Mga tataramon na Timoriko

An mga tataramon na **Timoriko**, o minsan **Timor–Babar**, iyo an sarong grupo nin limampulong mga tataramon na Austronesyo (kaiba sa subgrupo nin Sentral–Subangan) na pigtataram sa mga isla kan Timor, kagtaraid na Wetar, asin (depende sa klasipikasyon) mga isla nin Babar sa subangan.

Sa grupong ini, an pinakadakol na mga tataramon na pigtataram iyo an Uab Meto kan Sulnupang Timor asin Tetum kan Subangang Timor, lambang saro, igwa nin mga milyones na nagtataram, sa pagdagdag kan Tetum na saron opisyalmenteng tataramon asin sarong  lingua franca kan mga bakong-Tetum Subangang Timores.

## Mga tataramon
Dae kaano-ano sa ibang mga tataramon na Timores an dae maklasipikar na Nauete. Estraktural na parehas an Habu sa Waima'a.

Minaporma nin sadiring grupo an mga tataramon na Babar p:
* Mga tataramon na Babar (hilingon)

### Hull (1998)
Nagpropose si Geoffrey Hull (1998) nin grupo nin Timoriko bilang mga minasunod:

*Ramelaiko (harani sa Ramelau range)
**Sulnupan: Kemak, Tukudede
**Sentral: Mambai
**Subangan (Idalaka): Idaté, Isní, Lakalei, Lolein
*Ekstra-Ramelaiko (Fabroniko; anuman na bakong Ramelaiko)
**Sulnupan: Dawan (Uab Meto)–Amarasi, Helong, Roti (Bilba, Dengka, Lole, Ringgou, Dela-Oenale, Termanu, Tii)
**Sentral: Tetun, Bekais
**Norte: Wetar, Galoli
**Subangan: Kairui, Waimaha, Midiki; Luang, Makuva

### Van Engelenhoven
Nag set up si Van Engelenhoven nin sarong sanga nin Sur–Subangang Timor kaiba an Tetun, Waimaha, asin Luangiko–Kisariko; ini an minasunod:

*Sur–Subangang Timor
** Tetun
** Waimaha
**Luangiko–Kisariko
***Kisar–Roma:  Kisar, Romang
***Luangic:  Luang, Wetan, Leti

### Taber (1993)

Nagtao si Taber (1993:396) nin grupo nin Sur-sulnupan na Maluku asin Babar bilang mga minasunod, kaiba sa Sulnupang Damar bilang suway.

*Grupo nin Sur-Sulnupan na Maluku
***[[tataramon na Subangan na Damar|Subangan na Damar]]*
**Subgrupong Wetar
****[[tataramon na Galol|Talur]]*
*** kumpol na Wetar
*****Aputai*
*****Perai*
*****Tugun*
*****Iliun*
** subgrupong  Kisar-Roma
****[[tataramon na Kisar|Kisar]]*
****[[tataramon na Romang|Roma]]*
**Luang
****[[tataramon na Leti|Leti]]*
****[[tataramon na Luang|Luang]]*
****[[tataramon na Wetan|Wetan]]*
** Subgrupong TNS (Teun-Nila-Serua) 
****[[tataramon na Te’un|Teun]]*
***Kumpol nin Nila-Serua: *[[tataramon na Nila|Nila]]*, *[[tataramon na Serua|Serua]]*
*Grupong Babar
**Subgrupo nin Norteng Babar
****[[tataramon na Norteng Babar|North Babar]]*
****[[tataramon na Dai (Austronesyo)|Dai]]*
****[[tataramon na Dawera-Daweloor|Dawera-Daweloor]]*
** Subgrupong Sur na Babar
***Kumpol nin Sur-Sulnupang Babar
*****[[tataramon na Emplawas|Emplawas]]*
*****[[tataramon na Tela-Masbuar|Tela-Masbuar]]*
*****[[tataramon na Imroing|Imroing]]*
***Kumpol nin Masela – Sur-Subangang Babar
*****[[tataramon na Sur-Subangang Babar|Sur-SUbangang Babar]]*
*****[[tataramon na Serili|Serili]]*
*****[[tataramon na Subangang Masela|Subangang Masela]]*
*****[[tataramon na Sentral Masela|Sentral Masela]]*
**[[tataramon na Sulnupang Damar|Sulnupang Damar]]* (suway)

## Mga toltolan

* Hull, Geoffrey. 1998. "The basic lexical affinities of Timor's Austronesian languages: a preliminary investigation." *Studies in Languages and Cultures of East Timor* 1:97-202.
* Taber, Mark (1993). "Toward a Better Understanding of the Indigenous Languages of Southwestern Maluku." *Oceanic Linguistics*, Vol. 32, No. 2 (Winter, 1993), pp.&nbsp;389–441. University of Hawai'i.

## Mga panluwas na takodtataramon na
*The Languages of East Timor: Some Basic Facts (Revised 24.8.2004) Geoffrey Hull