Ube halaya

***Ube halaya*** o ***halayang ube*** (minabaybay man na *halea*, *haleya*; gikan sa Espanyol na *jalea* 'jelly') sarong Pilipinong dessert gibo hale pinakuluang asin minasa na ube (*[[:en:Dioscorea_alata|Dioscorea alata]]*, lokal na inaapod na ube). Ube halaya an pangenot na base sa ube/purple yam may lasa-pastry asin ube na sorbetes. Puede man ining iiba sa iba pang panghimagas arog kan *[[:en:Halo-halo|halo-halo]]*.  Ini man karaniwang anglicized bilang ube jam, o apod sa orihinal na katutubong pangaran kaini,***nilupak na ube.***

## Hinalean
pinapahiling kan Filipinas an pinakahalangkaw na phenotypic diversity kan ube (*[[:en:Dioscorea_alata|Dioscorea alata]]*), ginigibo ining saro sa malamang mga sentro kan pinaghalean kan ube domestication kan pag - ataman nin ube. bawi  Na-recover an mga labi kan ube poon sa archaeological site kan Ille Cave kan Palawan (c. 11,000 BP)

## Preparasyon
An mayor na sangkap kan inubakan asin pinakuluang purple yam na gadgad asin minasa. An minasa na yam, may condensed milk (orihinal na pinahamis na gata kan niyog), dinudugangan sa sarong 

kasirola kun sain natunaw an mantikilya o margarin. An halo man hinalo hanggang sa malumapot. Sabay kapal, an timpla pinapalipot asin kinakaag sa sarong plato o sa mga laganan nin man iba- ibang mga hugis.

*Ube halaya* na pinagseserbing lipot, pagkaresriher. sa ref an pinagbubula na ginirisan nin niyog, latik, o kondensadang gatas.   &#x5B;**&#x5D;

## Mga Variant
U*be halaya* sarong klaseng *[[:en:Nilupak|nilupak]]* (minasa/binubog na pagkakan starchy na may gata nin niyog asin asukal) na may ibang mga variant na naggagamit nin iba pang mga uri kan starchy root crops o prutas. pankagabusan, an terminong hala*ya* nakatagama para sa *nilupak* na gibo sa ube asin calabaza, mantang mas piggagamit an *nilupak* nin mga sararadit para sa mga sangâng ginigibo gamit an maurag na cassava o saba na batag. An mga variant na gibo sa kamote asin taro ay puedeng bisto bilang h*alaya o nilupak.*

*Ube halaya* man nakakaagid an *[[:en:Kalamay_ube|kalamay ube]]*, alagad naiiba sa *kalamay ube* iyan gamit pa ang giniling na mapulot na bagas (*[[:en:Galapong|galapong]]*) asin igwang mas makinis na mas malapot na texture.

### Ube macapuno
*Ube halaya* tigseserbi kaiba an macapuno (coconut sports) sarong risang kumbinasyon na inaapod na *[[:en:Ube_macapuno|ube macapuno]]*. 

Ang kumbinasyon ay ginagamit man sa iba pang mga ube recipe, arog kan ube cakes asin ube ice cream.

### Kamote na halaya
*Camote halaya*, kun minsan inaapod na "camote delight" o "sweet potato jam", saróng tataramon na gamit an sweet potato  (*camote*) imbes na ube. Tig-aandam ini na kaano-ano sa pag-uulat na halaya. ining magian  kolor mala-sein sa makilyab na kolor, depende sa cultivar kan sweet potato .[1] tradisyonal na inaapod na *nilupak na kamote*, lalo na kun nagseserbing sa dahon nin batag. purple na mga bersyon nin kamong halaya kun minsan ikaribong o piggagamit bilang karibay sa ube halaya.

### Halayang kalabasa
*Halayang kalabasa*, na bisto man sa "quash halaya" o "pumkin jam", sarô sa mga naggagamit nin mabaybay na calabaza (kalabasa). Tig -aandam ini na kaano-ano sa pag-uulat na halaya. Kulay orange na light na kayumangi na kolor, iyan pang-ibabaw nin kolor.

### Binagol
*[[:en:Binagol|Binagol]]* sarong kakaibang bersyon gikan sa Subangan na Visayas na naggagamit nin mahóng higanteng tataramón. -iba ining tinitinda sa mga haldong balatong kan niyog. ining magkolor poon sa mapuputi hanggang papula.

### Nilupak na ube asin gabi
Nilupak na ube sa gabi sarong bersyon Tagalog na pig'sasalak an ube kaiba an taro corms.

## Hilingon pa

** Ube cake
** Ube crinkle
** Ube ice cream
** Maja de ube
** Cuisine of the Philippines
** Nilupak
** Poi
** List of sweet potato dishes

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>