open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Freetown Christiania

An **Freetown Christiania** (), midbid man bilang **Christiania** o simpleng **, iyo an intentional community asin komyun sa Christianshavn neighbourhood kan kabisera kan Denmark na Copenhagen. Nagpoon iyan kaidtong 1971 bilang sarong squatted na base militar. An saiyang Pusher Street bantog huli sa saiyang bukas na kalakalan nin cannabis, na illegal na Denmark.

## Toltolan
Kalamnan

An **laman**, **kalamnan**, **masel**, o **muskulo** (sa Ingles: *muscle*; sa Latin: *musculus*, na may kahulugan na "bubwit" o "sadit na kino") iyo an mga nagpapahiro na mga tisyu kan hawak asin ginuno gikan sa patong na mesodermal kan mga selulang mikrobyong embriyoniko.

## Toltolan
Ayala Malls Legazpi

An **Ayala Malls Legazpi** iyo an shopping mall na pina-urog asin pigpapamahalaan kan Ayala Malls sa partnership kan Bicol-based retail group na LCC Group of Companies. Namomogtak iyan sa Quezon Avenue sa Barangay Capantawan, Legazpi City, Albay. Iyo iyan an enot na Ayala Mall sa Bicol Region. Nagbukas an Ayala Malls Legazpi kaidtong Abril 19, 2016 asin igwa nin has a gross leasable area na 

## Toltolan
Yashano Mall

An **Yashano Mall Legazpi** iyo an 4 na eskalon na shopping mall sa Legazpi, Albay. Pighaharong kaiyan an kiswera 30 stalls, na may , asin ini an enot na commercial mall sa syudad na nagkaigwa nin LED wall ginamit para sa commercial advertising.
An pwestong partikular kaini yaon sa Terminal Road 1 Corner, F. Imperial Street, 4500 Legazpi, Filipinas.
 
Igwa man sanga an Yashano Mall na namumugtak sa Siyudad nin Naga, sa may Roxas Avenue (inaapod man ining Diversion road) haros kahampang kan Bangko Sentral ng Pilipinas, sanga kaini igdi sa Syudad nin Naga.

## Toltolan
Pagsuka

An **pagsuka** iyo an inbolutaryo, mapwersang expulsion kan laog kan tulak nin sarong tawo sa paagi kan nguso asin kun minsan sa dungo.

An pagsuka pwedeng iyo an resulta kan mga kahelangan siring kan food poisoning, gastroenteritis, pagbados, motion sickness, o hangover; o pwedeng magin after effect kan mga kamataen siring kan tumor sa hutok, elevated intracranial pressure, o overexposure sa ionizing radiation.

## Toltolan
Dungo nin tawo

An **dungo nin tawo** iyo an pinaka-uldoton na parte kan lalawgon.  Daradara kaiyan an susunghan asin iyo an enot na organo kan sistemang respiratoryo. Iyo man iyan an pangenot na organo kan sistemang olpaktoryo. An korte kan dungo pigdeterminar kan nasal bones asin kan nasal cartilages, kabali an nasal septum na nagsusuhay sa susunghan asin nagbabanga sa nasal cavity sa duwa. Sa promedyo, an dungo kan sarong lalaki mas dakula kisa sa babayi.

## Estruktura
Dakol na tulang asin litid an minakompwesto sa bony-cartilaginous framework kan dungo, asin kan panlaog na estruktura.

## Toltolan

## External links

* 
*
Imperyong Romano

An **Imperyong Romano** iyo an post-Republican na estado kan suanoy na Roma asin iyo an pangkagabsan na nasasabotan tanganing mangahulogan na an peryodo asin teritoryo na pigpamayuhan kan Romans suminunod sa asumpsyon ni Octavian kan solong pagpamayo sa irarom kan Prinsipato kaidtong 31 BC. Kabali diyan an teritoryo sa Europa, Amihanan na Aprika, asin Solnopan na Asya, asin pigpamayuhan kan mga emperador. An pagbagsak kan Imperyong Solnopan na Romano kaidtong 476 conventionally minarkahan an katapusan kan classical antiquity asin an kapinonan kan Middle Ages.

## Toltolan
Karl Gützlaff

Si **Karl Friedrich August Gützlaff** (Hulyo 8, 1803 &#x2013; Agosto 9, 1851), anglisado bilang **Charles Gutzlaff**, iyo an German Lutheran misyonero pasiring sa Far East, notable bilang saro sa enot na Protestanteng misyonero sa Bangkok, Thailand (1828) asin sa Korea (1832). Siya man an enot na misyonerong Lutheran pasiring sa Tsina. Saro siyang mahistrado sa Ningpo asin Chusan asin an ikaduwang Chinese Secretary kan administrasyon na Briton sa Hong Kong.

Nagsurat siya nin mga libro asin nagsirbi bilang interpreter para sa British diplomatic missions durante kan First Opium War. Si Gützlaff iyo an saro sa mga enot na misyonerong Protestante sa Tsina na nagsulot nin gubing na pang-Intsik.

Elihido siya bilang myembro sa American Philosophical Society kaidtong 1839.

## Toltolan
Imperyo

An **imperyo** nagpapanongod sa "sarong iribahan kan mga nasyon o mga tawo na pigpapamahalaan kan sarong emperador o iba pang poderosong lider o gobyerno, na parating iyo an sarong teritoryo na mas mahiwas an saklaw sa sarong kahadean, siring kan dating Imperyong Britaniko, Imperyong Pranses, Imperyong Ruso, Imperyong Bisantino o Imperyong Romano."

## Toltolan
Karl Power

**Karl Power** iyo an sarong prankster gikan sa Droylsden, Greater Manchester, England, midbid huli sa paglataw na bakong imbitado sa mga sporting events bilang sarong impostor. Naglataw siya sa Manchester United team photo bago an away UEFA Champions League knockout stage match kontra sa Bayern Munich in 2001.

## Toltolan
Papa Gregorio I

Si **Papa Gregorio I**  (;  – March 12, 604) iyo an nagsirbing Papa asin tagapamamahala kan Simbahan Katoliko poon Setyembre 3, 590 sagkod sa saiyang kagadanan. Midbid man siya bilang **San Gregorio I** o **San Gregorio Magno**. Sa Subangan na Ortodoksiya, pig-aapod siyang **Gregorio an Diyalohista** huli sa saiyang *Mga Diyalogo*, mga suraton na nasa estilo nin diyalogo. Huli digdi, nakatala man siya bilang ***Gregory Dialogus*** sa mga palis kan mga tekstong ortodokso pasiring sa Ingles. Siya an enot sa mga papa na nagpoon sa monastikong hinalean. Saro siyang Duktor kan Simbahan asin saro sa anom na Latinong mga Ama. Pagkaagi kan saiyang pagpasiring sa ibong na buhay, tulos siyang ginawadan nin kanonisasyon.  Siya an santong patron kan mga paratukdo. Pigseselibrar an saiyang kapistahan tuyong Setyembre 3.

## Toltolan
Hann Forest and Zoological Park

An  **Hann Forest and Zoological Park** (French: Parc forestier et zoologique de Hann) sarong reserbadong sityo namomogtak sa Dakar, an kabesera nin Senegal, miswmo sa may komyun nin Hann Bel-Air.

## Historya
Kan 1903, Martial Henri Merlin, sarong Pranses na aministrador kolonyal naisipan na magtugdas nin sarong hardin asin atamanan nin mga tinanom sa gabos na mga kolonya kan French West Africa, asin ta kan taon na 1904, an kinaag na hardin nagsusukol nin 73 ektarya; kan 1908, sarong inapod na Central Agronomic Station namukna man. Kan 1912, mga eksperimento ginibo sa pagdara igdi nin iba-ibang species nin pananom sa parke arog kan 8500 tinanom na niyog haleng Benin, 1500 filaos asin 3500 eucalyptus na kahoy. Ultanan nin 1914 asin 1918, fruit orchard minukna man kun saen mga prutas arog kan batag, pinya pigtaranom. Kan 1933, an tinanom na Melaleuca leucadendron pigintrodyusir sa parke ngani matahoban an mga katangyanan kan parke. Kan 1935, an zoo binukas sa publiko asin ta sarong aquarium an binuksan pa. Kan 1940, an zoo nagsirbing pailihan sa mga residente kan siyudad kan nagputok an Batalya nin Dakar. Kan 1947, sarong arboretum sa zoological park ikinaag, sa katuyohan masaray an mga katutubong tinanom yaon sa French West Africa.
 
An enot na direktor kan zoo iyo si Amadou Mactar Dieng, iba pa man na mga direktor mga kumander arog ki Lamine Guèye asin mga koronel na sinda Omar Diagne, Kondé Sylla, Oumar Diaw, Madeleine Cissé asin Mactar Fall. Kan 2002, nababareta na an zoo igwang saray na 134 na mga hayop arog kan hyena asin gazelle. Kan 2013, an bilang kan mga hayop sa zoo nag'abot 187.

## Species
An zoo igwang mga buaya, mga leon, gansong Gambian, python reptiles, dingoe, guinea fowls, dromedaries, mga baoo, asin mga  pelican, asin iba-iba pang mga species nin mga primate arog kan chimpanzees asin cynocephalic primates. An zoo igwa man mga lalong, mga parrot asin mga salampati. An zoo igwa man nin botanikal na hardin nin manlaenlaen na nagbuburakon na mga species.

## Ethnobotanical Garden
An etnobotanikal na hardin (Pranses: Jardin ethnobotanique) pig'inaguraran kan 1934, ini napipisan sa 13 seksyon okupado an 2.5 na ektarya. Igwa ini nin nin sobra sa 250 na klase nin mga tinanom arog kan nagbuburunga, mga gulayon asin mga tinanom na herbal.

## Toltolan

:
Santa Lucia, Bologna

An **Santa Lucia** sarong dating antigong  simbahan yaon sa sentral Bologna, namomogtak sa Via Castiglione 36. An surungan kan edipisyo dai natapos asin ini gibo sa radrilyo, na ibang parte kaini ngani nagraraot na. An interior na kahitsurahan Barokong arkitektura an mahihiling. An interior ginagamit nang lugar sa paglektura kan Unibersidad nin Bologna.

## Historya
An orihinal na simbahan tinugdok kan taon 432 asin si San Petronio an santong patron kaini. Kan 903, ini narugba resulta kan  Hunggarong pagsakyada kan 903. Kan 1208, an Order of Canons Lateran nagtugdok bagong simbahan igdi na an mga kapadian kan Orden nagsagkod sa pagserbi igdi hanggan 1418. Kan mga 1500, an simbahan asin kataid na kumbento kaini nagin rogaring kan mga Jesuita na iyo an nagpakarhay naman kaini. Kan 1623, an mga interior pinagpakarhay ni Girolamo Rainaldi sa estilong nag'aayog sa inang simbahan kan Orden nin Jesuita, an Gesù sa Roma.

Kan 1775, an mga Jesuita pinagpa'ontok asin an simbahan madalian na nagin rogaring kan Barnabite order, na ini nakulong man kan pwersa Napoleoniko. An interior igwang kapilya na idinusay ki Santo Louis Gonzaga na igwang altar (1763) pigdesenyo ni Alfonso Torreggiani.

## Hilnga man
* Lista nin mga Jesuitang sityo

## Toltolan
Australopithecus

An ***Australopithecus*** (, ; (Etymolohiya: Latin: *australis* habagatan; Greek: *πίθηκος* (pithekos) ukay) iyo an genus kan amay na hominins na nag-eksister sa Aprika durante kan Pliocene asin Early Pleistocene. An genera na *[[Homo]]* (na kun saen kabali an modernong tawo), *[[Paranthropus]]*, asin *[[Kenyanthropus]]* nag-evolve gikan sa ibang espesye nin *Australopithecus*. An *Australopithecus* iyo an myembro kan subtribe Australopithecina, na kun saen kun minsan kabali man an *[[Ardipithecus]]*, minsan ngani an termino na "australopithecine" kun minsan piggamit tanganing magpanongod sa mga myembro kan *Australopithecus*. An mga espesye kabali an *[[Australopithecus garhi|A. garhi]]*, *[[Australopithecus africanus|A. africanus]]*, *[[Australopithecus sediba|A. sediba]]*, *[[Australopithecus afarensis|A. afarensis]], [[Australopithecus anamensis|A. anamensis]], [[Australopithecus bahrelghazali|A. bahrelghazali]]* and *[[Australopithecus deyiremeda|A. deyiremeda]]*. Nag-eksistir an debate na kun an ibang espesye nin *Australopithecus* dapat na iklasipikar giraray sa bàgong henera, o kun an *Paranthropus* asin an *Kenyanthropus* mga sinonimo sa *Australopithecus*, in part huli sa taxonomic inconsistency.

## Toltolan
Tataramon na Yidis

An **tataramon na Yidis** (,  or , *yidish* o *idish*, , ; , *Yidish-Taytsh*, ) iyo an tataramon na West Germanic pigtataram sa kasaysayan kan mga Ashkenazi Jews. Naggikan sa ika-9 na siglo na Central Europe, nagtatao sa komunidad kan nascent Ashkenazi nin bernakular na basado sa High German sinalakan nin dakol na mga elemento na kinua gikan sa Hebreo (notableng Mishnaic) asin sa ibang extent Aramaiko. Kadaklan na baryedad kan Yiddish kabali an mga elemento kan tataramon na Slabiko asin an bokabularyo igwa nin mga gira kan mga tataramon na Romanse. Yiddish is primarily written in the Hebrew alphabet.

## Toltolan
Seksersisyo

Ang mga **seksersisyo** (Ingles: *sexercise*) iyo an mga ehersisyong piggigibo mantang nakikipagkitoan, mantang nagkakawat bago makipagkitoan, mga ehersisyo bilang pag-andam sa gibohon na sekswal na dinisenyo tanganing maitono, magbilog, asin magpakusog nin mga masel. Mantang ini sarong normal na ehersisyong kaipohan nin tabang nin sarong kapareha, an masturbasyon mapupwede man trataron na sarong klase nin seksersisyo, kun pigsasagibo na atletiko na an kaisipan para sa salud asin kaangkupan nin hawak.
Communist Youth of Ivory Coast

An **Communist Youth of Ivory Coast** (*Jeunesse Communiste de Côte d'Ivoire*) sarong hiron nin mga hubenes sa Ivory Coast. An JCOCI iyo an sanga nin kahubinan kan Revolutionary Communist Party of Côte d'Ivoire.

Kan 24 Hunyo 2004, an Sekretaryo Heneral nin JCOCI, Habib Dodo, ginadan kan mga aktibista kaapil sa Student Federation of Ivory Coast.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Translation of PCRCI Statement on Abib Dodo
*Me Traoré Drissa Mouvement Ivoirien des Droits de l’Homme (MIDH): “Le campus est devenu un no man’s land”  Nord-Sud - Mardi 5 Juillet 2005 .
*Halte à la répression et aux assassinats en Côte d'Ivoire Solidarité avec les militants du Parti Communiste Révolutionnaire de Côte d'Ivoire et de son organisation de jeunesse  Parti Communiste des Ouvriers de France
*Secours Rouge / APAPC Octobre-novembre 2004 - n° 7
*  Rapport de la Commission d’enquête internationale sur les allégations de violations des droits de l’homme en Côte d’Ivoire (May 2004) on Fr. Wikisource.
Albert Mayer (arkitekto)

Si **Albert Mayer** (Desyembre 29, 1897 – Oktobre 14, 1981), sarong Amerikanong planner asin arkitekto.  Siya midbid na gayo kan saiyang mga ambag sa bagong banwa nin pagpagantad  asin mga nababagong mga pagpaplano sa Indya, kaiba an master plan kan Chandigarh, an bagong kabesera kan Indian Punjab. Si Mayer nagpraktis komo arkitekto sa New York City post-1935, bilang inhinyero nakaontok sa Indya para sa U.S. Army durante kan  Ikaduwang Gerang Pankinaban, asin bilang planner asin konsultant pakagera.

## Toltolan
Karl Rahm

Si **Karl Rahm** (Abril 2, 1907 – Abril 30, 1947) iyo an Sturmbannführer (major) sa German *[[Schutzstaffel]]* na, poon kaidtong Pebrero 1944 sagkod kan Mayo 1945, nagsirbi bilang komandante kan Theresienstadt concentration camp. Si Rahm iyo an ikatulo asin huring komandante kan kampo, sinundan sinda Siegfried Seidl asin Anton Burger. Binitay siya huli sa war crimes.
Imperyong Britaniko

An **Imperyong Britaniko** kompwesto an dominions, colonies, protectorates, mandates, asin iba pang territories pinamayuhan o pigpapamahalaan kan United Kingdom asin an saiyang predecessor states. Nagpoon iyan sa overseas possessions asin trading posts inistabilisar kan England kaidtong huring ika-16 asin amay na ika-17 na siglo. Sa saiyang kalangkawan kaidtong ika-19 asin amay na ika-20 na siglo, iyo iyan an huring pinakadakulang imperyo sa kasaysayan asin, sa laog kan siglo, iyo iyan an foremost global power. Kaidtong 1913, an Imperyong Britaniko held sway over 412&nbsp;million people,  kan populasyon sa kinaban sa panahon, and by 1920, it covered ,  of the Earth's total land area. Bilang resulta, an saiyang konstitusyonal, legal, linguistic, asin cultural na legasiya nakalakop. Sa tuktok kan saiyang poder, ilinadawan iyan bilang "the empire on which the sun never sets", huli ta an saldang pirming nagkikintab sa kisera saro sa saiyang mga teritoryo.

## Toltolan
Garapon

An **garapon** iyo an rigid, cylindrical o medyo may pagkabalisungaong na kaagan, tipikal na gibo sa glass, seramiko, o plastic, na igwa nin mahiwas na ngilit o bukasan na pwedeng isara gamit an lukdo,  screw cap, lug cap, cork stopper,  roll-on cap, crimp-on cap, press-on cap, plastic shrink, heat sealed lidding film, sarong panlaog na selyo, a tamper-evident band, o ibang suitable means.

## Toltolan
Subangan na Imperyong Romano

An **Imperyong Bisantino** pigpapanongdan man bilang **Subangan na Imperyong Romano**, iyo an pagpadagos kan Imperyong Romano sa pangenot sa saiyang subangan na mga probinsya durante kan Late Antiquity asin kan Middle Ages, kan an saiyang kabisera iyo an Constantinople. Nakasalbar iyan kan fall of the Western Roman Empire kaidtong ika-5ng siglo AD asin nagpadagos na mag-eksistir sagkod kan fall of Constantinople pasiring sa Imperyong Ottoman kaidtong 1453. Durante sa kadaklan kan saiyang eksistensya, an imperyo nagdanay na iyo an pinakapoderosong ekonomiko, kultural, asin pwersa militar sa Mediterranean world. An saiyang mga namamanwaan nagpadagos na pagpanongdan an saindang imperyo bilang Imperyong Romano asin sa saindang mga sadiri bilang Romano (Romans)—sarong termino na kun saen Greeks nagpadagos na gamiton para sa saindang mga sadiri sa panahon kan Ottoman. An mga modernong historyador piglalaen an Imperyong Bisantino sa saindang amay na Imperyong Romano huli sa tukawan kan imperyo na liniwat gikan sa Roma pasiring sa Byzantium, an empire's integration of Christianity, asin an predominance kan Greek imbes nang Latin.

## Toltolan
Georges Pitoëff

Si **Georges Pitoëff** (Ruso: Георгий Питоев; 4 Septyembre 1884 – 17 Septyembre 1939) sarong Rusong émigré na may dugong Armenyano nangagin lataw na aktor asin direktor sa Pransya.

## Kaamayi nin buhay/edukasyon
Si Pitoëff namundag 4 Septyembre 1884 sa Tiflis, Rusya (ngonyan Tbilisi, Georgia) sa mga Rusong guminikan sa Armenia, siya saro sa aking lalaki kan Direktor nin Teatrong Tiflis. Pakaadal asin pakagradwar sa pagkaabogasya sa Paris University, siya nagturuhok na sa karera sa teatro.

## Karera ==S
Sa Rusya, si Pitoëff nagtraining ki Konstantin Stanislavski.:45 Sa Pransya nagin siyang direktor asin prodyusir sa teatro, na natandaan na mahilig sa pagtaong popularidad sa mga trabaho kan mga kagurubay niyang mga playwright, orog na sinda George Bernard Shaw, Anton Chekhov, Arthur Schnitzler, Henrik Ibsen, asin Eugene O'Neill. Siya kagtugdas-kaapil sa Cartel des Quatre (Group of Four), sarong grupo na kabarali diyan sa Louis Jouvet, Charles Dullin, asin Gaston Baty, na maigot na mabuhay asin mapabaskog an teatrong Pranses.

## Kagadanan
Si Pitoëff nagadan kan 17 Septyembre 1939 sa Bellevue, haraning Geneva, Switzerland.

## Pamilya
Saro sa aki niya, si Alexandre, bantog bilang Sacha Pitoëff, siya man mismo lataw na direktor asin aktor sa teatrong Pranses.

## Toltolan
Metonimya

An **metonimya** (Ingles: *metonymy*) iyo an pigura nin pagtaram na kun saen an konsepto iyo an pigpapanongdan kan ngaran kan sarong bagay na harani asosyado sa bagay na iyan o konsepto.

## Toltolan
Juan dela Cruz

Si **Juan de la Cruz** o **Maria de la Cruz** (pormang pambabayi) iyo an nasyonal na personipikasyon kan Filipinas, parating piggamit tanganing irepresentar an mga Pilipino. Parati saiyang piglaladawan na nakasulot nin natibong kupya na *[[salakot]]*, *[[Barong Tagalog]]*, halabang pantalon, asin *[[tsinelas]]*.

## Toltolan
Albert Mol

Si **Albert Mol** (3 Enero 1917 &ndash; 9 Marso 2004) sarong Olandes na autor, aktor asin personalidad nin telebisyon.

## Buhay asin karera
Si Mol namundag sa Amsterdam, asin saro sa naghayag kan saiyang pagkabakla sa Netherlands. Siya inagom si Lucy Bor kan 1948. An mag'agom nagkaigwang aki sunod na taon, si aktres Kika Mol, alagad nadiborsyo kan 1955.

Kan 16 Marso 1998, si Mol pigrehistro an saiyang relasyon sa saiyang kasaro' na si Guerdon Bill. An relasyon ninda nagtagal sagkod kan kagadanan ni Guerdon kan 17 Agosto 2003. Si Mol nagadan sa Laren kan 9 Marso 
2004 huli kan aneurysm, edad 87.

## Mga Libro
* *Breek me de bek niet open* (with Frans Mulder)
* *Het doek viel te vroeg*
* *Wat Zien Ik!?*
* *Haar van Boven*
* *Blonde Greet*
* *Dag dag welterusten*
* *Mengele broek en pintje billen* (autobiographical)

## Libro dapit ki Albert Mol
* *Albert Mol* (ni Tony van Verre)

## Toltolan


## Mga panluwas na takod

*
Yahwismo

An **Yahwismo** iyo an ngaran na itinao kan mga modernong iskolar sa relihiyon kan suanoy na Israel asin Judah. An Yahwismo sarong polytheistic, na igwa nin sarong plethora kan gods asin goddesses. An nagpapamayo sa pantheon iyo si Yahweh, an nasyonal na dios kan mga kahadean nin mga Israelite na Israel asin  Judah, na an saiyang konsorte, iyo an diosang si Asherah, asin second-tier na dios asin diosa siring ki Baal, Shamash, Yarikh, Mot, asin Astarte, an lambang saro iyo igwa nin saindang sadiring padi asin prophets asin numbered royalty sa saindang mga deboto.

An kaugalian kan Yahwismo kabali an mga festivals, sacrifices, vow-making, pribadong rituals, asin an adjudication kan legal disputes. Kontraryo sa retrato na prinisentar sa Hebrew Bible, sa Templo sa Jerusalem bakong nagsosolo, o maski central, templo ni Yahweh, alagad an hade iyo an pamayo kan national religion asin an viceroy sa Kinaban kan national god, sarong papel pigpabanaag kada taon kapag siya presided sa sarong seremonya sa pagbugtak sa trono ki Yahweh sa Holy Temple sa Jerusalem.

## Toltolan
Unibersidad kan Syudad kan Pasay

An **Unibersidad kan Syudad kan Pasay** (), komun na pigpapahalipot bilang **CUPasay**, iyo an sarong pampublikong unibersidad na kontrolado kan syudad sa Pasadeña St., F.B. Harrison, Pasay. An saiyang mayor na katuyuhan iyo an magtao nin edukasyon sa mga less-privileged alagad deserving na mga estudyante kan syudad asin sa iba na nakakompleto kan mga rekisitos para sa admission na pig-hahagad kan Board of Regents.

## Toltolan
Golden Cañedo

Si **Roma Mae Cañedo Apa-ap** (namundag Abril 5, 2002), midbid sa propesyon bilang si **Golden Cañedo** (), iyo an sarong Filipinong parakanta. Siya an enot na grand winner kan *[[The Clash (TV series)|The Clash]]*. Pagkatapos niyang manggana sa naunambitan na reality-singing competition, nagbali si Golden sa cast kan late-night musical-variety show kan GMA Network, *[[Studio 7 (TV program)|Studio 7]],* kaidtong 2018. Siya sa ngunyan an saro sa mga mainstay performers kan Sunday musical program na *[[All-Out Sundays]].*

## Toltolan
Georges Richard

Si **Georges Richard** (1863–1922) sarong Pranses na drayber sa racing asun saro sa naenot na industriya nin paggibong automobil.

An enot na negosyo na pagibohan nin automobil, an "Société des Anciens Établissements Georges Richard", natugdas sa may North-Paris suburb nin "Ivry-Port" kan 1897 ninda Georges Richard asin tugang niyang si Maxime Richard. Orihinalmente kinopya sa Benz na mga awto kan panahon na idto, si Richard nagbakal nin lisensya kan 1900, sa Belgian Vivinus sa paggibo nin mga voiturette.  Kan 1905, alagad, nagkaigwa nin pagsuwayan sa kabakas niyang si Henri Brasier (na nagin kabakas ni Richard kan 1901). Si Georges Richard nagpadagos asin kan mga 1905 o 1906 siya nagpatindog bagong kompanya sa automobil inapod na Société anonyme des automobiles Unic

## Ginikanan
Durante kan mga 1890 si George Richard asin matua niyang tugang na si Félix-Maxime nagtatrabaho sa pahirahayan asin gibohan nin bisikleta.  An negosyo nagrambong asin an magtugang nagkaag nin kompanya na inapod nindang "Société des Cycles Georges Richard".   Iyo igdi, kaamayi pa kan 1893, na nasasambitan an pagtumoy ki Richard na nagpapagibo asin nagpapabakal nin mga awto.

## Toltolan
Yahweh

Si **Yahweh** iyo an suanoy na Levantine deity, asin national god kan mga kahadean kan Israelite na Israel asin Judah. Minsan ngani mayong consensus an nag-eksistir dapit sa ginikanan kan diedad, an mga iskolar sa pangkagabsan pigsasabi na si Yahweh nagbutwa bilang sarong "diosnon na parapakilaban" asosyado enot sa Seir, Edom, Paran asin Teman, asin sa huri sa Canaan. An ginikanan kan pagsamba sa saiya nakaabot sa kisera sa amay na Iron Age, asin posible na sagkod sa huring Bronze Age, kun bakong haros mas amay pa.

Sa pinakadaan na literaturang biblical, igwa siya nin attributes na tipikal na ascribed sa panahon asin war deities, pigpapalad an mga daga asin naggigiya pasiring sa heavenly army kontra sa mga kaiwal kan Israel. An amay na mga Israelites mga politeistiko asin pigsamba si Yahweh kaiba an manlaenlaen na dios asin diosa kan Canaan, kabali sinda El, Asherah asin Baal. Sa huring mga siglo, si El asin si Yahweh nagin conflated asin an El-linked epithets siring kan El Shaddai na nagin aplikado ki Yahweh sana, asin an ibang mga dios asin mga diosa siring ki Baal asin Asherah sinarumsom sa Yahwist religion.

## Toltolan
No Nut November

An **No Nut November**, parating pigpapahalipot sa **NNN**, iyo an taonan na agyat sa internet kan panlalaking sexual abstinence durante kan bulan nin Nobyembre. Naggikan iyan kaidtong 2011 asin nagtalubo sa popularidad sa social media durante asin pagkatapos kan 2017.

## Kasaysayan
Minsan ngani na an No Nut November orihinal na igwa nin intensyon na magin satirical, an ibang mga partisipante naghihingako na an abstaining sa pagpakupsit nin kasit asin an dai pagdalan nin pornograpiya igwa nin benepisyo sa salud. Sarong entry sa Urban Dictionary para sa No Nut November pinublikar kaidtong 2011, asin, kaidtong 2017, an hiroan nagpoon na magganar nin popularidad sa social media. Asosyado iyan sa komunidad kan NoFap sa Reddit, na nang-eengganyo sa saiyang mga myembro na dai magsalsal. An komunidad sa Reddit /r/NoNutNovember nagtalubo poon sa 16,500 na subscribers kan Nobyembre 2018 sagkod sa 52,000 subscribers kan Nobyembre 2019.

## Destroy Dick December
An *Destroy Dick December* iyo an may kinaaraman man sa No Nut November na saro man na agyat sa internet na sinundan kan No Nut November na nagsisirbi bilang sarong counterpoint, nang-eengganyo sa mga partisipante na magpartisipar sa mga sekswal na aktibidad siring kan pakikipagkitoan asin pagsalsal, pagkatapos kan abstaining diyan durante kan nakaaging bulan. Lambang aldaw, an mga partisipante sa challenge magpakupsit nin kasit nin nagkapirang beses na katumbas kan lugar kan aldaw sa bulan, magpoon sa sarong "nut" sa enot na aldaw kan Desyembre, asin nagtatapos sa tulompulo-sarong&nbsp;"nuts" sa huring aldaw. Sa kabilugan, iyan igwa nin 496 "nuts" sa Desyembre.

## Toltolan
Lalaki (tawuha)

An **lalaki**  (symbol: ♂) iyo an sekso kan sarong organismo na nagpoprodusir nin gamete (sex cell) midbid bilang semilya, na nagsasanaib sa mas dakula na pambabaying gamete, o ovum, sa proseso kan pertilisasyon. Iyo man iyan an saro sa duwang biyolohikal na sekso. An kadaklan na mga espesye igwa min duwang  sexes  lalaki asin babayi. An mga tawong lalaki parating lalaki o aking lalaki; an mga tawong babayi parating babayi o aking babayi (Apwera kun an saindang gender dai nagtutugma sa saindang sekso na assigned sa pagkamundag).

## Toltolan
Claudia Rowe

Si **Claudia Rowe** sarong peryodista na sa presente nagtatrabaho  sa *[[The Seattle Times]]*.  Kan enot, siya nagtrabaho sa *[[The New York Times]], [[Mother Jones (magasin)|Mother Jones]], [[Woman’s Day]], [[The Huffington Post]]* asin ''The Stranger'' asin iba pang mga peryodiko asin mga magasin. Siya nangagin myembro sa Humanities Washington Speakers Bureau.

## Pasib

Si Claudia nasikwit an dakul naman na mga premyo katakod kan saiyang trabaho bilang peryodista asin sarong lataw na reporter asin tagatolod nin mga isyu. 
* Siya nakamit an gawad na Casey Medal for Meritorious Journalism kan 2006, para sa "Judgment Calls: When to remove a child?", asin kan 2008 para sa “One Fatal Shot” .
* Saiya man na naresibi an primer premyong gawad hale sa Society of Professional Journalists. 
*Siya ginawadan man kan Taylor Award haleng Nieman Foundation for Journalism kan 2009.

## ''The Spider and the Fly''

Kan 1998, si Claudia nag'eestar sa Poughkeepsie, New York, nagtatrabaho para sa *The New York Times*.  Siya natokahan na gibohan  pagsusurat an mga krimen nin sunod-sunod na panggagadan ni Kendall Francois, sarong serial na paragadan na nakautas nin buhay na nin walong babae. Si Claudia nagtostos nin limang taon balik-balik ki Kendall sa tuyong masabotan niya nin tunay kun ano an pag'iisip kan sarong paragadan asin kun ano talaga an motibasyon kan paragadan. Gusto niyang maladop an mga rason kan sarong kriminal kun ano ta siring an ginibong nakakagiram-giram na mga krimen. An bunga kan saiyang mahanot-ginhawang pag'aadal iyo an libro niyang napaluwas an ''The Spider and the Fly: A Reporter, a Serial Killer, and the Meaning of Murder'',sarong libro dapit ki Kendall, an epekto na personal saiya kaini asin  paano nakatabang si Kendall sa sadiri niyang mga pakikipagtusay sa saiyang mga problema man. Napublikar kan Dey Street Books kan Enero 24, 2017, an libro pigpresentar komo "part psychological thriller and part gut-wrenching memoir." (Review from Robert Kolker.)

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Official Site
Heinz Angermeyer

Si **Heinz Angermeyer** (1909–1988) sarong Aleman prodyusir nin pelikula. Kabakas si Kurt Hoffmann, sinda may  kompanya naggigibong pelikula, an Independent-Film.

## Mga piling filmograpiya
* *[[Agatha, Stop That Murdering!]]* (1960)
* *[[Stage Fright (1960 film)|Stage Fright]]* (1960)
* *[[Snow White and the Seven Jugglers]]* (1962)
* *[[Gripsholm Castle (film)|Gripsholm Castle]]* (1963)
* *[[Love Has to Be Learned]]* (1963)
* *[[Praetorius (film)|Praetorius]]* (1965)
* *[[The House in Karp Lane]]* (1965)
* *[[Liselotte of the Palatinate (1966 film)|Liselotte of the Palatinate]]* (1966)
* *[[Rheinsberg (film)|Rheinsberg]]* (1967)
* *[[Glorious Times at the Spessart Inn]]* (1967)
* *[[Morning's at Seven (film)|Morning's at Seven]]* (1968)
* *[[When Sweet Moonlight Is Sleeping in the Hills]]* (1969)
* *[[Red Sun (1970 film)|Red Sun]]* (1970)
* *[[The Clown (1976 film)|The Clown]]* (1976)
* *[[Angels of Iron]]* (1981)

## Toltolan

## Bibliograpiya
* Tim Bergfelder, Erica Carter & Deniz Göktürk. *The German Cinema Book*. BFI, 2002.

## Mga panluwas na takod
*
Masturbate-a-thon

An **Masturbate-a-thon** iyo an sarong event na kun saen an mga partisipante nagsasaralsal tanganing makatipon nin kwarta para sa charity asin paurogon an pampublikong agimadmad asin dispel an supog asin taboos na nag-eeksistir manongod sa pormang ini nin sekswal na aktibidad. Poon kaidtong 1998 sagkod kan 2003, an Masturbate-a-thon nakatipon na nin haros $25,000 para sa health initiatives kan kababaihan asin paglikay sa HIV, edukasyon asin treatment organizations, asin igwa nin nakontribwir sa mga debate manongod sa safer sex asin alternatibong ligtas na paagi kan sekswal na pagpahayag. An event naggagawad nin nagkapirang onra para sa mga nakatipon nin pinakadakul na kwarta siring man para sa multiple na orgasms asin endurance.

## Toltolan
Pankinaban na Bulan kan Pagsalsal

An **Nasyonal na Aldaw kan Pagsalsal**, midbid man bilang **Pankinaban na Aldaw kan Pagsalsal**, iyo an taonan na event na piggaganap tanganing protektahan asin iselebrar an "deretso na magsalsal". An enot na Nasyunal na Aldaw kan Pagsalsal iyo an Mayo 7, 1995, pagkatapos kan sex-positive retailer na Good Vibrations dineklara an aldaw sa pag-onra sa Surgeon General Joycelyn Elders, na sinisante ni Presidente Bill Clinton kaidtong 1994 huli sa pagsuherir na an masturbasyon magin parte kan sex education curriculum para sa mga estudyante.

An Internasyonal na Aldaw kan Masturbasyon poon kaidto pinalawig tanganing ibali an enterong bulan nin Mayo bilang **Pankinaban na Bulan kan Pagsalsal**.

## Toltolan
Joycelyn Elders

Si **Minnie Joycelyn Elders** (namundag **Minnie Lee Jones**; Agosto 13, 1933) iyo an sarong Amerikanong pediatrician asin public health administrator na nagsirbi bilang Surgeon General of the United States poon kaidtong 1993 sagkod kan 1994. Sarong vice admiral sa Public Health Service Commissioned Corps, siya an ikaduwang babayi, ikaduwang person of color, asin an enot na African American na nagsirbi bilang Surgeon General.
Babayi (tawuha)

An sekso kan sarong organismo iyo an **babayi** (symbol: ♀) kun iyan nagpoprodusir nin ovum (egg cell), an klase nin gamete (sex cell) na nagsasanib sa panlalaking gamete (sperm cell) durante kan sekswal na reproduksyon.

## Toltolan
Hazeley Heath

An **Hazeley Heath** sarong 180.8 na ektarya na biolohikal na Site of Special Scientific Interest weste kan Farnborough sa Hampshire.  Ini parte kan *Thames Basin Heaths* *Special Protection Area* para sa pagkonserba nin mga layas na gamgam.

Ini igwang manlainlain na mga istaran huli sa mga pagkakaiba sa daga, pagkakagamit kani asin topograpiya. An mga lugar na yaon iyo asidong kadootan, braksen, lilang *moor-grass*, mara asin basa na *heath*, mahibog na gogon, *birch* na kahoy asin dalnak.

## Toltolan
Forat, Iran

An **Forat** sarong baryo sa rural na distrito na *Qohab-e Rastaq*, Distritong *Amirabad*, Damghan County, Probinsya nin Seman, Iran.   Kan 2006 na sensus, an populasyon kaini nag-abot 280, sa 83 na pamilya.

## Toltolan
Departamento nin Bella Vista

An **Bella Vista Department**  departamento nin Probinsya Corrientes nin Argentina.

An subdibisyon probinsyal igwang populasyon na mga 35,350 habitante sa hiwas na  , asin an syudad na kabesera kaini, an Bella Vista, mga   an rayo' sa Capital federal.

## Mga panluwas na takod
*Bella Vista website
Néma (departamento)

An **Néma** sarong departamento kan rehiyon *Hodh Ech Chargui* sa Mauritanya. 

## Hilingon man

* Diade

## Toltolan
Diade

An **Diade** sarong banwaan sa timog-subangan nin Mauritanya. Ini namumugtak sa Departamento nin Néma  sa Rehiyon nin Hodh Ech Chargui.

## Panluwas na Takod

* Satellite map at Maplandia.com
Materlândia

An **Materlândia** sarong munisipalidad sa estado nin Minas Gerais sa rehiyon Timog-subangan kan Brasil.

## Toltolan
Puebla de San Medel

An **Puebla de San Medel** sarong munisipyo na namumugtak sa probinsya nin Salamanca, Castile asin León, Espanya. An munisipyo may maabot 44 na namamanwaan sa taong 2016. 

## Toltolan
Tataramon na Duau

An **Duau** sarong manlailain na tataramon na Austronesyo na pigtataram sa Mga Isla nin D'Entrecasteaux kan Papua New Guinea. Ini pigtataram sa Duau Rural LLG.
Distrito nin Sabir al-Mawadim

An **Distrito nin** **Sabir Al Mawadim**  sarong distrito kan Taiz Governorate, Yemen. Maabot 100,254 an mga namamanwaan kan distrito sa taong 2003.

## Toltolan
Doming Lam

**Doming Ngok-pui Lam** (5 Agosto 1926 - 11 Enero 2023)  sarong kompositor nin musika na namundag sa Macau.  Midbid siya bilang "Ama kan modernong musika kan Hong Kong" huli sa saiyang ambag sa industriya nin musika kan Hong Kong. 

## Toltolan
Sodoma asin Gomorra

An **Sodoma** asin **Gomorra** () iyo an duwang biblikal na syudad na destroyed kan Abrahamikong Dios huli sa saindang wickedness. An saindang istorya parallels sa Genesis flood narrative sa saiyang tema dapit sa kaanggotan kan Dios na provoked kan kasalaan kan tawo. (hilngon Genesis 19:1–28). Parati sindang naunambitan sa prophets asin sa New Testament bilang mga simbolo kan wickedness kan tawo asin diosnon na retribution, asin an Quran igwa man nin sarong bersyon kan istorya dapit sa duwang syudad. An naratibo kan saindang destruction posibleng igwa nin relasyon sa remains kan ikatulong milenyo BC Bronze Age na mga syudad sa rehiyon, asin subsequent Late Bronze Age collapse.

## Toltolan
Gapong alahas

An mga **gapong alahas** o **mahalagang gapo** iyo an mga "gapo kan kagayonan" (matapos pinuhon asin kinison gikan sa natural na porma) na piggagamit na pandekorasyon sa hawak kan tawo na nakapagdadara asin nakapagtatao nin kahalagan asin kayamanan. Sinda iyo an mga pidaso nin mineral crystal na kapag urog pang pinidaso asin kininis, piggagamit tanganing makagibo nin mga alahas o iba pang adorno.

## Mga gapong pangkapangakian
Mga piling gapong pangkaaldawan na pigtatakod sa bulan kan kamundagan kan sarong tawo:
*granate - Enero
*amatista - Pebrero
*agwamarina - Marso
*diyamante - Abril
*esmeralda - Mayo
*perlas - Hunyo
*rubi - Hulyo
*peridoto - Agosto
*sapiro - Setyembre
*opalo - Oktubre
*topasyo - Nobyembre
*turkesa - Desyembre

## Toltolan
Esmeralda

An **esmeralda** iyo an gapong alahas asin an baryedad kan mineral beryl (Be3Al2(SiO3)6) kolor berde na igwa nin gira nin chromium o kun minsan vanadium. An beryl igwa nin katagasan nin 7.5–8 sa Mohs scale. An kadaklan kan esmeralda igwa nin dakol na materyal na naluom sa laog durante kan pormasyon kan mahalagang gapo, kaya baga an saindang katagasan (resistance to breakage) pigklasipikar bilang maluya sa pangkagabsan. An esmeralda iyo an sarong cyclosilicate.

## Toltolan
Topasyo

An **topasyo** iyo an sarong silicate mineral kan aluminium asin fluorine na may chemical formula na AlSiO(F,OH). Piggagamit iyan bilang gapong alahas sa mga alahas asin ibang adorno. An komun na topasyo sa saiyang natural na kamugtakan mayo nin kolor, minsan ngani an mga *trace element impurities* pwede iyan gibohon na malungsing asul o bulawan na kayumanggihon sagkod sa giyaw na narangha. An topasyo parating pigtatratar nin init dai  radyasyon tanganing gibohon iyan na masagang asul, mapulang narangha, malungsing berde, pink, o lila .

Minsan ngani iyan asosyado sa bulawan na giyaw asin asul, igwa iyan nin manlainlain na kolor, kabali an colorless. An pinakapambihira iyo an natural pinks, pula, asin maselan na bulawan na narangha golden, kun minsan igwa nin pink hues.

An topasyo iyo an sarong nesosilicate mineral. Saro iyan sa pinakamatagas na natural na nangyayaring mineral asin igwa nin haros hababang index of refraction. Nangyayari iyan sa dakol na lugar sa kinaban.

## Toltolan
Perokaril na istasyon nin Baita

An ** Perokaril na istasyon nin Baita** () sarong dating istasyon na pampasahero sa Perokaril nin Jingbao sa Inner Mongolia. Sa presente, an Baita ginagamit na sana primeramente komo istasyon sa kargamento Kan 2014, an istasyon pigdeklara na 'Mayor na relik na kultural' nin Inner Mongolia. Kan 2019, an sertipikasyon na ini ipigtaas asin dineklara na Mayor na Historikal asin Kultural na Sityo Protehido sa Nasyonal na Lebel.

An pangaran kan istasyon inarog sa pangaran kan haraning Baita pagoda. 

## Hilnga mman
* Lista nin mga istasyon sa perokaril nin Jingbao

## Toltolan
Dios sa Abrahamikong relihiyon

An Dios sarong monoteistiko sa Abrahamikong relihiyon. An tulong mayor na monoteistikong relihiyon kan Hudaismo, Kristianismo, asin Islam, kaiba an Pagtubod na Baháʼí, Samaritanismo, Druze, asin Rastafari, gabos sinda pigtatratar bilang Abrahamikong relihiyon huli sa saindang pighihiras na pagsamba sa Dios (pigpapanongdan bilang *[[Yahweh]]* sa Hebrew asin bilang *[[Allah]]* sa Arabo) na an mga tradisyon na ini naghihingako kan revealed himself ki Abraham. Abrahamic religions share the same distinguishing features:

* an gabos na saindang theological traditions sa ibang extent naimpluwensyahan kan pagladawan kan Dios kan Israel sa Hebrew Bible;
* gabos sinda pigsususog an saindang mga gamot ki Abraham bilang sarong komun na patriarch.

## Toltolan
Lista kan mga pinakamatawong siyudad sa Pakistan

Ini sarong lista kan mga pinakamatawong  siyudad sa Pakistan susog sa senso kan 1998. Kaiba sa mga siyudad an mga kataid na *[[:en:Cantonment (Pakistan)|cantonment]]*.

## Lista

## Hilnga man
*Demograpiya nin Pakistan
*Lista kan mga syudad sa Pakistan

## Toltolan
Catarsis

An ***Catarsis***  (Ingles: *Catharsis*) iyo an ikaapat na studio album kan sarong Mehikanang parakanta na si Belinda, rinilihir kaidtong Hulyo 2, 2013 sa paagi kan Capitol Latin.

## Toltolan
XVideos

An **XVideos**, inistiluhan bilang **XVIDEOS**, iyo an pornograpikong video sharing asin dalanan na websityo. Tinogdas sa Paris kaidtong 2007, an websityo sa ngunyan nakarehistro sa sarong kompanyang Czech na WGCZ Holding. , iyo iyan an pinakapigbibisita na pornograpikong websityo asin an ika-11 na pinakapigbibisita na websityo sa kinaban.

Pagsadiri man kan WGCZ Holding an Bang Bros, DDF Network, ''Penthouse'' magazine, Private Media Group, asin Erogames asin igwa nin sarong controlling interest sa mga produksyon na tinipon sa irarom kan Legal Porno brand.

## Toltolan
Agwamarina

An **agwamarina** iyo an malungsing asul sagkod sa mapusyaw na berde na baryedad kan beryl. An kolor kan agwamarina pwede liwaton sa paagi kan init (minsan ngani an praktis na ini habo kan mga kolektor).

## Toltolan
Gapo nin kamundagan

An **gapo nin kamundagan** iyo an gapong alahas na nagrerepresentar sa panahon kan kamundagan nin sarong tawo, na parating iyo an bulan o zodiac sign. An mga gapo nin kamundagan parating pigsusulot bilang alahas o bilang sarong pendant nin kulintas.

## Kasaysayan kan mga gapo nin kamundagan
### Kostumbre sa Solnopan
An enot na siglong historyador na si Josephus nagtutubod na an koneksyon sa pag-ultanan kan kagduwang mga gapo sa Aaron's breastplate (nagsisimbolo sa mga tribo kan Israel, siring kan linadawan sa Book of Exodus), an kagduwang bulan kan taon, an kagduwang sinyal kan zodiac. An mga traduksyon asin an mga interpretasyon kan passage sa Exodus manongod sa breastplate nagin lakop na manlaenlaen, na si Josephus mismo nagtao nin duwang magkaibang listahan para sa kagduwang mga gapo.

## Toltolan
Mateo 11:23

An **Mateo 11:23** iyo an  Ika-23 bersikulo sa ika-11 kapitulo kan Ebanghelyo ni Mateo sa Bagong Tipan.

## Napapalaman
Sa orihinal na Griyego susog ki Westcott-Hort para sa bersikulong ini:
:Καὶ σύ, Καπερναούμ, ἡ ἕως τοῦ οὐρανοῦ ὑψωθεῖσα, ἕως ᾍδου καταβιβασθήσῃ· ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν σοί, ἔμειναν ἂν μέχρι τῆς σήμερον.  

Sa King James Version kan Bibliya an teksto siring kaini (Ingles):
:And thou, Capernaum, which art exalted unto heaven, shalt be brought down to hell: for if the mighty works, which have been done in thee, had been done in Sodom, it would have remained until this day.

Sa New International Version ipigpalis an bersikulo (Ingles) arog kaini:
:And you, Capernaum, will you be lifted up to the skies? No, you will go down to the depths. If the miracles that were performed in you had been performed in Sodom, it would have remained to this day.

Sa Bikol na ipigpalis direkta hale sa  Griyego ni Noe T.de los Santos na may Imprimatur nin Simbahan Katoliko, ini an dalagan:

Asin ika, Cafarnaum, sagkod sa langit ka iiitaas? Sagkod sa impierno ka mababa! Huli ta, kun sa Sodom nangyari an mga milagro na ginibo saimo, nagdanay kuta idto sagkod ngunyan.

## Pag'uugid
Si Lapide pignota na an Capernaum naitaas ni Hesus huli kan mga milagro asin  doktrina asin pagtutukdo', bako huli kan kayamanan asin prosperidad kaini. Alagad, sa dai pag'ako ki Hesus, sinda ibaba sa gagamban Hades, na an KJV pigsambit na ini 'impierno' manta an NIV an katagang ginamit 'kararoman' ('depths.') An partikulong ἂν sa Griyego minsan ipinapalis na 'tibaad' ("perhaps,") (na kuta seguro o tibaad nagdanay pa.) Sa ibang mga bersikulo, alagad si Lapide asin iba pa nagtutubod na magigin lisya' sa tamang kahulogan, ta an pigsasambit igding daing kasegurohan ta igwang libreng-boot an mga habitante sa Sodom bako ta daing toltol na pakasabot kan mga sinasabi ni Hesus.

Hilnga Woes to the unrepentant cities.

## Mga Komentaryo nin mga Padre nin Simbahan
Saint Remigius: " An Cafarnaum iyo an kabisera nin Galilee, asin mauunabihan na banwa nin probinsya, asin ini gayod an Kagurangnan partikular na sinambit ini, na siya nagtaram, Asin ika, Cafarnaum, nanggad  itataas sagkod sa kalangitan. Ika man totoo ibababa hanggan sa impierno."

Jerome: " Sa ibang mga kopya satong nanumpungan, Asin ika, Cafarnaum, na ika itinaas sa langit, ibababa ka man sagkod sa gagamban; asin ta ini pwedeng pagsaboton nin siring. Magsala, ika dadarahon sa pinakairarom nin impyerno ta ika paabaw-abaw na habong akoon an sakong mga katukdoan; o, ika itinaas sa langit ta pigdangog mo sakong mga katukdoan, asin nagibo saimo an sakong mga ngangalasan, alagad aagihan ka kan mas magabat na kastigo, huli ta habo mo man ngani magtubod sa siring na mga bagay."

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Other translations of Matthew 11:23 at BibleHub
Mândra (Olt)

An **Mândra** (also: *Iaz*) sarong  sulong sa salog Olt sa Romanya. Ini nadalihig sa Olt harani sa baryo nin Mândra. An laba kaini  asin an batya' na sukol kaini .

## Toltolan
Propeta

Sa relihiyon, an **propeta** iyo an sarong indibidwal na pighihiling bilang sarong tawo na igwa nin contact sa diosnon na linalang asin pigsasabi na nagtataram sa ngaran kan dios, nagsisirbi bilang sarong intermediary sa sangkatawuhan sa paagi kan paghatod nin mga mensahe o mga katukdoan gikan sa sobrenatural na gunoan sa ibang tawo. An mensahe na pigpapahayag kan propeta pig-aapod na sarong propesiya.

An mga paghingako kan pagkapropeta nag-eksister sa dakol na mga kultura asin mga relihiyon sa bilog na kasaysayan, kabali an Hudaismo, Kristianismo, Islam, suanoy na relihiyon na Griyego Greek, Zoroastrianismo, Manichaeismo, Hinduismo, asin dakol na iba pa.

## Toltolan
Propesiya

An **propesiya** iyo an sarong pagsasalaysay nin mga pangyayaring mangyayari sa nuanoy. Ini an mga pagsasaad nin mga mapupwedeng maganap, o maabot sa nuanoy na parating pigtutubodan sa manlaenlaen na mga relihiyon na nangyayari sa paagi kan paranormal o inspirasyon nin sobrenatural o mga dios. An mga paagi kan panghuhula sa manlaenlaen na mga relihiyon o paranormal iyo an kinabibilangan kan mga dibinasyon, astrolohiya, numerolohiya, panghuhula nin swerte, pagpapakahulugan nin mga pangaturogan asin sa iba pang dakol na mga porma nin dibinasyon na piggamit sa laog nin mga rinibong taon asin magin sagkod sa presenteng panahon tanganing baloon na hulaan an mga pangyayari sa maaboton na panahon. An mga paagi na ini dai napatunayan kan mga eksperimentong siyentipiko.
Neandertal

An **Neanderthals** ( ; ***Homo neanderthalensis*** or ***H. sapiens neanderthalensis***), pigsusurat man bilang **Neandertals**, iyo an sarong extinct na espesye o subespesye kan archaic humans na nakaistar sa  Eurasya sagkod sa haros 40,000 na taon an nakaagi. An type specimen, Neanderthal 1, nanompongan kaidtong 1856 sa Neander Valley sa presenteng aldaw na Alemanya.

## Toltolan
Emil Hertzka

Si **Emil Hertzka** (3 Agosto 1869 – 9 Mayo 1932) sarong maimpluwensya asin saro sa nangengenot na publikador nin musika asin responsableng gayo sa pagpaimprenta 
asin pagpalakop, pagpabantog kan mga importanteng mga obra sa musika sa Europa ining ika-20ng siglo.

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Hertzka namundag sa Budapest. Siya nag'adal kemika asin musika sa Unibersidad nin Vienna.

## Karera sa pagpublikar
Kan 1901 siya nag'ayon sa harong publikasyon na Universal Edition na nakabase sa Vienna, na natutugdas pa sanang gayo. Siya duman nagtrabaho na sa bilog niyang buhay. Kan 1907 siya an nagin Direktor kaini asin yaon siya sa katongdan na ini sagkod na siya nagadan. Huli sa saiyang paghingowa, an UE nagparadakul an lista kaini nin mga bagong musika na dinadara. An saiyang mga pakikipagkomunikar sa mga kompositor ebidensyang gayo kan saiyang mga paghimoyaot na matipon an mga musika kan mga kompositor. Kan siya magadan (Vienna), kan 1932, an katalog kan UE binibilog na gayo nin sobra 10.000na  bilang, kabarali an mga obra ninda Gustav Mahler, Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern, Alexander Zemlinsky, Franz Schreker, Alfredo Casella, Leoš Janáček, Karol Szymanowski, Béla Bartók, Zoltán Kodály, Kurt Weill, Hanns Eisler, Ernst Krenek, Darius Milhaud, asin Gian Francesco Malipiero.

Si Hertzka nagadan huli sa atake sa puso kan Mayo 9, 1932.

Ultanan nin 1932 asin 1938 an Emil Hertzka Foundation nagtangro' nin taonan na Premyo sa Komposisyon. Ini enot na nagawad kan 1933, kun kasuarin napaghirirasan sa ultanan kan limang kompositor, na sinda Roberto Gerhard, Norbert von Hannenheim, Julius Schloss, Ludwing Zenk asin Leopold Spinner. An premyo nadagos ki Joseph Matthias Hauer kan 1934; ki Viktor Ullmann kan 1936, ki Hans Erich Apostel kan 1937 asin ki Karl Amadeus Hartmann kan 1938. Kan 1934 sa Luigi Dallapiccola asin Paul Dessau pareho sinda nakaresibi nin 'Special Acknowledgement'.

## Toltolan
Mampak

An sarong **mampak**  (Ingles: *monster*) iyo an sarong klase nin linalang na kathang-isip na manonompongan sa tarakotan, pantasya, kathang-isip na pang-agham, tradisyon na pambanwaan, mitolohiya, asin relihiyon. Parating piglaladawan an mga mampak bilang delikado asin agresibo asin may kakaiba asin makatakot na itsura na nagkakawsa nin kilabot asin paghadit. Parating malaen an itsura ninda na luwas sa kinaban na ini asin/o mutanteng hayop o kakaibang linalang na manlaenlaen an korte, alagad mapupwede man ining magkorteng tawo, siring kan mga mutante, aswang, espiritu, sombi o kanibal, apwera pa sa iba pang porma. Mapupwedeng magkaigwa o mayong kapangyarihan na sobrenatural, alagad komun na may kakayahan sindang gumadan o magkawsa nin nagkapirang porma nin pagwasak, na binabantaan an kaayusan sa sosyedad o moral kan kinaban nin tawo.