Elena Poniatowska

Si **Hélène Elizabeth Louise Amélie Paula Dolores Poniatowska Amor** (namundag kan Mayo 19, 1932), na midbid sa propesyonal na apod na **Elena Poniatowska** ( audio i ), sarong peryodista asin awtor na namundag sa Pransia na Mehikano, na nag-espesyalisar sa mga obra manungod sa mga isyung sosyal asin politikal na nakasentro sa mga pigkokonsiderar na mayong deretso, orog na an mga babae asin mga pobre. Namundag siya sa Paris sa mga magurang na halangkaw an klase. An pamilya kan saiyang ina nagdulag sa Mehiko durante kan Rebolusyon Mehikano . Naghale siya sa Pransya pasiring sa Mehiko kan siya sampulong taon tanganing makadulag sa Ikaduwang Gerang Pankinaban . Kan siya 18 anyos, nagpoon siyang magsurat para sa peryodikong *Excélsior*, na naggigibo nin mga interbyu asin mga kolum sa sosyedad. Sa ibong kan kakulangan nin oportunidad para sa mga kababaihan poon kan mga taon 1950 sagkod 1970, nagsurat siya manungod sa mga isyung sosyal asin politikal sa mga peryodiko asin parehong mga librong fiction asin nonfiction. An saiyang pinakamidbid na obra iyo an *La noche de Tlatelolco* ( *An Banggi kan Tlatelolco*, na an Ingles na traduksiyon may titulong *Masaker sa Mehiko* ), manungod sa pan-aapi kan mga protesta kan mga estudyante kan 1968 sa Siyudad nin Mehiko . Huli sa saiyang mga pananaw na wala, siya binansagan na "an Pulang Prinsesa". Siya pigkokonsiderar na "grande dame of letters kan Mehiko" asin aktibong parasurat pa man giraray.

## Dangog

Si Poniatowska namundag na Helène Elizabeth Louise Amelie Paula Dolores Poniatowska Amor sa Paris, Pransya, kan 1932.   An saiyang ama iyo si Prinsipe Jean Joseph Évremond Sperry Poniatowski (aki ni Prinsipe André Poniatowski ), na namundag sa sarong prominenteng pamilya na harayo an relasyon kan huring hade kan Polish-Lithuanian Commonwealth, si Stanisław August Poniatowski .  An saiyang ina iyo an namundag sa Pransia na tagapagmana na si María Dolores Paulette Amor de Yturbe, na an pamilyang Mehikano nawaran nin daga asin nagdulag sa Mehiko pakatapos na si Porfirio Díaz mapahale durante kan Rebolusyon Mehikano.     An pinahiwas na pamilya ni Poniatowska kabali an sarong arsobispo, an primata kan Poland, sarong musikero, mga pulitikong Pranses, asin nagkapirang mga parasurat asin estadista, kabali si Benjamin Franklin .  An saiyang tiyaon iyo an pararawitdawit na si Pita Amor .  Pinadakula siya sa Pransya kan sarong lolo na sarong parasurat asin sarong lola na nagpahiling saiya nin mga dai nakakapaogmang mga retrato kan Mehiko, kaiba an nagkapira sa *National Geographic* na naglaladawan nin mga Aprikano, na nagsasabi na sinda mga katutubo na Mehikano, asin tinakot siya asin an saiyang mga tugang sa mga istorya manungod sa kanibalismo duman.   Dawa ngani siya nagmantinir nin haraning relasyon sa saiyang ina sagkod sa saiyang kagadanan, an saiyang ina dai naogma sa saiyang pag-apod na komunista asin nagsayuma na basahon an nobela ni Poniatowska manungod sa aktibistang pulitikal na si Tina Modotti . 

Nagputok an Ikaduwang Gerang Pankinaban kan aki pa si Poniatowska. An pamilya naghale sa Paris kan siya siyam anyos, na enot na nagduman sa timog kan nasyon. Alagad an mga pagkukulang kan gera nagin sobra asin an timog na parte kan Pransya, an Zone libre, sinalakay kan Alemania asin Italya kan 1942, kaya an pamilya naghale pasiring sa Mehiko kan siya sampulong taon pa sana. An saiyang ama nagdanay sa Pransya tanganing makipaglaban, na nagpartisipar kan huri sa D-Day sa Normandy .   

Si Poniatowska nagpoon kan saiyang edukasyon sa Pransya sa Vouvray sa Loire . Pag-abot sa Mehiko, nagpadagos siya sa Liceo Franco-Mexicano, dangan sa Eden Hall asin sa Sacred Heart Convent kan huring parte kan dekada 1940.   Kan 1953, nagbalik siya sa Mehiko, kun saen nakanuod siyang magmakinilya, alagad dai siya nag-eskwela sa unibersidad. Imbes, nagpoon siyang magtrabaho sa peryodikong *Excelsior* .  

Si Poniatowska trilinggwa, nagtataram nin Espanyol, Ingles, asin Pranses. An Pranses iyo an saiyang pangenot na tataramon asin pinakadakol na ginagamit sa harong. Nakanood siya nin Espanyol sa saiyang yaya asin sa mga tawo sa tinampo kan siya yaon sa Mehiko bilang sarong hoben na babae. 

Si Poniatowska asin an astronomong si Guillermo Haro nagkamidbidan kan 1959 kan siya ininterbyu niya, asin sinda nagpakasal kan 1968.  Ina siya nin tolong aki, si Emmanuel, Felipe, asin Paula, asin lola nin limang aki. Si Poniatowska asin Haro nagdiborsyo kan 1981, asin an saiyang dating agom nagadan kan 1988. 

Si Poniatowska nag-eerok sa sarong harong harani sa Plaza Federico Gamboa sa pagtaraid na Chimalistac kan Álvaro Obregón borough kan Siyudad nin Mehiko. An harong pano nin mga libro. An mga espasyong mayong libro igwa nin mga retrato kan saiyang pamilya asin mga pintura ni Francisco Toledo .  Nagtatrabaho siya sa harong. 

## Karera

Si Poniatowska nagpublikar nin mga nobela, mga librong bakong fiction, mga essay sa peryodismo, asin kadakol na mga preface asin prologo sa mga libro manungod sa mga artistang Mehikano.   Kadaklan kan saiyang mga sinurat nakasentro sa mga isyung sosyal asin pantawo, orog na idtong mga may relasyon sa mga kababaihan asin mga dukha. 

Nagpoon si Poniatowska kan saiyang karera sa pagsurat kan 1953 sa *Excélsior* asin kan suminunod na taon sa publikasyon na *Novedades de México*, na pareho pa man giraray paminsan-minsan siyang nagsusurat.   An saiyang enot na mga asignasyon sa pagsurat iyo an mga interbyu sa mga bantog na tawo asin mga kolum sa sosyedad na may relasyon sa mga halangkaw na klase kan Mehiko.   An saiyang enot na naipublikar na interbyu iyo an sa embahador kan Estados Unidos.  Sabi niya nagpoon siya "siring sa sarong asno", na mayong aram asin nag-aadal sa trabaho.  Enot siyang ipinublikar sa irarom kan saiyang pangaran na Pranses, Hélene, alagad kan huri binago ini sa Elena, asin minsan ginagamit an Anel.  Ipinublikar ni Poniatowska an saiyang enot na libro, *an Lilus Kikus*, kan 1954, asin poon kaidto naggibo na nin parehong peryodismo asin pagsurat na malikhaon.   An mga taon poon kan mga taon 1950 sagkod '70 nagtao nin limitadong mga oportunidad para sa mga kababaihan, alagad sa kahurihurihi nagbalyo siya gikan sa mga interbyu asin mga istorya sa sosyedad pasiring sa mga profile sa literatura asin mga istorya sa mga isyung sosyal.   Nag-uswag siya sa paagi nin pagmamaigot imbes na direktang pag-atubang. 

An pinaka-impluwensyal na obra ni Poniatowska iyo an "testimonial narratives", mga sinurat na nakabasar sa mga katotoohan sa kasaysayan asin mga istorya kan mga tawong normal na dai naitala kan media.  Nagpoon siyang magsurat manungod sa mga isyung sosyal pagkatapos kan pagbisita sa Lecumberri, sarong bilanggoan, tanganing interbyuhon an nagkapirang napreso na mga trabahador sa riles na nagwelga. Nanompongan nia an mga preso na gustong-gustong makipag-olay asin maghiras kan saindang mga estorya nin buhay.  Ininterbyu niya si Subcomandante Marcos kan 1994.  Kadaklan kan obrang ini pinagsararo sa pitong tomo, kabali an *Todo México* (1991–1999), *Domingo siete* (1982), asin *Palabras cruzadas* (1961).  An saiyang pinakamidbid na libro na arog kaini iyo an *La noche de Tlatelolco*, na igwa nin testimonya kan mga biktima kan masaker kan mga estudyante kan 1968 sa Siyudad nin Mehiko. 

Si Poniatowska saro sa mga kagmukna kan peryodikong *La Jornada* ; *Fem*, sarong peministang magasin; Siglo XXI, sarong harong nin pagpublikar; asin Cineteca Nacional, an nasyonal na institusyon nin pelikula.  

## Mga Toltolan


## Mga panluwas na sumpay
 

* 
* Elena Poniatowska: The Anti-Princess