Toru Dutt

**Tarulatta Datta**, na midbid sa apod na **Toru Dutt** (Bengali: তরু দত্ত; 4 Marso 1856 – 30 Agosto 1877) sarong Indian na Bengali na pararawitdawit asin paratradusir gikan sa British India, na nagsurat sa Ingles asin Pranses. Kabali sya sa mga kagmukna kan literaturang Indo-Anglian, kaiba sina Henry Louis Vivian Derozio (1809–1831), Manmohan Ghose (1869–1924), asin Sarojini Naidu (1879–1949).  Midbid sya sa saiyang mga tomo nin rawitdawit sa Ingles, an *Sita*, *A Sheaf Gleaned in French Fields* (1876) asin *Ancient Ballads and Legends of Hindustan* (1882), asin sa sarong nobela sa Pranses, an *Le Journal de Mademoiselle d'Arvers* (1879). An saiyang mga rawitdawit manungod sa mga tema nin kapungawan, paghidaw, patriotismo asin pagrumdom. Si Dutt nagadan sa edad na 21 huli sa tuberkulosis . 

## Amay na buhay asin edukasyon
Si Toru Dutt namundag sa Calcutta kan ika-4 nin Marso 1856 sa sarong iginagalang na pamilyang kayastha na Bengali. An saiyang ama, si Govind Chandra Dutt midbid na pabor sa mga kaisipan kan mga imperyalista asin nagtatrabaho bilang sarong Mahistrado sa Calcutta.  An saiyang ina, si Kshetramoni Dutt ( *née* Mitter), kabali sa pamilyang Rambagan Dutt.

Si Toru an pinakanguhod sa tulong magturugang; an saiyang tugang na babaye na si Aru mas matua saiya nin duwang taon asin igwa man syang tugang na lalaki na si Abjie. Sya asin an saiyang mga tugang nag-erok kan kadaklan kan saindang pagkaaki sa Calcutta, na pigbabaranga an saindang oras sa pag-ultanan kan sarong harong sa siyudad asin sarong harong sa hardin sa luwas kan Baugmaree. Tinokdoan si Dut sa harong kan saiyang ama asin kan sarong Indian na Kristiyanong paratokdo, si Babu Shib Chunder Banerjee. Nag-adal sya nin Pranses, Ingles, asin sa kahurihurihi Sanskrit, dugang pa sa saiyang enot na tataramon, an Bengali. Kan panahon na ini, nagkaigwa sya nin pagkamoot sa literaturang Ingles, na nagdakula para masabotan asin ma-apresyar an mga obra arog kan epiko ni John Milton, *Paradise Lost* . Nanodan nya man an mga istorya kan suanoy na India sa saiyang ina.

Pirang taon pagkatapos na magadan an saiyang tugang na si Abjie sa edad na katorse, naglayag an pamilya pasiring sa Europa ta an ama ni Toru naglalaom na matawan an saiyang mga aking babaye nin pinakamarahay na edukasyon.

## Buhay sa Europa
Kan 1869, kan si Dutt 13 anyos, naghale an pamilya ni Dutt sa India, na ginibo sya asin an saiyang tugang na babaye na magin saro sa mga enot na daragang Bengali na nagbyahe sa dagat pasiring sa Europa. Nag-erok an pamilya nin apat na taon sa Europa, saro sa Pransia asin tolo sa Inglaterra . Nagbisita man sinda sa Italia asin Alemania.

Enot sindang nag-erok sa Nice, Pransya sa laog nin pirang bulan kun saen sinda nag-istar sa sarong pensyon mantang nag-aadal nin Pranses.

Kan 1870, nag-erok an pamilya sa Onslow Square, Brompton, London, kun saen nag-adal si Dutt nin musika. Kan 1871, nagbalyo sinda sa Cambridge, kun saen sinda nagdanay sagkod 1873.

Kan 1872, nag-alok an Unibersidad kan Cambridge nin sarong serye nin mga lektura, iyo an "Higher Lectures for Women", na inatenderan ni Toru Dutt kaiba an saiyang tugang na babaye na si Aru. Kan panahon na idto, an mga babaye mayong karapatan na maglaog sa Unibersidad kan Cambridge asin limitado an mga oportunidad para sa mas halangkaw na edukasyon. Sarong pagkakataon ini para sa mga babaye na maka-access sa mga lektura sa Unibersidad, na pigmukna kan sarong grupo na kabali an pilosopo na si Henry Sidgwick asin an sufragista na si Millicent Garrett Fawcett . Orog na naakit si Toru sa mga lektura ni M. Bognel manungod sa Literaturang Pranses.

An "Lectures for Ladies" nagin Newnham College kan 1871, alagad si Toru Dutt dai mismo nagparehistro bilang sarong myembro, posibleng huli ta sya nakaistar sa Cambridge asin dai nangangaipo nin istaran sa kolehiyo.

Alagad an saiyang mga surat nanonongod sa Merton Hall, an enot na pangaran kan Newnham College, asin ki Miss Clough bilang pamayong paratokdo kan Newnham College. Mantang bakong myembro kan sarong kolehiyo sa Cambridge, igwa kuta si Dutt nin access sa mga intelektuwal na diskusyon asin kritikal na pag-iisip kan kolehiyo.

Sa katapusan kan 1872, nagin katood ni Toru si Mary Martin, aking babaye ni Reverend John Martin kan Sidney Sussex College . Pagbalik ni Toru sa India, padagos sindang nakikipag-olay sa paagi nin mga surat.

Naghale an pamilya sa Cambridge kan 1873, na nag-erok sa St Leonards, Sussex poon Abril sagkod Nobyembre 1873 (kun saen an magtugang na babaye nag-atendir man nin nagkapirang klase), bago sinda nagbalik sa Calcutta.

### Sarong rawitdawit para sa, asin manungod sa Pransya
Dawa ngani mas dakol na panahon na nag-erok an pamilyang Dutt sa Inglaterra kisa sa Pransia, nabihag si Toru asin an saiyang tugang na babaye kan huri. Nagmantinir si Toru nin sarong journal sa bilog nindang pag-istar sa Europa, na irinerekord an gabos niyang eksperyensya. Kabali digdi an saiyang pag-obserbar sa Pransya pagkatapos kan Franco-Prussian War. Nasakop, nadigtaan nin dugo asin nadisturbo kan mga panlaog na iriwal an Pransya kan 1871, na nagtao nin hararom na impresyon saiya, nagpukaw kan saiyang pinakamakusog na pakikidamay asin nagtao nin inspirasyon sa saro sa saiyang pinakaorihinal na mga rawitdawit, an 'Pransya'.Bakong gadan; ah, dai, dai sya pwedeng magadan !

 Sarong pagkadismayo sana huli sa pagkawara nin dugo. An Levite England nag-agi saiya; Tabang, Samaritano ! Mayo nin harani

 Na makakapugol sako sa madugong baha na ini.

 Pakarhayon an buhok na kayumanggi, ini nagbubuta kan saiyang mata;

 Ibubo an malipot na tubig sa saiyang lalawgon ! Nalamos sa saiyang dugo, dai sya naggigibo nin senyales. Tawan mo sya nin sarong inomon nin matinaong arak !

 Mayo nin nagdadangog; mayo nin nakakadangog na gibohon an grasyang ini.

 Dai ! sya naghihiro; igwa nin kalayo sa saiyang paghiling.

 'Mag-ingat, ah 'mag-ingat sa putol na espadang iyan ! Ano ! mangahas kamo, para sa sarong oras na aksidente Matiripon sa palibot nya, na pigtutuya an Pransya,

 An sadiring nag-oogmang grupo ni Attila ?

 Hilinga ! sya nagtitindog nagtitindog maski ngonyan,

 Makusog man giraray para sa ralabanan. Nagkikilyab nin maliwanag an bitoon na gikan sa saiyang kiray pigpapaliwanag an kinaban. Magduko, mga nasyon, magduko !

 Pabayaan mo giraray syang mangenot sa dalan.

## Pagsurat

### Mga naipublikar na obra

* *A Sheaf Gleaned in French Fields,* Saptahik Sambad Press, Bhowanipore, 1876
* *Bianca, or the Spanish Maiden*, seryalisado sa *Bengal Magazine* poon January sagkod April 1878 (pagkagadan; dai pa tapos)
* *Le Journal de Mademoiselle d’Arvers*, Didier, Paris, 1879 (pagkagadan)
* *Ancient Ballads and Legends of Hindustan*, 1882 (pagkagadan)

An ***A Sheaf Gleaned in French Fields*** ipinublikar kan 1876 na mayong pangenot na tataramon o introduksyon. An 165 na mga rawitdawit kaini pigtradusir ni Dutt hale sa Pranses pasiring sa Ingles, apwera sa sarong rawitdawit na pigkompuesto nya, an "A Mon Père", asin walong mga rawitdawit na pigtradusir kan saiyang tugang na babaye. Sa primero an koleksyon nakakua nin dikit na atensyon, dawa ngani ini sa kahurihurihi nakaabot sa atensyon ni Edmund Gosse kan 1877, na paborableng nagrepaso kaini sa *Examiner* kan taon na idto. Nahiling kan *Sheaf* an ikaduwang edisyon kan India kan 1878 asin an ikatolong edisyon ni Kegan Paul kan London kan 1880, alagad si Dutt nabuhay tanganing dai mahiling an arin man sa mga ini. An ikaduwang edisyon nagdagdag nin 44 bagong mga rawitdawit, sarong retrato ni Toru Dutt asin kan saiyang tugang na babaye, asin sarong pangenot na tataramon kan saindang ama.

Kan panahon kan saiyang kagadanan, nagwalat siya nin duwang nobela, an *Le Journal de Mademoiselle d'Arvers*, (ipinublikar pagkatapos kan saiyang kagadanan kan 1879), na iyo an pinakaenot na nobela sa Pranses kan sarong parasurat na Indian, asin *Bianca, or the Young Spanish Maiden*, (na pighuhuna na iyo an pinakaenot na nobela sa Ingles kan sarong babaeng parasurat na Indian), dugang pa sa sarong dai pa natapos na tomo nin orihinal na mga rawitdawit sa Ingles, asin mga traduksyon sa Sanskrit, an *Ancient Ballads and Legends of Hindustan*. An huri kabali sa mga sinurat na nadiskubre kan saiyang ama pagkagadan niya kan 1877.

Si Edmund Gosse nagsurat nin sarong introduksyon para sa *Ancient Ballads and Legends of Hindustan* : "Nagdara sya hale sa Europa nin sarong saray nin kaaraman na igo na kuta tanganing an sarong Ingles o Pranses na daragita garo baga may inadalan, alagad na sa saiyang kaso milagroso sana." An nagkapirang nagigirumdoman na marhay na mga rawitdawit gikan sa tomo kabali an "A Sea of Foliage", "The Lotus", "Sîta", asin "Our Casuarina Tree ." An huri sa partikular pirming itinotokdo sa mga hayskul sa India bilang parte kan kurikulum sa Ingles.

### Mga Kontribusyon sa mga Peryodiko
Si Dutt nagpublikar man nin mga traduksiyon kan mga rawitdawit asin artikulo sa literaturang Pranses sa *Bengal Magazine* poon Marso 1874 sagkod Marso 1877. An mga pambihirang publikasyon sa magasin kan panahon na idto kabali an mga saysay manungod ki Leconte de Lisle asin Henry Louis Vivian Derozio kan Disyembre 1874. Nagpublikar man sya nin nagkapirang traduksiyon gikan sa Sanskrit sa *Bengal Magazine* (Oktubre 1876) asin *Calcutta Review* (Enero 1877).

* 'An Eurasian Poet', *The Bengal Magazine III* (5 Disyembre 1874), p.&nbsp;164
* ‘A Scene from Contemporary Life’, *The Bengal Magazine* (Hunyo – Hulyo 1875)
* 'Bianca, or The Young Spanish Maiden', *The Bengal Magazine* (Agosto 1877 – Hulyo 1878)

Si Dutt igwa nin kadakol na mga bagay na ipinublikar sa *The Bengal Magazine* asin *The Calcutta Review* sa pag-ultanan kan Marso 1874 asin Marso 1877.

Dugang pa, si Dutt nagsurat nin kadakol na mga surat.

## Buhay sa India

Kan si Toru Dutt nagbalik sa Calcutta kan 1873 sa edad na 17, nanompongan nya na masakit na magbalik sa sarong kultura na ngonyan garo baga "sarong bakong marahay na lugar sa moral asin pisikal na pagtaram" sa saiyang mga mata na *Europeanized* asin *Christianized*. An saiyang tugang na babaye na si Aru nagadan huli sa pagkonsumo kan 1872, sa edad na baynte. 

Pakalihis nin tolong taon, nagsurat sya ki Mary Martin, "Dai pa ako nakaduman sa sarong handaan o arin man na pagtiripon poon kan kami maghale sa Europa," asin "Kun maski siisay man na amigo kan sakong lola mangyari na mahiling ako, an enot na hapot iyo an, kun ako may agom."

An duwang komento nagpapahayag nin pagkadisganar sa saiyang nanompongan na sarong estrikto asin konserbatibong sosyedad. Alagad, minidbid nya man na an Europa dai makakasalida sa India bilang saiyang tunay na istaran. Nagkaigwa siya nin konsolasyon sa pagpakusog giraray kan saiyang pag-adal nin Sanskrit kaiba an saiyang ama asin pagdangog kan mga istorya asin kanta kan saiyang ina manungod sa India.

Arog kan saiyang duwang tugang, si Toru Dutt nagadan huli sa pagkonsumo (tuberkulosis), sa edad na 21 kan 30 Agosto 1877.

## Dokumentaryo
Sarong dokumentaryong pelikula na 15 minutos an lawig na *Reviving Toru Dutt*, na kadaklan mga retrato kan saiyang lulubngan asin kan saiyang mga surat asin mga papeles, pigprodusir kan 2009 sa sarong iskrip ni Dr Geeta Sheth, (na dati nang nakatapos nin sarong tesis manungod ki Toru Dutt), asin pigdirehiran ni Deep Panjwani asin Ravi Rajput para sa *Foreshadow Pictures*.

## Pamilya
An pamilya Dutt saro sa mga enot na pamilya sa Calcutta na makusog na naimpluwensiyahan kan presensya kan mga misyonerong Kristiyanong Katoliko. An lolo ni Toru Dutt na si Rasamay Dutt igwa man nin importanteng posisyon sa gobyerno kolonyal. An saiyang pinsan na si Romesh Chandra Dutt saro man na parasurat asin empleyado sibil na Indian. An ama ni Dutt nakombertir sa Kristiyanismo kan 1862, kan siya anom na taon an edad. An saiyang ina sa primero nagkontra sa pagkombertir, alagad sa kahurihurihi nagin man sarong Kristiyano. Parehong nagpublikar an mga magurang ni Dutt nin mga sinurat: an saiyang ama nagsurat nin rawitdawit asin an saiyang ina nagpublikar nin sarong traduksiyon sa Bengali kan sarong relihiyosong monograpiya.

## Susugan