Mga superstisyon kan Taiwan

An **mga superstisyon kan Taiwan** lakop na pigtutubodan kan mga taga -Taiwan nin huli ta an mga superstisyon na ini naggigikan sa mga osipon, osipon, tradisyon, mga kaugalian na pigpraktis sa laog nin mga henerasyon, asin kadakol pang iba.

## Mga superstisyon sa sosyedad

* Kun an mga estudyante mag-utod kan saindang mga kuko sa panahon nin eksaminasyon, sinda magkakaigwa nin mga dai nagin grado para sa saindang mga asignatura. 
* Kun an mga tawo nagtutukdo sa Bulan, sinda magdadara nin malas sa saindang sadiri. Sinasabi na an Diosa kan Bulan na si Chang'e nahihiling na an aksyon kan mga tawong nagtutukdo sa bulan bakong magalang, asin bilang siring, puputolon niya an muro kan tawong nagtutukdo sa Bulan.  Sa modernong panahon an superstisyon parateng nagsasabi na an bulan maputol sa likod kan saimong talinga.
* Sa panahon nin pagkakan, dai inaako kan mga tawo na bayaan an saindang mga sumpit na nakadukot nin patindog sa bagas, baga man iyan tada o sarong bagong mangko nin bagas.  An imahe kan pagkaigwa nin mga chopstick na nakadukot nin patindog sa bagas kapareho kan imahe kan pagkaigwa nin mga insenso na nakabugtak kun an mga Intsik nag-aalok nin pagkakan sa mga multo kan saindang mga apoon . Kaya, an pagkakaagid na ini maabot bilang nagdadara nin malas o “dai gustong mga espiritu” sa kagsadiri kan restawran.
* Dai magkua nin daing bantay na pulang sobre na nawalat sa tinampo. Sa parati, igwa nin kwarta sa laog kan mga daing inaataman na pulang sobre asin ini tuyong winalat sa tinampo. An mga sobreng ini tuyong ibinubugtak sa mga tinampo kan mga magurang nin sarong adultong babae na nagadan. An intensyon sa likod kan aksyon na ini iyo na magkaigwa nin sarong lalaki na magkua kaini, na mangangaipo saiya na pakasalan an espiritu kan nagadan na babae. Kun an lalaki magsayuma na pakasalan sia, pinaniniwalaan na sia hahaleon kan nagtatangis na espiritu kan babae sagkod na sia mag-oyon na pakasalan sia. 
* Kun an mga tawo nagsusugal, dai pagtapik-tapikon an saindang likod. An karakter na Intsik para sa likod (背) igwa nin kaparehong pronunsiasyon sa "malas na kapaladan,"  kaya kun an mga parasugal tinatapik sa saindang likod kun nagsusugal, pigtutubodan na an aksyon nin pagtapik sa saindang likod magigin dahelan na sinda magin malas.
* Bago maglaog sa bayad na istaran siguraduhon na magtuktok asin magsabi, "Pasensya na sa paglaog, alagad tabi tuguti akong magdanay nin pirang aldaw." Dangan, magalang na maglakaw sa gilid tanganing an mga potensyal na nag-eerok sa kwartong iyan magkaigwa nin tsansa na makaluwas. Pigtutubodan na kun an mga tawo dai mag-anunsyo kan saindang intensyon na pagbisita, an mga potensyal na espiritu na nag-eerok sa kwartong iyan makakamate na an saindang espasyo sinalakay asin kun siring tibaad magdara nin malas sa mga tawong nag-eerok sa kwartong iyan. 
* An tetraphobia lakop sa bilog na sirangan na Asya, kaiba an Taiwan, nin huli ta sa nagkapirang klase nin Intsik, an karakter para sa apat (四) pigbabalangibog na kapareho kan karakter para sa kagadanan (死).  

* Sa laog kan mga industriya na may relasyon sa siyensya asin teknolohiya sa Taiwan, pigtutubodan na an pagbugtak nin mga meryenda na may tatak na Kuai Kuai na may namit na mantikilya nin niyog sa pagkontak sa mga makina makakatabang sa sainda na magdalagan na mayong mga sala, siring sa karakter na Intsik乖; , nangangahulugan na masinunod. An mga meryenda na may namit na mantikilya nin niyog nakabalot sa mga berdeng bag, na an kolor kaini nagpapahiling na an gabos nasa marahay na kamugtakan. Sa ibang konteksto, an Kuai Kuai na nakabalot sa dilaw asin pulang bag nagpaparisa nin kayamanan asin pagkamoot, sunod-sunod, alagad iniiwasan sa mga sirkulo nin teknolohiya. 

## Mga superstisyon sa pagtao nin regalo
An mga taga-Taiwan midbid na nagbabariwas nin mga regalo sa lambang saro sa kadakol na okasyon bilang tanda nin paggalang asin marhay na pagtubod. Asin bilang siring, mahalagang marhay para sa sainda na masabutan an mga bawal asin superstisyon sa likod kan nagkapirang tradisyon nin pagtao nin regalo tanganing dai ninda dai tinutuyong dai igalang an kapwa.

Kun an sarong tawo aksidenteng nagregalo sa saro nin bawal na regalo, an resipyente kaipuhan na tawan siya nin sadit na kantidad nin kwarta, arog kan $1 na sinsilyo. An sadit na muwestrang ini magpaparisa na an bakong marahay na regalo teknikal na binakal asin bakong regalo; kun kaya, an anuman na bakong marahay na superstisyon sa likod kaini babawion.

An mga tawo piglalaoman na maglikay sa pagtao kan minasunod:

* Mga orasan

An fraseng Intsik para sa "pagtao nin orasan sa sarong tawo" igwa nin nakatagong kahulugan na "pagpadara sa sarong tawo,"  na kun iba man pig-interpretar bilang pagmawot nin kagadanan sa tawong tinawan nin mga orasan.

* Mga panyo

An mga panyo parati na piglilikay bilang sarong opsyon kun nag-iisip nin mga regalo ta an mga panyo parati ginagamit sa pagpunas nin mga luha  sa mga mamundong okasyon. Poon ngonyan, an pagregalo nin mga panyo pigtutubodan na nagdadara nin maraot na kapaladan sa resipyente huli sa mga panyo na may kaibang mga panyo.

* Mga matarom na bagay arog kan kutsilyo o gunting

Ini lakop na inaako na an pagregalo nin mga matarom na bagay arog kan mga kutsilyo o gunting maabot bilang an tawong nag-andam kan regalong ini na mahiwas na nagpapahiling kan intensyon na putolon an saiyang relasyon  sa resipyente. Ini huli ta an mga matarom na bagay parati ginagamit sa pagputol asin pagseparar nin mga bagay, kaya minalampas an function na ini pasiring sa sarong klase nin superstisyon.

* Pulang bolpen

Dawa ngani an mga bolpen pigkokonsiderar na inaako na mga regalo, ini pig-uuyam na magregalo nin mga bolpen na may pulang tinta. An pula sa pankagabsan sarong marahay na kolor sa kultura kan Taiwan, alagad sa mga termino nin pulang tinta, ini nagsisimbolo nin dugo. Kaya, an pagsurat kan pangaran nin sarong tawo sa pula magigin garo pagmawot nin grabeng mga danyos o kagadanan pa ngani sa sainda. 

## Feng shui
An saro pang dakulang superstisyon sa kultura kan Taiwan iyo an feng shui, na bisto man bilang geomancy. An mga superstisyon sa feng shui igwa nin maimpluwensyang papel sa sosyedad kan Taiwan na kadakol na tawo an nagkukua nin mga eksperto sa feng shui tanganing determinaran an tamang oryentasyon kan mga edipisyo, mga kwarto, mga pinto, asin iba pang arkitektura asin/o mga muebles kun sinda nagbabakal nin mga propyedad o nagdedekorasyon kan mga laog kan saindang harong.   

## Mga superstisyon asin osipon
An mga superstisyon igwa nin dakulang papel sa pagmolde kan estilo nin pamumuhay kan kadaklan na mga taga-Taiwan, orog na sa panahon nin mga kapiyestahan nin huli ta kadakol na mga superstisyon an naggigikan sa suanoy na mga osipon na isinaysay sa laog nin mga henerasyon.

### Lunar na Bagong Taon
An Lunar New Year, na midbid man bilang Chinese New Year, nagseselebrar kan kapinunan kan sarong bagong taon susog sa kalendaryo kan Tsina. Sa laog kan panahon na ini nin mga 15 aldaw, kadakol na mga taga-Taiwan an nagseselebrar kan mga tradisyon kaini asin orog na mahalaga, estriktong nagsusunod sa mga superstisyon na kaiba kan okasyon na ini.

Nin huli ta pigtutubodan na sa enot na aldaw kan Lunar New Year, an manlaen-laen na mga diyos minabalik sa langit tanganing magtao nin paggalang sa Jade Emperor siring man magtao nin mga report sa mga gibo-gibo sa harong sa Kinaban, an mga lokal kaipuhan na tawan nin onra an mga diyos na ini sa paagi nin pagsulo nin ritwal na papel na kwarta.  Dugang pa, susog sa mga osipon, pigtutubodan na sa panahon kan Bagong Taon, sarong makangingirhat na hayop na midbid bilang *Nian* an maluwas asin magraot sa mga lokal na baryo. An mga ruba na dara ni *Nian* napondo sana kan an kolor pula ibinugtak sa gabos na lugar, asin an mga paputok asin makosog na ribok pinaluwas tanganing takoton an hayop. 

Kaya, tradisyon na ngonyan na sa enot na aldaw kan Lunar New Year, an mga paputok asin paputok pigpapaputok sa katuyuhan na takoton an anuman na malas, mga espiritu, asin/o mga enerhiya. Dugang pa, nin huli ta an kolor pula nagrerepresentar nin karahayan asin marahay na kapaladan, pigtutubodan na an pagsulot nin pula asin pagkaigwa nin pulang mga dekorasyon sa mga harong nin mga tawo magdadara nin dakulang kapaladan.

An nagkapirang iba pang mga superstisyon na sinusunod kan mga taga-Taiwan sa laog kan Lunar New Year iyo an:

* Bayaran an mga utang bago magpoon an Bagong Taon Lunar

Lakop an pagtubod na kun an mga tawo dai maghusay nin anuman na utang o raot nin boot bago magpoon an Lunar New Year, magkakaigwa sinda nin sarong taon nin maluyang kayamanan asin swerte sa maabot na taon. 

* An mayor na paglinig sa tigsoli dapat gibohon bago an enot na aldaw kan Lunar New Year

Susog sa Feng shui, an pagkaigwa nin malinig asin daing kalat na harong nagtutugot sa enerhiya na magbulos nin mas marahay, na magtatao nin kauswagan sa mga nag-eerok.  Pigtutubodan man na sa paagi kan pagkaigwa nin lubos na paglinig kan mga bagay na dai gusto asin an paglinig kan harong, mahahale kaini an anuman na malas asin enerhiya na natipon sa laog kan nakaaging taon.  Sa ibang pagtaram, an mayor na paglinig sa tigsoli bago an enot na aldaw kan Lunar New Year matao sa mga tawo nin sarong presko asin malinig na pagpoon tanganing magpoon nin sarong bagong taon.

* Palitan nin bago an anuman na naluluyang tinanom

Dakul na mga taga-Taiwan an nagtutubod na an mga tinanom nagtatao nin buhay na enerhiya, asin kun saen igwa nin buhay na enerhiya, igwa nin paglinig asin sirkulasyon nin marhay na enerhiya sa laog kan kapalibutan. Asin kun saen igwa nin naluluyang tinanom, igwa nin nag-uurong asin malas na enerhiya. 

* Magdanay na banggi sa bisperas kan Bagong Taon Lunar

Mantang kadaklan nagtutubod na an tradisyon nin pagpuka sagkod sa aldaw bago an Lunar New Year iyo an pagbendisyon sa saindang mga magurang nin halawig na buhay, an superstisyon sa likod kan gawe-gawe na ini naggigikan sa alamat kan pag'atake *ni Nian* sa mga suanoy na baryo kan Tsina. Susog sa osipon, an mga tagabaryo pinapagdanay na maliwanag an mga tinampo asin orog na mahalaga, an saindang mga harong tanganing dai makalaog *si Nian* .  Kaya, an pagpuka sagkod sa bisperas kan Lunar New Year asin an pagpadanay kan mga ilaw sarong nakaugalean nang gawi tanganing dai makalaog an mga maraot na espiritu.

* Dai nanggad mag-apon nin basura sa enot na aldaw kan Lunar New Year

Mantang nagpopoon an Lunar New Year, pigtutubodan na an mga tawo binendisyonan nin bagong pagpoon kan bagong taon, kaya kun an mga tawo mag-aapon nin basura sa enot na aldaw kan Lunar New Year, nangangahulugan ini na sinda nag-aapon kan marhay na kapaladan, swerte, asin mga enerhiya  na dara sainda kan Bagong Taon.

* Dai maghugas kan saimong buhok sa enot na aldaw kan Lunar New Year

An karakter na Intsik para sa buhok (髮) igwa nin kaparehong pronunsiasyon sa karakter na Intsik para sa "prosper" (發). Kaya, ini pig-uuyam para sa mga tawo na maghugas kan saindang buhok sa laog kan enot na aldaw kan Lunar New Year nin huli ta ini mahihiling na paghugas kan saindang kauswagan para sa taon. 

* Dai nanggad mag-alog sa laog kan enot na pirang aldaw kan Bagong Taon Lunar

An aksyon nin pagwalis pigtutubodan na kapareho kan pagwalis nin swerte sa luwas kan harong. 

* Dai nanggad magkapot nin ano man na matarom na bagay, arog kan mga kutsilyo asin gunting, sa laog kan enot na pirang aldaw kan Lunar New Year

Apwera sa pagluto, bawal sa mga tawo an maggamit nin ano man na matarom na bagay sa laog kan enot na pirang aldaw kan Lunar New Year. Nin huli ta an mga kutsilyo, gunting, asin iba pang matarom na bagay sa pankagabsan ginagamit sa pagputol nin mga bagay, an paggamit nin mga matarom na bagay sa enot na pirang aldaw kan Lunar New Year tinutubod na makakaputol kan anuman na swerte na dara kan Bagong Taon.

* Likayan an maraot na tataramon asin mga topiko manongod sa kagadanan

Siring sa ibang mga marahay na okasyon, an paggamit nin maraot na tataramon asin pagtaram manongod sa kagadanan pigkokonsiderar na bawal nin huli ta kadakol na mga taga-Taiwan an nagtutubod na an anuman na pagtaram manongod sa mga bakong marahay na pangyayari makakasumpa sa parataram nin maraot na kapaladan. 

* Magserbi nin sira sa pagkakan sa laog kan 15 aldaw na ini

Mantang an tataramon na Intsik para sa sira (魚) pigbabalangibog bilang "yu," na igwa nin parehong pagpronunsiar sa tataramon na Intsik para sa "sobra" (餘), ini mahalagang marhay para sa mga tawo na magkakan nin sira sa panahon kan Bagong Taon asin iba pang mga marahay na aldaw nin huli ta ini magdadara nin marahay na kapaladan asin swerte.  Alagad, an mga tawo piglalaoman na tuyong magwalat nin nagkapirang porsyon arog kan ikog o payo kan sira sa katapusan kan saindang pagkakan nin huli ta ini nagpapahiling na sinda magkakaigwa nin sobra o abundansya nin marahay na kapaladan sa maabot na taon.

### Kapiyestahan nin Multo
Sa numerolohiya kan Tsina, an numerong 7 pigkokonsiderar na bakong marahay kun ikokonektar sa Ghost Festival, na nagpopoon sa ika-kinseng banggi kan ikapitong bulan. Nagkapirang mga bawal an pig-ootob sa panahon na ini.       

* An mga tawo dapat na likayan an paglangoy, asin mga hawak nin tubig, tanganing an mga maraot na espiritu dai makalunod sa mga buhay, asin magkaigwa nin ikaduwang pagkakataon sa buhay. An mga aktibidad na nakabase sa tubig, arog kan pag-irinom, dai dapat gibohon pakalihis nin matanga. An pagmantenir kan personal na kalinigan, arog kan pagsuklay kan buhok, dai man dapat mangyari pagkatapos kan matanga, nin huli ta an paggamit nin mga salming puedeng maghayag kan presensya nin mga multo. Alagad, pigkokonsiderar na mahalaga an pag-ataman sa buhok, huli ta an mga espiritu pwedeng ibilang an sarong tawong garo baga gubot na sarong kapwa multo. An mga pwersa nin Yin nagdadakol sa harani sa matanga, kaya an mga kumpleanyo dai dapat selebraron kaidto, ta an mga multo pwedeng maglataw tulos pagkatapos na mapara an mga kandila.
* An pagluwas nin solo kun banggi maninigong likayan, nangorogna para sa mga hoben, ta sinda mas madaling mabiktima nin espiritu . An saro dapat na likayan an pagkadakop kan mga drayber na phantom sa paagi nin dai pagkua kan huring makukuang iterasyon kan pampublikong transportasyon.
* An pagsiwit, partikularmente kun madiklom na, dai inaabisuhan, huli ta an pagsiwit pigtutubodan na nakakaakit nin maraot na mga espiritu. An mga wind chime dai dapat isabit, ta an tanog kaini kapareho kan pag-ring kan mga kalag, na an tanog kaini nakakaakit sa mga multo.
* An mga nag-aatender sa sarong palabas sa opera sa Taiwan dai dapat magtukaw sa enotan na hilera, huli ta an enot na hilera nakatagama para sa mga espiritu.
* An pagkua nin kwarta sa daga nagdadara nin malas. An pag-abot sa nahulog na papel na joss pigkokonsiderar na insulto sa mga espiritu.
* An mga simbag sa mga pag-tap sa abaga dapat na kaiba an pagbirik kan bilog na hawak. An pagbirik sana kan payo nakakaparong kan saro sa duwang nagpoprotehir na laad na yaon sa mga abaga kan mga buhay.
* Dai paggadanon an mga insekto na bihirang maglataw sa mga residensyal na lugar, ta pigtutubodan na an mga apoon nagbibisita sa mga paryentes pagkatapos kan reinkarnasyon bilang sarong pambihirang insekto.
* Dai magsabit nin mga gubing sa luwas tanganing mamara, huli ta an mga espiritu posibleng magsulot kaiyan para sa init o tanganing maglaog sa harong na nagsasagin-sagin.
* Dai magsandig sa mga lanob, ta pigtutubodan na an mga multo nagtitiripon harani sa mga lanob tanganing magdanay na malipot.
* An pag-ihi sa mga kahoy makakapaanggot sa mga diyos nin kahoy.
* Likayan an pagkumpleto nin mga mayor na milestone sa buhay sa laog kan bulan, arog kan pag-agom, pagbakal nin harong o kotse, pagpoon nin negosyo, asin nakaiskedyul na pagbisita sa ospital, arog kan para sa operasyon.
* An pagkonsumo nin horror media dapat na likayan, ta ini nakakaubos kan enerhiyang yang . Kun kaipuhan an pag-orolay manongod sa mga multo, apodon sindang "marahay na mga tugang" o "marahay na mga tugang na babae".
* Likayan an pagbukas nin mga payong sa laog kan harong. An aksyon pigtutubodan na nakakaakit nin enerhiyang yin mantang an mga multo nagtitiripon para sa proteksyon sa saldang. Dugang pa, nin huli ta an karakter na Intsik para sa payong (傘) asin pagkalat (散) mga homophone, an paggamit nin mga payong sa laog kan harong pighuhuna na nakakawaras kan kayamanan asin pamilya nin saro.
* An mga kolor sa kulturang Intsik pwedeng ibilang na marahay o bakong marahay, asin an mga tawo naglilikay sa pagsulot nin mga gubing na itom, pula, o puti.
* Isinusuherir na an saro magduman sa sarong templo tanganing magdolot karibay nin proteksion sa mga multo. Kun an arin man na dolot nadisturbo, maghagad nin tawad sa mga buhay asin sa mga gadan. An mga anting-anting na naglaladawan ki Guan Yu o Zhong Kui pwedeng isulot para sa dugang na proteksyon.
* An mga Budista sa Taiwan naggigibo nin vegetarianismo sa laog kan kapiyestahan.

## Toltolan