open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tuaran

An **Tuaran** () iyo an kapitolyo kan Distritong Tuaran sa West Coast Division kan Sabah, Malaysia. Pigtatanya an populasyon yaon sa 128,200 kadtong 2019 na an kabanga kan populasyon, binibilog kan etniko na Dusun, kadaklan man mga etniko na ang-irarom na pugro na Lotud pati na man kan Bajau an ginikanan. An nag-iirok haros sa Malayong Intsik na komunidad, partikular na hali sa pang-irarom na pugro nin Hakka sa Malay. Nasasagkudan an banwaan sa tolong gilid kan Salog Tuaran. Nakamugtak ini sa  amihanan kan kapitolyo estado na Kota Kinabalu, asin estratehikong mahihiling sa kalabaan kan panginot na highway na nagtatakod sa Kota Kinabalu sa amihanan kan Sabah.

## Ginikanan-ngaran
An pagkakaigwa nin Tuaran sa mga rekord kan kolonyal, madudukayan kadto pang 1813, sa opisyal na surat na sinuray ni  Sir Stamford Raffles, an kadtong British Gobernador kan Java, na naghahagad nin pagtugot na akuon an pag-agda kan Sultan kan Brunay na hampangon an mga isyu sa pamimirata sa 'Jawaran' sa amihanan kan Borneo.

An 'Jawaran' sarong korupto na tagang Malay na *tawaran*. Igwang duwang boot ipasabot an *Tawaran*; an inot kaini iyo an 'preskong tubig', na tnagtutukdo sa kahalagahan sa lugar kan Tuaran bilang pinagkukuanan nin tubig-tabang para sa lokalidad. An ikaduwang boot ipasabot iyo an 'pagbargain', na nagtutukdo sa mga aktibidad sa pangangalakal na nangyayari sa lugar kan Tuaran. bago pa man magpoon an kolonisasyon kan Britanya kadtong 1884.

An saro pang konsiderasyon na an Tuaran, hali sa taga na 'taaran' na an boot sabihon iyo an salog kam etnikong Dusun.

## Mga tugang na banwaan
### Internasyunal
* Calabanga, Camarines Sur, Filipinas

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
Chit Oo Nyo

**Chit Oo Nyo**  (Pinangaki kan 30 December 1947) sarong Burmese na parasurat, nobelista, parasurat nin script, asin paratukdo. Pigbibisto sya bilang gifted na parasurat kan literaturang Myanmar kan 20th century.

Nagsurat siya nin dakol na mga historikong usipon gamit an saiyang talento sa pagsurat gamit an iba-ibang pananaw dapit sa historya, mga nobela base sa buhay kan mga Buddha, asin pirang kontemporaryong nobela.

Lingadipa Chitthu saro sa saiyang prominenteng gibo, pigbibisto bilang sarong popular na klasiko sa Myanmar.nagtaram siya dapit sa literatura sa manlaen - laen natiripon sa laog asin luwas kan Myanmar. Puon pa kan 1999, siya nagserbi nang panluwas na examiner asin adviser kan National University of Arts and Culture, Yangon asin fellow man  siya sa unibersidad.

## Buhay asin karera

### Hoben
Namundag si Chit Oo Nyo bilang Kyaw Swar kan 30 Disyembre 1947 sa Mandalay, Myanmar, an pinakagurang sa pitong aki, sa mga magurang na sinda U Shwe Daung Nyo asin Daw Sein Yin. Bisto siya bilang Kyaw Kyaw kan siya hoben pa, nagdakula siya sa mga usipon pig-iistorya kan saiyang lola na si Daw Aye Kyin, sarong tagapamayo sa sarong eskwelahan primarya. Kan siya makanood na magbasa sa eskwelahan, nagduman sya sa buklatan kan eskwelahan asin nagbasa nin libro nin mga usipon, arog kadto kun pano niya nagustuhan an pagbasa.

Nakakua siya nin scholarship pakatapos kan ika-7ng grado. Kan hinapot siya kan saiyang mga apoon kun ano an gusto niya, an simbag niya iyo na bakalon an bilog na serye nin mga nobela na inapod "Detective U San Shar". Bako sana ang serye nin nobela an binakal ninda kundi binakal man ninda iyan 12 tomo nin "His Philosophy" ni Sagaing U Phoe Thin. Pigsabi niya kaidto sa sarong interbyu na an pagkamuot asin hilig sa mga literatura nakagamot saiya huli sa paggiya saka suporta kan saiyang pamilya asin kan banwaan sa palibot niya

An mga gibo ni Tin Aung, Mya Than Tint  nakaimpluensya saiya kan huben pa siya. Nag-adal siya sa magkapirang eskwelahan duman sa Mandalay. Kan1962 nagpasiring siya sa Unibersidad nin Mandalay asin naglipat sa Yangon University tanganing mag-adal nin Pilosopiya, na naggradwar siyang may onra sa tolong subjects kan 1968. Dangan nagpadagos siyang nag-adal para makua an saiyang MA degree.

## Awards
Dai pa siya nakakua nin anoman na Myanmar National Literature Award.

## Mga Piling gibo
Awtor siya nin labing 89 libro asin an mga ini an nagkapira sa gibo niya:

* Lingadipa Chitthu ()
* Meeting with Dawissara ()
* The great envoy of peace()
* Unhistoric, historic and historical speeches ()
* The King's dancer and legendary novels ()
* The prisoner of Yadanargiri()
* Yazakumara()
* Joyful utterance of Manisanda()
* Queen Shin Saw Pu()
* Lord treasurer ()
* The pain of love from Suvannabhumi()
* Hninn Kethaya's beloved hero ()
* Kosambi()
* Ma Gyambon from a row of (seven) houses ()

## Reperensya
Salog Panj

An **Panj** (; ; "Salog Lima") (; , پنج; "Lima"), tradisyonal na midbid bilang **Salog Ochus** asin midbid man bilang *Pyandzh* (ginuno sa saiyang katagang Slavic na ("Pyandz"), iyo an sarong tributaryo kan Amu Darya. An salog igwa nin  laba asin igwa nin *basin area* na . Pigbibilog kaiyan an konsiderableng parte kan hangganan na Afghanistan–Tajikistan.

## Toltolan
Tian Shan

An **Tian Shan**, midbid man bilang **Tengri Tagh** o **Tengir-Too**, nangangahulugan na "Kabukidan kan Dios/Langit", iyo an sarong dakulang sistema nin kabukidan sa Central Asia. An pinakahalangkaw na tuktok sa Tian Shan iyo an Jengish Chokusu, sa  high. An saiyang pinakahababang punto iyo an Turpan Depression, na igwa nin  na ibaba sa lebel nin dagat.

## Relihiyon
### Tengrismo
Sa Tengrismo, si Khan Tengri iyo an kagurangnan kan gabos na mga ispiritu asin an supremong diedad kan relihiyon, asin iyo an ngaran na itinao sa ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok kan Tian Shan. Sagrado an Tian Shan sa Tengrismo, asin an ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok midbid bilang Khan Tengri, na mapupwedeng itradusir bilang "Kagurangnan kan mga Ispiritu".

## Toltolan
Tengrismo

An **Tengrismo** (midbid man bilang **Tengriismo**, **Tengerismo**, o **Tengrianismo**) iyo an sarong etnikong Turkic, Yeniseian, Mongolic relihiyon na naggikan sa Eurasian steppes, basado sa shamanismo asin animismo. Sa pangkagabsan imbwelto diyan an titular sky god Tengri, na dai pigkonsiderar na sarong diedad sa usual na sentido alagad sarong personipikasyon kan uniberso. Segun sa ibang mga iskolar, an mga adherents kan Tengrism pighihiling an katuyohan kan buhay na igwa nin armonya sa uniberso.

## Toltolan
Khan Tengri

An **Khan Tengri** iyo an sarong bukid kan kabukidan kan Tian Shan. Namomogtak iyan sa China&#x2014;Kyrgyzstan&#x2014;Kazakhstan tripoint, subangan kan danaw Issyk Kul. An saiyang heolohikal na elebasyon iyo an , but its glacial icecap rises to . Sa rason na ini, sa mountaineering circles, kabali an Soviet Snow Leopard award criteria, pigkonsiderar iyan na sarong 7,000-metre peak.

An Khan Tengri iyo an ikaduwang pinakahalangkaw na bukid sa Tian Shan, solamenteng dinaog kan Jengish Chokusu (nangangahulugan na "Victory peak", dating midbid bilang Peak Pobeda) (7,439&nbsp;m). An Khan Tengri iyo an pinakahalangkaw na punto sa Kazakhstan asin iyo an ikatulong pinakahalangkaw na tuktok sa Kyrgyzstan, pagkatapos kan Jengish Chokusu (7,439&nbsp;m) asin Avicenna Peak (7,134&nbsp;m). Iyo man iyan an pinakaamihanan na 7,000-metre tuktok sa kinaban, notable huli ta an mga tuktok kan haralangkaw na latitude igwa nin haralìpot na panahon para sakaton, sa pangkagabsan urog na makuring panahon asin mahimpis na aire.

## Toltolan
Bromance

An sarong **bromance** iyo an ugoson na marhay asin bakong sekswal na relasyon sa pag-ultanan kan duwa o dakol na mga lalaki. Saro iyan na higot, affectional, homososyal  male bonding na relasyon na labi pa sa ordinaryong pagkaturood, asin nalalaen sa normal na pagkakatood sa paagi kan halangkaw na level nin emosyonal na intimacy. An pagbutwa kan konsepto poon sa kapinonan kan ika-21 na siglo nahihiling bilang sarong nagpapabanaag sa persepsyon kan sosyedad asin sa interes sa tema, na igwa nin naglalangkaw na pagkabukas kan Western society kaidtong ika-21 na siglo tanganing ikonsidera giraray an exclusivity constraints.

## Etymolohiya
An *bromance* iyo an sarong portmanteau kan *[[Bro (subkultura)|bro]]* (o *brother*) asin *romance*. Si Dave Carnie an pigkredito sa paggibo kan termino bilang sarong editor kan skateboard magazine na *[[Big Brother (magasin)|Big Brother]]* kaidtong dekada 1990 tanganing espesipikong magpanongod sa klase nin relasyon na nag-urog sa pag-ultanan kan mga *skaters* na naggugol nin dakulang panahon na magkaibahan. An termino dai nakamtan an mahiwas na currency sagkod sa haros 2005 kan an tema nagin urog na prominente sa industriya kan motion picture.

## Toltolan
Homososyalidad

Sa sociology, an **homososyalidad** nangangahulugan na same-sex relationships na bakong romantiko o sekswal an naturalesa, siring kan pagkakatood, mentorship, o iba pa. An mga parasaligsig na naggagamit kan konsepto sa pangenot piggigibo iyan tanganing ipaliwanag kun pàno an mga lalaki uphold men's dominance sa sosyedad.

## Toltolan
Heterososyalidad

Sa sociology, an **heterososyalidad** piglaladawan an social relations sa mga tawo nin kabaliktaran na sekso o sarong preference para sa siring na relasyon, parating dai kabali an relationships kan sarong romantiko asin sekswal na naturalesa. An kabaliktaran kan heterososyalidad iyo an homososyalidad.

## Toltolan
Jhasmine Espinas Villanueva

Si **Jhasmine Espinas Villanueva** na midbid man sa bansag na DWTA, sarong Bicolanang parakanta na namundag sa Tiwi, Albay 

Siya nabantog na gayo kan saiyang kantang "Santigwar" na lakop nang nadadangog sa dakulon nang medya. Pati mga instrumentong musikal na tradisdyonal arog kan kubing, hegelung, asin gong saiya man na ginagamit mala ta nataong ibang tono asin tanog an saiyang pagtogtog.
Siya nadiskubre sa saiyang 
talento nin pagkanta kan Sony Music. 

Nognyan na taon(2023) si DWTA, sa ika-36 na Awit Awards, nakasikwit kan pasib na ini sa kanta niyang "Padaba Taka".

## Edukasyon
Siya ngonyan ika-4 na taon na sa degree'ng 
Music Business sa MINT College.

## Bidyo

* Santigwar. https://www.youtube.com/watch?v=MHVwD3oDji0 Kinua 2023-11-04.
* An Satuyang Istorya. https://www.youtube.com/watch?v=xkOStT8oFRE Kinua 2023-11-04.
* Panganoron https://www.youtube.com/watch?v=fOdAKL44TPY Kinua 2023-11-04.
* Padaba Takahttps://www.youtube.com/watch?v=4KXI9yYKex0 Kinua 2023-11-09.
* Delikado https://www.youtube.com/watch?v=yKix6msm-3g&list=OLAK5uy_m23AUuJqHXK7GPu3GjeECgBZZQ2ygpaHM&index=4 KLinua 2023-11-09.

## Toltolan
Issyk-Kul

An **Issyk-Kul** (siring man **Ysyk-Köl**) iyo an sarong endorheiko (i.e., mayong outflow) na maasin na danaw sa sulnopan na Kabukidan kan Tianshan sa subangan na Kirgistan, sa habagatan kan sarong pagbaranga kan sakop na nagsisiblag sa Kirgistan sa Kasakstan. Iyo iyan an ikapitong pinaka hararom na danaw na kinaban, an ikasampulong pinakadakulang danaw sa kinaban segun sa bolyum (minsan ngani bakong sa surface area) asin an ikaduwa sa pinakadakulang maasgad na danaw pagkatapos kan Dagat Kaspyo. An Issyk-Kul nangangahulugan na "maimbong na danaw" sa tataramon na Kirgis; minsan ngani manonompongan iyan sa halangkaw na elebasyon nin  asin subheto sa makuring lipot durante kan taglipot, dai iyan nagyeyelo, huli sa salinidad.

## Toltolan
Dagat Kaspyo

An **Dagat Kaspyo** iyo an pinakadakulang panlaog-na-daga na lawas nin tubig sa kinaban, parating piglaladawan bilang pinakadakulang danaw sa kinaban o sarong full-fledged na dagat. An endorheic basin, namomogtak iyan sa pag-ultanan kan Europe asin Asia: subangan kan Caucasus, solnopan kan mahiwas na steppe kan Central Asia, habagatan kan fertile plains kan Southern Russia sa Eastern Europe, asin amihanan kan kabukidan kan Iranian Plateau kan Solnopan na Asya. Nasasakopan kaiyan an sarong surface area nin  (dai kabali an highly saline lagoon kan Garabogazköl sa saiyang subangan), sarong area na haros katumbas kan sa Japan, na igwa nin bolyum na . It has a salinity of approximately 1.2% (12 g/L), haros sarong ikatulo kan salinidad kan promedyong tubig dagat. Napapalibotan iyan kan Kazakhstan sa amihanan-subangan, Russia sa amihanan-solnopan, Azerbaijan sa habagatan-solnopan, Iran sa habagatan, asin Turkmenistan sa habagatan-subangan.

## Toltolan
Departamento nin Daoukro

An **Departamento nin Daoukro** sarong departamento kan Iffou Region sa Lacs District, Ivory Coast. Kan 2021, an populasyon kaini 148,095 asin an kabesera iyo an settlement nin Daoukro. An mga sub-prefecture kan departamento iyo an Daoukro, Ettrokro, N'Gattakro, asin Samanza.

## Nota
Beragala

An **Beragala** sarong sadit na banwaan sa Sri Lanka. Ini namumugtak sa Badulla District nin Uva Province, Sri Lanka. Nakalugar ini  an rayo sa Colombo hanggilid sa A4 Highway. An lugar midbid na gayo kan karo-kadlagan na kapalibutan, asin an parating pagrarasay kan daga sa mga bakilid.

## Mga Atraksyon

* Busay Diyaluma 
* Busay Bambarakanda
* Busay Koslanda

## Transportasyon
*A4 Highway, Colombo-Ratnapua-Balangoda-Beragala-Koslanda-Wellawaya-Pottuvil-Batticaloa (Route 99)
*A16 Road, Beragala-Hali-ela

## Hilnga man
*Towns in Uva

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Danger in the hills
Wat Arun

An Wat **Arun Ratchawararam Ratchawaramahawihan** o Wat Arun 0"Templo nin Bukang liwayway") sarong templong Budhista (wat) sa distrito kan Bangkok Yai kan Bangkok, Thailand.  ini yaon sa Thonburi sa sulnupan na pampang kan Salog Chao Phraya River. An templo hali sa ngaran kan dios nin Hindu na si Aruna asin parateng sinasabi na iyan naglalakop sa pagtaas nin saldang.  An Wat Arun iyo an pinakabisto na tandaan nin Thailand.[1] Dawa ngani an templo nag - eksister poon kan ika - 17 siglo, itinogdok an napapalaen na prang (spire) sa kapinonan nin ika - 19 siglo durante kan paghade ni Rama II asin Rama III.

## Kasaysayan
An templong Budhista nag - eksister sa lugar kan Wat Arun poon pa kaidtong panahon kan Kahadean nin Ayutthaya. Ini bisto sa apod na Wat Makok, pakatapos kan baryo nin Bang Makok na kun saen nakatugdok. (An Makok ngaran kan Thai para sa tinanom na Sp*ondias pinnata*.) Segun sa historyador na si Prinsipe Damong Rajanubhab, ipinaheling an templo sa mga mapang Pranses durante kan paghade ni Narai (1656-88). An templo pigngaran ki Wat Chaeng ni Taksin (1767-82) kan ini pinatindog an bago niyang kabisera nin Thonburi harani sa templo, sunod sa pagbagsak kan Ayutthaya. Tigtutubudan na si Taksin nagsumpa na mabalik an templo pakainagahan.  

## Taytay nin mga ladawan

File:Wat Arun 2020.jpg|An *prang*, hiling sa laog nin katemplohan (2020)
File:Bangkok Wat Arun Phra Prang Indra Erawan.jpg|Mayor na *prang*, si Indra nakatukaw sa itaas Airavata (2001)
File:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 16.jpg|An panhiling kan salog hali sa mayor na *prang* (2013)
File:Bangkok along the Chao Phraya and Wat Arun (15068304635).jpg|An *vihara*, hiling sa mayor na *prang* (2014)
File:Wat Arun 2017-06.jpg|Mga estatwa nin Buddha sa laog nin cloister (2017)
File:Ubosot of Wat Arun.jpg|An sala nin pag-ordinar (2018)
File:Interior of the ordination hall of Wat Arun.jpg|An pangenot na imahe nin Buddha , sa laog nin sala nin pag-ordinar (2018)
File:วัดแจ้ง1.jpg|An templo kun pinapailawan pag banggi (2017)
File:0000140 - Wat Arun Ratchawararam 005.jpg|An hampang na hiling an *prang* kun banggi (2017)


## Hilnga pa
* 
* 
* 

## Sambitan

## Mga toltolan

* 
* 
* 
* 
* 

## Panluwas na takod

* 
* Panoramic view of the temple
*
Homo naledi

An ***Homo naledi*** iyo an sarong extinct hominin species nadiskubre kaidtong 2013 sa sistemang Rising Star Cave, Gauteng province, South Africa (See Cradle of Humankind), igwa nin petsa na Middle Pleistocene 335,000–236,000 na taon an nakaagi. An initial discovery kompwesto nin 1,550 specimens nin tulang, pigrepresentar an 737 na manlaenlaen na skeletal elements, asin kiswera 15 na manlaenlaen na indibidwal. Sa ibong kaining exceptionally halangkaw na bilang nin specimens, sa saindang klasipikasyon sa ibang espesye nin *[[Homo]]* nagdadanay na bakong malinaw.

## Toltolan
Homoerotisismo

An **homoerotisismo** iyo an sarong pagkadagkang sekswal sa pag-ultanan kan mga myembro kan magkaparehong sekso, kabali an mga pagkadagkang lalaki–sa–lalaki asin babayi–sa–babayi. An konsepto nagkakalaen sa konsepto kan homosekswalidad: espesipikong nanonongod iyan sa mismong kamawotan, na mapupwedeng magin temporaryo, na kun saen an "homosekswalidad" nangangahulugan nin urog na permanenteng kamugtakan kan identidad o sekswal na orientasyon. Pigladawan iyan o manifested sa bilog na kasaysayan kan visual arts asin literatura asin mapupwedeng man manonompongan sa performative forms; poon sa teatro pasiring sa theatricality kan durungan na paghiro (e.g., an Wandervogel asin Gemeinschaft der Eigenen). Segun sa *[[Oxford English Dictionary]] *, iyo iyan an "nanonongod sa o karakterisado kan tendensiya para sa erotikong mga emosyon na magin nakasentro sa sarong tawo na igwa nin kaparehong sekso; o nanonongod sa sarong homo-erotikong tawo."

## Toltolan
Erotisismo

An **erotisismo** (Suanoy na Griyego eros, ἔρως pagkamoot, kamawotan -ismo), iyo an sarong kalidad na nagkakawsa nin sekswal na pagmati, siring man an sarong *philosophical contemplation* manonongod sa Estetiko kan kamawotan na sekswal, senswalidad, asin romantikong pagkamoot. An kalidad posibleng nanompongan sa maski arin na porma nin ''artwork'', kabali an painting, iskultura, potograpiya, drama, pelikula, musika, o literatura. Posible man iyan na nanompongan sa ''advertising''. An termino posibleng magpanongod sa sarong kamugtakan nin pagkapukaw na sekswal o antisipasyon sa siring kan – sarong mapiriton na sekswal na ''impulse'', kamawotan, o pattern nin kaisipan.

## Toltolan
-ismo

An ***-ismo*** iyo an sarong suffix sa dakol na katagang Ingles, orihinal na ginuno sa Suanoy na Griyego na suffix *-ισμός*, *-ισμός*, asin naabot an English sa paagi kan Latin , asin kan French . Nangangahulugan iyan na "taking side with" o "imitasyon kan", asin parating piggagamit tanganing iladawan an mga pilosopiya, teorya, relihiyon, social movements, artistic movements asin behaviors. Tipikal iyan na pigdudugang sa mga pangngaran.

An konsepto kan -ism posible na kaagid kan sarong grand narrative.

An mga skeptics kan maski arin na itinaong -isms pwedeng mag-*quote* sa dictum na attributed ki Eisenhower: "All -isms are wasms".

## Toltolan
Karakoram

An **Karakoram** () iyo an sarong kabukidan sa Kashmir region nakalakop sa hangganan kan Pakistan, China, asin India,  sa amihanan-solnopan na ekstrimidad kan lawig nakaunat sa Afghanistan asin Tajikistan. Kadaklan kan kabukidan kan Karakoram nasa irarom kan hurisdiksyon kan Gilgit-Baltistan, na administrado kan Pakistan. An saiyang pinakahalangkaw (asin an ikaduwang pinakahalangkaw na tuktok sa kinaban), K2, iyo an namomogtak sa Gilgit-Baltistan. Nagpopoon iyan sa Wakhan Corridor (Afghanistan) sa solnopan, encompasses an mayorya kan Gilgit-Baltistan, asin nakaunat pasiring sa Ladakh (kontrolado kan Indya) asin an Aksai Chin (kontrolado kan China).

## Toltolan
Salog nin Kushk

An **Kushk** (bisto sa Turkmenistaniko bilang ***Guşgy***) sarong salog na, para sa parte kan kurso kaini, iyo an nagbilog kan giruronan kan Apganistan asin Turkmenistan, asin dati binilog an pinakasubangan na linderos kan Imperyo Ruso asin Unyon Sobyet. An Kushk pigbubulosan kan mga salog nin Aq Rodat asin Galleh Chagar sa norte-solnopan na Apganistan. Pakalihis nin 150 kilometros, iyan nagbobolos pasiring sa Salog nin Murghab.

## Etymolohiya
Midbid man ini bilang *Salog Kushka*. An salog itinatao an pangaran kaini sa Kushk, an poon na banwaan sa probinsyang Afghan kan Herat, namomogtak mga  hale sa giruronan, asin sagkod sa Kushka (ngonyan Serhetabat), sarong dating poste militar sa bandang giruronan kan Turkmenistan. Duman, ini nakikiayon sa Salog Egriyok dangan nag-uula' pasiring sa Salog nin Morghāb. Sa mga bulan nin tig-init, mara an mga parte kan salog alagad sa pankagabsan pinatubigan kan salog an kaomahan sa harababang lugar. 

## Heograpiya
Sarong tulay sa salog an pinagtogdok kan 1960, ini may darang riles, kun saen napagsugpon an Toraghundi asin Serhetabat. Dangan ini tinugdokan man nin tulay na tinampohan. Sa kalabaan na abot nin mga 16 kilometros, an salog nin Kushk ginigibong linderos sa pag-oltanan kan Apganistan asin Turkmenistan. An salog na ini nagbubulos pasiring Norte-solnopan asin pakaagi kan banwaan nin Koshk-e Kohneh, makakanagbo in sa Salog Moqor.

Binabalyo man ini dati kan Tulay nin Chahil Dukhteran (o 'Pul-i-Kishti'), na sa ngunyan rumpag na.

### Kahalagahan Ecolohikal
An rehion kan Salog Kushka erokan kan leopard nin Persia. Sa nakaagi, mananagbuan man digdi an tigreng Caspian asin Asiatikong cheetah.

## Hilngon pa

* Reserba Natural kan Estado nin Badhyz 
* Salog nin Tejen

## Reperensya
Banwaan nin Dili

An **banwaan nin Dili** (, ) iyo an saro sa 14 na mga banwaan na dating mga distrito kan Timor-Leste, asin kaiba an kapitolyo nasyulan na Dili. Igwang 277,279 , an banwaan na ini na kadaklan na nag-iirok, minairok sa kapitolyo syudad.

## Ginikanan-ngaran
Pirang paliwanag an itinao para sa ginikanan kan ngaran kan munisipyo. Parati ining ipinaliwanag, kasama na an sadiring websityo kan munisipyo, na hali ini sa kataga na Tetum , na an boot sabihon pawpaw. Susog sa lingguwista, etnolohista asin para-usip na Australyano na si Geoffrey Hull, arog pa man kaito, an paliwanag na idto sarong ponolohitikal asin dai katubod-tubod sa kasaysayan, huli ta an tataramon na tinataram sa lugar na midbid ngunyan sa Dili bago itinugdas kan mga Portuges an saindang tukawan nin pamamayo duman kaidtong  1769 iyo an Mambai, bakong Tetum. Iniladawan ni Hull an arog kaitong mga paliwanag sa "subong na ginikanan-ngaran".

Sa pananaw ni Hull, nagbutwa an taga na Dili na sarong kognato sa tagang *zili* kan Bunak (), na sarong gunuan sa escarpment sa likod kan syudad; nagkomento siya na sa sarong tataramon na Papuano, kun sain an Bunak iyo an sarong halimbawa na tinataram sa lugar kan Dili bago an pagwarak kan mga tataramon na pigbaseng-Austronesyo nin Mambai asin Tetum.

An saro pang "subong na ginikanan-ngaran" na paliwanag na ipigsuhesyon kan munisipyo na iyo an pangaran kaini, hali sa katagang Portuges na , na kun hihilingon, katampad ini sa ekspersyon kan Tetum na  (). Susog sa munisipalidad, igwang kadakol na mga poon nin abaka sa kun ano ngunyan na suko kan  sa tahaw kan kaidtong , na minasakop sa Dili ngunyan. Kada taon, nagsasagibo an lokal na komunidad nin sarong tradisyonal na seremonya nin bayle, asin nagdudulot man nin mga sakripisyo para sa poon nin abaka. Nagtutubod an mga lokal na tawo na ini gikan sa katagang Portuges na  na nagpapasaboot sa *sagradong mata*, kaya ta inako ninda ini para sa ngaran kan lugar.

## Heograpiya

Poon pa kan ika-1 kan Enero 2022, An Dili iyo an ikaduwa sa pinakasadit na banwaan sa Subangan na Timor sa hiwas na mabilog sa . Ini man an may pinakahalangkaw na populasyon. Yaon ini sa amihanan na baybayon kan isla nin Timor na nakahampang sa Itiot nin Ombai, asin nasasagkudan an Manatuto sa sirangan, Aileu sa habagatan, asin Liquiçá sa sulnopan.

An isla nin Atauro, sa amihanan kan munisipalidad sa atubangan kan kapitolyo, iyo an saro sa mga administratibong poste kan Dili sagkod sa katapusan kan 2021, kadtong nagin suway na munisipyo ini.

An Dili iyo an sentrong pang-ekonomiya asin pampulitika kan Subangan na Timor.

## Mga administratibong poste
An mga administratibong poste (kaidto mga pang-irarom na distrito) kan banwaan iyo an:

* Cristo Rei
* Dom Aleixo
* Metinaro
* Nain Feto; asin
* Vera Cruz

An mga administratibong poste, nababanga sa 31 na suko ("barangay") sa kabilugan.


File:Sucos Dili.png|Subdivisions of the municipality
File:Dili cities rivers.png|Cities in the municipality of Dili


## Mga toltolan
### Mga tala

### Bibliograpiya

* 
* 
* 
* 

## Mga panluwas na takod

*  – official site (in Tetum with some content in English)
*  – information page on Ministry of State Administration site
Dili (klaripikasyon)

An **[[Dili]]** iyo an kapitolyo kan Subangan na Timor.

Minatukdo man an **Dili** sa:
*Banwaan nin Dili, sarong banwaan sa Subangan na Timor
*Roman Catholic Diocese kan Díli
*Dara, sarong kawat na kinakawat sa Niger asin Nigerya
*Dili, alternatibong pangaran sa mga tawo nin Tiele
**DILI**, sarong inisyalismo para sa drug-induced liver injury

## Hilingon man
*Dilli (klaripikasyon)
Awtoerotisismo

An **awtoerotisismo**, **awtosekswalidad**, o **pagpaugma sa sadiri**, iyo an sarong praktis kan pag-''stimulate'' na sekswal nin sarong tawo, urog na sa sadiring hawak sa paagi kan accumulation kan internal stimuli.

## Toltolan
Sekswal na estimulasyon

An **sekswal estimulasyon** iyo an maski arin na stimulus (kabali an bodily contact) na naggigiya pasiring sa, pigpapaurog asin pigmamantenir an pagkapukaw na sekswal, asin posibleng maggiya pasiring sa orgasmo. Minsan ngani an pagkapukaw na sekswal posibleng mangyari na mayong pisikal na estimulasyon, sa pagkamit kan orgasmo parating nangangaipuhan kaiyan.

An terminong *sekswal na estimulasyon* nangangahulugan nin estimulasyon kan henitalya, alagad posibleng kabali an estimulasyon kan ibang areas kan hawak, estimulasyon kan mga senses (siring kan panhiling o pandangog) asin mental na estimulasyon (e.g., pagbasa o pagpantasya). Maninigong estimulasyon kan putoy o itil parating minaresulta sa sarong orgasmo. An estimulasyon pwedeng sa paagi kan sadiri (e.g., pagsalsal) o kan kadurog (pagkitoan o iba pang sekswal na aktibidad), sa paagi kan paggamit nin mga bagay o kasangkapan, o sa paagi kan mga kombinasyon kan mga paaging naunambitan.

An ibang tawo nagpapraktis nin kontrol sa orgasmo, kun saen an tawo o an saindang partner pigkokontrol an level nin estimulasyon tanganing palawigon an eksperyensya na naggigiya pasiring sa orgasmo.

## Toltolan
Sekswal na pantasya

An **sekswal na pantasya** o **erotikong pantasya** iyo an sarong awtoerotikong mental na imahen o pattern nin kaisipan na nagbubukag sa sekswalidad nin tawo asin pwedeng magtogdas o magpaurog kan pagkapukaw na sekswal. An sekswal na pantasya pwedeng matogdas sa paagi kan imahinasyon o memorya nin sarong tawo, asin posibleng ma-*trigger* na autonomously o sa paagi kan external stimulation siring kan erotikong literatura o pornograpiya, an sarong pisikal na bagay, o an pagkadagkang sekswal sa saro pang tawo. Maski arin na bagay na posibleng magpangyaru sa pagkapukaw na sekswal posible man na magprodusir nin sarong sekswal na pantasya, asin an pagkapukaw na sekswal posibleng magpangyari sa mga pantasya.

An sekswal na mga pantasya haros unibersal, na nareport na sa dakol na mga sosyedad sa bilog na kinaban. Alagad, huli ta an naturalesa kan ibang mga pantasya, an pagbugtak kan aktwal na mga pantasya pasiring sa aksyon harayuon na magin komun, huli sa kultural, sosyal, moral, asin relihiyosong constraints. Sa ibang mga kaso, maski ngani an diskusyon nin sarong tawo manonongod sa mga sekswal na mga pantasya subject sa sosyal na taboos asin inhibitions. An ibang tawo manonompongan iyan na kombenyente na iakto iyan na mga pantasya sa paagi kan sexual roleplay. An sarong tawo posibleng nanompongan an balidasyon kan sekswal na pantasya sa paagi kan pagladawan o diskusyon kan pantasya sa mga pelikula, parating sa pornograpiyang naturalesa. An pantasya posibleng positibo o negatibong eksperyensya, o maski ngani sabay an duwang naunambitan. Posible na iyan iyo an kasimbagan sa nakaaging karanasan asin pwedeng makaimpluwensya sa nuanoy na sekswal na gawe. An sarong tawo posibleng dai magmawot na magin totoo sa realidad an mga sekswal na pantasya, asin huli ta an proseso solamenteng manonompongan sa imahinasyon, sinda bakong limitado sa pig-aako o praktikal na mga pantasya, na pwedeng magtao nin impormasyon sa prosesong sikolohikal sa likod kan sekswal na gawe.

## Toltolan
Lukad

An **lukad** o **kupras** (gikan sa Tamil: கொப்பரை, Kopparai ;  ; Kannada: ಕೊಬ್ಬರಿ, *Kobbari*) iyo an sarong alang, puting laman kan niyog na kun saen an lana kan niyog pigguguno. Tradisyonal na an mga niyog pigbabalad sa saldang, urog na kun para sa export, bago an lana, midbid man bilang *lana kan copra*, pigpapaga. An lana na pigguguno gikan sa copra mayaman sa lauric acid, kaya baga iyan sarong importanteng commodity sa preparasyon kan lauryl alcohol, sabon, fatty acids, kosmetiko, asbp. kaya baga iyan sarong lucrative product para sa dakol na mga nasyon na nagpoprodusir nin mga niyog. An palatable oil cake, midbid bilang copra cake, nakua bilang residue sa produksyon kan lana kan copra na piggagamit sa pagbahog sa mga hayop. An rinunot na keyk midbid bilang coconut o copra meal.

## Toltolan
Kasaysayan nin Pagbado kan Thai

An tradisyunal na pagbado kan Thai nagkakalaenlaen sa syudad asin namamahala sa kada makasaysayan na panahon. An mga gubing na Thai ikaklasipikar segun sa anom na manlaen - laen na peryodo nin kasaysayan; poon kan ika - 13 siglo. Kaidto, an tradisyonal na mga gubing nin Thai isinusulot aroaldaw; pero ngonyan sulot sana sinda okasyon arog baga kan seremonya ning kasal sa Thailand.

## Sukhothai
An istilo nin pagbado na Sukhothai  nauso kan ika-13-15 na siglo. Kan panahon na iyan an ciudad-estado nin Sukhothai ipigsaro sa ibang mga syudad kan Tai sa sarong kahadean. An bado na Sukhothai na panlalaki may simpleng halabang mga manggas na may halabang pa V na porma sa liog na parte asin sarong baliog sa mga abaga ninda.

## Ayutthaya

## Mga toltolan
Bea Alonzo

Si **Phylbert Angelli Ranollo Fagestrom** (namundag Oktobre 17, 1987), midbid sa propesyon bilang si **Bea Alonzo** (), iyo an sarong Filipinong aktres, commercial model, vlogger, recording artist asin entrepreneur. Parating pigladawan bilang "New Generation's Movie Queen", midbid sa pangenot huli sa saiyang mga gibo sa mga pelikulang romantikong drama, asin pinonan an kadakol na blockbuster films siring kan *[[The Mistress (2012 film)|The Mistress]]* (2012), *[[A Second Chance (2015 film)|A Second Chance]]* (2015) asin *[[The Love Affair (film)|The Love Affair]]* (2015). An mga pelikula ni Alonzo igwa nin kinita na ₱2.4 billion sa bilog na kinaban, kaya baga siya iyo an ikaduwang halangkaw na kinitang box office star sa gabos na panahon. An *[[Variety (magazine)|Variety]]* magasin nginaranan siya bilang saro sa "Asian Stars: Up Next" by the International Film Festival & Awards Macao.

Siya sa ngunyan iyo an eksklusibong talento kan GMA Network, an pinakadakulang TV network sa Filipinas.

## Toltolan
Dominic Roque

Si **Dominic Karl Manalo Roque** (; namundag Hulyo 20, 1990) iyo an sarong Pilipinong aktor asin modelo. He Midbid siya sa saiyang papel sa *[[Aryana (TV series)|Aryana]]* asin *[[May Isang Pangarap]]*. Pigmananeharan siya kan Star Magic kan ABS-CBN.

## Toltolan
Leprosarium ni San Lazaro

An **Leprosarium ni San Lazaro** sarong ospital para sa mga may daot (lepra) na tinugdas ni Obispo Francisco Gainza kan 1873 sa Palestina, Pili, Camarines Sur kan siya iyo an nagtutukaw na Obispo (1862-1879) sa Nueva Caceres.

Ini narugba' kan maglinog kan Abril 19, 1907.

Alagad, napiritan an Amerikanong Obispo na si John MacGinley (1910-1924) na ipabakal kan 1919 an enterong solar na namugtakan kan narogbang leprosarium, sa sarong Kastila na iyo si D. Andres Soler sa halagang Php 15,000. An diocesis ogaring nag'agi nin krisis sa pinansyal.
Kan ini pinabakal kan Diocesis nin Caceres, an okupadong hiwas kan solar namumugtakan kan ospital nag'abot 323 na ektarya na igdi may ataman pang limang polong payo nin baka asin pa an lote tituladong Torrens.

## Toltolan
Maya (relihiyon)

An ***Maya*** (; Devanagari: , IAST: ), literal na "illusion" o "magic", igwa nin kadakol na kahulugan sa Indian philosophies depende sa konteksto. Sa huring mga tekstong Vedic, an  nangangahulugan nin sarong "mahikang pasale, sarong illusion na kun saen an mga bagay minalataw na yaon sa ngunyan alagad bakô sinda siring kan kun pàno man nanggad sinda"; an prinsipyo na nagpapahiling kan mga "attributeless Absolute" bilang igwa nin "attributes".  nangangahulugan man na kun arin an "iyo an nagdadanay na nagbabago asin kun siring iyan ispiritwal na bakong totoo" (sa kabaliktaran kan dai nagbabagong Absolute, o Brahman), asin kun siring "pigtatago an totoong karakter kan ispiritwal na realidad".

## Toltolan
Sadomasokismo

An **sadomasokismo** iyo an pagtao asin pagresibi nin pleasure gikan sa mga akto na imbwelto an infliction nin kulog o humiliation. An mga parapraktis kan sadomasokismo posibleng maghidaw nin sexual pleasure gikan sa saindang mga akto. Mantang an mga terminong sadista asin masokista nanonongod respectively sa sarong tawo na nauugma sa pagtao asin pagresibi nin kulog, an ibang mga parapraktis kan sadomasokismo posibleng magpalitan sa pag-ultanan kan aktibidad asin pasibidad.

An abrebiasyon na **S&M** iyo an komun na piggagamit para sa Sadomasokismo (o Sadismo & Masokismo), minsan ngani an initialisms na **S-M**, **SM**, o **S/M** piggagamit man, urog na kan mga parapraktis. An sadomasokismo dai pigkonsiderar na clinical paraphilia sagkod na an siring na praktis maggiya sa clinically significant distress o impairment para sa sarong diagnosis. Kaagid kaiyan, an sekswal na sadismo sa laog kan konteksto kan mutual consent, sa pangkagabsan midbid sa irarom kan pamayong BDSM, piglalaen sa non-consensual na mga akto kan sekswal na kadahasan o aggression.

## Toltolan
Wadi Thumamah

An **Wadi al-Thumamah** (Arabic ⁇ بد الجمنيل , [bərl ˈjrodūm]) sarong wadi (kaba'ban) na namomogtak mga 90 kilometrong rayo sa norteng sirangan kan Gobyernado kan Riyadh, Saudi Arabia. Ini naghihilig hali kabukidan nin Al-Armah asin minaagi sa baryo nin Ghilanah dangan natapos sa Rawdat Khuraim sa Gobyernado kan Ramah kan Probinsya nin Riyadh. An kababan may labang 60 km  asin may promedyong bakilid na 3 min/km. An ngaran kaini ginuno sa&nbsp;*Tumam* (Arabic: ⁇ اد البيرة بل Al-Slī), an Arabeng termino para sa mga doot disyerto.

## Reperensya
Kuto

An **kuto** o **kuyumad** 
(***Pediculus humanus capitis*** Ingles: *head lice* o *head louse*) iyo an sarong obligate ectoparasite nin mga tawo. Sinda iyo an sarong klase nin sadit asin mayong pakpak na insekto na peste sa hawak nin tawo. Nagsusupsop iyan nin dugo bilang kakanon asin an babaying kuto nagsusugok nin saradit na puting sugog na pig-aapod na **lusa** na masakit halion.

## Toltolan
Quora

An **Quora**   () iyo an sosyal na hapot-asin-simbag na websityo asin online na knowledge market na igwa nin headquartere sa Mountain View, California. Tinogdas iyan kaidtong Hunyo 25, 2009, asin nagin available sa publiko kaidtong Hunyo 21, 2010. An mga paragamit pwedeng magkolaborar sa pag-edit nin mga kahapotan asin magkomentar nin mga kasimbagan na sinumiter kan ibang mga paragamit. Poon kaidtong 2020, an websityo binisita kan 300milyon na mga paragamit kada bulan.

## Toltolan
Theia (planeta)

An **Theia** () iyo an sarong hypothesized na suanoy na planeta sa amay na Sistemang Solar na, segun sa giant-impact hypothesis, buminangga sa amay na Kinaban mga haros 4.5 bilyon na taon an nakaagi, na an ibang mga nagresulta na ilinuwas na debris nagtiripon tanganing maporma an Bulan. An siring na kolisyon, na an cores asin mantles kan duwang planeta nagsanib, pwedeng magpaliwanag kun tàno an Earth's core dakula kisa sa piglalaoman para sa hawak na siring kaiyan kadakula. An kolisyon na simulasyon nagsusuporta sa ideya na an large low-shear-velocity provinces sa ibabang mantle posibleng remnants kan Theia. An Theia pig-*hypothesize* na igwa nin sukol na haros pareho kan sa Marte, asin posibleng naporma sa panluwas na Sistemang Solar asin nagtao nin maninigong tubig sa Kinaban.

## Toltolan
Siti Musdah Mulia

Si **Siti Musdah Mulia** (namundag 1958) sarong babaying Indones na aktibista asin propesor sa relihiyon.  Siya an primerong babayi na na-ombrahan bilang propesor sa research sa Indonesian Institute of Sciences, asin ngonian sarong paratukdo kan kaisipan nin Islamikong politika sa School of Graduate Studies duman sa Syarif Hidayayullah State Islamic University.    Kan 2007, si Musda nagserbi bilang chairperson  kan NGO Indonesian Conference on Religion and Peace, na an katuyuhan iyo na palakopon sa Indonesia an diyalogo nin manlainlain na pagtubod.    Siya man naging direktor kan Megawati Institute, sarong kaisipan na pigtindog ni dating presidente Megawati Soekarnoputri. 

## Buhay
Si Musdah namundag sa Bone, South Sulawesi kan 1958, sa sarong konserbatibong pamilyang Muslim.  An saiyang ama sarong lokal na Islamikong pamayo na nagserbing pamayo kan batalyon sa Darul Islam, mantang an ina niya iyo an pinaka-inot na babayi na gikan sa baryo na naggraduar hale sa Islamikong eskwelahan . 

## Karera
Kan 1997, si Musdah naging pinaka-inot na babaying nag-ako nin PhD sa Islamikong kaisipan hali ki Syarif Hidayatullah Islamic State University.   

Kan 1999 sagkod 2007 nagserbi siya bilang senior advisor sa ''Ministry of Religious Affairs'' kun sain nag-ambag siya sa 2004 draft na ley, kun sain inaangat niya an tigproposir na Indonesyang Islamikong koda legal,  huling irinerekomendar niya baguhon an ley para ipagbawal an pagpakakasal sa mga aki asin poligamiya; asin tugotan an pagpapakasal kan duwang magkaibang relihiyon; kaso huli sa madahas na pagprotesta, dae man natuloy an pagbabago sa ley.   Kan 2000 sagkod 2005, siya an pamayo kan research dibisyon kan Council of Indonesian Ulema.  
Nagsurat man nin mga libro si Musdah, kaiba an *Islam Criticises Polygamy* (2003), T*he Reformist Muslimah's Encyclopedia: Essence of Ideas for Reinterpretation and Action* (2004), asin *Islam and the Inspiration of Gender Equality* (2005).  Kan 2020, naglansar siya nin panibagong edisyon kan *Reformist Muslimah*.

Si Musdah nagpahayag nin tama sanang mga punto de vista sa mga isyung Islam; sinabi niya na mayo man nin direktang naghahagad na an babae magsulot kan hijab, asin ipinahayag an sentimyento sa LGBT. 

Si Musda nagsasabi man na an poligamiya sarong haram. Sabi niya man na dapat tugutan an mga Muslim na babayi na sinda mismo mag-interpretar kan mga katukduan kan Islam asin maging ulama. 

## Pag-omaw
Si Musdah nagresibi kan 2007 International Women of Courage Award gikan sa gobyerno kan Estados Unidos. Kan 2008, nakaresibi siya kan Yap Thiam Hien Human Rights Award para sa pagpapabantog niya nin diyalogo asin pagiging inklusibo sa Islam.    

## Mga Toltolan
Maika Elan

Si **Nguyen Thanh Hai** (namundag kan 1986), midbid sa propesyonal na ngaran na  **Maika Elan,** sarong freelance na retratista na namundag sa Hanoi, Vietnam. Si Elan nabisto sa saiyang pinakainot na proyekto, *The Pink Choice* , na nakasentro sa personal na buhay kan mga magkarelasyon na baklas sa Vietnam. Kan 2013, nanggana si Elan nin first prize sa kategoryang Mga Kontemporaryong Isyu kan World Press Photo kaiba an *The Pink Choice*.  asin saro siya sa mga partisipante sa Joop Swart masterclass sa Amsterdam. Siya napili sa programang VII mentor program poon 2014 sagkod 2016. 

## Edukasyon
Nagklase si Elan sa Unibersidad nin Social Sciences asin Humanities sa Hanoi asin nag-adal nin Sosyolohiya. 

## ''The Pink Choice''
Kan 2010, naglipat si Elan hali sa editoryal na kliyente asin mga kusog sa moda paduman sa potograpiya nin dokumentaryo. An *The Pink Choice* nakasentro sa mga bakla na magkarelasyon sa pang-aro-aldaw na buhay sa Vietnam.  Dai siya sigurado kun gusto niyang ipadagos an saiyang trabaho sa pagtipon nin mga retrato kan mga bakla na magkarelasyonalagad nagdesisyon siyang ipadagos na sumunod sa proyekto kan marisa niya an kakulangan nin representasyon sa temang ini. "Mayo ni saro sa mga retratong nahiling niya nagpahiling kan lalawgon kan saindang mga subject. Kadakul na retrato hali sa likod, asin may nagkapirang nakasulot nin maskara. Anas ini stereotyrical - asin maisog- na pagpahiling nin pagkamoot."  

An dating representasyon kan komunidad nin LGBT sa Vietnam haros mayo asin gustong seguradohon ni Maika na sinda sinasabing nappahiling bilang tunay na mga tawo. Pagkatapos na makaibanan an kada magkarelasyon sa laog nin pirang aldaw, na-agimadmad niya na mas komportable sindang sa pagpahiling nin pagkamoot sa saindang harong asin nagdesisyon siya na kuanon an gabos na retrato sa pribadong mga oras sa harong kun sain orog ninda maging sinda asin dae matatsar kan publiko sa luwas. An mga kabaklaan nakaka-eksperiyensya nin negatibong paghiling sa sosyedad asin sa saindang pamilya sa Vietnam, kaya kritikal an pagpahiling nin mga tunay na mga tawo sa totoong relasyon.

Sabi ni Elan, "An *The Pink Choice* sarong serye nin mga retrato asin pagkamoot kan magkarelaksyon na bakla na nakasentro sa buhay ninda. An mga nakakahiling dae man mahiling ang personalidad kan mga subjects sa retrato, alagad mamati ninda ang pagkamoot. Gusto ko mapahiling kun paano ko nahihiling an mga bakla asin bako kun pano ninda hilingon an sadiri."  

Kan 2010, si Elan natawan papremyo nin "the best photo essay "asin an "best single photo" sa Indochina Media Memorial Foundation, para sa *The Pink Choice.*   

Kan 2012, An *The Pink Choice* sarong finalist sa Asian Women Photographers Awards.  

An proyekto nanggana man nin first prize documentary story sa Pride Photo Awards kan 2013. 

Kan 2013 nanggana si Elan nin pinakainot na premyo sa kategoryang Mga Kontemporanyong Isyu sa World Press Retrato kaiba an *The Pink Choice*.  

## Mga Toltolan
R. Kan Albay

Si **R. Kan Albay** (namundag Setyembre 1, 1975) iyo an sarong Flemish na direktor nin pelikula asin aktor na igwa nin apoon na Turkish.

## Pilmograpiya

### Pagdirihi
* *Son Care* (1996)
* *Toothpick*, crime (2002)
* *The Flemish Vampire*, horror (2006)
* *Gangsta's hell*, horror (2007)
* *Coma*, drama (2008)

### Pag-arte
* *Toothpick*,  Kahn (2002)
* *[[Emma (television series)|Emma]]*, 2007
* *COMA*, a.k.a. Osman Engin (2008)
* *Neveneffecten (television)*(comedy) (2008)
* *[[Witse]] (television)* (drama) (2009)
* *[[Dossier K]]* (Action-Thriller) (2009)

## Panluwas na takod
* official site 
* The Flemish Vampire
* 

## Toltolan
Pagtaram

An **pagtaram** iyo an sarong naka-tingog na porma nin komunikasyon nin tawo.  Piggagamit sa parati an pagtaram sa aro-aldaw na pamumuhay. Huli sa pagtaram natatawan nin mga posibilidad an mga pangyayari o an mga mawot na ipasabot o ipahayag sa iba. Nakakatabang man ini sa paagi kan pakikipag-ugnayan sa kapwa.

## Ebolusyon

Minsan ngani may kinaaraman sa urog na pangkagabsan na problema kan ginikanan kan tataramon, an ebolusyon kan daing-siring na kakayahan sa pagtaram nin tawo nagin nalalaen asin sa dakol na paagi na suhay na rona kan siyentipikong pagsaligsig. An tema sarong suhay na tema huli ta an sarong tataramon dai kinakaipuhan na itaram: pwede iyan na isurat o isenyas. An pagtaram sa sentidong ini sarong opsyonal, minsan ngani iyo iyan an default modality para sa tataramon.

## Toltolan
Komunikasyon

An **komunikasyon** iyo an sarong proseso nin pagpapalitan nin impormasyon na parating piggigibo sa paagi kan ordinaryong sistema nin mga simbolo. An adalon pangkomunikasyon an disiplinang pang-akademya na pig-aadalan an komunikasyon. Ini man iyo an interaksyon kan mga tawo sa kada saro.

## Toltolan
Insekto

An **insekto** (gikan sa Latin *insectum*) iyo an mga pancrustacean hexapod na imbertebrado kan klaseng Insecta. Ini iyo an pinakadakulang grupo nin phylum na arthropod. An mga insekto igwa chitin na exoskeleton, sarong tulong kabtang na hawak (payo, thorax asin abdomen), tulong pades nin magkasugpon na mga paa, mata asin sarong pades nin antena.

## Toltolan

## Panluwas na takod

* Insect species and observations on iNaturalist
* Overview of Orders of Insects
* A Safrinet Manual for Entomology and Arachnology SPC
* Tree of Life Project – Insecta, Insecta Movies
* Fossil Insect Database : Holotypes at the International Palaeoentological Society
* UF Book of Insect Records 
* InsectImages.org 24,000 high resolution insect photographs
Rupee nin Indya

**An Rupee** nin Indya (simbola **<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_rupee_sign" rel="mw:ExtLink" title="Indian rupee sign" class="cx-link" data-linkid="230">₹</a>**; code: INR) an opisyal na kwarta sa Indya. An rupee nababanga  sa 100 paise (Hindi pl; singular: paisa). An pagpaluwas nin kwarta kontrolado kan Reserve Bank of India. An Reserve Bank nagpapadalagan kan kwarta sa Indya asin kinua an papel kaini sa merkado manta basado sa Reserve Bank of India Act, 1934.

## Mga toltolan
John Lloyd Cruz

Si **John Lloyd Espidol Cruz** (namundag Hunyo 24, 1983) iyo an sarong Filipinong aktor, modelo asin paminsan-minsan na TV host. Pighihiling bilang "*King of Contemporary Cinema*" kan media, Nagin top-billed si Cruz sa nagkapirang box-office na mga trayumpo. Igwa siya nin labi sa sampulong pelikula na igwa nin box office grosses nin ₱100 milyon sa Filipinas.

## Toltolan
Putylivka, Dnipropetrovsk Oblast

An **Putylivka ** sarong baryo namumugtak sa Dnipropetrovsk Oblast ultanan kan mga siyudad nin Kryvyi Rih asin Dnipro sa Ukranya. May populasyon ining 301.

## Historya
An baryo dating kolonyang agrikultural nin mga Hudyo asin sakop kan dating distrito nin Hudyo nin Satlindorf na namukna kan mga 1920, na binilog nin mga pirang kolonyang agrikultural kan mga Hudyo.

Durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, an baryo inokupar kan mga soldados na Aleman ultanan nin 1941 asin 1943. Kan Oktobre 1941, mga 100 na Hudyo an binaradil-gadan kan Aleman na Einsatzgruppen. Igwang monumentong memorial an ikinaag sa lugar kan pinangyarihan.

## Toltolan
Nepenthes sericea

An ***Nepenthes sericea*** sarong tropikal na tinanom na puro-pitsel igdi sa norte-sentral kan Girilngatan Bukid Titiwangsa sa Peninsular Malasya asin partikularmenteng bisto sa Dagang-Kalangkawan kan Cameron. An *Nepenthes sericea* mabibisto sa kaagid na ''Nepenthes'' ''macfarlanei'' kan mga puro-pitsel kaini na igwang mahibog na tahob nin awat na buhok na 2 mm an laba o mas halipot, mantang an huri may darakul na mahihibog na mga buhok na 5-12 mm an laba. Dangan man, an mga pantaas na puro-pitsel kan *N. sericea* pwedeng magin magsalang enterong infundibular o pabalisu'so' na may pagkipot sa ibabang diit kan peristomyo, o an ibang tanom tibaad may iris sa tahaw kan pantaas na puro-pitsel kun sain ini napuon magin korteng silindrikal hanggan sub-infundibular pakataas kaining iris. Sa kabaliktaran, an nasa itaas na mga puro-pitsel kan *N. macfarlanei* sa pangkagabsan bilog na infundibular asin tibaad igwa o mayo nin iris na presente sa gayong ibaba kan peristomyo.

## Etymolohiya
An pangaran para sa espesye na ini, an "*sericea"*", hale sa tataramon Latin na "*silken"*, ipinapanungod sa mga notableng pinong buhok na mas malomhok sa hapros kumpara sa magaspang na salagisog kan *Nepenthes macfarlanei*.

## Penolohiya
An espesye na ini naobserbaran na nagbuburak sa bilog na taon.

## Distribusyon asin ekolohiya
An mga indibiduwal nin *N. sericea* natalaan sa nagkapirang alitoktok kan Girilngatan Bukid-Titiwangsa na may langkaw na 1,300 metros poon sa ibabaw kan kapatagan nin dagat asin nakaabot sa itaas na 2,180 metro langkaw sa lebel kan kadagatan sa ituktok kan Gunung Korbu, an pinakataas na bukid sa syudad.

An partikular na mga espesye na ini makukuang nagtatalubo o bilang epifitikong mga tinanom sa laog kan malumot na kadlagan, saka sa ibabaw nin masasagusong ituktok nin mga bukid. An mga hibabang puro-pitsel nahahaman asin parati natatambunan sa mahi'bog na suon nin lumot Sphagnum.

## Reperensya
Istasyon nin Yaominami

An  iyo an saro sa mga termini kan Osaka Metro Linyang Tanimachi na nakamugtak sa Yao, Osaka, Hapon. Igwa ining bilang na "T36".

## Layout kan istasyon
Igwang plataporma nin isla na may duwang track sa ground level.


Osaka-subway-T36-Yaominami-station-platform.jpg|Plataporma

## Nakapalibot na lugar
*Osaka City Bus Yao Depot
* Palayugan nin Yao

### Mga bus
;Kintetsu Bus Co., Ltd.: Yaominami-ekimae
:*Punduhan nin Bus 1 
:**Route 70 para sa -ekimae via  and Yao City Hall
:**Route 71 para sa Minami-Taishido
:*Punduhan nin Bus 2
:**Route 08 para sa  sa paagi kan Rokutan-higashi Jutaku-mae asin Yao Municipal Hospital
:**Route 74 para sa Numa Yonchome asin Ota
:**Route 75 para sa Ota Nanachome-nishi, Ishinkai Yao Hospital asin Ota
:*Pundugan nin Bus 3
:**Routes 70 asin 71 para sa -ekimae sa paagi kan Ota asin Fujiidera City Hall

## Mga panluwas na takod

* Official Site (Nakahapon)
* Official Site (Nakaingles)