open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Operasyon Entebbe

An **Operasyon Entebbe**, na inapod man na **Entebbe Raid** o **Operasyon Thunderbolt**, sarong kontra-teroristang pagligtas sa mga hostage na misyon ginibo kan mga komandos kan mga  Israel Defense Forces (IDF) sa Entebbe Airport sa Uganda kan petsa 4 Hulyo 1976.

Kan semanang nagtalikod, 27 Hunyo, an Air France Airbus A300 na jet airliner na may lunad na 248 na pasahero nahijack nin duwang myembro Popular Front for the Liberation of Palestine – External Operations (PFLP-EO) sa sugo ni Wadie Haddad (na kan amay-amay naglitik sa PFLP ni George Habash), asin duwang myembro kan Aleman na Revolutionary Cells.An mga hijacker pinaghayag an saindang katuyohan iyo na mapaluwas an 40 Palestino asin iba pang mga militante na nakukulong sa Israel asin 13 preso pa sa apat pang mga nasyon karibay an mga saindang hinostage. An paglayog, na naghale sa Tel Aviv na may destinasyon sa Paris, napalisya sa direksyon kan ini naghugpa na ngona sa Athens na naglikaw sa Benghazi pasiring Entebbe, an mayor na aeropwerto kan Uganda. An gobyerno kan Uganda pig'ampoyonan an mga hijacker, asin ni diktador na si Idi Amin, na enot na palan pinaaram kan pangyaring hijacking pakapoon pa lang, asin personal na pigsabat sinda. Pakalipatan an mga hostage hale sa eroplano asin dinara sa sarong edipisyong bakante sa aeropwerto, an mga hijacker piglaen-laen an mga Israeli asin mga iba pang Hudyo duman sa bakong mga Hudyo saka pinirit sindang darahon sa suway na kwarto. Kan masurunod na duwang aldaw, 148 bakong mga Israeli'ng hostage binutsan asin ipiglayog pasiring Paris. Siyam na pulo may apat (94), na mga pasaherong Israeli, kaiba an 12-myembrong Air France crew, nawalat na mga hostage asin sinda pighuhumaan na garadanon.

## Toltolan
Ok-ok

An **Ok-ok** (Ingles, Philippine tarsier, sc. Tarsus philipensis, Meyer 1894) na inaapod man sa Sugbuanon asin sa ibang lenggwaheng Bisaya na *mawumag*, sa Waray, *mago*' sarong species nin tarsier na endemiko sa Filipinas. Ini makukua sa bandang sur-subangan kan arkiupelago, partikularmente sa Bohol, Samar asin Leyte. Ini kaapil sa 45- milyon na edad kan pamilya Tarsiidae, na an pangaran sa Ingles nakua sa halabaon na tulang nin siko an inapod na 'tarsus'. Dati kaapil sa genus na Tarsius, ini nakalista na bilang iyo-iyong myembro kan genus Carlito, bagong genus na ipinangaran sa konserbasyonistang si Carlito Pizarras.

Ini inaapod pa man sa ibang lugar kan filipinas na *mamag*, *magau*, *malmag*, asin *magatilok-iok*.

An ok-ok nakalakop man sa Maripipi Island, Siargao Island, Basilan Island asin Dinagat Island. Ini nahiling man sa Sarangani, pero posibleng ibang subspecies. An ok-ok may abohon na barahibo alagad ikog na  haros huba sa balukag. An murong tuldo' kaini sobrang napalaba'. An payo asin hawak an kalabaan mga 118-149 mm; asin nagtitimbang na 113-142 gramos. An lalake mas dakula sa babae.

Mata. Kumpara sa hawak niya, an mata kaini bulakog asin sobrang dakula. An kaha kan saiyang mata masabing mas dakula sa kaha kan saiyang hutok asin mas dakula pa sa saiyang tulak.

Ikog. An ok-ok may kalabaan an ikog na naabot 232 mm, haros mayong balukag maliban sa bungot. An ibabawan kan katulakan may mga gurot-gurot siring sa palad kan tawo. An ikog niya ginagamit sa pagbalanse alagad mas gusto kaini na tanos an postura.

## Toltolan
Nirodha

Sa Budhismo, **nirodha**, "sesasyon," "ekstinksyon," o "supresyon," apod sa sesasyon o renouncing kan kamawotan. Ini an ikatulo sa Apat na Nobleng Katotoohan, na nagsasabi na mapondo an pagsakit (dukkha) kun popondohon an pagmawot asin kamawotan.

Segun ki Thubten Chodron, an Nirodha an pang-ultimong pagkawara kan gabos na maraot na eksperyensya asin kan saindang mga causa sa paagi na dai na sinda pwedeng mangyari giraray. Nagigibo ini paagi sa pagkultibar kan Noble Eighthfold Path, na kaiba an mga gibo nin tamang pakasabot, tamang tuyo, tamang pagtaram, tamang paghiro, tamang pagbuhay, tamang paghihingoa, tamang pag-asikaso, asin tamang konsentrasyon. An pagkamit nin nirodha minagiya pasiring sa pakarealisar kan Nibbana (na inaapod man na Nirvana), sarong kamugtakan nin sangkap na katoninongan asin katalingkasan sa pagdusa.

## Toltolan
Amid

An **amid** (Ingles: *Asian palm civet*; sc. *Paradoxurus hermaphroditus*) sarong klaseng hayop nakaagid sa ikos asin an espesyeng ini kabali sa pamilya Vivirridae. Ini natural sa habagatan asin sa sur-subangan na Asya asin lakop na gayo ini na huna dai mapupuho, alagad sa Indonesya namimiligro ini mapuho huli sa ilegal na pagdakop, sa pagnenegosyo kaini orog na ta  ini an pigkukuanan kan inaapod na *kopi luwak*.

## Hitsura asin pagtatandaan

An matilaba asin burugso na hawak kan amid patos sa magaspang, asin haralambong buhok na parati abohon an kolor. Ini igwang kolor puting buhok sa banda kan angog, sadit na puting patse sa ibaba kan lambang mata, may puting tuldok sa lambang gilid kan susunghan, asin pinong itom na linya sa pag'ultan nin mata. An ungos, talinga, ibabang kalamias asin kabanga kan ikog, anas itom. An kalabaqan kaini poon payo abot lubot mga  na an ikog may labang . Ini nagtitimbang . An pamarong kaini sa lubot asin sekresyon mabata' asin nakakasumo' na iyo ini an depensa niya kun natatakot o nariribaraw.

## Toltolan
Lan Borlagdatan

Si **Rolan "Lan" B. Borlagdatan** sarong Bikolanong parakurit asin pintor. Siya an pinakainot na pamayo kan Kurit Bikol.

An saiyang mga obra ipinahiling sa publiko sa manlainlain na eksibit sa Syudad nin Legazpi asin Naga siring man sa banwaan nin Pili, Camarines Sur. Saro siya sa mga tampok na pintor sa Pagkarahay Painting Exhibit na ginibo sa Central Bicol State University of Agriculture.

## Mga eksibit
*1988 - Two Man Show - Hotel La Trinidad, Legazpi City
*1991 - All Bicolano Artists - Provincial Capitol Complex, Pili, Camarines Sur
*1998 - Ibalong Art Festival - Legaspi Museum, Legazpi City
*2001 - Ateneo de Naga Art Expo, Naga City
::1st Art Method Show - GSIS Building, Naga City
*2002 - Colors in Oasis - Naga City
::Salingoy Art Exhibit - Naga City
::Gurit Bikol Art Exhibit - Naga City Public Library, Naga City
::Kamundagan Art Exhibit - Villa Caceres Hotel, Naga City

## Toltolan
Amatista

An **Amatista** sarong lilac na klase nin quartz. An ngaran gikan sa Koine Greek, αμέθυστος *amethystos* from α- a-, "not" asin μεθύσκω (Ancient Greek) methysko / μεθώ *metho* (Modernong Griyego), "intoxicate", sarong pagsambit sa pagtubod na an gapo nagprotehir sa kagsadiri kaiyan sa pagbuburat.  An suanoy na mga Griego nagsusulot nin amatista asin inukit na mga lalagan nin inomon hale diyan sa pagtubod na iyan makakaolang sa pagkaburat.

An amatista, sarong medyo mahalagang gapo, an parateng ginagamit sa alahas.

## Toltolan
Unibersidad kan Subangan

An **Unibersidad kan Subangan** o **University of the East**, midbid man bilang **UE**, iyo sarong nanginginot na pribadong unibersidad na mahihiling sa Manila, Filipinas. Naitogdas kan 1946, an negosyanteng tycoon na si Lucio Tan naguno an unibersidad kan 1990. An UE iyo dating nabisto bilang an "pinakadakulang unibersidad sa Asya" kan an enrollment kaini dati naglagpas sa 65,000 na mga paraadal.

An Commission on Higher Education (CHED) nagtao sa UE nin awtonomong kamugtakan asin pigbisto an 2 sa mga programa kaini bilang Center of Excellence asin 1 na programa bilang Center of Development. An UE minatao nin programang degri poon basehang edukasyon hasta sa pag-aadal na gradweyt. An UE igwa nin duwa pang lain na kampus, saro sa Caloocan, asin an paadalang medisina kaini, an UE Ramon Magsaysay Memorial Medical Center na mahihiling sa Aurora Blvd., Dona Imelda, Syudad nin Quezon.

## Mga panluwas na takod
* University of the East 
* University of the East – Caloocan Extension Campus 
* University of the East – Ramon Magsaysay Memorial Medical Center
* University of the East – High School – Manila
* UERMMMC Hospital
* University of East Mountaineers – UEM

## Toltolan
Unibersidad kan Subangan Caloocan

An **Unibersidad kan Subangan Caloocan** o **University of the East Caloocan**, midbid man bilang **UE Caloocan** o **UE Cal**, iyo sarong pribadong institusyon nin halangkaw na edukasyon sa Caloocan, Filipinas. Saro ini sa tolong kampus kan Unibersidad kan Subangan na sistema. Saro ining awtonomong yunit na pinamamayohan nin sarong tsanselor, kaiba an Kolehiyo nin *Business Administration*, *Arts and Sciences*, *Engineering*, asin *Fine Arts*. An UE Caloocan iyo inaapod na Caloocan Campus para malain ini sa Manila Campus sa Abenida C.M. Recto.

## Mga panluwas na takod

* University of the East 
* University of the East - Ramon Magsaysay Memorial Medical Center
* University of the East - Caloocan Campus
Unibersidad Estatal kan Batangas

An **Unibersidad Estatal kan Batangas** o **Batangas State University**, midbid man bilang **BatStateU**, iyo sarong unibersidad estatal sa probinsya nin Batangas, Filipinas. Naitogdas kan 1903 bilang paadalang panhasa nin kakayahan,ini an pinakagurang na institusyon nin halangkaw na edukasyon sa rehiyon. Natawan inin nin kamugtakan na kolehiyo estatal kan 1968, asin pigpangaran liwat na *Pablo Borbon Memorial Institute of Technology*, asin dagos nagin unibersidad estatal kan 2001. Sa ngunyan, an unibersidad igwa nin kagsaro (11) na kampus sa Batangas.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na Webistyo kan Batangas State University
* Online na Serbisyo kan Batangas State University

## Toltolan
Unibersidad Sentral kan Manila

An **Unibersidad Sentral kan Manila** o **Manila Central University**, midbid man bilang **MCU** asin may dating ngaran na *Escuela de Farmacia del Liceo de Manila*), iyo sarong pribado, dae-sektaryano, institusyon nin basehan asin halangkaw na edukasyon na mahihiling sa EDSA, Caloocan, Filipinas. Naitogdas ini kan 1904 ni Dr. Alejandro M. Albert na iyo man an pinakaenot kaining Direktor.

An MCU iyo an pinakaenot na paadalan nin parmasiya na pinadalagan kan mga Filipino, asin an pinakaenot na paadalan nin narsing na nagtao nin 4-taon Batsilyer nin Siyensya sa Narsing na programa sa Filipinas.

An patrona kan unibersidad iyo si Minerva.

An MCU iyo kaapil na unibersidad kan University Athletic Association of the Philippines poon 1952 hasta 1962.

## Mga panluwas na takod

* Websityo kan MCU 
* Retrato kan Liceo de Manila sa Flickr
Kagurangan

An **kagurangan** o **pagkagurang** nanonongod sa mga panahon na harani na o nakakalabing marhay sa linalaoman na lawig nin buhay nin mga tawo, asin sa siring iyo an katapusan kan siklo nin buhay nin tawo. Kabale sa mga pamantayan asin euphemism para sa mga tawo sa panahon na ini an mga gurang, may edad na (kalakopan na gamit sa kinaban), *OAPs* (gamit sa Britanya na nangangaipohan na *Old Age Pensioner*), *seniors, senior citizens* (gamit sa Amerika), '"older adults* (sa siyensyang pangsosyedad), asin *the elders'' (sa kadaklan na mga kultura).

An may edad nang mga tawo sa parate limitado an kakayahan na magbago asin mas madaling magkahelang, signipikante, lugad, asin iba pang helang kisa sa mas hoben na mga adulto. An dakol na iba pang disiplina asin sakop may labot sa paggurang asin gurang, arog baga kan organikong mga proseso nin paggurang (senescence), medikal na mga pag-adal sa naggugurang nang proseso (gerontolohiya), helang na nagpapasakit sa gurang nang mga adulto (geriatrics), teknolohiya tanganing suportaran an paggurang na sosyedad (gerontechnology), o mga aktibidad sa pag-aling asin isport na ibinagay sa mga gurang, arog baga kan mas may edad na isport. An mga may edad na napapaatubang sa laen-laen na isyu sosyal may labot sa pagretiro, kapungawan, asin paggurang.

An kagurangan bakong depinidong tunay na tangga, ta an panahon kronolohiko na ipinaririsa bilang "gurang na edad" nag'iiba sa kultural asin historikal.

Kan 2011, an Naciones Unidas nagproponer nin sarong kombensyon sa diretso nin tawo na espesipikong maprotehir sa mga gurang.

## Toltolan
Mapúa Malayan Colleges Laguna

An **Mapúa Malayan Colleges Laguna** (**MMCL**), dating midbid bilang **Malayan Colleges Laguna** (**MCL**), iyo sarong pribado, research, asin dae-sektaryano na unibersidad na pagsasadiring subsidiaryo kan Unibersidad nin Mapúa na mahihiling sa Pulo–Diezmo Road sa Barangay Diezmo, Cabuyao, Laguna. Nagbukas ini kan Hunyo 18, 2006. An MCL harani sa *industrial hub* kan Laguna, na minatao sa mga paraadal kaini nin haraning akses sa mga oportunidad nin on-the-job training sa mga prestiyosong kompanya.                                                                                                                                                                                                                    

An MCL inoorgulyo an konsistentong linya nin mga trayumpo kaini sa mga nakaaging taon na kabali an 100% rata nin mga nakapasa sa nagkapirang lisensyura asin sertipikasyong eksaminasyon, *topnotchers*, asin eksepsyonal na halangkaw na rata nin pagkakua nin trabaho sa mga gradweyt kaini – gabos na ini nagtabang sa MCL na maguno an ranggo kaini bilang numero unong pribadong HEI (*higher educational institution*) sa CALABARZON.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na Websityo kan Malayan Colleges Laguna 
* Mapúa University

## Toltolan
Hsing Yun

Si **Hsing Yun** (; 19 Agosto 1927 – 5 Pebrero 2023) sarong Tsinong mongheng Budhista, paratukdo, asin pilantropo na nakabase sa Taiwan. Siya an kagtugdas kan Fo Guang Shan na monastkong orden nin Budhismo asin siring man kan Light International Association ni Budhha. Si Hsing Yun mayor na tagatulod kan inaapod na Humanistikong Budhismo asin saro sa pinakamaimpluwensyang maestro kan  modernong Taiwanes na Budhismo. Sa Taiwan, siya popular na minimirar na saro sa Apat na Langitnon na Hade nin Taiwanes na Budhismo, kairiba an mga kakontemporaryong niya si Master Sheng-yen nin Dharma Drum Mountain, Master Cheng Yen nin Tzu Chi asin Master Wei Chueh nin Chung Tai Shan.

## Politika
Sa Taiwan, si Hsing Yun nauunabihan kan saiyang mga aktibidad sa politika, partikularmente bilang taga-ampoyon kan inaapod na One-China policy asin kan mga lehislasyon kan Kuomintang, asin siya tinutuyaw na gayo kan mga nagsusuportar sa Independensya nin Taiwan asin kan mga pigura sa relihiyon na sobrang paki-aram sa mga bagay na mayo naman sakop nin relihiyon asin mga monastikong bagay. Durante kan 2008 eleksyon presidensyal, si Hsing Yun hayag sa publiko na suportado niya an kandidato nin Kuomintang na si Ma Ying-jeou. Durante kan ikaduwang World Buddhist Forum kan 2009, si Hsing Yun nagmatagas na nagsasabi na mayo man nin "Taiwanes" asin an Taiwanes mga *Tsino* man sana. Kan 2012 sabi niya na an Senkaku Islands (inaapod man na Diaoyutai Islands) sadiri nin Tsina. Durante kan 2016 presidensysal na eleksyon na karampanyahan, si Hsing Yun nag'ukag nin kontrobersya kan siya nagsabi na an mga uru-ugali kan dyosang Mazu iyo an mapagana sa kandidatang si Tsai Ing-wen na iyo an kandidato kan DPP na ini iyo man ngani an guminana. Ngani mahale an huringhuding na siya nagbirik na nin tambod, sa publiko ipigbalangibog niya na an suporta niya yaon pa man giraray sa kandidato kan KMT na si Hung Hsiu-chu na nag'atras man sa kandidatura sa huri. Dawa sa saiyang partisano sa Kuomintang, si Hsing Yun midbid na maray na respetado kan mga politiko sa mangiba-ibang partido. Siya pighuhurot magkasundo an Dalai Lama sa Tsina alagad naghihingowa na dai magkaigwang siplingan an saiyang organisasyon sa gobyerno nin Tsina.

## Toltolan
Pagtaratara kan Thai

An **pataratara kan mga Thai** inaapod na *wai* (Thai: ไหว้, sinasayod [wâ:j]) sarong sadit na pagduko, na an mga palad dusok sa garo pamibing paagi. Igwa ining ginikanan sa Indyanong *[[Añjali Mudrā]]*, arog kan Indyanong *[[namaste]]* asin Burmese *[[mingalaba]]*. Kun gurano kahalangkaw an kamot na ibinugtak sa lalawgon asin kun gurano kahahaba an pagduko, iyo man an pagrespeto o reberensya kan nagtatao nin *wai* an ipinapahiling. An *wai* tradisyonal nang pinagmamasdan kun pormal na minalaog sa sarong harong. Pakatapos kan pagdalaw, an bisita naghagad nin permiso na humale asin otrohon an pagsaludo na ginigibo paglaog. An *wai* uso man na paagi na ikapahayag an pagpasalamat o sa paghagad nin dispensasyon.

## Toltolan
Brigitte Boccone-Pagès

Si **Brigitte Boccone-Pagès** namundag 8 Mayo 1959) sarong Monegasqueng politiko. Siya naelihir na bise presidente kan National Council kan 22 Pebrero 2018. Kan Oktobre 2022, si Boccone-Pagès naelehir Presidente kan National Council, huli sa dai piglaoman na pagdemitir sa pwesto ni Stéphane Valeri, na huli kaini siya an pinakaenot na babaeng nagtukaw sa siring katongdan. Pinili niya si  Balthazar Seydoux bilang saiyang Bise presidente. Kan 5 Pebrero 2023, siya nangenot na gayo sa bilang nin boto mantang an saiyang partido na Monegasque National Union ginana an gabos na 24 tukawan sa 2023 Monegasque na eleksyon heneral.
## Toltolan
Namaste

An ***Namaste***, kun beses inaapod na *namaskar* asin *namaskaram*, sarong pinagkatodan nang Hindu na non-contact na paggalang na pataratara asin pagtaong onra sa sarong tawo o grupo, na ginagamit sa ano man na oras nin aldaw. Iyan manonompongan sa subkontinente nin India, asin sa mga diasporang Nepales asin Indyano. Parating tinataram an Namaste nin dikit na pagduko asin an kamot na dusok, mga palad na nakaduot asin mga murong nakaturo sa itaas, mga tangan na harani sa daghan. An pagmustrang ini inaapod na ***añjali mudrā***; an nakatindog na postura na iniinkorporar ini sa ***pranamasana***.

## Toltolan
Mingalaba

An **Mingalaba** (Burmese: မင်္ဂလာပါ; MLCTS: mangga.lapa; romanisado sa manlain-lain na pagbabay bilang **mingalarpar**, **mingalabar**, o **mingalar par**) iyo an pormal na pagtaratara sa Burmese. Sa tipikong paagi, kaiba kaan an sadit na pagduko, o mas pormal pa, sarong Añjali Mudrā na pagmustrar, kun saen an mga palad pinagtiklop na magkaibanan. An terminong "minglaba" tipikal na trinadusir sa Ingles na " ika lugod bendisyonan" o "auspiciousness sa saindo."

## Toltolan
Unibersidad nin Mapúa

An **Unibersidad nin Mapúa** o **Mapúa University**, midbid man bilang **Mapúa** o **MU**, iyo sarong pribadong pan-research na dae sektaryanong unibersidad na mahihiling sa Metro Manila, Filipinas. An unibersidad naitogdas kan 1925 nin pinakaenot na rehistradong Filipinong arkitekto na si Tomás Mapúa, sarong gradweyt kan Cornell University sa New York. Kan 2000, an unibersidad naguno kan Yuchengco Group of Companies.

An panginot na kampus kan unibersidad iyo mahihiling sa makasaysayang distrito kan Intramuros sa Manila, mantang an satelaty na kampus man mahihiling sa Makati. An unibersidad iyo igwang 10 kolehiyo asin sarong pansekundaryang paadalan na departamento. Igwa ining siyam na programa na pigbibisto kan Commission on Higher Education (CHED) bilang Centers of Excellence asin Centers of Development. Igwa man ining 11 programa na akredito kan ABET, kaya nagin ining pinakaenot na unibersidad sa Sur-subangang Asya na makaresibe nin akreditasyon hali sa organisasyon. An unibersidad kagsadiri man asin pig-ooperar an Mapúa Malayan Colleges Laguna, an Mapúa Malayan Colleges Mindanao, asin an Malayan High School of Science.

## Mga panluwas na takod

*
* Mapúa Library
* The New Builder
* Radio Cardinal 

## Toltolan
Unibersidad Nasyunal

An **Unibersidad Nasyunal** o **National University** (**NU**), kolokyal bilang *National U*, iyo an sarong pribadong bakong sektaryano na koedukasyonal na unibersidad na mahihiling sa Sampaloc, Manila, Filipinas. An ama kan unibersidad na si Mariano F. Jhocson Sr., itinogdas an institusyon kan Agosto 1, 1900, bilang *Colegio Filipino* sa Quiapo, Manila. Pigkokonsidera ini bilang an pinakaenot na pribadong bakong sektaryano asin koedukasyonal na institusyon sa Filipinas asin man, an pinakaenot na unibersidad na minagamit nin Ingles bilang medya nin pagtukdo, na nagribay sa Espanyol.

An NU iyo saro sa mga enot na kaapil kan National Collegiate Athletic Association- Philippines (NCAA) asin University Athletic Association of the Philippines (UAAP), asin iyo man saro sa enot na kaapil kan Philippine Association of Colleges and Universities (PACU). An mga pankinaban na apilyasyon kaini iyo kabali an Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning (ASAHIL) asin an International Association of Universities (IAU).

## Mga panluwas na takod
* 

## Toltolan
Añjali Mudrā

An **Añjali Mudrā** (Sanskrito: अञ्जलि मुद्रा), sarong pagmustrar nin kamot na sa pangenot konektado sa mga relihiyon asin arte nin Indya, na nanuparan sa bilog na Asia asin lampas pa. Parte ini kan klasikong pagbayle nin India arog kan Bharatanatyam, kaugalian na yoga, asin porma kan pataratara Namaste. Sa tahaw kan performance arts, an Anjali Mudra sarong porma nin bakong-verbal, biswal na komunikasyon sa mga miron. Saro ini sa 24 sa mga samyukta na mudra kan mga arteng klasikal sa India. Igwang nagkapirang porma kan Anjali Mudra arog kan *brahmanjali*.

Pig-iba an pagmustra sa dakol na yoga asanas. An posing sa modernong yoga na **praṇāmāsana** (Sanskrit: प्रणामासन) imbwelto an pagtindog na tanos, na may kamot sa Añjali Mudrā.

Bilang mustra, ginagamit iyan nin dakol bilang tanda nin paggalang o daing girong na pataratara sa Indya, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Burma, Tailandya, Laos, Kambodya, asin Indonesya. Ginagamit man iyan sa tahaw kan Sirangan na mga Budistang taga Asia, relihiyonistang Intsik, asin Shintoista patin mga parasuportar sa kaagid na mga tradisyon sa Asia. An mustra ginagamit bilang kabtang nin pamibi o nin pagsamba sa dakol na relihiyon na Indian asin iba pang relihiyon sa Sirangan. 

Sa iskultura, an Anjali mudra lakop sa mga laogan asin sa mga gibong ayuda kan makasaysayan na mga templo arog kan Lingobhavamurti nin Shaivismo. Iba-iba an Anjali mudra sa Namaste sa paagi kan pagiging bakong-verbal na mustra, mantang pwedeng sabihon an Namaste maski mayong ano man na pagmustra. Segun sa Bhaumik asin Govil, an Anjali mudra asin Namaskara mudra igdi alagad may maselan na pagkakaiba. An likod kan mga tangan sa Anjali mudra nakaatubang sa daghan asin pwedeng perpendikular sa ibang moro, mantang an mga tangan sa Namaskara mudra makalinya igdi an ibang moro.

## Toltolan
Hops

An **hops** iyo an mga burak (inaapod man na *seed cones* o *strobiles*) kan tinanom na *[[Humulus lupulus]]*, sarong miyembro kan pamilya Cannabaceae nin mga nagbuburak na tinanom.  Ginagamit an mga ini bilang pampapait, pampalasa, asin ahente istabilidad sa serbesa, kun asin, sa pagdugang sa pait, minatao man ini nin maburak, maprutas, o sitrus na mga lasa asin parong. An hops iyo nagagamit man sa manlainlain na katuyohan sa iba pang mga inomon asin herbel na medisina.

An tinanom na hops igwa nin suway na babayi asin lalaki na tinanom, asin an babaying tinanom sana an nagagamit sa komersyal na produskyon. An tinanom na hops iyo bigoroso, nagtutukad, *herbaceous* *perennial*, harus natutukduan para magpadakula nin *strings* sa lugar na inaapod na *hopfield*, *hop garden* (sa Sur nin Inglatera), o *hop yard* (sa West Country asin Estados Unidos) kapag pinapadakula sa komersyo. Nagkapirang mga klase nin hops an pinadakula nin mga parauma sa bilog na kinaban, kabali an manlainlain na klase na ginagamit sa partikular na istilo kan serbesa.

## Mga panluwas na takod

* 

## Toltolan
DepEd Camarines Sur

An ** Dibisyon kan Camarines Sur nin Departamento kan Edukasyon** o **DepEd Camarines Sur** iyo an panginot na ahensya na namamahala kan sistema nin pundasyon na edukasyon sa probinsya nin Camarines Sur. Si Norma B. Samantela iyo an superintendente kan dibisyon. Sinanglian niya si Loida Nidea.

Nalilindongan ini kan Rehiyonal na Opisina kan Bikol nin Departamento kan Edukasyon o DepEd Region V sakop an bilog na Rehiyon Bikol. Nababanga an panrehiyon na opisina sa mga dibisyon susog sa mga probinsya asin syudad sa Kabikolan.

## Mga distrito nin mga eskwelahan
An dibisyon igwa nin tulompulo-walong distrito nin mga eskwelahan na nakalakop sa limang lehislatibong distrito kan probinsya:

*Inot na lehislatibong distrito: Cabusao, Del Gallego, Ragay, Sipocot North, Sipocot South, San Fernando
*Ika-2ng lehislatibong distrito: Libmanan North, Libmanan South, Milaor-Gainza, Minalabac, Pasacao
*Ika-3ng lehislatibong distrito: Calabanga, Camaligan, Canaman, Magarao-Bombon, Ocampo, Pili
*Ika-4 na lehislatibong distrito: Caramoan, Garchitorena, Goa, Lagonoy North, Lagonoy South, Presentacion, Sagñay, San Jose, Tigaon, Tinambac North, Tinambac South, Siruma 
*Ika-5ng lehislatibong distrito: Baao, Balatan, Bato, Buhi, Bula, Nabua East, Nabua West
  

## Palarong Bikol
An Dibisyon kan Camarines Sur iyo an parating may pinakadakol na delegado asin saro sa mga nanginginot na koponan sa Palarong Bikol. Kan 2017 matapos makaguno nin 69 na medalyang bulawan, ini idineklarar bilang kampeon. Sa ginibong taonan na karawat sa Bicol University Sports and Tourism Complex sa Albay, nalamangan sana kan dibisyon nin sarong medalyang bulawan an dating kampeon na Dibisyon kan Syudad nin Naga. Nagin kampeon man an dibisyon kan 2013 asin 2015 dangan ikaduwang lugar kan 2012 asin 2014.

## Mga nagin Superintendente
Nagin superintendente si Jaime Malanyaon sa apat na dibisyon kan Rehiyon Bikol kabali an Dibisyon kan Camarines Sur. Siya sarong edukador, historyador, linggwista, kolumnista asin Bikolista. 

## Hilnga man
* DepEd Albay
* DepEd Camarines Norte
* DepEd Catanduanes
* DepEd Masbate
* DepEd Sorsogon
* DepEd Iriga City
* DepEd Ligao City
* DepEd Masbate City
* DepEd Naga City
* DepEd Sorsogon City
* DepEd Tabaco City

## Toltolan
Carissa Salceda

Si **Carissa Salceda** sarong parakurit gikan sa Syudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. An saiyang mga obra naipahiling sa mga eksibit sa Rehiyon Bikol, Cavite, asin Metro Manila. Siya myembro kan Kintab Artists Group.

## Mga eksibit
*2017 - SAGURONG Art Exhibit - Naga City
*2018 - 1st Philippine Visual Art Festival - Muntinlupa City
::Buklat Art Exhibit - Naga City
::GSIS National Art Competition - Pasay City
::70th Charter Anniversary Art Fair and Exhibit - Naga City
::Art Form 2 - Ayala Malls, Ortigas, Mandaluyong City
::Art for Everyone - SM City Naga
*2019 - Paghilom Art Exhibit - Cavite City
::Penafrancia Art Festival - Naga City
::Pagsirang Art Exhibit - Robinsons Place, Naga City
*2020 - Ani Para sa Onse Art Exhibit
::Philippine Fauna Art Society Saribuhay Online Exhibit
::Art for Art Sake Online Art Exhibit of Indigenous

## Hilnga man
*Maricris Gomez
*Micah Hilotin
Vladimir Grutas

Si **Vladimir Grutas** (gikan sa Baao, Camarines Sur) sarong parakurit asin artista sa manlainlain na disiplina. Siya nag-adal nin Fine Arts sa pagpinta sa Far Eastern University. Siya myembro kan Kintab Artists Group.

Naitampok an saiyang mga obra sa nagkapirang solo eksibit siring kan Serye ng Kapag ang Tao Nagipit (Syudad nin Naga), Sa Ating Pagkakatulog (Syudad nin Naga), We Do Everything to Avoid Trying (Syudad nin Quezon), Still (Syudad nin Makati) asin iba pa. Kan 2022, naitampok man an saiyang mga obra sa eksibit na *Kanigoan* kan Robinsons Land ARTablado sa Robinsons Galleria kaiba an mga Bikolanong pintor. Obheto kaini na ipahiling an pagkakaiba-iba kan saro siring man tanganing ipamidbid an arteng Bikolnon.

## Hilnga man
* Harold Gomez
* Richard Cruz
* Aldrin Amaro

## Toltolan
Avatar

Hali sa Hinduismo, an Abatar o "avatar" (gikan sa Sanskrit na अवतार, "avatāra", na nangangahulugang pagbaba) iyo an pagtukoy sa inkarnasyon o pagsasakatawang-tawo nin sarong diwata, bathala o diyos, lalo na ki diyos na si Vishnu, sa kinaban tanganing iligtas an sanlibutan hali sa kasamaan o tanganing ibalik an kaayusan (dharma). Iyo ini an pagbaba nin sarong diyos o bathala sa daga hali sa langit.

An abatar, gikan sa Sanskrit na nangangahulugang "An naggikan sa itaas" (literal: "nanaog") ginagamit bilang katawagan sa mga Diyos (deva), partikular na sa Hinduismo, na nanaog sa daga sa partikular na anyo, o kaya'y ipinapanganak na paratukaw na ordinaryong nilalang, para sa sarong misyon o tanganing ibalik an Dharma.

Pinakakilala sa mga Diyos na igwa nin dakul na abatar si Vishnu (igwa siya nin dakul na abatar, alagad may 10 na pinakakilala). Sa kada abatar niya, nagpapahiling siya nin iba-ibang anyo. Ipinapaniwala kan mga Vaishnava (mga tagasunod ni Vishnu) na si Vishnu an pinakahitaas sa gabos na Diyos.
## Etymology and meaning
An pangngalang Sanskrit (, ) naggikan sa Sanskrit na panlapi na   asin sa ugat na  . An mga ugat na ini may pinaggigikan, sagkod ki Monier-Williams, sa *-taritum*, *-tarati*, *-rītum*.

An "Avatar" nangangahulugan nin , asin nagtutukoy sa pagkakabuo nin diwa nin sarong makalangit o banal na nilalang sa ibang anyo. Sinasabi man kan tataramon an kahulugang “mapagtagumpayan, alisin, pababain, o tumawid sa sarong bagay”.
Sa mga tradisyon nin Hinduismo, an “pagtawid o pagbaba” simbolo, sagkod ki Daniel Bassuk, kan banal na pagbaba hali sa “walang hanggan patungong panandalian, hali sa walang kundisyon papunta sa may kundisyon, hali sa kawalang-hanggan papunta sa hangganan.”
Sagkod ki Justin Edwards Abbott, an avatar sarong saguna (may anyo, katangian) na pagbabalik na lawas nin nirguna Brahman o Atman (kalag).
Sagkod ki Bhaktisiddhanta Sarasvati, an “avatar” nangangahulugang  sa saiyang mga komentaryo sa The Shrimad Bhagavatam asin The Brahma Samhita (na binanggit sa Brahmavaivarta Purana).

## Toltolan
Karbonara

An **karbonara** o **carbonara** () iyo sarong Italyanong pasta na luto gikan sa Roma na gibo sa sugok, matagas na keso, kuradong karne nin orig, asin pamintang itom. An luto nag-abot sa modernong hitsura kaini, kaiba an presenteng ngaran, sa katahawan kan ika-20 na siglo.

An keso iyo harus Pecorino Romano, Parmigiano-Reggiano, o an salak kan duwa. An ispageti iyo an pinakamidbid na pasta, pero an fettuccine, rigatoni, linguine, o bucatini nagagamit man. Normal man na nagagamit an guanciale o pancetta para sa komposisyong karne, pero an lardons kan pinaasohang bacon iyo sarong midbid na panribay sa luwas kan Italya.

## Bibliyograpiya
* 

## Toltolan
Pansit

An **pansit** o **pancit** iyo an heneral na termino dapit sa manlainlain na tradisyonal na lutong *noodles* sa kusinang Filipino. Igwa nin nagkapirang mga klase nin pansit, harus pinapangaran base sa ginamit na noodles, paagi kan pagluto, lugar na ginikanan, o an mga salak. An kadaklan sa mga lutong pansit iyo karakteristikong pigsisirbe kaiba an kalamansi, kun sain an katas kaini magagamit sa dugang na pampalasa.

An noodles iyo pigpabisto sa Filipinas kan mga Tsinong imigrante sa nakaaging mga siglo. Nagin parte na ini kan lokal na pagluto, na nasalakan pa nin impluwensyang Espanyol. Igwa nin nagkapirang mfa rehiyonal na klase nin pansit sa bilog na Filipinas, harus nagkakaiba sa yayaon na katutubong pansalak sa lugar. An mga unikong baryasyon dae minagamit nin noodles, pero minagamit man nin salak arug kan niyog, aki na papaya, toge, lambo, o *seaweed*.

## Mga panluwas na takod

* Report kan PCIJ sa Pansit
* Mga Resipe kan Manlainlain na Klase nin Filipinong Pansit

## Toltolan
Laís Pinho

Si **Laís Pinho** (namundag Agosto 2, 1996) sarong Brasilianong aktres.

## Telebisyon
*Malhação (2013)
*Dupla Identidade (2014)
*Alto Astral (2015)
*Milagres de Jesus (2015)
*Império (2015)
*Sete Vidas (2015)
*Impermanência (2016)
*Chocante (2017)
* (2017)
*Perrengue (2017)
*Rock Story (2017)
*Apocalipse (2017)
*Intimidade entre Estranhos (2018)
*Jezabel (2019)

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Laís Pinho - IMDb
*Laís Pinho - Instagram
Emperador Jimmu

Si  iyo an maalamat na enot na emperador kan Hapon segun sa *[[Nihon Shoki]]* asin *[[Kojiki]]*. An saiyang pagtukaw iyo an tradisyunal na pinetsahan na nangyari kan 660 BC. Sa mitolohiyang Hapones, siya iyo an gikan sa kapag-arakian kan diosa kan saldang na si Amaterasu, sa paagi kan saiyang makuapo na si Ninigi, siring man an kapag-arakian kan dios kan bagyo na si Susanoo. Siya naglunsar nin ekspedisyon na militar gikan sa Hyūga harani sa Seto Inland Sea, binihag an Yamato, asin inistabilisar ini bilang saiyang sentro nin kapangyarihan. Sa modernong Hapon, an leyendang pagtukaw ni Jimmu minarkahan bilang National Foundation Day tuyong Pebrero 11. Sa tahaw kan nasyunalistikong sentimiyento durante kan 1930s asin 1940s sa Emperyong Hapon, delikadong ihapon an eksistensya ni Jimmu. 

Idinoon nin mga historyador na mayo nin ebidensiya para sa pag-eksister ni Jimmu na an kadaklan na intelektwal minaoyon na siya sarong leyendang personahe. Minsan siring, an mga estorya manongod sa saiya pwedeng magparisa nin aktwal na mga pangyayari.

An eksaktong lugar kan pagtukaw ni Emperador Jimmu sa trono kan imperyo (i.e. an pundasyon kan Hapon) pinagdebatehan sa laog nin dakol na siglo sagkod kan 1863 an mga iskolar sa nasyonal na mga pag-adal naghingako na nagpamidbid nin lugar sa laog ni Kashihara bilang eksaktong lugar.

## Toltolan
Pastil

An ***pastil***, o ***pastel***, iyo sarong lutong Filipino na hali sa pinatos na maluto gamit an dahon kan batag asin may kaiba na pighirimay na karne nin baka, manok, o sira. Gikan ini sa Maguindanao asin iyo sarong popular, baratohon na pamahawan sa Mindanao, urog na sa mga Filipinopng Muslim. An *pastil* iyo midbid man bilang *patil*, *patel*, *patir*, o *pater* sa Maranao; asin *paster* sa Iranun.

An pastil iyo man an ngarang Tausug para sa sarong klase nin empanada, sarong dae-relatibong pagkakan na pinakapopular sa Syudad nin Zamboanga.

## Hilingon man
*Panyalam
*Piyoso
*Suman
*Tiyula itum

## Toltolan
Lumpiang Shanghai

An **lumpiang shanghai** (midbid man bilang ***Filipino spring rolls***, o simple **lumpia** o **lumpiya**), iyo sarong lutong Filipino na prinitong salak nin giniling na karne nin orig na nakapatos sa manipis na sugok na crêpe. An *Lumpiang Shanghai* iyo midbid bilang an pinakabasehang klase nin lumpia sa kusinang Filipino, asin ini iyo harus mas sadit asin manipias kumpara sa ibang baryante nin lumpia.

An lumpia ipinakilala sa Pilipinas kan mga aga pa na Hokkien na mga imigrante hale sa Fujian. An pangaran hale sa Hokkien: an "lun" nangangahulugan nin basa, mamasa-masa, o maluya, asin an "pia" nangangahulugan nin keyk o pastel. Ini ay tulus na naging parte kan pagkaon Pilipino asin makukuha sa gabos na parte kan mga isla. Ipinagagamit ini nin iba-ibang klaseng palaman na inspirado nin lokal na mga ingredients asin mga lutuon, pati na an mga lutuon hale sa Espanya, Tsina, asin Estados Unidos.

## Hilingon man

* Lumpiang keso
* Lumpiang ubod
* Empanada
* Siopao

## Toltolan
Lumpia

An **lumpia** o **lumpiya** iyo manlainlain na klase nin mga *spring roll* na harus mahihiling sa Filipinas asin Indonesya. An lumpia iyo gibo sa manipis na garu papel o garu crepe na inaapod na "*lumpia wrapper*" bilang pampatos. Harus pigsisirbe ini bilang sarong *appetizer* o mirindalan, asin pwede masirbe na prinito o presko (dae-prito). An lumpia iyo Filipino asin Indonesyanong adaptasyon kan Fujiano asin Teochew na *[[popiah]]*, na namokna durante sa ika-17 na siglo sa nagligad na kolonyal na panahon nin Espanyol.

Sa Filipinas, an lumpia iyo saro sa mga pinakamidbid na lutuon na pigsisirbe sa mga pagtiripon asin selebrasyon. Sa Indonesia, an lumpia nagin paboritong mirindalan, asin iyo bisto bilang pagkakan sa kalye sa nasyon. 

## Mga panluwas na takod

* Resipe kan Lumpia Semarang (Semarang Style Springroll) 

## Toltolan
Victor Cris Silva

Si **Victor Cris Silva** sarong Bikolanong pintor gikan sa Syudad nin Tabaco, Albay. Siya nakabase ngunyan Norway, Europa. Kabali an saiyang mga obra sa sarong eksibit na may titulong Exposition D’ Avril na ginibo sa syudad.

## Toltolan
Izanagi

Si **Izanagi** (イザナギ/伊邪那岐/伊弉諾) o **Izanaki** (イザナキ), pormal na midbid bilang **Izanagi-no-Mikoto** (伊邪那岐命/伊弉諾尊, nangangahulugan na "Siya na nang-imbitar" o an "Lalaking nang-imbitar"), iyo an kaglalang na dios (kami) kan parehong paglalang asin buhay sa mitolohiyang Hapones.Siya asin an saiyang agom asin tugang na babae na si Izanami iyo an huri sa pitong henerasyon nin mga primordyal na dios na nahayag pagkatapos na maestablisar an langit asin daga. Piggibo sinda Izanagi asin Izanami na mga kagmukna kan arkipelago nin Hapon asin mga progenitor kan dakul na mga dios, na kaiba an diyosang saldang na si Amaterasu, an bulan deidad na si Tsukuyomi asin an diyos nin bagyo na si Susanoo.

## Ngaran
An saiyang ngaran itinao sa *[[Kojiki]]* (ca. 712 AD) bilang *Izanagi-no-Kami* (伊邪那岐神) asin *Izanagi-no-Mikoto* (伊邪那岐命), mantang an *[[Nihon Shoki]]* (720 AD) nanonongod saiya bilang si *Izanagi-no-Mikoto*, na an ngaran isinurat sa manlaenlaen na karakter (伊弉諾尊).

An mga ngaran na *Izanagi* (*Izanaki*) asin *Izanami* parating iniinterpretar bilang ginuno gikan sa verb  (historical orthography ) o *iⁿzanap*- gikan sa Daan na Hapones kan Solnopan 'mag-imbitar' , kaiba an *-ki* / *-gi* asin *-mi* na kinua bilang maskulino asin femininong suffix. An literal na pagpalis kan Iⁿzanaŋgî asin Iⁿzanamî iyo an 'Male-who-invites' asin 'Female-who-invites'. An Shiratori Kurakichi nagproponer nin alternatibong teorya kun saen imbes na mahiling an gamot na *iza-* (o kaya *isa-*) na ginuno gikan sa *isao* (historikal na ortograpiya: *isawo*) nangangahulugan na 'achievement' o 'merit'.

An etimolohikal na ginikanan kan verb sinuherir na magin sarong precursor sa Katahawan na Koreanong lemma *yènc*- nangangahulugan na 'ibugtak/su'loton [sa ibabaw kan]' reconstructed bilang **yenc-a* (place-INF) in OK. Ini man nanggad nag-coincide kaiba an ibang igwa nin kinaaraman sa mitolohikal na pigura na may kinaaraman sa gikanan kan Korean peninsula siring kan Susanöwo.

## Toltolan
Facebook Reels

An **Facebook Reels** o **Reels in Facebook** sarong halipot na video-sharing stage gamit an musika, audio asin artipisyal na epekto, na iinaalok kan Facebook, sarong online social networking service na sadiri kan Amerikanong kompanyang Meta Platforms. Meta Platforms. Siring man sa mayor na serbisyo kan Facebook, an mga hostes sa plataporma nag'aarayaw nin laog, alagad nagtutugot sana ini na pwedeng an mga pitak 60 segundo an laba asin igwang 9: 16 aspektong ratio.

## Bonus
An Facebook naglansar kan programang Reels Play Bonus bilang "Challenges" sa Facebook kan Oktubre 2021 bilang sarong paagi na balosan an mga lataw na Reels creator. Facebook nagsabi na igwang " $1B bonus na nakawarak sa lawig nin 2021-2022" asin sinasabing ini sarong paagi na "magayon asin makaresibe nin mga kredo para sa saindang laog." An programang Reelslay Bonus sa primero iyo an mga kagmukna kan Estados Unidos, Canada asin Mejico. Kan huri pinahiwas ni Facebook an programa ninda Reels Play Bonus sa mas dakol na nasyon para sa pagpili nin grupo nin mga tawo asin an programa igdi.

## Mga Kahagadan
Segun sa Meta, iinintrodusir ni Facebook an sarong bagong paagi na togotan an mga kaglalang na magpartisipar sa programa sa Reels Play Bonus, na nagganar nin sagkod sa $4,000 kada bulan.

* Kada bulan, an mga kaglalang puedeng makikabtang sa dakol na sunod - sunod, progresibong kadepisilan. Nakaresibi nin 100 na drama an kada saro sa lima nindong reel.
* Puedeng buksan nin sarong kaglalang an sarong bagong angat oras na taposon ninda an presenteng angat. Bilang resulta, pagkatapos nindang matapos an nakaaging halimbawa, maako sinda nin bagong halimbawa na nagsasabi: Pangako nin $100 kan an 20 sa saindong Reels nakatipon nin 500 na drama kada saro.
* Sa pagpoon kan kada 30-aldaw na panahon nin bonus, an pag-uswag kan Angat ilalawig sa #1.
YouTube Shorts

An **YouTube Shorts** iyo an halipot na kabtang kan video-saring website na YouTube, kag-ataman nin laog arog na gayo kan panginot na serbisyo kan YouTube alagad nakasentro sa bertikal na mga video sa pinakamahiwas na laba na 60 segundos Inaako man an mga videodeos na may parteng plasang ratio. An mga haralipot nakakua nin sobra sa 5 trillion na punto de vista poon kan makua an plataporma sa publiko kan Hulyo 13, 2021.

## Kasaysayan
Kan Enero 2022, ipinahiling kan sarong pag-adal na an mga scammers nag-iinog nin minilyon na paghiling paagi nin pagtusok nin mga popular na video gikan sa TikTok asin paglaag kaini sa YouTube Shorts. Nagplano sinda nin mga komento sa saindang inimprentang mga video na igwa nin komersial na mga koneksion, na nagprodusir nin kuarta para sa sainda sa gastos kada aksion o gastos sa kada saro.

Kan Agosto 2022, ipinaisi kan YouTube an mga plano na gibohon na tampok na kabtang kan mga Halipot an mga teksto sa madonong na TV kaiyan.

Kan Disyembre 2022, ipinublikar kan YouTube an taonan na balogo kaini na nagdokumento kan mga sikat na video asin kagmukna kan taon, na an mga Halipot nagreresibi kan sadiring seksyon kan pwesto sa enot na pagkakataon.

## Mga Kabtang
An YouTube Shorts nagtatao nin mga er-genieted vertical o square video na naabot 60 segundo an laba. Minatugot ini sa mga paragamit na magdugang nin lisensyadong musika asin sa mga kakayahang pang-kuryente. An mga nagheheling puedeng mag - balumbon paagi sa daing katapusan na paghanap nin mga video. An YouTube Shorts nag - aalok nin pagliliwat sa mga kakayahan asin kan abilidad na makikomunikar sa mga paradalan paagi sa pagsimbag sa mga komento sa dugang pang mga video, na an huri sarong tampok na kabtang sa pangenot ginibong popular ni TikTok. Maski ngani tuyong nagdadalan sa mga smarphone, an mga Hoben puwedeng mansayon sa gabos na iba pang gamit. Bilang kontra sa kadaklan na mga videong Youtube, an mga Katube Shorts dai na pwedeng marebyu o marikas an pag-alsa kan paradalan.
Izanami

Si , pormal na midbid bilang , iyo an kaglalang na diedad kan parehong paglalang asin kagadanan sa mitolohiyang Hapones, siring man sa Shinto inang diosa. Siya asin an saiyang agom asin tugang na si Izanagi iyo an huri kan pitong kapag-arakian kan mga primordyal na diedad na manifested pagkatapos kan pagkabilog kan langit asin daga. Si Izanami asin si Izanagi iyo an pigtutubodan na suboot iyo an mga kaglalang kan arkipelagong Hapones asin an mga apoon kan dakul na mga diedad, na kabali an diosa kan saldang na si Amaterasu, an dios kan bulan na si Tsukuyomi asin an dios kan bagyo na si Susanoo.

## Ngaran
An saiyang ngaran naunambitan sa *[[Kojiki]]* (ca. 712 AD) kapwa bilang *Izanami-no-Kami* (伊弉冉神) asin *Izanami-no-Mikoto* (伊弉冉尊), mantang an *[[Nihon Shoki]]* (720 AD) nanongod saiya bilang  *Izanami-no-Mikoto*, na an ngaran nakasurat sa laen na karakter (伊邪那美命).

An mga ngaran na *Izanagi* (*Izanaki*) asin *Izanami* parating iniinterpretar bilang ginuno gikan sa verb  (historikal na ortograpiya ) o *iⁿzanap*- gikan sa Daan na Hapones kan Solnopan 'mag-imbitar' , na an *-ki* / *-gi* asin *-mi* kinua bilang maskulino asin femininong suffix. An literal na pagpalis kan Iⁿzanaŋgî asin Iⁿzanamî iyo an 'Male-who-invites' asin 'Female-who-invites'. Shiratori Kurakichi proposed an alternatibong teorya na kun saen imbes na mahiling an gamot na *iza-* (or rather *isa-*) na ginuno gikan sa *isao* (historical orthography: *isawo*) nangangahulugan na 'achievement' o 'merit'.

An etimolohikal na ginikanan kan verb sinusuherir na sarong is precursor kan Katahawan na Koreanong lemma *yènc*- nangangahulugan na 'ibugtak/su'loton [sa ibabaw kan]' reconstructed bilang **yenc-a* (place-INF) in OK. Ini nanggad nag-coincide kaiba an ibang kinaaraman sa mitolohikal pigura posibleng kinaaraman sa gikanan sa arkipelagong Koreano siring kan Susanöwo.

## Toltolan
Tsukuyomi

Si , o simpleng  o , iyo an dios nin bulan sa mitolohiyang Hapones asin kan relihiyon na Shinto. An ngaran na "Tsukuyomi" iyo an kompwesto kan mga kataga sa Daan na Hapones na  and . An *[[Nihon Shoki]]* naunambitan ining ngaran na binaybay bilang , alagad ining *yumi* posibleng sarong baryasyon nin pagsayod kan *yomi*. An alternatibong interpretasyon iyo an saiyang ngaran sarong kombinasyon kan  and .

Igwa nin dikit na midbid dapit ki Tsukuyomi na maski an saiyang sekso dai aram. Alagad, sa *[[Man'yōshū]]*, An ngaran ni Tsukuyomi parating rendered bilang , nagtatao nin pakahulogan na siya sarong lalaki.

Si Tsukuyomi iyo an ikaduwa sa  born when Izanagi-no-Mikoto, an dios na naglalang kan enot na daga kan Onogoroshima, na naglilinig kan saiyang sadiring kasalan matang nangangarigos pagkatapos dumulag sa underworld asin an clutches kan saiyang anggot na gadan na tugang na si Izanami-no-Mikoto. Si Tsukuyomi namundag kan siya nagluwas sa toong mata ni Izanagi. Alagad, sa sarong alternatibong istorya, si Tsukuyomi namundag gikan sa sarong salming na gibo sa puting copper sa toong kamot ni Izanagi.

Naanggot si Amaterasu ki Tsukuyomi kan saiyang ginadan si Ukemochi, an diosa nin pagkakan. Minsan nang ipinadara ni Amaterasu si Tsukuyomi nganing magrepresentar saiya sa sarong pyesta na prinesentar ni Ukemochi. An diosa naggibo nin pagkakan sa paagi kan pag-atubang sa kadagatan asin linuwa an mga sira, dangan nag-atubang sa kadlagan asin linuwa an hayop, asin sa huri nag-atubang sa paroyan asin inabo an mangkok nin maluto. Dai na nauyonan ni Tsukuyomi na an katotoohan na, minsan siring marhay na paghilingon, an pagkakan ginibo sa makaating paagi, asin ginadan niya siya.

Naaraman ni Amaterasu kun anong nangyari asin siya naanggot nin marhay na saiyang sinayumahan na dai na niya nanggad hihilingon si Tsukuyomi giraray, padagos na naghihiro pasiring sa ibong na kabtang kan kalangitan. Iyo ini an rason kun tano ta an aldaw asin banggi bakong magkaibahan. Ini segun sa saro sa mga usipon sa *[[Nihon Shoki]]*. Si Tsukuyomi mayo nin siring na signipikante sa *[[Kojiki]]*, na kun saen igwa nin kaagid na usipon dapit ki Susanoo-no-Mikoto na ginadan an kaagid na diosa nin mga pagkakan na ngaran iyo si Ōgetsuhime, na parating conflated ki Ukemochi.

## Toltolan
DepEd Naga City

An ** Dibisyon kan Syudad nin Naga nin Departamento kan Edukasyon** o **DepEd Naga City** iyo an panginot na ahensya na namamahala kan sistema nin pundasyon na edukasyon sa Syudad nin Naga. Nalilindongan ini kan Rehiyonal na Opisina kan Bikol nin Departamento kan Edukasyon o DepEd Region V sakop an bilog na Rehiyon Bikol. Nababanga an panrehiyon na opisina sa mga dibisyon susog sa mga probinsya asin syudad sa Kabikolan.

## Mga eskwelahan pansekondarya

* Balatas National High School
* Camarines Sur National High School
* Cararayan National High School
* Naga City Science High School
* San Isidro National High School
* Sta. Cruz National High School

## Hilnga man
* DepEd Albay
* DepEd Camarines Norte
* DepEd Camarines Sur
* DepEd Catanduanes
* DepEd Masbate
* DepEd Sorsogon
* DepEd Iriga City
* DepEd Ligao City
* DepEd Masbate City
* DepEd Sorsogon City
* DepEd Tabaco City

## Toltolan
Hotdog

An **hotdog** iyo sarong pagkakan na igwa nin inihaw o pinaasohang *sausage* na pigsisirbi sa partidang binaak na tinapay. An terminong "hotdog" pwede man dapit sa *sausage* sana. An *sausage* na ginamit iyo sarong **wiener** (Vienna sausage) o **frankfurter** (Frankfurter Würstchen, inaapod man na **frank**). An mga ngaran kan mga *sausage* na ini harus dapit sa pinagsarong luto. An iba pigkokonsidera an hotdog sana bilang *sandwich*. 

An preparasyon kan hotdog asin kondimento manlainlain sa bilog na kinaban. An mga tipikal na kondimento iyo kaiba an mustard, ketchup, relish, sibulyas sa tomato sauce, asin cheese sauce. An mga midbid na garnish iyo kaiba an sauerkraut, diced onions, jalapeños, chili, grated cheese, coleslaw, bacon, asin olives. An mga baryasyon kan hotdog iyo kaiba an corn dog asin pigs in a blanket. An mga kultural na tradisyon dapit sa hotdog iyo kaiba an Nathan's Hot Dog Eating Contest asin an Oscar Mayer Wienermobile.

## Mga panluwas na takod

* Home page for a PBS documentary about hot dogs
* USDA Fact Sheet on hot dogs 

## Toltolan
Nilaga

An **nilaga** (pigsusurat man na **nilagà**) iyo sarong tradisyonal na karneng sopas gikan sa Filipinas, na gibo sa pinakalakagang karne nin baka (**nilagang baka**) o orig (**nilagang orig**) na pigsalakan nin manlainlain na gulay. Pigkakakan ini tipikal kaiba an puting maluto asin iyo pigsisirbi kaiba an tawyo, patis, siling labuyo, asin kalamansi sa gilid.

## Toltolan