Ilibalyk

An **Ilibalyk** (), pigbibiaba man na Ilanbalyk o Ilibaly, sarong mayor na siyudad kan medibal na Dalan nin Seda sa kababan kan Salog nin Ili sa presenteng habagatan-sirangan na Kasakstan. Nasakop poon kan ika-9 sagkod ika-14 siglo, an lugar binibilog nin sarong pinakusog na administratibong sentro (shahristān), mahiwas na mga suburbyo (mga rābād), asin sarong dakulang kontemporanyong nekropolis na Nestoryano.

## Ginikanan-na-ngaran
An pangaran na "Ilibalyk" gikan sa Turkiko na "Ili-balyq", literal na "syudad sa Ili (Salog)." An mga kronolohiya kan Medibal na Persyano asin Armenyano nagrerekord nin mga baryant arog kan Ilanbalyk asin Ilibaly.

## Kinamumugtakan asin heograpiya
An Ilibalyk namumugtak harani sa modernong baryo nin Usharal (Üsharal), Distrito nin Panfilov, Rehiyon nin Jetisu, mga  sa amihanan kan presenteng kanal kan Salog Ili. An lugar minaabot nin mga 5&nbsp;km2 nin kapatagan nin baha asin sarong hababang tagaytay, na nagkokomando nin ruta sa amihanan na agihan nin Tien Shan.

## Kasaysayan na konteksto
Poon kan ika-9 na siglo, an Ilibalyk yaon sa laog kan sirangan na linderos kan Turkikong kahadian nin Karakhanid; kasunod kan mga pananakop kan mga Mongol ini nagin parte kan Kanato nin Chagatai. An mga kontemporanyong biyahero, kabali an mga Armenyanong si Hadeng Hetum I (1255), nagsambit kan Ilibalyk bilang sarong pinakusog na salog caravanserai asin banwaan na merkado sa ruta sa tanga kan Katahawan na Asya asin Almaliq sa Tsina .

## Pagsaligsig sa arkeolohiya
### Pagdayag asin pagsiyasat
Sarong inukit na lapida nin Simbahan kan Subangan na nadayag kan 2014 harani sa Usharal, Kasakstan an nagtulod sa sarong sistematikong arkeolohikong pagsaligsig sa lugar. Poon kan 2016, an taonan na mga kampanya sa langtad nag-imbestigar kan pinakaubod kan syudad kan medibal, kabali an sarong pinakusog na shahristān (mga 380 x 350 m) asin nakapalibot na mga rābād. An mga pagkotkot nagdokumento man nin sarong Kristiyanong nekropolis na may sukol na mga 60 x 70 m, na may labing 110 na lulubngan na nakotkot sagkod ngunyan, siring man an mga tada kan sarong katakod na kapilya sa lobong.

### Nekropolis (Sementeryong Nestoryano)

An mga pagkotkot na nagpoon kan 2016 nakadiskubre nin sarong mahiwas na sementeryo kan medibal sa luwas kan sulnopan na lanob, na may labing 110 na lulubngan na nakotkot sagkod ngunyan (pinakakarkulong kabilugan na ~500). An gabos na lubong nagsusunod sa subangan-sulnopan na paglinya, na nagpapahiling kan praktis sa paglubong kan Simbahan kan Subangan; nagkapirang igwa nin mga gamit sa lulubngan (mga kuwintas, pulseras, paminsan-minsan na mga pirak na pabitay o pendant).

Singkuwenta y singko na mga marka nin lolobngan (kayrāks) an nakua na may mga variant kan Nestorian cross, an nagkapira may mga inskripsiyon na Syriac, an iba nagtransliterar nin Old Turkic o Persian. An sarong estruktura nin kapilya na gibo sa ladrilyo na kataid kan mga lolobngan nagsusuherir nin komunal na aktibidad liturhiko. An mga pag-analisar kan DNA asin radiocarbon ginigibo tanganing madeterminaran an demograpikong komposisyon asin kronolohiya kan sementeryo.

### Materyal na kultura

An pagkolekta asin pag-trench sa ibabaw nagbunga nin:
* **Numismatika:** ~175 na sinsilyo, kadaklan Karakhanid (ika-12 siglo) asin Chagatai (ika-13-14 siglo), kaiba an mga isyu gikan sa Almalyk (kapital kan Kanato nin Chagatai)
* **Mga seramika:** Mga gamit na may salming, mga gamit sa lamesa na mayong salming, mga lampara, mga lalagan, na may petsa kan ika-11-14 na siglo.
* **Metalurhiya:** Mga kasangkapan na gibo sa bakal (mga tarom nin kutsilyo, mga gamit sa kabayo) asin saradit na mga adorno na gibo sa plata.
* **Alahas:** Mga kuwintas, pulseras, singsing, hikaw.
* **Tela:** Boqtaq-style headdress.

### Arkitektura asin banyo
An mga pagkotkot kan shahristān naghayag nin mga kuta na gibo sa ladrilyo (orihinal na langkaw sagkod sa 6 m) asin sarong monumental na kariguan (hamām) na itinogdok gamit an mga sinulo na ladrilyo asin pagpainit na hipokawsto. An mga kataid na hurnong seramiko nagpapatunay sa produksyon nin ladrilyo sa lugar kan panahon nin Karakhanid-Chagatai.

## Kahulugan
An Ilibalyk saro sa pinakadakulang mga lugar kan edad media sa Zhetysu, na nagliliwanag sa urbanismo kan Dalan nin Seda, pamamayo nin estado na Turkiko-Mongol asin an paglakop pasiring sa sirangan kan Kristiyanismo kan Simbahan kan Subangan. An multi-etnikong materyal na rekord kaini nakadagdag sa presenteng pakasabot kan mga interkoneksyon kultural kan ika-13-14 siglo. Katahawan na Asya.

## Hilingon man
* Simbahan nin Subangan.
* Dalan nin Seda
* Tradisyon na Turco-Mongol

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* Pagdayag sa Eurasya: Proyektong Ilibalyk
* IICAS/UNESCO Medieval Necropolis Ilibalyk
* ПАМЯТНИКИ ВОСТОЧНОГО ХРИСТИАНСТВА НА ТЕРРИТОРИИ КАЗАХСТАНА
* [Mga Enot na Nakua sa Sementeryo sa Medieval Ilibalyk Site sa Sur-subangan na Kazakhstan](https://core.tdar.org/document/474689/preliminary-findings-from-the-cemetery-at-the-medieval-ilibalyk-site-in-southeast-kazakhstan#:~:text=The%20Ilibalyk%20(Usharal)%20site%20in,(images%20of%20human%20remains).)
* An Kristiyanong Komunidad kan Ilibalyk: Enot na mga Pagsiyasat sa Arkeolohiya kan Sarong Lugar kan Medibal sa Sur-subangan na Kazakhstan
* Ilibalyk Expedition, Kazakhstan
* Результаты археологических исследований средневекового городища Илибалык в 2021 году