open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salog Waikato

An **Salog Waikato** iyo an pinakahalabang salog sa New Zealand, na nabulos siya sa distansyang 425 kilometro baktas sa Isla Amnayan. Ini naagi sa bakilid na gilid kan Bukid Ruapehu, nadugtong sa Salog Tongariro asin nadalihig sa Danaw Taupo, an danaw  na pinakadakula sa New Zealand. Dangan ini natete' sa Taupo sa bandang norte-subangan na gilid kan danaw, asin ta natitipon sa Busay Huka, asin nawarak sa bandang norte-sulnopan kan Tanayad. Waikato. Ini nawawa sa ultimo sa Dagat Tasman, habagatan kan Auckland sa may Port Waikato. An pangaran kaini iyo an nagdukot na arapodan sa Ronang Waikato na nagpapatos kan Tanayad Waikato. An ruta kan presenteng salog naguhit haros kan 17,000 na taon nakaagi. Mga kondisyon na nag'apekto igdi iyo an pag'init sa klima, pagtalubo naman kan kadlagan sa kapu'ngolan kan salog, asin pagrarom imbes maglakbang kan inaagihan kan salog. An agihan kaini nagparatupas sa mga gilid asta  Piarere, na resulta kaini, an Agihan Hinuera nagin halangkaw asin alang. An mga gira kan antigong dalan kan salog nahihilng na gayo sa Hinuera kun saen an mga gira kan buklod iyo an mga gati kan salog. An mayor na pigdalihigan kaini iyo an Salog Waipa na ini man tuminakod sa Salog Waikato sa Ngaruawahia.

Magkapirang hidroelektrikong istasyon an itinogdok sa salog pag'oltan kan Taupo asin Karapiro na iyo na an pigkukuan enerhiya nin elektrisidad. An mga artipisyal na danaw na  bunga kan pagtogdok kan mga istasyon nagigin ngonyan dayohon kan mga naglilinga asin mga parapasyar. An salog nin Waikato nagin tagbo' kan nagkapirang balbagan kan duwang lado, kan mga tribung Waikato asin kan mga tropa na Briton kan mga taon 1863-65. An pangaran na waikato boot sabihon sa Maori, "nagdadalihig na tubig".

## Toltolan
Hölderlinturm

An **An Hölderlinturm** o **torreng Hölderlin** (Ingles: Hölderlin Tower) iyo an  edipisyo namomogtak sa Tübingen, Alemanya na nagserbing estaran asin kinagadanan na padagos sa mga ultimong taon ni Friedrich Hölderlin, sarong Aleman na poeta. Siya nag'estar duman poon Mayo 3, 1807 sundo 1843. Harani sa kahampang salog, ini popular na turuyohon kan mga turista sa Tübingen.

## Toltolan
Paul Schultze-Naumburg

Si **Paul Schultze-Naumburg** (10 Hunyo 1869 &ndash; 19 Mayo 1949) sarong arkitektong Aleman, pintor, politiko asin parapahayag. Sya nagbali sa partidong NSDAPkan 1930 asin sarong maigot na paratolod kan arkitekturang Nazi. Siya man kritiko kan modernong arkitektura.

## Toltolan
Mga tataramon kan Indonesya

An **Tataramon na Indonesya**, sarong tataramon gikan sa Indonesya

Dae malangkaw sa 700 buhay na mga tataramon an tinataram sa Indonesya. Kadaklan sa mga ini kaiba sa pamilya nin mga tataramon na Austronesyo, na may mga tataramon na Papuano an pigtataram man. An Indones (bistado sa lokal na *bahasa Indonesia*) an opisyalmenteng nasyunal na tataramon sa Indonesya, saro man ining klase nin Malay, na kun saen pigggamit ini sa enterong kaislahan, sinubli ini hale sa lokal na **mga tataramon na Indonesya** arog kan Habanes, Sundanes dangan an Minangkabau. An tataramon na ini piggagamit sa komersyo, administrasyon, edukasyon asin an midya, alagad kadaklan sa mga tawo nin  Indonesya nagtataram nin bako man nindang tataramon, arog kan Habanes, bilang sarong enot na tataramon. Kadaklan sa mga librong nakaimprenta sa Indonesya an nakasurat sa tataramon na Indones.

Kun suarin an Indonesya pigbibisto lang an solong opisyalmenteng tataramon, an ibang tataramon kaini dae na pigbibistado dawa na kapantay kaini an nasyunal o rehiyunal na liyabel, kaya an Habanes iyo an pinakapigtataram na tataramon sa Indonesya. Minasunod an tataramon na Sundanese na panduwa sa listahan (dae kaiba an mga diyalektong Intsik).

## Mga tataramon sa lambang parataram

### Pankumparang tsart

#### Mga tataramon na Indonesya
An tsart sa ibaba an tsart kan pirang mga tataramon sa interong Indonesya. Kadaklan sa mga ini kaiba sa pamilya nin Mga tataramon na Austronesyo. Pero dae ini maintindihan kun arin sa mga ini an dapat iuri bilang mga *[[Tataramon]]*' asin kun arin sa mga ini an mga **[[Diyalekto]]**, kinumpirma kan tsart na kadaklan sa mga ini igwang pagkakapareho, kaya ini bakong that mutually comprehensible. An mga tataramon na ini iniayos sa kun ano kadakol an mga bilang kan mga parataram hanggan sa diit na parataram.

## Universal Declaration of Human Rights (Article 1) sa mga tataramon kan Indonesya

Sa tataramon na Bikol:
 (*An gabos na tawo ipinangaking may katalingkasan asin parantay sa dignidad asin derechos. Sinda gabos tinawan nin pag-isip asin konsyensya kaya dapat na makipag-iriba sa lambang saro bilang mga magturugang.*)

Palis sa tataramon na Tagalog:
 (*Ang lahat ng mga tao ay ipinanganak libre at pantay-pantay sa karangalan at mga karapatan, sila ay pinagkalooban ng dahilan at budhi at dapat kumilos sa isa't isa sa diwa ng kapatiran.*)

* ***Indonesian*** (*Bahasa Indonesia*)

* Javanese (*Basa Jawa*)

* Malay (*Bahasa Melayu*)

* Minangkabau (*Baso Minangkabau*)

* Buginese (*Basa Ugi*)

* Balinese (*Basa Bali*)

* Sundanese (*Basa Sunda*)

* Madurese (*Basa Madura*)

* Musi (*Baso Pelembang*)

* Acehnese (*Bahsa Acèh*)

* Tetum (*Lia-Tetun*)

* Dawan (*Uab Metô*)

* Banjar (*Bahasa Banjar*)

* Lampung (*Bahasa Lampung*)

* Rejangese (*Baso Jang*)

* Bengkulu Malay (*Bahaso Melayu Bengkulu*)

## Toltolan
Salog Rakaia

An **Salog Rakaia** namomogtak sa Canterbury Plains sa Isla Habagatan kan New Zealand. An salog na ini iyo an saro sa pinakahalakbang na "sinaralapid" na salog sa New  Zealand; ini may bulos na 203 metro kubiko lambang segundo (7,200 cu ft/s) asin taonan na 7-aldaw na hubas na bulos sa 87 m3/s (3,100 cu ft/s). Kan mga 1850, an mga Europeong kagbanwa daa pigngaranan ining Salog Cholmondeley, alagad dai man nauso.

## Toltolan
Tataramon na Mongondow

An **Mongondow**, o *Bolaang Mongondow*, saro ini sa mga tataramon na Indonesya na pigtataram sa Rehensiyang Bolaang Mongondow asin sa mga kataraid na regencies kan Norteng Sulawesi (Selebes) asin mga probinsiya nin Gorontalo, Indonesia.

## Mga Toltolan
Amihanan na Sulawesi

An **Amihanan na Sulawesi** () saro sa probinsiya kan Indonesya.  Mahihiling ini sa parting norteng rawis kan isla nin Sulawesi, sa Rawis nin Minahasa, harani sa Filipinas asin sa sur-subangan nin Malaysia. An hangganan kaini sa norte, iyo an Filipinas, an dagat nin Maluku an nasa subangan, sa sulnupan an Gorontalo asin an Golpo nin Tomini sa habagatan. An kapitolyong probinsiyal asin an pinakadakulang syudad kaini iyo an Manado, asin an populasyon kaini nasa 4,135,526 susog ini sa sensus kan 2010; an pinakabag'ong opisyal pigtatantya (puon kan enero 2014) na nasa 4,353,540. An Manado iyo man an panginot na laugan asin an sentro-ekonomiko kan probinsiya. An iba pang mga mayoriyang banwaan iyo an Tomohon asin Bitung. Sa sensus kan 2016 sa Indonesya, an total na populasyon sa Norteng Sulawesi, uminabot sa 2.771.159. Igwang 41 na mga bukid na may altitud puon 1,112 - 1,995 asl. Kadaklan sa mga kondisyong heologiko igwang mga huben na sa rehiyong mabulkan, an darakulang bilang kan mga pagputok asin an aktibong hurmang balisongsong nin mga aktibong mga bulkan an madudugangan sa katahawang Minahasa, Bolaang Mongondow asin sa mga isla nin Sangihe.

## Toltolan
Tataramon na Malay

An **Malay** (;  ) iyo an mayoriyang tataramon kan Pamilya nin Austronesyo tinataram sa Brunei, Indonesya, Malaysia asin sa Singapura. An tataramon kan mga mga malayo, tinataram ini kan 290 milyong tawo sa tahaw kan kipot nin Malacca, kaiba an mga gilid-babayon nin Tangway nin Malayo kan Malaysia asin sa subangang gilid-baybayon nin Sumatra sa Indonesya, asin itinugdas man ini bilang katutubong tataramon sa parteng sulnupang gilid-baybayon kan Sarawak asin Sulnupang Kalimantan sa Borneo. 

Ginagamit man ini bilang pankalakal na tataramon sa habagatang parte kan Filipinas, kaiba an mga parte kan Tangway nin Zamboanga, Kaislahan nin Sulu asin sa parteng habagatan kun saen may mga Muslim-iniistarang municipalidad nin Bataraza asin Balabac sa Palawan.

## Toltolan
Saint Thomas the Apostle Catholic Church

An **Saint Thomas the Apostle Catholic Church** sarong simbahan katoliko namomogtak sa Smyrna, Georgia, Estados Unidos. Pagsasadiri kan paroko kan Saint Thomas the Apostle, pinakaenot na pastor niya iyo si Padre Richard Murrow Sa presente, an pastor kan paroko iyo si Rev. Brian R. Sheridan, M.S. asin yaon sa pag'administrar kan Missionaries of Our Lady of La Sallete poon pa kan Hunyo, 1977. Tinatabangan ini kan mga madre kan Sisters of Humility of Mary sa pagmukna nin mga programa sa edukasyon relihiyoso, pagkaag mga grupo nin diskusyon, asin pag'asiste sa mga mayhelang asin naoospital. Sinasabing igwang mga 1,500 pamilyang katoliko an nagsisirimba igdi asin nabilog kan komunidad kan paroko.

Natogdas an paroko kan Saint Thomas the Apostle kan taon 1966. 

## Toltolan
Iskriturang Pallava

An **Iskriturang Pallava**, sarong Iskriturang Brahmic, na nabuo kadtong Dinastiyang Pallava kan Habagatang Indya mga 6th century AD.
An mga Iskriptong Sur-subangang Asya arog kan Grantha, Habanes, Kawi, Baybayin, Mon, Burmese, Khmer, Lanna, Thai, Lao, Sinhalese, asin an mga Bagong Alpabetong Tai Lue ay pwedeng direkta o daeng direktang *derivations* Hale sa alpabetong Kadamba-Pallava.

## Porma

An porma na nahiling digdi, base sa mga halimbawa hale sa 7th siglo AD. An mga Letrang na nalabel na * igwang *uncertain sound value*, kan nagkaigwa ini nin diit na pangyayari sa Sur-subangang Asya.

### An mga katinig
An kada katinig igwang *inherent* na /a/, kun saen nagtatanog ini kun mayong pansinyal nin patinig an nakadukot. Kun an duwang mga katinig pigsusunod an kada sarong miski na mayong patinig, an panduwang katinig magigin sub-iskriptong porma asin nakadukot ini sa irarom kan naenot.

### Independenteng mga patinig

## Bibliograpiya
*Sivaramamurti, C, *Indian Epigraphy and South Indian Scripts.* Bulletin of the Madras Government Museum. Chennai 1999
## Toltolan


## Panluwas na takod
* 
* Examples of Pallava at SkyKnowledge.com
Mitzi Shore

Si **Mitzi Saidel** (Marinette, Hulyo 25, 1930 – Los Angeles, Abril 11, 2018) dating sarong Amerikanong entertainer.
Kyoko Fukada

Si **Kyoko Fukada** (深田 恭子 Fukada Kyōko, namundag Nobyembre 2, 1982) sarong Haponesang aktres asin parakanta. Sa Hapon siya kumboot linilipot an pangaran sa Fukakyon. Ginana niya an gawad na Best Actress sa Yokohama Film Festival para sa papel niya sa Kamikaze Girls.

Si Fukada namundag sa Kita Ward, Tokyo, Hapon. Nagtapos siyang haiskul sa Horikoshi High School sa Nakano kan taon 2000. An eskwelahan na ini bantog ta dakul nang nagtapo igdis na nagin mga popular asin mga celebrity. Si Fukada enot na nagtapsok sa telebisyon sa dramang Sore Ga Kotae Da! bilang siya si Kazune. Enot niya man na pelikula iyo an Ring 2 bilang siya si Kanae Sawaguchi kan 1999. Pinakaenot niyang album iyo an Dear asin an solo niyang kantang paluwas, The Last Fruit kan 1999. Nasikwit niya an gawad bilang Best Newcomer kan saiyang Shisha No Gakuensai kan 2000.

### Mga pelikula

### Telebisyon

## Toltolan
Alfred Cortot

Si **Alfred Denis Cortot** (26 Septyembre 1877 - 15 Hunyo 1962) sarong Pranses-Sweso na pianista asin konduktor na bantogan na gayo bilang musikero klasikal sa ika-20ng siglo. Siya pinapahalagahan nanggad huli kan mga poetikong interpretasyon niya kan mga obra sa piyanong mga Romantikong musika arog kan ki Chopin, Saint-Saëns asin ki Schumann.

## Mga amay na taon/gibo

Aki nin sarong Pranses na ama asin Swesong ina, si Alfred Cortot namundag sa Nyon, Switzerland kan 1877. Kan siya aki pa an saiyang pamilya naghubo sa Paris asin siya sa edad na siyam nag'ayon sa Consaervatoire kun saen siya enot nag'adal piyano ki Émile Decombes.  
(1829–1912) asin kan edad 15, ki Louis Diémer (1843–1919). Si Cortot nag-debut kan 1897 na an saiyang ikinawat sa piyano iyo an Beethoven’s Piano Concerto No. 3 in C minor, Op. 37, asin nagtaong piano duet recital kapadis ni Edouard Risler (1873–1929) na saindang kinawat iyo an pahayag sa musika na ki Wagner na kaipo an apat na kamot. An saiyang gama-gama sa kompositor na Aleman na si Wagner nagresulta na siya magin sarong choral coach, dangan assistant conductor sa Bayreuth sa irarom nin pamahala ni Felix Mottl asin ni Hans Richter. An eksperensya niya sa Bayreuth nagtaong kakayahan saiya na darahon an musika ni Wagner sa mga Pranses na paradangog, asin kan 1902 saiyang minukna an Société de Festivals Lyriques, na paagi kaini saiyang kinondukta an Paris première kan Götterdämmerung kan bulan nin Mayo kan taon na idto. Sunod na taon, si Cortot nag'organisar naman nin sarong kasararoan kun saen nagin pasil saiya an pagkondukta naman nin performance kan mga mayor na obra arog kan ki Brahms Requiem, Liszt St Elisabeth, Beethoven Missa Solemnis asin Wagner Parsifal. Siya pakahaloy-haloy kaini, nagin konduktor kan Société Nationale, na sige niya itinotolod an mga obra kan mga kagurubay niyang mga kompositor na Pranses. 

## Kan [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]]

Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Cortot nagsuporta asin nag'oyon kan pagsakop kan Alemanya sa Pransya. Inako niya an katongdan komo Haut-Commissaire ("High Commissioner") para sa arte sa Gobyerno Vichy asin  duwang beses nagserbi (1941 asin 1942) bilang myembro kan Conseil national ("National Council") sa gobyerno. Nag'aayon siya sa mga opisyal na konsyerto ginigibo sa Paris durante kan okupado an Pransya asin siring man maski sa mga konsyerto sa laog kan Alemanya kan 1942. Kan matapos an gera, siya nakuang maykasalan sa akto niyang pagkampi sa mga Aleman asin an kastigo saiya kan gobyerno Pranses, iyo an pagsuspindir saiya na dai nanggad magtogtog nin sarong taon. Kan magtapos an suspensyon, siya nagbalik sa entablado pagtogtog mala ta nakasobrang 100 na konsyerto an nagibo niya sa lambang season.

## Mga panluwas na takod

* https://www.youtube.com/watch?v=wB4oj4sS3zA&t=6793s Mga togtog sa pyano ni Alfred Cortot.

## Toltolan
Tataramon na Tonsawang

An **Tonsawang**, bistado sa Tombatu, saro sa nga tataramon kan Austronesyo sa norteng puro kan Sulawesi, sa Indonesya. Kaiba an tataramon na ini sa sanga nin mga tataramon nin Minahasan kan Mga tataramon na Filipino.

## Toltolan
Mga tawong Mongondow

An **mga tawo nin Mongondow** o mga tawo nin  **Bolaang Mongondow** sarong katutubong etnikong grupo sa norte-subangang parte kan isla nin Sulawesi, sa Indonesya. Mga predoninanteng Muslim an mga Mongondow. Nakatutok an saindang tradisyon sa mga probinsiya kan Norteng Sulawesi asin Gorontalo. An etnikong grupong ini ginagamit tanganing magkasararo bilang sarong presensiya, an Kahadean nin Bolaang Mongondow, kun saen nagin ining saro sa mga sulnupang regencies kan Norteng Sulawesi pagkatapos kan katalingkasan nin Indonesian.

## Pinaghalian kan Pangaran
An pangarang **Bolaang** hale sa sarong tataramong *Bolango* o *Balangon* na an boot sabihon, "dagat". An *Bolaang* o *Golaang*, pwede man na sabihong "Maliwanag" o "nahiling asin bakong madiklom", mantang an **Mongondow** hale sa *Momondow* kun saen an boot sabihon, "An paghibi kan Pagkagana".

## Toltolan
Tataramon na Ponosakan

An **Ponosakan** sarong tataramon na Filipino na pigtataram sa banwaan nin Belang sa Norteng Sulawesi (Selebes), Indonesya. Igwa ining 4 na parataram.

## Mga Toltolan

*Lobel, J.W. 2015. Ponosakan: A Dying Language of Northeastern Sulawesi. Oceanic Linguistics, 54, 2, 396-435.
Émile Decombes

Si **Émile Decombes** (9 Agosto 1829 – 5 Mayo 1912)(nababasa man, Descombes) sarong Pranses na pyanista asin paratukdo.

Si Decombes namundag sa Nîmes.Daing gayo siya midbid alagad siya natatandaan na saro sa ultimong estudyante ni Frédéric Chopin sa Paris. Siya nagtokdo pyano (an "classe préparatoire") sa Paris Conservatoire pag'oltan kan mga taon 1875 asin 1899, kun saen an mga estudyante niya kabali sinda Alfred Cortot, Édouard Risler, Reynaldo Hahn, Gabriel Jaudoin, Joseph Morpain, Maurice Ravel, asin Erik Satie (an ultimo inapod ni Decombes na "pinakakapay sa mga estudyante sa Conservatoire".

## Toltolan
Brandon Hardesty

Si **Brandon Allan Hardesty** (Baltimore, Abril 13, 1987) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Brandon Hardesty
Manado

An **Manado** (pronounced  sa Manado Malay,  sa Indonesian) iyo an kapitolyo-syudad kan probinsiya nin Norteng Sulawesi sa Indonesia. MAhihiling an Manado sa Look nin Manado, asin  napapalibutan ini nin mga kabundukan. An Syudad igwang 675,411 mga nag-iistar ayon sa 2010 Census, na nagin panduwang pinakadakulang Syudad sa Sulawesi pagkatapos kan Makassar. an pinakabagong survey (for January 2014) mga 701,390.

## Toltolan
Kenneth Simonds

Si **Kenneth Wayne Simonds** (Mayo 5, 1935 – Oktobre 11, 2009) sarong amerikanong negosyante.

## Toltolan
15

An **** sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.

## Enero
## Pebrero
## Marso
## Abril
## Mayo
## Hunyo
## Hulyo
## Agosto
## Septyembre
## Oktobre
## Nobyembre
## Desyembre
Kalye Mabulo

An **Kalye Mabulo** sarong tinampo sa Siyudad kan Naga, Bikol, Filipinas. Ini napoon sa Tulay kan Mabulo hanggan maabot an pinakaporo na nasogpon sa lansangan pasiring sa banwaan kan Milaor asin pasiring sa banwaan nin San Fernando. An tinampo ipigngaran sa kahoy na "mabolo". Kun ano ta ipinangaran sa tinanom na ini, mayong mallinaw na paliwanag. Nasanga sa wala kan tinampong ini an tinampong pasiring Pagdahikon asin sa oro-enotan may nasangang tinampo patoo pasiring sa Tarosanan (na an parteng ini sakop pa kan banwaan nin Camaligan, na sa enotan kan Tarosanan, Camaligan iyo an Tarosanan sakop kan Gainza.

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Panganiban
* Kalye Fraternidad
* Kalye Miranda
* Kalye Prieto

## Toltolan
Marcel Vanthilt

Si **Marcel Céline Gerard Edgard Vanthilt ** (namundag 24 Agosto 1957) sarong Belgang parakanta, presenter sa telebisyon asin aktor.

Si Marcel Vanthilt namundag sa Lommel, Flanders, Belgium. Igwang bilog na pangaran na Marcel Céline Gerard Edgard Vanthilt. Siya sarong aktor, midbid sa pelikula niyang Pencil Murders (1982), Crazy Love (1987) asin Villa Tempo (1984). An naagom niya iyo si Ann De Belder asin may duwa sindang aki, si Victor (2001) asin Arthur(2006).

## Toltolan
Tataramon na Muna

An **Muna** sarong Tataramon na Austronesyo na pigtataram lalo na sa isla kan Muna asin ang katabi (hilagang-kanluran) na parte kan  Isla nin Buton, puon sa sur-subangang baybayon kanSulawesi sa Indonesya.

## Toltolan
Simbahan Ortodoksa Griyego kan Santisima Trinidad

An **Simbahan Ortodoksa Griyego kan Santisima Trinidad** sarong katedral na simbahan ortodoksa griyego  sa primer distrito kan Vienna, Austria na namomogtak sa historikong lugar kan mga Griyego sa Innere Stadt, sakop kan Vienna. An lugar na ini inaapod man na ""Fleischmarkt".

Poon pa kan 1963, an katedral na ini iyo an sede kan simbahan ortodoksa nin Constantinopla sa Austria.

## Toltolan
Anne Ramsey

Si **Angelina** "**Anne**" **Mobley** (Omaha, Marso 27, 1929 – Hollywood, Agosto 11, 1988) dating sarong Amerikanong entertainer.

## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
'''
R

An letrang **R** (named *ar/or* /ɑːr/) an ika-18 Letra sa modernong Alpabetong Ingles asin sa ISO basic Latin alphabet.

## Toltolan

## Panluwas na takod

* 
* 
*
Izumi Inamori

Si , saro sa Artistang Hapones na nakakontrata sa Burning Production.

## Biograpiya
Pinangaki asin nagdakula si Izumi Inamori sa syudad nin Kagoshima. Pagkatapos kan siya natapos sa lokal na high school, duminuman si Inamori sa Unibersidad nin Teksas asin Arlington tanganing mag'adal nin Ingles para sa pang'iibayong dagat. Pagkatapos nin taon asin kabangang buhay nin pag'eskwela sa Estados Unidos, Ang saiyang Pamilya nagin tios asin buminalik sainda sa hapon asin pagkatapos magpuon an saiyang karera bilang sarong lokal na model, kan siya 20 años kan 1992. Kan 1994, Ginibuhan siya nin film debut sa TV drama series na "*Ue o muite arukō!*".dan kendoka.

## Pelmograpiya
### Mga pelikula

### Mga dramang panTV

### Mga Komersiyal
*Shiseido - Elixir (1993)
*Shiseido - Prime Rich (1993)
*Suntory　- Dynamic (1993)
*Lotte - Choco-Torte (1994)
*Lotte - Toppo (1994)
*Toyota - Corolla Celles (1994)
*Nissan Motors - "RV de kawaranakya!" (1995)
*Kirin Brewery Company - Kirin Lemon Select (1995)
*Coca-Cola - Shpla (1996)
*Meiji Life Insurance　- Fresh Life, Bright Life, Master Life (1996)
*Lotte - Aroma Stick Chocolate (1996)
*Lotte - Cool Mint Gum (1996)
*Recruit - Travail (1997)
*Ciba Vision - Focus Dailies (1997–1998)
*Kao Corporation - 8x4 (1997)
*Nintendo - The Legend of Zelda: Ocarina of Time (1998)
*Nissan Motors - Avenir (1998)
*Asahi Soft Drinks - Jūrokucha (1998)
*Kanebo - Revue (1999)
*NTT docomo (1999)
*DDI Cellular (1999)
*NTT Communications (2000)
*Mizuho Bank (2005)
*Kao Corporation - Blaune (2005–2007)

## Panluwas na takod
*Izumi Inamori official website  
*Izumi Inamori official MySpace 
*Inamori Izumi Facebook Group]
*
Kadagatan na Habagatan-Subangan na Asya

An **Kadagatan na Habagatan-Subangan na Asya** iyo an kadagatang rehiyon kan Sur-Subangan na Asya na kabaliktadan kan Kadagaan na Habagatan-Subangan na Asya asin pigbibilog ini ngunyan kan mga nasyon; an Malasya, Brunei, Filipinas, Singapur, Indonesya, asin Timor Leste. Minsan inaapod an Kadagatan na Sur-Subangan na Asya na "island Southeast Asia" o * islang Sur-Subangan na Asya* o "insular na Sur-Subangan na Asya". An terminong ika-16th na siglo nin **[[East Indies]]**, asin minasunod an terminong ika-19 na siglo nin **[[Kaislahan na Malay]]**, nanonongod sa kabilogan nin parehong hiwas.

## Toltolan
Isla nin Pasko

An **Teritoryo kan Isla nin Pasko**  (Ingles:**Teritory of Christmas Island**) sarong panluwas na teritoryo kan Australya na binubuo kan mga isla na may kaparehong pangaran. An Isla nin Pasko mahihiling sa Kadagatang Indiyano, mga  sa sur nin Haba asin Sumatra asin mga  sa norteng-sulnupan sa pinakaharaning puro kan kadagaang Australya. Igwa ini nin hiwas na .

An **Isla nin Pasko** igwa nin populayon na 1,843 na mga residente puon kadtong 2016, An kadaklan kaini nakaistar sa norteng puro kan isla. An pangenot na istaran iyo an Flying Fish Cove. Mga duwa't katlo (2/3) kan populasyon kan isla pigtatantya na igwang pinaghaliang Malaysian Chinese (mga 21.2% kan populasyon idiniklarang *Chinese ancestry* kadtong 2016), na igwang kadaklang bilang kan mga Malayo asin mga puting Australya asin saradit na na mga bilang nin mga Malaysian Indian asin mga Eurasya. Ginagamit man an mga tataramon, kaiba an Ingles, Malay, asin mga iba't-ibang mga dayalektong Intsik. An Islam asin Budismo an pinakamayoriyang relihiyon sa isla, miski na an kadaklan sa mayoriya kan populasyon dae nagdidiklara nin pormal na *religious affiliation* asin may kaugnayan sa etnikong Relihiyong Intsik.
Aishiteru: Kaiyō

An &#x20;(アイシテル〜海容〜) sarong seryo nin mangang Hapon na gibo ni Minoru Itō. Ginibo ining seryo nin live action TV drama.

## Mga nagsipagganap

* Izumi Inamori - Satsuki Noguchi
* Masaki Okada - Naoto
* Osamu Mukai - Tomoya
* Asami Mizukawa - Kana Suma

## Toltolan

## Panluwas na takod

* opisyal na websityo kan drama nin TV 
* espesyal na opisyalmenteng websityo kan TV
Demokratikong Republika nin Arabong Sahrawi

An **Republikang Sahrawi**, opisyal na inaapod na **Demokratikong Republika nin Arabong Sahrawi** o (**SADR**; ;  **), saro sa ''partially recognized state'' na kinokontrol an manipis na *strip* kan hiwas sa rehiyon nin Sulnupan na Sahara asin pigtatanggap an soberanya sa ibabaw kan enteryong teritoryo kan Sulnupan na Sahara, dating kolonya nin Espanya asin naging probinsiya.  Prinoklama kan Polisario Front an SADR kadtong Pebrero 27, 1976, sa Bir Lehlou, Sulnupang Sahara, saro ining dating puwersa nin sosyalistang liberasyon kun saen nagin naman ining paghiling nin ideyolohikal asin politikal.

Kontrol kan gobierno kan SADR an 20–25% kan kinukua kaining teritoryo.  An Pigkukuang kapitolyo kan SADR iyo an dating kapitolyo kan Sulnupan na Sahara, an El-Aaiún, habang an temporaryong kapitolyo inihera hale sa Bir Lehlou paduman sa Tifariti kan 2008.

Minamantinir kan Republika nin Sahrawi an diplomatikong relasyon sa 40 UN states, asin saro ining miembro kan Unyon na Aprikano.

## Toltolan
Édouard André (konsul)

Si **Édouard C. André** sarong konsul na Belga sa Manila kan 1898. Siya pigpakiulayan ni Almirante George Dewey  na magtabang sa pag'ulay sa Espanya na isuko na an Manila pakatapos kan sagin-sagin na Batalya sa Sola' nin Manila. Nangyari ining magpapel si André kan magkahelang asin magadan an Briton na konsul na si Edward Henry Rawson-Walker. Bunga kani, siya an nagin intermediaryo sa pag'ultan ninda gobernador Espanyol si Fermin Jáudenes, si Almirante George Dewey asin si Heneral Wesley Merritt.
   

### Bibliograpiya
*Trask, David F. ''The War with Spain in 1898'', p.414, Books.Google.com 
*''Belgians Aid Filipinos'', The New York Times, Pebrero 20, 1901NYTimes.com (PDF)
*''Belgians Aid Filipinos.; One Arrested in Manila and the Consul Hastily Leaves Town -- More Men in Custody'', Archives, The New York Times, Pebrero 20, 1901, Miyerkoles, NYTimes.com 
*''Chronology for the Philippine Islands and Guam in the Spanish-American War - August 13, 1898'', Loc.gov
*Shaw, Albert. ''The American Monthly Review of Reviews'', p. 736, Books.Google.com

## Toltolan
Sulnupan na Sahara

:*Tungkol an artikulong ini sa teritoryo kan Sulnupan na Sahara sa Aprika. Para sa mga pinag-iiwalang pag-angkin sa teritoryong ini bilang sarong subnasyonal na dibisyon o estado, hilingon an, [[Mga Habagatang Probinsiya]] asin [[Demokratikong Republika nin Arabong Sahrawi]].*

An **Sulnupan na Sahara** o ***Western Sahara*** (Arabe: **الصحراء الغربية**; Pagpapalis-iskritura: **al-Ṣaḥrā' al-Gharbīyah**; Kastila: **Sahara Occidental**) sarong nacion sa kontinenteng Aprika kun saen an teritoryo iyo an mas kakadiit an mga tawo sa kinàban, kadaklan sa nacion na ini pigbubuo nin mga disyertong patag na dagâ. Saro ining  teritoryo sa norte-sulnupan kan Aprika na napapalibutan kan nacion na Morocco sa norte, sa norte-subangan kaini an Algeria, An nacion na Mauritania sa subangan asin sa habagatan, asin an Kadagatang Atlantiko sa Sulnupan. Pinakadakulang syudad an El Aaiún (Laâyoune), na istaran kan kadaklan sa mga nag-iistar sa teritoryo.

## Hilingon man
*Listahan kan mga Syudad sa Sulnupan na Sahara

## Toltolan
Mga Tataramon na Berber

An **Mga tataramon na Berber**, bistado sa **Berber** o an **mga tataramon na Amazigh** (Berber name: , ; Neo-Tifinagh: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ, Tuareg Tifinagh: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵗⵜ, ⵝⴰⵎⴰⵣⵉⵗⵝ, , ), sarong sanga kan pamilya nin Tataramon na Afroasiatiko.Binubuo ini kan mga magkakaharaning pararehas na dayalekto na pigtataram kan mga Berber, na mga katutubo kan Norteng Aprika. Tradisyonal na pigsusurat an mga tataramon sa  sinaenot na iskriptong Libyco-Berber, kun saen ngunyan yaon sa porma nin Tifinagh.

## Toltolan
R. Lee Ermey

Si **Ronald Lee Ermey** (Emporia, Marso 24, 1944 – Santa Monica, Abril 15, 2018) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Toltolan


## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni R. Lee Ermey
Indonesia Raya

An **Indonesia Raya** ("*Dakilang Indonesya*") an nasyunal na awit kan Indonesya. Enot ining pigpadalan ni Wage Rudolf Supratman kan 1928, asin piggamit ini bilang nasyunal na awit kan nacion na Indonesya puon kan pigpahayag an katalingkasan kan Indonesya kadtong ika-17&nbsp;kan Agosto&nbsp;1945.

## Liriko

## Pagpapalis-tataramon sa Tagalog dangan sa Bikol
Malayo na Sarawak

An **Sarawak Malay**, sarong tipo kan tataramon na Malay na pigtataram sa Malaysia.

## Mga Panluwas na Takod
* Kaipuleohone has an archived
Tataramon na Lampung

saya biasanya pergi liburan besar dan lama hanya dihari perayaan perayaan yang dihari perayaannya hari libur panjang, saya dan keluarga besar sangat suka berkunjung ke pantai pantai, walaupun pantai sangatlah panas jika disiang hari, jadi keluarga saya suka pergi ke pantai ketika sore, pantai ada tempat yang paling indah menurut keluarga saya, dia indah, suara ombaknya menenangkan, anginnya sejuk, parisnya halus. pantai yang paling sering dikunjungi oleh keluarga saya pantai yang berada di lampung, seperti hampir semua pantai sudah kami kunjungi di lampung ( saya bercanda ). saya menyukai pantai marina, pantai marina sangat indah jika siang hari, pemandangannya sangat bagus untuk berfoto dan ber-selfie, saya juga suka mahitam island, perjalanan menuju kesana menyebrangi laut dengan kapal kecil yang ada di tempat persewaan, mahitam island anginnya kencang sekali, tapi sangat nikmat ketika menyantap makanan disana, karena pemandangannya indah sekali, terlihat gunung gunung yang besar dan terlihat dekat. tapi hal yang saya tidak suka berlibur ke pantai, kulit saya menjadi gosong dan kusam, dan untuk mengembalikan kulitku cerah itu memakan waktu yang lama. ketika pulang saya sangat suka dengan benda-benda khas lampung yang saya beli, saya sangat suka baju pantai, berbahan tipis dan sejuk, tapi saya kurang suka dengan makanannya, saya pikir itu sedikit hambar, namun tetap enak.

## Toltolan
ISO 639-5

**ISO 639-5:2008** "Codes for the representation of names of languages—Part 5: Alpha-3 code for language families and groups", iyo an pinaka daing kompleto nin estandarteng internasyonal na pinublikar kan International Organization for Standardization (**ISO**).  Nahimo ini kan ISO Technical Committee 37, Subcommittee 2, asin enot na napublikar kan Mayo 15, 2008.  Parte ini kan mga estandarteng seryo nin ISO 639.
Tataramon na Yami

An tataramon na **Yami** (), o mas bisto man sa **Tao** (), sarong tataramon na Malayo-Polinesyo.Kaapil ini kan kumpol nin diyalekto kan Ibatan na pigtataram kan mga tawo nin Yama kan nasyon na Taiwan. Pigtataram ini sa Isla nin Orchid, 46 kilometro sa habagatan-subangan sa isla nin Taiwan. Bisto an Yami bilang *ciriciring no Tao*, o "pagtaram nin tawo," kan mga katutubo kaining parataram.

An Yami sana an tataramon kan aborihinong Taywano na dae miyembro kan Pormosanong paggugrupo kan Austronesyo; saro ini sa mga tataramon na Bataniko na mahihiling sa amihanan kan Filipinas

## Bokabolaryo

### Mga kognato sa mga tataramon kan Filipinas

### Sinubliang-taramon sa Hapon

### Sinubliang-taramon sa Intsik

## Toltolan
ISO 639-2

An **ISO 639-2:1998**, *Codes for the representation of names of languages — Part 2: Alpha-3 code*, iyo an panduwang parte kan ISO 639 standard, kun saen nililista an mga koda para sa representasyon kan mga pangaran kan mga tataramon.
Mga tataramon na Indo-Europeo

An **mga tataramon na Indo-Europeo**, iyo an pamilya nin tataramon kan pirang gatos na magkakapararehong mga tataramon asin mga dayalekto.Y
Tataramon na Proto-Austronesyo

An **Tataramon na Proto-Austronesyo** (**PAN**), iyo an pinagrekonstruhir nin ginikanan kan mga tataramon na Austronesyo, na saro sa mayoriyang mga pamilya nin tataramon.
Mga tataramon na Pormosano

An **mga tataramon na Pormosano**, iyo an mga tataramon kan mga katutubong mga tawo sa nacion na Taiwan.

## Toltolan
Tataramon na Tsam

An **Tsam**, sarong tataramon kan mga tawo nin Tsam kan Sur-subangan na Asya, asin ini an tataramon kan kahadean nin Champa sa sentral Vietnam.  Miembro ini kan sanga nin Malayo-Polinesyo kan pamilya nin Austronesyo, pigtataram ini kan 204,000 na katawo sa Cambodia asin 79,000 na katawo sa Vietnam.  Igwa man sararadit na populasyon kan parataram sa Thailand ansin Malaysia. An iba pang mga tataramon na Tsamiko, pigtataram sa Cambodia asin/o sa Vietnam (Raglai, Rade, Jarai, Chru asin Haroi), sa Hainan an (Tsat) asin sa Aceh, Norteng Sumatra (Acehnes). An Tsam bistado sa pagigin niyang *oldest-attested Austronesian language*, kaiba an Inskripsyong Dong Yen Chau na napetsahan, mga huring 4th siglo AD.

## Toltolan
Otto Dempwolff

Si **Otto Dempwolff** (Mayo 25, 1871 isa Pillau, Prusya  – Nobyembre 27 1938, sa  Hamburg) sarong linguwististang Aleman asin antropolohista na nagsurat tungkol sa mga tataramon na Austronesyo. Siya an enot na nagpublikar nin teoriya na nagsasabi na an kadaklan sa mga tataramon na iyan, pigtataram sa mga isla kan Sur-subangan na Asya asin sa kadagatang Pasipiko na pwedeng magdara pabalik sa sarong tataramong proto.

## Bibliograpiya
*Dempwolff, Otto (1916). *Die Sandawe, Linguistisches und ethnographisches Material aus Deutsch Ostafrika, Abhandlungen des Hamburger Kolonialinstituts.* Band XXXIV/Heft 19, L. Friederichsen, Hamburg 1916, 180 Seiten.
*Dempwolff, Otto (1920) *Die Lautentsprechungen der indonesischen Lippenlaute in einigen anderen austronesischen Sprachen, Habilitationsschrift.* ZfES 2.Beiheft, Dietrich Reimer, Berlin 1920, 96 Seiten.
*Dempwolff, Otto (1934). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 1: Induktiver Aufbau einer indonesischen Ursprache.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 15. Berlin: Dietrich Reimer.
*Dempwolff, Otto (1937). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 2: Deduktive Anwendung des Urindonesischen auf austronesische Einzelsprachen.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 17. Berlin: Dietrich Reimer.
*Dempwolff, Otto (1938). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 3: Austronesisches Wörterverzeichnis.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 19. Berlin: Dietrich Reimer.
* Dempwolff, Otto (1939). *Grammatik der Jabêm-Sprache auf Neuguinea.* Abhandlungen aus dem Gebiet der Auslandskunde, vol. 50. Hamburg: Friederichsen de Gruyter.

## Panluwas na takod
*Otto Dempwolff (1871-1938), Sprachwissenschaftler (sa aleman)
Tataramon na Rukai

An tataramon na **Rukai** sarong tataramon na Pormosano na pigtataram kan mga tawo nin Rukai sa Taiwan.

## Toltolan
Tataramon na Tsou

An tataramon na **Tsou**, sarong *divergent* na tataramon na Austronesyo na pigtataram kan mga tawo nin Tsou kan Taiwan. Nanganganib an tataramon na Tsou na nawara; alagad, dae pa aram an estado kaini. Mahihiling an mga parataram kaini sa sulnupang-tahaw nin mga bukidbsa sur-sulnupan kan lugar nin Chiayi/Alishan sa Taiwan. 

## Toltolan
Tataramon na Puyuma

An **tataramon na Puyuma**, o **Pinuyumayan** (), , sarong tataramon kan Puyuma, an katutubong tawo kan Taiwan. Saro ini *divergent* na mga tataramon na Pormosano kan pamilya nin Austronesyo. Kadaklan sa mga parataram kan tataramon na ini, mga gurang.

## Mga talá

## Mga Toltolan
*
*
*
*
Glottolog

An ***Glottolog***, sarong bibliograpikong database kan *world's lesser-known languages* o pinalípot na pagbisto kan mga tataramon kan kinàban.
Pamilya nin tataramon

An **pamilya nin tataramon**, sarong grupo kan mga tataramon na pareho sa ginikanan kan sarong *ginikanan na tataramon* o *magurang na tataramon*, na inaapod na protong tataramon kan pamilyang ini. 

Susog sa *[[Ethnologue]]* igwa in 7,139 na nabubuhay na mga tataramon kan tawo na nakawarqak sa 142 na manlain-lain na mga pamilya nin tataramon . 

## Toltolan
Inskripsyong Đông Yên Châu

An **Inskripsyong Đông Yên Châu** sarong inskripsyong Cham na nakasurat sa suanoy na iskriptong Habagatan na Brahmi, na nahiling kan 1936 sa Đông Yên Châu, norteng-sulnupan kan Trà Kiệu na harani sa suanoy na Taampa, kapitolyo kan Indrapura, sa nacion na Vietnam.

## Surát
**Transliterasyon**
:*Siddham! Ni yang nāga punya putauv.
:*Ya urāng sepuy di ko, kurun ko jemā labuh nari svarggah.
:*Ya urāng paribhū di ko, kurun saribu thun davam di naraka, dengan tijuh kulo ko.

*'Literal na pagpapalis sa Ingles**
:''Fortune this that serpent possess king.
:''O person respect in him, for him jewels fall from heaven.
:''O person insult in him, for one thousand years remain in hell, with seven family he.

**Pagpapalis sa Inglea**
:''Fortune! this is the divine serpent of the king.
:''Whoever respects him, for him jewels fall from heaven.
:''Whoever insults him, he will remain for a thousand years in hell, with seven generations of his family.

**Pagpapalis sa Malay**
:''Sejahtera! Inilah naga suci kepunyaan Raja.
:''Orang yang menghormatinya, turun kepadanya permata dari syurga.
:''Orang yang menghinanya, akan seribu tahun diam di neraka, dengan tujuh keturunan keluarganya.

**Pagpapalis sa Sulnupan na Tsam*'
:*Nabuwah! Ni kung nāga milik patao. 
:*Hây urāng adab tuei nyu, ka pak nyu mâh priak yeh hu plêk mâng syurga mai. 
:*Hâi urāng papndik harakat pak nyu, ka ye saribau thun tram di naraka, hong tajuh mangawom nyu.

## Toltolan
Tataramon na Rapanui

An tataramon na **Rapa Nui** o **Rapanui** (; ) na bistado sa **Pascuan** ,  o ***Pascuense***, sarong tataramon na Subangan na Polinesyo na pigtataram sa isla kan Rapa Nui, o mas bisto sa **Isla nin Pagkabuhay-liwat**.

## toltolan
Mga tataramon na Malayo-Polinesyo

An **mga tataramon na Malayo-Polinesyo** iyo an subgrupo kan mga tataramon na Austronesyo, na igwang 385.5 milyon na mga parataram. An mga tataramon na ini pigtataram kan mga tawo nin Austronesyo kan mga islang nacion kan Sur-subangan na Asya asin sa Kadagatang Pacifico, na igwang sararadit na numero sa kontinental na Asya.

## Tataramon
Pigtataram an mga tataramon kan Nukleyar Malayo-Polinesyo kan mga 230 milyong katawo asin kaiba digdi an Malay (tataramon na Indones asi. Tataramon na Malayo), Tataramon na Sundanes, Javanese, Buginese, Balinese, Acehnese; asin iyo man an mga tataramon na Osyaniko, kaiba an mga tataramon nin Tolai, tataramon na Gilbertes, tataramon na Fijiano, asin an Polinesyo arog kan Hawayano, Maori, Samoano, Tahitiano, asin Tongano. An Malay man an katutubong tataramon sa Singapure asin Brunei.

Ang mga tataramon na Pilipino na pigtataram kan 100 milyong katawo asin kinabibilangan ini kan Tagalog (Filipino), Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Bikol Sentral, Waray, asin Kapampangan, lambang saró may tolóng milyong parataram.

Sa Norteng Borneo, an pinakahalawig
na pigtataram na tataramon iyo an Kadazan-Dusun, na igwang dakol sa 200,000 + na parataram asin an tataramon na Lundayeh  an saró  sa tataramon kan minoridad sa sur-sulnupan kan Sabah asin sa Norte kan Sarawak.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*2008 Austronesian Basic Vocabulary Database analysis
*History.com Encyclopedia: Malayo-Polynesian Languages
Tataramon na Malgatse

An **Malgatse** o **Malagasy** sa tataramon na ingles , sarong tataramon na Austronesyo asin an nasyunal na tataramon kan nacion na Madagaskar.

## Bukabolaryo
Iniheras kan Malagasy an haros gabos na panginot na bokabularyo kaini sa tataramon na Ma'anyan, sarong tataramon gikan sa rehiyon kan Salog Barito sa habagatan kan Borneo. Kaiba man sa tataramon na Malagasy an pirang mga pagsubli gikan sa Arabo asin mga tatramon na Bantu(espesyalmente sa sanga nin Sabaki na gikan sa kung sain naghali an pinaka-kapansin-pansin na Swahili), asin mas kamakailan gikan sa Pranses asin Ingles.

An mga minasunod na halimbawa iyo an diyalekto na Merina o Estandarteng Malagasy, na ipinagtataram sa kabisera ng Madagaskar asin sa tahaw na halangkaw na lugar o "talampas", istaran kan mga tawong Medina. Pangkagabsang nasasabutan ini kan kabilugan kan isla.
}
|-
| Pagal na ako.
| *Vizaka aho*, *Reraka aho*
| , 
|-
| Kaipuhan ko mag-ihi/magti'ris.
| *Poritra aho*, *Ny olombelona tsy akoho*
| 
|-
| Mawot ko na magduman sa Antsirabe.
| *Te hankany Antsirabe aho.*
| 
|-
| Mahal man kaiyan!
| *Lafo be izany!*
| 
|-
| Nagugutom ako sa pirang bagas.
| *Noana vary aho.*
| 
|-
| Ano an magigibo ko para saimo?
| *Inona no azoko atao ho anao?*
| 
|-
| Suno/Gusto ko...
| *Tiako...*
| 
|-
| Namumutan taka.
| *Tiako ianao.*
| 
|-
!
! Mga numero
!
|-
| saro
| *isa/iray*
| 
|-
| duwa
| *roa*
| 
|-
| tolo
| *telo*
| 
|-
| apat
| *efatra*
| 
|-
| lima
| *dimy*
| 
|-
| anom
| *enina*
| 
|-
| pito
| *fito*
| 
|-
| walo
| *valo*
| 
|-
| siyam
| *sivy*
| 
|-
| sampulo
| *folo*
| 
|-
| kagsaro
| *iraika ambin'ny folo*
| 
|-
| kagduwa
| *roa ambin'ny folo*
| 
|-
| duwampulo
| *roapolo*
| 
|-
| tolumpulo
| *telopolo*
| 
|-
| apat na pulo
| *efapolo*
| 
|-
| limampulo
| *dimampolo*
| 
|-
| anom na pulo
| *enim-polo*
| 
|-
| pitumpulo
| *fitopolo*
| 
|-
| walumpolo
| *valopolo*
| 
|-
| siyam na pulo
| *sivifolo*
| 
|-
| sanggatos/ sarong gatos
| *zato*
| 
|-
| duwang gatos
| *roan-jato*
| 
|-
| sanribo/sarong ribo
| *arivo*
| 
|-
| sampulong ribo
| *iray alina*
| 
|-
| aanggatos na ribo
| *iray hetsy*
| 
|-
| sarong milyon
| *iray tapitrisa*
| 
|-
| sarong bilyon
| *iray lavitrisa*
| 
|-
| 3,568,942 
| *roa amby efapolo sy sivin-jato sy valo arivo sy enina alina sy dimy hetsy sy telo tapitrisa*
| 
|}

## Toltolan
Mga tataramon na Niger-Congo

The **mga tataramon na Niger–Kongo**, iyo an saro sa mga mayoriyang pamilya nin tataramon kan kinàban asin  pinakadakula sa Aprika sa mga larangan kan hiwas nin geograpikal, bilang kan nga parataram asin bilang kan mga *distinct languages*.

## Toltolan
Mga tataramon na Sino-Tibetano

An **mga tataramon na Sino-Tibetan**, na bistado sa pirang lugar na **Trans-Himalayan**, sarong pamilya kan mga 400 na mga tataramon na pigtataram sa Subangan na Asya, Sur-Subangan na Asya asin sa Sur na Asya. 

## Uusipon
Enot na pigmungkahi an ugnayang henetiko sa Tsino, Tibetano, Birmano (*Burman*) asin iba pang mga tataramon kadtong sibol kan ika-19 na siglo, dangan halawigan na ini ngunyan pigtanggap. Napalawig an panginot na pagtuon sa mga tataramon nin sibilisasyon na igwang halabang nakagisnang pan-literaryo, tanganing maiiba an mga daeng gayong halawig na pigtataram na mga tataramon, kun saen pira-pira lang an ngunyab, o miski nuarin man dae naisurat. Ganoon pa man, an otrong pagsasabuong panibágo o rekonstruksyon kan naturang pamilya an higit nq dae masyadong napalawig kaysa sa mga pamilya nin tataramon na arog kan mga tataramon na Indo-Europeo o Austro-Asyatiko. Naiibá sa nagin problema an kadakulaan nin pagkakaiba-iba o dibersidad ng mga tataramon, an kawá'ran o kakulangan nin impleksyon sa kadaklan kan mga ini, asin an mga nagin kinaluwasan kan ugnayang pangtaramon (*language contact*). Sa kadagdagan, kadakul sa mga sararadit na tataramon na pigtataram sa mga lugar nin mabukid na haros masakit abuton, kadalasan sinda an mga pook na panghangganang maselan.

## Toltolan
Tataramon na Kendayan

An **Kendayan**, o **Salako** (Selako), sarong tataramon na Malayiko Dayak kan Borneo. Dae aram an eksaktong bilang kan natâtadàng mga parataram, alagad pigtatantya ini nin mga 350,000.

## Toltolan
Mga tataramon na Tsamiko

An **mga tataramon na Tsamiko**, bistado man sa **Aceh–Tsamiko** asin **Achinese–Tsamiko**, sarong mga grupo kan sampulong mga tataramon na pigtataram sa Aceh (Sumatra, Indonesya) asin sa nga parte kan Cambodia, Vietnam asin Hainan, China. An tataramon na ini, sarong subgrupo kan mga tataramon na Malayo-Sumbawan sa pamilya nin Austronesyo. An ginikanan kan subpamilya na ini iyo an proto-Tsamiko, na pigkukumparar sa kultura nin Sa Huỳnh, an mga parataram kaini haling Borneo o sa tangway nin Malay, uminabot sa lugar kun apudon ngunyan iyo an Vietnam.

## Toltolan
Isla nin Paskwa

An **Isla nin Paskwa** o sa ingles **Easter Island** (, ), sarong isla kan Chile sa parteng sur-subangan na kadagatang Pasipiko, sa puro kan sur-subangang parte kan Polynesian Triangle sa Oceania. Bistadohon an Isla nin Pagkabuhay-liwat sa mga 887 na *extant monumental statues*, na inaapod na *[[moai]]*, kan mga amay nin panahon, ginibo ini kan mga tawo nin Rapa Nui. Kadtong 1995, Pinangaranan kan UNESCO an isla bilang sarong *[[World Heritage Site]]*, na kaibahan na protektahan an isla alinsabay sa pagprotekta kan Nasyunal na parke nin Rapa Nui.

## Toltolan
Mga tataramon na Filipino

:*Dapit an artikulong ini sa sarong subgrupo kan pamilyang tataramon na Austronesyano. Para sa mga tataramon kan nasyon na Filipino, hilnga an [[Mga tataramon kan Filipinas]].*

An **mga tataramon na Filipino** (Ingles: *Philippine languages*, Espanyol: *Las lenguas filipinas*), o **mga tataramon na Filipinas**,  sarong grupo nin tataramon na kabali sa pamilya nin tataramon na Austronesyo. Saróng kaisipan ini ni Robert Blust kan taon 1991 na pinapamugtak na an gabos na mga tataramon sa Filipinas asin Amihanan na Sulawesi,apwera sa Sama-Bajaw asin pirang mga tataramon sa Palawan, iyo an minabilog sa subpamilya kan mga tataramon na Austronesyo. Komo harani an Filipinas sa katahawan nin paglawig kan Austronesyo poon sa Pormosa, igwa ining kadiit na kaibhan pantataramon sa poco mas o menos 150 na tataramon na Filipino, na pinapamugtak an amay na pagkakaiba sa pagkawarak kan ginikanan nin mga modernong tataramon na Filipino.

Binibilog an mga tataramon na Filipino bilang pinakagurang sa pamilya nin Austronesyo na bakong-Pormosano, na kun saen yaon pa nanggad an mga tanog na ''schwa'' asin asonansyang d-r kan proto-Austronesyo na nawarâ sa mga tataramon na Sunda-Sulawesi.

## Pagkokumparar kan mga bokabularyo




## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
*
Indotsina

An **Indotsina**, orihinal na **Indo-China** o **Indo-Tsina**, sarong orihinal na terminong geograpikal kan mga amay na ika-kagsiyam na siglo asin tumutukoy sa porsyong kontinental kan rehiyon na bisto ngunyan sa Sur-subangan na Asya. Tumutukoy an pangaran sa mga dagâ na sa historiya, nasa inpluwensiyang kultural ini kan  India asin Tsina, dangan nahahangganan ini kan Subkontinenteng Indio sa sulnupan asin an nacion na Tsina sa norte. Sa ngunyan na panahon, sakop na an kagadâan nin Indotsina kan mga nacion na Myanmar, Tailandya, Laos, Cambodia, Vietnam, asin (variably) peninsular Malaysia asin Singapura. Kalaunan, an terninong ini ini-adopt bilang pangaran kan kolonya nin Indotsinang Pranses (ngunyan iyo na an Vietnam, Cambodia, asin Laos), dangan an enterong lugar kan Indotsina pigtutukoy ngunyan bilang *Indochinese Peninsula* o Kadagaan na Sur-sulnupan na Asya.

## Toltolan
Suanoy na Habanes

An **Suanoy na Habanes**, iyo an pinakasuanoy na yugto kan tataramon na Habanes na pigtataram sa mga lugar na sa ngunyan, iyo an subangan na parte kan Sentral Haba asin sa kabuuhan kan Subangan na Haba. Makusog an impluwensya kaini sa Sanskrit. 

## Toltolan
Mga tataramon na Batak

__FORCETOC__

An **mga tataramon na Batak**, iyo an pigtataram kan mga tawo nin Batak kan Norteng Sumatra sa Indonesya.

An mga tataramon na Batak pwedeng pagpisanon sa duwang mayor na sanga, an Batak Amihanan asin an Batak Habagatan. An inapod na Simalungun haloy na pighuna na yaon ini sa tanga kan duwa, alagad sa presenteng klasipikasyon ini binibistong parte na kan sangang Habagatan.  Sa laog kan Batak Amihanan, naaraman sa sarong adal na igwa nin 76% cognate na mga kataga sa pag'ultan kan Karo asin Alas, 81% sa Pakpak, 80% sa Simalungun, asin 30% sa Malay (Indones). An Karo asin Toba Batak dai magkasinabotan.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* https://symbl.cc/en/unicode/blocks/batak/
Polinesya

An **Polinesya** (UK: ; US:  , gikan sa  *polys* "dakol" asin  *nēsos* "isla", ibig sabihon *dakol na isla*) sarong subrehiyon kan Osyanya, binubuo ini nin mga 1,000 na mga isla na nakawarak sa kun saen-saen sa sentral dangan sa sur na kadagatang Pasipiko. Inaapod an mga katutubong tawo sa mga isla kan Polinesya na Polinesyano o mga Taga-Polinesya, asin nagheheras nin mga parehong katangian, kaiba an pamilya nin tataramon, kultura, asin mga pagtubod. Sa historiya, igwa sindang makusog na tadisyon sa pandaragat, asin sa paggamit kan mga bituon sa pagnabigasyon pag'banggi.
Tataramon na Hawayano

An **tataramon na Hawayano** (Hawaiian: **, ) , sarong tataramon na Polinesyo na kinuá sa pangaran na Hawaii, an pinakadakulang isla sa Norteng tropikal na tangway nin Pasipiko kun saen ini ruminambong.

## Toltolan
Tataramon na Aklanon

An **Aklanon** (*Akeanon*), bistado man sa **Aklan**, , iyo an rehiyonal na tataramon na Bisaya na pigtataram sa provincia nin Aklan sa isla nin Panay sa Filipinas. Naiiba ini sa mga tataramon na Bisaya, ta tibaad ini igwang *close-mid back unrounded vowel* na  [ɤ] na naggaganap bilang parte kan mga  diptonggo asin tradisyonal ining pigsusurat sa letrang E arog kan pangaran na *Akeanon* (Aklanon). Komo, an ponemang ini nirerepresentar man an mga tugang kaining mga tataramon kan Filipinas, arog kan Itbayat, Isneg, Manobo, Samal asin Sagada.

## Palatanugan
Igwang 21 na mga ponema an Aklanon. Igwa ining 17 mga katanog: p, t, k, b, d, g, m, n, ng, s, h, l, r, w, y, an glottal stop , asin an voiced velar fricative . Igwa ining anom na patanog: an tolong subong na i, a, asin u, na kun sain tipikal na sarong imbentaryong patanog kan Bisaya, an kadugangan na e asin o para sa mga sublitaramon asin mga komon na mga pangngaran, asin an naiibang ponema pinag-iiwalan ni Zorc (2005) na maging sarong close-mid back unrounded vowel .

### Mga patanog

### Mga katanog

Madadangog man an  gikan sa mga sublitaramon bilang palatal stops . Madadangog man an  bilang  asin maninigo man na iribay sa .

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*makanood nin Aklanon
*Tagang-listahan kan Aklanon sa Austronesian Basic Vocabulary Database
*Mga ariwagang Aklanon