Mao Zedong

Si **Mao Zedong**  sinasayod ; sa kinagawean sa surat na romano **Mao Tse-tung** (Desyembre 26, 1893 – Septyembre 9, 1976), na midbid man sa apod na **Chairman Mao**, sarong komunistang Tsinong  rebolusyonaryo na iyo siya an amang kagtugdas kan Republika Popular nin Tsina (RPT), na kun saen siya an namoon komo pamayo kan Partido Komunista nin Tsina poon kan ini natugdas sundo sa saiyang pagkagadan kan 1976. Sa ideolohiya siya sarong Marsisista–Leninista, alagad an saiyang mga teoriya, estratehiya militar, asin polisya politikal tiripon midbid sa apod na Maoismo.

Si Mao aki nin sarong gantad asin mayaman na tagabaryo sa Shaoshan, Hunan. Siya suportado niya an nasyonalismong Tsino asin sa atitud siya anti-imperyalista kaamayi sa buhay, asin siya naimpluensyang maray kan su mga pangyayari sa Rebolusyon Xinhai kan 1911, siring man kan Ikaapat na Mayong Hiron kan 1919. Ngapit kinugos niya an pilosopiya nin Marsismo-Lenisismo kan siya nagtatrabazho sa Peking University bilang sarong librarian asin ta siya nagin kagmukna' na myembro kan Partido Komunista nin Tsina (CCP), asin siya an namoon kan inapod na Autumn Harvest Uprising kan 1927. Durante kan Gera Sibil nin Tsina sa pag'ultan kan Kuomintang (KMT) asin kan Partido Komunista, si Mao nagtabang sa pagtugdas kan inapod na Chinese Workers' and Peasants' Red Army, asin pinangenotan an pagpasunod kan mga polisyang radikal dapit sa daga' kan grupong  Jiangxi Soviet, asin ultimamente iyo an nagin pamayo sa Partido Komunista nin Tsina (PKT) kan mangyari an inapod na Halawig na Pagbaklay. Dawa ngani temporaryo na an PKT nakikampi sa KMT sa irarom kan inapod na Ikaduwang Prenterang Bunyog kan nagputok an Gera Hapon-Tsino (1937–1945), an gera sibil sa Tsina padagos pakatapos magsuko an Hapon kan magsara an Ikaduwang Gerang Pankinaban, asin an pwersa ni Mao nadaog an gobyerno Nasyonalista, na ini nagsibog sa Taiwan kan 1949.

Kan Oktobre 1, 1949, si Mao pigproklama an pagtugdas kan RPT, sarong Marsista-Lenisistang solong-partidong estado kontrolado kan RPT. Kan masurunod na mga taon, pinari'gon niya an kontrol niya paagi kan inapod na Reporma sa Daga kan Tsina laban sa mga hasendero, an Kampanya sa Pagsupil kan mga Kontra-rebolusyonaryo, an "Tolong-anti asin Limang-anti na Kampanya", asin man paagi sa trayumpong sikolohikal naguno duman sa Gera Koreano, na sa kabiyoan nagresulta sa pagkagadan nin pirang milyon na mga Tsino. Poon 1953 abot 1958, si Mao nagkaigwang magabat na papel sa pagpasunod kan planadong ekonomiya sa Tsina, pagpanday kan si pinakaenot na konstitusyon kan RPT, pagbungsod kan programa industriyalisasyon, asin an pagpoon kan proyektong inapod na  "Duwang bomba, Sarong Satelyete. Kan 1955, si Mao pigbungsod an Hiron Sufan, asin kan 1957 pigbungsod niya an Anti-Makatoong Kampanya, kun saen an nabawian-buhay nag'aabot 550,000 katawo, kadaklan mga intelektwal asin mga oposisyon, an pigparaarapi.

Kan 1958, pigbungsod niya an Dakulang Lumpat Paabante na mahihira an ekonomiya kan Tsina hale sa agrikultural pasiring sa industriyal, na ini nagbunga kan pinakagrabeng kagutoman sa historya, na huli kaini 15–55 milyon katawo sa pag'ultan kan taon 1958 asin 1962 an nagkapuruho. Kan 1963, si Mao pigbungsod an Hiron sa Sosyalistang Edukasyon, asin kan 1966 pigpasunod niya an inapod na Rebolusyon Kultural, sarong programa pagpuho kan mga kontra-rebulosyunaryong elemento sa sosyedad Tsino. Ini nag'ayaw nin 10 taon asin markado ini kan mapangahas asin maringis na class struggle, lakopan na pagrapak kan mga artifak kultural, asin an pagpagantad kan kulto personalidad ni Mao. Pirang polong milyon an pigpersegir durante kan Rebolusyon,  manta pigtantya an mga nagkagaradan nag'aabot ginatos na ribo katawo abot milyon pa. Pakalihis nin pirang taon pagbulugoy-bugoy, si Mao nagsapo' nin pirang atake sa puso kan 1976 asin nagadan sa edad na 82. Sa panahon ni Mao, an populasyon kan Tsina naglobo hale sa 550 milyon nag'abot sobra 900 milyon manta an gobyerno dai man higot na nagpasunod kan polisya nin pagplano sa pamilya.

## Toltolan