open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berdeng layagan

An **berdeng layagan** (*Iguana iguana*), bisto man sa apod na *American iguana* o an ordinaryong **berdeng iguana**, sarong dakula, arboreal, kadaklan herbiboro na species nin tukô kan genus na *Iguana*. Sa parati, an hayop na ini inaapod sanang layagan. An berdeng iguana yaon sa sarong mahiwas na heograpikong lugar; ini tubong gikan sa habagatan kan Brazil asin Paraguay sagkod sa norte kan Mehiko.

Sarong herbiboro, ini nakaadaptar na gayo sa paghiro asin osmoregulasyon bilang resulta kan saiyang pagkakan. Nagdadakula ini sagkod sa 1.7 m (5.6 piye) an laba poon sa payo sagkod sa ikog, dawa ngani an nagkapirang ispesimen nagdakula nin sobra sa 2 m (6.6 piye) na may gabat sa hawak na abot sa 9 kg (20 lb).
Papa Gregorio XIV

Si **Papa Gregorio XIV** (February 11, 1535&nbsp;– October 16, 1591), namundag: **Niccolò Sfondrato** o **Sfondrati**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo sa Papal States poon December 6, 1590 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong October 1591.

## Toltolan
Immaculate Conception Parish Church (Los Baños)

Ang munisipalidd nin Los Baños nagpoon bilang sarong bisita kan sa irarom kan orden agustino na si Nicolas de Tolentino iyo an titular na santo. Kan 1590, ang Franciscano pinalitan an agustino sa saindang mga kamuotan o misyon ki Pedro Bautista, na kan huri itinalaga bilang San Pedro. Natuklas niya an tambak na mainit asin nagkakalakaga na burabod sa lugar na inaapod kan mga lokal na maynet. Naggibo sya nin sarong publikon karigusan na inapod niyang Los Baños Makalipas an baynteng taon, an mga Franciscano naggibo nin temporaryong simbahan ta nganing panginutan an mga mainit na burabod na bistado sa pagbolong nin mga helang asin ano pamn. Sarong sadit na simbhan sa ospital an iminukna kan 1613 sa kawaran nin simbahan sagkod 1727 na inialay ini sa Nuestra Señora de Inmaculada Concepcion, na may titulong Aguas Santas . Ini nagaba sa paagi nin kasulo kan 1727. Sarong pansamantalang simbahan an itinugok gibo sa nipa asin kawayan na kan huri naraot  man giraray dahil sa kasulo. Sarong dakulang simbahan na gibo sa gapo an iminukna kan 1790 ni Domingo Mateo sa presenteng lugar kaini. An kampanaryo, sakrityan asin atop na baldosa pinamamahalaan ni Manuel Amat kan 1851 asin kan kumbento kan 1852. An simbahan asin kampana naraot kan linog kan 1863 alagad ipinaayos ini kan administrasyon ni Manuel Rodriguez asin Gilberto Martin kan 1880. Ginamit man ini kan ika duwang gyera kan pwersa na nagsasakop kan mga Hapon bilang sarong garison o harong ning mga suldados.

## Debosyon
Peque Gallaga

Si **Maurice Gallaga** (Agoto 25, 1943 – Mayo 7, 2020), na mas bantog sa bansag na **Peque Gallaga**, sarong multi-premyadong Filipinong paragibong pelikula. An saiyang mahalaga asin lataw na gayong trabaho iyo an pelikulang , na saiyang pigdirihe pakagana kan scriptwriting contest na pig'amaan kan Experimental Cinema of the Philippines. Siya nakaresibe  nin Premyo hale sa International Film Festival sa Flanders-Ghent, Belgium kan 1983; sarong Special Jury Award hale sa Manila International Film Festival; asin 2004 Gawad CCP para sa Sining.

## Dai kompletong filmograpiya
### Direktor
**Binhi* (1973)
* (1982)
**Bad Bananas sa Puting Tabing* (1983)
**[[Shake, Rattle & Roll (film)|Shake, Rattle & Roll]]* ("Manananggal" segment; 1984)
**[[Scorpio Nights]]* (1985)
**[[Virgin Forest]]* (1985)
**Unfaithful Wife* (1986)
**Once Upon a Time* (with Lorenzo A. Reyes, 1987)
**Kid, Huwag Kang Susuko* (with Lorenzo A. Reyes, 1987)
**[[Hiwaga sa Balete Drive]]* (with Lorenzo A. Reyes, 1988)
**[[Tiyanak (film)|Tiyanak]]* (with Lorenzo A. Reyes, 1988)

**Isang Araw Walang Diyos* (with Lorenzo A. Reyes, 1989)
**Abandonada* (with Lorenzo A. Reyes, 1989)
**Trese* (1990)
**[[Shake, Rattle & Roll II]]* (with Lore Reyes, 1990)
**Adventures of Gary Leon at Kuting* (1991)
**[[Shake, Rattle & Roll III]]* (1991)
**True Confessions* ("Evelyn" segment; 1992) 
**Aswang* (1992) 
**[[Shake, Rattle & Roll IV]]* ("Ang Guro" segment; 1992) 
**[[Dugo ng Panday]]* (1993) 
**Milagro* (television film; 1993) 
**[[Mars Ravelo's Darna! Ang Pagbabalik]]* (1994) 
**[[Batang X]]* (1995)
**[[Baby Love (1995 film)|Baby Love]]* (1995)
**[[Magic Temple]]* (1996)
**Magic Kingdom (Alamat ng Damortis)* (1997)
**Halik ng Bampira* (1997)
**Diliryo* (1997)
**Gangland* (1998)
**Puso ng Pasko* (1998)
**Ang Kabit ni Mrs. Montero* (1999)
**[[Unfaithful Wife]] 2: Sana'y Huwag Akong Maligaw* (1999)
**Sa Piling ng Aswang* (with Lore Reyes, 1999)
**[[Pinoy Blonde]]* (2005)
**Agaton & Mindy* (2009)
**Seduction* (2013)
**Sonata* (with Lore Reyes, 2013)
**T'yanak* (with Lore Reyes, 2014)

### Screenwriter
**Once Upon a Time* (1986)
**Hiwaga sa Balete Drive* (1988)
**Tiyanak* (with Lorenzo Reyes, 1988)
**Isang Araw Walang Diyos* (1989) (story and screenplay)
**Shake, Rattle & Roll II* (1990)
**Aswang* (1992)
**Shake, Rattle & Roll IV* (1992)
**Dugo ng Panday* (1993)
**Baby Love* (1995) (story and screenplay)
**Magic Temple* (1996) (screenplay)
**Magic Kingdom (Alamat ng damortis)* (1997)
**Scorpio Nights 2* (1999) (story)
**Ang Agimat, anting-anting ni Lolo* (2002) (screenplay)
**Pinoy Blonde* (2005)

### Aktor
**Tatlong Taong Walang Diyos* (1976) - Francis
**Lucio & Miguel* (1992) – San Pedro
**[[José Rizal (film)|José Rizal]]* (1998) – Archbishop Bernardo Nozaleda, OP
**Tigasin* (1999)
**The Cory Quirino Kidnap: NBI Files* (2003)
**[[Enteng Kabisote 4]]* (2007) – Time Lord
**Dayo* (2008) – Lolo Nano
**[[Namets!]]* (2008) – Boss Dolpo
**[[Si Agimat at si Enteng Kabisote]]* (2010) – Ermitanyo
**[[Pak! Pak! My Dr. Kwak!]]* (2011) – San Pedro
**ISLANDS* (2013)
**Woman of the Ruins* (2013)

## Mga Premyo

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Papa Gregorio XI

Si **Papa Gregorio XI** (namundag: **Pierre Roger de Beaufort**; c. 1329 – 27 March 1378) iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko poon Disyembre 30, 1370 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong March 1378. Siya an ikapito asin huring Avignon pope asin iyo an pinakahuri ng French pope na minimidbid kan modernong Simbahan Katoliko. Kaidtong 1377, ibabalik ni Gregorio XI an Papal court sa Roma, tuminapos nin haros 70 taon nin papal residency sa Avignon, sa modernong aldaw na France. Marikas na sinundan an saiyang kagadanan kan Western Schism imbwelto an nakabase sa Avignon na antipopes.

## Toltolan
Halangkaw na Paadalan nin Manuel L. Quezon

An **Halangkaw na Paadalan nin Manuel L. Quezon** (Ingles: *Manuel L. Quezon High School*), pormal na midbid bilang an **Manuel Luis Quezon High School**, mahihilung sa Dalan nin Blumentritt, Santa Cruz, Manila, Pilipinas, na iyo saro sa mga pinakagurang na pampublikong halangkaw na paadalan sa nasambit na siyudad.

Pigpangaran pakatapos sa Pilipinong presidente kan Komonwelt na si Manuel L. Quezon, duwang halangkaw na paadalan an naitogdas sa Manila asin sa kataid kaini na Pasay kaidtong 1949 na igwang ngaran na *Manuel L Quezon High School*. An pangaduwang pagtugdok sa Pasay iyo dagos pigliwat an ngaran kaidtong Agosto 25, l952 bilang an **Pasay City West High School**. 

## Toltolan
Papa Gregorio X

Si **Papa Gregorio X** (&nbsp;&#x2013; 10 January 1276), namundag **Teobaldo Visconti**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon September 1, 1271 sagkod sa saiyang kagadanan asin sarong myembro kan Secular Franciscan Order. Elihido siya sa conclusion kan a papal election that ran from 1268 to 1271, an pinakahalawig na papal election sa kasaysayan kan Simbahan Katoliko.

## Toltolan
Tingting Cojuangco

Si **Margarita "Tingting" Manzano de los Reyes Cojuangco** (namundag **Margarita Manzano de los Reyes** kan Abril 29, 1944) sarong Filipinong politiko, pilantropo, asin socialite. Siya an dating chairman kan Kabalikat ng Malayang Pilipino (Kampi) na partido asin myembro sa Council of Philippine Affairs (COPA). Siya nagin kandidato para sa Senado sa 2013 Eleksyon sa senado nin Filipinas. Si Cojuangco nadaog sa eleksyn. Siya nanahon kan si dating Presidente nin Filipinas na si Benigno Aquino III.

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon

Si Cojuangco namundag kan Abril 29, 1944, sa ki Geronimo delos Reyes asin Lita Manzano. Kan 1962, saiyang naagom si José Cojuangco, Jr. Siya an ina kan saro kan prominenteng equestrienne sa laog kan nasyon, si Mikaela "Mikee" Cojuangco (na kasal ki Robert Jaworski Jr.). An iba niya pang mga aki iyo sinda Dr. Luisita "Liaa" Bautista (lasal ki Emmanuel Bautista), Josephine "Pin"  Guingona (kasal ki Francisco Javier Guingona), Margarita Demetria "Maimai" Zini (kasal ki Andrea Zini), asin Regina Patricia Jose "China" Gonzalez (kasal ki Gino Gonzalez).

Si Cojuangco nag'adal sA University of Santo Tomas, saiyang natapos an saiyang master's degree sa National Security Administration (MNSA) sa National Defense College, asin igwang doktorado sa Criminology asin Philippine History.                                                                                                                                                                                               

## Karera

Siya nagsirbe sa duwang termino komo gobernador kan Tarlac poon 1992 hanggan 1998. 
Kan 1998, siya nagdalagan kuta sa ikatolong termino alagad nadaog. Nagngata' pa man siyang magkandidato liwat sa dating pwesto alagad siya nadaog man.

Siya an presidente kan Philippine Public Safety College. Siya nagsirbe bilang  presidential assistant ki Gloria Macapagal Arroyo (2001-2004); Undersecretary for Special Concerns of the Department of the Interior and Local Government (March 10 – September 24, 2004); asin sarong lubos na koronel sa Reserve Forces of the Philippine Army (1989–presente); asin siya kolumnista sa Philippine Star (1999–presente).

Siya man nagpartisipar sa urulay-pankatoninongan kaatubang an Moro National Liberation Front (MNLF).

Kan 2013, siya nagdalagan na daing inabotan ta nadaog sa pwesto sa Senado sa irarom kan oposisyon na partido dinadara ni Bise Presidenteng si Jejomar Binay.

## Titulo
* Part of the Philippine Tatler's Who's Who of the Philippines, 2009
* One of Harper's Bazaar's 100 Most Beautiful Women in the World, 1968

## Toltolan
Aedes aegypti

An ***Aedes aegypti*** (gikan sa Griyego αηδής 'makauuyam' asin *aegyptus* gikan sa Latin, boot sabihon 'kan Ehipto'), an namok na may kalinturang dilaw, sarong lamok na pwedeng maglakop nin kalinturang dengue, chikungunya, kalintura nin Zika, Mayaro asin kalintura nin giyaw, mga birus asin iba pang mga ahente nin helang. An lamok mamimidbid sa itom asin puti na mga marka sa saiyang mga tabay asin sarong marka sa porma nin lira sa itaas na ibabaw kan saiyang daghan. An namok na ini nagpoon sa Aprika, alagad ngonyan makukua sa mga rehiyon na tropikal, subtropikal asin temperado sa bilog na kinaban.
Doreen Fernandez

Si **Alicia Dorothea Gamboa Fernandez** (Oktubre 28, 1934-Hunyo 24, 2022), mas bisto sa apod na Doreen Fernandez, sarong bantog na parasurat, paratukdo, historyador kultural, kritiko nin kakanon asin iskolar na nagsurat nin malawig manungod sa teatrong Pilipino asin lutong Filipino.

## Personal na buhay
Si Fernandez namundag kan 28 Oktubre 1934 ki Aguinaldo Severino Gamboa kan Silay, Negros Occidental asin Alicia Lucero kan Cabanatuan, Nueva Ecija.

Nakua niya an saiyang Bachelor of Arts degree sa Ingles asin Kasaysayan kan 1954 gikan sa St. Scholastica's College, Manila. Natapos niya an saiyang Master of Arts degree sa literatura kan Ingles (1965) asin Ph. D. sa Literatura (1976) gikan sa Unibersidad kan Ateneo de Manila. 

Nagadan siya kan Hunyo 24, 2022, sa Siyudad nin New York huli sa mga komplikasyon kan diabetes. 

## Bibliograpiya

### Mga kolum sa peryodiko

* "Pot-au-feu" para sa *Manila Chronicle*
* "In Good Taste" para sa *Philippine Daily Inquirer*
* "Foodscape" para sa *Food Magazine*
* "Pot Luck" para ki *Mr. asin Ms.*

### Mga Artikulo
" Ano an Pilipino food?" introduksion na artikulo para sa librong *The Food of the Philippines* (1999)

"The Filipino Fiesta" introduksion na artikulo para sa librong the *Food of the Philippines* (1999)

* *An Iloilo Zarzuela, 1903-1930* (1978) 
* *Kontemporaryong Arte sa Teatro: Asya asin Estados Unidos* (1984) 
* *Sarap: Mga Essay sa Pagkakan sa Pilipinas* (1988) 
* *Lasa: Sarong Giya sa 100 na mga Restauran* (1989) 
* *Kinilaw: Sarong Pilipino na Luto nin Presko* (1991) 
* *Tikim: Mga Essay sa Pagkakan asin Kultura kan Pilipinas* (1994) 
* *Palabas* (1997)
* *Mga Prutas kan Pilipinas* (1997)
* *Palayok: Pagkaon kan Pilipinas sa Panahon, sa Lugar, sa Kaldero* (2000)    

## Mga Reperensiya

# "Paano sa Manhattan noong 2002, si Doreen Fernandez ay 'handa'."

2. Doreen Fernandez (1978). "*Ang Iloilo Zarzuela: 1903-1930*." Ateneo de Manila University Press.

3. Doreen Fernandez; Philippine-American Educational Foundation; American Studies Association of the Philippines; United States Information Service (1984). *"Contemporary Theater Arts: Asia and the United States*." New Day Publishers. .

4. Doreen Fernandez; Edilberto N. Alegre (1988). *"Sarap: Mga Sanaysay sa Pagkaing Pilipino.*" Mr. & Ms. Publishing Company. .

5. Doreen Fernandez; Edilberto N. Alegre; Urban Food Foundation (1989). *"Lasa: Isang Gabay sa 100 Restorante*." Urban Food Foundation.

6. Edilberto N. Alegre; Doreen Fernandez (1991). *"Kinilaw: Isang Lutuing Pilipino ng Kahalumigmigan*." Bookmark. .

7. Doreen Fernandez (1994). "*Tikim: Mga Sanaysay sa Pagkaing Pilipino at Kultura.*" Anvil Pub. .

* Kirshenblatt-Gimblett, Barbara. (2003). "Doreen G. Fernandez: Sarong Pag-omaw" . Gastronomica . Nakua kan 2009-10-28.
* Fernandez, Doreen. (1988). Kulturang Nakaon: Manungod sa Pag-Ingenot kan Pagkakan kan Pilipinas . Sa EN Alegre & DG Fernandez (Eds.) Sarap: Mga Essay sa Pagkakan sa Pilipinas . Manila: Mr. & Ms. Publishing Company, Inc. Nakua kan 2009-10-28.
* An Pagkaon kan Pilipinas (1999). Periplus Editions.ISBN&nbsp;
Papa Gregorio VI

Si **Papa Gregorio VI** (nagadan 1048), namundag **Giovanni Graziano** (**John Gratian**) sa Roma, iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon Mayo 1, 1045 sagkod sa saiyang resignation sa Council of Sutri kaidtong Disyembre 20, 1046.
Papa Gregorio V

Si **Papa Gregorio V** (c. 972 – Pebrero 18, 999), namundag **Bruno kan Carinthia**, iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon Mayo 3, 996 sagkod sa saiyang kagadanan. Sarong myembro kan Salian dynasty, ginibo siyang papa kan saiyang pinsan na si Emperador Otto III.
Papa Gregorio III

Si **Papa Gregorio III** (nagadan 28 November 741) iyo an obispo kan Roma poon 11 February 731 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 28 November 741. An saiyang pontificate, siring kan saiyang predecessor, inistorbo kan Byzantine iconoclasm asin an advance kan Lombards, kun saen siya nag-*invoke* nin intervention ni Charles Martel, minsan nganì ultimately in vain. Siya an huring papa na maghanap nin konsento kan Byzantine exarch of Ravenna para sa saiyang eleksyon, an huring papa na igwang ginikanan sa Syria, asin an huring papa na namundag sa luwas kan Europa sagkod sa eleksyon ni Papa Francisco 1,272 na taon sagkod uminabot an 2013.

## Toltolan
Papa Gregorio IX

Si **Papa Gregorio IX** (namundag **Ugolino di Conti**; 1145 – 22 August 1241) iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon 19 March 1227 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 1241. Midbidon siyang marhay huli sa pag-isyu kan *[[Decretals of Gregory IX|Decretales]]* asin instituting the Papal Inquisition, bilang kasimbagan sa failures kan episcopal inquisitions na inistabilisar durante kan panahon ni Papa Lucio III, sa paagi kan papal bull *[[Ad abolendam]]*, inisyu kaidtong 1184.

## Toltolan
Papa Gregorio VIII

Si **Papa Gregorio VIII** (c. 1100/1105&nbsp;– 17 December 1187), namundag **Alberto di Morra**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States sa laog nin duwang bulan kaidtong 1187. Nagin Papa pagkatapos nin halawig na diplomatikong karera bilang Apostolic Chancellor, notable siya sa saiyang halìpot na pagreynar para sa *reconciling* kan Papacy sa *estranged* na Banal na Emperyong Romano asin para sa pag-inisyar kan Ikatulong Krusada.
Papa Gregorio II

Si **Papa Gregorio II** (669 – 11 February 731) iyo an obispo kan Roma poon Mayo 19, 715 to his death. An saiyang *defiance* ki Emperador Leo III the Isaurian bilang resulta kan iconoclastic controversy sa Eastern Empire prepared the way for a halawig na serye nin revolts, schisms, asin civil wars na guminiya sa establishment kan temporal power of the popes.

## Toltolan
Hirong Peministang

An hiro nin mga babae, na inaapod man ning  kilusan kan kababaihan, iyo an serye nin mga sosyal na kilusan asin politikal na mga kampanya para sa radikal asin liberal na mga reporma sa mga isyu nin mga babae na haloy nang ginigibo kan pagkadiparis nin lalaki asin babae. An mga isyung ini iyo an pagliberaran kan mga babae, karapatan sa reproduksyon, karahasa sa laog kan harong, bakasyon sa pangangaki, parehong sweldo, karapatan  bumoto kan mga babae, sekswal na harassment, asin sekswal na karahasa.

An mga prioridad kan kilusan luminawig na buot pa kan ika-19 na siglo, asin nagkakaiba-iba depende sa nasyon asin komunidad. An mga prioridad nag-eerok haloy sa pagkontra sa female pagputol kan kinatawo sa saro na lugar, hasta sa pagkontra sakisame na salming sa iba pa.

An Feminismo sa parte kan mga solnopan na nasyon sarong padagos na kilusan buot pa kan pagbalyo kan siglo. Kan pagkaugma kaini, an feminismo nag-agihan nin apat na mahahalagang yugto na tinatawagan na Mga Alon o Waves.

Feminismo sa enot na alon naka-pokus sa mga babae na hale sa nasa tahaw na klase o upper-class na mga puti, asin tinutok sa karapatang bumoto, politikal na pagkakapareho, edukasyon, karapatan sa pag-aagom nin propiedad, pagka-lider sa mga organisasyon, asin marital na kagurangan o kalayaan.

An ikaduwang alon sa Feminismo  sanangkang tugunan an mas halangkaw na sosyal asin kultural na pagkadiperensya. Maski na an first wave kadaklan gibo kan mga puting babae hale sa middle class, an second wave nagkaigwa nin partisipasyon kan mga babae hale sa iba-ibang sosyal na antas, mga babae nin kolor, asin mga babae hale sa mga developing na nasyon na naghahanap nin pagkakaisa.

An ikatulong alon sa feminismo nagpadagos sa pag-ukoy sa mga pinansyal, sosyal, asin kultural na dai pagkakapareho kan mga babae sa negosyo asin sa laog kan saindang mga harong, asin naglaog nin panibagong kampanya para sa mas dakulang impluwensya kan mga babae sa politika asin media.

Bilang reaksyon sa politikal na aktibismo, an mga feminista nagtutok man sa mga karapatan sa reproduksyon kan mga babae, arog kan karapatan sa aborsyon.

An pang-apat na alon sa  feminismo nagpapahiling kan  magkakasarong sistema nin kapangyarihan na nagpapadagos sa sosyal na dai pagkakapantay-pantay kan mga grupo na tradisyonal nang marginalized, pati man an saindang palibot.
Papa Gregorio IV

Si **Papa Gregorio IV** (nagadan 25 January 844) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon October 827 to his death. An saiyang *pontificate* notable huli sa pagbalo kan *papacy* na makilabot sa iriwal sa pag-ultanan kan Emperador Louis the Pious asin kan saiyang mga aking lalaki. Nahiling niya man an pagkabuwag kan Carolingian Empire kaidtong 843.

## Toltolan
Papa Benedicto

An **Benedicto** nagin ngaran na pampapa kan kaglimang Romano Katolikong papa.  Ginuno an ngaran gikan sa Latin *benedictus*, nangangahulugan na "binendesyonan". Dugang pa, apat na kontrapapa an guminamit kan Benedicto:

* Kontrapapa Benedicto X (1058–1059) – several cardinals alleged that his election was irregular and he was deposed.  His papacy, though later declared illegitimate, has been taken into account in the conventional numbering of subsequent Popes who took the same name.
* Kontrapapa Benedicto XIII (1394–1423)
* Kontrapapa Benedicto XIV (1424–1429), (1430–1437) – duwang indibidwal
Oscar Cruz

Si **Oscar Valero Cruz**,  (Nobyembre 17, 1934 – Agosto 26, 2020) sarong Filipinong padi nin Simbahan Katoliko kan Filipinas. Siya an Arsobispo nin Lingayen–Dagupan nin Pangasinan, Filipinas, poon 1991 sagkod kan saiyang pagretiro kan 2009.

## Biograpiya
Si Oscar Cruz namundag kan Nobyembre 17, 1934, sa Balanga, Bataan, Filipinas. Saiyang naresibe an saiyang adal sa seminaryo nin University of Santo Tomas Central Seminary, asin dagdag na kurso sa Teolohiya sa Lateran University.

Siya naordenan kan Pebrero 8, 1962, asin naresibe an saiyang konsagrasyon episkopal kan Mayo 3, 1976. Siya an pinakaenot na Filipinong rektor kan San Carlos Seminary kan Arkidioseses nin Manila poon 1973 abot 1978. Siya auxiliary bishop kan Manila (1976–1978) asin arsobispo nin Arkidioses nin San Fernando (1978–1988). Siya nagsirbe pa bilang judicial vicar kan Catholic Bishops' Conference of the Philippines (CBCP) National Tribunal of Appeals, asin direktor sa CBCP Legal Office. Siya nanombrahan na Arsobispo nin Lingayen-Dagupan kan Hulyo 15, 1991.

Si Cruz nagpublikar dakul na mga libro kabali diyan an *CBCP Guidelines on Sexual Abuse and Misconduct: A Critique*, asin *Call of the Laity*.

Si Cruz naelehir na Presidente kan Federation of Asian Bishops' Conferences asin nagsirbe sa terminong 1993–2000.

## Kontrobersya
Si Manila RTC, Branch 52 Judge Antonio Rosales kan Mayo 14, 2008, nagpaluwas nin mandamyento de aresto, tinugotan magpyansa P10,000 sa bail, asin si Arsobispo Oscar V. Cruz naghulog nin bail. Kaso nin libelo pigsangat kontra saiya huli sa saiyang akusasyon na an Philippine Amusement and Gaming Corp. (PAGCOR) pigtugotan an mga babaeng empleado na magin garo "guest relations officers (GROs)" durante kan 2004 na selebrasyon kan kompleany ni First Gentleman Jose Miguel Arroyo. An saiyang arraignment natalaan sa Hunyo 17.

## Pagretiro
Kan Septyembre 8, 2009, si Pope Benedict XVI inako an pagretiro ni Arsobispo Cruz asin ini pinagtibay kan Nobyembre 4, 2009 kun saen siya sinalidahan ni Socrates Villegas kan Diocese nin Balanga.

## Kagadanan
Si Cruz nagadan komplikasyon nin multiple organ failure huli sa COVID-19 kan Agosto 26, 2020, sa edad na 85 durante kan COVID-19 pandemya sa Filipinas.

## Hilnga man
* Lista nin mga Filipinong Obispo

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* 
* 
* 
* Viewpoints: Personal Views and Commentaries of Oscar Cruz
* CBCP Online, Profile of Oscar V. Cruz
* Cruz profile at Catholic-Hierarchy.org
* Cruz profile at GCatholic.org
Bernabé de Guzmán

Si **Bernabé de Guzmán y Floirendo** namundag sa Bauang kan Hulyo 15, 1882) sarong  Filipinong politiko.

## Biograpiya
 
Si Bernabé de Guzman namundag kan Hulyo 15, 1882, sa Bauang, La Union ki Pelayo de Guzman asin Graciana Floirendo. Siya nakamit an Bachelor of Arts degree sa Liceo de Manila asin nakua an bachelor's degree in law hale sa University of Santo Tomas.

Kan 1916, si de Guzman naelehir sa Kamara de Representante nin Filipinas representado  an ikalimang distrito kongresyonal nin Pangasinan. Kan 1919, siya naelehir na magrepresentar kan Ikaduwang distrito sa Senado nin Filipinas asin nagsirbe siya hanggan 1925. Kan 1934, si de Guzman naelehir bilang delgado sa Constitutional Convention na iyo an nagpanday kan 1935 na Konstitusyon nin Filipinas.

An tugang niya si Alejandro de Guzmán, nagin man senador poon 1929 sundo' 1931.

## Toltolan
Diwata (Mitolohiya)

An **Divata** (usahay nasusurat bilang Duwata, Dewata, Ruwata, Diya, Dewa, asin iba pang kaparehong ngaran) sarong daan na termino para sa **Diwata**, na sarong gender-neutral na salita na ginagamit sa Pilipinas para sa mga dios, diyosa, espiritu kan kinaiyahan, nympha, asin mga engkantada at engkantado. An iba na espiritu na dai man naging tawo, iba an pagtawag sa saindang pipira na etnolinguistic na grupo bilang **diwata**, na pwedeng magtikang sa simple na mga espiritu na nagbabantay kan mga bagay, tanom, hayop, o lugar, hasta sa mga dios na nagrerepresentar kan abstrakto na konsepto asin natural na mga pangyayari, pati na gihapon an mga banal na pagkatao na kaapi kan pantheon.      *​* 

## Sa popular na kultura

* *Okay Ka, Fairy Ko!*, (transl. you are okay, my fairy!) a television fantasy situational comedy series (with film adaptations) that revolves around a mortal man married to a *diwata*.
* *Amaya*, a historical television series about the precolonial Philippines. It depicts *diwata* as goddesses.
* *One Day Isang Araw,* fantasy anthology series episode titled "Ang Huling Diwata" (The last fairy) about a fairy as deity of a river and pond
* Encatadia, a Filipino fantasy franchise of tv series depicts diwatas as a race of matriarchal beautiful fairies
* Elemento, television docudrama horror anthology series features a diwata of a river cursed for falling in love with a mortal man
* *Diwata* (1987), a movie directed by Tata Esteban and written by Rei Nicandro showed the mythical life of the deities. Actress Olga Miranda played the main role, together with the other cast Lala Montelibano, Dick Israel and George Estregan.
* *Indio*, a television series with a protagonist that is the son of a mortal man and a *diwata* woman.
* ***Super Ma'am*** (international title: *My Teacher, My Hero*) is a Philippine television drama action fantasy series features a diwata once a goddess demoted as a fairy and as a spirit guide for the lead hero
* Juan Dela Cruz (2013) Philippine television drama series  features anito as evil deity and diwatas as good fairies

## Mga Reperensya
Whitney Wolfe Herd

**Si Whitney Wolfe Herd** (namundag kan ika- 1 kan Hulyo taong 1989)  na sarong Amerikanong negosyante. Siya an kagmukna, executive chair, asin dating CEO kan publicly traded Bumble, sarong online dating platform, na piglansar kan 2014. Siring man siya sarong kagmukna kan Tinder asin dati siyang Bise Presidente kan Marketing.  

Si Herd nginaranan bilang saro sa*Forbes* 30 Under 30, kan 2017 asin 2018. Kan 2018, siring man siya nginaranan sa *[[Time (magasin)|Time]]* 100 List.    Kan Pebrero 2021, si Herd an nagin pinakahoben na babaeng bilyonaryo sa kinaban kan iluwas niya sa publiko an Bumble.  Siya an pinakahoben na babae na nagkua nin sarong kompanya sa publiko sa Estados Unidos, sa edad na 31.
An Duwang Lalawgon ni Uryol

Si ***Uryol*** an saro sa mga halimaw sa epiko kan Ibalon, sarong babayeng halas na igwa nin magayon na tingog asin may kakayanan na baguhon an saiyang porma. Midbid siya bilang kalaban ni Handyong, an makusog na dayuhan na uminabot sa Bikol kaiba an saiyang mga tauhan para puksaon an mga suruguon kan kadikloman. Mantang an duwa nagmamawot nin parehong bagay, an madaog an saindang kalaban, sindang duwa magkakadukayan. Si Uryol an patotoo na mayong tawo na tunay na midbid an dawa isay man ta sa balyo kan saiyang pagigin sumbikalan, igwa nin labi pa na dae nahihiling kan mata.

Sa gabos na halimaw na naka-atubang ni Handyong, si Uryol sana an dae niya kayang daugon. Mayong dae mamumuya sa tingog kaini kaya si Handyong pirming mayo sa sadiri. Pirang beses man siyang susugon, siudon, asin dakupon, pirming nakakadulag an maurag na si Uryol. Gamit an kakayanan niyang magbago nin saiyang porma, an mga kaiwal saiyang dinadaya kaya sa saindang mata pirmi siyang nawawara. Sa balyo kan saiyang pagigin tuso, ugwa pa siya nin mga karakteristiko na dae midbid kan iba. Siya minsan nang namuya sa isog ni Handyong. Dawa pa mawot siya kaining gadanon, sa pirang beses nindang hampangan saiyang natukduan si Handyong kun pano makipaglaban. Sa tabang niya, nakagadan si Handyong nin dakol pang mga halimaw. Si Uryol nagin parte kan kapangganahan ni Handyong na matawan nin katuninongan an daga nin ka-Bikolan.

Arog ni Uryol, an mga kababayehan ugwa nin kakayanan na dae dapat pagmenuson kan dawa isay man. An mga babaye igwa man nin tingog siring ki Uryol na kaipuhan tawan nin pagkakataon na madangog. Arog kan porma ni Uryol, igwa man sinda nin kakayanan na maggibo nin pagbabago sa kinaban. Padagos sindang nakikipaglaban tanganing maabot an saindang mga piglalaoman asin mayo saindang makakapundo dawa pa sinda susugon, siudon, o dakupon. Ipapahiling ninda an saindang urag tanganing halion ang dibisyon sa tahaw kan mga babaye asin mga lalaki na madara nin katuninongan sa daga na saindang tinitindogan.
Kathrin Jansen

**Si Kathrin U. Jansen** (namundag kan 1958) iyo an dating  Pamayo kan Pagsiyasat asin Pagpauswag kan Bakuna sa Pfizer. Dati niyang pinangenotan an paggibo kan bakunang HPV (Gardasil) asin mas bagong mga bersyon kan bakuna na pneumococcal conjugate (Prevnar). Siya nagtatrabaho sa BioNTech tanganing maggibo nin bakunang COVID-19 gamit an mRNA (Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine) na inaprobaran para sa Emergency Use Authorization sa Estados Unidos kan ika- 11 kan Disyembre 2020. 

## Amay na buhay asin edukasyon
Si Jansen namundag sa Erfurt, Sirangan na Alemania.   Kan siya aki pa, pirmi siyang may mati, asin nagkaigwa nin nagkapirang impeksyon sa tulak. An medikal na pagbolong na saiyang naresibe gikan sa saiyang ama (antibiotiko, codeine) nag-inspirar saiya na mag-adal nin karera sa paggibo nin droga. An saiyang pamilya nagdulag pasiring sa Solnopan na Alemania bago itinogdok an Lanob nin Berlin kan 1961. Tanganing maibalyo si Jansen sa linderos, an saiyang tiyaon nagsagin-sagin na siya an saiyang aki, na tinatawan siya nin mga pantorog tanganing dai siya magmata asin sabihon sa mga patrolya sa linderos an katotoohan.  An saiyang pamilya nag-erok sa Marl, North Rhine-Westphalia. Sa kahurihurihi nag-adal siya nin biolohiya sa Unibersidad kan Marburg, na may paglaom na magtrabaho sa industriya nin parmasyutiko.  Mantang siya dae nakagradwar, si Rudolf K. Thauer nag-abot sa unibersidad, asin nagmukna nin sarong departamento nin mikrobiolohiya.  Natapos ni Jansen an saiyang doctoral degree sa Unibersidad kan Marburg, kun saen nag-adal siya nin mga kemikal na agihan sa bakterya.    Pagkatapos na makua an saiyang degree, si Jansen nagbalyo sa Cornell University bilang sarong Alexander von Humboldt Foundation postdoctoral fellow na nag-iimbestigar kan pagpunsyon kan acetylcholine receptor kaiba si George Paul Hess.   Sa partikular, si Jansen nagtutok sa ekspresyon kan lebadura kan mga multi-subunit neuronal receptor. 

## Pagsiyasat asin karera
Si Jansen nagpangalas sa pag'uswag kan mga bagong parmasyutiko, asin gusto niyang magbalik sa Europa, kaya nagbalyo sa Geneva tanganing mag-ayon sa Glaxo Institute for Molecular Biology. Sa Glaxo Institute for Molecular Biology, pig-enkaminar ni Jansen an mga immunologist na maggibo nin sarong nobelang receptor para sa immunoglobulin E.  Natapos niya an sarong internship sa laboratoryo ni David Bishop sa Unibersidad kan Oxford, kun saen pinag-adalan niya an ekspresyon kan mga selula nin insekto gamit an baculoviridae.
Andrea Kimi Antonelli

**Si Andrea Kimi Antonelli** ((namundag kan ika-25 kan Agosto 2006) sarong Italyanong drayber nin karera, na nakikipagkumpetensya sa Formula One para sa Mercedes.

Namundag asin nagdakula sa Bologna, si Antonelli aki kan drayber nin karera nin sportcar na si Marco Antonelli. Pagkatapos kan sarong mapangganang karera sa karting —na nagtapos sa sunod-sunod na kapangganahan sa direct-drive Karting European Championship kan 2020 asin 2021—si Antonelli naggradwar sa junior formulas. Nanggana siya kan saiyang enot na titulo sa 2022 Italian F4 Championship kaiba si Prema, bago nanggana sa ADAC Formula 4 kan 2022 asin Formula Regional European kan 2023 kaiba si Prema, siring man an Formula Regional Middle East kan 2023 kaiba an Mumbai Falcons. Apuwera sa paggana sa karera sa Italian GT3, siya man nanggana nin bulawan na medalya sa 2022 FIA Motorsport Games, na nagrerepresentar sa Italya. Si Antonelli nag-uswag sa FIA Formula 2 kan 2024, na nanggana nin dakol na karera mantang siya nagtapos sa ikaanom sa saiyang rookie season.
Selena Gomez

**Si Selena Marie Gomez** ( /s ə ˈ l iː n ə ˈ ɡ oʊ m ɛ z / ; namundag kan ika-22 kan Hulyo 1992). Siya sarong Amerikanang aktres, parakanta, prodyuser, asin negosyante. Nagpoon siya kan saiyang karera bilang aktres kan siya aki pa, na nagluwas sa serye sa telebisyon para sa mga kaakian *na Barney &amp;amp; Friends* (2002–2004). Siring man siya nagluwas bilang sarong teen idol para sa saiyang pangenot na papel bilang Alex Russo sa sitcom kan Disney Channel na *Wizards of Waverly Place* (2007–2012). Nagpirma siya sa Hollywood Records kan 2008 asin naggibo kan banda na Selena Gomez &amp;amp; the Scene, na nagpaluwas nin tolong album: *Kiss &amp;amp; Tell* (2009), *A Year Without Rain* (2010), asin *When the Sun Goes Down* (2011).

Poon kaidto nagpaluwas siya nin tolong solo na album na nagdebut sa ibabaw kan US  200. An saiyang EDM -infused debut record, *Stars Dance* (2013), nagbunga kan internasyonal na top-ten single na " Come &amp;amp; Get It ". Nagbalyo siya sa Interscope Records asin pinaluwas an electropop album *na Revival* (2015), na suportado kan top-ten singles na " Good for You ", " Same Old Love ", asin " Hands to Myself ". An follow-up kaini, an dance-pop-influenced *Rare* (2020), igwa kan saiyang enot na  Hot 100 number-one single na " Lose You to Love Me ". Dangan pinaluwas niya an Espanyol na EP *na Revelación* (2021), na nagtao kan saiyang mga nominasyon sa Grammys asin Latin Grammy Awards. Sinundan ini kan saiyang ikaapat na album *na I Said I Love You First* (2025), sarong proyektong pakikisaro ki Benny Blanco . Si Gomez nagpaluwas nin kadakol na mga kolaboratibong single, kabali an " We Don't Talk Anymore ", " It Ain't Me ", " Wolves ", " Taki Taki ", asin " Calm Down (Remix) ", na an huri pighihiling na iyo an pinakamatrayumpong kanta kan Afrobeats sa gabos na panahon.

Nagin karakter siya sa mga pelikula arog kan *Another Cinderella Story* (2008), *Monte Carlo* (2011), *Spring Breakers* (2012), *The Fundamentals of Caring* (2016), *The Dead Don't Die* (2019), asin *Emilia Pérez* (2024). Siya man an nagboses ki Mavis sa  film franchise (2012–2022). Si Gomez naggibo nin mga serye arog kan *13 Reasons Why* (2017–2020), *Living Undocumented* (2019) asin *Selena + Chef* (2020–2023), asin nagkawat nin pangenot na papel sa *Only Murders in the Building* poon pa kan 2021. An saiyang mga pag-omaw kabali an sarong American Music Award, sarong  Music Award, sarong Cannes Film Festival Award, duwang MTV Video Music Awards, sarong Screen Actors Guild Award asin 16 *[[Guinness World Records]].*
Anne Boleyn

**Si Anne Boleyn** ( /ˈ b ʊ l ɪ n , b ʊ ˈ l ɪ n / ;     1501 o 1507 – 19 Mayo 1536) iyo an Reyna kan Inglaterra poon 1533 sagkod 1536. Siya man iyop an ikaduwang agom ni Hadeng Henry VIII. An mga sirkumstansya kan saiyang kasal asin pagbitay, sa paagi nin pagpugot nin payo huli sa pagtraydor, ginibo siyang sarong pangenot na pigura sa politikal asin relihiyosong kariribokan na nagtanda kan kapinunan Repormasyon Ingles.

Si Anne ang aking babae ni Thomas Boleyn (na nagin Earl of Wiltshire), asin si Elizabeth Howard. Nag-adal siya sa Netherlands asin France. Nagbalik siya sa Inglaterra kan amay na parte kan 1522, tanganing pakasalan an saiyang pinsan na si James Butler, ika-9 na Earl kan Ormond. An mga plano sa kasal nabari, asin imbes, nakakua siya nin posisyon sa korte bilang katabang na babae sa agom ni Henry VIII, si Catherine of Aragon. Kan amay na parte kan 1523, si Anne sekretong nakipagkasundo na magpaagom ki Henry Percy, aking lalaki ni Henry Percy, ika-5 na Earl kan Northumberland, alagad an pakikipag-agom dae nadagos kan an Earl nagsayuma na suportaran ini. Si Kardinal Thomas Wolsey nagsayuma sa laban kan Enero 1524.

A

 

An omb

An Hade asin
Jacqueline Kennedy Onassis

**Si Jacqueline Lee Kennedy Onassis** ( née Bouvier /ˈ b uː v i eɪ / Hulyo 28, 1929 – Mayo 19, 1994) sarong Amerikanong parasurat, editor nin libro, asin sosyalita na nagsirbe bilang primera dama kan Estados Unidos poon 1961 sagkod 1963 bilang agom ni Presidente John F. Kennedy. Siya sarong popular na primera dama kun saen pig alay niya an saiyang sadiri sa publiko kan Amerika sa saiyang debosyon sa saiyang pamilya, dedikasyon sa pagpreserbar kan kasaysayan kan White House. An mga kampanya saiyang pinangenotan tanganing mapreserbar asin maibalik an mga makasaysayan na palatandaan asin arkitektura kaiba an saiyang interes sa kasaysayan, kultura, asin arte kan Amerika. Durante kan saiyang buhay, siya pighihiling bilang sarong internasyonal na icon huli sa saiyang mga pambihirang pagpili nin moda, asin an saiyang trabaho bilang sarong embahador kultural kan Estados Unidos an nagin dahelan kan saiyang pagiging popular sa bilog na kinaban.
Papa Benedicto I

Si **Papa Benedicto I** (nagadan 30 July 579) iyo an obispo kan Roma poon Hunyo 2, 575 sagkod sa saiyang kagadanan.

## Toltolan
Francesca Zambello

**Si Francesca Zambello** (namundag kan ika-24 kan Agosto taong1956) sarong Amerikanong direktor nin opera asin teatro. Siya man an direktor artistiko kan Washington National Opera.

## Amay na buhay asin edukasyon
Siya namundag sa Siyudad nin New York asin nag-erok sa Europa kan siya aki pa. Siya man nag-adal na magtaram nin Pranses, Italyano, Aleman asin Ruso. Gikan siya sa Italyano, an aking babae kan aktres na si Jean (née Sincere) asin Charles C. Zambello, sarong dating aktor   na nagin pamayo kan flight entertainment sa TWA .  Nag-adal siya sa Moscow University kan 1976 asin naggradwar sa Colgate University kan 1978.
Sophie Ward

**Si Sophie Anna Ward** (namundag kan 30 Disyembre 1964)  sarong Briton na aktres sa entablado asin screen. Siya man sarong parasurat nin non-fiction asin fiction gikan sa London. Siya an nagganap bilang Jocelyn Sheffield sa *The Nanny.* Bukod dyan, siya man an nagganap bilang Elizabeth Hardy, an babaeng bida sa *Young Sherlock Holmes* (1985) ni Barry Levinson, asin sa iba pang mga papel sa tampok na pelikula kabali an drama kan panahon ni Cary Joji Fukunaga na  (2011), asin an horror feature ni Jane Sanger *na Swiperight* (2020). Kan 1982, nagkaigwa siya nin papel sa halipot na pelikula *na A Shocking Accident* na nanggana nin Academy Award. Sa telebisyon, siya an nagganap bilang Dr Helen Trent sa ITV police period drama series *na Heartbeat* poon 2004 sagkod 2006, Sophia Byrne sa seryeng *Holby City* poon 2008 sagkod 2010, Lady Ellen Hoxley sa seryeng  poon 2009 sagkod 2011, asin Lady Verinder sa miniseries *The Moon-Moneries* (2016). Igwa siyang manlaen-laen na iba pang mga papel sa entablado asin sa mga halipot asin tampok na pelikula.
Papa Benedicto II

Si **Papa Benedicto II** iyo an obispo kan Roma poon Hunyo 26, 684 sagkod sa saiyang kagadanan. An aldaw kan kapistahan ni Papa Benedicto II iyo an Mayo 7.
Papa Benedicto III

Si **Papa Benedicto III** (Abril 17, 858) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon September 29, 855 sagkod sa saiyang kagadanan.

## Toltolan
Papa Benedicto IV

Si **Papa Benedicto IV** ( – 30 July 903) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon Pebrero 1, 900 sagkod sa saiyang kagadanan.  An ikasampulong siglong historyador na si Flodoard, tinawan siya nin gaha na "the Great", commended his noble birth and public generosity.

## Toltolan

<
Papa Benedicto V

Si **Papa Benedicto V** (nagadan Hulyo 4, 965) iyo an papa asin namamayo kan Papal States poon Mayo 22, sagkod Hunyo 23, 964, sa pagkontra ki Leo VIII. Pinatalsik siya ni Emperador Otto I. An saiyang halìpot na pontificate nangyari sa kataposan na panahon midbid bilang  *[[Saeculum obscurum]]*.
Papa Benedicto VI

Si **Papa Benedicto VI** (nagadan Hunyo 974) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon 19 January 973 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 974. An saiyang halìpot na pontificate nangyari sa political context kan pag-establisar kan Banal na Emperyong Romano, durante kan transition sa pag-ultanan kan pagreynar ni Otto I asin Otto II, incorporating the struggle para sa kapangyarihan kan Romanong aristocratikong pamilya siring kan Crescentii.
Papa Benedicto VII

**Pope Benedict VII** (nagadan Hulyo 10, 983) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon Oktobre 974 sagkod sa saiyang kagadanan.
Papa Benedicto VIII

Si **Papa Benedicto VIII** ( – 9 April 1024) iyo an obispo kan Roma asin namamayo kan Papal States poon Mayo 18, 1012 sagkod sa saiyang kagadanan. Namundag siya na **Theophylact** sa sarong *noble family* nin mga counts of Tusculum. Bakong ordinaryo para sa sarong *medieval* na papa, nagkaigwa siya nin makusog na otoridad sa Roma asin sa ibang nasyon.

## Toltolan
Papa Benedicto IX

Si **Papa Benedicto IX** (), namundag **Theophylactus kan Tusculum** sa Roma, iyo an obispo kan Rome asin namamayo kan Papal States para sa tulong peryodo sa pag-ultanan kan Oktobre 1032 asin Hulyo 1048. Aged about 14 when first elected, he is the youngest pope in history. Siya an solamenteng nagin papa nin labi sa sarong beses asin iyo an solamenteng tawo na inakusaran na nagpabakal kan *papacy*.

## Toltolan
Papa Benedicto XI

Si **Papa Benedicto XI** (1240 – Hulyo 7, 1304), namundag **Nicola Boccasini** (Niccolò of Treviso), iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon Oktobre 22, 1303 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong Hulyo 7, 1304.

## Toltolan
Papa Benedicto XII

Si **Papa Benedicto XII** (1285 – 25 April 1342), namundag **Jacques Fournier**, iyo an sarong cardinal asin inquisitor, sa huri pamayo kan Simbahan Katoliko poon Disyembre 30, 1334 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong Abril 1342. Siya an ikatulong Avignon pope asin repormadong monastikong orden asin kontra sa nepotismo.
Papa Benedicto XIII

Si **Papa Benedicto XIII** (2 February 1649 – 21 February 1730), namundag **Pietro Francesco (o Pierfrancesco) Orsini** asin sa huri inapod na **Vincenzo Maria Orsini**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon 29 May 1724 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong February 1730.

## Toltolan
Papa Benedicto XIV

Si **Papa Benedicto XIV** (31 March 1675&nbsp;– 3 May 1758), born **Prospero Lorenzo Lambertini**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon 17 August 1740 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong May 1758.

## Toltolan
Papa Benedicto XV

Si **Papa Benedicto XV** (namundag **Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa**, 21 November 1854 – 22 January 1922) iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko poon 1914 sagkod sa saiyang kaidtong 1922. An saiyang pontificate was largely overshadowed kan Enot na Gerang Pankinaban asin kan political, social, asin humanitarian consequences kaiyan sa Europe.

## Toltolan
Papa Sixto II

Si **Papa Sixto II** iyo an obispo kan Roma poon 31 August 257 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 6 August 258. Ginadan siya kaiba an pitong deacons, kabali si Lorenzo kan Roma, during the persecution of Christians ni Emperor Valerian.

## Toltolan
Papa Sixto III

Si **Papa Sixto III** iyo an obispo kan Roma poon 31 July 432 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 18 August 440. An saiyang asensyon sa papacy asosyado sa peryodo kan pagdugang nin konstruksyon sa syudad nin Roma. An saiyang aldaw nin kapistahan pigseselibrar kan Simbahan Katoliko asin Eastern Orthodox Church kada 28 March.

## Toltolan
Papa Sixto IV

Si **Papa Sixto IV** (or **Xystus IV**, namundag **Francesco della Rovere**; 21 July 1414&nbsp;– 12 August 1484) iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon 9 August 1471 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong 1484. An saiyang mga accomplishments bilang papa kabali an konstruksyon kan Sistine Chapel asin an pagtugdas kan  Vatican Library. Sarong patron kan mga arte, pinagkasararo niya an grupo nin mga artista *who ushered* an kaamayi kan Renaissance pasiring sa Roma na an enot na mga obra maestra kan artistikong panahon kan syudad.

## Toltolan
Papa Sixto V

Si **Papa Sixto V** (13 December 1521 – 27 August 1590), namundag **Felice Piergentile**, iyo an pamayo kan Simbahan Katoliko asin namamayo kan Papal States poon 24 April 1585 sagkod sa saiyang kagadanan kaidtong August 1590. Bilang sarong hoben, buminali siya sa Franciscan order, kun saen pinahiling niya an saiyang mga talento bilang sarong iskolar asin paratukdo, asin inogma niya an patronage ki Pius V, na ginibo siyang sarong kardinal. Bilang sarong kardinal, midbid siya bilang si **Kardinal Montalto**.
Sergio asin Baco

Sinda **Sergio** (o **Serge**) **asin Baco** (Greek: Σέργιος & Βάκχος;) iyo an ikaapat na siglong soldados na Syrian Christian pagmimidbid bilang mga martyrs asin military saints kan mga Simbahan na Katoliko, Eastern Orthodox asin Oriental Orthodox. An saindang aldaw nin kapistahan iyo an Oktobre 7.

## Toltolan
Norma Belleza

Si Norma Belleza (namundag kan Mayo 3, 1939) sarong Filipinang pintor. Siya namundag sa San Fernando, Pampanga. Kaidto, an saiyang pamilya kompuesto nin mga paradisenyo nin billboard. Inagom an artistang Pilipino, si Angelito Antonio, kaiba an saindang mga aki na si Fatima Baquiran, Emil Antonio, asin Marcel Antonio . Nag-adal siya sa Unibersidad kan Santo Tomas kan 1962 asin nakua niya an saiyang bachelor's degree sa Fine Arts. 

## Karera
Sa saiyang mga enot na taon, nagpinta siya nin mga madiklom asin nakakapanluyang mga pintura. An saiyang mga pintura dangan nagin mga maliwanag na kolor asin detalyadong trabaho sa genre nin folk, kabali an mga babaeng paratinda, paragibo nin koron asin mga trabahador.  An piguratibong mga gibo nagtao nin duon sa pisikal na itsura kan saiyang subject. Pagkatapos na makua an saiyang bachelor's degree, nag-erok siya sa saiyang agom na si Angelito Antonio. Nin huli ta 10 taon siyang daing gibo, ipinahiling niya an saiyang mga solo na obra sa Metro Gallery kan 1976. Poon kaidto, igwa siyang siyam na sarong-tawo na palabas na ipinahiling sa manlaen-laen na galeriya arog kan: Luz Gallery asin ABC Gallery. 

## Hilingon man

* Angelito Antonio
* Fatima Baquiran

## Bibliograpiya

* CCP Encyclopedia of Philippine Art, Vol 4. Manila: Sentro Kultural kan Filipinas, 1994.
* Kintanar, Thelma asin Ventura, Sylvia Mendez. Mga Retrato sa Sadiri: Doseng Artistang Pilipina an Nagtataram. Siyudad nin Quezon: Ateneo de Manila Press, 1999.
* Ika-20 Siglo, 1st Ed, Vol II; CCP Vol IV; Archipelago Magazine Vol. 4, 1977

## Mga Toltolan
Amina Azimi

Si **Amina Azimi** sarong parasuportar para sa mga deretso kan mga babaeng may diperensya sa Afghanistan. Kan 2012 nanggana siya kan N-Peace Award .

## Biograpiya
Namundag sa Afghanistan kan mga taon 1980, si Azimi nawaran kan saiyang toong tabay sa edad na 11 huli sa pagkatama kan saiyang harong nin sarong granada na pinapadalagan nin rocket durante kan Afghan Civil War .  An saiyang lugad nagbugtak saiya sa dakulang grupo nin mga may diperensya sa Afghan sa sarong nasyon na igwa nin saro sa pinakahalangkaw na porsyento, sa populasyon, nin mga may diperensya sa kinaban.  Bilang sarong tawong may diperensya, si Azimi nakaeksperyensya nin mga problema sa pagbalik sa eskwelahan asin sunod na napaatubang sa diskriminasyon kan siya maghanap nin trabaho.  Si Azimi nagin sarong parasuportar para sa mga deretso kan mga babaeng may diperensya gikan sa Afghanistan. 

Kan 2007, pigmukna niya an *Women with Disabilities Advocacy Committee* (WAAC). Siya an nagmukna kan *Empowering Women with Disabilities* organization (EWD) kan 2011.  Kan 2012 si Azimi tinawan nin N-Peace Award bilang sarong *Emerging Peace Champion* . 

Si Azimi nag-adbokasiya para sa paghale kan diskriminasyon laban sa mga nakaligtas sa landmine bilang sarong presenter asin peryodista para sa sarong programa sa radyo na inaapod na *Qahir-e-Qahraman* . An programa enot na suportado kan UNDP 's National Program for Action on Disability, dangan kan UN Mine Action Center para sa Afghanistan asin Internews .  Nagtatrabaho siya para sa *Afghan Landmine Survivors' Organization* (ALSO).

## Mga Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* Si Amina Azimi nanggana sa N-Peace Awards 2012: Afghanistan YouTube video
Quhramaana Kakar

Si **Quhramaana Kakar** sarong babaeng parapatoninong na Afghan. Kan 2012 nanggana siya kan N-Peace Award .

## Biograpiya
Si Kakar nagin sarong dulag na Afghan pasiring sa Pakistan pagkatapos kan mga pangyayari kan 2001. Ini an nagin dalan saiya na magin aktibo sa proseso nin pagtogdok nin katoninongan asin partikularmenteng magtrabaho tanganing iiba an mga kababaihan sa proseso.  Poon 2010 sagkod 2012 si Kakar nagsirbe bilang tagapayo sa kasarian sa Afghanistan Peace and Reintegration Program (APRP).  An saiyang edukasyon kabali an sarong MPhil gikan sa Unibersidad kan Cambridge . Siya an kagmukna kan organisasyon na bakong pang-gobyerno *na Women for Peace and Participation* na nakabase sa London asin Kabul .  Kan 2012 si Azimi tinawan nin N-Peace Award bilang sarong *Role Model para sa Katoninongan* .  Siya sarong bisitang kapwa sa London School of Economics ' Center for Women, Peace and Security. 

Si Kakar nagsurat nin nagkapirang mga opinyon para sa manlaen-laen na publikasyon kabali an openDemocracy,  Thomson Reuters Foundation News,  asin *The Washington Post* .  Siya sarong Senior Strategic Advisor para sa mga Rekurso sa Pag-ulian . 

## Mga Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* Si Quhramaana Kakar nanggana kan N-Peace Award 2012: Afghanistan YouTube video