Maria Cacao

**Si Maria Cacao** Maria Cacao iyo an diwata o diyosa sa bukid na kaugnay sa Bukid Lanoy sa Argao, Cebu, Filipinas. An alamat nin Maria Cacao sarong prominenteng halimbawa kan motibo sa diosa sa bukid sa bukid sa mitolohiya kan Pilipinas; an iba pang mga prominenteng halimbawa na iyo si Maria Makiling kan Los Baños asin Maria Sinuku sa Bukid nin Arayat.

## Kapinunan
An orihinal na pangaran ni Maria Cacao dai aram ta dai ini naitala bago pa man binago kan mga Kastila an saiyang pangaran sa pagkombertir kan mga katutubo sa Katolisismo. Pigtutubodan na an saiyang pangaran bakong katutubo nin huli ta an "cacao" sarong imported na termino na gikan sa Latin Amerika kan mag-abot an mga Kastila. Dugang pa, an terminong "Maria" idinagdag kan mga Kastila tanganing gibohon siyang Katoliko sa paghihingoa na mapalawig an pamamahala kan mga Kastila sa timog kan Cebu. Arog kan Makiling asin Sinukuan, pig-aasumir na an mitolohiya ni Maria Cacao yaon na bago pa man mag-abot an mga Kastila na may saradit na pagkakaiba. 

## Uroestorya
An pundamental na porma kan alamat na Maria Cacao iyo na kada magbaha an uran sa salog na hale sa Bukid Lanoy, o sarong tulay an nabari, ini sarong tanda na an Maria Cacao asin an saiyang agom na si Manggao magsalang nagbyahe pababa sa salog sa saindang bulawan na barko tanganing sinda mag-export kan saindang mga pananom sa saindang dalan pabalik.[1] Mag-iistar daa siya sa laog nin sarong kuweba sa bukid asin an mga tinanom na cacao sa luwas iyo daa an saiyang plantasyon .

### Mga kontemporanyong variant kan alamat kan Maria Cacao
An sarong kontemporanyong ebolusyon kan alamat iyo an pag-iriba kaini sa saro pang komun na motibong mitolohiko kan mga Pilipino – idtong mga baroto na nag-aani nin kalag. An mga bagong istorya nagsusuherir na an mga parautang na dai nakabayad kan saindang mga utang sa diosa madali nang mapapaatubang sa grabeng mga resulta, mantang an baroto ni Maria Cacao nag-abot tanganing darahon an saindang mga kalag sa sunod na kinaban. 

An sarong partikular na marhay na variante kan bagong elementong ini kan mito ibinareta sa Cagayan de Oro sa pagkatapos kan Bagyong Sendong (Tropikal na Storm Washi) kan may mga naibaretang mga pakaheling sa sarong baroto na may sarong babae sa helm na nagbibiyahe sa gilid kan salog asin nag-aalok na magkua nin mga pasahero. An mga tsismis na ini may kaibang patanid na dai mag-ako nin mga imbitasyon na magsakay sa baroto huli ta an babae iyo daa si Maria Cacao "na nagtitipon nin mga kalag para sa masunod na kinaban." Sa saiyang regular na kolumn sa peryodiko, an antropologo na si Michael Tan nagsabi na ining "paraani nin kalag" na pagpunsyon na ini bakong parte kan prototipikong eroestorya asin asosyado an ebolusyon kan ebolusyon na may sosyal na pangangaipo na mag-imbento nin mga istorya bilang sarong paagi nin pag-atubang sa kalamidad asin, sagkod sa sarong grado, sa pag-alok nin sarong grado. Posible man na an alamat tibaad naimpluwensiyahan ni Magayayen, an diosa nin Visayyan kan dagat asin kagadanan, ta pareho sindang nag-iiribahan sa nagkapirang elemento (i.nakasakay sa laog nin tubig, pagigin mga babaeng diosa na nag-aaburido sa mga tawo na may abundang mga tawo

## Mga interpretasyon asin kahulugan sa kultura
Mantang an istorya malinaw na mitolohiko an naturalesa asin sarong kolonyal na imbensyon, ini pigsitar bilang ebidensya kun gurano na kahaloy an produksyon kan *tableya* sa lugar.  *An Tableya* sarong Cebuano (gikan sa Espanyol *na tablilla* ) para sa bilog, dai pinahamis na mga tableta nin tsokolate na gibo sa mga pisog nin kakaw . Ini sarong mahalagang sangkap sa mga kakanon na Filipino *na sikwate* (mainit na tsokolate) asin champorado . 

## Mga Reperensya