na termino bilang Poon Ministro kan Norwega.

## Toltolan
Neil Armstrong

Si **Neil Alden Armstrong** (Wapakoneta, Ohio, Agosto 5, 1930 - Agosto 25, 2012 Columbus, Ohio]) sarong dating astronuta kan NASA asin siya an enot na nakatongtong sa daga kan bulan nin kinaban kan Hulyo 21, 1969, sa sarong misyon kan Apollo II. Si Armstrong iyo an nagbutas kan historikong tataraman na "Iyan an sarong lakad nin (sarong) tawo, sarong higanteng lukso para sa katauhan" (That's one small step for a man, one giant leap for mankind). Kaiba niya sa misyon na ini si Buzz Aldrin asin pareho sinda naglakawlakaw sa ibabaw kan bulan sa pagmasid asin pagretrato manta na minilyon na tawo an nagdadalan sa pangyayaring ini.

Bago siya nagin astronuta, si Armstrong yaon sa Pwersang Pandagat kan Estados Unidos asin nagserbi sa Gerang Koreano. Dangan, pakatapos kan gera, siya nagserbi bilang test pilot sa National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) High-Speed Flight Station, ngonyan inaapod nang Dryden Flight Research Center, kun saen siya nakapagpalupad nin sobra sa 900 na paglayog nin iba-ibang klaseng eroplano. Bilang research pilot, si Armstrong nagserbi komo piloto sa proyektong F-100 Super Sabre A and C variants, F-101 Voodoo, asin sa Lockheed F-104A Starfighter. Nakapagpalupad naman siya kan manlaenlaen na mga eroplano arog kan Lockheed F-104A Starfighter, Bell X-1B, Bell X-5, North American X-15, F-105 Thunderchief, F-106 Delta Dart, B-47 Stratojet, KC-135 Stratotanker asin Paresev. Siya naggradwar sa Unibersidad kan Purdue asin sa Unibersidad kan Southern California.

Bilang partisipante sa inapod na U.S. Air Force's Man In Space Soonest (E.U. Pwersang Pang-ayreng Programa na, Tawo sa Espasyo Tolostolos) asin sa X-20 Dyna-Soar human spaceflight programs (Programa kan X-20 Dyna-Soar sa pangtawong paglayog sa espasyo), si Armstrong nakabali NASA Astronaut Corps kan 1962. An enot niyang palayog-espasyo iyo an NASA GFemini Mission kan 1966, na igdi siya an namamayong piloto asin siya nagin saro sa pinakaenot na mga sibilyan na magpalayog sa espasyo. Sa misyon na ini ginibo niya asin ni David Scott an pinakaenot na pagtakodan nin duwang spacecraft. An ikaduwa asin ultimong palayog-espasyo na ginibo ni Armstrong iyo an bilang pamayo kan misyon kan Apollo II na iyo an paghugpa sa bulan kan Hulyo 20, 1969. Sa misyon na ini, kapwa si Armstrong asin si Aldrin naghilig sa kadagaan kan bulan asin duwa may bangang oras sinda naglakawlakaw duman manta' na si Michael Collins nagtener sa orbit sa Command Module. Huli sa mga palayog-espasyo niya, si Armstrong nakaresebi kan Congressional Space Medal of Honor.

## Kagadanan

Si Amstrong ilinaog sa ospital kan Agosto 7, 2012 sa tuyong maoperararan ta nabara an ibang ugat sa puso alagad huli sa komplikasyon siya nagadan sa ospital sa Columbus, Ohio kan Agosto 25. Kan nagadan, siya nag'eedad na 82. An pasubol na tinaram ni Presidente Obama siya saro "sa nangangaenot na Amerikanong heroe- bako sana sa panahon niya kundi sa gabos na panahon." 

## Mga panluwas na takod

* Neil Armstrong's Official NASA Biography
* Neil Armstrong Honored as an Ambassador of Exploration 
* Cosmos magazine, October 2006 

## Toltolan
Tsekya

An **Tsekya** (sa Ingles: *Czechia*; Tsek. *Česko*) / an **Tsekang Republika**, **Tsekong Republika** (sa Ingles: *Czech Republic*; Tsek. *Česká republika*) sarong nacion sa Europa.

## Toltolan
Miley Cyrus

Ni **Miley Cyrus** (kag. **Destiny Hope Cyrus** Nobyembre 23, 1992 kan Ciudad nin Nashville, Tennessee) pangenot na kantaan kan Estados Unidos.
Mogadishu

An **Mogadishu** (Somali: Muqdisho, mas popular, Xamar; Arabe: مقديشو‎ Maqadīshū; Italyano: Mogadiscio, literal na kahulogan, "An Natutukawan kan Shah") iyo an pinakadakulang syudad kan Somalya asin an kabisera kaini. Kan 2006, an populasyon kan Mogadishu nag'abot 2,000,000.

An syudad, na namomogtak sa kostal kan ronang Benadir sa Dagat Indiano, nagserbi na nin pirang siglo komo importanteng pwerto. Pinamomoonan  kan soanoy na panahon kan Somali-Arabong dinastiya kan Muzaffat, asin kan nagsurunod pang manlaenlaen na mga lokal na Sultanato, ini nagin kabisera kan ini kolonyang Italyano asin inapod siyang Somaliland. 

Kan mapatalsik an rehimen ni Siad Barre na nagresulta sa gera sibil, iba-ibang mga militia an nag'ralaban sa pagkontrol kan syudad asin sumunod nakaptan kan Islamic Courts Union. Dangan an ICU nagkaparasa' sa magkapirang grupong radikal asin an nangingimbabaw na grupo ngonyan iyo an Al Shabaab na sa presente nakikipaglaban sa Gobyernong Transitional Federal asin sa saiyang kaalyado, an AMISOM. Sa paghira kan administrasyon kan 2010, luwayluway naman na an gobyerno federal naghihiwas na an kontrol sa Mogadishu manta na nagrarahay na an training sa mga tropa kan gobyerno asin kan tropa nin AMISOM.

## Mga panluwas na takod

* GlobalSecurity.org page on the city's history
* Mogadishu at Google Maps
* Map of Mogadishu (1997)
* BBC articles:
** "Inside Somalia's danger zone", October 5, 2008 (videos)
** "Somalian 'ghost city' wracked by war", October 6, 2008
* Photos of Mogadishu taken between 1993 and 1995
## Toltolan
Sampan

An **sampan**(Chinese: 舢舨; pinyin: shānbǎn; Pe̍h-ōe-jī: sam-pán) sarong klaseng barotong Intsik na halakbang an salog asin an laba kani pwedeng umabot sa 4.5 m (14.8 piye). Kadaklan kan sampan igwang tapangko (atop) asin parati ginagamit na nganing estaran. Parati ini nakadestino sa mga interior na salog asin danaw. Dai bagay ini ilawod ta bako man na gayong purusog. Ini ginagamit sa pagsisira asin bilang transportasyon sa mga naghahanggilid na mga banwa sa kosa.

An tataramon na "sampan" hale sa orihinal na Kantones na kataga para sa "baroto",  三板 (sam pan), na an literal na kahulogan "tolong tabla" ta an kasko kaini minalakbang gibo kan an sarong tabla sa tahaw dinudukot sa duwang tabla magkaibong. Inuusar pa an tataramon na ini sa palibot kan Hong Kong ta ini an deskripsyon kan mga Intsik duman sa mga halakbang na baroto ginagamit ninda sa pagpapasakay sa mga turista duman sa palibot kan Aberdeen Harbour. Ini daa nakakaagid sa barotong inaapod na "scow" o "punt" sa Amerika.

An sampan sinasagwanan na pwede saro sanang sagwan o magka'ibong, o tokon an gamit ngane mag'isog. Alagad, an gamit na sa Hong Kong makinang de motor ngarig marikas an andar. 

Sinasabing an mga sampan uso pang maray bako sana sa Hong Kong kundi sa rural na lugar sa Sur-subangan kan Asya, orog na sa Malaysia, Indonesya, Bangladesh asin sa Byetnam.

Igdi sa ronang Bikol, sa syudad kan Naga, kan mga enot pang panahon nin pagsakay ki Ina (apod kan mga Bikolano sa Inang Penafrancia) an sakayan kan rebulto ni Ina inaapod na sampan (ngonyan inaapod nang pagoda) ta mga Intsik an nagpapagibo kan sakayan sa paghatod kan Penafranciang imahen pabalik sa hinalean na Santuario na naagi sa salog kan Naga. 

## Mga panluwas na takod
* "Cranks with Planks presents Sampans -n- Yulohs" (may mga sinapi' sa G.R.G. Worcester's *Junks and Sampans of the Yangtse.*)

## Toltolan


ladawan:Sampan-01.png|Tradisyonal na (*hongtou*) sampan kan Shanghai, Tsina
ladawan:Indonesian Sampan.jpg|May layag na sampan nagbalik hale sa pagsisira (Java, Indonesia)
ladawan:Sampan under sunset Hong Kong.jpg|Sadit na sampan ginagamit pang sakayan pasahero sa mga oro-isla kan Hong Kong
Jumbo Kingdom

An **Jumbo Kingdom** (Sa Bikol may boot sabihon na **Tandayagon na Kahadean**; tradisyonal na Intsik: 珍寶王國) binibilog kan **Jumbo Floating Restaurant** (珍寶海鮮舫) asin kan kataid na **Tai Pak Floating Restaurant** (太白海鮮舫), mga bantogan na panturistang atraksyon namomogtak sa Aberdeen South Typhoon Shelter (Pailihan sa Bagyo kan Aberdeen), sa laog kan Aberdeen Harbour (Doongan nin Aberdeen) sa Hong Kong. Sobra na sa 30 milyon na bisita an nagsungko sa Jumbo Kingdom, y kairiba na diyan si Reyna Elizabeth II, John Wayne, Tom Cruise, Chow Yun-fat asin si Gong Li.[1] Igwa man kuta nin Jumbo Kingdom Manila sa Sola nin Manila, Filipinas, alagad isinara pakalihis nin walong taon. An Jumbo Kingdom yaon sa lindong kan Melco International Developpment, Limited, sarong kompaniya na nakalista sa Hong Kong Stock Exchange.  

## Uusipon

An mga naglalataw na restoran  nagtunga sa pailihan-sa-bagyo  pakalihis sana kan ika-2ng Gerang Pangkinaban. An Sea Palace Floating Restaurant ipinabakal asin ginoyod pasiring Australya.

An Tai Pak Floating Restaurant tinogdas kan 1952.

Kan Oktobre 30, 1971, kan ini pigtotogdok pa sana, may nangyaring kasulo sa Jumbo Floating Restaurant, bago siya binuksan sa publiko, asin 34 trabahador an nagkagaradan.

An Jumbo Kingdom tinogdas ni Dr. Stanley Ho kan Oktobre 1976, asin ta apat na taon, sobra sa HK$30 milyon,  an nakonsumo sa pagdesensyo asin pagtogdok kaini. Dati an dekorasyon kaini garo sarong antigong Intsik na palasyo.  

Kan 2000, duwang panggoyod na bapor an nagdara kan saro sa naglalataw na restoran haleng Aberdeen Harbor pasiring sa Sola kan Manila asin pigngaranan na "Jumbo Kingdom Manila" pero hinale man giraray ini duman asin ibinalik sa Hong Kong.  

An Jumbo Kingdom nag'agi nin multi-milyon na paghirahay kan 2003 na ginibo na ining sarong theme park kun saen an lugar igwa nang kakanan, saodan, dalandalanan asin mga atraksyon kultural.

Kan 1 Marso 2020, an restoran nag'anunsyo magpipinto na ngona asin gabos na empleyado  pinahingalo huli sa  pandemyang COVID.

Kan 30 Mayo 2022, an amang kompanya kaini, an Aberdeen Restaurant Enterprises nagpaanunsyo na an restoran mahale sa Hong Kong sa Hunyo 2022. An Aberdeen Restaurant Enterprises Limited itinangro an restoran na ipanao sa kun siisay gusto kaini alagad mayong interesado sa rason na dakulaon an gastos sa operasyon kan restoran. Kan mga alas onse nin hapon 31 Mayo, an kusinang barko nagtagilid. Ini nangyari kan pigsisibotan nang guyodon an restoran pasiring dagat. An Jumbo Kingdom nabutong pahaleng Hong Kong kan 14 Hunyo alagad idtong kusina winalat. 

Kan 19 Hunyo 2022, manta na ini pigbubutong pasiring Dagat Habagatang Tsina, naabotan nin maraot na panahon asin nalunod harani sa Kapuluang Paracel sa bandang an tubig sobra 1000 metro an rarom. Mayo man nin napyerdeng buhay sa pangyayari.

## Mga panluwas na takod

*Hong Kong websayt
*Manila websayt

## Toltolan
Concepcion, Romblon

An **Concepcion** sarong ikaanom na klaseng banwaan sa provincia nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo an  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. Ini namomogtak sa isla kan Sibale (Maestro de Campo, apod man). 

## Mga Barangay

An banwaan nin Concepcion nababanga sa 9 na mga barangay.

* Bachawan
* Calabasahan
* Dalajican
* Masudsud
* Poblacion
* Sampong
* San Pedro (Agbatang)
* San Vicente
* Masadya

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Corcuera

An **Corcuera** sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay

An banwaan nin Corcuera nababanga sa 12 mga barangay.

* Alegria
* Ambulong
* Colongcolong
* Gobon
* Guintiguiban
* Ilijan
* Labnig
* Mabini
* Mahaba
* Mangansag
* Poblacion
* San Agustin
* San Roque
* San Vicente
* Tacasan

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
J.K. Rowling

Si **Joanne**  "**Jo**" **Rowling**, (namundag Hulyo 31, 1965, na mas bisto sa apod na **J. K. Rowling**, sarong Briton na autor  na bantog na gayo komo iyo an kagmukna kan *[[Harry Potter]]* na seryeng pantasya. An ideya daa kaini napo'nan kan an autor nagbabyahe sa tren haleng Manchester pasiring London kan 1990. An mga librong *Potter* nag'ani nin mahiwas na pagreparo sa kinaban, guminana nin manlaenlaen na premyo, nagbentang labi sa 400&nbsp;million na kopya asin iyo an nagin pasisikaran kan si popular na serye nin mga pelikula, kun saen si Rowling may pagkikiaram asin pag'ooyon kan dalagan kan skript asin siring man, may kontrol sa pagmumukna kaini bilang siya an prodyuser sa pinal na kabtang kan serye.

Si Rowling masabi pa bantog man sa saiyang istoryang "hale sa pagkapobre nagin sobrang yaman" na istorya kan buhay, kun saen guminantad sa pagbuhay luwayluway hale sa pag'sarig sa welfare hanggan nakamit an status nin sarong multi-milyonaryo sa laog nin limang taon. Kan Marso 2011, kan pinagbalangibog si listahan kan mga bilyonarryo sa kinaban, an *[[Forbes]]* natantya na an netong halaga kan asset ni Rowling nag'abot nang E.U.$1&nbsp;billion. Sa 2008 *[[Sunday Times Rich List]]* an magasin pinagpako an yaman ni Rowling na maabot £560&nbsp;million ($798&nbsp;million), o rinaranggo siya komo ika-12ng pinakamayaman na babae sa Reyno Unido.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* www.jkrowling.com, Websayt ni J. K. Rowling
* The first It Girl: Rowling's article on Jessica Mitford for *The Telegraph*
* Video, audio and transcript of Rowling's speech at Harvard University's 2008 commencement.
Calatrava, Romblon

An **Calatrava** sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An Bantoanon o Asi an lakop na tataramon sa Poblacion, Pagsangjan asin sa San 
Roque, manta pareho an Asi asin Ini ginagamit sa Talisay, Linao saka sa Pangulo. An Onhan naman ginagamit kan kadakulan na tawo sa Balogo pero totoo sa ibang sitio kaini, tinataram man an Asi asin Ini. 

## Agi-agi

An pangaran na Calatrava sinasabi na hale sa katagang Bantoanon "kayat" (kuriyat) asin sa tataramon na "grava" ta naabotan kan mga Kastila duman dakulon na mga dagmang na graba kun saensaen na lang. Pero an iba nagsasabi na pwede an pangaran inarog sa kapangaran na lugar sa Espanya, Calatrava La Vieja, sarong banwang soanoy namomogtak sa Camon de Calatrava. An pangaran guminikan sa Arabe  Qal'at Rabah قلعة رباح ("kota' ni Rabah"), ta si Rabah sarong Arabong moslem na nagsakop kaini kan ika-8ng siglo..

An mga Bantoanon iyo an enot na nagbanwa sa munisipyong ini, sarong sadit na baryo ini na dati parte kan San Agustin. An parteng amnayan kan banwaan arog kan Linao, Pangulo asin Talisay totoo dakul nang namanwaan na haraleng Romblon mismo asin dakul man mga taga-Onhan naghuros sa barangay nin Balugo, bandang habagatan  kani. Sinda hale man Central Tablas.

Kan Hunyo 15, 1968 huli sa paghingoa kan si Kongresistang si Jose D. Moreno, nag'ama nin sarong bill sa Kongreso na naaprobaran bilang Akta Republika Nu. 5317 kun saen ginibo nang distrito munisipal an Calatrava. Kan Hunyo 23, 1969, an Calatrava nagin nang independienteng munisipyo sa ri'gon kan Pagboot Ehekutibo Nu. 184, sarong ley na pinagbilog nang regular na mga munisipyo an  gabos na mga distrito munisipal. 

## Mga Barangay

Ngonyan, an Calatrava binibilog nin pitong barangay:

* Balogo
* Linao
* Poblacion
* Pagsangahan
* Pangulo
* San Roque
* Talisay

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Kanal Suez

An **Kanal Suez** ((Arabe: قناة السويس‎ Qanāt al-Sūwais) na bisto man sa bansag niyang "An Tinampo paIndya), sarong artipisyal na salog sa Ehipto na nagsusumpay kan Dagat Mediterraneo sa Pulang Dagat. Binuksan kan Nobyembre 1869 pakalihis sampolong taon na paghohonggad, ini nagin madalian an pagbyaheng dagat haleng Europa pasiring Asya na dai na malikaw sa kontinente nin Aprika. An terminal kaini sa amnayan yaon sa Doongan Said asin sa habagatan yaon sa Doongan Tawfik sa Suez, kun saen sa bandang solnopan kan kosa kaini yaon namomogtak an siyudad nin Ismailia.

Kan enot ini hinaman, an kanal may laba na 164 km (102 mi) asin 8 m (26 piye) an rarom. Kan ini mas pang pinalakbang, pinalaba asin pinararom, an kanal nagsusukol nang 193.30 km ((120.11 mi) an laba', 24 m (79 piye) an rarom asin 205 metro (673 piye) an lakbang sa taon na 2010.

An kanal naagi sa Ballah By-pass asin sa Danaw Great Bitter. Mayo ini nin mga barat na nakontrol kan bulos asin libre sana an agos na magdalihig. An tubig kan Kanal sa bandang amnayan kan Danaw Great Bitter nabulos paamnayan kun imbyerno asin pahabagat kun summer. An sulog sa bandang habagatan kan danaw narikas naluya depende sa pagtaob kan Suez.

An kanal rogaring asin pig'aasikaso  kan Suez Canal Authority kan Arabong Republika nin Ehipto. Sa tratado internasyunal, an kanal pwede gamiton "sa panahon nin gera o toninong man, kan arin man na sasakyan dagat, pangkomersyo o panggera man,  na mayong pagbisto sa kun anoman na pigdadarang bandera." 

## Mga panluwas na takod

* The suez canal official government website
* Darius the Great's Suez Inscriptions 
* Constantinople Convention of the Suez Canal, 1888 
* Encyclopedia of the Orient: ''Suez Canal'' * Entrance of the Suez Canal – 1882

## Toltolan
El Oriente

An **El Oriente** (1900-1902) sarong peryodiko na tinogdas ni Ludovico Arejola sa tuyong pulitikal na iyo an pagkampanya sa banwaan kan peligro na nagdadangadang huli sa paglaog kan bagong mananakop, an mga Amerikano. Nasusurat sa Bikol asin Espanyol, an editor kaini iyo si Alejandro Nobleza.

## Toltolan
Manuel Artigas

Si  **Manuel Artigas y Cuerva** (Oktobre 15, 1866 - Abril 2, 1925 sarong historyador asin peryodista. Namundag siya sa baryo Panalaron sa Tacloban, Leyte. An mga magurang niya iyo sinda Miguel Artigas y Rodriguez, sarong Espanyol na taga-Cadiz, Espanya asin si Soledad Cuerva y Molina, sarong Filipinang taga-Bulacan. Dati nag'eerok sinda sa  Baler alagad naghubo sa Leyte kan 1860 ta an ama ni Soledad, sarong opisyal sa artilleria, duman nadestino.

## Mga sinurat

• El Municipio Filipino (katiriponan nin mga leyes sa Manila)

• Historia Municipal de Filipinas desde los Primeros Tiempos de la Dominacion Española hasta nuestros Dias (1894, 2 tomo)

• Los Sucesos de 1872 (Manila, 1911)

• Reseña de la Provincia de Leyte (Manila, 1914)

• El Procedimento Administrativo y la Jurisdiccion Centencioso-Administivo y la Jurisdiction en Filipinas

• Diccionario Tecnico-histerico de la Administracion de Filipinas-Manila

• Historia de las Revoluciones Filipinas

• Historia de Filipinas (Manila, 1916)

• El Parlamento Filipino-Manila

• La Primera Imprenta del Filipinas-Manila

• El General Antonio Luna Novicio

• Reseña Historica dela Universidad de Santo Tomas de Manila

• Historia de la Instruccion Publica en Filipinas

• Bibliografia  Medico-Farmaceutica.

* Galeria de filipinos ilustres : biografias a contar desde las primeros tiempos de la dominaci'on Hispana, de los hijos del pais que en sus respectivas profesiones descollaron ı hayan alcanzado alguń puesto de distinción en sociedad. Manila. Imp. Casa Editora "Renacimiento", 1917-1918. 

## Mga panluwas na takod

* Buhay-buhay ni Manuel Artigas Hinogkot Agosto 10, 2011

## Toltolan
John Coalter Bates

Si **John Coalter Bates** (Agosto 26, 1842 – Pebrero 4, 1919) pinakaPamayo kan Hokbo kan Estados Unidos poon Enero abot Abril 1906. Siya an Amerikanong beterano kan Gera Sibil na nasa aktibong toka pa sa militar sagkod na siya nagretiro.

Siya an namayo man kan an tropang Amerikano sa brigada nin ika-407 Rehimente na luminaog sa Sola' kan San Miguel asin sa tolong lugar kan Camarines Sur (parte kan Ambos Camarines), sa pampang kan Calabanga, Barcelonita asin Cabusao kan Pebrero 20, 1900 sa tuyong pagsakyada asin pagsakop kan rona nin Camarines. 

## Mga panluwas na takod

* http://www.history.army.mil/books/CG&CSA/Bates-JC.htm 

## Toltolan
San Agustin, Romblon

An **San Agustin** sarong ikaapat na klaseng banwaan sa probinsya nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An San Agustin dati inaapod "Badajoz"

## Mga Barangay

An San Agustin nababanga sa 15 barangay:

* Bachawan
* Binongaan
* Buli
* Cabolutan 
* Cagboaya
* Camantaya
* Carmen 
* Cawayan 
* Doña Juana
* Dubduban
* Hinugusan
* Lusong
* Mahabangbaybay 
* Poblacion
* Sugod

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Santa Fe, Romblon

An **Santa Fe** sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. Namukna ini sa rigon kan Akta Republika Nu. 38 na naipasar kan Oktobre 1, 1946.

## Mga Barangay
An Santa Fe nababanga sa 11 barangay.

* Agmanic
* Canyayo
* Danao Norte
* Danao Sur
* Guinbirayan
* Guintigbasan
* Magsaysay
* Mat-i
* Pandan
* Poblacion
* Tabugon

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System]
San Jose, Romblon

An **San Jose** sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya nin Romblon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An distrito munisipal kan islang ini namukna sa pangaran na "Carabao Island" kan Hunyo 18, 1961 sa ri'gon kan  Akta Republika Nu. 3423 asin sinanglaean kan pangaran na "San Jose" sa pwersa kan Akta Republika Nu. 4289, kan Hunyo 19, 1965.

## Mga Barangay

An San Jose nababanga sa 5 barangay.

* Busay
* Combot
* Lanas
* Pinamihagan
* Poblacion (Agcogon)

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Nemesio Alcala

Si **Nemesio Alcala** Bikolanong kompositor asin maestro sa banda. Siya namundag sa Minalabac, Camarines Sur.

 
## Toltolan
Dr. Joaquin Perez

Si **Joaquin Felipe Perez, Jr.** sarong doktor sa medisina, kolumnista sa sarong peryodikong semanal asin presenteng konsehal sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas.. Inaapod sa gaha niyang Chito, an mga magurang niya iyo sinda Dr. Joaquin Perez asin Virginia Felipe, na nagin bise-alkalde sa siyudad kan Naga asin tugang ni Ramon Felipe, Jr.. An napangagom niya iyo si Bebot Perez, sarong tubo sa syudad kan Legazpi, Albay.

An saiyang kolum sa Bicol Mail tituladong *Blue and White*, manta sa Sanggunian siya man an pamayo sa Komite sa Turismo, Kultura asin Arte. Siya naelihir sa eleksyon kan Mayo 10, 2010 bilang kagawad.

## Mga panluwas na takod

* Kolum niya sa Bicol Mail

## Toltolan