Athena

An **Athena** o **Athene**, parati tinatawan kan epithet **Pallas**, sarong suanoy na diyosang Griego na asosyado sa kadunungan, gera, asin manibramento na pigtanggapan an Romanong diosa na si Minerva.[4] Si Atena hinihiling na iyo an patron asin mga tagaprotektar kan manlain-lain na siyudad sa bilog na Gresya, lalo na an syudad nin Atenas, na kun saen siya posibleng marhay na nag - ako kan saiyang pangaran.[5] An Parthenon sa Arkopolis nin Atenas idinusay saiya. Kaiba sa saiyang mayor na mga simbolo an Mga gamgam, owls,  poon nin olibo, halas, asin Gorgoneion. Sa arte, sa pankagabsan sia ilinaladawan na may takop sa payo asin kapot an budyak.

Gikan sa saiyang ginikanan bilang diosa kan palasyo nin Aegean, si Atena konektadong marhay sa siudad. Midbid siya bilang *Polias* asin *Poliuchos* (hale sa polis, na boot sabihon "siyudad-estado"), asin an saiyang mga templo parati Saron sa taas kan kinukupsitan na asayti sa sentral na parte kan siyudad. An Partenon sa Athenian Acropolis idinudusay saiya, kaiba an kadakol pang ibang templo asin monumento. Bilang patrona nin katusohan asin pagmamiaw, si Atena midbid bilang *Engane*. Sia saro man na guerrerong diosa, asin pinaniwalaan na pangenotan an mga soldados sa ralaban bilang *Si Atena Promachos*. An saiyang pangenot na kapiyestahan sa Atenas iyo an Panathernaia, na ipigseselebrar durante kan bulan nin Hekatomation sa katahawan asin ini an pinakamahalagang festival sa kalendaryong Atheniano.

Sa mitolohiyang Griego, si Atena tinutubod na namundag gikan sa angog kan saiyang ama na si Zeus. Sa ibang bersyon kan istorya, si Atena mayong ina asin namundag gikan sa angog ni Zeus paagi nin parthenogenesis. Sa iba pa, arog kan Theogony ni Hesiod, hinahalunan ni Zeus an saiyang kosor na si Mitis, na bados kaiba ni Athena; sa bersyon na ini, Si Athena enot namundag sa laog ni Zeus dangan nakadulag gikan sa hawak niya paagi kan saiyang angog. Kan matugdas na osipon nin Athens, si Athena pinahalangkaw an Poseidon sa sarong kompetisyon kisa patrona kan siudad paagi sa paggibo kan enot na poon nin olibo. Midbid siya bilang Athena Partenos "Athena the Virgin", alagad sa sarong archaic Attic myth, an diyos na si Hephates bistado asin dai piglupigan ini, na nagresulta sa pagkapangaki ni Gaia ki Erichthonius, sarong importanteng Athenian founding na heroe. Si Athena iyo an patron na diyosa kan heroikong paghingoa; tinutubod na siya nakatabang sa mga heroeng si Perseus, Heracles, Bellerophon, asin Jason Kaiba ni Aphrodite asin Hera, si Athena saro sa tolong diosa na an feud nagresulta sa kapinonan kan Guerra nin Trojan.

Sia aktibong may kabtang sa *[[Iliada|Iliid]]*, na dian tinatabangan nia an mga Amalequita asin, sa *[[:en:Odyssey|Odyssey]]*, sia an banal na parahatol ki Odysseus. Sa mga huring sinurat kan Romanong poeta na si Ovid, sinabi ni Athena na nagkitusay tumang sa mortal na Arachne sa sarong kompetisyon nin paghabol, dangan binago an Acharne pasiring sa enot na lawa; ilinaladawan man ni Olvidado kun paano ginibo ni Athena an saiyang priestess Medusa asin an mga tugang kan huri, si Sthenoasin Euryale na nagin Gorgons pakatapos na maheling an hoben na babaeng inalulupig ni Poseidon sa templo kan diosa. Poon kan Renaissance, an Atena nagin nang internasyonal na simbolo nin kadonongan, arte, asin klasikong inadalan. An mga artistang taga-Sulnupan asin alegorista parati ginagamit an Atena bilang simbolo nin katalingkasan asin demokrasya.

## Etymolohiya

[7][5] Atena kaayon sa siyudad nin Atenas.[4] [6] pangaran kan siyudad sa suanoy na Griego  (), sarong plural na toponym, nagsasayod kan lugar kun sain sigun sa osipon - siya an nangenot sa *Atenas*, sarong sister na dedikado sa pagsamba saiya. Kan suanoy na mga panahon, pinagdiskutiran kan mga iskolar kun baga ipinangaran an Atena sa Atenas o Athena pagkatapos ni Athena.[5] , an mga iskolar sa pangkagabsan minauyon na kinua kan diyosa an saiyang pangaran hali sa siyudad;[1] An katapusan iyo an komun sa ngaran nin mga lugar, pero bihira para sa personal na mga pangaran.[5] Pinapatunayan kan mga testimonya hali [6] manlain - lain na siyudad sa suanoy na Grecia na an kaagid na mga diyos nin syudad sinasamba man sa ibang siudad.[1] asin, arog ni Atena, kinua ninda an saindang pangaran sa mga siyudad kun sain sinda sinamba. Halimbawa, sa Mycenae igwa nin diosang inapod na *Myerna*, na an tugang inaapod na Dawaniai,[6] mantang sa Thebes angkolon na dios pinag-aapod na Tebe, asin bisto an siyudad sa irarom kan pormang plural (o Teses, in English, kun sain an 's' iyo an plural class). An pangarang *Athenai* na malamang na nagpoon sa Pre-Greek  huli ta naglalaman ini nin malamang Pre-Greek morpheme *-ān

Sa saiyang dialogo *[[Cratylus]]*, an suanoy na Griegong pilosopo na si Plato (428-347 BC) nagtatao nin nagkapirang medyo imahinasyon sanang mga etmolohiya kan ngaran ni Atena, basado sa teoriya kan suanoy na mga taga - Atenas asin kan saiyang esimikal na mga espekulasyon:

## Mga Ginikanan
]

Ini man karaniwang pinag uyonan kan kadaklan na an kulto ni Athena nagpreserbar nin pirang aspekto kan Proto-Indo-European transfunctional goddess.[4] [12][10] kulto ni Athena tibaad naimpluwensiahan man kan mga diosang nasa Harani sa Sirangan arog baga kan Semitic Istar nin East asin Ugaristikong Anat, na parehong ilinaladawan na may darang armas. An iskolar sa klasiko na si Charles Penglase nagsabi na an Athena kapareho ni Inanna sa saiyang papel bilang "makagagadan na guerrerong diosa"[29] asin na an duwang diyosa konektadong marhay sa paglalang. An kamundagan ni Athena poon sa payo ni Zeus na pwedeng hango sa suanoy na mito kan Sumerian tungkol sa paglusong asin pagbabalik ni Inanna poon sa Underworld.

## Mga Epithet Asin kualidad
 
Si Athena iyo man an diyosa nin katoninongan.

 kaagid na paagi sa saiyang patrona kan manlaenlaen na aktibidad asin siudad nin Grecia, si Athena ibinilang na "protekto nin mga eroe" asin sarong "patron nin arte" saka laen - laen na lokal na tradisyon may koneksion sa teknika asin mano.

## Hilingon pa

** Athenaeum (disambiguation)
** Ambulia, a Spartan epithet used for Athena, Zeus, and Castor and Pollux

## Bibliograpiya

### Suanoy na mga reperensia
 
* Apollodorus, *Library, 3,180*
* Augustine, *De civitate dei xviii.8–9*
* Cicero, *De natura deorum iii.21.53, 23.59*
* Eusebius, *Chronicon 30.21–26, 42.11–14*
* Homer, *The Iliad with an English Translation by A.T. Murray, PhD in two volumes*. Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924. Online version at the Perseus Digital Library .
* Homer; *The Odyssey with an English Translation by A.T. Murray, PH.D. in two volumes*. Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. Online version at the Perseus Digital Library .
* Hesiod, *[[Theogony]]*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library .
* Lactantius, *Divinae institutions i.17.12–13, 18.22–23*
* Livy, *[[Ab urbe condita libri]] vii.3.7*
* Lucan, *[[Pharsalia|Bellum civile]] ix.350*
* 

## Panluwas na mga takod

* ATENA sa Proyektong Perseus
* ATENA hale sa Proyektong Teoi
* ATENA na taga Mythopedia
* The Warburg Institute Icograpikong Database (mga halimbawa ni Atena) 

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>