Mga Pabula ni Aesop

An mga **Pabula ni Aesop**, o an **Aesopica**, sarong koleksyon nin mga pabula na pigtatawan nin kredito ki Aesop, sarong oripon asin para-istorya na nabuhay sa suanoy na Gresya sa pag'oltan kan 620 asin 564 BCE . Sa manlaen-laen asin bakong malinaw na ginikanan, an mga istoryang may koneksyon sa saiyang pangaran nag-abot sa modernong panahon sa paagi nin nagkapirang mga pinagkukuanan asin padagos na pig-iinterpretar giraray sa manlaen-laen na berbal na rehistro asin sa popular siring man sa artistikong media.

An mga pabula kabtang kan berbal na tradisyon asin dai nakolekta sagkod mga tolong siglo pagkagadan ni Aesop. Kan panahon na idto, manlaen-laen na iba pang mga istorya, mga joke asin mga talinhaga an pig-aatribwir saiya, dawa ngani an iba sa materyales na idto gikan sa mga pinagkukuanan na mas naenot saiya o gikan sa luwas kan kulturang Griyego. An proseso nin paglaog nagpadagos sagkod ngonyan, na an nagkapira sa mga pabula dai naitala bago an Huring Edad Media asin an iba nag-abot hale sa luwas kan Europa. An proseso padagos asin an mga bagong istorya idinadagdag pa man giraray sa Aesop corpus, dawa kun sinda mas bagong mga gibo asin minsan gikan sa mga midbid na kagsurat.

An mga manuskrito sa Latin asin Griego importanteng mga paagi nin mga transmisyon, dawa ngani an mga pagtratar sa rawitdawit sa mga bernakular kan Europa sa kahurihurihi nagbilog nin saro pa. Sa pag-abot kan pag-imprenta, an mga koleksyon kan mga pabula ni Aesop kabali sa mga pinakaenot na libro sa manlaen-laen na tataramon. Sa paagi kan mga huring koleksyon, asin mga traduksyon o adaptasyon kaini, an reputasyon ni Aesop bilang sarong  naipasa sa bilog na kinaban.

Sa primero an mga pabula pigtutukdo sa mga adulto asin nagkokobre nin mga temang relihiyoso, sosyal asin politikal. Ginamit man ini bilang mga giya sa etika asin poon kan Renaissance padagos partikularmenteng ginamit para sa edukasyon kan mga kaakian. An saindang etikal na dimensyon pinakusog sa kinaban nin mga adulto sa paagi nin paglaladawan sa eskultura, pagpinta asin iba pang mga paagi nin pag-ilustrar, siring man an pag-adaptar sa drama asin kanta. Dugang pa, nagkaigwa nin mga reinterpretasyon kan kahulugan kan mga pabula asin mga pagbabago sa pagdodoon sa lawig nin panahon.

## Mga osipon na nagtutukdo sa katotoohan

### Pabula bilang sarong genre
Si Apollonius kan Tyana, sarong pilosopo kan ika-1 siglo C.E., nakarekord na nagsabi manongod ki Aesop:
 
Mas amay pa, an Griegong historyador na si Herodotus nagsambit sa pag-agi na an "Aesop an parasurat nin pabula" (  ; Aisṓpou toû logopoioû ) sarong oripon na nabuhay sa Suanoy na Gresya kan ika-5 siglo BCE.  Kaiba sa mga reperensya sa ibang mga parasurat, si Aristophanes, sa saiyang komedya na *The Wasps*, pigrepresentar an bida na si Philocleon bilang nakanuod kan mga "mga absurdidad" ni Aesop gikan sa orolay sa mga bangkete; Si Plato nagsurat sa *Phaedo* na si Socrates nag-agi kan saiyang panahon sa bilanggoan na ginigibong mga berso an nagkapira sa mga pabula ni Aesop "na aram niya". Dawa siring, huli sa duwang mayor na rason – huli ta an kadakol na mga moral sa laog kan mga pabula na inaatribwir ni Aesop nagkokontrahan, asin huli ta an mga suanoy na pagkasaysay kan buhay ni Aesop nagkokontrahan – an modernong paghiling iyo na si Aesop bako an kagmukna kan gabos na pabula na inaatribwir saiya.  Imbes, an arin man na pabula may tendensiyang iatribwir sa pangaran ni Aesop kun mayo nin aram na alternatibong pinagkukuanan nin literatura. 

Kan mga panahon nin Klasiko igwa nin manlaen-laen na mga teorista na nagprobar na ilaen an mga pabula na ini sa ibang klase nin pagsaysay. Kaipuhan na sinda halipot asin dai maapektaran;  dugang pa, sinda mga gibo-gibo sana, kapaki-pakinabang sa buhay asin totoo sa naturalesa.  Sa mga ini makukua an nagtataram na mga hayop asin tinanom, dawa ngani an mga tawo na nakikipag-ulay sana sa mga tawo pigpipigurar sa nagkapira. Sa parati, sinda puwedeng magpoon sa sarong introduksyon na may konteksto, na sinusundan kan istorya, na parati may linyang moral sa katapusan. An pagbugtak kan konteksto parateng kaipuhan bilang giya sa interpretasyon kan istorya, arog kan kaso kan politikal na kahulugan kan The Frogs Who Desired a King asin The Frogs and the Sun .

Minsan an mga titulo na itinao sa huri sa mga pabula nagin nang talinhaga, arog kan kaso kan paggadan sa Gansa na Nagbugtak kan mga Bulawan na Itlog o sa Daga kan Banwaan asin kan Daga sa Bukid . Sa katunayan an nagkapirang pabula, arog baga kan The Young Man and the Swallow, minalataw na naimbento bilang mga ilustrasyon kan yaon nang mga talinhaga. An sarong teorista, sa katunayan, nag-abot sa punto na tinawan nin kahulugan an mga pabula bilang pinalawig na mga talinhaga.  Sa bagay na ini igwa sinda nin aetiological function, an pagpaliwanag kan mga ginikanan arog kan, sa ibang konteksto, kun tano ta an hulmigas sarong maraot, parahabon na linalang o kun pano nakua kan pawikan an saiyang shell . An ibang mga pabula, na nag-aagi man sa pagpunsyon na ini, mga direktang joke, arog kan kaso kan The Old Woman and the Doctor, na may katuyuhan sa mga maimot na paragibo nin medisina.

### Mga Ginikanan
An mga kontradiksyon sa pag-ultanan kan mga pabula na nasambit na asin mga alternatibong bersyon kan parehong pabula, arog kan sa kaso kan The Woodcutter and the Trees, pinakamarahay na ipinapaliwanag sa paagi kan pag-atribwir ki Aesop kan gabos na halimbawa kan genre. An iba ipinapahiling na gikan sa Sulnupan na Asya, an iba igwa nin mga kaagid na mas harayo sa Sirangan. An modernong iskolar nagbubuyagyag nin mga pabula asin talinhaga na may pormang Aesopiko na yaon sa parehong suanoy na Sumer asin Akkad, kan ikatolong milenyo BCE .  An mga pabula ni Aesop asin an tradisyon kan mga Indian, na pigrerepresentar kan *mga osipon na Buddhist Jataka* asin kan Hindu *Panchatantra*, igwa nin mga sarong dosena na osipon na magkapareho, dawa ngani parati na magkakalaen sa detalye. Igwa nin nagkapirang debate kun baga an mga Griyego nakanuod kan mga pabula na ini sa mga para-istoryang Indian o sa ibang paagi, o kun an mga impluwensya magkapareho.

An editor kan Loeb na si Ben E. Perry nagkua nin labi-labing paninindugan sa saiyang librong *Babrius and Phaedrus* (1965) na:
 
Minsan ngani si Aesop asin si Buda haros magkakontemporanyo, an mga estorya kan arin man sa duwa dai isinurat sagkod mga pirang siglo pakatapos kan saindang kagadanan. Kakadikit na mga iskolar na daing interes an magigin andam na gumibo nin absolutong paninindugan arog ni Perry manungod sa saindang ginikanan huli sa magkakontrahan asin nagtutubong pa man giraray na ebidensya.  &#x5B; *nbsp;kaipuhan* &#x5D;  

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* Aesop's Fables at Standard Ebooks
* Aesop's Fables public domain audiobook at LibriVox
* Aesopica: over 600 English fables, plus Caxton's Aesop, Latin and Greek texts, Content Index, and Site Search.
* Children's Library, a site with many reproductions of illustrated English editions of Aesop  Archived 4 October 2016 at the Wayback Machine
* Fables of Aesop, English versions
* Carlson Fable Collection at Creighton University Includes online catalogue of fable-related objects
* Vita et Aesopus moralisatus [Aesop's Fables, Italian and Latin.] Naples: [Germani fidelissimi for] Francesco del Tuppo, 13 February 1485. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Esopus &#x5B;Moralisatus&#x5D;. Venice, Manfredus de Bonellis, de Monteferrato, 17 August 1493. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Fabulae. Naples, Cristannus Preller, . From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Esopo con la uita sua historiale euulgare. Milan, Guillermi Le Signerre fratres, 15 September 1498. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Fabule et vita Esopi, cum fabulis Auiani, Alfonsij, Pogij Florentini, et aliorum, cum optimo commento, bene diligenterque correcte et emendate. Antwerp, Gerardus Leeu, 26 September 1486. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Esopus constructus moralicatus Uenetijs, Impressum per B. Benalium, 1517. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Esopus cõnstructus moralizat. Taurini, B. Sylva, 1534 From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Aesopi Fabvlae cvm vvlgari interpretatione: Brixiae, Apud Loduicum Britannicum, 1537. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Aesop's fables. Latin. Esopi Appologi siue Mythologi cum quibusdam carminum et fabularum additionibus 1501. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Aesop's fables. Spanish Libro del sabio &#x5B;et&#x5D; clarissimo fabulador Ysopu hystoriado et annotado. Sevilla, J. Cronberger, 1521 From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
* Aesop's fables. German. Vita et Fabulae. Augsburg, Anton Sorg, . From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress