Miran (Xinjiang)

An **Miran** () o **Mirān** sarong dating siyudad na nag-eksister sagkod kan ika-1ng milenyo, sa habagatan na gilid kan Disyerto nin Taklamakan sa Xinjiang, Tsina. Namomogtak sa sarong oasis, kun sain an disyerto nin Lop Nur minasabat sa kabukidan nin Altun Shan, an Miran kaidto sarong mayor na punto sa Dalan nin Seda.

Sa irarom kan pangaran na **Yuni**, an Miran sa laog nin sarong panahon iyo an kabisera kan suanoy na kahadean kan Kröraina, na midbid man bilang Loulan, an Yuni/Miran kaya parte kan mas mahiwas na mga kulturang Tocharian. Sa kapinunan kan ika-1ng milenyo, ini man sarong mauswag na sentro nin Budismo na may kadakol na mga monasteryo asin stupa. An Imperyo nin Tibet nakakua nin kontrol kan lugar durante kan ika-8 asin ika-9 na siglo, kan itinogdok an kuta kan Miran.

Huli sa desyertipikasyon, an Miran kan huri binayaan, asin poon kaidto nagdanay na haros daing tawo, suhay sa ibang mga estaran asin dipisil na maabot, huli sa kakulangan nin sementadong tinampo.

## Mga Ngaran
Si Lionel Giles nagrekord kan minasunod na mga pangaran para sa Miran (kaiba an saiyang mga Wade-Giles na porma kan mga pangaran na Intsik na pigkombertir sa pinyin):
:"*Yuni*, lumang kabisera kan Loulan [Dating Han].
:"Daan na Banwaan sa Sirangan" ; "Sadit na Shanshan" [Huring Han]
:Qitun Cheng ; Tun Cheng [Tang]
:Mirān [modernong pangaran].

Durante kan panahon nin pagsakop kan Tibetan (kabangaan kan ika-8 sagkod kabangaan kan ika-9 na siglo), an lugar midbid bilang Nop Chungu (o *nob chu ngu*).

## Uusipon

Kan mga suanoy na panahon, an Miran sarong sibot na sentro nin komersyo sa habagatan na parte kan Dalan nin Seda, pagkatapos na an ruta nababanga sa duwa (an amihanan na ruta asin an habagatan na ruta), mantang an mga karaban nin mga negosyante naghihingoang makadulag sa pagbiyahe sa maringis na kaawagan kan disyerto (na inaapod kan mga Intsik na "An Dagat nin Kagadanan") asin an Tarim Basin. An mga ruta nag-agi sa palibot kan amihanan o habagatan na gilid kaini.

Durante kan ika-1 milenyo C.E., sarong salog an nagbobolos pasiring sa lugar hale sa kaharaning kabukidan, asin an Miran igwa nin komplikadong sistema nin patubig. Huli sa pagmara kan salog, an rehiyon nakaeksperyensya nin desyertipikasyon asin an Miran luway-luway na binayaan.

An mga arkeolohikong pagkotkot (na ginibo poon pa kan amay na ika-20 siglo) nagbuyagyag nin sarong mahiwas na komplikadong monasteryo nin Budismo, na nag-eksister sa pag'oltan kan ika-2 sagkod ika-5 siglo. An mga debotong Budista naglilibot kutana sa natatahoban na pabilog na mga stupa, na an sentral na harigi igwa nin mga relikya kan Buddha.

An Miran saro sa mga saradit na syudad sa Kröraina (bisto man sa apod na Loulan), na dinara sa irarom kan kontrol kan mga Intsik dinastiyang Han kan ika-3 siglo. Pakatapos kan ika-4 na siglo, an mga rekord kan Sina nagsusuherir na ini nagpoon na magluya bilang sarong sentro nin komersyo.

Kan kabangaan kan ika-8 siglo, an Miran nagin sarong kuta na banwaan huli sa lokasyon kaini sa nguso kan sarong agihan sa saro sa mga ruta pasiring sa Tibet. Digdi nagbalyo an mga pwersa kan Tibet kan an hukbo kan Tsina nag-atras tanganing atubangon an mga rebelde sa katahawan na Tsina. An mga Tibetano nagdanay duman, gamit an lumang sistema nin patubig, sagkod na an Imperyo nin Tibet nawara an mga teritoryo kaini sa Asya Sentral kan mga kabangaan kan ikasiyam na siglo.

## Arkeolohiya

An mga kagabaan sa Miran igwa nin sarong dakulang rektanggulong kuta, sarong monasteryo ('an Vihara' sa mga istorya ni Stein), nagkapirang stupa asin kadakol na mga konstruksyon na gibo sa ladrilyo na pinamara sa saldang, namumugtak medyo harani sa suanoy na agihan nin mga caravan pasiring sa Dunhuang, na nagdadalagan hale sa sulnopan pasiring sa sirangan. An kadakol na mga artipakto na nakua sa Miran nagpapahiling kan mahiwas asin sopistikadong koneksyon sa komersyo na igwa an mga suanoy na banwaan na ini sa mga lugar na harayo sa Dagat Mediteraneo. An ebidensyang arkeolohiko gikan sa Miran nagpapahiling kan impluwensya kan Budismo sa mga gibo sa arte kan amay pa kan inot na siglo BC. An mga amay na Budista na mga eskultura asin mga mural na nakotkot sa lugar nagpapahiling nin estilo nin Serindyo na kaagid kan mga tradisyon kan Sulnopan sa Katahawan na Asya asin an arteng Gandhara kan amihanan-sulnopan sa Subkontinente kan India; an ibang artistikong aspeto kan mga pintura na nakua duman nagsusuherir na an Miran igwa nin direktang koneksyon sa Roma asin sa mga probinsya kaini.

An estilong ini na Romanesque pighuhuna na gibo kan sarong pintor na Budista na midbid bilang "Titus" (), na nagpirma kan saiyang pintura sa Miran na may pangaran sa mga karakter na Kharoshti kan Indya, asin na tibaad sarong artistang Romano na nagbiyahe pasiring sa sirangan sa Dalan nin Seda sa paghanap nin trabaho. Nagkapirang mga artipakto an nakua sa lugar kan Miran, kabali an mga busog asin pana.

## Mga ekspedisyon asin mga bisita sa lugar
*1876: An pinakaenot na tawong nagsambit kan suanoy na lugar iyo si Nikolay Przhevalsky. Pagkatapos kan saiyang ikaduwang ekspedisyon sa rehiyon, nagsurat siya manungod sa sarong dakulaon na gaba na siyudad harani sa danaw Lopnor, na, sa paghusgar sa heograpikong posisyon kaini sa saiyang mapa, dapat na iyo an Miran.
*1905: si Ellsworth Huntington, sarong Amerikanong geologo, an pinakainot na nagsiyasat sa Miran, namidbid an kuta, an monasteryo, asin duwang stupa sa laog nin halipot na pagbisita, asin namidbid an karakter na Budista kan lugar.
*1906-1907: Si Aurel Stein nagbisita asin nagkotkot kan kuta kan Miran asin mga nakapalibot na lugar sa laog kan saiyang ikaduwang ekspedisyon sa Sentral na Asya, na naggibo nin lubos na pagkotkot kan kuta, na nagdiskubre nin 44 na mga kwarto (mga numero kan lugar M.I.i - M.I.xliv). Nagkotkot siya nin ibang mga lugar sa lugar, orog na sa amihanan asin sulnopan kan kuta (mga numero kan lugar M.II - M.X), kaiba an nagkapirang templo na igwa nin mga preserbadong marhay na mga imahe kan Budismo fresco asin stucco.
*1902 asin 1910: Si Konde Ōtani Kōzui nagpadara nin mga misyon hale sa Kyoto pasiring sa nagkapirang lugar sa Taklamakan, kaiba an Miran, tanganing ibalik an mga tekstong Budista, mga pintura sa lanob asin mga eskultura.
*1914: si Aurel Stein nagbalik sa Miran sa saiyang ikatolong ekspedisyon, na nagkotkot nin ibang mga lugar sa lugar (mga numero kan lugar M.XI - M.XV), na mga kagabaan nin mga stupa asin mga torre. An mga bagay na nakua sa mga ini kabali an mas dakol na imahen na stucco asin mga bagay na inukit na gibo sa kahoy. 
*1957-8: Si Propesor Huang Wenbi nanginot sa sarong grupo gikan sa Institute of Archaeology, CASS, na nag-erok nin anom na aldaw sa Miran, asin sarong report an ipinublikar kan 1983 na naglaladawan kan kuta asin duwang lugar nin stupa/templo, asin nagkapirang mga nakua.
*1959: Sarong grupo gikan sa Xinjiang Museum an nag-ubos nin sampulong aldaw sa Miran na nagsisiyasat kan kuta, lugar kan templo asin mga lugar na istaran. Sarong report kan saindang konsiderableng mga nakua an ipinublikar kan 1960.
*1965: Si Rao Reifu, sarong inhenyero, nag-imbestigar kan mga tada kan sarong substansyal na sistema nin patubig sa lugar kan Miran asin ipinublikar an saiyang mga nakua kan 1982.
*1973: Saro pang grupo gikan sa Xinjiang Museum an nagbisita sa lugar asin nag-imbestigar kan kuta, mga templo asin sistema nin patubig. An mga pagkotkot asin mga artefak na nakua sa mga lugar na ini pinag-olayan sa sarong report nin ekspedisyon ni Mu Shunying kan 1983.
*1978-80: An pinakamahiwas na pagsiyasat kan lugar sagkod ngonyan ginibo ni Huang Xiaojing asin Zhang Ping kan Xinjiang Museum. An saindang report kan 1985 nagtutukar kan kuta, 8 stupa, 3 lugar nin templo, 2 parola, istaran, lulubngan, sarong lugar nin horno asin sarong lugar nin pagtunaw.
*1988: An arkeolohikong grupo kan XJASS nagbisita sa lugar asin nagpublikar nin sarong report, na igwa nin kadikit na bagong impormasyon.
*1989: Si Propesor Wang Binghua nagbisita sa nagkapira sa mga lugar kan templo.
*1989: Si Christa Paula nagbisita sa Miran, asin nagpublikar nin sarong deskripsyon na may mga retrato.
*1996: Si Peter Yung nagbisita ki Miran na irinerekord an saiyang mga eksperyensya sa mga taga asin retrato.

## Masasakayan
*Istasyon nin agihan-riles sa Milan (Xinjiang)

## Hilingon man
*Shanshan
*Lop Nur
*Komplikado nin lulubngan kan Xiaohe
*Niya
*Loulan Kingdom
*Charklik

## Mga pamitis na tala

## Mga toltolan
*
*
* Originally published as 
*
*
*
*
*
*
*
*

## Mga panluwas na takod
*Along the ancient silk routes: Central Asian art from the West Berlin State Museums, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material from Miran 
*Some Aspects Of Jataka Paintings in Indian and Chinese (Central Asian) Art
*Mīrān Fort - Placename Information on the Digital Silk Road website