open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helang

An **helang** (Ingles: *disease*) iyo an sarong partikular na bakong normal na kamugtakan na negatibo an epekto sa estruktura o pagpunsionar kan gabos o kabtang nin organismo, asin iyan bakong huli tolos-tolos sa ano man na panluwas na danyos. An mga helang parateng midbid bilang sarong kondisyon medikal na konektado sa espesipikong mga tanda asin sintomas. An helang posibleng dahelan sa panluwas na mga salik arog baga nin mga pathogens o nin mga panlaog na dysfunctions. Halimbawa, an panlaog na mga dysfunctions kan sistema nin inmunidad pwedeng magbunga nin laen - laen na helang, kaiba an manlainlain na klase nin immunodeficiency, hypersensitivity, allergies asin autoimmune disorders.

Sa mga tawo, an helang parateng ginagamit nin mas mahiwas sa pagpanongod sa ano man na kamugtakan na ginigikanan nin kolog, dysfunction, kapurisawan, sosyal na mga problema, o kagadanan sa tawong apektado, o kaagid na mga problema para sa mga may relasyon sa tawo. Sa mas mahiwas na sentidong ini, kun beses kaiba dian an mga pagkairido, diperensia, disorders, syndromes, impeksion, isolated na sintomas, palaen na mga gawe - gawe, asin daing gayo risa na mga pagkakalaen nin estruktura asin pagpunsionar, mantang sa ibang konteksto asin sa ibang katuyohan ini pwedeng ibilang na magkalaen na mga kategoriya. An mga helang pwedeng makaapektar sa mga tawo bako sanang sa pisikal, kundi pati sa isip, bilang kontrata asin pamumuhay na may helang pwedeng bagohon an pagmansay nin sarong tawo sa saiyang buhay.

An kagadanan huli sa helang inaapod na kagadanan huli sa natural na mga kawsa. Igwa nin apat na pangenot na klase nin helang: An nakaoolakit na mga helang, mga helang na may kakulangan, mga helang na minana (kaiba an mga helang na henetiko sagkod bakong henetikong namamana), asin helang na pisyolohikal. An mga helang pwede man na ikonektar sa iba pang paagi, arog baga kan communicable tumango sa mga helang na bakong communicable. An nakagagadan na mga helang sa mga tawo iyo an helang na coronary artery disease (pag - olang sa pagbolos nin dugo), na sinusundan nin helang na cerebrovascular asin mas hababang mga impeksion sa paghangos. Sa mauswag na mga nasyon, an mga helang na dahelan kan pinakagrabeng kamatean iyo an mga kamugtakan na neuropsychiatric, arog baga kan depresyon asin kahaditan.

An pag - adal sa helang inaapod na pathology, na kaiba an pag - adal sa etiology, o kawsa.

## Toltolan
Saraswati

Si **Saraswati** (Sanskrito: सरस्वती, IAST: Sarasvatī) an diosang Hindu nin kaaraman, musika, arte, pagtaram, kadonongan, asin pakanood.

Saro siya sa Tridevi, kaiba an mga diosang si Lakshmi asin Parvati.

An pinakaenot na aram na pagkasambit ki Saraswati bilang sarong diosa yaon sa Rigveda. Siya nagdanay na makahulogan bilang diosa poon sa panahon nin mga Vedic sagkod sa presenteng panahon nin mga tradisyon na Hindu. Ipinapahiling na igwa siya nin apat na takyag, kapot an sarong libro, rosaryo, kaldero nin tubig, asin instrumento sa musika na inaapod na veena. An kada saro sa mga bagay na ini igwa nin simbolikong kahulogan sa Hinduismo.

An nagkapirang Hindu nagseselebrar kan kapiestahan ni *Vasant Panchami* (an ikalimang aldaw nin tagsibol, asin midbid man sa ngaran na *Saraswati Puja* asin *Saraswati Jayanti* sa dakol na rehiyon nin India) sa saiyang onra, asin tinandaan an aldaw paagi sa pagtabang sa saradit na aki na makanood kun paano isurat an mga letra kan alpabeto kan aldaw na idto. An diosa iginagalang man kan mga nagtutubod sa relihiyon na Jain sa solnopan asin sentral India, saka nin nagkapirang sektang Budhista.

## Toltolan
Plato

An **plato** o **pinggan** iyo sarong mahiwas, prinsipalmente patag na lalagan nin kakanon.  An plato magagamit man para sa seremonyal o dekorasyon na mga katuyohan. Kadaklan sa mga plato bilog, alagad ini pwedeng anoman na korte, o gibo sa anoman na materyal na dai nagtataros an tubig. An pankagabsan na mga pinggan nakaangat sa palibot kan mga gilid, posibleng sa paagi kan magkurbada paitaas, o mas mahiwas na ngabil o nakaangat na kabtang. An mga lalagan na mayo nin ngabil, nangorogna kun igwa iyan nin mas bilog na profile, posibleng ibilang na mga mangko, arog kan darakulang marhay na mga lalagan na kapareho nin hugis sa plato. An mga pinggan iyo an dishware, asin an tableware. An mga pinggan iyo an mga inukit sa kahoy, lalagan na koron asin metal pabalik sa suanoy na mga panahon sa dakol na kultura. 

Sa kultura sa Solnopan asin sa dakul na iba pang kultura, an plato iyo an tipikong klase nin lalagan na kinakakanan nin kakanon, asin diyan iyan isinisirbi kun bako man na likido.  An pangenot na karibal iyo an mangko. An dahon nin batag nagdodominar na gamiton sa nagkapirang kultura sa Habagatan na Asya asin sa Sur-Subangan na Asya.

## Toltolan
Lakshmi

Si **Lakshmi** (Sanskrito: लक्ष्मी, romanisado: Lakṣmī, na kun minsan binabaybay na **Laxmi**, lit. 'siya na namamayo nganing maotob an katuyohan nin sarong tawo'), midbid man na **Shri** (Sanskrit:श्री, romanisado: Śrī, lit.'Noble'), saro sa pangenot na mga diosa sa Hinduismo. Siya an diosa nin kayamanan, kapaladan, kapangyarihan, kagayonan, pagkamainaki asin prosperidad, asin asosyado kay Maya ("Ilusyon"). Kaiba si Parvati asin Saraswati, siya an nagbibilog kan Tridevi kan mga diyosang Hindu. 

Sa laog kan sektang nakasentro sa mga diosa na Shaktismo, sinasamba si Lakshmi bilang an may prosperidad na aspekto kan *diosang Ina*. Si Lakshmi iyo an konsorto sagkod an enerhiya nin Dios (shakti) kan dios na Hindu na si Vishnu, an Supremong Persona nin Vaishnavismo; Siya man an Supremong Diosa sa sekta asin nagtatabang ki Vishnu na magmukna, magprotehir, asin magliwat kan uniberso. Siya sarong prominenteng persona sa Sri Vaishnavism, na kun saen an debosyon ksy Lakshmi ibinibilang na importanteng makaabot kay Vishnu. Kan si Vishnu naghilig sa daga bilang avatar, inibanan siya ni Lakshmi bilang consort, halimbawa, bilang si Sita asin Radha o Rukmini bilang consorts kan mga avatar ni Vishnu na Rama asin Krishna. An walong prominenteng kapahayagan nin Lakshmi, an Ashtalakshmi, nagsisimbolo sa walong gikanan nin kayamanan.

Ilinaladawan si Lakshmi sa arte nin India bilang eleganteng nakasulot, nag-aasensong babaeng bulawan an kolor na nagtitindog o nakatukaw sa posisyon na padmasana sa halangkaw na trono, mantang kapot an lotus na yaon sa saiyang kamot, nagsisimbolo nin kapaladan, sadiring kadunongan, asin espiritwal na katalingkasan. An saiyang biograpiya nagpapaheling sa saiya nin apat na kamot, na nagrerepresentar sa apat na aspekto nin buhay nin tawo na mahalaga sa kulturang Hindu: dharma, kāma, artha, asin moksha. An Lakshmi Sahasranama kan Skanda Purana, Lakshmi Tantra, Markandeya Purana, Devi Mahatmya, asin iskriturang Vedic ilinaladawan si Lakshmi na igwa nin walong o kagwalong kamot, asin nagtutukaw sa Garuda, sarong leon, o sarong tigre. Segun sa Lakshmi Tantra, an diosang si Lakshmi, sa saiyang ultimong porma nin Mahasri, igwa nin apat na takyag nin sarong kublit na bulawan, asin may kapot na sitron, sarong klab, kalasag, asin sarong lalagan na may amrita. Sa Skanda Purana asin sa Venkatachala Mahatmayam, Sri, o Lakshmi, inoomaw bilang ina ni Brahma.

An arkeolohikong mga diskobremiento asin suanoy na mga sinsilyo nagsusuherir kan pagmidbid asin reberensia kay Lakshmi na nag - eeksister kan ika - 1 milenyo BCE. An ladawan asin estatwa ni Lakshmi nanompongan man sa mga templong Hindu sa bilog na Habagatan - Sirangan na Asya, na kinakarkulong poon sa ikaduwang kabanga kan enot na milenyo CE. An aldaw nin Lakshmi Puja durante kan Navaratri, asin an mga kapiestahan nin Deepavali asin Sharad Purnima (Kojagiri Purnima) sineselebrar sa saiyang onra.

## Toltolan
Ishana

Si **Ishana** (Sanskrito: ईशान, IAST: Īśāna), sarong dios na Hindu.
Parate siyang ibinibilang na saro sa mga porma kan dios na Hindu na si Shiva, asin parate man na kabilang sa *onseng Rudras*. Sa Hinduismo, an ibang mga eskwelahan sa Budhismo asin Jainismo siya an *dikapala* kan direksyon sa norte-subangan. Sa Vastu Shastra, an bandang norte-subangan nin lote inaapod na "Ishana". Kapareho man nin mga kwalidad si Ishana ni *Samhara Bhairava* asin kun siring parte man kan *Ashta Bhairava*.

## Toltolan
Shaktismo

An **Shaktismo** (Sanskrito: शाक्त, IAST: Śākta, lit. 'doktrina nin enerhiya, poder, an daing sagkod na diyosa') saro sa nagkapirang mayor na denominasyong Hindu, kun saen sa metapisikal na realidad kinokonsiderar na metaphorical an sarong babayi asin Shakti (Mahadevi) iyo an itinuturing na supremong pamayong diyos.                                                                                                                                                                                                                                                    

Kaiba diyan an dakol na diosa, na gabos ibinibilang na aspekto kan iyo man sanang supremong diosa. An Shaktismo may manlainlain na mga sub-tradisyon, poon sa mga nakasentro sa kadaklan na pagsamba sa Durga, maugayon na Parvati sa maringis na Kali.

An mga teksto na Sruti asin Smriti sa Hinduismo sarong mahalagang makasaysayan na estruktura kan tradisyon na Shaktismo. Dugang pa, pigsasamba kaini an mga tekstong Devi Mahatmya, an Devi-Bhagavata Purana, Kalika Purana asin Shakta Upanishads arog kan Devi Upanishad.

An Devi Mahatmya partikularmente, pinagkokonsiderar sa Shaktismo na importanteng marhay arog kan Bhagavad Gita.

An Shaktismo midbid sa manlainlain na sub-traditions nin tantra, siring man sa sarong galaksia nin mga diyosa na may kanyang sistema. Kompwesto ini kan Vidyapirita asin Kulamārga.  An pantheon nin mga diosa sa Shaktismo nagtalubo pakatapos na magluya an Budhismo sa India, kun saen an Hindu asin Budistang mga diosa pinagsaro tanganing magin an Mahavidya, sarong listahan nin sampulong diosa. Kaiba sa pinakakomun na aspekto kan Devi na yaon sa Shaktismo iyo an Durga, Kali, Saraswati, Lakshmi, Parvati asin Tripurasundari. An diyos-diyosan na tradisyon popular na gayo sa Norte-subangan na Indya partikularmente sa West Bengal, Odisha, Biharkhand, Tripura asin Assam, na ipigseselebrar kaini an mga kapiyestahan arog kan Durga puja, na popular sa West Bengal asin Odisha.

Idinodoon man kan Shaktismo na an makosog na pagkamoot sa dios mas mahalaga kisa sa simpleng pagkuyog, sa siring ipinaheheling an impluwensia kan ideyang Vaishnava kun saen an malaad na relasyon sa pag-oltanan ni Radha asin Krishna iyo man an ideyal relasyon. An mas haloy nang mga ideyang ini nakaimpluwensia pa man giraray sa modernong Shaktismo. Sa Shaktismo, an diyos pinagkokonsiderar bilang an Shakti/Enerhiya ni Vishnu asin Shiva, asin sinasamba nin prominente sa kadakul na mga templo asin kapiyestahan kan Hindu.

## Toltolan
Ko'ko'

An **ko'ko**' (Ingles: *chin*) iyo an paabanteng nakapunto na parte kan *anterior mandible* (sa rehiyon mental) sa ibaba kan pan-ibabang ngabil. An developed na marhay na bungo nin tawo igwang ko'ko' na an sokol yaon sa pag-ultanan kan 0.7 sentimetro asin 1.1 sentimetro.

## Dobleng ko'ko'

An dobleng ko'ko' iyo an kawàran nin definition kan jawbone o malumoy na tisyu sa irarom kan ko'ko'. Igwa nin duwang posibleng mga kawsa sa pagkakaigwa nin dobleng ko'ko', na nangangaipo nin pagkakalaen.

Sa mga tawong igwa nin labing gabat, komun na an tangga nin subcutaneous fat sa palibot kan liog nagyayaya asin nagkikriar nin kulubot, nagkikriar nin tamanyo nin ikaduwang ko'ko'. An fat pad iyo minsan natatangkas sa paagi kan pag-opera asin an kalamnan kaan sa irarom kan salang pinahalipot (hyoid lift).

## Toltolan
Ian Fleming

Si **Ian Lancaster Fleming** (28 Mayo 1908&nbsp;– 12 Agosto 1964) sarong Briton na parasurat na mas bisto komo kagsurat kan *[[James Bond]]* na serye sa kategoryang mga nobelang espiya. Si Fleming gikan sa mayaman na  pamilya konektado sa bangkong pangkomersyante Robert Fleming & Co., asin an ama niya sarong Myembro nin Parlamento (MP) representado an Henley poon 1910 sagkod na siya nagadan sa Western Front kan 1917. Nag'adal sa Eton, Sandhurst, asin, madalian, sa mga unibersidad nin Munich asin Geneva, si Fleming pahira-hira nin trabaho bago siya nagpoon pagsurat.

Manta na siya nagtrabaho sa Naval Intelligence Division durante  kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Fleming naimbwelto sa pagplano (Operation Goldeneye) asin pagpadalagan saka pag'asikaso kan duwang intelligence unit, 30 Assault Unit asin an T-Force. Siya nagguno sa saiyang serbisyo kan gera asin bilang peryodista sa mga detalye, rarom asin himo-himo sa James Bond na mga nobela.

## Toltolan
Halas

An mga **halas** (Ingles: *snake*) igwa nin haralaba, daing tabay, mga reptilyang nagkakakan nin karne kan suborder na **Serpentes**. Arog kan gabos na iba pang isquamates, an halas ectothermic, amniote vertebrates napapatos sa suruon na mga kiskis.

An dakol na espesye nin halas igwa nin bungo na may nagkapirang sokmolan na mas dakol kisa sa saindang mga apoon na lizard, na nagpangyari sa sainda na halonon an biktima nin mas dakula kisa saindang payo (cranial kinesis). Tanganing matawan nin lugar an saindang hayakpit na hawak, an mga organo kan halas na may kapadis (arog kan bato) manunuparan an saro sa atubangan kan ibong imbes na manig-ibong, asin an kadaklan may saro sanang nagpupunsionar na pulmon. May mga species na nagmamantener nin pelvic girdle na may kapadis na vestigial claws sa man-ibang gilid kan cloaca. An mga Lizard nag-ebolusyon igwa nin haralabang hawak asin mayo nin mga kalamias o nainaan nang marhay an mga kalamias nin mga duwang polo may limang beses na independiente sa paagi kan convergent na ebolusyon, na nagresulta sa dakol na linya nin daing tabay na mga lizard. An mga ini nakakaagid sa mga halas, alagad an nagkapirang komon na grupo nin daing tabay na mga lizard igwa nin mga matalid asin panluwas na talinga, na mayo an mga halas, maski ngani an reglamentong ini bakong unibersal (hilingon an Amphisbaenia, Dibamidae, asin Pygopodidae).

n nabubuhay na mga halas yaon sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin sa mas saradit na daga; Dai kaiba an nagkapirang darakulang isla, arog kan Irlandia, Iceland, Greenland, arkipelago nin Hawaii, asin mga isla nin New Zealand, siring man an dakol na saradit na isla kan kadagatan Atlantiko asin sentral Pasipiko. Saro pa, lakop an mga halas sa dagat sa bilog na kadagatan nin India asin Pasipiko. Mga apat na polong pamilya an rinerekonoser, na kompwesto nin mga 520 genera asin mga 3,900 na species. Nagkakalaen sinda sa sokol poon sa saditon, 10.4 sentimetro an laba (4.1 pulgada) Barbados threadsnake sagkod sa reticulated python na igwa nin 6.95 na metro (22.8 pye) an laba. An fossil species na Titanoboa cerrejonensis igwa nin 12.8 metro (42 piye) an laba. Pighuhunang an mga Snake nag-evolve hale sa posibleng nagdudukay o aquatic lizards, tibaad durante kan peryodo nin Jurassic, na may pinakaenot na midbid na fossil na kaidto pang 143 asin 167 Ma. an nakaagi. An pagkakaiba-iba kan modernong mga halas nagluwas sa panahon kan Paleocene epoch (mga 66 sagkod 56 milyon anyos, matapos na an Cretaceous-Paleogene na pagkapuho). An pinakadaan na napreserbar na mga paglaladawan sa mga halas makukua sa Papiro sa Brooklyn.

An kadaklan na klase nin halas bakong makamandag asin an mga may kamandag ginagamit iyan sa pangenot tanganing gadanon asin daogon an biktima imbes na protehiran an sadiri. An nagkapira igwa nin kamandag na igo na tanganing magkaigwa nin makolog na danyos o kagadanan sa mga tawo. An bakong makamandag na mga halas posibleng hinahalon an biktima nin buhay o ginagadan sa paagi kan pagpurupot.

## Toltolan
Bulong

An **bulong** (inaapod man na **medikasyon**, **medikamento**, **medisina**, **parmasyutikong droga**, **medisinal na droga**, o **droga** sana) sarong droga na ginagamit sa pag-diagnose, pagbulong, pagtrato, o paglikay sa helang. An *drug therapy* (pharmacotherapy) iyo an importanteng kabtang kan lado medikal asin nagsasarig sa syensia nin pharmacology para sa dagos-dagos na pag-uswag asin sa parmasya para sa angay na pagmanehar.

An mga droga klasipikado sa dakol na paagi. An saro sa pangenot na mga pagkabaranga iyo an pagkaigwa nin kontrol, na nalalaen sa mga drogang pang-preskripsyon (an itinatao sana nin sarong parmasista dapit sa pagboot nin sarong doktor, doktor na assistant, o kwalipikadong nars) hale sa mga drogang over the counter (an mga parabakal pwedeng magboot para sa saindang sadiri). An saro pang pangenot na pagkakalaen iyo an tradisyonal na saradit na klase nin droga, na parateng kinua sa kemikal na sinthesis, asin biopharmaceuticals, na kabale an mga protina, bakuna, produktong hale sa dugo na ginagamit sa pagbulong (arog kan IVIG), gene therapy, monoclonal antibodies asin cell therapy (halimbawa, stem cell therapy). An iba pang paagi tanganing maklasipikar an mga bulong iyo an sa paagi nin paghiro, ruta nin administrasyon, biolohikong sistema na naapektaran, o mga epekto sa pagbulong. An sarong detalyado asin mahiwas na ginagamit na sistema nin klasipikasyon iyo an Anatomikal na Therapeutic Chemical Classification System (ATC system). An World Health Organization igwa nin listahan nin mahalagang marhay na mga bulong. 

An pagkadiskobre nin droga asin pag-uswag sa droga komplikado asin mahal na mga paghihingoa na ginigibo nin mga kompanya sa parmaseutiko, akademikong sientista, asin gobyerno. Bilang resulta kan komplikadong dalan na ini poon sa pagkadiskobre sagkod sa komersialisasyon, an pakikipagsosyo nagin nang sarong pamantayan para sa pag-oswag nin mga kandidato sa droga sa paagi kan development pipelines. Sa pangkagabsan, kontrolado kan mga gobyerno kun anong droga an pwedeng itinda, kun paano ipinapabakal an droga, asin sa nagkapirang hurisdiksion, pagpresyo sa droga. Naglataw an mga kontrobersiya manongod sa paggibo nin droga asin sa paggamit nin droga.

## Toltolan
James Bond

An ***James Bond*** serye na nakatoon sa sarong piksyon na karakter na sarong ahenteng hilom na Briton na pigmukna kan 1953 kan parasurat na si Ian Fleming, asin ta ini saiyang itinampok sa doseng nobela asin duwang halipot na osipon. Poon kan  magadan si Fleming kan 1964, walo pang autor an nagsururat nin autorisadong nobelang James Bond: Kingsley Amis, Christopher Wood, John Gardner, Raymond Benson, Sebastian Faulks, Jeffery Deaver, William Boyd, asin Anthony Horowitz. An pinakahuring nobela *With a Mind to Kill* na ki Anthony Horowitz, napublikar kan Mayo 2022. Dagdag pa, si  Charlie Higson nagsurat nin seryeng hubin na James Bond, asin si Kate Westbrook nagsurat tolong nobela basado sa diary nin balik-balik na karakter, na si Moneypenny.

An karakter- midbid man sa numerong kodigo na **007** (sinasayod "double-O-seven")—ipigtampok man sa telebisyon, radyo, komiks, bidyong kawat asin pelikula. An mga pelikula saro sa pinakahalawig na nagpapasaleng serye asin ta nagbenta na nin sobra sa US$7.04&nbsp;billion sa total, mala ta nakaiba sa ikalimang nagbenta sa pelikulang serye sa ngonyan, na nagpoon kan 1962 kan *[[Dr. No (pelikula)|Dr. No]]*, nagbida si Sean Connery bilang si Bond. Hanggan 2021, igwa nang duwang polo may lima (25) na mga pelikula sa Eon Productions serye. An  pinakahuring pelikulang Bond, *[[No Time to Die]]* (2021), nagpapel si Daniel Craig sa ikalima  niyang pagpostura bilang si Bond; siya an ika-anom na aktor na nagkawat bilang si Bond sa Eon na serye. Igwa man duwang independyenteng produksyon nagpaluwas nin mga pelikulang Bond: *[[Casino Royale (1967 film)|Casino Royale]]* (1967 kalwag nagbibida si David Niven) asin *[[Never Say Never Again]]* (sarong 1983 na inutrong pelikula kan Eon kan mga 1965 *[[Thunderball (pelikula)|Thunderball]]*, pareho nagpapel si Connery). Kan 2015, an serye pinagkalkula na nagkahalaga na nin $19.9&nbsp;billion, na iyo an nagpako kan *James Bond*  bilang iyo an pinakamabentang prankisang medya sa bilog na panahon.

## Mga nagpapel na James Bond
May anom nang aktor an nagpapel bilang si James Bond:

* Sean Connery (1962–1967; 1971; 1983) 
* George Lazenby (1969) 
* Roger Moore (gadan na) (1973–1985) 
* Timothy Dalton (1987–1989) 
* Pierce Brosnan (1995–2002) 
* Daniel Craig (2006–sagkod ngonyan)

Igwa man bakong opisyal na mga aktor nagpapel bilang James Bond sa mga pelikulang ini: 

* Barry Nelson (1954) - Casino Royale
* David Niven (1967) - Casino Royale

Si Sean Connery bilang James Bond nagbalik kan 1983 sa *[[Never Say Never Again]]* poon kan siya nagpondo na kan 1971 sa Diamonds are Forever.

## Toltolan
Parvati

Si **Parvati** (Sanskrito: पार्वती, IAST: *Pārvatī*), **Uma** (Sanskrit: उमा, IAST: *Umā*) o **Gauri** (Sanskrit: गौरी, IAST: *Gaurī*) an Hindung diosa nin kapangyarihan, kosog, kakanon, pagkaoroyon, pagkamoot, kagayonan, debosyon, asin pagigin ina.                                                                                                                                                                                                                 

Siya sarong representasyon pisikal ni Mahadevi sa saiyang kompletong porma. Pigrerespeto man siya sa saiyang itsura bilang Durga asin Kali. Saro siya sa panginot na dios kan sektang nakasentro sa mga diosa na inaapod na Shaktismo, asin an panginot na diyosa sa Shaivism. Kaiba ni Lakshmi asin Saraswati, siya an nagbibilog kan Tridevi.

Si Parvati an agom kan dios na Hindu na si Shiva. Siya an reenkarnasyon ni Sati, an inot na agom ni Shiva na nagmuno sa panahon nin yajna (fire-sacrifice). Si Parvati an aki kan hade sa bukid na si Himavan asin reyna Mena. Si Parvati an ina kan mga Hindung Dios na si Ganesha asin Kartikeya. Nasambitan man siya sa Puranas na tugang kan diosa kan salog na si Ganga asin kan nagpepreserbar na dios na si Vishnu. Para sa mga Shaiva, siya ibinibilang na enerhiyang gikan sa Dios sa pag - oltanan nin lalaki asin babae, arog kan enerhiya ni Shiva asin Shakti. Para sa mga Vaishnavites, siya respetado bilang si Vishnu Vilasini, o "siya na nag'eerok kay Vishnu," siring kan sabi sa Mahishasura Mardini Stotram.

Si Parvati sa pangkagabsan ilinaladawan bilang maboot, nag - aataman na inang diosa, alagad konektado man sa nagkapirang teribleng porma tanganing daogon an karatan asin mga demonyo arog ni Durga, Kali, an sampulong Mahavidyas asin Navadurgas.

Si Parvati an sarong embodimento nin Shakti. Sa Shaivismo, siya an nag - oorog na enerhiya asin kapangyarihan ni Shiva, asin siya an dahelan nin bogkos na nagtatakod sa gabos na persona asin sarong paagi kan saindang espiritwal na napagrelihir. Midbid man siyang marhay bilang Kamarupa (saro na nagtatao nin korte sa pagmawot mo) asin Kameshwari (saro na nag-uutob kan gabos mong kamawutan). Sa mga templong Hindu na idinusay sa saiya asin kay Shiva, siya simbolikong irinerepresentar bilang an argha. Mahihiling siya sa mga suanoy na literaturang Indian, asin an saiyang mga estatwa asin mga templong ikonograpiyang Hindu sa bilog na Habagatan na Asya asin Sur-subangan na Asya.

## Toltolan
Mahavidya

An **Mahavidya** (Sanskrito: महाविद्या, IAST: *Mahāvidyā*, lit. *Dakulang Kadonongan*) sarong grupo nin sampulong Hindu na diosang Tantriko. An 10 Mahavidyas parati pigpangaranan sa mga minasunod na pagkasunodsunod: Kali, Tara, Tripura Sundari, Bhuvaneshvari, Chhinnamasta, Bhairavi, Dhumavati, Bagalamukhi, Matangi asin Kamala.  Minsan siring, an pagkaorganisar sa grupong ini kaiba an laen - laen na relihiosong tradisyon na kaiba an pagsamba sa yogini, Saibismo, Vaishnavismo, asin Vajrayana Budhismo. 

An pagtalubo kan Mahavidyas nagrerepresentar sa sarong mahalagang panahon nin dakulang pagbabago sa kasaysayan nin Shaktismo mantang tanda iyan kan paglataw kan aspektong Bhakti sa Shaktism, na nakaabot sa alitoktok kaiyan kan 1700 CE. Enot na nagtuhaw sa edad na post-Puraniko, kan ika - 6 na siglo C.E., iyan bagong mobimiento na an supremo inimahinar na babae. An sarong marhay na ehemplo na teksto iyo an Devi-Bhagavata Purana, nangorogna an ultimong siyam na kapitulo (31-40) kan ikapitong skandha, na inaapod na Devi Gita, asin dai nahaloy nagin pangenot na mga teksto nin Shaktismo.

## Toltolan
Kamalatmika

Sa Hinduismo, si **Kamalā** (Sanskrito: कमला transl. 'lotus' o **Kamalātmikā**, (Sanskrit: कमलात्मिका, midbid man na **Kamalālayā** (transl. an nag-eerok sa mga lotus) na iyo an pigkokonsiderar na an Tantrikong karakterisasyon kan diyosa nin kasanggayahan na si Lakshmi. Sa Shaktismo, siya irinerepresentar bilang an Devi sa kabilogan kan saiyang magayon na aspekto. Siya an tinutubod na ikasampulo asin ultimong Mahavidya. Pigkokonsiderar man siya na huring porma kan diyosang si Adi Parashakti.

## Ikonograpiya
Sa tradisyon na Shakti, an lotus na diosa iyo linaladawan bilang:

An katotohanan na si Kamala iyo asosasyodo sa mga elepante igwa nin duwang konotasyon: Enot, an mga elepante iyo an kagdara nin mga panganoron asin uran sa Hinduismo, na nagtatao nin boot sabihon na pertilidad; Ikaduwa, bilang sarong makapangyarihan na linalang, siya nagrerepresentar nin royal na awtoridad asin dibinidad. An saiyang relasyon sa lotus nagsusuherir na siya nag-eeksister sa sarong kamugtakan nin mabini na nagtranscends sa materyal na kinaban, asin diyan naggamot.

## Toltolan
Simbahan kan San Juan Bautista (Taytay, Rizal)

An **Simbahan kan San Juan Bautista** (Ingles: *St John the Baptist Parish Church*), midbid man bilang **Simbahan kan Taytay**, sarong simbahan na Romano Katoliko na mahihiling sa Taytay, Rizal, Filipinas.
Chhinnamasta

Si **Chhinnamasta** (Sanskrito: छिन्नमस्ता, Chinnamatstā, "Siya na an payo iyo an pinugotan"), na sa parati inaapod na **Chinnamasta**, asin inaapod man na **Ch(h)innamatika** asin **Prachanda Chandika** asin **Jogani Maa** (sa solnopan na mga estado kan Indya), sarong Hindung diyosa (Devi).

Saro siya sa mga Mahavidya, sampulong diyosa gikan sa esoterikong tradisyon nin Tantra, asin sarong mahalagang aspekto ni Mahadevi, an diyosang Hindung Ina. An diosa na pinugutan an saiyang sadiri asin siya nakahuba nin pulos, na sa parate nakatindog o nakatukaw sa sarong mag - agom na nagkikitoan, kapot an saiyang sadiring pugot na payo sa sarong kamot asin an sarong kamot may kapot na scimitar. Tolong tupga nin dugo an biglang nagluwas sa saiyang nagdudugong liog asin burat sa saiyang pugot na payo asin duwang katabang.

Si Chhinnamasta sarong diosa nin mga kontradiksyon. Pinagsisimbolo niya an duwang aspektong ini nin Devi: nagtatao nin buhay asin tagabawi nin buhay. Siya konsideradong simbolo nin sekswal na pagkontrol sa sadiri asin personapikasyon nin enerhiyang sekswal, depende sa interpretasyon. Nagrerepresentar siya sa kagadanan, temporalidad, asin pagkadestroso saka buhay, inmortalidad, asin pag- aling - aling. An diyosa nagpapaabot nin espiritwal na realisasyon sa sadiri asin kan pagbungkaras kan kundalini - espirituwal na enerhiya. Segun sa leyenda si Chhinnamasta tinawan nin doon an pagsakripisyo sa sadiri - kun minsan iniibanan nin elementong maternal - sekswal na pagkadominante, asin kaanggotan na nagdedestroso sa sadiri.

Pigsasamba si Chhinnamasta sa sekta nin Kalikula nin Shaktismo, an tradisyon na nakasentro sa mga diosa nin Hinduismo. Minsan ngani si Chhinnamasta igwa nin patrona bilang saro sa mga Mahavidyas, bihira an mga templo na idinusay sa saiya (na kadaklan yaon sa Nepal asin sirangan na India) asin sa saiyang pampublikong pagsamba. Minsan siring, saro siyang mahalagang diosa na Tantriko, na midbid na marhay asin sinasamba kan mga debotong esoterikong Tantriko. Si Chhinnamasta konektadong marhay sa Chinnamunda - an pinugotan na porma kan diosang Budhista na si Vajrayogini.

## Ikonograpiya

An ikonograpiya ni Chhinnamasta iyo linadawan sa *Trishakti Tantra* (bago an ika-16 na siglo), an *Tantrasara* (*Prachandachandika* na seksyon), an *Shakta Pramoda* (*Chinnamastatantra* na seksyon), asin an *Mantra-mahodadhih* (1589CE).

## Toltolan
Vanessa Angel (Ingles na aktres)

Si **Vanessa Madeline Angel** (namundag 10 Nobyembre 1966) sarong Ingles na aktres asin dating modelo. Siya nagbida sa papel na Lisa sa seryeng telebisyon na *[[Weird Science (TV series)|Weird Science]]*. Siya midbid man sa papel niyang Claudia sa pelikulang *[[Kingpin (1996 pelikula)|Kingpin]]*.

## Kaamayi nin buhay
Si Angel, na nagsabi ini an tunay niyang pangaran sa pagkamundag asin bakong pangaran sa entablado, namundag 10 Nobyembre 1966 sa London, aki ni Elizabeth asin Peter Angel, sarong stockbroker. Siya nadiskubre nin sarong ahente sa sarong kapihan sa London kan siya hubin pa. Sa edad na 16, siya pigkontrata ni Ford Models asin nahubo' sa Syudad nin Nweba York. Durante kan saiyang pagmomodelo, si Angel nagluwas sa mga patos kan *[[Vogue (magasin)|Vogue]]* asin *[[Cosmopolitan (magasin)|Cosmopolitan]]*. Siya nakontrata man bilang  *[[Diet Pepsi]]* Girl.

## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon asin sa web

## Toltolan
Palawan (kasangkapan)

An **palawan** o **palaw** sarong tradisyonal na gamit o kasangkapan sa pagbubunot kan bunga nin niyog. Ini parati metal o matagas na kahoy na patindog asin an poro may panas o tarom sa pagtusok asin pagbaligwat kan patos na bunot kan niyog. Pag nahubaan na nin bunot, an niyog inaapod nang 'tibuho' o 'tibo'o'. 

An bunga nin niyog mas nahahaloy an pagsaray asin dai tolos nararaot kun dai pa nabubunotan. An pagpalaw kun siring iyo kun may intensyon nang gamiton an tibuho' sa pagluluto o tuyong ititinda sa saod.

Nognyan na modernong panahon igwa na totoo nin mga mas komplikadong makina sa pagbunot kan niyog orog na kun lagdoan nang gayo an bubunotan. An mga makinang ini nagkukuang pwersa sa pag'itok sa elektrisidad asin mayor na piyesa igdi iyo an motor na napaitok kan duwang ehe na may mga nagsasarabatan na ngipon napa'kit kan nakapatos na bunot nin niyog.

## Toltolan
Tara

Sa Hinduismo, an diosang si **Tara** (Sanskrito: तारा, Tārā) an ikaduwa sa Dasa (ten) Mahavidya o "*Dakulang Kadonongan nin mga diyosa*," asin sarong porma nin Adishakti, an tantrikong manipestasyon ni Parvati.

An saiyang pinakabantog na sentro nin pagsamba iyo an templo asin an ronang kremasyon nin Tarapith sa West Bengal, India. An saiyang tolong pinakabantog na porma iyo an Ekajatā, Ugratara, asin Nīlasarasvatī (Neelasaraswati o Neela Saraswati o Neelsaraswati).

## Ikonograpiya

Si Kali asin Si Tara pareho nin tamanyo. Pareho sinda linadawan bilang nagtitindog sa sarong bangkay kun minsan binibisto na kaiba si Shiva. Minsan siring, mantang si Kali iyo linaladawan bilang maitom, si Tara linaladawan bilang bughaw. Kapwa sinda nakasulot nin dikit na gubing, alagad si Tara nakasulot nin palda na gibo sa kublit nin tigre, mantang si Kali nakasulot sana nin sarong girdle nin pinurutol na takyag nin tawo. Kapwa sinda nakasulot nin sarong garland na gibo sa pinurutol na payo nin tawo. Kapwa sinda igwa nin dilang nakaluwas, asin an dugo nagkukupsit gikan sa saindang mga ngoso. An saindang tamanyo magkaagidon nin marhay na posibleng masala sa pagmidbid. Ipinapahiling na si Tara nakatindog sa posisyon na *pratyalidha* (kun saen an walang bitis nakabugtak sa enotan). An saiyang Bhairava (consort) iyo su Akshobhya, sarong porma ni Shiva na iyo an yaon sa porma nin naga (serpent) nakapuripot sa palibot kan saiyang buhok. Siya nakasulot nin sarong korona na gibo sa 5 bungo konektado sa kada saro asin may kaibahan na mga pinggan na gibo sa mga tolang. Walong porma ni Tara an attested sa *Māyātantra* quoted sa tantric compendium *Tantrasāra* asin an mga ngaran iyo sinda Ekajaṭa, Ugra-Tara, Mahogra, Kameshvari-Tara, Chamunda, Nila-Sarasvati (Neelasaraswati o 'Blue Saraswati'), Vajra-Tara asin Bhadrakali.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|Sarong bulawan na estatuwa ni Tara nakua sa Agusan del Sur, Filipinas, 1917
Ladawan:Kali Tara.jpg|Kali (wala) asin Tara (tuo) igwa nin parehong ikonograpiya


## Toltolan
Kali

Si **Kali** Sanskrito: काली, IAST: Kālī), inaapod man na **Mahakali**, **Bhadrakali**, asin **Kalika** (Sanskrito: कालिका), iyo an sarong Hindung diosa na ibinibilang na diosa nin ultimadong kapangyarihan, panahon, karatan asin pagbabago sa Shaktismo. Sa tradisyon na ini, siya ibinibilang na maisog na porma nin diyosang si Mahadevi, an supremo sa gabos na kapangyarihan, o an ultimadong realidad. 

An kaenot - enoteng paglataw ni Kali kan siya nagbutwa gikan kay Shiva. Siya an tinuturing na ultimadong manipestasyon ni Shakti, asin ina kan gabos na nabubuhay na persona. An diosa sinasabi na raraoton an mararaot tanganing protehiran an mga daing sala. Sa paglihis nin panahon, si Kali sinasamba nin mga hiroan na debosyon asin kan mga sektang Tantriko manlaenlaen an apod bilang Banal na Ina, Ina kan Uniberso, Prinsipal na enerhiyang Adi Shakti. An mga sektang Shakta Hindu asin Tantriko dugang pang nagsasamba sa saiya bilang an ultimadong realidad o Brahman. Minamansay man siya bilang an paraprotehir nin Dios asin an saro na nagtatao nin moksha, o katalingkasan.                                                                     

## Toltolan
Tripura Sundari

Si **Tripura Sundari** (Sanskrito:  त्रिपुरा सुन्दरी, IAST: *Tripura Sundarī*), midbid man sa ngaran na **Rajarajeshwari**, **Shodashi**, **Kamkashi**, asin **Lalita** sarong diosang Hindu, na sinasamba bilang pangenot na aspekto k kan supremong diosa na si Mahadevi pangenot na sinamba sa Shaktismo, an diosang-oryenteng sekta nin Hinduismo.

Siya saro man na prominenteng Mahavidya. Napapamuraway siya sa dakul na tekstong Shakta, kaiba si Lalita Sahasranama, Soundarya Lahari na iyo an pinakapopular. Midbid siya bilang si Adi Parashakti sa Lalitopakhyana kan Brahmanda Purana. 

Segun sa tradisyon na Srikula sa Shaktismo, si Tripura Sundari an pinaka pangenot sa mga Mahavidya, an supremong divinidad kan Hinduismo asin man an panginot na diyosa kan Sri Vidya. An Tripura Upanishad ibinubugtak siya bilang an pinakaultimadong Shakti (enerhiya, poder) kan uniberso. Sinabi na siya an supremong agimadmad, namamayo hale sa itaas na Brahma, Vishnu, asin Shiva. Sinabi ni Kinsley, "Sa sarong pangyayari sinasabi na nagtutukaw siya sa kolkolan kan Shiva sa porma kan Kameshwara, an 'Kagurangnan kan Kamawotan'.  Sa saro pang kaso, siya ilinaladawan na nagdakula hale sa Sri Chakra, an yantra nin Tripura Sundari. Sa pagkatradusir na ini kan diosa, siya sadiring-emergente, arog kan Sri Chakra kadtong diyosa mismo."

## Toltolan
Ruhnama

An ***Ruhnama***, o ***Rukhnama***, na trinadusir sa Ingles na *Book of the Soul* o sa tataramon na Bikol iyo an *Libro kan Kalag*, sarong duwang tomong sinurat ni Saparmurat Niyazov, an Presidente kan Turkmenistan poon 1990 sagkod 2006. Katuyohan na magserbing kasangkapan sa propaganda kan estado, na idinodoon an basehan kan nasyon nin Turkmen.

An librong Ruhnama iinintrodusir sa kultura nin Turkmen sa luway - luway alagad sa kahurihurihi lakop na paagi. Si Niyazov enot na nagbugtak nin mga kopya sa mga eskwelahan asin libreriya kan nasyon alagad pag - abot nin panahon nagtao nin eksaminasyon sa mga katokdoan kaiyan na sarong elemento kan pagbalo nganing makapagmaneho. Mandatoryo na basahon an Ruhnama sa mga eskwelahan, unibersidad asin organisasyon sa gobyerno. An bagong mga empleyado nin gobyerno binalo sa libro sa mga interbio sa trabaho.

Pagkagadan ni Niyazov kan Disyembre 2006, nagdanay na halangkaw an popularidad kaini. Minsan siring, kan suminunod na mga taon, an pagkanood diyan nagluya na bilang presidente si Gurbanguly Berdimuhamedow hinale iyan sa kurikulum sa pampublikong eskwelahan asin hinale an kaugalean na pag - eksamin sa mga aplikante sa unibersidad huli sa saindang kaaraman sa libro.

## Toltolan
Bhuvaneshvari

Si **Bhuvaneshvari** (Sanskrito: भुवनेश्वरी, IAST: Bhuvaneśvarī) sarong Hindung diosa. Siya an ikaapat sa sampulong diosa nin Mahavidya sa Shaktismo, asin saro sa pinakahalangkaw na aspekto kan Mahadevi. Pigbibisto siya bilang si *Adi Parashakti* sa *Devi Bhagavatam*.

## Etimolohiya
An katagang Bhuvaneśwari iyo an kompwestong kataga sa tataramon na Sanskrito na binibilog nin mga katagang *Bhuvana Iśwari*, na an boot sabihon iyo an "Diosa kan kinaban" o "Reyna kan uniberso", kun saen an mga kinaban iyo an *tri-bhuvana* o tulong rehiyon kan *bhūḥ* (Kinaban), *bhuvaḥ* (atmospera) asin *svaḥ* (Kalangitan).
Simbahan nin Nabua

An **Simbahan nin Nabua** o **Holy Cross Parish Church** saro sa mga gurangan na simbahan sa distrito nin Rinconada sa Camarines Sur. An simbahan kan parokya mahihiling sa Barangay San Esteban, Nabua Camarines Sur.
Molly Antopol

Si **Molly Antopol** sarong parasurat sa kategoryang piksyon asin bakong-piksyon. Sagkod taon 2014, siya an paralektura bilang Jones Lecturer sa Stanford University.

Siya nakasal ki autor na si Chanan Tigay asin nag'eestar sinda sa San Francisco.

## Buhay asin karera
Si Antopol namundag sa Culver City, California.

An pambungsod niyang kadamotan nin mga usipon *The UnAmericans* napublikar kan Pebrero 2014 kan W. W. Norton & Company. Kan 2014, an *The UnAmericans* nanominar para sa National Book Award.

Si Antopol ginana an 2015 New York Public Library Young Lions Fiction Award para sa *The UnAmericans*. Saiya man nakamit an gawad inapod na "5 Under 35" hale sa National Book Foundation., an French-American Prize, an California Book Award Silver Medal, asin an Ribalow Prize. An librong ini pinalista para sa PEN/Robert Bingham Prize for Debut Fiction, sa National Jewish Book Award, asin sa Barnes and Noble Discover Great New Writers Award, sa California Book Award, sa Sami Rohr Prize for Jewish Literature, asin sa Edward Lewis Wallant Award.

Sa *[[New York Times]]*, an kritikong si Dwight Garner paborableng pigkumpara an trabaho ni Antopol duman sa ki Grace Paley asin Allegra Goodman, na sinambit niya pang an mga sinurat ni Antopol "Fresh and offbeat… memorable and promising.” Sa pagrebyu kan *The UnAmericans* para sa NPR, si autor na Meg Wolitzer nagkomento na an mga usipon nagpapapungaw sa saro bako sana para sa mga nakaagi kundi sa ibang panahon sa halipot na piksyon na istorya, sa panahon na buruhay pa sinda Bernard Malamud, Isaac Bashevis Singer, asin Grace Paley sa kinaban.”                                                                                                                         

Siya dating Wallace Stegner Fellow asin presenteng Jones Lecturer sa Stanford University.

Siya kagresibe kan Radcliffe Institute fellowship sa Harvard University (2017), kan Berlin Prize sa American Academy sa Berlin (2017), asin sarong fellowship sa American Library sa Paris (2019).

## Mga Gawad asin onra
*2019 Visiting fellow at the American Library in Paris
*2017 Berlin Prize at the American Academy in Berlin
*2016 Radcliffe Institute Fellowship at Harvard University
*2015 Ribalow Prize for *The UnAmericans*
* 2015 New York Public Library Young Lions Fiction Award for *The Un-Americans*
* 2014 National Book Award nominee for *The Un-Americans*
* 2014 National Book Foundation 5 Under 35 Award for *The Un-Americans*
* 2014 California Book Awards Silver Medal First Fiction winner for *The Un-Americans*
* 2014 National Jewish Book Award Finalist for *The Un-Americans* 
* 2014 Barnes and Noble Discover Award (2nd Place) for *The Un-Americans*
* 2014 PEN/Robert W. Bingham Award for Debut Fiction Finalist for *The Un-Americans* 
* 2014 Sami Rohr Prize for Jewish Literature Finalist for *The Un-Americans*
* 2014 Edward Lewis Wallant Award for Jewish Fiction Finalist for *The Un-Americans*

## Toltolan


## Mga panluwas na takod
*Official Website
*''New York Times'' review of *The UnAmericans*
Supog

An **supog** iyo an sarong bakong makaogmang emosyon sa sadiri na parate konektado sa negatibong ebalwasyon sa sadiri; motibasyon na pumondo; asin pakamate nin kolog, pagkalantad, kawaran nin tiwala, kadaihan nin kakayahan, asin kadaihan nin halaga.

## Toltolan
Dhumavati

Si **Dhumavati** (Sanskrito:  धूमावती, *Dhūmāvatī*, sa literal "an saro na maaso") saro sa Mahavidya, sarong grupo nin sampulong tantrikong diosang Hindu. Si Dhumavati nagrerepresentar sa makatatakot na aspekto kan Mahadevi, an supremong diosa sa mga tradisyon na Hindu na arog kan Shaktismo. Parati siyang ilinaladawan na gurang na, makanos na balo, asin kaayon sa mga bagay na pigkokonsiderar na dai risa asin bakong magayon sa Hinduismo, arog kan uwak asin panahon nin mga *Chaturmas*.  An diosa parateng ilinaladawan na may darang nigo sa karwahe na mayong kabayong o nakasakay sa uwak, na sa parate nasa daga nin kremasyon.

## Ikonograpiya asin tekstwal na mga paglaladawan

An *Dhumavati Tantra* naglaladawan saiya bilang sarong gurang asin makanos na balo. Siya iyo maniwang, halangkaw, bakong mabaskog, asin malungsi an kublit. Siya linaladawan bilang daing pahingalo asin tuso. Kapag dai naadornohan nin mga alahas, siya nakasulot nin daan asin maating gubing, asin gurubot na buhok. An saiyang mga mata daing takot, an saiyang dungo iyo halaba asin tiriko, asin an iba niyang haralabang garo tingong mga ngipon nakawaraltak na, nagwawalat sa saiyang mga ngisi nin mga ngaros sana. An saiyang mga talinga makanos asin maharaphap; an saiyang daghan naglaylay. Sa saro niyang kamot na nagtatarakig, siya may kapot na nigo, mantang an ibong na kamot naggigibo nin boon-conferring gesture (*varada-[[mudra]]*) o gesture na nagtatao nin kaaraman (*cinmudra*). Siya nakalunad sa karwahe na mayong kabayo dara an emblem nin sarong uwak asin sarong wagayway. Siya astute asin malinalang, kun tutuuson. Pirmi siyang gutom asin paha, Si Dhumavati poon-poonan sa iriwal asin nagwawaras nin takot.

## Toltolan
Lapnisan

An **lapnisan**, (sa Ingles  inaapod na **agarwood**, **aloeswood**, **eaglewood** o **gharuwood** (sc., Aquilaria malaccensis Lam. (Thymelaeaceae)) sarong tinanom na nagpoprodyusir nin mahamyong nagsasalong na baro-baraak na kahoy, ini inuusar sa pahamot o olor, sa  insenso asin man sa paggibong pigurin. Ini naporma asin nabutwa sa kahawakan basta linalaog asin iniestaran ("naimpeksyon") kan sarong klaseng "alamag" (*[[Phialophora parasitica]]*). Kun dai pa nauulakitan, an kahoy daing parong, malamuti an kolor; Alagad, pag an impeksyon nagpoprogreso na, an kahoy nahihilngan nin mala'tom asin aromatikong salong, inaapod na **aloes** resulta kan pag'impeksyon. An pagsige pag'impeksyon nabunga nin mahibog, maitom, dusok sa salong na mga karabaak na kahoy-kahoy. An dusok sa salong na ini pigpapahalagahan na gayo sa kultura nin Subangan asin Habagatan Asya gibo kan pambihirang hamyo kaini gamit sa mga insenso asin olor.

Saro sa rason na ini maipo nang marhay asin kamahalan kaini gibo kan pagpawara na kan rekursong layas na ini. Poon 1995, an *[[Aquilaria malaccensis]]*, an nangengenot na kuanan, nakalista sa Appendix II (madali nang mamiligrong species) kan Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. Kan 2004, gabos na *Aquilaria* na species piglista na sa Appendix II. Alagad, an ibang mga nasyon may pagduda pa sa pagkatama' kan paglista kaini nin siring.

An aromatikong kalidad kan lapnisan impluwensyado kan klase nin species, geograpikong lugar namumugtakan, an sanga kaini, an troso, asin gamot na hinalean, lawig  nin panahon poon naimpkesyon, asin mga metodo nin pagsaray saka pagproseso. .
## Mga quilaria species na nagpoprodyusir nin agarwood
An mga ninasunod na species *Aquilaria* naprodyusir agarwood:

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Agarwood.jpg|Dai naimpeksyon na 'aquilaria wood' kaya kulang sa maitom na salong
File:Aquilaria crassna.jpg|Binakbak an ubak ngani maimpeksyon an laog kan kahoy kan "alamag" na (Phialophora parasitica)


## Toltolan
Bhairavi

Si **Bhairavi** (Sanskrito: भैरवी) iyo an sarong diosang Hindu, na ilinadawan bilang saro sa mga Mahavidya, an sampulong avatar kan inang diosa. Siya an konsorte ni Bhairava.

## Ikonograpiya

An saiyang dhyana shloka sa Devi Mahatmya linaladawan an saiyang porma. Siya nakatukaw sa sarong lotus asin igwa siya nin apat na takyag, an saro igwa nin kapot na libro, an saro igwa nin kapot na rosaryo, an saro igwa nin abhaya mudra asin an saro pang kamot igwa nin varada mundra. Siya nakasulot nin pulang gubing asin nakasulot nin garland nin mga payong pinugot nakapuripot sa saiyang liog. Igwa siya nin tulong mata asin an saiyang payo inadornohan nin crescent na bulan. Sa ibang porma siya may bitbit na espada asin tasa na may laog na dugo asin an ibang duwang kamot nagpapahiling nin abhaya asin varada mudras. Siya man ilinaladawan bilang nakatukaw kay Shiva, kun saen urog na predominante sa tantrikong pagsamba. Siya man linaladawan bilang sarong reyna, urog na kaagid ni Rajarajeswari.
Si Tripurabhairavī sinasabing nakaestar sa muladhara chakra. An saiyang mantra kompwesto nin tulong letra asin sinda makaporma nin bugsok na trianggulo sa tahaw kan muladhara chakra. Siya an kaglalang sa muladhara chakra sa porma kan kamarupa, kun saen nagkokompwesto nin tulong tuldok nagpoporma nin bugsok na triaangulo, gikan sa kun saen an gabos na triads namundag, kun saen ultimadong nagigiya pasiring sa paglalang kaining uniberso. An pinakanglaog na triaangulo kan muladhara chakra iyo midbid bilang kamarupa. An tulong punto kan trianggulo igwa nin tulong bijaksaras (banal na mga letera) asin an tulong bijaksaras nakakonektar sa kada saro sa paagi kan mga gilid kan trianggulo asin an kada saro sa mga gilid na ini nagrerepresentar sa iccha sakthi, jnana sakthi asin kriya sakti o an Gikan sa Dios na kabotan, Gikan sa Dios na kaaraman asin Gikan sa Dios na aksyon. Si Tripura Sundari asin si Tripura Bhairavi magkaagid alagad magkaiba. Si Tripura Bhairavi iyo posited bilang an latent na enerhiya alagad si Tripura Sundarī na iyo an nagkakawsa kaining latent na enerhiya nganing maotob asin hiroon ining enerhiya paitaas pasiring sa urog kahalangkaw na chakras till Sahasrara Chakra.

## Toltolan
Bagalamukhi

Si **Baglamukhi** o **Bagalā** (Sanskrito:  बगलामुखी, an babaeng porma ni Martian na personipikasyon kan Mahavidya (dakulang kadonongan/siyensya), sarong grupo nin sampulong Tantrikong diosa sa Hinduismo.

Si Devi Bagalamukhi rinurunot an mga salang paghona asin delusyon kan deboto (o an mga kaiwal kan deboto) kaiba an saiyang cudgel.  An tataramon na "Bagala" hale sa tataramon na "Valga" (na boot sabihon - bridle o magreynar) na, nagin "Vagla" dangan "Bagla." An Devi igwang 108ng iba-ibang pangaran (an iba inaapod man siya sa 1108na pangaran). Si Bagalamukhi midbid nin kadaklan bilang Pitambari sa Amihanan na India, an diosa na konektado sa kolor na giyaw o kolor bulawan. Siya nagtutukaw sa tronong bulawan na may mga harigi na may laen - laen na mutya asin may tolong mata, na simbolo na ikatatao niya an ultimadong kaaraman sa deboto. 

Si Bagalamukhi iyo an saro sa sampulong porma kan Devi, nagsisimbolo sa sarong potent na babaeng pwersang primeval.

An mayor na mga templo na idinusay ki Bagalamukhi o Bagala Devi yaon sa Templo nin Bagalamukhi, Nalkheda Madhya Pradesh, Bugiladhar, Ghuttu Uttarakhand, Templo nin Kamakhya, Guwahati, Assam , Baglamukhi templo nin Lalitpur, Nepal asin nin banghandi, Kangra, Himachal Pradesh.

## Toltolan
Basilica Minore de Santuario de San Pedro Bautista

An **Basilica Minore de San Pedro Bautista** (*Minor Basilica of Saint Pedro Bautista*), na bisto man sa **Simbahan nin** **San Francisco del Monte** sarong simbahan kan parokya sa distrito nin San Francisco del Monte kan Syudad nin Quezon, sa Pilipinas.  Sarong tamboan an artikulong ini. Saro ini sa pinakagurang na simbahan sa nasyon na nakapundar kan 1590.  An simbahan idinudusay sa kagtogdas kaini na si Padre Pedro Bautista (Pedro Bautista), sarong Espanyol na misyonero na taga Ávila, Espanya, saro sa 26 na Kristiyanong nagin martir sa Hapon kan 1597.

An altar yaon sa Diocese nin Cubao na sakop kan Vicariate ni Santo Pedro Bautista. nin Cubao Yaon man ini sa irarom kan administrasyon kan mga Franciscano o Orden kan Friars Minor (OFM), gikan sa Probinsya nin Franciscano ni Santo Pedro Bautista.

## Uusipon
Kan si Pedro Bautista maelehir na pistos, sarong opisyal kan mga Franciscano, naheling nia an pangangaipo nin sarong tagong lugar kun saen an mga misyonero puedeng mag - apod liwat nin pisikal, mental asin espirituwal. Nakakua siya nin mabolod na lugar na pighurot niyang konsidusir sa paghorophorop, asin kan Pebrero 17, 1590, dangan si Gobernador-Heneral Santiago de Vera an nagtaong daga sa Orden Franciscano.

An banwaan nin San Francisco del Monte kaidto halangkaw na lugar na may 250 ektarya (620 ektarya) na may mahibog na kadlagan, na napapalibotan nin sarong kwartel asin walong burabod nin tubig. Si Tatay Pedro Bautista nagtogdok nin sadit na kumbento asin sarong kapilya na gibo sa palmang kawayan asin nipa.  Idinusay nia an kapilya sa Samong Lady of Montecelli asin an lugar binukasan bilang harong nin pagsibog para sa mga misyonero, bilang sarong harong na dai nababanga, asin bilang lugar para sa paghirahay kan mga opisyal nin gobyerno.

## Toltolan