Changeling

An sarong **changeling**, na inaapod man sa kasaysayan na **auf** o **oaf**, sarong linalang na garo tawo na makukua sa kadaklan kan mga osipon kan Europa. Susog sa osipon, an sarong changeling sarong pansalida na winalat nin sarong supernatural na linalang kun nagkukua nin sarong tawo. Minsan an changeling sarong 'stock' (sarong pidaso nin kahoy na ginibo sa mahika tanganing makaagid sa kidnap na tawo), mas parati an changeling sarong supernatural na linalang na ginibo sa mahiwasang paagi tanganing magin arog kan kidnap na tawo.

An mga supernatural na linalang na binabasol sa paghabon nin mga aki kabali an mga engkanto, demonyo, troll, nereid asin kadakol pang iba. Sa parati, an pigkidnap na tawo sarong aki; alagad igwa nin mga kaso, partikularmente sa Scandinavia asin Ireland, kun saen an mga adulto dinara.

## Deskripsiyon
An sarong changeling tipikal na namimidbid sa paagi nin nagkapirang ugale, na nagkakaiba-iba sa lambang kultura.

Sa alamat kan Irlandia, an sarong aking engkanto pwedeng maghiling na may helang asin dai magdadakula arog kan sarong normal na aki, asin pwedeng igwa nin mga pambihirang pisikal na karakteristiko arog kan balbas o halabang ngipon. Pwede man sindang magpahiling nin intelihensya na lampas pa sa saindang mga taon asin igwa nin pambihirang pananaw. An sarong komun na paagi na an sarong changeling makakamidbid kan saiyang sadiri iyo an pagpahiling nin pambihirang gawi-gawi kun iniisip kaini na siya nagsosolo, arog kan paglukso-lukso, pagbayle o pagtugtog nin sarong instrumento – dawa ngani an huring halimbawang ini makukua sana sa laog kan alamat kan Irlandes asin Scotland. 

"An sarong aking tawo pwedeng kuanon huli sa kadakol na mga bagay: tanganing magin sarong surugoon, an pagkamoot nin sarong aking tawo, o malisya .  Sa parati, iniisip na an mga engkanto an nagbabalyo kan mga aki. Sa pambihirang mga kaso, an mga gurang na marhay kan mga tawong engkanto ibabalyo sa lugar nin sarong omboy na tawo tanganing an gurang na engkanto mabuhay sa kaginhawahan kan saiyang mga magurang na tawo  . An mga simpleng anting-anting arog kan nakabaliktad na amerikana o bukas na gunting na bakal na nawalat sa lugar na pigtuturog kan aki pighuna na makakalikay sa sainda; 

An folklorist na si DL Ashliman nagproponer sa saiyang essay na 'Changelings' na an mga osipon na nagbabago nag-iilustrar nin sarong aspeto kan pagbuhay kan pamilya sa pre-industrial na Europa. An pagbuhay kan sarong pamilyang paraoma parateng nakadepende sa produktibong trabaho kan lambang miyembro, asin dipisil na magtao nin pangangaipo sa sarong tawo na permanenteng pag-ubos kan kulang na mga rekurso kan pamilya. "An bagay na an maringis na gana kan mga parabago parateng nasambitan nagpapahiling na an mga magurang kan mga mayong palad na aking ini nakahiling sa saindang padagos na pag-eksister nin sarong banta sa pagbuhay kan bilog na pamilya. An mga osipon nin pagbabago nagsusuportar sa ibang ebidensya sa kasaysayan sa pagsuherir na an paggadan sa omboy parateng iyo an solusyon na pinili." 

An mga engkanto nagkukua man nin mga adultong tawo, orog na an mga bagong kasal asin bagong mga ina; an mga hoben na adulto dinara tanganing mag-agom nin mga engkanto imbes, mantang an mga bagong ina parateng dinadara tanganing magpasuso nin mga omboy na engkanto. Parati kun an sarong adulto an kinukua imbes na sarong aki, an sarong bagay arog kan sarong troso an iwinawalat sa lugar kan hinabon na tawo, na pig-eenkanto tanganing magin arog kan tawo.  An bagay na ini sa lugar kan tawo garo baga magkakahelang asin magagadan, na ilubong kan pamilya nin tawo, mantang an buhay na tawo yaon sa tahaw kan mga engkanto. Si Bridget Cleary saro sa pinakamidbid na kaso nin sarong adulto na pighuhuna kan saiyang pamilya na sarong changeling; ginadan siya kan saiyang agom, na naghihingoang piriton an mga engkanto na ibalik an saiyang 'tunay' na agom.

## Punsyunar

Sa Scandinavia kan edad media, pigtutubodan na an mga troll pigkokonsiderar na mas kagalang-galang na padakulaon nin mga tawo kisa sa saindang klase asin huli kaini aaprobetsaran an oportunidad na tawan nin pagpadakula na tawo an saindang mga aki. May mga nagtutubod na an mga troll kukuanon sana an mga dai pa nabunyagan na mga aki,   nin huli ta kun an sarong aki nabunyagan na – asin kun kaya inako sa pagtubod na Katoliko – an mga troll mayo nang kapangyarihan na agawon ini.

An kagayunan sa mga aking tawo asin mga hoben na babae, partikularmente an mga ugale na nag-eenganyar nin kaliwanagan o pag-aninag, arog kan blonde na buhok asin asul o pirak na mga mata, sinasabing nakakaakit sa mga engkanto, ta tibaad nakakanompong sinda nin halaga sa mga ugale na ini. 

Sa osipon kan mga taga-Scotland, an mga aki pwedeng magin mga kasalida kan mga aki na engkanto sa ikapu sa Impyerno ;  ini pinakamidbid sa balada ni *Tam Lin* .  Susog sa mga komun na mito kan Scotland, an sarong aki na namundag na may caul (parte kan amniotic membrane) sa saindang lalawgon sarong changeling asin madali nang magagadan (iyo an "fey birth").

An ibang osipon  nagsasabi na an gatas nin tawo kaipuhan tanganing mabuhay an mga aki nin engkanto. Sa mga kasong ini, an bagong mamundag na aking tawo ibabalyo sa sarong omboy na engkanto tanganing sususohon kan ina na tawo, o an ina na tawo ibabalik sa kinaban nin engkanto tanganing pasusohon an mga omboy na engkanto. An mga partera na tawo pighona man na kaipuhan tanganing magdara nin mga omboy na engkanto sa kinaban.

May mga istoryang nag-iistorya nin mga changeling na nalingawan na sinda bakong tawo asin nagpapadagos na mamuhay nin sarong buhay na tawo. Alagad, sa nagkapirang istorya, an mga changeling na dai nakakalingaw minabalik sa saindang pamilyang engkanto, na posibleng binabayaan an pamilya nin tawo na mayong patanid. An aking tawo na kinua tibaad parateng magdanay sa pamilya nin mga engkanto sagkod pa man. Sa pagmate na konektado sa kapaladan nin sarong parabago, an nagkapirang pamilya pinapabayaan sana an saindang parabago sa kaawagan.

An nagkapirang folklorist naniniwala na an mga engkanto mga girumdoman nin mga nag-eerok sa laen-laen na rehion nin Europa na pinatago nin mga parasalakat. Nagtutubod sinda na an mga pagbabago nangyari; an mga tawong nagtatago ibalyo an saindang mga aki na may helang sa mga marahay an salud na aki kan nagsasakop na parasalakat. 

## Sa modernong kinaban
An tataramon na oaf, sarong torpe o lolong na tawo, kinua sa makasaysayan na tataramon na Ingles para sa sarong changeling, *auf* . Ini, sa ibong na lado, pigtutubodan na nagpoon sa Tahaw na Ingles *na alven* asin *elven*, asin sa kahurihurihi gikan sa tataramon na Old Norse para sa sarong elf, *alfr* .  

### Mga paliwanag sa medisina
An mga modernong iskolar nag-iisip nin nagkapirang mga osipon na nagbabago na ginibo sa pagprobar na ipaliwanag an mga aking may diperensya,  may diperensya sa pag-uswag,  o neurodivergent .      An mga iskolar na si Goodey asin Stainton nagsikwal nin simpleng pagmamapa kan modernong pakasabot kan kapansanan sa nagbabagong osipon, na nagsusuherir na an tataramon mismo sobrang kontekstuwal asin pabarobago, asin na an mga modernong sensibilidad asin kontemporanyong mga pagmati nin kasalan asin pagkaongis nag-aabot sa pag-awit. 

Kabali sa mga helang o diperensya na may mga sintomas na nakakatugma sa deskripsyon kan mga changeling sa manlaen-laen na alamat iyo an spina bifida, cystic fibrosis, PKU, progeria, Down syndrome, homocystinuria, Williams syndrome, Hurler syndrome, Hunter syndrome, autism spectrum disorder, Prallider Syndrome, Widerl syndrome asin cerebral syndrome . An mas dakulang insidente nin mga diperensya sa pagkamundag sa mga aking lalaki may relasyon sa pagtubod na an mga omboy na lalaki mas posibleng kuanon nin mga engkanto.  An sikologo na si Stuart Vyse nagsurat na an modernong mga magurang igwa nin mas halangkaw na mga linalaoman sa pangangaki, asin kun "an mga aki dai nakakaabot sa mga linalaoman na ini, an mga magurang kun beses nakakanompong nin ibang demonyo na babasolon."  An kondisyon na midbid bilang regressive autism, kun saen an mga kaakian minalataw na nagsusunod sa normal na pag-uswag sa saindang mga enot na taon asin dangan nagpopoon na magpahiling nin mga sintomas nin autism, pwede man na ikumparar sa mga marka nin sarong nagbabagong aki. 

An ibang mga autistic na adulto nag-abot sa pagmidbid sa mga changeling (o iba pang mga kasalida, arog kan mga alien ) huli sa saindang mga eksperyensya nin pagmati na mayo sa lugar sa kinaban. 

### Sa kalikasan
Nagkapirang klase nin gamgam, sira, asin arthropod an regular na naggigibo nin brood parasitism, o bakong-reciprocal na pagbalyo nin mga aki. Imbes na padakulaon an saindang mga ogbon nin solo, sinda magbubugtak kan saindang mga ogbon sa salag nin iba, na binabayaan an pagabat sa pagpadakula kan saindang mga ogbon sa dai nag-aaram na mga magurang nin ibang klase. Mas parati, an nagsasalakay na species mas amay na nagpupusa kisa sa mga "stepsiblings" kaini asin mas marikas na nagdadakula, na sa huri nag-aako kan kadaklan na sustansya na dara, asin pwedeng "magpaluwas" kan mga ogbon kan host species sa paagi nin pagtulod sainda paluwas sa saindang sadiring salag.

## Toltolan