Elena Gorolová

Si **Elena Gorolová** (namundag kan 2 Enero 1969) sarong Czech Romani na paradepensa kan mga deretso pantawo asin aktibista sa mga deretso sa reproduktibo kan mga kababaihan. Nagtatrabaho siya bilang sarong social worker sa Ostrava.

## Biograpiya
Si Gorolová namundag sa Ostrava sa sarong paralinig na ina asin sarong ama na drayber. An saiyang pamilya orihinal na taga-Slovakia, alagad nagbalyo sinda sa Czech Republic huli sa trabaho. Pagkatapos kan elementarya, sinanay siya sa pagpanday sa sarong sekondarya na bokasyonal na eskuelahan asin nagtrabaho sa Vítkovice Steel[cs]. Sinabi niya na an gabos na kaakian na Romani sa saiyang eskuelahan awtomatikong ipinadara sa mga eskuelahan bokasyonal, na dai pinapaisi sa posibilidad nin mas halangkaw na edukasyon. 

Sa edad na 21, siya puersahan na pinag-isterilizar sa ospital pakapangaki kan saiyang ikaduwang aking lalaki. Naglaom siyang magkaigwa nin saro pang aki asin dai niya itinao an saiyang may kaaraman na pagtugot sa prosedimiento. Sarong nars an nagtao saiya nin sarong papel na pirmahan mantang siya pig-aandam na mag-agi nin caesarean section asin siya naglilibog huli sa kulog. An saiyang bayak-bayak (*amniotic sac*) artipisyal na binutas kan mga siruhano asin an saiyang mga tubong fallopian pinurutol. Sinabi niya na an saiyang agom sa primero binasol siya sa pag-isterilisa, na iniisip na tuyong ginibo niya ini huli ta dai ini nagtutubod na siya napiritan, alagad sa kahurihurihi nakaintindi man siya. Ipinaliwanag nia na makasosopog sa tahaw kan mga Roma na magin esterilisado, huli ta pinapahalagahan ninda an darakulang pamilya. Susog ki Gorolová, kadakol pang ibang mga babaeng Romani an binayaan kan saindang mga agom pagkatapos na pirit na isterilisaron, huli ta "sinda [an saindang mga agom] gusto nin mas dakol na aki asin nasusupog sa saindang mga agom".

## Karera
Nagkampanya siya laban sa pirit na pag-isterilisa asin diskriminasyon laban sa mga babaeng Roma sa Republikang Czech asin nag-aadbokasiya para sa paghusay asin pag-aaram sa pirit na pag-isterilisa. Kan 2005, si Gorolová saro sa 87 na babaeng Czech na nagrereklamo nin puersahan na pag-isterilizar. Sa Czechoslovakia, poon 1971 sagkod 1983, an mga babaeng Romani asin mga babaeng may diperensya sistematikong pig-isterilizar tumang sa saindang kagustuhan.  Susog ki Gorolová, an mga doktor parateng nagpuputik sa mga babae, na nagsasabi na puede pa man giraray sindang magkaigwa nin mas dakol na aki dawa pa na-isterilizar na. An mga social worker nagsabi man sa mga babae na sinda nagpipirma nin sarong porma nin pagtugot para sa sarong "temporaryong kontraseptibo" asin sinabihan an mga babae na sinda puede pa man giraray na magbados, mantang inaalokan man sinda nin kuwarta para sa kakanon o sarong washing machine kun sinda mapirma sa porma. Minsan man ninda pinipirit an mga babae na magpa-isterilizar sa paagi nin pagsabi sa sainda na tibaad sinda magadan huli sa mga komplikasyon sa pagbados kun sinda magbados giraray. An mga ospital parateng pinapirmahan an mga babae sa mga porma nin pagtugot mantang nag-aaki o nagrarahay sa mga C-section. An iba sa mga babae dai tataong magbasa asin magsurat.

Kan 2006, si Gorolová nagtestigo sa atubangan kan ika-36 na sesyon kan Komite kan Nasyones Unidas sa Paghale kan Gabos na Klase nin Diskriminasyon laban sa mga Babae sa tema kan mga deretso kan mga kababaihan sa Republikang Czech. Si Gorolová asin iba pang mga aktibista tinogotan na makipag-ulay sa mga tawohan kan mga lokal na ospital, kun saen "kinompronta" ninda an mga doktor na puwersahan na nag-isterilizar sa mga babae. Siya an tagapagtaram para sa Grupo nin mga Babae na Nadanyaran sa Pirit na Pag-isterilisa asin sarong miyembro kan organisasyon na Czech na Vzájemné soužití (Buhay na Magkaibanan). An katuyuhan ni Vzájemné soužití iyo na magkasararo giraray an mga kaakian na nag-eerok sa mga harong na pinapadalagan kan estado sa saindang mga biolohikong pamilya. Susog ki Gorolová, an grupo nagtatrabaho sa mga kaakian asin pamilyang Romani asin bakong Romani. Kan 2009, an gobyerno kan Czech naghagad nin dispensa para sa mga pag-isterilisa, alagad dai nag-alok na bayadan an mga biktima.

Kan Abril 2013, nagin ilegal sa Czech Republic an pag-isterilisa na ginibo na mayo nin dai-pinirit na pagtugot kan pasyente, asin an mga ospital na naggigibo kaini pwedeng magkaigwa nin mga penalidad kriminal asin sibil kabali an bayad danyos para sa biktima. Kan 2021, an Akta no. 297/2021, Coll., na nagtutugot nin pinansiyal na bayad para sa mga biktima nin pirit na pag-isterilisa, inaprobaran kan Parlamento kan Czech asin pinirmahan na magin ley. Sinabi ni Gorolová na "[m]ayo nin dakul na kantidad nin kwarta an makakabalik sato kan tsansa na magkaigwa nin mas dakol na aki, alagad an bayad importante para sa hustisya". Susog ki Gorolová, an ley nangangaipo nin dokumentasyon gikan sa ospital na nangyari an pag-isterilisa, na dai nagkonsiderar na an mga ospital sa Czech Republic parating naggigisi kan siring na dokumentasyon pagkatapos nin sampulong taon, na nag-uulang sa kadakol na mga babae na magkua kan bayad para sa sainda. 

Pagkatapos kan Akta no. 297/2021, Coll. maipasar, sinabi ni Gorolová na an saiyang sunod na katuyuhan iyo an mag-adbokasiya laban sa diskriminasyon sa mga maternity ward. Kan Nobyembre 2018, siya pigmidbid bilang saro sa 100 na nakakapukaw asin maimpluwensyang mga babae gikan sa bilog na kinaban para sa 2018 na ipinublikar kan BBC. Kan 2021, tinawan siya kan taonan na Alice G. Masaryk Human Rights Award kan Embahada kan Estados Unidos sa Republikang Czech. 

## Personal na buhay
An saiyang apartment naraot kan 2024 na baha sa Sentral na Europa. An Komisyoner kan Gobyerno kan Czech para sa mga Roma Minority Affairs, si Lucie Fuková, nag-enkaminar sa publiko na magdonar sa sarong pondo na inorganisar kan aktibista sa deretso pantawo na si Gwendolyn Albert, na an katuyuhan iyo na tabangan si Gorolová asin an saiyang pamilya sa pagbalyo sa sarong bagong harong.

## Mga Reperensya