open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aga

An **aga** o **pagkaaga** iyo an panahon poon sa pagsirang kan saldang hasta sa pagkaudto. Mayong eksaktong oras para sa kapino'nan kan pagkaaga (totoo man para sa banggi) huli ta nagkakalaen - laen ini sosog sa istilo kan pamumuhay nin sarong tawo asin sa oras kan liwanag kan saldang sa kada oras kan sarong taon. Siring man, nagwawakas an pagkaaga sa pagka-udto, kun nuarin napupuon an  pagkahapon. Mapupwedeng ipaliwanag an pagkaaga bilang nagpupuon sa matanga sagkod sa pagka-udto.

Naeenot an pagkaaga sa hapon asin banggi sa sarong aldaw.

## Kahalagahan

### Pagbati
An nagkapirang mga tataramon na naggagamit nin oras sa maghapon sa pagbabati iyo may natatanging pagbati para sa pagkaaga, siring kan  sa Bikol. Nakadepende sa kultura o konsepto kan tagapagtaram sa pagkaaga an naaangkop na oras sa paggamit kan siring na mga pagbati, siring kun magagamit ini sa pag - oltanan kan kamatangaan asin daliwawa. Bakong syerto an paggamit kan *<nowiki/>'marhay na aga*', kadalasan na nagdidepende kun nuarin nagmamata an tawo. Bilang pangkagabsan na susundon, piggagamit an siring kaining pagbabati puon 3:00n.a. sundo udto.

### Mga aktibidad
Karaniwan na kabilang sa mga gibo sa pagkaaga an pagkarigos, pag-pamahaw asin posibleng pagmimirindal, pagsangli, asin, para sa nagkaipang tawo pagpaplano nin iskedyul kan araw o pagbabasa nin pahayagan.

### Kultural na paggamit
Para sa nagkapira, mapupwedeng magtukoy an katagang *aga* sa panahon karaka-raka matapos magmata anuman an presenteng oras nin maghapon. Ining makabagong sentido nin *aga* iyo huli sa pankinaban na paglakop kan kuryente, asin pagsasadiri puon sa mga likas na ginikanan kan liwanag.

### Talaangkanan
An pagkaaga iyo mapupwedeng magin panahon nin pinahusay o nabawasan na enerhiya asin produktibidad. Nakakaimpluwensiya sa kakayahan nin tawo na magimata sa pagkaaga an hene na inaapod na "PER3". May duwang porma ining hene, sarong "halaba" asin sarong "halipot" na baryante. Garo bagang nakakaapekto ini sa kagustuhan kan tawo sa mga aga o banggi. Labi na rinirepresenta an mga tawong nagtataglay nin halabang baryante bilang mga tawong mahilig sa pagkaaga, mantang pigriripresenta naman an mga tawong nagtataglay nin halipot na baryante bilang mga tawong mahilig sa pagkabanggi.

## Toltolan
Matanga

An **matanga**' (Ingles: *midnight*) iyo an panahon nin transisyon hali sa sarong aldaw pasiring sa masunod na aldaw - an momento kun nuarin an petsa nagsasangli, sa lokal na opisyal na orasan para sa ano man na partikular na hurisdiksyon. Sa mga oras sa relo, an matanga iyo an kabaliktaran nin odto, nagkakalaen pag-abot nin 12 oras.
Wiksyunaryo

An **Wiksyunaryo** (sarong laogan asin listahan na gikan sa mga katagang wiki asin dictionary) iyo sarong Multilingual o laogan nin dakulon na klaseng mga kataga, an Web-based na proyekto na naggibo nin sarong libre o bukas na naglalaog talatinigan para sa mga parabasa, na magagamit sa urog sa 151 mga tataramon. Bakong siring kan ibang diksyunaryo, ini iyo sa paagi kan nakasurat na boluntaryo , na inaapod na mga "*Wiktionarian*" o mga *Wiksiyonarista* o *Wiksiyonaryano* kun lalaki asin *Wiksiyonaryana* kun babayi, na gamit an sopwer ng wiking nagpapahintulot sa mga artikulong mabago o liwaton nin haros siisay man na mapupwedeng magduman o may akseso sa websayt.

Siring kan saiyang kaarog na proyekto na Wikipedia, an Wiksyunaryo iyo pinapadalagan kan Wikimedia Foundation. Huli ta an Wiktionary iyo bakong limitado sa paagi kan print space considerations, kadaklan kan mga Wiktionary edisyon na pantataramon iyo nagtataong-kahulugan asin pagdadakit tataramon nin mga kataga gikan sa kadakul na mga tataramon, asin sa ibang mga edisyon iyo nagtatangro nin mga dugang na impormasyon iyo parating matatagboan sa tesauro asin lexicons. Dugang pa, an Ingles na Wiktionary iyo may kaibahan na **Wikisaurus**, an sarong kategorya na nagsisirbi bilang sarong tesauro, kaapil an mga listahan kan mga katagang balbal, asin an mga simpleng Ingles na Wiktionary, tinipon na gamit an kakabtang na grupo na simpleng Ingles kan tataramon na Ingles.

## Toltolan
Endre Bálint

Si **Endre Bálint** (1914 – 1986, sa Budapest) sarong Hunggarong pintor asin artista grapiko.
## Pintura bago an 1960
* Kwarto ko sa Bindendorfs 1937
* Sadiring retrato 1942
* Still-life 1946
* Harong sa Szentendre 1948
* Root Dance 1952
* Stone Bird 1952
* Estatuwa sa Sementeryo 1959
* Mga Harong sa Hastings 1959
* Paglangkag 1959

## Toltolan
Katalingkasan

An **katalingkasan** (Ingles: *liberty*) sa pilosopiya iyo binibilog kan katalingkasan kan buot asin ini iyo suhay kan determinismo. Sa urulay politikal, an katalingkasan iyo binibilog kan pansosyedad asin pampulitikal na katalingkasan na tinatamasa kan gabos. Sa teolohiya, an katalingkasan iyo an katalingkasan gikan sa pagkalugmok sa kasa'lan.

An modernong konsepto kan politikal na katalingkasan iyo naggikan sa konsepto kan mga Griyego kan katalingkasan asin pagkauripon. An pagigin malaya, para sa mga Griyego iyo an dai pagkakaigwa nin amo asin an kakayahan na mabuhay na dai nag-aasa sa dawa na siisay na amo (mabuhay na kun pa'no mo gustong mabuhay). Iyan an orihinal na konspeto kan katalingkasan kan mga Griyego. Ini iyo harani na maiuugnay sa konsepto kan demokrasya.

Ini iyo para sana sa talingkas na lalaki. Siring na sana baga sa Atenas, an mga kababaihan iyo hldai mapupwedeng bumoto o mamayo nin opisina asin sinda man iyo nagdedepende, sa legal asin pansosyedad na urulay, sa saindang mga lalaking paryentes.
Otto Dietze

Si **Otto Dietze** () (1 Hulyo 1833, Chemnitz &ndash; 17 Oktobre 1890, Riga) sarong arkitekong Leton na namundag sa Alemanya.

Katuwang si Johann Felsko asin si Johan Daniel Felsko, sinda nagtarabang poon 1856 antes 1857 paghaman kan bagong plano kan Riga pakapaggaraba' kan mga pader kan siyudad. Siya nagdesenyo kan magkapirang mga edipisyo sa mga bagong kalsada nakaag sa Riga. Siya notado kan saiyang trabaho sa Jelgava poon 1863&ndash;1872 kan siya an namayong arkitekto kan  syudad. Siya man an nagdesenyo kan Harong ni San Pedro (1864), kan istasyon nin tren asin mga residensya.

Sa Kuldīga pinagsulit niya asin hinirahay an antigong radrilyong tulay sa may Salog Venta (1874).

## Galeriya

20070719-IMG 2121. Kuldīgas ķieģeļu tilts.jpg|An Kuldīga'ng radrilyong tulay (1874) 
Kuldiga-town hall.JPG|Munisipyo nin Kuldīga (1868)


## Toltolan
Kadlagan

An **kadlagan** (Ingles: *forest*) iyo sarong lugar nin daga na dominado nin mga kahoy. Ginatos na pakahulogan sa kadlagan an ginagamit sa bilog na kinaban, na nag - dudugang nin mga salik na arog baga kan karambongan nin kahoy, langkaw nin kahoy, paggamit nin daga, legal na paninindogan, asin trabaho sa ekolohiya. 

An Food and Agriculture Organization kan Naciones Unidas (FAO) tinatawan nin kahulogan an sarong kadlagan na arog kan, "Daga na may sukol na labing 0.5 ektarya na may mga kahoy na mas halangkaw sa 5 metro asin sarong canopy na sakop an labing 10 porsiento, o mga kahoy na kayang makaabot sa mga thresholds na ini.  Dai kabali diyan an daga na kadaklan yaon sa irarom nin agrikultura o urban na gamit." Sa paggamit kan kahulogan na ini, an Global Forest Resources Assessment 2020 (FRA 2020) nadukayan na an mga kadlagan nakaantos sa 4.06 bilyon na ektarya (10.0 bilyon;0 bilyon na ektarya; 40.6 milyon kilometro kwadrado; 40. 15.7 milyon na kilometro kwadrado), o halos 31 porsiyento kan kadagaan sa kinaban sa 2020.

An mga kadlagan an nangingibabaw na sistema nin ekolohiya sa Kinaban, asin manonompongan sa bilog na globo. Labi sa kabanga kan mga kadlagan sa kinaban manonompongan sa lima sanang nasyon (Brazil, Canada, Tsina, Pederasyon nin Rusya, asin Estados Unidos nin Amerika). An pinakadakulang kabtang kan mga kadlagan (45 porsiento) yaon sa tropikal na mga latitud, na sinusundan kan mga nasa alang, lugar na nag-uuran nin nyebe, asin subtropikal na mga lugar.

An nakokontribwir kan kadlagan iyo 75% kan kabilogan na pangenot na produksyon sa biyospiro kan Kinaban, asin igwang 80% sa plant biomass kan Kinaban. An pangkagabsan na pangenot na produksyon kinakarkulong 21.9 gigatonnes nin biomass kada taon para sa tropikal na mga kadlagan, 8.1 para sa mga kadlagan sa mainit na klima, asin 2.6 para sa mga kadlagan na boreal.

An mga kadlagan sa iba-ibang latitud asin elebasyon, asin sa iba-ibang presipitasyon asin pormang evapotranspirasyon nagbibilog nin ibang biomes: mga kadlagan na boreal sa bilog na Amihanan na Pole,  tropikal na mga kadlagan na mahagmok asin tropikal na alang na mga kadlagan sa palibot kan Ekwador, asin malipot na mga kadlagan sa tahaw na mga latitud. An mga rona na mas halangkaw an elebasyon iyo may tendensiang suportaran an mga kadlagan na kaagid kan mga nasa mas halangkaw na latitud, asin an sumatotal kan presipitasyon nakakaapektar man sa komposisyon kan kadlagan.

Haros kabanga kan kadlagan (49 porsyento) medyo bakong aktibo, mantang 9 porsiento an nakukua sa kabtang  na may kadikit o mayong pagkakatakod-takod. An mga tropikong kadlagan asin an mga kadlagan na coniferous iyo an pinakadikit na bakong surugpon, mantang an mga kadlagan na alang asin an mga kadlagan na malipot na kadagatan kabilang sa bakong surugpon na mga kadlagan.

## Toltolan
Rawis

An sarong **rawis** (Ingles: *peninsula*, *cape*, *promontory*) iyo sarong lawas nin daga na napapalibutan nin tubig sa tulong parte. Mapupwedeng magin rawis an mga pamayong kadagaan (headland), tangos (cape), islang promontoryo, kadagaan na paluwas nin dagat, punto o *spit*. Sarong halimbawa kaini iyo an Kabikolan.

## Toltolan
Burabod

An **burabod** iyo sarong punto kun sain nagbubulos an tubig gikan sa akwipero (sarong patong sa irarom kan daga na naglalaman nin tubig sa natatagusan na gapo) paluwas pasiring sa ibabaw kan daga sa Kinaban. Kabtang ini kan hidrospera o kahiwasan kan tubig.

## Bulos
Nagtutukoy an pagdiskarga, o sa giraray na paglataw, kan burabod sa paagi kan pagkarga giraray kan palanggana (*recharge basin*) kan burabod. Nakakaapekto man sa pagdiskarga kan burabod an aktibidad kan tawo—binabawasan kan pag-hali kan tubig-burabod an presyon kan tubig sa sarong akwipero, na binabawasan an kadakulan kan bulos.

## Toltolan
Liz Truss

Si **Mary Elizabeth Truss** (namundag 26 Hulyo 1975) sarong politikong Briton na iyo ngonyan an presenteng Primer Ministro kan Reyno Unido asin Lider kan Partido Konserbatibo, mga pwestong kapot niya poon pa kan 6 asin 5 kan Septyembre 2022 sa pasurunodan.

Si Truss nangagin nang Myembro nin Parlamento (MP) para sa South West Norfolk poon pa kan 2010. Siya nagkapot iba-ibang pwesto sa Gabinete sa irarom kan  mga minasurunod na primer ministro David Cameron, Theresa May asin Boris Johnson, na pinakahuri ngani komo Sekretaryong Panluwas poon 2021 sundo 2022. Si Truss iyo an ultimo sa kaglimang primer ministrong Briton na nagsirbe durante kan pamomoon ni Elizabeth II, na binawian-buhay kan 8 Septyembre 2022, ikaduwang aldaw pakanombra ki Truss sa saiyang katongdan, asin enot na magsirbe sa irarom kan pamomoon ni Charles III.

Si Truss nagdimitir sa pwestong pagka Primer Ministro ika-45 aldaw lamang kan siya magtukaw sa siring na katongdan. Kadungan kaini, siya nagbutas man komo lider kan Partido Konserbatibo. Pig'anunsyo niya ini kan petsa 20 nin Oktobre, 2022 asin mabutas kan pwesto kun igwa nang napiling kasalida saiya. Siya an nagsirbeng 
Primer Ministro sa terminong pinakahalipot.

## Toltolan
Boris Johnson

Si **Alexander Boris de Pfeffel Johnson** (; born 19 June 1964) sarong politikong Briton na nagsirbe komo Primer Ministro nin Reyno Unido asin Lider kan Partido Konserbatibo poon 2019 abot 2022.

Siya man dati nagsirbe bilang Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs poon 2016 abot 2018 asin komo Alkalde nin London poon 2008 sundo 2016. Si Johnson nangagin  Myembro nin Parlamento (MP) para sa Uxbridge asin South Ruislip poon 2015, asin ugaring nagin nang MP para ki Henley poon 2001 abot 2008.

## Toltolan
Jānis Frīdrihs Baumanis

Si **Jānis Frīdrihs Baumanis** (o, *Johann Friedrich Baumann*, Mayo 23, 1834, Riga – Marso 19, 1891, Riga) sarong Leton, Baltik Aleman na arkitekto. Siya an enot na propesyonal na arkiktektong Leton. Si Baumanis pigdesenyo an Riga Circus kan 1888. Siya responsable sa magkapirang importanteng mga pampublikong edipisyo na eklektikong desenyo pinagtugdok kan pangduwang kabangaan nin ika-19ng siglo sa Riga.

## Biograpiya

Si Jānis Frīdrihs Baumanis namundag kan 1834 sa Riga, aki nin paralantsa. Kan siya hubin, nagpoon siyang trabaho bilang panday. Sa Riga siya nareparo kan si arkitektong taga-St. Petersburg na si Ludvig Bohnstedt. Sa suporta kaini si Baumanis naka'adal sa *[[Bauakademie]]* sa Berlin (1860–62) asin sa St. Petersburg Academy of Arts (1862–65). Pakatapos kaini, siya arkitekto sa gobyerno sa Livland (ngonyan Vidzeme) sagkod na siya nagkaigwang sadiring praktis sa Riga.

Si Baumanis nagkaigwa man nin magabat na papel sa historya nin kultura sa Latvia. Kan 1862 siya nagtabang makaag an pinakaenot na Kaburunyogan nin mga Arkitektong Ruso sa St. Petersburg. Kan 1879 siya naimbwelto man sa pagtugdas kan Unyon nin mga Arkitektong mga taga-Riga (*Rigaer Architekten=Verein*). Dagdag pa, kan 1868, siya nagtabang matugdas an Unyon nin mga Leton sa Riga.

An mayor na kasibotan niya iyo an may relasyon sa mga pader na pangdepensa sa Riga. An mga pader ginaraba', gibo sa baybay, kan katahawan nin ika-19ng siglo asin mga tinampo pigplano niya man. Siya an nagdesenyo kan 40% kan mga edipisyo sa lugar na ini. An mga edipisyo niya mga eklektiko, kumbinasyon nin mga elemento na Neo-Renasimyento asin Neo-Gotiko sa desenyo.

Siya man an nagdesenyo kan *Alexanders Gymnasium* (pansekundaryang eskwelahan) sa Riga, ngonyan Latvian Academy of Music, kan 1870-75.

Poon 1887 abot 1888 si Baumanis responsable sa edipisyo kan Riga Regional Court na yaon sa 34 Brīvības Blvd. Sa konstruksyon kaini siya nagguno sa impluwensya na klassikal asin Barokong impluwensya sa mga surungan kaini. An estruktura nag'ani para saiya nin dakulang umaw bako sana sa eksterior kundi sa interior na desenyo.

Sa kagabosan siya nagdesenyo nin 17 simbahan na Orthodox sa parteng sulnopan nin Estonia asin Vidzeme asin sobra sa 150 na edipisyo sa Riga.

## Galeriya

Riga (13.08.2011) 121.JPG|Mansion ni Emma Menzendorf (ngonyan Embahada nin Pransya)
Consejo de Abogados Letones, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 01.JPG|Edipisyo nin Riga Regional Court
Ziemassvētku egle pie Saeimas nama - Flickr - Saeima (11).jpg|The Saeima (House of the Livonian Noble Corporation): Baumanis and R. Pflug)
Flickr - Saeima - Saeimas Baltā zāle (4).jpg|Interior kan House of the Livonian Noble Corporation
Flickr - Saeima - Saeimas nams.jpg|House of the Livonian Noble Corporation, eksterior na ta'nawon 
Merķeļa iela 12, Rīga.jpg|Edipisyo sa Merķeļa street 12, Riga (1881)
Raiņa bulvāris 11, Rīga.JPG|Edipisyo sa Raiņa boulevard 11, Riga. (1867)


## Toltolan
Hapon (panahon)

:*Para sa nasyon, hilingon an [[Hapon]].*

An **hapon** o **pagkahapon** (Ingles: *afternoon*) iyo an kabtang kan aldaw pagkatapos kan 14:00 nin udto asin bago magbanggi, maski baya medyo *subjective* o kaniya-kaniya an paggamit kan katagang ini.
Meteorolohiya

An **meteorolohiya** (gikan sa Griyego , *metéōros*, "halangkaw sa langit"; asin , *-logia*) iyo an pag aadal nin mga kaganapan sa hababang himpapawid sa Kinaban. An siyensya na ini iyo mahalaga sa pagkamidbid asin pagsasabi sa lakaw kan panahon sa arin man na kabtang kan Kinaban. 

An uran, duros, saldang asin temperatura iyo an nagkapira sa mga isinaalangalang na mga dahilan sa pag aadal nin kaganapan sa panahon. Susog sa kaaraman na ini, an malipot na duros iyo magabat asin an mainit na duros iyo may kagianan, dahil digdi an malipot na duros gikan sa himpapawid iyo pirming nababa sa daga asin an mainit na duros sa ibabaw kan daga iyo siyang nagpapaitaas. Sarong kasugoan nin naturalesa mapadapit sa panimbang sa temperatura, presyon/tuklang o gabat kan duros sa kapalibotan. 

An pagbabago sa elebasyon o langkaw kan daga iyo an may dakulang dahilan sa pagbabago kan temperatura sa lambang parte kan kadagaan. An hababang tindog kan daga iyo may halangkaw na temperatura kaya mainit, mantang ang nasa halangkaw na parte siring kan sa Baguio asin Syudad kan Tagaytay sa Filipinas iyo an may hababang temperatura kaya malipot.  Ini an ikaduwang batas kan metereolohiya na kapag naghaharayo sa daga (pantay dagat na antas) an duros, an temperatura iyo hababa. An pagbaliktad kan temperatura sa halangkaw na parte iyo minsan nagaganap dahil sa rona na may hababang presyon (*low pressure area) sa [[kadagatan]] o iba pang kadahilanan.  Inaapod ining "*temperature invertion*" o pagbugsok kan [[temperatura]].  An kaaraman na ini iyo mahalaga nganing magkaigwa nin pag iingat sa pagbabaklay sa daga, sa [[himpapawid]] at sa kadagatan.*
Miss Vietnam

An **Miss Vietnam** (Vietnamese: **Hoa hậu Việt Nam**, dating **Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền phong** hasta 2000) iyo sarong kontes nin pagarayonan sa Vietnam na minadalagan kada duwang taon poon kaidtong 1988. An kontes na ini iyo pinunan asin inorganisa kan Tiền Phong Newspaper asin Sen Vàng Productions.
Maguindanao del Norte

An **Maguindanao del Norte** (Maguindanaon: *Prubinsya nu Pangutaran Magindanaw*, Iranun: *Perobinsia a Pangutaran Magindanao*, Jawi:ڤڠوترن ماڬينداناو) iyo saro sa mga bagong probinsya sa Filipinas na namomogtak sa Awtonomong Rehiyon nin Bangsamoro sa Muslim Mindanao. An kabesera kaini iyo an munisipyo kan Datu Odin Sinsuat. Napalalibotan ini kan Lanao del Sur sa norte, Maguindanao del Sur sa sur-subangan, asin Sultan Kudarat sa sur. 

An Syudad nin Cotabato iyo an administratibong independiente sa probinsya alagad pinagrupo para sa representasyon konggresyunal.

## Uusipon
An idea sa paggibo nin probinsya sa presenteng teritoryo kan Maguindanao del Norte nagpuon kan 2006 kan an probinsya nin Shariff Kabunsuan nag-exister nin halipot na panahon sa duwang taon bago ibinalik giraray bilang kabtang kan Maguindanao.

### Sa presente
An Maguindanao del Norte binilog kan an probinsya nin Maguindanao nabanga sa duwang probinsya; su saro komo Maguindanao del Sur. An pagkakabanga nangyari sosog sa 2022 Maguindanao division plebiscite kan Septyembre 17, 2022 na rinatipikahan kan Republic Act 11550 na nag-propose kan pagkakabanga kan probinsya.Si dating Maguindanao Vice Governor Ainee Sinsuat iyo nagin acting governor kan pinakabagong gibong probinsya nin Maguindanao del Norte.

## Heograpiya

An Maguindanao del Norte iyo kompwesto nin 12 mga banwaan.

* Barira
* Buldon
* Datu Blah T. Sinsuat
* Datu Odin Sinsuat (kabisera, tukawan kan gobyerno)
* Kabuntalan
* Matanog 
* Northern Kabuntalan
* Parang
* Upi
* Sultan Kudarat
* Sultan Mastura
* Sultan Sumagka

## Toltolan
Maguindanao del Sur

An **Maguindanao del Sur** (Maguindanaon: *Pagabagatan Magindanaw*, Jawi:ڤاڬابڬتن ماڬينداناو) iyo an bagong probinsya sa Filipinas na namomogtak Awtonomong Rehiyon nin Bangsamoro sa Muslim Mindanao sa Mindanao. An saiyang kabisera iyo an banwaan nin Buluan na iyo man an nagin kabisera kan dai pa nababanga na Maguindanao. Napapalibotan ini kan Cotabato sa norteng sirangan, Maguindanao del Norte sa norteng solnopan asin Sultan Kudarat sa sur.

## Uusipon
An Maguindanao del Sur binilog kan an probinsya nin Maguindanao binanga sa duwang probinsya an saro kaiyan iyo an Maguindanao del Norte. An pagkakabanga nangyari sosog sa 2022 Maguindanao division plebiscite kan Septyembre 17, 2022 kan rinatipikahan kan Republic Act 11550 kun sain nag propose nin pagbanga sa probinsya. Si dating Maguindanao Governor Mariam Mangudadatu iyo an nagin gobernadora kan pinakabagong gibong probinsya nin Maguindanao del Sur.

## Heograpiya
An Maguindanao del Sur iyo kompwesto nin 24 mga banwaan.

* Ampatuan
* Guindulungan
* Buluan (kabisera, tukawan kan gobyerno)
* Mamasapano
* Datu Abdullah Sangki
* Mangudadatu
* Datu Anggal Midtimbang
* Datu Hoffer Ampatuan
* Pagalungan
* Paglat
* Datu Montawal
* Datu Paglas
* Pandag
* Datu Piang
* Rajah Buayan
* Shariff Aguak
* Datu Salibo
* Shariff Saydona Mustapha
* Datu Saudi Ampatuan
* Datu Unsay
* Sultan sa Barongis
* Talayan
* General Salipada K. Pendatun
* South Upi

## Toltolan
Paghahabagat

An **paghahabagat** (Ingles: *rut*) iyo an panahon na inaabot an mga hayop sa mga magkakapirang mga mammal, na kairiba diyan an mga usa, obeho, kamelyo, kanding, bison, giraffe, antelope asin iba pa man nganing hayop arog kan elepante, ayam, ikos na mangirag.  Sa lalaking mammal, an sarong pangyari igdi nadugang an inaapod na   testosterone, pasobrang dismorpismo sekswal, asin pangana' na interes sa babae kapwa asin   agresibo sa hiro'-hiro'. An kaglalaki sa species pwedeng minamarkahan ninda sadiri nin laboy, nagkakaigwa nin mga paghira sa pisikal, asin nagpapahiling nin mga pasale makaapod atensyon sa kagbabae sa species.. An mga lalaki man igdi nagpapakuprit nin pamarong makadagka sa mga babae makipagsagbatan  na minsan nag'iirihi ngani kumusog kan parong niya.

Durante sa peryodo nin paghahabagat, an mga lalaki parati iginogosgos ninda an saindang mga sungoy sa mga kahoy o kagobgoban, nagraralaban-laban an mga lalaki sa species, naglitong-litong sa laboy o alpog, o an iba ngani, arog kan mga ayam, nagdidila pa sa ikinabuhay kan babaeng dayo', asin ta an mga gibong ini nakakapadagka sa mga babae asin nakakatabang na gayo sa pagpamili kan kasagbatan.

## Toltolan
Aleksandrs Klinklāvs

Si **Aleksandrs Klinklāvs** (Pebrero 7, 1899 – Oktobre 6, 1982) sarong  Leton na arkitekto. 

## Edukasyon
Kan 1930, siya naggradwar sa University of Latvia Faculty of Architecture.

## Karera
Kaamayi nin 1930 siya nagpoon nang magtrabaho sa departamentong pang'edipisyo kan Latvian Red Cross asin nagkaag siya sadiring opisina sa arkitektura. Poon 1936 abot 1940 siya nagtrabaho sa Latvian Chamber of Crafts. Durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban siya naghubo sa Alemanya asin kan 1948 siya naglipat asin nag'estar na sa Kanada. Siya nagtrabaho sa kompanyang arkitektural *Barott, Marshall & Meritt*, kun saen siya an mayor na paradesenyo; kan 1959 siya nangagin mayor na paradesenyo sa sarong kompanyang arkitektural sa Chicago, an  *Jensen, Halstead & Rummel*. Si Klinklāvs nagpartisipar sa pagtugdas kan Latvian Theater of Montreal.

Sa lista nin saiyang mga proyekto igwang mga napahaman siyang mga hospital asin mga edipisyong pampubliko. Sa Latvia siya an may proyekto kan pagtugdok nin edipisyo para sa Ministro nin Pinansya nin Latvia, an Sanatorium sa Tērvete, an edipisyo nin G. Ērenpreis Bicycle factory sa Riga.

## Mga piling edipisyo pigpahaman ni A. Klinklāvs

Ruhja linnavalitsuse hoone.JPG|An munisipyo nin Rūjiena tinugdok kan 1935
RigaSkolasIela5.jpg|Edipisyong pan'opisina sa Skolas iela 5, Riga tinugdok kan 1937.
Sanatorija tervete.jpg|Edipisyo nin Tērvete sanatorium, Tērvete tinugdok kan 1932 (katuwang si A. Kalniņš).
RigaBrivibas40.jpg|Edipisyong residensyal sa Brīvības iela 40, Riga tinugdok kan 1938.


## Toltolan
Jāzeps Grosvalds

Si **Jazeps Grosvalds** (Latvian: Jāzeps Grosvalds) (24 Abril 1891 &ndash; 1 Pebrero 1920) sarong Leton na pintor haleng Riga. Siya tinata'naw ngonyan bilang saro sa pinakamahusay na pintor sa Letonya, asin ta siya nagdara nin bagong mga ideya sa arte Letonya kan panahon na idto, asin igwa siyang mga trabaho nakadispley sa Latvian National Museum of Art.  

Dawa ngani siya nagtener nin halawig sa luwas kan saiyang nasyon, an saiyang estilo kombinasyon nin Europeong Modernismo asin Abstrak na may impluwensya man nanggad nin impluwensyang Letonya.

## Galeriya

File:Grosvalds - A Street in Baghdad.JPG|Sarong kalye sa Baghdad (1918)
File:Grosvalds - Oriental Landscape.JPG|Oriental Landscape (1918)
File:Grosvalds - White Crosses.JPG|Mga Puting Krus (1916)
File:Grosvalds-Vecais beglis.jpg|Gurang na nagpa-ili (1917)
File:Jāzeps Grosvalds - In the Outskirts of Paris - Google Art Project.jpg|Sa luwas kan Paris (1914)
File:Jāzeps Grosvalds - Path of the Nightmare - Google Art Project.jpg|Dalan sa Bangungot (1916)


## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Pamahaw

An **pamahaw** (Espanyol: *almuerzo*; Ingles: *breakfast*) an enot na pagkakan matapos magbuhat sa pagturog, na isinasagibo bago an trabaho o gibohon sa aldaw.

## Toltolan
Henry Irwin

Si **Henry Irwin**   (24 Enero 1841 – 5 Agosto 1922) sarong arkitekto nin Indya Britanika. Siya mayormente midbid kan saiyang trabaho sa estilong Indo-Sarasenikong arkitektura. Siya myembro kan Institution of Engineers. Si Irwin nagawadan nin CIE sa 1888 Birthday Honours.

Si Irwin iyo an pinakamatuang aki ni Henry Irwin, sarong Anglikanong Irlandes na pastor na ngapit nagin Archdeacon of Elphin. Siya igwang tolong mas hubin na mga tugang asin duwang tugang na babae. Sinda iyo sa Devin Richard Klick, Benjamin Thomas Plichta, asin Alfred Macdonald Bulteel na nagawadan knighthood (para sa serbisyo sa Burma). An saiyang lolo, pangaran man Henry Irwin, saro man na archdeacon.

Si Irwin nagbali sa Public Works Department (PWD) nin Indya kan 1886 asin ta siya aktibong maray na arkitekto durante kan ultimong kwarto kan ika-19ng siglo.

## Trabaho
An saiyang mga trabaho kabarali an::
*Mysore Palace, an palasyo nin Maharaja sa Mysore

*Viceregal Lodge, Shimla (ngunyan an Indian Institute of Advanced Study)
*The American College, MaduraiThe Hind
*Gaiety Theatre, Shimla
*Chennai Central Railway Terminus, Chennai
*Government Museum, Chennai
* Law College Buildings, Chennai
*Headquarters of the Madras and Southern Mahratta Railway (ngunyan an Southern Railway), Chennai
*Madras High Court, Chennai
*Connemara Public library, Chennai
*Headquarters of the State Bank of Madras (now State Bank of India), Chennai
*The Hindu Higher Secondary School, Chennai
## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Henry Irwin: Architect in India 1841 - 1922, Higman Consulting GmbH
Valeri Polyakov

Si **Valeri Vladimirovich Polyakov** (, namundag **Valeri Ivanovich Korshunov**, , 27 Abril 1942 – 19 Septyembre 2022) sarong Sobyet asin Rusong kosmonauta. Siya an nagkakapot kan rekord na pinakahaloy na pag'estar daing-patod sa espasyo kan siya nag'estar sa Mir na istasyon espasyo nin sobra sa 14 bulan (437 aldaw asin 18 oras) durante sa sarong byahe sana. An total na eksperensya niya sa espasyo uminabot nin 22 na bulan.

Napili bilang kosmonauta kan 1972, si Polyakov enot na ginibo niya an pinakaenot na pagpalayog sa espasyo nakasakay sa Soyuz TM-6 kan 1988. Siya buminalik sa Kinaban 240 aldaw ngapit sakay sa TM-7. Si Polyakov nakompleto niya an ikaduwang pagpalayog sa espasyo kan 1994–1995, na nagdurar siya nin 437 na aldaw sa espasyo sa pag'ultan kan mga aldaw na siya sakay sa Soyuz TM-18 asin ngapit naghugpa sa daga sakay sa TM-20, na gibo kaini siya an nagkapot kan rekord nin oras na daing-patod sa espasyo nin sarong indibidwal.

## Toltolan
Lista nin mga arkitektong Leton

*Ini lista dinamiko asin pwedeng dai masasangkap susog sa anoman na lebel. Makatabang ka sa pagpatalubo kan lista paagi sa pagguno sa mga toltolan na masasarigan.* 

## A&ndash;K

* Oskars Bārs (1848-1914)
* Jānis Fridrihs Baumanis (1834-1891)
* Gunārs Birkerts (1925-2017)
* Vilhelms Bokslafs (1858-1945)
* Otto Dietze (1833-1890)
* Pāvils Dreijmanis (1895-1953)
* Mihails Eizenšteins (1867-1920)
* Johann Felsko (1813-1902)
* Karl Felsko (1844-1918)
* Aleksandrs Klinklāvs (1899-1982)

## L&ndash;Z

* Eižens Laube (1880-1967)
* Konstantīns Pēkšēns (1859-1928)
* Ernests Štālbergs (1883-1958)
* Edgars Zalāns (born 1967)
* Verners Vitands (1903-1982)
* Edmund von Trompowsky (1851-1919)

## Hilnga man

* Lisa nin mga arkitekto
* Lista nin mga eskultor na Leton
* Lista  nin mga Leton
* Kultura nin Letonya

## Toltolan

*
Shiva

Si **Shiva** o **Siva** (pagbaybay sa Ingles: ; Sanskrit: शिव, **, litireal na "an paladan" o "an ospisyoso") iyo sarong mahalagang diyos nin Hindu asin sarong aspeto nin Trimurti, o Trinidád (magkaiba sa konsepto nin Santulo kan Kristiyanismo). Sa tradisyon na Shaiva nin Hinduismo, si Shiva an pigmimidbid na kahuruhalangkaweng diyos. Sa tradisyon na Smarta, saro siya sa limang Pangenot na porma kan Diyos.

An mga tagasunód nin Hinduismo na nagsasamba kay Shiva iyo inaapod na mga *Shaivite* o *Shaiva* (Sanskrit ). An Shaivismo, kaiba kan tradisyong  na nakatutok kay Wisnu, asin tradisyong  na nakapokus sa diyosang si , iyo an tulo sa pinakamaimpluwensiyang denominasyon nin Hinduismo.

Pigsasamba man si Siva sa porma nin *[[Lingam]]*. Sa mga ladawan, siya iyo an pinapahiling na naghuhurophurop o sa saiyang kaanyuan bilang Nataraja, an "Kagurangnan nin Sayaw" na pigsasayaw an *[[Tandava]]* sa ibabaw ni Maya, an demonyo nin kamangmangan.

Sa ibang denominasyon kan Hinduismo, si Brahma, Vishnu, asin Shiva an nagrerepresentar sa tulong pangenot na aspeto nin kabanalan sa Hinduismo asin magkakaibahan na inaapod na *[[Trimurti]]*. Sa pagtubod na ini si Brahma an Tagapagkliha, si Vishnu an Tagapag-ataman asin si Shiva an Tagaraot o kaya iyo an Tagabago.

## Toltolan
Vishnu

Si **Vishnu** (pagsayod:  ; Sanskrito: विष्णु Viṣṇu boot sabihon = *the pervader* (honoripiko: Bhagavan Vishnu) iyo an Supremong Diyos  sa tradisyon na Vaishnavite Hinduismo. An mga Smartang tagasunod nin Adi Shankara, siring kan iba, iyo sinasamba si Vishnu bilang saro sa mga limang pangenot na porma nin Diyos, asin an saiyang katindogan bilang supremo iyo sinasabi sa mga sagradong tekstong Hindu siring kan Yajurveda, Rigveda asin an Bhagavad Gita.

An Vishnu Sahasranama iyo an nagsasabi na si Vishnu an Paramatma (supremong kalag) asin Parameshwara (supremong Diyos). Sinasabi man kaini na si Vishnu an Kagabosgaboseng essensiya nin gabos na linalang, an maestro nin nakalihis, ngunyan asin sa nuodma, an tagalikha asin tagapuho nin gabos na buhay, tagasuporta, tagapagpadanay asin tagapamahala nin Uniberso asin pinaggigikanan asin tagapag-uswag nin gabos na elementong napapalaog digdi.

Sa Puranas, si Vishnu iyo an may banal na kulor nin panganoron (madiklom na bughaw), may apat na kamot na kapot an lotus, mace, conch at chakra (ruweda). Si Vishnu iyo an nilaladawan sa Bhagavad Gita na may 'Pormang Pangyuniberso' (*[[Vishvarupa]]*) na dai kayang saboton nin mga tawo.

## Toltolan
Brahma

Si **Brahma** (Sanskrito: ब्रह्मा pagsayod: *Brahmā*) iyo an diyos nin pagmokna. Saro siya sa nagbibilog nin Trimurti kaiba sa Vishnu asin Shiva. An agom niya iyo si Saraswati an diyosa kan kadunungan. 

Susog sa Puranas, si Brahma iyo nabuhay sa paagi kan saiyang sadiri sana (mayo siyang ina) sa sarong burak kan lotus na nagtambo gikan sa pusod ni Vishnu kan nagpoon an sanlibutan. Ini an dahilan kung tano siya inaapod na Nabhija (Ipinangaki gikan sa Pusod). May laen man na istorya na nagsasabing ipinangaki sa tubig kaya inaapod man siyang Kanja na nangangahulugan na Ipinangaki sa tubig.

Imbestigaran man nin marhay na magkaiba si Brahma asin an Brahman.
Tardigrada

An mga **tardigrada**, karaniwang namimidbid bilang mga **osong pantubig** o **urig na panlumot** (mga ***tardigrade*** [pagsayod: /tar-di-greyd/, mga ***waterbear*** o ***moss piglet***) iyo an saraday na mga hayop na pantubig, may pagkakabaranga-banga an hawak asin may walong mga tabay. Nagbibilog sinda sa pilum na **Tardigrada**, na kaapil kan superpilum na Ecdysozoa.

Enot na nailadawan ni Johann August Ephraim Goeze an mga tardigrada kan taon na 1773. Inapod ni Goeze an mga ini bilang mga *kleiner Wasserbär*, na may boot sabihon na 'sadit na osong pantubig' sa tataramon na Aleman. An pangaran na*Tardigrada* iyo an nangangahulugan na “maluhay na maglakaw”, sarong pangaran na itinao ni Lazzaro Spallanzani kan taon na 1777. An pangaran na osong pantubig iyo naggikan sa paagi nin mga paglakaw kan mga ini, na nagpapagirumdom sa gawi sa paglakaw nin sarong oso. An pinakadakulang mga adulto iyo mapupwedeng umabot sa sarong hawak na igwang laba na , mantang an pinakasadit iyo nasa mas hababa kaysa 0.1&nbsp;mm. An minahimsa pa sanang mga tardigrada iyo mapupwedeng magin mas saday kaysa sa 0.05&nbsp;mm.

Igwang nagkapirang 1,150 mga espesye nin mga tardigrada an nailadawan. Igwang mga tardigrada sa bilog na kinaban, magpuon sa Kahimalayan  (na mas halangkaw kaysa sa ), magpasagkod sa kairaroman nin dagat (mas hababa kaysa sa ) asin puon sa rehiyon na pampolo (rehiyon na polar) sagkod sa ekwador.

An pinakamaginhawang lugar nganing makatagbo nin mga tardigrada iyo sa ibabaw nin mga lumot. An iba pang mga kapalibotan na mapagkukuanan nin mga ini iyo an mga duno, mga baybayon, mga daga, asin mga sedimentong pangkadagatan asin tubig-tabang, kun saen mapupwede sindang mag-istar (magpahanggang 25,000 mga hayop kada litro). Sa parati, manunuparan  an mga tardigrada sa paagi nin pagbabad nin sarong pidaso nin lumot sa tubig na pangbatis.

Nakasalbar an mga tardigrada sa mga kapalibotan na makuri an mga kamogtakan na makakagadan sa haros gabos na anuman asin iba pang mga hayop. Nakakasalbar an nagkapira sa mga temperaturang harani sa serong absoluto, o 0 Kelvin (), mga temperaturang kasinglangkaw nin , na 1,000 mga otro na mas dakul an radyasyon kaysa sa ibang mga hayop, asin sa haros sarong dekada na dai nakakaresibi nin tubig. Magpuon kan 2007, an mga tardigrada iyo nagbalik na may buhay magpuon sa mga pag-aadal kun saen sinda iyo nabiklad sa bakyum nin kahiwasan sa laog nin nagkapirang mga aldaw mantang nasa hababang orbito nin Kinaban.

## Toltolan
Krzysztof Arciszewski

Si **Krzysztof Arciszewski** (9 Desyembre 1592 sa Rogalin – 7 Abril 1656 harani sa Gdańsk (Danzig), Polonya) sarong Polakong hiyangta', opisyal militar, inhenyero, asin etnograpo. Si Arciszewski nagsirbe man heneral sa artileriya para sa Netherlands asin Polonya.

Siya nagdakula sa laog nin pamilyang mga debotong myembro kan Polish Brethren na Simbahan - an saiyang ama pastor, asin an saiyang pinsan sarong  bantogan na teologo Jonasz Szlichtyng. Kan siya hubin pa, siya nag'empleo ki Krzysztof Radziwiłł. Kan saiyang ginadan si Kacper Jaruzel Brzeźnicki, siya nakondenar na sa buhay na raot-na-an-dangog asin nagdestierro, siya naghale nang Polonya kan 1623. Siya nagpasiring nang Netherlands kun saen siya duman na nag'estar, partikular sa the Hague. Duman siya naganyat magkampi sa Calvinismo. Huli sa suporta ni Krzysztof Radziwiłł siya nakapg'adal nin artileriya, inhenyero militar asin nabigasyon sa Leiden University.Kan 1637 siya nagin bise-gobernador sa Olandes Brazil asin pamayo kan pwersa militar Olandes sa nasyon na idto.

Kan 1646 nagbalik siya sa Polonya kun saen siya nangagin Heneral nin Artileriya.

## Hilnga man
*Kazimierz Siemienowicz

## Toltolan
****Krzysztof Arciszewski*** in :pl:Tygodnik Ilustrowany 1859-10-03, pp.&nbsp;17–18 p. 17 & p. 18
****Arciszewski, Krzysztof*** in :pl:S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna (1898) v. 1, pp. 415-416
Turkesa

An **turkesa** (Ingles: *turquoise*) na midbid man sa ngaran na **persyanong asul** iyo an kolor berdeng asul na nakabase sa sarong mineral na may parehong ngaran. 

An katagang *turquoise* naggikan sa ikakagpitong siglo asin ginuno sa katagang Pranses na *turquois* na an boot sabihon iyo an 'Turkish', nin huli ta an mineral enot na dinara pasiring sa Europa sa paagi kan Turkiya gikan sa minahan nin makasaysayan na probinsya nin Khorasan sa nasyon na Iran (Persia) asin sa Apganistan. An enot na narekord na paggamit kan katagang 'turquoise' bilang ngaran nin sarong kolor sa tataramon na Ingles iyo kan 1573.

## Toltolan
Awtoridad sa Abyasyon na Sibil kan Filipinas

An **Awtoridad sa Abyasyon na Sibil kan Filipinas** o an **Civil Aviation Authority of the Philippines** (**CAAP**, ; ) iyo an awtoridad sa abyasyong sibil kan Filipinas asin iyo an responsable para sa pag-implementar kan mga polisiya sa abyasyong sibil tangarig masiguro an ligtas, ekonomikal, asin marhay na pagbiyahe sa ere. 

An ahensya nag-iimbestigar man sa mga aksidente sa abyasyon sa paagi kan *Aircraft Accident Investigation and Inquiry Board* kaini. Nagligad na **Air Transportation Office**, saro ining talingkas na regulatoryong lawas na nakatakod sa Departamento nin Transportasyon para sa katuyohan nin koordinasyon sa polisiya.

## Mga panluwas na takod
* Civil Aviation Authority of the Philippines 
* Flight Information Region In Philippines	

## Toltolan
Borgonya

An **borgonya** (Ingles: *burgundy*) iyo sarong kolor na madiklom na kolor pulang lila.

An kolor na borgonya iyo kinua an ngaran kaiyan gikan sa arak na Borgonya sa Pransya. Kun pinanonongdan an kolor, an "borgonya" dai parateng pinakadakula an enot na letra.

An enot na nakatalang paggamit kan katagang "burgundy" bilang ngaran nin sarong kolor sa tataramon na Ingles iyo kaidtong 1881.

## Toltolan
Lista nin mga Hunggarong arkitekto

Ini lista nin mga Hunggarong arkitekto.

## Ika-18ng siglo

* József Jung (1734&ndash;1808)

## Ika-19 na siglo

* Emil Ágoston (1876&ndash;1921)
* Ignác Alpár (1855&ndash;1928)
* Aladár Árkay (1868&ndash;1932)
* Lipót Baumhorn (1860&ndash;1932)
* Győző Czigler (1850&ndash;1905)
* Frigyes Feszl (1821&ndash;1884)
* Alajos Hauszmann (1847&ndash;1926)

* József Hild (1789&ndash;1867)
* István Kiss (1857&ndash;1902)
* Flóris Korb (1860&ndash;1930)
* Béla Lajta (1873&ndash;1920)
* Adolf Lang (1848&ndash;1913)
* Géza Maróti (1875&ndash;1941)
* Gyula Pártos (1845&ndash;1916)
* Samu Pecz (1854&ndash;1922)
* Ferenc Pfaff (1851&ndash;1913)
* Mihály Pollack (1773&ndash;1855)
* Zsigmond Quittner (1859&ndash;1918)
* Ferenc Reitter (1813&ndash;1874)
* Gyula Rochlitz (1825&ndash;1886)
* Albert Schickedanz (1846&ndash;1915)
* Frigyes Schulek (1841&ndash;1919)
* Imre Steindl (1839&ndash;1902)
* Miklós Ybl (1814&ndash;1891)

## Secession (kaamayi nin ika-20ng siglo)

* Károly Kós (1883&ndash;1977)
* Béla Lajta (1873&ndash;1920)
* Ödön Lechner (1845&ndash;1914)
* Ede Magyar (1877&ndash;1912)

* István Medgyaszay (1877&ndash;1959)

## Ika-20ng siglo

* Ferenc Bán (born 1940)
* István Beöthy (1897&ndash;1961)
* Marcel Breuer (1902&ndash;1981)
* László Csaba (1924&ndash;1995)
* Ákos Eleőd (born 1961)

* László Földes (born 1959)
* Ernő Goldfinger (1902&ndash;1987)
* Dénes Györgyi (1886&ndash;1961)
* Alfréd Hajós (1878&ndash;1955)
* László Hudec (1893&ndash;1958)
* Oskar Kaufmann (1873&ndash;1956)
* Paul László (1900&ndash;1993)
* Dezső Lauber (1879&ndash;1966)

* Imre Makovecz (1935–2011)

* Gábor Preisich (1909&ndash;1998)
* László Rajk Jr. (1949&ndash;2019)
* Gyula Rimanóczy (1903&ndash;1958)
* Ernő Rubik (born 1944)
* Eva Vecsei (born 1930)
* Roland Wank (1898&ndash;1970)

## Hilnga man

* Lista nin mga arkitekto
* Lista nin mga Hunggaro
Ede Magyar

Si **Ede Magyar** (Ede Oszadszki) (Orosháza, 31 Enero 1877 – Szeged, 5 Mayo 1912) sarong arkitekto,  binasagan 'an Hunggaro Gaudi' huli sa nakaagid na estilong organiko.

## Buhay asin karera

Aki nin sarong paragibong mwebles na si Mihály Oszadszki, si Magyar tolong taon pa sana kan an pamilya naghira nin apelyido. Siya nagin master na panday pakaadal sa Budapest kan 1901, asin natapos saiyang dagdag na adal sa  abroad. An saiyang halipot a;lagad mauunabihan na karera nagpokus sa Szeged kun saen siya an nagdesenyo kan  Palasyo Reök (1907) asin iba pang mga edipisyong organiko. Siya 35 pa sana kan naghugot huli sa daing swerte sa pagkamoot. Siya ilinubong sa Sementeryo Dugonics kun saen may permanenteng memorial para saiya na inaasikaso kan konseho nin syudad poon pa kan 2004.

## Trabaho

*Szeged: Burghardt House (Cafe Wien); Schaffer House (1904); Reök Palace (1907); Unger-Mayer House (1911), Reformed Palace

*Zenta: Rottmann House (1910); Hotel Royal (1911)

*Kaposvár na Teatro (1911) katuwang si Jozsef Stahl

*Hódmezővásárhely:Palasyo  Simon (1910)

## Galeriya

Image:Szeged-reok1.JPG|Reök Palace sa Szeged ni Ede Magyar
Image:Szeged-refpalota1.jpg|Szeged Reformed Palace
Image:Szeged-ungermayerhaz.jpg|Unger-Mayer house, Szeged
Buhay

An **buhay** (Ingles: *life*) iyo sarong kamugtakan na binibilog an organismo o bagay na may buhay gikan sa inorganikong mga bagay, i.e. mayong-buhay, asin gadan na mga organismo, na namimidbidan sa paagi kan n pagrambong sa paagi kan metabolismo, reproduksyon, asin an kakayahan na makibagay (adaptasyon) sa saindang kapalibotan na naggigikan sa laog. An pag-aadal sa mga organismong buhay iyo an biyolohiya.

## Kahulugan
Mayong tunay na napatunayan na kahulugan an katagang *buhay*; dakul na kahulugan an mga siyentipiko para sa katagang ini huli ta makaribong para sa mga siyentipiko kun tatawan ini nin literal na kahulugan.

## Mga panluwas na takod
*  Diyos an Ginikanan kan Buhay kan Tawo” 

## Hilingon man
* Kagadanan

## Toltolan
Pagluwas nin kasit

An **pagluwas nin kasit** (Ingles: *ejaculation*) iyo an pagtupga nin kasit gikan sa putoy nin lalaki, na parating kadungan kan orgasmo sa pagkitoan o masturbasyon. Iyo iyan an huring tangga asin iyo iyan an natural na katuyohan kan panlalaking  sekswal na estimulasyon, asin an importanteng sangkap kan natural na pertilisasyon. 

Parating resulta ini kan pagmawot na sekswal o pagkamati nin libog o kahalayan. May mga lalaking nakokontrol an saindang pagpapaluwas sa pagkakataon na gustuhon ninda. May mga lalaki man na may kamatean na mayo nin kakayahan na luwasan nin kasit. Igwa man na linuluwasan nin pluwido maski nagtuturog. Bako man sanang sa mga kalalakihan nangyayari ini, igwa man na inaapod na pagpapaluwas na pambabayi.

Manlaenlaen na paagi an pagpapaluwas kan lalaki. Parati iyo an nagbubulos sana ini paluwas gikan sa putoy pero igwa man na may kakayahan na patupgahon ini.

## Toltolan
Kagadanan

An **kagadanan** (Ingles: *death*) iyo an katapusan kan buhay nin sarong organismo. Kadakol na dahilan an nag-aambag sa kagadanan, kaapil an mga aksidente, paghelang, bakong sapat na nutrisyon, asin iba pa. An pangenot na dahilan nin kagadanan nin tawo sa ibang modernisadong nasyon iyo an dahilan kan pagkagurang. An mga tradisyon asin pagtubod na dapit sa kagadanan iyo an mahalagang kabtang kan kultura asin relihiyon. Sa Kristiyanismo asin Hudaismo, nagtutukoy an pariralang "enot na kagadanan" sa kagadanan nin hawak, mantang an pariralang "ikaduwang kagadanan" iyo nagtutukoy sa kapadusahan sa impyerno.

An kagadanan iyo an pirming pagwakas nin mga tungkuling pambiyolohiya na nagmamantinir nin buhay na organismo.  An mga pangyayari na karaniwang nagkakawsa nin kagadanan iyo an edad, paninila, pamamaslang, malnutrisyon, kamatean, asin mga aksidente o trauma na nagreresulta sa kapinsalaang pangkatawan. An mga hawak nin nabubuhay na mga organismo iyo magpupuon na maagnas asin malapa pirang segundo sana pakalihis kan kagadanan.

Sa mga sosyedad kan tawo, an naturales nin kagadanan iyo nagin sarong pangenot na panundon kan mga kaugalian na panrelihiyon kan kinaban asin kan mga pagsisiyasat na pampilosopiya sa laog kan sarong milenyo. Mapupwedeng kaapil digdi an nagkapirang klase nin ibong na buhay o reinkarnasyon.  An mga seremonya nin komemorasyon o pag-girumdom pagkaagi kan kagadanan iyo mapupwedeng kabilangan nin pagluluksa o sarong sandali ng katahimikan.

## Toltolan
Nihonyo

An **Nihonyo** o **Nihonyum** (Ingles: *nihonium*, Espanyol: *nihonio*) iyo sarong kemikal na elemento na may simbolo na **Nh** asin atomic number 113. Ini iyo sarong napakaradyokatibo; ini iyo an pinakamatatag na midbid na isotopo, nihonium-286, na may kabangang-buhay nin 10 segundo.
Dila

An **dila** (Ingles: *tongue*) iyo sarong kabtang kan hawak nin tawo na yaon sa laog kan ngimot, asin instrumento kan tawo sa pagtaram.  Gamit ini kan mga hayop nganing makagibo nin tanog.

## Toltolan
Pagsayod

An **pagsayod** o **pagsa'wod**, midbid man bilang **pagsasatingog**, **pagsasabi**, **pronunsasyon**, (Ingles: *pronunciation*) iyo an paagi kun pa'no pig-uunambitan o tinataram an sarong kataga o tataramon, o ang pamamaagi kun pa'no nagluluwas an sarong kataga gikan sa sarong tawo.  Kapag sinabing an sarong tawo iyo may "tamang pagsayod", sa siring nagtutukoy ini kapwa sa laog nin sarong siyertong diyalekto. 

An sarong kataga iyo mapupwedeng taramon nin manlainlain na mga indibidwal o mga grupo sa manlaenlaen na mga paagi, depende sa dakul na mga bagay-bagay, siring kan: an lugar na pinagdakulaan ninda, an rona na pig-eestaran ninda sa ngunyan, kun igwa sindang kakundian sa pagtaram o danyos sa tingog, saindang pangkat-etniko, saindang lebel sa sosyedad, o saindang edukasyon.

## Toltolan
Lanob

An **lanob** (Ingles: *wall*) iyo an kabtang kan sarong harong o edipisyo. Parati ining solidong istruktura na nagtatao nin kahulugan an sarong hiwas. Sa mas pangkaraniwang gamit, an lanob iyo nagbubugtak nin gurit sa sarong edipisyo asin sinusuportahan an istruktura kaini, ipigsisiblag an sarong espasyo sa mga edipisyo sa mga kwarto, o pinoprotekta o linalaagan nin gurit an sarong espasyo sa bukas na luwas.

## Toltolan
Layuan

An **layuan** o ***Phyllanthus acidus***, na inaapod man sa Ingles na **Otaheite gooseberry**, **Malay gooseberry**, **Tahitian gooseberry**, **country gooseberry**, **star gooseberry**, **arbari**, **West India gooseberry**, o simple bilang **gooseberry tree**, saro sa mga kahoy na may pwedeng kakanon na bunga asin kaapil sa pamilyang Phyllanthaceae. 

Sa ibong kan ngaran kaiyan, an tinanom dai nakakaagid sa gooseberry, apuera sa kaalsuman kan mga bunga kaiyan. Maalsom ini.

## Toltolan
Kama

Si **Kama** (Sanskrito IAST: kāma) boot sabihon "kamawotan, pagmawot, paghihidaw" sa Hindu, Budista, Jain, asin literaturang Sikh.

An Kama parateng nagtatao nin ibang boot sabihon na makalaman na kaogmahan, sekswal na pagmawot, asin pagmawot kapwa sa relihiyoso asin sekular na mga babasahon na Hindu asin Budhista, siring man nin modernong literaturang Indiyan, alagad an ideya mas mahiwas na nanonongod sa ano man na kamawotan, kamawotan, horot, pagmawot, kasingawan sa mga sentido, pagmawot, asin tibaad mayo nin sekswal na mga kasingawan.

Saro an Kama sa apat na katuyohan sa buhay nin tawo asin iniisip man bilang saro sa pangenot na mga pangangaipo na dapat na otobon durante kan mga tangga nin buhay sono sa tradisyon na Hindu. Iyan ibinibilang na mahalagang marhay asin mabaskog na katuyohan sa buhay nin tawo kun pinagmamaigotan na dai isinasakripisyo an tolo pang katuyohan: Dharma (mabirtud, tama, moral na buhay), Artha (material na prosperidad, pinansyal na seguridad, paagi nin buhay) asin Moksha (liberasyon, pagluwas, pag - asenso sa sadiri). Sa kabilogan, an apat na katuyohan na ini nin buhay inaapod na Puruṣārtha.

## Toltolan
László Rajk Jr.

Si **László Rajk Jr.** (26 Enero 1949, Budapest – 11 Septyembre 2019) sarong Hunggarong arkitekto, paradesenyo asin aktibista sa politika.
## Biograpiya
Bilang arkitekto, siya nagin kaapil sa hiron na Hunggarong avantgarde. Poon 1975 siya buminali sa Oposisyon Demokratiko, an patagong hiron politikal sa Hunggariya, kaya siya poon 1988 na blacklist asin dai tinugotan magtrabaho sa irarom kan saiyang sadiring pangaran.

Kan 1981 katuwang si Gábor Demszky (Alkalde  nin Budapest saiyang tinugdas an independyente, patagong AB Publishing House, asin nagpapadalagan siya nin ilegal na tindahan-libro sa saiyang harong na inapod "Samizdat Boutique".

Kan 1988 saro siya sa kagmukna kan Network of Free Initiatives asin kan partidong liberal na Alliance of Free Democrats. Siya nagserbi nin anom na taon sa Parlamento Hunggaro asin nagserbi nin anom na taon sa Parlamento Hunggaro kan magkaigwa nang libreng eleksyon kan 1990. Siya man dai pa sana nahaloy nagtrabaho bilang arkitekto asin production designer para sa mga pelikula asin nagtukdo nin arkitektura pelikula sa Hungarian Film Academy sa Budapest.
Kasal ki Judit Rajk (1991-)

## Politika
Aki kan si bantogan na biktima nin show trial, ministro panluwas nin Hunggariya na si László Rajk, si Rajk Jr. bantog man sa sadiri niya kan saiyang mga aktibidad na anti-rehimen.

## Gawad
Siya kagresibi kan Chevalier dans l'Ordre National du Merite, 1999, Pransya.

## Trabaho

### Edipisyo

### Mga pelikula
Lampas 25ng taon sa pagtugdok nin mga filmsets para sa mga pelikulang internasyonal asin mga Hunggarong pelikula asin mga dokumentaryo kabarali mga minasunod:

## Toltolan

## Mga ginikanan
* 
*Kofahajó