open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jutta Hempel

Si **Jutta Hempel** namundag Septyembre 27, 1960, siya sarong Aleman na *chess prodigy* na nagretiro sa competitive chess kan siya may edad na. 

## Karera sa Chess
Si Hempel nagpahiling nin pambihirang abilidad sa kawat kan hoben pa sya - sa edad na tatlo kaya niyang magdalan nin sarong kawat na chess asin uliton ini hali sa memorya. Kan 4 na anyos sya, opisyal na siya nagkakawat sa sarong Youth Center sa Flensburg. Kan 5 anyos na sya, si Hempel naging *top junior player* sa Flensberg. Sa ika-anom niyang kompleanyo, ginibo ni Hempel an kahanga-hangang gibo nin pagscore ning 9.5-2.5 sa sarong apat na oras na magkakasabay na eksibisyon. 

Sa sunod niyang kaparehong klase na eksibisyon, na nangyari sa plasa kan banwaan ninda, si Hempel nanggana nin dai mapagdududahan na 9-1. Si Hempel nanggana sa  Flensburg junior championship sa edad na pito. Kan 8 anyos sya, padagos si Hempel na magatao ning sabay-sabay na exsibisyon, an iba ipinahiling sa telebisyon. Sa edad na 9, naggana sya sa sarong *chess problem* *solving contest.*

Tibaad an pinakamakangalas na nagibo nya iyo an duwa niang *draws* kontra sa Internasyonal Master na si Jens Enevoldsen kan siya 9 na anyos. 

## Personal na buhay
Kan nasa edad na sya, si Hempel nagklase sa sarong eskwelahang pangkomersyo sa Kiel asin nagtrabaho sa sarong bangko. Nagpakasal siya kan 1986 asin nagsayuma sa karera nin chess. 

## Toltolan



## Panluwas na Takod

* Jutta Hempel sa British Pathe
Huringhuding

An **huringhuding** iyo an "sarong palabaw na istorya kan mga pangyayaring naglilibot gikan sa sarong tawo pasiring sa saro pang tawo asin nanonongod sa sarong bagay, pangyayari, o isyu na boot  maaraman kan publiko."

## Toltolan
Pagsakyada

An **pagsakyada** iyo an opensibang militar kan mga combatants ka sarong heopolitikal na entidad, parating dakulang bilang, naglalaog sa teritoryo na kontrolado kan ibang kaagid na entidad, sa pangkagabsan na may obheto kan: pagsakop; pagpatalingkas o pag-establisar giraray kan kontrol o otoridad sa sarong teritoryo; pagpwersa sa pagkabaranga kan nasyon; pagbàgo kan inistabilisar na gobyerno o magganar nin konsesyon gikan sa naunambitan na gobyerno; o sarong kombinasyon kan mga iyan. An pagsakyada pwedeng magin kawsa kan sarong gera, magin parte kan dakulang estratehiya na tapuson an gera, o pwede mag-constitute nin bilog na gera mismo.

## Kasaysayan
Archaeological na ebidensya nag-iindikar na an mga pagsakyada nagin madalas na nangyayari poon kan prehistorya. Sa suanoy na panahon, bago an komunikasyon sa radyo asin marikas na transportasyon, an solamenteng paagi para sa military tanganing maasigurar an sapat na reinforcements iyo an pagtangkas sa mga hokbo bilang dakulang pwersa. Ini, huli sa saiyang pinakanaturalesa, naggiya pasiring sa estratehiya kan pagsakyada. Huli sa pagsakyada uminabot an cultural exchanges sa gobyerno, relihiyon, pilosopiya, asin teknolohiya na naghubog sa pagpa-urog kan dakol sa suanoy na kinaban.

Bago an aldaw kan package tours asin cut-price airlines, an mga pagsakyada kan militar igwa nin trabaho bilang estandarteng mayor na porma kan proto-tourism – nagdadara nin darakulang bilang nin mga banyagang bisita pasiring sa mga bàgong kapalibotan, na igwa nin consequential sosyal, kultural asin economic impacts sa indigenous na populasyon asin sa mga parasakyada.

## Toltolan
Kaislahan na Malay

An **kaislahan na Malay** (Indonesyo/Malay: , ) pig-aapod man na **Insulindya** o an **Indo-Awstralyanong Kaislahan** iyo an kaislahan sa pag-ultanan kan Kadagaan na Sur-subangan na Asya asin Australia. Pig-aapod man iyan na "Kinaban kan Malay," "Nusantara", "East Indies" asin iba pang mga ngaran sa paglihis nin panahon. Ginuno an ngaran gikan sa ika-19 na siglo na konseptong Europeo kan sarong rasang Malay, sa huri nakabase sa distribusyon kan mga tataramon na Austronesyo.

Namomogtak sa pag-ultanan kan Kadagaan na Indio asin kadagatan na Pasipiko, an kaislahan kan labi sa 25,000 na isla asin saradit na mga isla iyo an pinakadakula na kaislahan sa area asin ikalima sa bilang nin mga isla sa bilog na kinaban. Kabali digdi an Brunei, East Timor, Indonesya, Malasya, Papua New Guinea, Filipinas, asin Singapur. An termino sinonimo man sa Kadagatan na Habagatan-Subangan na Asya.

## Toltolan
Protektorfjellet

An **Protektorfjellet** sarong bukid sa Oscar II Land sa Spitsbergen, Svalbard. Igwa ining langkaw na   847 metro, saka namumugtak sa bandang solnopan kan sola' nin Trygghamna sa may amihanan na tungod nin Isfjorden. 

## Toltolan
Snøhetta (kompanya)

An **Snøhetta** () sarong Norwegong kompanya arkitektural na namumugtak sa Oslo, Norway.

## Ginikanan
An kompanya nabilog kan 1987 ni Norwegong si Kjetil Thorsen, kairiba sarong grupo nin mga arktekto. Pigngaranan ninda ining Snøhetta sa pagkua sa pangaran kan sarong bukid na iyo an pinahalangkaw sa Dovrefjell National Park. Kan 1989 sinda nakipagsaro sa pwersa sa taga-Nweba York na arkitektong si Craig Dykers, ngani makalaog sa kompetisyon sa pagdesenyo kan kasalida nin Library of Alexandria (an nangganang desenyo para sa Bibliotheca Alexandrina dai pa nahahaman kaidto hanggan 2001).

## Mga Gawad
An Snøhetta nagawadan kan World Architecture Award para sa Bibliotheca Alexandrina asin sa Oslo Opera House, asin man kan Aga Khan Award for Architecture para sa Bibliotheca Alexandrina. Poon kan ini mahaman kan 2008, an Oslo Opera House natawan man premyo na Mies van der Rohe Award, an EDRA (Environmental Design Research Association) Great Places Award, an European Prize for Urban Public Space, Kan 2010, paagi sa pangengenot nin Kjetil Trædal Thorsen, an Snøhetta na trabaho sa pagbaragay sa kapalibotan  napremyohan kan Global Award for Sustainable Architecture, magkasi sa punto de bista panginternasyonal, para sa darakula kaining mga proyekto, asin sa lebel na lokal man.

## Mga mauunabihan na mga obra


File:Hunt Library Exterior 2.JPG|James B. Hunt Jr. Library, North Carolina
File:Lillehammer kunstmuseum.jpg|Lillehammer Art Museum
File:Full Opera by night.jpg|Oslo Opera House

* Toronto Metropolitan University Student Learning Centre in Toronto (2015)
* Expansion of the San Francisco Museum of Modern Art (2016)
* Lascaux IV International Centre for Cave Art in Montignac, France (2016)
* Redesign and renovation of Times Square, New York (2017)
* Calgary Central Library, Alberta, Canada (2018)
* Under, underwater restaurant in Lindesnes, Norway
*Wolfe Center for the Arts at Bowling Green State University in Ohio
*Westchester Square Library in The Bronx, New York City (due to open 2025)

## Babasahon pa
* 
* 
* *Snøhetta: Hus som vil meg hysa*, Kjartan Fløgstad, 2004. .

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*Snøhetta Official website
Transportasyon

An **transportasyon** iyo an paghiro kan mga tawo asin bagay gikan sa sarong lugar sagkod sa saro pang lugar. Gikan ini sa katagang Latin na *trans*, na nangangahulogan na *sa ibong*, asin *portate*, na nangangahulogan na *darahon*. Sa siring kaining paagi, *darahon sa ibong* an literal na traduksyon kan transportasyon.

An ordinaryong transportasyon sa Filipinas iyo an dyip, padyak, asin motorsiklo.

An mga paagi kan transportasyon iyo an arinman sa manlaenlaen na klase nin mga pasilidad kan transportasyon na piggagamit tanganing magdara nin mga tawo o kargamento. Mapupwedeng kabali sa mga ini an mga lunadan, nakalunad na mga hayop, asin mga pack na hayop. Mapupwedeng kabali sa mga lunadan an mga bagon, lunadan, bisikleta, bus, tren, trak, helikopter, lunadan na pantubig, spacecraft, asin lunadan na panduros.

## Toltolan
Piso kan Mehiko

An **piso kan Mehiko**  (simbolo: **$**; kodigo: **MXN**) iyo an kwarta kan Mehiko. An modernong piso asin dolyar na mga kwarta igwa nin komun na ginikanan kaidtong ika-16 — ika-19 na siglo na dolyar kan Espanya, an kadaklan padagos na naggagamit kan simbolo na , "$".

## Toltolan
Đồng kan Bietnam

An **dong**  (Vietnamese: *đồng*, Chữ Nôm: 銅) (; simbolo: **₫** o bakong pormal **đ** sa Vietnamese; kodigo: **VND**) iyo an nagin kwarta kan Bietnam poon pa kaidtong Mayo 3, 1978. Pig-iisyu iyan kan State Bank of Vietnam. An dong man iyo an kwarta kan mga estadong predecessor na Amihanan na Bietnam asin Habagatan na Bietnam, na rinibayan an dating ginamit na Indotsinang Pranses na piastre.

Dati, iyan nababanga sa 10 hao (*hào*), na kun saen iyan binangâ pa sa 10 *xu*, mayo sainda sa ngunyan an piggagamit huli sa implasyon. An dong kan Bietnam naglangkaw nin marhay pasiring sa eksklusibong paggamit nin mga banknotes, na an mga harababang denominasyon inimprinta sa papel asin an mga denominasyon na labi sa 10,000 dong, nagkakahalaga nin 40¢ na dolyar o euro, naka-imprinta sa polimero. Poon kaidtong 2022, mayong barya an ginamit. Sa pangkagabsan, an Bietnam nagpapasiring sa pagbayad na digital.

## Toltolan
Indotsinang Pranses

An **Indotsinang Pranses** iyo an grupo nin teritoryo na kolonya kan Pransya sa Sur-subangan na Asya sagkod sa saiyang pagbagsak kaidtong 1954. Kompwesto iyan kan Kambodya, Laos (poon kan 1899), an teritoryo kan Tsina na Guangzhouwan (poon kan 1898 sagkod sa 1945), asin an mga rehiyon kan Bietnam na Tonkin sa amihanan, Annam sa tahaw, asin Conchinchina sa habagatan.

An kabisera sa kadaklan kan saiyang kasaysayan iyo an Hanoi (1902–1945); Saigon iyo an kabisera poon kan 1897 sagkod kan 1902 asin sa giraray poon kan 1945 sagkod sa 1954.

## Toltolan
Karl Roy

Si **Karl Roy** (Mayo 25, 1968 – Marso 13, 2012) iyo an Pilipinong parakanta nin rock. Siya an pangenot na parakanta sa mga grupong Advent Call, Kapatid asin P.O.T.

## Kaamayi kan buhay
Si Karl Roy iyo an matuang tugang ni Kevin Roy, an pangenot na parakanta kan bandang Razorback, asin pinsan ni Jose "Judd" Roy III, saro sa defense lawyers kan the impeachment trial of Philippine Chief Justice Renato Corona. An iba pang mga tugang ni Roy iyo sinda Ralph, Keith, Krys and Kathryn. An saiyang tiyaon iyo si Vilma Roy-Duavit, an agom kan kagtogdas kan GMA Network asin dating Representative gikan sa Rizal's 1st District Gilberto Duavit Sr., na naggigibo saiya na pinsanon kan presidente kan GMA Network na si Gilberto Duavit Jr. An saiyang namaaram nang lolo iyo si Jose Roy, na dating sarong Senador sa Filipinas.

Kaapil man si Roy kan Tau Gamma Phi fraternity

## Kagadanan
Nagadan si Karl Roy kaidtong Marso 13, 2012, suboot huli sa cardiac arrest, although he was diagnosed with pulmonary edema. Bago an saiyang kagadanan, dinara siya sa Cardinal Rufino Santos Hospital sa San Juan City kun saen siya ibinugtak sa ICU. Binalo siyang buhayon kan saiyang agom na si Dena asin aking babayi na si Ariana. Mga nagkapirang oras pagkatapos kan saiyang kagadanan, nagin top trending topic si Roy sa Twitter Philippines. An saiyang bangkay pina-cremate asin an saiyang burol ginanap sa Our Lady of Mount Carmel Shrine sa New Manila, Quezon City. Kaidtong Marso 18, an saiyang urn ilinipat sa saiyang pampamilyang mausoleo sa Loyola Memorial Park bilang permanenteng pahingaloan na lugar.

## Toltolan
Coleophora sogdianae

An ***Coleophora sogdianae*** sarong klaseng kulagbaw sa pamilya nin Coleophoridae. Ini nakukua sa Apganistan, Iran, Pakistan asin Oman.

## Toltolan
Svalbard

An **Svalbard** iyo an sarong kaislahan sa Norway sa Kadagatan Arktiko. Amihanan kan kadagatan na Europa, iyan namomogtak sa haros pag-ultanan kan amihanan na baybayon kan Norway asin kan Amihanan na Polo. An mga isla kan group range poon sa 74° sagkod sa 81° amihanan na latitude, asin poon sa 10° sagkod sa 35° subangan na longitude.An pinakadakulang isla iyo an Spitzbergen, sunod sa sukol an Nordaustlandet asin Edgeøya. An may pinakadakul na nakaistar iyo an Longyearbyen sa solnopan na baybayon kan Spitzbergen.

## Mga Ritrato

Ladawan:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|An mga bukid na Adventtoppen asin Hiorthfjellet sa Adventfjorden, sa amihanan sana kan Longyearbyen
Ladawan:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Sarong karatula nin patanid nin oso polar sa amihanan-sirangan na linderos kan Longyearbyen
Ladawan:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|Sarong karatula nin patanid nin oso polar sa amihanan-sirangan na linderos kan Longyearbyen


## Toltolan
Transportasyon sa Filipinas

An **transportasyon sa Filipinas** nasasakupan an mga paagi nin transportasyon sa laog kan kaislahan kan nasyon na may labi sa 7,500 na isla. Gikan sa dating bakong mauswag na kamugtakan nin transportasyon, an gobyerno kan Filipinas pina-urog an transportasyon sa paagi kan manlaenlaen na direktang proyektong inprastraktura, asin an mga ini kabali an pagdugang sa transportasyon sa duros, dagat, tinampo, asin riles asin mga transport hubs.

Igwa an Filipinas nin 12 pankinàban na palayogan asin labi sa 20 na mayor na domestikong palayogan na nagseserbi sa nasyon. An Pankinàban na Palayogan nin Ninoy Aquino iyo an pangenot na palayogan.

## Toltolan
Amihanan na Polo

An **Amihanan na Polo**, midbid man bilang **Heograpikong Amihanan na Polo** iyo an punto sa Amihanan na Hemispero na kun saen an aksis kan pag-itok kan Kinaban nagsasabatan sa saiyang ibabaw. Pig-aapod iyan na **Totoong Amihanan na Polo** tanganing ma-idintipikar sa Magnetikong Amihanan na Polo.

Mantang an Habagatan na Polo namomogtak sa sarong kontinental na land masa nin daga, an Amihanan na Polo namomogtak sa katahawan kan Kadagatan Arktiko dawa na an mga katubigan haros permanenteng natatahoban nin nagpapadagos sa pagliwat na dagat nin yelo. An rarom kan dagat sa Amihanan na Polo pigsusukol sa  sa paagi kan Russian Mir submersible sa 2007 asin sa   sa paagi kan USS ''Nautilus'' kaidtong 1958. Kaya baga iyan bakong praktikal na magtogdok nin sarong permanenteng estasyon sa Amihanan na Polo (bakong siring kan Habagatan na Polo). Minsan siring, an Soviet Union, asin sa huri an Rusya, nagtogdok nin nagkapirang manned drifting stations sa sarong pangkagabsan na taonan na basehan poon kan 1937, an iba sainda nawarâ na o haranihon sa Polo. Poon kaidtong 2002, sarong grupo nin mga of Ruso taonan na nag-istablisar nin sarong pribadong base, Barneo, harani sa Polo. Nag-ooperar iyan sa laog nin dikit na semana durante kan kaamayai kan *spring*. An mga pag-aadal kaidtong dekada 2000 ihinula na an Amihanan na Polo posibleng magin talingkas na sa yelo huli sa Arctic ice shrinkage, na may timescales nagkakalaen poon kaidtong 2016 sagkod sa huri kan ika-21 na siglo.

## Toltolan
Third Thoughts

An ***Third Thoughts*** sarong libro kan 2018 na binibilog nin 25 saysay sinurat ni Steven Weinberg, kadaklan kan dekada bago sa taon 2018. Haros gabos kan mga saysay dati nang  napublikar sa *[[The New York Review of Books]]*, sa mga peryodiko, asin iba pan g peryodikal. Saysay numerado 20, 23, 24, asin 25 napublikar primerong beses na gayo iogdi sa librong ini. Essay number 6 is the foreword to the 2014 book *Time in Powers of Ten*. TIgwang 8 saysay na yaon sa seksyon kan historya nin syensia, 6 saysay sa sekyon nin pisika asin kosmolohiya, 6 na saysay sa seksyon nin publikong mga bagay, asin 5 saysay sa seksyon nin mga bagay personal.

## Mga Saysay

I. HISTORYA NIN SYENSIA
*1 The Uses of Astronomy (pp. 3-14); 2009
*2 The Art of Discovery (pp. 15-21)
*3 From Rutherford to the LHC  (pp. 22-35); 2011
*4 Educators and Academics, Underground in Texas (pp. 36-38)
*5 The Rise of the Standard Models (pp. 39-51); 2013
*6 Long Times and Short Times (pp. 52-54)
*7 Keeping an Eye on the Present—Whig History of Science (pp. 55-66); 2015
*8 The Whig History of Science: An Exchange (pp. 67-70); 2016

II. PISIKA ASIN KOSMOHIYA 
*9 What Is an Elementary Particle?  (pp. 73-82); 1996
*10 The Universe We Still Don’t Know (pp. 83-95); 2011
*11 Varieties of Symmetry (pp. 96-111); 2011
*12 The Higgs, and Beyond (pp. 112-118); 2011
*13 Why the Higgs? (pp. 119-123); 2012
*14 The Trouble with Quantum Mechanics (pp. 124-142); 2017

III. MGA PUBLIKONG BAGAY
*15 Obama Gets Space Funding Right (pp. 145-148)
*16 The Crisis of Big Science (pp. 149-163); 2012
*17 Liberal Disappointment (pp. 164-166); 2012
*18 Keep Loopholes Open (pp. 167-170)
*19 Against Manned Space Flight (pp. 171-175)
*20 Skeptics and Scientists (pp. 176-182)

IV. MGA BAGAY NA PERSONALPERSONAL
*21 Change Course (pp. 183-184)
*22 Writing about Science (pp. 185-191)
*23 On Being Wrong (pp. 192-193)
*24 The Craft of Science, and the Craft of Art (pp. 194-210)
*25 New York to Austin, and Return (pp. 211-214)

## Pagresibi asin reaksyon

Susog ki Mario Livio:

## Toltolan

## References
Pasaporte kan Laos

An **pasaporte kan Laos** pig-iisyu sa mga namamanwaan kan Laos. Pig-iisyu iyan kan Consular Departament sa laog kan Ministry of Foreign Affairs tanganing makabyahe pasiring sa ibang nasyon. Inisyu an biometrikong pasaporte poon kan Hunyo 30, 2016.

## Physical appearance

### Atubangan na kobre

An kobre kan ordinaryong pasaporte kan Lao iyo an kolor madiklom na asul na may Emblema kan Laos nakabugtak sa tahaw. An katagang "ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ" (English: Lao People's Democratic Republic and French: République Démocratique Populaire Lao) nakasurat sa itaas kan eskudo mantang an katagang pasaporte (in Lao, English asin French) nakasurat sa ibaba. An opisyal asin diplomatikong pasaporte iyo an kolor berde asin borgonya sa kolor. An ordinaryong pasaporte kan Laos igwa nin 32 na pahina dai kabali an kobre asin balido iyan na makabyahe sa gabos na mga nasyon.
### Passport note

"ໃນນາມ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຈົ່ງໃຫ້ອຳນວຍຄວາມສະດວກ ໃນການໄປມາ ແກ່ຜູ້ຖືໜັງສືຜ່ານແດນສະບັບນີ້ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຄຸ້ມຄອງໃນຄາວຈຳເປັນອີກດ້ວຍ."

"Au nom du Gouvernement de la République Démocratique Populaire Lao, le Ministère des Affaires étrangères prie les autorités compétentes de laisser passer librement le titulaire de ce passeport, et de lui donner aide et protection en cas de besoin."

"In the name of the Government of the Lao People's Democratic Republic, the Ministry of Foreign Affairs requests all relevant authorities to whom it may concern to allow the bearer to pass freely, and to afford the bearer any such assistance and protection as maybe necessary."

### Pahina nin impormasyon

* Photograph of the bearer 
* Type
* Code of Issuing State (LAO)
* Passport number
* Name and Surname 
* Nationality (Lao)
* Date of Birth 
* Sex
* Place of Birth
* Date of issue 
* Date of expiry 
* Name in Lao
* Emergency contact detail 
* Bearer signature 
* Issuing authority

## Toltolan
Kip kan Laos

An **kip** (; code: **LAK**; sign: **₭** o **₭N**; ; officialmente: ເງີນກີບລາວ, lit. "currency Lao kip") iyo an kwarta kan Laos poon pa kaidtong 1955. Sa kasaysayan, an sarong kip binangâ sa 100 *att* ().

An termino ginuno sa ກີບ *kì:p*, sarong katagang Lao na nangangahulogan na "ingot."

 

## Toltolan
Habagatan na Polo

An **Habagatan na Polo**, midbid man sa apod na **Heograpikong Habagatan na Polo**, iyo an pinakahabagatan na punto sa Kinaban asin namomogtak sa kabaliktaran na gilid kan Kinaban gikan sa Amihanan na Polo, sa distansya nin 12, 430 milya (20, 004 kilometro) sa gabos na direksyon.Saro iyan sa duwang punto na kun saen an aksis nin pag-itok kan Kinaban nag-intersect sa saiyang ibabaw.

Namomogtak sa kontinente nin Antarktika, iyan an lugar kan United States Amundsen—Scott South Poles Station, na kun saen iyan inistabilisar kaidtong 1956 asin nagin permanenteng kinaagan nin mga trabahador poon kan taon na iyan. An Heograpikong Habagatan na Polo laen sa Habagatan na Magnetikong Polo, an posisyon na kun saen iyan piglaladawan base sa magnetic field kan Kinaban.An Habagatan na Polo iyo an tahaw kan Habagatan na Hemispero.

## Toltolan
Karl-Anthony Towns

Si **Karl-Anthony Towns Jr.** (namundag: Nobyembre 15, 1995), midbid man sa inisyal na **KAT**, iyo an sarong Dominikano-Amerikanong propesyonal na parakawat nin basketbol para sa Minnesota Timberwolves kan National Basketball Association (NBA). Nagkawat siya sa pangkolehiyong basketbol para sa Kentucky Wildcats. Kaapil siya si Towns sa nasyunal na koponan kan Republikang Dominikano bilang sarong 16 anyos. Pinili siya sa enot na overall pick sa 2015 NBA draft kan Minnesota Timberwolves asin nagpapadagos na nginaranan na NBA Rookie kan Taon para sa 2015–16 na season. Nakaresibi siya nin tulong All-Star na seleksyon. Nanggana man si Towns sa 2021–22 NBA Three-Point Contest.

## Kaamayi kan buhay
Namundag si Towns sa Edison, New Jersey sa sarong African-American na ama, Karl Towns Sr., asin sarong Dominican na ina, Jacqueline Cruz. Nagdakula siya sa Piscataway, New Jersey, asin nag-atendir sa Lake Nelson Seventh-Day Adventist School, bago naglipat sa Theodore Schor Middle School gikan sa Our Lady of Fatima School in 2009. Sa Theodore Schor, siya reclassified asin nag-utro sa seventh grade tanganing magganar nin dugang na taon nin pagpaurog. Nagkawat nin basketbol an ama ni Towns para sa Monmouth University asin nagin coach sa basketbol sa Piscataway Technical High School, na kun saen si Towns nagpraktis kaiba an saiyang junior varsity koponan bilang sarong fifth grader.

## Toltolan
Karl Lehmann (arkeologo)

Si **Karl Leo Heinrich Lehmann** (1894–1960) iyo an sarong namundag na Aleman na Amerikanong historyador sa arte, arkeologo, asin propesor. Midbid siya huli sa saiyang mga gibo sa arkeolohiya sa Samothrace, Gresya asin sa mga kaagid na publikasyon.Saro siyang propesor sa New York University Institute of Fine Arts poon kaidtong 1935, sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 1960. Si Lehmann an kagtogdas asin direktor kan Archeological Research Fund sa New York University.

## Toltolan
Karl Lehmann

Si **Karl Lehmann** (Mayo 16, 1936 – Marso 11, 2018) iyo an Aleman na Cardinal prelado kan Simbahan Katoliko. Nagsirbi siya bilang Obispo kan Meguncia poon kan 1983 sagkod 2016, na naglangkaw an ranggo bilang Cardinal kaidtong 2001. Nagsirbi man siya bilang Chairman kan Conference of the German Bishops poon kan 1987 sagkod sa 2008, na kinonsiderar na saro sa pinakamaimpluwensang prelado sa Alemanya sa mga taon na idto asin nangengenot na proponent kan liberal stance sa laog kan Simbahan. Bago pa man siya nagin obispo, siya nagtrabaho bilang propesor sa teolohiya sa University of Mainz asin sa University of Freiburg.

## Kaamayi kan buhay, edukasyon asin karera bilang iskolar sa teolohiya
Namundag si Lehmann sa Sigmaringen asin nagdakula sa Veringenstadt. An saiyang ama sarong lokal na paratukdo asin an saiyang ina edukado bilang sarong paratinda nin libro. Durante kan saiyang mga taon sa haiskul, nag-istar siya sa sarong istaran kan mga estudyanteng Katoliko  sa Sigmaringen.

Nag-adal siya sa Seminary of Freiburg 1957–1964 asin dangan sa Pontifical Gregorian University sa Rome kun saen siya nagganar nin doctorate sa pilosopiya,  in 1962, with a thesis titled *Vom Ursprung und Sinn der Seinsfrage im Denken Martin Heideggers*. Nakaresibi man siya nin doctorate sa teolohiya sa 1967, na may thesis na igwa nin titulong *"Auferweckt am dritten Tag nach der Schrift"—Exegetische und fundamentaltheologische Studien zu 1 Kor 15, 3b-5*.

Siya inordenan sa pagkapadi kaidtong Oktobre 10, 1963 sa Roma ni Cardinal Julius Döpfner. Durante kan Second Vatican Council poon kan 1962 sagkod sa 1965, nagsirbi siya bilang assistant ki Karl Rahner, asin siya nagin man assistant ki Rahner sa Seminar for Christian worldview asin pilosopiya kan relihiyon sa Ludwig Maximilian University of Munich poon kan 1964 sagkod sa 1967.

Kaidtong 1968 siya nagin propesor kan dogmatic theology sa University of Mainz, sarong posisyon na saiyang kinaptan sagkod kaidtong 1971 kan siya nagin propesor kan dogmatic asin ecumenical theology sa University of Freiburg.

Sa laog nin sampolong taon, poon kan 1974 sagkod sa 1984, siya sarong myembro kan International Theological Commission.

## Toltolan
Pasaporte kan Bietnam

An **pasaporte kan Bietnam** (Vietnamese: *Hộ chiếu Việt Nam*) pig-iisyu sa mga namamanwaan kan Bietnam tanganing mapasilitar an pagbyahe sa ibang nasyon. Pigtotogotan ninda an mga paradara na hinale asin maglaog giraray sa Bietnam na mayo nin kaulangan; magbyahe sa asin gikan sa ibang mga nasyon na susog sa kinakaipuhan na bisa, asin asiguraron an asistensya gikan sa mga opisyal kan Vietnamese concular kapag yaon sa ibang nasyon, kun kinakaipuhan.

Gabos na mga pasaporte kan Bietnam pig-iisyu kan Departamento kan Imigrasyon sa ngaran kan Ministry of Public Security. Solamenteng an mga namamanwaan kan Bietnam an mapupwedeng gawadan kan pasaporteng ini. Balido an pasaporteng ini sa laog nin sampolong taon. Sa batas, an sarong balidong bakong pasong pasaporte kan Bietnam sarong conclusive proof kan pagigin namamanwaan kan Bietnam, asin kun siring mapupwedeng gamiton na karibay kan National ID card para sa identipikasyon (siring kan paglunad sa eroplano sa laog kan Bietnam) domestikong pagbyahe.

Nagpoon na mag-isyu an Bietnam nin mga elektronikong pasaporte sa saiyang mga namamanwaan kaidtong Marso 2023.

## Toltolan
Prelado

An sarong **prelado** iyo an sarong kaapil kan kapadian na may halangkaw na ranggo asin sarong ordinaryo o nakaranggo na mas halangkaw kasya sa mga ordinaryo. Naggikan an kataga sa Latin na *praelatus*, an nakalihis na pandiwari kan *præferre*, na nangangahulogan na "darahon sa atubangan", "maibugtak sa itaas o ibabaw" o "iatubang"; kaya, an sarong prelado iyo an pigbubugtak na mas halangkaw kasya sa iba.

An pinaka-ordinaryong prelado iyo an sarong obispo, na ang prelatura iyo an saiyang partikular na simbahan. Gabos na ibang prelado, kaiba an ordinaryong mga prelado siring kan mga priyor asin mga pangenot na superior nakabase sa orihinal na modelo kan prelasyang iyan.

## Teritoryal na prelatura

Sa Simbahan Katoliko, an teritoryal na prelatura iyo an prelado na an heograpikong hurisdiksyon, denominated a "teritoryal na prelatura", yaon sa luwas kan asin kun siring bakong subject sa arinman na diocese. An teritoryal na prelatura kun minsan denominated nin sarong "prelate nullius", gikan sa Latin "*nullius diœceseos*" (prelado kan mayong diocese), nangangahulugan na an saiyang teritoryon iyo an direktang subject sa Holy See (the Supreme Pontiff) asin bakong sarong diocese. , igwa nin 44 teritoryal na prelatura, gabos sinda yaon sa Simbahan na Latin.

An termino piggamit man na heneriko, na kun saen iyan pantay na nanonongod sa apostolikong prepektura, an apostolikong vicariate, o sarong teritoryal na abbacy.

## Toltolan
Karl Keating

Si **Karl Keating** (namundag: 1950) iyo an sarong Katolikong apologist asin awtor na nagtogdas asin pinonan an *[[Catholic Answers]]*, sarong lay apostate kan Catholic apologetics asin ebanghelisasyon.

An libro ni Keating na *Catholicism and Fundamentalism* ibinase sa 1988 na serye na nagdadalagan sa laog nin 30 na semana sa *[[The Wanderer]]*.

## Toltolan
Obispo

An **obispo** iyo an sarong padi o klerigong sinugo na manongdan bilang gobernador o tagapamahala kan sarong diosesis. An may siring kaining posisyon iyo an pinagkatiwalaan may otoridad asin maingat na pamamahala sa sarong institusyon na relihiyoso.

Sa Kristianismo, pig-aapod an katungdan o opisina bilang **episkopasya**. Sa organisasyon, piggagamit kan nagkapirang denominasyon na Kristiano an mga kayarian na eklesiatiko na siring sa sarong obispo, mantang pig-eetsapwera kan ibang denominasyon an opisina na iyan na mahihiling na sarong simbolo kan poder. Pigsasagibo man kan mga obispo an otoridad na pampolitika.

Sa tradisyon, pig-aangkin kan mga obispo an pagribay na apostoliko, sarong direktang makasaysayan na ginikanan na nagpoon pa sa orihinal na Kagduwang Apostol ni San Pablo. May nagkapirang Pentekostal asin ibang denominasyon na Protestante na may mga obispo na pigpapamahalaan an mga kongregasyon, minsan ngani dai  ninda pig-aako an pagribay na apostoliko.

## Terminolohiya
An terminong *obispo* ginuno sa katagang Griyego na , nangangahulugan na  "overseer"; Griyego an tataramon kan amay na simbahan na Kristiano. Alagad, an terminong  dai naggikan sa Kristianismo. Sa literaturang Griyego, an termino ginamit sa laog nin nagkapirang siglo bago an adbento kan Kristianismo. Sa huri nagtransform sa Latin , Old English , Middle English  asin sa huri *bishop*.

Sa amay na panahon kan Kristianismo an termino bakong pirming malinaw na nalalaen sa  (literally: "elder" o "senior", ginikanan kan modernong katagang Ingles na (*priest*), alagad ginamit sa sentido kan orden o opisina kan obispo, laen kan sa presbyter, sa mga sinurat na attributed ki Ignatius of Antioch (died ).

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Filipinas

An **Simbahan Katoliko sa Filipinas** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na direksyon kan Papa asin kan Catholic  Bishops'Conference of the Philippines (CBCP). An Filipinas iyo an saro sa duwang nasyon sa Asya na igwa nin substansyal na porsyon kan populasyon na nagsasabuhay kan pagtubod na Katoliko, kaiba an East Timor, asin an ikatulong pinakadakula na populasyon nin Katoliko sa kinaban pagkatapos kan Brasil asin Mehiko.An episcopal conference na responsable sa pamamahala sa pagtubod iyo an Catholic Bishops'Conference of the Philippines.

An Kristianismo enot na dinara sa Filipinas kan mga misyonerong Espanyol na uminabot kaidtong ika-16 na siglo sa Cebu. Kompara sa panahon kan pagsakyada kan mga Espanyol, an Kristianismo minidbid bilang relihiyon kan estado, an pagtubod sa ngunyan pigpapraktis sa konteksto kan sekular na estado.Kaidtong 2020, pigtataya na igwa nin 85.7 milyon na Pilipino, o haros 78.8% kan populasyon an nagsasabuhay kan pagtubod na Katoliko.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Indonesya

An **Simbahan Katoliko sa Indonesya** (Indonesyo: *Gereja Katolik di Indonesia*) iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na liderato kan Papa sa Roma. An Katolisismo iyo an saro sa anom na aprubadong relihiyon sa Indonesya, an iba iyo an Islam, Protestantismo, Hinduismo, Budismo, asin Confucianism. Susog sa opisyal na pigura, an mga Katoliko pigbibilog kan 3.12 porsyento kan populasyon kaidtong 2018. An bilang kan mga Katoliko, kun siring, labi sa 8.3 milyon. Sa pangenot sarong Muslim na nasyon an Indonesya, alagad an Katolisismo iyo an dominanteng pagtubod sa syertong lugar kan nasyon.

An Simbahan organisado sa 10 arsodiosesis asin 27 diosesis, gabos myembro kan Indonesian Catholic Bishops Conference (KWI) 
na pigpapamayuhan ni Arsobispo Ignatius Cardinal Suharyo Hardjoatmodjo. Igwa nin nagkapirang Catholic religious institutes na aktibo sa nasyon kabali an mga Heswita, an Missionaries of the Sacred Heart (MSC) asin Divine Word Missionaries.

Nagpoon an Katolisismo sa Indonesya sa pag-abot kan mga Portuguese sa paghanap kan Spice Islands kaidtong ika-16 na siglo. Sa ngunyan, an Subangan na Nusa Tenggara iyo an solamenteng probinsya sa Indonesya na kun saen an Katolisismo iyo an mayorya, haros 55% kan saiyang populasyon. Igwa man nin signipikanteng populasyon nin Katoliko sa Amihanan na Sumatra, Solnopan na Kalimantan, Habagatan na Papua, Habagatan na Sulawesi, Maluku asin Central Java, urog na sa laog asin sa palibot kan Muntilan.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Singapur

An **Simbahan Katoliko sa Singapur** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na liderato kan Papa sa Roma. Kaidtong 2016, an Catholic Foundation of Singapore rineport an populasyon kan mga Katoliko sa Singapur na labi sa 373,000. 

Susog sa 2020 census, 18.9% kan mga Singapuriano an nag-iidentipikar bilang Kristiano – 37.1% na kun saen sinda nabibilang na Katoliko asin 62.9% bilang 'Ibang Kristiano' (sa pangenot Protestante).

Sa ngunyan iyan pigpapamahalaan ni William Cardinal Goh, an ikaapat na Arsobispo kan Catholic Archdiocese of Singapore.

## Toltolan
Pasaporte kan Kambodya

An **pasaporte kan Kambodya**
() pig-iisyu sa mga namamanwaan kan Kambodya para sa pankinaban na pagbyahe.

Poon kan Hulyo 17, 2014, an gobyerno kan Kambodya nag-introdusir kan bàgong biometrikong pasaporte, na kun saen iyan balido sa laog kan 10 taon.
### Mensahe sa Pasaporte

An mga mensahe sa pasaporteng Kambodyano naguguhit sa tolong tataramon: Khmer, Ingles asin Pranses. An mensahe sa pasaporte , tuyong gikan sa Cambodian Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation, kun saen igdi nakakaag:

Sa Khmer:
:

Sa Ingles:
:**IN THE NAME OF HIS MAJESTY THE KING OF CAMBODIA**
*The Minister of Foreign Affairs and International Cooperation of the Kingdom of Cambodia, requests all those whom it may concern to allow the bearer to pass freely, and to afford the bearer any such assistance and protection as may be necessary.*

Sa Pranses:
: **AU NOM DE SA MAJESTE LE ROI DU CAMBODGE**
*Le Ministre des Affaires Etrangères et de la Coopération Internationale du Royaume du Cambodge, prie les Autorités concernées de laisser passer le titulaire du présent document, et de lui donner toute aide et protection en cas de besoin.*

## Toltolan
Ticket to Nowhere

An "**Ticket to Nowhere**" iyo an ika-20ng episodyo kan telebisyon na drama kan enot na pasali kan Australyanong antolohiyanng serye sa telebisyon *[[Australian Playhouse]]*. An "Ticket to Nowhere" sinurat ni John Bragg asin pigdirihe ni Fred Maxian asin orihinalmenteng pig-ayre sa ABC kan 29 Agosto 1966.

## Plot
Sarong lalaki na biyahero nagkataon may kataid na kapwa-pasahero sa sarong halawig na biyahe sa tren. An huna niya an saiyang kataid na pasahero hinaha'bon an saiyang identidad.

## Cast
* Terry Norris as Fuller
* Wynn Roberts
* Lynne Flanagan
* Terry McDermott
* Allan Rowe iyo an paratiket

## Produksyon
Si Direktor Fred Maxian dati-dati ginigibo variety show.

## Pagresibi
An *[[The Age]]* inapod ining marayrahay na "kawat sa entablado". Nag'angay sa halipot na kabangang oras kaini."

## Hilnga man
* List of television plays broadcast on Australian Broadcasting Corporation (1960s)

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* 
* 
*
Riel kan Kambodya

An **riel kan Kambodya** (  ; simbolo: **៛**; kodigo: **KHR**) iyo an kwarta kan Kambodya. Igwa nin duwang magkaibang riel, an enot inisyu sa pag-ultanan kan 1953 asin Mayo 1975. Sa pag-ultanan kan 1975 asin 1980, an nasyon mayo nin sistemang moneda. An ikaduwang kwarta, nginaranan man na "riel", inisyu poon kaidtong Marso 20, 1980.Poon kaidtong dekada 1990, an mga namamanwaan ginamit an riel kaiba an dolyar kan Estados Unidos sa well-known rate na 4,000 KHR/USD para sa tingian na pagbayad.

An bantog na pagtubod nagsusuherir na an ngaran kan kwarta naggikan sa sira sa Salog kan Mekong, an *riĕl* ("sadit na sira" sa Khmer). Dakulang posibilidad na an ngaran ginuno sa dolyar kan Espanyol-Amerikano na halangkaw an laog na pirak asin an halaga katumbas kan walong *reales*, sarong barya na mahiwas na ginamit para sa pankinaban na kalakalan sa Asya asin sa Amerika poon kaidtong ika-16 sagkod sa ika-19 na siglo.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Brunei

An **Simbahan Katoliko sa Brunei Darussalam** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa komunyon kaibahan an Papa sa Roma, asin pigmimidbid sa konstitusyon kan estado kan Brunei Darussalam.

An enterong teritoryo kan Simbahan sa Brunei organisado bilang sarong apostolikong vicariate, sa irarom kan liderato kan obispo, poon kaidtong 2005. Mantang mayo nin pormal na relasyon na nag-eeksistir sa pag-ultanan kan Holy See asin Brunei, igwa nin nag-eeksistir na quasi-diplomatikong contact sa pag-ultanan kan simbahan asin ahensya nin gobyerno sa kadakol na lebel. Poon kaidtong 1990, an papal nuncio nagbisita sa nasyon taon-taon tanganing makanuparan an mga lokal na simbahan siring man an Foreign Affairs Ministry.

An Apostolikong Delegasyon sa Brunei Darussalam inistabilisar kaidtong 1998 sunod sa pag-istablisar kan daing-siring na eklesiatikong teritoryo kan Brunei bilang sarong apostolikong prepektura. An eklesiatikong hurisdiksyon kan Brunei napapasairarom sa purview kan Catholic Bishops'Conference of Malaysia, Singapore and Brunei.

Sa modernong aldaw, an Simbahan Katoliko suboot igwa nin "importanteng papel" sa interrelihiyosong dialogo sa Brunei.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Malasya

An **Simbahan Katoliko sa Malasya** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na liderato kan Papa sa Roma. An Apostolikong Nuncio sa Malasya sa ngunyan iyo si Arsobispo Wojciech Załuski, na in-appoint kaidtong Septyembre 22, 2020; an residenteng ambassador kan Malasya sa Holy See iyo si Westmoreland Anak Edward Palon.

An mga enot na pading Katolikong tumini'mak sa Malacca kaidtong 1511 bilang sarong militay chaplain sa mga Portuges. An mga misyonero iyo an mga Pransiskano asin Dominikanong prayle. An bàgong papel kan Malacca nagin stop-over para sa rinibong misyonero na nagpalakop kan pagtubod sa Habagatan asin Harayong Subangan na Asya. Sagkod sa ngunyan, igwa nin sadit na komunidad nin mga Kristiano an mahahanap sa mga lugar na ini huli sa pagdagsa kan mga misyonero.

Igwa nin espesyal na lugar an Malacca sa kasaysayan kan Simbahan sa rehiyon na iyan.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Bietnam

An **Simbahan Katoliko sa Bietnam** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na liderato kan obispo sa Bietnam na sa komunyon kaibahan an Papa sa Roma. An Bietnam igwa nin ikalimang pinakadakul na populasyon nin mga Katoliko sa Asya, pagkatapos kan Filipinas, Indya, Tsina asin Indonesya. Igwa nin haros 7 milyon na Katoliko sa Bietnam, nagrerepresentar nin 7.0% kan kabilugan kan populasyon. Igwa nin 27 diosesis (kabali an arsodiosesis) na may 2,228 na parokya asin 2,668 na mga padi. An pangenot na liturhikal na seremonya na piggigibo sa Bietnam iyo an sa Simbahan na Latin.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Kambodya

An **Simbahan Katoliko sa Kambodya** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko sa irarom kan ispiritwal na liderato kan Papa sa Roma. Sa bilog na kasaysayan kan Simbahan sa Kambodya, an mga Katoliko pigbibilog nin dikit na porsyento kan populasyon kan nasyon, asin an mayorya kan mga nagtutubod iyo an mga etnikong Bietnamita; kaidtong 2005, haros duwa-katulo kan kabilugan kan bilang kan mga Katoliko sa Kambodya iyo an mga Bietnamita.

## Toltolan
Karl Rove

Si **Karl Christian Rove** (namundag: Desyembre 25, 1950) iyo an sarong Amerikanong Republican political consultant, policy advisor, asin lobbyist. Siya an Senior Advisor asin Deputy Chief of Staff durante kan administrasyon ni George W. Bush sagkod sa saiyang resignasyon kaidtong Agosto 31, 2007. Pinamayuhan niya man an Office of Political Affairs, an Office of Public Liaison, asin an White House Office of Strategic Initiatives.

## Kaamayi kan buhay
### Pamilya, pagpadakula, asin amay na edukasyon
Namundag si Rove sa aldaw nin kapaskuhan sa Denver, Colorado, an ikaduwa sa limang aki na nagdakula sa Sparks, Nevada. Nagbulagan an saiyang magurang kan siya nasa edad na 19 asin an lalaki na namidbidan ni Rove bilang saiyang ama iyo an sarong heologo.

Kaidtong 1965, an saiyang pamilya naglipat sa Salt Lake City, kun saen si Rove nag-eskwela nin high school, nagin maurag na paradebate. Ininganyar kan sarong paratukdo na magdalagan sa klase bilang senador, nanggana si Rove sa eleksyon. Bilang parte kan saiyang estratehiya sa kapanya naglunad siya sa likod kan sarong convertible sa laog kan school gymnasium nakatukaw sa pag-ultanan kan duwang atraktibong mga babayi bago an saiyang diskurso sa eleksyon. Mantang yaon sa Olympus High School, siya inielihir bilang presidente kan konseho kan mga estudyante sa saiyang mga taon sa junior asin senior. Saro man si Rove na Teenage Republican asin nagsirbe bilang Chairman kan Utah Federation of Teenage Republicans. Durante kan mga panahon na ini, an saiyang ama nakakua nin trabaho sa Los Angeles asin binisita an pamilya kapag holidays.

## Toltolan
Wikipedyang Tsino

An **Wikipedyang Tsino** () iyo an  nakasurat na bernakular na Tsino (sarong porma nin Tsinong Mandarin) na edisyon kan Wikipedya. Pigpapadalagan iyan kan Pundasyon na Wikimedya. Nagpoon iyan kaidtong Mayo 11, 2011, sa ngunyan an Wikipedyang Tsino igwa nin 1,373,680 na artikulo asin 3,387,114 na rehistradong paragamit, na an 65 igwa nin administratibong pribilehiyo.

Naka-block an Wikipedyang Tsino sa kadagaan na Tsina poon kaidtong Mayo 2015. Sa ibong kan pagigin block kaini, nagpapadagos iyan na saro sa sampolong pinakaaktibong bersyon kan Wikipedya (asin igwa iyan nin ikawalong pinakahalangkaw na bilang nin aktibong paragamit poon kan Agosto 2021) huli sa mga kontribusyon kan mga paragamit na hale sa Taiwan, Hong Kong, Macau, Singapur, Malasya, asin an darakulang diaspora kan mga Tsino.

An Taiwan asin Hong Kong an nagkontribwir nin dakol na paradalan a pahina kan Wikipedyang Tsino.

## Toltolan
Dolyar kan Estados Unidos

An **dolyar kan Estados Unidos** (simbolo: **[[Dollar sign|$]]**; kodigo: **USD**; also abbreviated **US$** tanganing mailaen sa ibang denominasyon kan kwartang dolyar; pigpapanongdan bilang **dollar**, **U.S. dollar**, **American dollar**, o colloquially **buck**) iyo an opisyal na kwarta kan Estados Unidos asin nagkapirang mga nasyon.

Poon kan Pebrero 10, 2021, an kwartang nasa sirkulasyon nagkakahalaga nin ,  na yaon sa Federal Reserve Notes (an natatadang  yaon sa porma nin barya and older-style United States Notes).

## Toltolan
Wikipedyang Kantones

An **Wikipedyang Kantones** () iyo an edisyon sa tataramon na Kantones kan Wikipedya na pigpapadalagan kan Pundasyon na Wikimedya. Pinonan iyan kaidtong Marso 25, 2006.

## Kasaysayan

An Kantones, sarong mayor na baryedad kan Chinese language na naggikan sa Guangzhou, iyo an lingua franca sa habagatan na mga probinsya kan Guangdong asin Guangxi, asin iyo an saro sa opisyal na tataramon kan Hong Kong asin Macau. An Kantones igwa nin pinaka-developed na nakasurat na porma sa gabos na baryedad kan Tsino apwera sa estandarteng Mandarin asin Classical Chinese.

Sa advent kan kompyuter asin standardization kan character sets urog na para sa Kantones, dakol na materyal na naka-imprinta sa predominanteng lugar na nagtataram nin Kantones sa kinaban nagsisirbi sa saindang populasyon na naggagamit kan mga nakasurat na karakter sa Kantones.

Segun sa iskolar na si Chaak-ming Lau, sa labi sa 40,000 na artikulo, an Wikipedyang Kantones "is still by far the largest collection of written Cantonese articles to date".

## Toltolan
Yen kan Hapon

An  iyo an opisyal na kwarta kan Hapon. Iyo iyan an ikatulong pinakapigkakalakal na kwarta sa merkado kan foreign exchange, pagkatapos kan dolyar kan Estados Unidos (US$) asin euro. Iyo man iyan an pinakamahiwas na piggagamit bilang ikatulong reserve currency pagkatapos kan dolyar kan Estados Unidos asin kan euro.

## Toltolan
Euro

An **euro** (simbolo: **[[euro sign|€]]**; kodigo: **EUR**) iyo an opisyal na kwarta kan 20 sa 27 na myembrong estado kan Pagkaburunyog na Europeo. An grupo nin mga estado iyo an opisyal na midbid bilang euro area o, komun na eurozone, asin kabali an haros 344 milyon na namamanwaan poon kan 2023. Binanga an euro sa 100 euro cents.

## Toltolan
Wikipedyang Ingles

An **Wikipedyang Ingles** iyo an pangenot na edisyon kan Wikipedya sa tataramon na Ingles. Tinogdas iyan ni Jimmy Wales asin Larry Sanger kaidtong Enero 15, 2001, bilang enot na edisyon kan Wikipedya.

An Wikipedyang Ingles hinost kaiba kan edisyon sa ibang mga tataramon kan Pundasyon na Wikimedya, sarong American non-profit organization. An saiyang laman nakasurat nin independiente sa ibang mga edisyon sa manlaenlaen na manlaenlaen na Ingles, igwa nin katuyohan na magdanay na consistent sa laog kan mga artikulo. An saiyang panlaog na peryodiko iyo an *[[The Signpost]]*.

## Toltolan
Anton Chekhov

Si **Anton Pavlovich Chekhov** (, ; 29 Enero 1860 – 15 Hulyo 1904) sarong  Rusong mediko, dramatista, asin kagsurat kan masasabing mga mahuhusay na mga halipot na osipon sa bilog na panahon. Bilang dramatista, nakatukda' siya nin apat na mga klasiko asin an saiyang marayrahay na mga halipot na osiponp toinitngag na gayo kan mga parasuratr asin mga kritiko. Nagpapel si Chekhov bilang sarong mediko sa haros kalawigan kan saiyang karera komo parasurat: minsan niyang sinabi na an pagkadoktor iyo an legal niyang agom asin an literatura iyo an kasaroan niya.
## Pamana

Mga pirang bulan bago siya nagadan, si Chekhov sinabihan an parasurat na si  Ivan Bunin na pagtubod niya an mga tawo babasahon an saiyang mga sinurat nin pitong taon. "Ano ta pito?", hapot ni Bunin. "An, seguro pito may banga", si Chekhov nagsimbag. "Bako na 'yan maraot. Igwa pa akong anom na taon na buhay pa."
An postumang reputasyon ni Chekhov naglampas nanggad sa saiyang pighuhuna. An pag'umaw sa saiyang drama *[[The Cherry Orchard]]* kan taon na saiyang pagkagadan nagpahiling na gayo an paghanga saiya kan publikong Ruso, na nagkaag saiya ikaduwa lang sa pagranggo bilang celebrity literaryo ki Tolstoy, na nalampasan siya nin anom na taon pa sa buhay. Si Tolstoy amay na tagahanga' kan mga halipot na osipon ni Chekhov asin may lista kan sinasabi niyang "enot sa kalidad" asin "ikaduwa sa kalidad" na nasaray sa imprintadong libro. Sa enot na kategorya iyo an: *Children*, *The Chorus Girl*, *A Play*, *Home*, *Misery*, *The Runaway*, *In Court*, *Vanka*, *Ladies*, *A Malefactor*, *The Boys*, *Darkness*, *Sleepy*, *The Helpmate*, and *[[The Darling (Chekhov)|The Darling]]*; sa ikaduwa: *A Transgression*, *Sorrow*, *The Witch*, *Verochka*, *In a Strange Land*, *The Cook's Wedding*, *A Tedious Business*, *An Upheaval*, *Oh! The Public!*, *The Mask*, *A Woman's Luck*, *Nerves*, *The Wedding*, *A Defenceless Creature*, and *Peasant Wives.*

An obra ni Chekhov nagguno man nin pag'umaw sa mga Rusong radikal na mga  politikong maimpluwensya. Kun an saro man may pagduda kan mamundo asin miserableng pagtios kan Rusya kan 1880, an anarkistang teorisador na si Peter Kropotkin masimbag, "binabasa ko sana an mga nobela ni Chekhov! 
## Toltolan
Marinus Reniers

Si **Marinus Reniers** (namundag 5 Agosto 1947) sarong Olandes na parapana'. Siya nagbali sa kompetisyon sa 1980 Olimpikong Tig-init, sa 1984 Olimpikong Tig-init asin sa 1988 Olimpikong Tig-init.

## Toltolan
Fisk na Kahang Metal na Lulubngan

An **Fisk na kahang metal na lulubngan** naipatente kan 1848 ni Almond Dunbar Fisk asin ginibo sa Providence, Rhode Island. An lansang na lulubngan popular kan katangaan nin ika-19ng siglo sa mga mayayaman na pamilya. Manta an pine na ataol kan mga 1850 magkahalaga sana nin  mga $2, an Fisk na lulubngan magpepresyong $100. Maski mahal, mas ginugusto kan mga mayayaman ta dai pwedeng paghabo'nan kan mga parakotkot sa sementeryo.

An kaha sadya na pinuporma sa hawak, nakaagid sa Ehiptong sarkopagus, na may pinormang mga takyag asin man igwang de-salming na bintana sa pagta'naw sa lalawgon kan gadan, ha hirigot pakasara ngani daing magsangaw na parong o anoman na pathogen. An kabaong pinapahalagahan huli kan ini pwedeng makapahaloy sa paglapa' kan bangkay orog na kun ibabyaheng harayo ta ilubong sa ibang lugar. An  tipong siring na ataol nataong tanda na an nakahotad hale sa pamilyang alta sosyedad.

## Toltolan
Pasaporte kan Tailandya

An **pasaporte kan Tailandya** () iyo an pasaporte na pig-iisyu sa mga namamanwaan kan Tailandya kan Passport Division kan Department of Consular Affairs sa laog kan Ministry of Foreign Affairs. Inisyu kaidtong Agosto 2005 an biometrikong pasaporte kan Tailandya.

## Toltolan
Baht kan Tailandya

An **baht** (; , ; simbolo: **฿**; kodigo: **THB**) iyo an opisyal na kwarta kan Tailandya. Binanga iyan sa 100 *satang* (, ). An pag-isyu kan kwarta sarong responsibilidad kan Bank of Thailand. Rinanggo kan SWIFT an baht kan Tailandya bilang iyo an ika-10 na pinakapiggagamit na pambayad na kwarta sa kinaban poon kan Enero 2019.

## Toltolan
Simbahan Katoliko sa Tailandya

An **Simbahan Katoliko sa Tailandya** iyo an parte kan pankinàban na Simbahan Katoliko, sa irarom kan ispiritwal na liderato kan Papa sa Roma.

Segun sa Catholic Social Communications of Thailand, poon kan 2019 igwa nin 388,468 na Katoliko sa Tailandya, sarong pigura na nagrerepresentar sa haros 0.58% kan populasyon nin 69 na milyon. Igwa nin 11 diosesis na may 526 na parokya asin 662 na kapadian.

## Toltolan
Heograpiya kan Filipinas

An Filipinas sarong arkipelago na kompwesto nin 7,641 na mga isla na may kabilugan na area nin daga na
. Iyo iyan an pinakadakulang islang nasyon sa kinaban. An kagsarong pinakadakulang isla igwa nin 95% kan kabilugan na area kan daga. An pinakadakula sa mga islang iyan iyo an Luzon na igwa nin haros
. An sunod na pinakadakulang isla iyo an Mindanao na igwa nin haros . An arkipelago haros 800 kilometro (500 milya) an rayo gikan sa kadagaan na Asya asin namomogtak sa pag-ultanan kan Taiwan asin Borneo.

## Toltolan