Maghe Sankranti

An **Maghe Sankranti** (, , Nepal Bhasa: ) sarong kapistahan nin Nepali na pig-oobserbaran sa inot kan Magh sa kalendaryo nin Vikram Sambat (B.S) o Yele na minamarka kan katapusan kan solstisyo nin tiglipot asin an bulan kan Poush.  An mga tawong Tharu nagseselebrar kan aldaw na ini bilang saindang bagong taon. Pighihiling man ini bilang sarong mayor na taonan na kapiyestahan na ipinahayag kan gobyerno kan komunidad nin Magar. An Maghe Sankranti igwa nin pagkakaagid sa mga kapiyestahan kan solstisyo sa manlain-lain na ibang tradisyon relihiyoso.

An mga mapagmasid na Hindu nagkakarigos sa ritwal sa laog kan kapiyestahan na ini. Kabali digdi an Janakpurdham, Sankhamul sa Bagmati Salog harani sa Patan; Sa Gandaki/Narayani river basin sa Triveni, Devghat harani sa Kababan nin Chitwan asin Ridi sa Salog Kaligandaki; asin sa basin nin Salog Koshi sa Dolalghat sa Salog Sunkoshi. An mga kakanon sa kapistahan arog kan laddoo, ghee, asin kamote ipinapanao. An mga pamangkin asin pamangkin parateng nagduduman ki Mama Ghar tanganing mag-ako nin tika, mga bendisyon, asin dakshina (mga regalong kuwarta).

## Petsa asin kahulugan

Sa pankagabsan an Maghe Sankranti nahuhulog sa ika-14 nin Enero, asin inaapod man na Makar Sankranti o Maghi sa Subkontinente kan Indya. An Maghe Sankranti sarong mayor na piyesta nin pag-ani na pigseselebrar sa Nepal. An Sankranti minamarka kan pagbalyo kan Aldaw hale sa sarong zodiac sign pasiring sa saro pa, asin kun an Aldaw minalaog sa Capricorn (Makara), inaapod ining Makara Sankranti. An okasyon na ini inaapod na Makara Sankranti sa konteksto kan Pahari. Saro ini sa mga nagkapirang mga kapiyestahan kan Nepalese na pigseselebrar sa mga komunidad ninn Madhesi, Magar, asin mga tawong Tharu sa sarong nakatalaan na petsa, i.e., 14 Enero huli ta an solar na kapiyestahan na ini, na nagtataong onra sa diyos na si Surya, minasunod sa siklo nin solar kan kalendaryong Bikrami, bakong arog kan ibang mga kapiyestahan na minasunod sa lunar cycle. 

An Maghe Sankranti pighihiling na nagmamarka kan kapinunan kan sarong marahay na yugto sa kultura kan Nepal. Ini pigsambit bilang an 'banal na yugto nin transisyon'. Ini minamarka kan katapusan kan sarong bakong marahay na yugto na susog sa kalendaryong Hindu nagpopoon sa mga kabangaan kan Disyembre. Pigtutubodan na an anuman na marahay asin sagradong ritwal pwedeng santipikaron sa arin man na pamilyang Nepali, poon sa aldaw na ini padagos. Sa siyensya, an aldaw na ini minamarka kan kapinunan kan mas mainit asin mas halawig na mga aldaw kumpara sa mga banggi. Sa ibang pagtaram, an Sankranti minamarka kan katapusan kan panahon nin tiglipot asin an kapinunan kan sarong bagong ani o panahon nin tigsoli.

Sa bilog na nasyon, an Maghe Sankranti pig-oobserbaran na may dakulang mga pag-omaw. Alagad, ini pigseselebrar sa manlain-lain na pangaran asin may manlaen-laen na ritwal sa manlain-lain na parte kan nasyon. Sa mga estado kan amihanan asin sulnupan na Nepal, an kapiyestahan pigseselebrar bilang Makar Sankranti na may espesyal na kaigotan asin kaigotan. An importansya kan aldaw na ini itinampok sa mga suanoy na epiko arog kan Mahabharata. Kaya, apwera sa sosyo-heograpikong importansya, an Maghe Sankranti igwa nin makasaysayan asin relihiyosong kahulugan. Bilang sarong kapiyestahan na idinusay sa Diyos na Aldaw, na nagsisimbolo nin pagka-Dios asin kadunungan, igwa ining hararom na kahulugan.

## Makar Sankranti asin an Solstisyo nin tiglipot

Dakul na mga Nepalese an nag-aasosyar kan kapiyestahan na ini sa Winter Solstice, asin nagtutubod na an saldang minatapos kan saiyang pagbaklay pasiring sa habagatan (Sanskrit: *[[Dakshinayana]]*) sa Tropiko kan Capricorn, asin nagpopoon na maghiro pa-amihanan (Sanskrit: *[[Uttarayana]]*) pasiring sa Tropiko kan Kanser *, sa bulan kan *Poush* sa aldaw na ini kabangaan kan Enero.

Dawa ngani mayo nin direktang solar na pag-obserbar kan Solstisyo nin tiglipot sa tradisyon kan Nepali, an Vaikuntha Ekadashi festival, base sa lunar na kalendaryo, iyo an pinakaharani. Dugang pa, an Saldang nagpopoon kan saiyang pagbaklay pa-amihanan sa aldaw pagkatapos kan [[solstisyo nin tiglipot]], mantang nagdadakol an liwanag kan aldaw. Kaya, an Makar Sankranti minamarka kan selebrasyon kan aldaw pagkatapos kan solstisyo nin tiglipot.

Sa siyensya, sa Amihanan na Hemispero, an [[solstisyo nin tiglipot]] nangyayari sa pagtanga kan 21 asin 22 Disyembre. An liwanag kan aldaw nagpopoon na maglangkaw sa ika-22 nin Disyembre asin sa aldaw na ini, an Saldang mapoon sa pagbaklay kaini pa-norte na minamarka kan *Uttarayaan*. An petsa kan solstisyo nin tiglipot luway-luway na nagbabago huli sa [[Presesyon nin Aksal|presisyon nin aksal kan Kinaban]], na minaabot nin mas amay nin mga 1 aldaw sa kada 70 taon. Kaya, kun an Maghe Sankranti sarong beses nagmarka kan aldaw pagkatapos kan aktuwal na Solstisyo nin Tiglipot, ini mangangahulugan na an sarong petsa sa kabangaan nin Enero makakalinya sa mga 300 CE, an pinakahalangkaw na punto kan Helenikong matematika asin [[astronomiya]], na nakaimpluwensya sa amihanan na India.

== Hilingon man ==
* [[Vaikuntha Chaturdashi]]
* [[Makar Sankranti]]

==Mga toltolan==


== Mga panluwas na takod==
* [https://web.archive.org/web/20070928204947/http://www.enjoynepal.com/Travel_Guide/activity_guide/tg_activityguide_pilgrimage_Fest_manghesakranti.asp Information about festival]
*https://web.archive.org/web/20141228094441/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/01/15/metro/maghe-sankranti-marked-feasting-on-food-varieties/230436.html
*[http://listnepal.com/maghe-sankranti-hindu-festival/ Maghe Sankranti In Nepal] 
*Maharjan, S. (2011, January 6). *Ghyah-Chāku Salhu (Māgha Sankrānti)''. NEPÆNGLISH. 
*‌