open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monrovia

An **Monrovia** /mənˈroʊviə/ iyo an kapitolyo kan Aprikanong Sulnopan na nasyon nin Liberya. Manunumpungan sa Atlantic Coast nin Cape Mesurado, an Monrovia nagkaigwang populasyon na 1,010,970 kan 2008 census. Igwang 29% na total kang populasyon nin Liberya, an Monrovia an pinakamatawong syudad sa nasyon.

## Kangaranan
An Monrovia ipinangaran bilang pagromom ki U.S. Presidente James Monroe, sarong bantog na suportador kan kolonisasyon kan Liberya asin kan American Colonization Society. Siring kan Washington, D.C., saro ini sa duwang kapitolyo nasyonal na ipinangaran sa sarong Presidente kan Estados Unidos.
 
## Mga toltolan
Katherine Helmond

Si **Katherine Marie Helmond** (Galveston, Hulyo 5, 1929 – Los Angeles, Pebrero 23, 2019) dating sarong Amerikanong entertainer.
Paul P. Harris

Si **Paul Percy Harris** (Abril 19, 1868 – Enero 27, 1947) sarong abogado na taga-Chicago, Illinois.  Siya an kagmukna' kan Rotary International kan 1905.

## Toltolan
Bissau

**Bissau**  an kapitolyo kan syudad nin African Republic of Guinea-Bissau. Kan 2015, an Bissau nagkaigwang populasyon na 492,004 katawo. An Bissau manunumpungan sa aagihan kan Geba River , harayo sa Atlantic Ocean, asin Guinea-Bissau's pinakadakulang syudad, mayor na porte, asin sentro nin administratibo asin militar.

## Toltolan
Francisco V. Coching

Si **Francisco V. Coching** (Enero 29, 1919 – Septyembre 1, 1998) sarong ilustrador sa komiks Filipino asin parasurat. Siya an hinihiling na saro sa "harigi kan industriya nin komiks na Filipino Siya nagsirbe bilang ilustrador asin parasurat sa mga syere nin istorya sa mga librong pang-komiks, Si Coching iyo an inaapod na "Hade kan Komiks",  asin "Dekano kan Komiks Filipino".  Kan 2014, siya ginawadan postuma nin pag'onra komo Artista Nasyonal sa Arte Biswal, an pinakahalangkaw na onra para sa mga artista sa Filipinas.
## Toltolan
Tataramon na Ido

An **Ido** /ˈiːdoʊ/ sarong tataramon na hinaman sana, bakong natural. Gikan ini sa inapod na Repormadong Esperanto, na pinagmukna na ini magin sarong unibersal na katuwang na lenggwahe para sa mga parataram na iba-iba an ginikanan asin iba-iba an tinataram na taramon. Ini pinagbahan na magin regular pag'abot sa gramatika, ortograpiya, asin lehikograpiya, asin, orog na, sarong dila na pasil na mano'dan asin gamiton. Sa siring na sentido, klasipikado ining sarong internasyonal na katuwang na lenggwahe. Sa gabos na mga nagsangang paghingoa nin paggibo nin mga tataramon, an Ido an matryumpo. An mga nagsanga sa Esperanto inaapod na Esperantidos.

An Ido namukna kan 1907 huli sa pagma'wot na mabakle' an mga pighuhuna' na mga kakundian nahihiling sa Esperanto, na an huri tinogdas pa kan 20 anyos nang nakaagi ngarig mapadali an komunikasyon internasyonal. An pangaran kan lenggwahe sinususog an ginikanan sa Esperantong kataga' na "ido", "ogbon", huli ta "aki" ini kan Esperanto. Pakamundag kaini, an Ido nakakua nin suporta sa komunidad kan mga parataram Esperanto, alagad kan an saro sa masogsog asin maimpluensyang paratulod kaini kan 1914 na si Louis Couturat nagadan, nagluya an popularidad. Duwa an rason kaini: nagkabaranga' an mga suportador ta dakul na mga siring na mga proyekto pinagkasiribotan, asin huli ta kulang pagkagami-aw kan publiko sa Ido bilang kandidato kuta na lenggwaheng pan'intedrnasyonal. Ngonyan naman lang na igwa nang internet na an Ido nakakakua naman nin taga'anduyog.

An Ido nagamit nin parehong 26 na letra kan sa Ingles (Latin) na alpabeto na mayo nin may kaldit. Kinukua kaini an bukabularyo niya sa Ingles, Pranses, Aleman, Italyano, Latin, Ruso, Espanyol, asin Portuges asin mas nasasabotan orog na kan mga nag'adal na nin Esperanto.

Magkapira nang mga obra sa literatura an napalis na sa Ido, arog kan The Little Prince asin an Ebanghelyo ni San Lucas. Kan taon 2000, ginagaom na mga 100-200 na parataram an igwa sa Ido.

## Sampol

The Lord's Prayer:

## Toltolan
Iribahan kan mga Nasyon sa Habagatan-subangan na Asya

An **Iribahan kan mga Nasyon sa Habagatan-subangan na Asya** o **Asosasyon kan mga Nasyon sa Habagatan-subangan na Asya**(Tagalog: Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya Ingles: Association of Southeast Asian Nations), na parating pinapalipot bílang **ASEAN** o **Asean**,, sarong pag'iriba na heopolitikal, pang-ekonomiya, asin pangkultura kan mga nasyon sa Habagatan-subangan na Asya. Pigtugdas an ASEAN kan ika-8 kan Agosto 1967 dangan pigbilog ini orihinnal kan Indonesya, Malaysia, Pilipinas, Singapur, asin Tailandya. An mga obheto kaining iribanan na ini iyo an pagbusol nin pag-uswag kan ekonomiya, pag-uswag sosyal, pag'usol kan mga kultura sa mga kabali, dangan pagpapalakop nin katoninongan sa nasabing rona'.

### Pagdugang nin mga kaapil
Kan 7 Enero 1984, an Brunei nagin ika-anom na kaapil sa ASEAN asin kan 28 Hulyo 1995, pakatapos kan Gerang Lipot, an Byetnam nagbali bilang ikapitong myembro. An Laos asin Myanmar (dati apod Burma) nag'ayon sa pag'iriba kan 23 Hulyo 1997. An Kambodya mabali kuta kadungan kan Laos asin Myanmar, alagad an coup kan 1997 asin iba pang kariribokan na internal iyo an nakaabala sa paglaog. Alagad, ini nag'ayon na kan 30 Abril 1999 pakatapos kan kariribokan asin nagin nang pusog an gobyerno kaini.

Sa presente (2023), an bilang na kaapil sa ASEAN yaon na sa sampolong (10) nasyon: 1. Brunei 2. Kambodya 3. Indonesya 4. Laos 5. Malaysia 6. Myanmar 7. Filipinas 8. Singapur 9. Tailandya asin 10. Byetnam

## Toltolan

:
Evelyn Yu

Si **Evelyn Yu** (iminundag: Disyembre 3, 1944; nagadan: Nobyembre 20, 2016), sarong dating alkalde na nanirbihan sa banwaan nin Calabanga, Camarines Sur. Nagadan siya kan Nobyembre 20, 2016 nin huli ta sya inatake sa puso.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* http://www.bicolstandard.com/2015/05/evelyn-yu-calabanga-ed-severo-2016.html artikulo
* https://bikolnews.wordpress.com/tag/mayor-evelyn-yu/ Evelyn Yu 
* http://bicol.politics.com.ph/tag/evelyn-yu/ Evelyn Yu
Bangsamoro

An **Bangsamoro** o an opisyal na ngaran na **Awtonomong Rehiyon kan Bangsamoro sa Muslim Mindanao** (Ingles: *Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao* o **BARMM**) sarô asin an solamenteng rehiyon kan Republika kan Filipinas na igwang sadiring gobyerno. Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

Binibilog ini kan mga probinsya nin Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao del Norte, Maguindanao del Sur, Sulu asin Tawi-Tawi, sagkod an syudad nin Marawi na mayoriyang Muslim. An syudad nin Cotabato, an rehiyonal na kapitolyo kaini.

## Heograpiya
Nababangâ sa duwang panheograpiyang sakop an rehiyon – an sa kadagaan kan Mindanao asin an arkipelago kan Sulu. Namomogtak an Lanao del Sur asin Maguindanao del Norte asin Maguindanao del Sur sa kadagaan kan Mindanao, mantang an Basilan, Sulu asin Tawi-Tawi namumugtak sa arkipelago kan Sulu.

## Mga bangang pampolitika

An BARMM nababanga sa 5 na probinsya.

* Basilan
* Lanao del Sur
* Maguindanao del Norte
* Maguindanao del Sur
* Sulu
* Tawi-Tawi

## Demograpiko

## Hilingon man
* Bangsamoro Airways
* Special Geographic Area

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Robert Fulghum

Si **Robert Lee Fulghum** (; namondag Hunyo 4, 1937) sarong Amerikanong awtor asin Unitaryong Unibersalistang ministro.

## Pagsurat
Nagin bantog sa Estados Unidos si Fulghum huli sa panginot niyang koleksyon nin mga saysay, an *All I Really Need to Know I Learned in Kindergarten]* (1988). Ini nagin kaayon sa *[ The New York Times]* bestseller lists sa laog nin duwang taon. An koleksyon kan mga saysay na ini igwa nin sub-titulo na "Uncommon Thoughts on Common Things. Naipublikar na an ika-25 anniversary edition kan Kindergarten - kun sain ini hinimo asin pig-rebisa, asin igwa nin kadagdagan na 25 bagong mga istorya.

Sa presente, igwa nin 17 milyon na kopya kan libro niya an naka-imprenta, pigpublikar sa 27 na lenggwahe sa 103 na mga nasyon.

## Mga palabas
Kaayon si Fulghum sa duwang television series sa irarom kanPBS,sagkod saro man siyang nominado sa Grammy para sa saiyang spoken word award. Siya man nagin tagapag-taram sa nagkakapirang mga kolehiyo, konbensyon, asin pampublikong mga okasyon sa kaintirohan kan Estados Unidos sagkod Europa. Siya nagin bantog na kolumnista sa kaintirohan kan nasyon.

## Mga nobela
Nagsurat si Fulghum nin nobela na nababanga sa tulong serya. An inot, *Third Wish,* na ipinadagos man sa Third Wish II, The Rest of the Story, Almost, sagkod na makumpleto an ika-tulong serye, an Third Wish, Granted. Naipublikar sa nagkakapirang lenggwahe an saiyang nobela, kaayon na an Ingles.

An ika-duwa niyang nobela, *If You Love Me Still, Will You Love Me Moving?* *Tales from the Century Ballroom,* naisurat niya man huli sa saiyang inspirasyon sa pagbayli, lalo na an tango, asin ini primerong naipublikar sa Czech (as *Drž mě pevně, miluj mě zlehka*) kan 2011.

Sa paglihis kan panahon, an saiyang mga saysay ginibo man nin mga stage productions. An inot na palabas pareho man sa titulo  kan saiyang inot na libro, na pig-adaptar ni [Ernest Zulia, asin igwa nin musika sagkod liriko hali ki David Caldwell. An palabas ipigbase sa katiponan kan saiyang walong libro, asin ini man sarong optional musical. An ikaduwang palabas, igwa nin titulong, *Uh-Oh, Here Comes Christmas*.  Sa presente, nagkaigwa na nin haros 2,000 nasyonal sagkod internasyonal na produksyon an mga palabas na ini. 

## Personal na buhay
Igwa ni apat na aki si Fulghum asin anom na makuapo. Nakaistar siya sa Moab, Utah; sagkod sa sarong islang Greek kan Crete.

## Mga obra
Kabali sa saiyang mga koleksyon ini:

*  *All I Really Need to Know I Learned in Kindergarten]*
* *It Was on Fire When I Lay Down on It*
* *Uh-Oh: Some Observations from Both Sides of the Refrigerator Door*
* * Maybe (Maybe Not)*
* *From Beginning to End—The Rituals of Our Lives*
* *True Love*
* *Words I Wish I Wrote*
* *What on Earth Have I Done*
* *The Ongoing Adventures of Captain Kindergarten*
* *If  You Love Me Still, Will You Love Me Moving?*
* *The Argentine Tango Chronicles*
* *Crisis In The Cheese Aisle* (in Czech only)
* *The Mender of Destinies* (in Czech only)

## Toltolan
Bea Saw

Si **Maria Beatriz Imperial Saw-Tan** (née Saw; namundag Nobyembre 17, 1985), bisto sa ngaran na **Beatriz Saw** o **Bea Saw**, sarong Filipino aktres na may dugong Taiwanese. Nanaog siya sa second season kan *Pinoy Big Brother*.

Kan Hunyo 30, 2007 (ika-126 na aldaw) pagkatapos makakua nin maabot sa 1.5&nbsp;milyon na boto, o 30.29% kan total na mga bilang kan boto, si Saw an binistong Big Winner kan *Pinoy Big Brother*. An saiyang rekord pinara an rekord ni Kim Chiu sa pinakadakol na nakuang boto kan sarong Big Winner. Siya nakaresibe nin sarong milyong piso, sagkod mga premyo kaiba an house and lot, kitchen showcase, bagong kotse, business franchise sagkod sarong Asian package tour for two.

## Pagkatapos kan PBB
Kan Enero 2012, siya nagpakasal sa saiyang haloy nang kailusyon na si Rock Tan. Ipinamareta niya sa *Pinoy Big Brother: Unlimited* na siya bados sa saiyang inot na aki. Nangaki siya kan Nobyembre 2012 nin sarong aking babae na pinangaran na Arabella Tan.

## Pelikulohiya

### Telebisyon

### Pelikula

## Toltolan


## Mga panluwas na takod

* 
* Twitter
Precious Lara Quigaman

Si **Precious Lara San Agustin Quigaman-Alcaraz**, nagresibe kan Gawad kan Order of Lakandula, (ipinangaki kang Enero 3, 1983) sarong Filipinong artista, tagapagpabisto kang iba-ibang produkto, dating beauty queen na nanggana kang titulong Miss International 2005 sa sarong beauty pageant na ginibo sa Tokyo, Japan. Ika-apat siya sa mga Filipino na nakakua kan korona kasunod ninda Gemma Cruz kan 1964, Aurora Pijuan kan 1970, asin Melanie Marquez kan 1979. Bago niya pa mangganahan ang korona bilang Miss International, si Quigaman makaduwang ulit na nagbali sa Binibining Pilipinas, enot kan 2001 asin an huri kan 2005. Sa pangaduwang pagsali niya naiuli ang korona bilang Binibining Pilipinas International.

## Biograpiya
Gikan sa Bristol, United Kingdom, si Quigaman ang matua sa apat na aki kan mag-agom na sinda Nelson Quigaman kan Syudad nin Ligao sa probinsya kan Albay, asin Princesita San Agustin, sarong registradong nurse. Nagdakula siya sa Biñan, Laguna, asin sa Bahrain, kung saen nagtatrabaho an saiyang ama. Makalipas ang limang taon, nagbalik siya sa Biñan asin nagtapos nin hayskul sa La Consolacion College. Bago magbalik ulit sa Bahrain, nagkua siya nin sarong semester sa University of Santo Tomas sa Manila. Sa England, nag-attender siya sa South Gloucestershire and Stroud College, mas sikat sa dating apod na Filton College kun saen nagkua siya nin Media Production asin Communication.

Si Quigaman naging engaged kay Marco Alcaraz kan 2010 asin nagpakasal sa sibil na seremonya kan Enero 1, 2011 sa Vancouver, Canada. Nagpakasal ulit sinda kan July 8, 2012 sa Kristiyanong seremonya na ginibo sa Hacienda Isabela sa Tagaytay City.

Nangaki siya sa sarong seven-pound na aking lalaki kan November 10, 12:52&nbsp;cesarean section sa Asian Hospital and Medical Center in Alabang, Muntinlupa City.


## Filmograpiya

### Sa Telebisyon

### Mga Pelikula

### Mga Gawad asin onra

* People Asia Magazine: People of the Year- 2005
* Presidential Order of Lakandula: Champion for Life (Kaiba ni *Manny Pacquiao iginawad ni Gloria Macapagal Arroyo.)*
* Nominado para sa 23rd PMPC Star Awards para sa pelikula. New Actress Award 2007

## Toltolan
Daisy Avellana

Si **Daisy Avellana** (Enero 26, 1917 – Mayo 12, 2013) sarong Filipinong aktress sa entablado. Si Avellana ginawadan onra kan  siya nadeklarang Artista Nasyonal kan Filipinas sa teatro asin pelikula kan 1999.

Si Avellana namundag na **Daisy Hontiveros** kan Enero 26, 1917, sa Capiz, Capiz, (ngonyan Roxas City). An saiyang agom iyo si Lamberto Avellana, saro man na direktor sa pelikula, asin sa entablado, na nadeklara man na Artista Nasyonal kan 1976. Si Daisy asin si Lamberto Avellana tuwang pigtogdas an Barangay Theater Guild (BTG), na katarabang an 48 mga katuwang, kan taon 1939.

Si Avellana nagadan kan Mayo 12, 2013 sa edad na 96.
## Toltolan
Anne Frank

Si **Annelies Marie Frank** (Aleman: [anəliːs maˈʁiː ˈfʁaŋk]; Dutch: [ɑnəˈlis maːˈri ˈfrɑŋk]); 12 Hunyo 1929 – Pebrero o Marso 1945), midbid sa ngaran na **Anne Frank** (German: [ˈanə]; Dutch: [ˈɑnə]), pinangaki na Aleman na Hudyo na nagsusurat nin talaarawan. Saro sa mga inuulayan na biktimang hudyo kan Holocaust, nagin sikat kan pinagpublikar an *The Diary of a Young Girl* (sa orihinal *Het Achterhuis* sa Dutch; ), kun sain idinokumento niya an saiyang buhay mantang nagtatago kan taong 1942 hanggan 1944, sa mga Aleman kan Netherlands durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Ini an saro sa mga bantog na libro asin ginibong dula asin pelikula. 

Si Frank pinangaki na Annelies  or Anneliese  Marie Frank kan Hunyo 12, 1929 sa Maingau Red Cross Clinic sa Frankfurt, Germany, an saiyang magurang na sina Edith (née Holländer) asin Otto Heinrich Frank. Igwa syang matuang tugang, si Margot. An mga  Franks, mga liberal na Hudyo, asin dae nagpapasakop sa kustombre asin tradisyon kan Judaismo. Nakaistar sinda sa komunidad nin Hudyo asin bakong Hudyo kan manlaenlaen na relihiyon. Si Edith an mas tutok na magurang mientras si  Otto mas interesado sa akademya asin may pagkaaram na maray sa library; parehas na tig-motibar an mga aki na magbasa. Kan pinangaki si Anne, an pamilya nag-istar sa Marbachweg 307, asin nagrenta sindang duwang iskalon. Kan 1931 an pamilya naglipat sa Ganghoferstrasse 24 sa lugar nin mga liberal na inaapod na Dichterviertel (Poets' Quarter). An mga harong na ini yaon pa.

## Bibliograpiya

* 
* 
* 
* 
* ; This edition, a new translation, includes material excluded from the earlier edition.
* 
* 
* 
* ; With a note from Miep Gies
* 
* 
* 
* 
* 

**Online**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga toltolan
Valerie Weigmann

Si **Valerie Weigmann** sarong aktres na Pilipino-Aleman, host sa TV, modelo sa pasyon, asin  beauty pageant titleholder na pigkoronahan na Miss World Philippines 2014.

Pigrepresente niya an Filipinas sa Miss World 2014 pageant na pigganap sa London.

Enot siyang nakaguno nin popularidad poon sa n pagbutwa niya bilang sarong Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus housemates dangan nagin urulay-ulay bilang sarong co-host kan pinakahaloy na dalanon sa panudto, an Eat Bulaga!.

## Personal na buhay
Si Weigmann dugong Filipino, Aleman asin Danish na namundag sa Wiesbaden, Hesse, West Germany.

An ama niya Aleman na chef asin an ina niya Filipina (née Clacio) gikan Albay.

Si Valerie nagtapos sa sarong unibersidad sa Wiesbaden, Alemanya na may bachelor's degree sa Kumonikasyon.

Siya saro man na entrepreneur asin kabakas sa pinakaenot na Aleman-Turkong restoran sa Manila, may ngaran, **bamm** namomogtak sa The Collective, sa Makati City.

## Karera

### Pinoy Big Brother
Kan 2008, pigpili si Weigmann bilang saro sa mga housemates kan Pinoy Big Brother: Teen Edition Plus kan Pinoy Big Brother.

Dai man siya nanggana alagad huli sa pagkakabantog niya dakol an nagin alok na trabaho sa saiya sa modelling, telebisyon asin pelikula.

### Pagkatapos kan PBB
Pagkatapos kan saiyang obligasyon sa PBB, napaduman siya sa manlaen-laen na programa sa telebisyon sa ABS-CBN dangan na-tapped man nin dakol na ahensiyang pagmomodel sa Manila para sa *fashion assignments* na arog kan mga patalastas sa TV, magasin dangan mga padalaganan.

Kan 2013, nag-*cast* siya sa seryong pambangging-padalan kan TV5 na *[[Kidlat]]* na pinunan ni Derek Ramsay.

Kan mga minasunod na taon, pigdagdag siya bilang saro sa mga bagong *co-presenters* kan pan-udtong padalan kan GMA Network sa *[[Eat Bulaga!]]* asin nagtanghal sa segment na "All For Juan, Juan For All.

Nagpadagos si Weigmann bilang co-host tanganing magbayon sa mga Miss World pagaeant.

## Pilmograpiya
### Telebisyon

### Mga Pelikula

## Mga tala

## Mga toltolan

# Valerie Weigmann is Miss World Philippines 2014 Winner 
# Valerie Weigmann is Miss World Philippines 2014 

## Panluwas na takod
* 
* Valerie Weigmann at the Internet Movie Database
Reyna Victoria

Si **Victoria** (Alexandrina Victoria; 24 nin Mayo 1819&nbsp;– 22 nin Enero 1901) an Reyna kan United Kingdom of Great Britain asin Ireland puon 20 nin Hunyo 1837hanggang sa saiyang kagadanan. Kan Mayo 1 1876, nagkaigwa siya nin dugang na titulo na  Empress of India.

Si Victoria an aking babae ni Prince Edward, Duke kan Kent asin Strathearn, ikaapat na aki ni King George III. Parehas an Duke asin Hadi nagadan kan 1820, asin si Victoria pinakadakula nin saiyang ina na si Princess Victoria kan Saxe-Coburg-Saalfeld. Namana nya an korona sa edad na disiotso, pakatapos magadan kan saiyang mga tugang na lalaki sa ama,mayong nawalat na lehitimong aki. An United Kingdom nakaestablisar na nin constitutional monarchy, na kun saen an namamahala igwa lang dikit na politikal na kapangyarihan. Sa pribado,si Victoria nagporbar na impluwensyahan an polisiya nin gobyerno asin ministerial appointments; sa publiko, siya nagin national icon na midbid sa pagiging istrikto asin may batayan sa moralidad.
Victor Ziga

Si **Victor "Vic" San Andres Ziga** (Manila, namundag Septyembre 30,1945) sa mga magurang niyang sa Venancio Ziga, dating gobernandor asin kongresista sa Albay, asin Tecla Ziga, dating Senador asin an pinakaenot na Filipina na nakakua an pinakahalangkaw na grado sa eksam sa Bar sa Filipinas. 

## Enot na mga taon

Si Victor Ziga nag'adal sa Atene do Naga (ngonyan Ateneo de Naga na Unibersidad), Ateneo de Manila na Unibersidad, sa Unibersidad kan Santo Tomas asin sa University of California sa Los Angeles (UCLA, Estados Unidos. Nakapasar siya sa Bar kan 1975.)

## Toltolan
Jazmin Llana

Si **Jazmin Badong Llana** minundag kan Oktubre 27, 1963 sa Baao, Camarines Sur. Siya sarong kagubay na parasurat asin miyembro kan Kabulig Bikol. Siya an kagtugdas kan Sining Banwa.

## Pag-adal, mga gibo, asin pagtokdo
Siya igwa nin Masters of Arts Degree sa Theater Arts sa Unibersidad kan Pilipinas, Diliman. Parte man siya kan *World Theater Project* ni Dr. Anton Juan. Siya sarong maestra sa **Departamento kan Literatura** sa De La Salle University-Manila. Nagserbe man si Llana bilang Dean sa College of Arts and Sciences sa **Aquinas University** sa Legazpi, Executive Assistant para sa External Affairs asin Direktor kan Center for Culture and the Arts sa parehong unibersidad. Digdi niya man pigpunan an *Rokyaw Street Theatre Festival* kan 2000 na naging taunan na pagpapalabas sa Albay asin sa Legazpi City.

Pigmukna ni Llana an Pagsurat Bikolnon, sarong komperensya nin mga Bikolanong Parasurat kan taon 2000, kaiba si Frank Peñones asin Tootsie Jamoralin. Ini nagpadagos hasta 2004, asin si Llana nagin katuwang man nanggad kan kumperensya kan ini hinaman kan 2012. Nagin kaayon si Llana sa Executive Council kan Komite sa Sining Panteatro ng Pambansang Komisyon sa Kultura at mga Sining (NCCA).

Kan Enero 28, 2013, nagin parte si Llana kan UMPILAN I bilang sarong panel. Ini ginanap duman sa Natividad Galang Fajardo (NGF) Conference Room, Gusaling Horacio De La Costa kan Ateneo de Manila. Ang UMPILAN sarong serye nin pag-urulay manungod sa panitikan kan Pilipinas na pig-organisa kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL).

Saro sa mga memorableng obra na nahaman niya bilang direktor, iyo an Kantada ni Daragang Magayon hali sa epikong tula na *Cantata of the Warrior Woman Daragang Magayon* ni Merlinda Bobis. An saiyang mga akademikong Papel nailaag man sa mga dyurnal, partikular an Performance Research kan Routledge. Nagluwas na an mga obra niya sa nagkakapirang mga dyurnal asin libro, kaayon diyan an *Recuerdos* na nagluwas sa Filipino Writing (DLSU Press, 2001).

## Mga onra
Si Llana nakaresibe nin nagkakapirang onra arog kan **[http://www.performingmobilities.net/symposium/author/jazminl/ Helsinki Prize]** hali sa International Federation for Theatre Research kan 2008 asin **[http://www.psi-web.org/awards/dwight-conquergood-award/ Dwight Conquergood Award]** para sa Performance Studies international kan 2010.

## Mga panluwas na takod


## Toltolan
#http://www.aq.edu.ph/index.php=  
#https://panitikan.ph/2014/06/06/jasmin-badong-llana/
#https://kalatasliteraryezine.wordpress.com/2013/04/13/k-magazine-umpilan-panitikang-bikol-jazmin-llana/
Christi McGarry

Si **Christi Lynn McGarry** midbid man sa simpleng ngaran na **Christi McGarry**, sarong Filipino-American beauty pageant titleholder gikan sa Jersey City, New Jersey, USA, na nakoronahan bilang Binibining Pilipinas Intercontinental 2015 sa Binibining Pilipinas 2015 pageant na ginibo kan Marso 15, 2015 sa Smart Araneta Coliseum, sa Syudad nin Quezon, Filipinas. [citation needed]

### Miss New Jersey Teen USA 2008
Si McGarry nagbali sa Miss New Jersey Teen USA 2008 pageant, sarong opisyal na state preliminary sa Miss Teen USA 2008. Naglaban siya para sa titulo na dating ginana ni Alyssa Campanella, Miss Teen USA 2007 First Runner-up. Pagkatapos kan pageant, nakamit niya an First Runner-up ki Michelle Leonardo.

### Mutya ng Pilipinas 2010
Bago sa saiyang kapangganahan sa Binibining Pilipinas Intercontinental 2015, si McGarry ginana na an koronang Mutya ng Pilipinas Asia Pacific 2010, asin hinirang na sanglian an orihinal na deligada kan Filipinas na si Janina Lizardo, Mutya ng Pilipinas Intercontinental 2010 sa **Miss Intercontinental 2010** Pageant. Napili siya duman bilang saro sa Top 15 asin nasikwit an titulong *Miss Intercontinental Continental Queen of Asia and the Pacific*.

### Top Model of the World 2010
Si McGarry hinirang pa man kan Mutya ng Pilipinas, Inc. bilang opisyal na representante kan Filipinas sa Top Model of the World 2010 pageant kun sain nakaiba siya bilang Top 15 Semi-Finalist.

### Binibining Pilipinas 2015
Si McGarry nagin Kontestant #19 sa *Binibining Pilipinas 2015* pageant asin katapostaposi nanggana bilang Binibining Pilipinas Intercontinental 2014 kaiba an mga kapwa-ganadorang si Pia Wurtzbach (Miss Universe Philippines 2015), Janicel Lubina (Binibining Pilipinas International 2015), Rogelie Catacutan (Binibining Pilipinas Supranational 2015), asin Ann Lorraine Colis (Binibining Pilipinas Tourism 2015 sagkod hinirang bilang Binibining Pilipinas Globe 2015).

### Miss Intercontinental 2015
Siya an opisyal na representante kan Filipinas sa Miss Intercontinental 2015 pageant kan Desyembre 18 sa Magdeburg, Germany. Nakua niya an 1st Runner-up asin titulong *Miss Intercontinental Continental Queen of Asia and Oceania* sa banggi nin koronasyon.

## Toltolan


## Mga panluwas na takod

* http://www.philstar.com/entertainment/551718/ny-based-pinay-rps-top-model-bet
Maria Yzabell Angel V. Palma

Si **Maria Yzabell Angel V. Palma** sarong dating iskolar asin resipyente kan Jesse M. Robredo Youth Award 2018. Siya sarong iskolar kan Philippine Science High School sa Rehiyon Bikol asin iyo an imbentor kan Airdisc Air Conditioning Technology na naggagamit sana kan duros sa palibot, dae na kaipuhan maggamit nin hydrofluorocarbons (HFCs) (freon) na nakakaraot sa satong salud. An konsumo kaini na enerhiya nin elektrisidad 150 watts.Nakakapagpabawas man ini kan greenhouse gasses na nakakaapekto sa satong kapalibotan. An saiyang Airdisc Air Conditioning Technology naghakot na ning iba-ibang gawad sa iba-ibang bansa arog kan South Korea, Indonesia, Malaysia, Thailand, Taiwan, Romania, asin Canada. Siya ginawadan kan Ciudad nin Naga nin Jesse M. Robredo Youth Award kan Hunyo 2018. 

## Biograpiya
Si Palma, nguhod sa anom (6) na babaeng aki kan negosyanteng si Bernardo Palma na naka-base sa Syudad nin Naga.

## Mga gawad
Huli kan saiyang imbensyon, si Palma ginawadan kan mga minasunod na pasib:

* *International Federation of Inventors' Association (IFIA)*
* *Leading Innovator Award from International Intellectual Property Network Forum (Malaysia)*
* *International Leadership Award from Eurobusiness, Haller (Poland)*
* *International Leadership Award from China Association of Invention (China)*
* *Leadership Excellence Award from MyRis (Malaysia)*
* *Leading Student Award from National Research Council of Thailand*
* *Leading Innovator Award from Indonesian Innovation and Invention Promotion Association (Indonesia)*
* *International Leadership Award from World Invention Intellectual Property Associations (WIIPA) (Taiwan)*
* *Best Invention Award from WIIPA (Taiwan)*
* *Special Citation for the Best Invention from MyRIS (Malaysia)*
* *International Best Young Inventor from Romanian Inventors Forum (Romania)*
* *Jesse M. Robredo Youth Award 2018*
* *Outstanding Young Men of the Philippines 2021*

## Toltolan
Bea Santiago

Si **Bea Rose Monterde Santiago** (iminundag: Pebrero 17, 1990 sa Muntinlupa, Metro Manila, Philippines), midbid sa ngaran na **Bea Santiago**, sarong aktres na Pilipino, modelo asin beauty queen na kun sain pigkuronahan na Miss International 2013 kan Disyembre 17, 2013. 
Bago siya manggana sa Binibining Pilipinas, saro siyang titulado nin Mutya ng Pilipinas 2011 na nagrepresentar sa Filipino Community sa Kanada. 
Saro man siyang modelo asin pasyinista para sa Elite Model Management bago nagbali sa Binibining Pilipinas 2013.

## Mga enot na taon

Siya namundag sa Alabang, Muntilupa dangan naghubò sa Cataingan, Masbate kun saen siya pinadakula kan lolo asin lola. Kan siya nag'edad 15, an pamilya niya nagpa-Kanada. Duman siya nag'adal nin Communications asin nagin sarong modelo sa lindong kan  Elite Model Management.

## Mga ginana sa manlainlain na pagarayonan

Siya nagbali sa Mutya ng Pilipinas 2011 na beauty pageant kun saen nasikwit niya an titulong Mutya ng Pilipinas Overseas Communities.
Dangan nag'ayon siya sa Miss Tourism Queen of the Year International 2012 asin siya nakabilang sa sampulong napili. Kan 2013, si Santiago  naputongan korona bilang Binibining Pilipinas-International asin Binibining Avon. An pageant ginibo sa Smart Araneta Coliseum kan Abril 14, 2013.

## Toltolan
Manuel Conde

Si **Manuel Conde** (Daet, Camarines Norte, **Manuel Urbano**; Oktobre 9, 1915 – Agosto 11, 1985) sarong Filipinong aktor, direktor asin prodyuser. Bilang aktor, nagamit man siya kan alyas na **Juan Urbano** kan mga taon 1930 palaen sa mas popular na pangaran sa pelikula. 

## Filmograpiya

*(a) – actor
*(dir) – directed
*(script) – wrote/co-wrote
* 1935 – *[[Mahiwagang Biyolin]]* (a)
* 1939 – *[[Sawing Gantimpala]]* (dir)
* 1939 – *[[Maginoong Takas]]* (dir)
* 1940 – *[[Binatillo]]* (dir)
* 1940 – *[[Villa Hermosa (film)|Villa Hermosa]]* (dir)
* 1940 – *[[Ararong Ginto]]* (dir)
* 1941 – *[[Hiyas ng Dagat]]* (dir)
* 1941 – *[[Prinsipe Teñoso]]* (dir)
* 1941 – *[[Ibong Adarna (film)|Ibong Adarna]]* (a)
* 1942 – *[[Caviteno]]* (dir)
* 1946 – *[[Orasang Ginto]]* (a), (dir)
* 1946 – *[[Doon Po sa Amin]]* (dir)
* 1946 – *[[Alaala Kita]]* (dir)
* 1946 – *[[Ang Prinsipeng Hindi Tumatawa]]* (dir)
* 1947 – *[[Nabasag and Banga]]* (a), (dir)
* 1947 – *[[Si Juan Tamad]]* (a), (dir), (script)
* 1948 – *[[Juan Daldal]]* (a), (dir), (script)
* 1948 – *[[Vende Cristo]]* (a), (dir)
* 1949 – *[[Prinsipe Paris]]* (a), (dir), (script)
* 1950 – *[[Genghis Khan (1950 film)|Genghis Khan]]* (a), (dir)
* 1950 – *[[Apat na Alas]]* (a), (dir)
* 1950 – *[[Siete Infantes de Lara]]* (a), (dir), (script)
* 1951 – *[[Satur]]* (a)
* 1951 – *[[Sigfredo]]* (a), (dir)
* 1953 – *[[Senorito]]* (a), (dir)
* 1955 – *[[Ang Ibong Adarna]]* (color remake; dir)
* 1955 – *[[Pilipino Kostum No Touch]]* (dir)
* 1955 – *[[Ikaw Kasi]]* (dir)
* 1956 – *[[Handang Matodas]]* (dir)
* 1956 – *[[Krus na Kawayan]]* (a), (dir), (script)
* 1956 – *[[Bahala Na]]* (dir)
* 1957 – *[[El Robo]]* (dir)
* 1957 – *[[Basta Ikaw]]* (dir)
* 1957 – *[[Tingnan Natin]]* (dir)
* 1958 – *[[Casa Grande (film)|Casa Grande]]* (dir)
* 1958 – *[[Venganza (film)|Venganza]]* (dir)
* 1959 – *[[Juan Tamad Goes to Congress]]* (a), (dir),(script)
* 1960 – *[[Juan Tamad Goes to Society]]* (a), (dir), (script)
* 1960 – *[[Bayanihan (film)|Bayanihan]]* (dir)
* 1961 – *[[Molave (film)|Molave]]* (a), (dir), (script)
* 1963 – *[[Si Juan Tamad at si Juan Masipag sa Politikang Walang Hanggan]]* (a), (dir), (script)
* 1977 – ** (dir), (script) [pre-Spanish episode]
* 1984 - *Soltero* (a)

## Toltolan
Ma. Leonor Bregala

Si **Ma. Leonor Cervas Bregala** sarong Bikolanang parasurat gikan sa Syudad nin Iriga, Camarines Sur. An saiyang mga rawitdawit nagluwas sa *[[An Tambobong Nin Literaturang Bikolnon]]* asin *Sagurong: 100 na Kontemporaryong Rawitdawit sa Manlain-lain na tataramon Bikol* (DLSU, 2011).

## Inadalan
Siya gradwado sa Ateneo de Naga na Unibersidad nin kursong Bachelor of Arts (BA) sa Ingles kan 1993. Sa presente, siya sarong instruktor sa IELTS asin admin assistant sa Ateneo IELTS Review Program kan Ateneo de Naga na Unibersidad kun sain inot siyang nagin paratukdo sa kolehiyo nin lampas sarong dekada, poon 2001 hasta Marso kan 2012. Nagkapot siya nin mga subheto partikular an mga Basic English Courses asin Literature Subjects. Bago pa kaiyan, nagi man siya nin Instructor sa Computer Communication Development Institute sa syudad kan Iriga magpoon Hunyo 1999 hasta Mayo 2000. Digdi saiya man kinapotan an mga subhetong sa English Courses, Technical Writing Course asin Philippine Literature. Dugang pa kaiyan, nagi muna siya nin College Instructor sa University of Northeastern Philippines, sa pareho man sanang syudad magpoon Hunyo 1996 hasta Marso 1999. Kinapotan niya an mga subhetong Basic English, Speech Classes, Writing Courses, Developmental Reading asin Philippine Literature. Siya nagpoon magtrabaho bilang High School Faculty sa University of Northeastern Philippines magpoon Hunyo 1994 hasta Marso 1996. Digdi nagtukdo siya nin Communication Arts asin Speech sagkod na Grammar na subheto.

## Pagsurat
Si Bregala nagin partisipante sa ginibong TALA Poetry Workshop na ginibo sa Fr. O’Brien Library (Multipurpose Room). Ini sarong workshop na pigmukna kan Ateneo Literary Association. Nakaibahan niya sa nasambitan na workshop si San Jose Agor, Anthony Diaz, Ken Brian Esperanza, John Leir Castro, Rea Robles, Elmer Guarin Ramos, Shellah Farina Chan, Stephen Prestado, Cherry Ann Largo, Jeffrey Almazan, asin Love Leir Arcelie Castro. An saiyang rawitdawit na *Paaram* nakaayon man sa *Sagurong: 100 na Kontemporaryong Rawitdawit sa Manlain-lain na tataramon Bikol* (2011) na pigpublikar kan De La Salle University. Nagin tagapakaray kaini, iyo sinda Kristian S. Cordero asin Paz Verdades M. Santos.

## Toltolan
Cris Gomez

Si **Maricris Fragata-Gomez** o **Cris Gomez**, sarong bikolanong pintor sagkod iskultor. An agom niyang si Harold Gomez saro man na pintor sagkod iskultor, asin nag-iistar sinda sa banwaan nin Pili, Camarines Sur.

Siya an nagdisenyo kan mga tropeo para sa kampanyang Wiki Loves Monuments Philippines 2018 asin Wiki Loves Earth Philippines 2018 na inorganisa kan Philwiki Community sa Pilipinas.

## Mga pagpapahiling kan Obra

**Return from Lethe: Dreams of the river*, September 12, 2019, The 416 Art Space, Syudad nin Naga

**Art in Progress*,  September 26, 2014, IBP Building, Syudad nin Naga 

**Affordable Art Show*, May 20, 2017, The Atelier Gallery, Erehwon, Syudad nin Quezon

## Toltolan
Dominique Lagrimas

Si **Katherine Dominique Lagrimas**, sarong kandidata sa mga rampahan nin kagayunan o beauty pageant na tubong Syudad nin Iriga, Camarines Sur Filipinas. Nagbali siya sa Miss Bicolandia kan taong 2010 dangan saro man siyang kandidata para sa Miss Philippines Earth 2013 asin sa Mutya ng Pilipinas 2009 na kun saen siya naipuwesto bilang nag-ika 12.

## Miss Bicolandia
Tulong beses si nagbali si Lagrimas sa Miss Bicolandia na ginibo sa Syudad nin Naga. Sa ikatolong pagbali niya, saiyang ginana an titulo na pigkokonsiderar niyang pinakamaugmang pagkakataon sa saiyang pagkabuhay.

## Mga Toltolan

## Mga panluwas na takod
* mga ladawan nya gikan sa miss bikolandia
Louise Mabulo

Si **Louise Emmanuelle "Louise" Mabulo** sarong bikolanang *chef*, negosyante asin nagtutulod sa pag-aagrikultura. Nabisto siya sa pagluto kan nagin finalista sa *Junior MasterChef* kan taon 2011 asin naggana bilang *Best Dessert in Asia Award* nin Disciples des Escoffer Young Talent Trophy sa Hong Kong Food and Beverage Expo kan 2015. Sa ngunyan, si Louise nagpapadalagan kan saiyang *culinary lounge*, kun sain nagtatao man siya nin worksyap sa pagluto na an sangkap na ginagamit makukua sana sa palibot kan harong. An pagpadangat niya sa agrikultura nagpuon sa saiyang banwaan na San Fernando, Camarines Sur kun sain siya nag dakula. Igwa siyang adbokasiya na sa maabot na panahon makatabang siya na mabago an paghiling sa pag-aagrikultura asin maging bastanti an pagkakan sa Pilipinas lalo na sa Bikol.

## Toltolan
Celia Rodriguez

Si **Cecilia Rodriguez** (ipinangaki kan Hunyo 21, 1938), sarong talentadong artistang Filipina. Nagluwas siya sa halos 130 na pelikula asin pasali sa telebisyon. Ginawadan siya nin apat (4) na FAMAS Awards sa mga pelikulang *Kulay Dugo Ang Gabi*, *The Passionate Strangers*, *Lilet* asin *Magnifico*.Ginawadan man siya nin *Best Supporting Actress* sa Metro Manila Film Festival para sa pelikulang *Bulaklak Sa City Jail* (1984).

## Karera
Naglaog si Rodriguez sa industriya kan pelikula kan mga huring taon kan dekada singkwenta (1950s), nagluwas siya sa *Sa Ngalan Ng Espada* (1958), and *Shirley, My Darling* (1958). Yaun man siya sa mga pelikula na Lilet, iniluwas kan 1971, *Super Gee* (1973), *Kampanerang Kuba* (1974) asin *Mrs. Eva Fonda, 16* (1976). Ang ibang pelikulang saiyang inayunan an "Zoom, Zoom Superman" (1973); "Ang Boyfriend kong Baduy" (1975); "Elektrika, kasi eh" (1976);  "Star" (1979); "Katorse" (1980); "Anak" (1981; "Angkinin mo Ako" (1983); "Ang Boyfriend kong Kano" (1983); "Dapat ka bang Mahalin" (1984); "Room 69" (1984) asin "Bulaklak ng City Jail" (1984). Bistado man siya bilang ang kontrabidang si Valentina sa mga pelikulang Darna.

Nakasali man siya sa GMA-7 TV sitcom na Who's Your Daddy Now? (2007) asin sa romantic-comedy series na I Heart You, Pare! (2011) kaiba sina Dingdong Dantes asin Regine Velasquez.

## Personal na buhay
Si Rodriguez ipinangaki kan 1938, sa Irosin, Sorsogon.

## Gawad asin nominasyon

## Filmograpiya

### Telebisyon

### Mga Piling Pelikula

* *Sa Ngalan Ng Espada* (1958)
* *Shirley, My Darling* (1958)
* *Hong Kong Honeymoon* (1960)
* *Konsiyerto Ng Kamatayan* (1961)
* *Lagalag* (1964)
* *Hong Kong 999* (1965)
* *Wanted: Johnny L* (1966)
* *Lilet* (1971)
* *Zoom, Zoom, Superman!* (1973)
* *Huwag Tularan: Pito Ang Asawa Ko* (1974)
* *Lulubog Lilitaw Sa Ilalim Ng Tulay* (1975)
* *Mga Rosas Sa Putikan* (1976)
* *Maligno* (1977)
* *Bomba Star* (1978)
* *Roberta* (1979)
* *Angela Markado* (1980)
* *Katorse* (1980)
* *Aguila* (1980)
* *Kapitan Kidlat* (1981)
* *Diary Of Cristina Gaston* (1982)
* *Palengke Queen* (1982)
* *Mother Dear* (1982)
* *Angkinin Mo Ako* (1983)
* *Bulaklak Sa City Jail* (1984)
* *Bagets* (1984)
* *Sanay* (1985)
* *Tukso Layuan Mo Ako 2* (1996)
* *Ikaw Pala Ang Mahal Ko* (1997)
* *Lihim Ni Madonna* (1997)
* *Kahit Saan ... Kung Puwede* (1998)
* *Bullet* (1999)
* *Magnifico* (2003)
* *Naglalayag* (2004)
* *Ligalig* (2006)
* *Fuchsia* (2009)
* *Tarot* (2009)
* *I'll Be There* (2010)
* *Shake, Rattle &amp;amp; Roll 13* (2011)
* *My Kontrabida Girl* (2012)
* *Thy Womb* (2012)

## Toltolan
Felix William Fuentebella

Si **Felix William Buquid Fuentebella** (parating bisto sa "Wimpy") sarong dating Representante kan ikaapat na (ikatolo kadto) Lehislatibong Distrito kan Probinsiya kan Camarines Sur, na popular na bisto sa "Distrito nin Partido".

## Amay na buhay asin edukasyon
Iminundag si Felix William "Wimpy" Fuentebella  kan Pebrero 5, 1975 sa Syudad nin Quezon sa dating *Speaker of the House* asin kongresman na si Arnulfo P. Fuentebella asin Alkalde mayor kan Sagñay na si Evelyn Buquid.

Kabali siya sa siglong-gurang na pamilyang dominante na politikal sa Filipinas. Ika-apat na henerasyon sa politika si Wimpy gikan sa patriyarka nin pamilyang Mariano Fuentebella na kun saen naging gobernador kan Ambos Camarines (pigsugpon na Camarines Norte asin Camarines Sur) kan peryodo nin Amerikano.

Nag-adal siya nin elementarya sagkod sekondarya sa Ateneo de Manila University poon 1989-1993. Nakakua siya nin *Bachelor of Science in Business Administration* sa University of the Philippines kan 1993-1997. Pinunan niya an *Bachelor of Laws* sa *Ateneo Law School* kan taong 1998-2001 dangan naputol nin halipot pagkatapos kan siya mailihar bilang Representante kan Distrito Partido. Pagkatapos kantolong taong termino niya pigpadagos niya an saiyang pag-aadal sa San Sebastian College Recoletos Institute of Law kan taon 2004-2006 dangan nakapasa sa Bar Exams kan 2009. Pinapalaog siya sa Integrated Bar of the Philippines, Partido Bar Association, asin ang Rinconada Bar Association.

Maugma siyang ikinasal ki Geraldine "Giselle" Molina kaiba kan saiyang aking babae na si Geri.

## Toltolan
Susan Roces

Si **Jesusa Purificacion Levy Sonora** (Hulyo 28, 1941 - Mayo 20, 2022), mas bisto sa pangaran sa pelikula na na **Susan Roces** (), an sarong Pilipinang aktres asin balo ni Ronald Allan Kelley Poe, na mas mmidbid sa pangaran na Fernando Poe, Jr. Siya an mayor na kabali sa cast kan *John en Shirley*, sarong pasaling komedya na inere sa ABS-CBN hanggan Oktobre 2007. Siya bisto man na marhay sa mayor niyang papel sa *Flora "Lola Kap" S. Borja-de Leon* sa ki FPJ-ng Ang Probinsyano na nagpoon ipinag-ere sa ABS-CBN poon Septyembre 28, 2015 hanggan sa Mayo 20, 2022.

## Pilmograpiya

### Telebisyon

### Pelikula

## Mga panluwas na takod
* https://www.philstar.com/entertainment/2014/12/16/1403079/susan-fpj-i-remain-his-one-and-only-wifeI remain his one and only wife. Philstar.com. Kinua 2019-03-13.

## Toltolan
Mylce Mella

Si **Jessa Mylce Mella**, sarong bikolanong parabareta na tubong taga-Camarines Sur. Siya sarong parabareta sa TV-patrol bikol dangan sarong host sa pagkaamay na bareta na Marhay na aga kapamilya.
Liwayway Vinzons-Chato

Si **Liwayway Vinzons-Chato** (ipinangaki kan Disyembre 31, 1945) sarong Filipinong politiko. Miyembro siya kan Partido Liberal, myembro man kan House of Representative bilang representante kan Lone District kan Camarines Norte puon kan 2007.

Gradwado siya sa Unibersidad kan Filipinas, Kolehiyo kan Abogasya, si Vinzons-Chato nagserbe man bilang komisyoner kan Bureau of Internal Revenue sa irarom kan administrasyon ni Presidente Fidel Ramos. Kan 2001, siya nadaog sa pagkasenador sa irarom kan partidong Reporma-LM, ang bandera kan People Power Coalition na kaalyado kan dating Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

An saiyang termino natapos kan an Lone District kan Camarines Norte nabanga sa duwa kan 2010.

## Toltolan

*
Perla Santos-Ocampo

Si **Perla Dizon Santos Ocampo**, MD ONS iyo sarong Filipinong pedyatriko.

## Pamilya asin edukasyon
Si Perla Santos-Ocampo, ipinangaki sa Dagupan, Pangasinan kan Hulyo 25, 1931. Siya nagkua ning kursong medikal sa Unibersidad kan Filipinas sa Manila asin nagtapos kan 1955. Nagtapos man siya nin post-gradwado sa pediatrics sa UP-Philippine General Hospital, asin nagfellowship sa Case Western Reserve University sa Cleveland, Ohio sa Estados Unidos. 

## Karera
An polisiya kan Departamentong Pangsalud kan Pilipinas sa mga helang manungod sa diarrhea binase sa pag-aadal na ginibu ni Santos-Ocampo sa mga helang diarrheal. Ang saiyang pag-adal kan relasyon kan malnutrisyon sa pagdakula kan aki an naging instrumento kan bansa para malabanan ang problema sa malnutrisyon kan kaakian.

Si Santos-Ocampo nagserbe man bilang Chanselor kan Unibersidad kan Filipinas sa Manila kun saen siya nabisto sa paggigibo nin mga akademikong programa para mapagayon ang kalidad kan edukasyon pansalud na itinutukdo kan Unbersidad. Saro man siyang instrumento para maipatindog an National Institutes of Health, an National Graduate School of Health Science asin an National Telehealth Center.

Si Santos-Ocampo ginawad nin Nasyunal na Siyentista kan Filipinas na gawad kan 2011.

## Pagkagadan
Si Perla Santos-Ocampo nagadan kan Hunyo 29, 2012 nin huli sa komplikasyon sa baga dulot kan saiyang minamati na colon cancer.

## Toltolan
Marjory Aquino

Si **Marjory Aquino** tubong Garchitorena, Camarines Sur sarong Bikolanang parasurat asin ngunyan saro nang maestra. 

Siya nagin partisipante Saringsing Writers Workshop kan organisasyon nin Parasurat Bikolnon na ginibo sa CBSUA Training Center, Central Bicol State University of Agriculture sa Pili, Camarines Sur kan Abril 17-19, 2015. Kairiba niya igdi, iyo sinda  Edwin S. Breva Jr. kan Calabanga, Camarines Sur; Julius Bulahan kan Syudad nin Naga; Melchor De Villa kan Balatan, Camarines Sur; Sabina Marites F. Desacola kan Sipocot, Camarines Sur; asin Ian Kenneth Orasa kan Syudad nin Naga. Nagluwas an saiyang rawitdawit sa Girok: erotika na ipinublikar kan Kabulig-Bikol.

Si Aquino nagin marketing assistant sa Fil Estate Realty Corporation poon Enero 2007 hasta Disyembre 2008. Pakalihis kaini, siya man nagin sales marketing executive sa Fairways & Bluewater Newcoast Boracay magpoon Enero 2009 sagkod na Disyembre 2009.  

## Toltolan

 
## Mga panluwas na takod
*Marjory Aquino sa Linkedin
Nene De Asis

Si **Cecila "Nene" Veluz De Asis**, mas bisto sa ngaran na **Nene**, aki kan dating alkalde kan banwaan kan Del Gallego na si Silverio Veluz. Asin an saiya man na ina, iyo si Lucy na nagin alkalde man sa Del Gallego sa laog kan pitong taon. Sa saiyang mga magurang inot niyang nanudan an esensya kan serbisyo publiko. 

##### Termino sa Politika
Minsan na nabansagan bilang Kasurog kan Familia(Family defender ), inot na nagin City Council si De Asis kan taon na 1998. Natapos niya an saiyang tulong taon na termino kan taon 2007. Alagad, kan 2010 siya giraray na-ilaag sa pwesto asin nanombrahan bilang "first woman" councilor topnotcher.

#### Mga Lakdang
Si De Asis nagpasa nin mga ordinansa na minatao nin proteksiyon sa mga nagkakaarabusong mga esposo, asin huli digdi naimukna niya man an primerong Naga City Council for Women. An petsa 8 hasta 14 kan Marso nagin opisyal na aldaw tangani na iselebrar an Women's Week sa syudad. Ipigtulod niya man an ordinansa para sa mga biktima nin panlulugos, orog na an paglaag nin Pink Crisis Center sa mga ospital sa Naga. Nagkaigwa man nin komitiba para sa mga babayi sagkod aki an kada baranggay huli sa saiyang inisyatibo. An mga ordinansa sa Breastfeeding, Foster Care for Abused Children, asin Council para sa Multi-sektoral STI/HIV/AIDS saiya paman na itinulod. Apwera kaini, kaiba sa mga lakdang niya iyo an pagtao nin proteksiyon sa mga nagkaka-arabusong mga kaakian katakod diyan an maninigo man na penalidad, an pagpalawig kan termino kan mga Baranggay Health Workers, pagtaas kan saindang Honoraria, asin an iba pang asistensiya na kaipohan.
Sa saiyang primerong torno, pigtrabaho niya man an pag-implementar sa Foster Care for Abused Children. Huli sa saiyang pigmuknang Bantay Familia, napili bilang Gender and Development Local Learning Hub (GAD LLH) kan Philippine Commission on Women an Naga City.

Sa presente, siya minadalagan bilang para bise-alkalde sa lindong kan Team Naga,gabus-kun-gabos, ubus-kun-ubos, na pinagpunan kan dating alkalde kan Naga asin DILG Secretary na si Jesse Robredo.https://rmn.ph/councilor-nene-de-asis-vice-mayor-if-ever/https://rmn.ph/sino-ang-magiging-pambato-ng-team-naga-sa-2019-bordado-de-asis-or-legacion/

## Toltolan
Gibsaw sa Salakab

An **Gibsaw sa salakab**, sarong libro na an kag-surat iyo si Bernardo Miguel Olayon Aguay na tubong San Roque Calabanga, Camarines Sur na naglalaog nin mga rawit-dawit manungod sa buhay rural kan mga namamanwa. An libro ginibo kan taon 2008.

## Mga toltolan
Maria Leny Felix

Si **Maria Leny E. Felix**, taga-Naga, sarong parasurat asin paraluto. Siya gradwado sa Unibersidad kan Pilipinas-Diliman Campus. Digdi niya inadalan an kasaysayan, community development, asin man public administration. Nagin paratukdo si Felix sa Kolehiyo kan Holy Spirit asin De la Salle University.

## Mga naisurat
* Footprints of a pilgrim people : the Socio-Pastoral Apostolates of the Missionary Benedictine Sisters in the Philippines
* Leading with the people : a handbook on community-based leadership
* Protecting women and children : a handbook on community-based response to violence
* Ramon R. San Andres

An saiyang rawitdawit na *Huyom* nagluwas man sa *"Girok: Erotika"* na pinublikar kan Kabulig Bikol kan 2017, an *"Negosyo nin Pagdakit"* (Stehovaci podnik) sa "*Lambang ika, kita gabos : mga piling osipon ni Karel Čapek"* na pinublikar man kan Ateneo de Naga University Press, taon 2017  asin man an *"Kun Mayong Doktor an Kababaihan/Where Women Have No Doctor"* kan Hesperian Foundation. An saiya man na orihinal na osipon, kairiba sa librong *"Hagkus"* (DLSU Publishing House 2003). Kan Marso 16, 2019 ipigbunsod man an saiyang librong *"Rekado asin Rekwerdo",* sarong libro manungod sa mga lutong Bikol. An libro pigdidiikar niya para sa saiyang ina na si *Matilde Escobido Felix*.

## Mga Kasibotan
Nagin taga-pagtaram siya sa ginibong Bikol Regional Pastoral Conference (BRP) na ginibo sa El Retiro Retreat House, Cabidan, Sorsogon kan 2018. Siya nagtao nin repleksyon manungod sa Socio-Pastoral Economic Situation kan rehiyon Bikol. Siya parte kan Susog Salog na igwang katuyohan na marehabilitar an salog kan Bikol. Bilang saro man na paratanom, siya maigot na miyembro kan *They Grey, We Green* asin man kan *Sumaro sa Sulog* na igwa nin kampanya na mag-edukar sa mga taga-syudad kan Naga manungod sa paglinig, pag rehabilitar, asin pagsalbar kan Naga River. 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* https://sorsogoncity.wordpress.com/2012/10/13/sorsogons-kasanggayahan-fest-honors-writer-artist-in-a-lecture-series/
* http://cswcd.upd.edu.ph/index.php/2017/08/05/go-ngo-po-collaboration-a-case-study-of-advocacy-and-social-mobilization-programs-for-children-in-situations-of-armed-conflict-in-the-bicol-region/
* https://www.coa.gov.ph/gad/resources/downloads/CEDAW/CEDAW-Bicolano.pdf
* Maria Leny Felix Facebook Profile