open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loreto Paras-Sulit

**Si Loreto Paras-Sulit** (Disyembre 10, 1908 - Abril 23, 2008) sarong Filipinong parasurat na bisto sa saiyang mga halipot na osipon sa tataramon na Ingles .

## Biograpiya
Si Paras-Sulit namundag sa Ermita, Manila .  Pagkatapos kan saiyang sekundaryang edukasyon sa Maynila, naglaog siya sa Unibersidad kan Pilipinas (U.P.), kun sain siya enot na nabisto huli sa saiyang mga osipon halipot na *piksyon.* Mantang yaon sa unibersidad, saro siya sa mga kagmuknâ kan **U.P. Writers' Club** kan taon 1927, kaiba an iba pang estudyanteng parasurat siring ki Arturo Rotor asin Jose Garcia Villa. Nagtapos siya nin titulong *Bachelor of Science in Education*, **magna cum laude**, kan 1930. de, kan 1930.

Si Paras-Sulit malaog sa mga paratukdo kan Florentino Torres High School bilang sarong paratukdo nin Ingles  mantang pinapagdanay an saiyang aktibong karera sa pagsurat. Saro siyang kamyembro kan *Philippine Writers Association* asin kan *Literary Guild of the Philippines*. Kan dekada 1940, nag-ayon siya sa *Philippine National Red Cross*, kun sain nagserbi siya bilang *secretary-general* sa laog nin pirang dekada. Mantang yaon sa Red Cross, itinuon niya an saiyang pokus sa mga osipon para sa mga aki, asin nakapublikar nin pira kaining mga siring na obra sa *Philippine Junior Red Cross Magazine*. Nagretiro siya sa buhay-publiko pagkatapos kan saiyang pagsirbe sa Red Cross, asin nagadan kan Abril 2008 sa edad na 99. 

## Mga gibo
Si Paras-Sulit pigkonsiderar sa saiyang produktibong peak sa panahon poon 1927 sagkod 1937. An saiyang kasabay sa Unibersidad kan Pilipinas na si Jose Garcia Villa, saro sa mga naghanga sa saiyang mga obra,  asin isinali an pira sa saiyang mga osipon sa taunang *honor roll* kaini para sa *short fiction*. *Kan 1951, pinapurakan siya kan nobelistang si Juan Laya bilang "saro sa mga dikit na natatada pang darakulang tagapanguna (pioneers) kan literaturang Pilipino sa Ingles. Dakol sa saiyang mga osipon an dai pa nalalampasan sagkod sa presenteng panahon pag-abot sa pagigin sensitibo asin rarom kan pagmati.* " 

## Mga Reperensya

## Mga panluwas na sumpay

* 
*
Angel Otom

**Si Angel Mae Otom** (namundag kan Hunyo 30, 2003) sarong babaeng Pilipina na para-swimmer na naglaban sa 2024 Summer Paralympics .

## Buhay asin edukasyon
Si Otom ipinangaki kan Hunyo 30, 2003.  Si Marlou  na  sarong tattoo artist an saiyang ama asin an saiyang ina na si Mila sarong paratukdo.  Igwa siyang congenital na kaulangan sa itaas na tabay  – mayo man  siyang walang takyag asin kulang an pagtalubo kan saiyang toong takyag.   Hali siya sa Olongapo na iyo man an ginikanan na banwaan kan saiyang ina alagad ipinangak siya sa Meycauayan, Bulacan .  

Sa Olongapo City National High School siya nag adal asin nagpartisipar siya sa 2019 Division School Press Conference editorial cartooning contest gamit an saiyang bitis sa pag gibo. 

Sa presente nag-aadal siya nin Sports Science sa University of the Philippines Diliman –College of Human Kinetics hasta kan 2024. 

## Karera
Si Otom nagin parte kan nasyonal na para-swimming team kan Pilipinas kan 2019, pakatapos na magpartisipar sa 2018 Philippine Sports Association for Disabled Athletes (PHILSPADA) National Para Games sa Marikina . An n 2021 Asian Youth Para Gamesan  saiyang enot na internasyonal na kompetisyon na ginanap sa Bahrain kun saen nakakua siya nin bronse sa 50m backstroke kan mga babae.  

Si Otom nakipagtibayan sa ASEAN Para Games kan 2022 asin 2023 na edisyon .  Nanggana asin nakakua siya nin tolong bulawan kan enot na kawat asin apat pa sa huri. Nagbali man siya sa 2022 Asian Para Games sa Hangzhou . 

Nagin parte man siya kan 2023 World Para Swimming Championships . 

Sa 2024 Summer Paralympics sa Paris, si Otom nakipagkumpetensya sa duwang kategorya.  Nakatapos siya sa ikaanom na pwesto sa pinal kan 50m backstroke S5 kan mga babae.  Nakaabot man siya sa pinal kan 50-meter backstroke S5 event.  Natapos niya sa ika-limang pwesto pagkatapos na mag-oras nin 45.78-segundo, an saiyang personal na rekord. 

Sa 2025 ASEAN Para Games kan Enero 2026, nag uli si Otom nin limang bulawan na medalya asin sarong plata na medalya.  Si Otom nakagibo nin bagong rekord asin naputol niya an 18-taon na rekord sa mga kawat sa 100m backstroke kan mga babae S4–S5 na nag-oras sana nin 1:43.87 na nagputol kan rekord kan Thai swimmer na si Junkum Thatananatch na 2:33.66 oras sa 2008 ASEAN Para Games . 

## Mga Reperensya
Yvette Tan

**Si Yvette Natalie Uy Tan** (namundag kan Pebrero 11, 1975) siya sarong Filipinong awtor asin bisto bilang saro sa "pinakasikat na parasurat nin horror fiction" sa Pilipinas.   An saiyang obrang panliteratura nanggana nin Don Carlos Palanca asin Philippine Graphic/Fiction awards.  Bisto man siya sa pagsurat kan screenplay kan taong 2017 independienteng pelikula na Ilawod, na nakaresibe man nin limang nominasyon para sa 2018 Star Awards for Movies.    

## Mga Reperensya

# "Author Yvette Tan" Esquire Philippines Retrieved June 30, 2018.
# "Q&A with Palanca Awardee Yvette Tan" FHM Philippines.
# "Rocket Kapre - Fantastic Filipino Speculative Fiction >> Tan, Yvette" www.rocketkapre.com. Archived from the original on June 30, 2018. Retrieved June 30, 2018.
# "Ilawod" IMDb. Retrieved June 30, 2018.
# "On the Spot: Yvette Tan on writing horror films, working with Ian Veneracion, and more" SPOT.H. Retrieved June 30, 2018.
# "Interview with Ilawod Screenplay Write, Yvette Tan >> Reach Unlimited"                           www.reach-unlimited.com. Retrieved June 30, 2018.
# "Palanca awardee Yvette Tan, takot sa tao, kaya mas gustong magsulat kaysa magdirehe" HATAW! D'yaryo ng Bayan. Retrieved June 30, 2018.

## Mga panluwas na sumpay

* Yvette Tan at IMDb
Khara Jabola-Carolus

Si **Khara Jabola-Carolus** sarong Amerikanong parasuportar para sa mga kababaihan asin an presenteng ehekutibong direktor kan Hawaii State Commission on the Status of Women, an solamenteng milenyal na nagdirehir nin sarong ahensya kan gobyerno sa bilog na estado sa Hawaii.

## Amay na buhay asin edukasyon
Si Jabola-Carolus nagdakula sa Sur na California .  An saiyang pamilya gikan sa Laguna, Filipinas .  Igwa siyang degree sa internasyonal na politika gikan sa New York University asin nakua an saiyang Juris Doctor degree gikan sa Unibersidad kan Hawaii, na nagtutukdo sa sarong tiyo na dati nang nadeportar bilang nagtutulod saiya na mag-adal nin abogasiya. 

## Karera
Kan 2018, si Jabola-Carolus nakatabang sa paghihingoa na nagkodipikar kan Titulo IX sa ley kan estado nin Hawaii.  Kan parehong taon, siya man an nag-co-author nin sarong pag-aadal na nagbuyagyag kan halangkaw na bilang nin mga online sex purchasing sa Hawaii.  An pagpaluwas kan report nagdara ki Jabola-Carolus na mag-ako nin pisikal na mga pananakot na nagin dahelan kan pag-lockdown kan saiyang opisina kan estado.  An pag-aadal nag-alegar man na an mga opisyales kan pulis naghagad nin pakikidorog karibay kan "paghiling sa ibong na lado". 

Si Jabola-Carolus nagtugot nin lehislasyon na nagtutugot sa mga tawo na markahan an saindang kasarian bilang "X" sa saindang lisensya sa pagmaneho  siring man na imbuelto sa paghihingoa na magpasar nin lehislasyon na nagtutugot sa mga paratrabaho sa sekso na maghale sa sarong kombiksyon sa prostitusyon .  Nagtrabaho man siya bilang direktor para sa Hawaii Coalition for Immigrant Rights. 

Kan 2023, si Jabola-Carolus nag-coauthor nin sarong report manungod sa mga kasulo sa Lahaina na nagdeterminar na 1 sa 6 na babaeng nakaligtas an napiritan na mag-survival sex tanganing makakua nin temporaryong istaran.  Kan an parehong estadistika kinotar kan sekretaryo kan seguridad sa nasyon kan Estados Unidos na si Kristi Noem, si Jabola-Carolus nagkontra na an mga nakua kan report "binibiribid". 

Si Jabola-Carolus iyo an presenteng ehekutibong direktor kan Hawaii State Commission on the Status of Women.  Siya sana an milenyal sa Hawaii na nagdirehir nin sarong ahensya kan gobyerno sa bilog na estado. 

### Huli sa patriarka
Kan Hulyo 2020, durante kan mga lockdown huli sa COVID-19, itinalaga ni Jabola-Carolus an saiyang email address sa trabaho tanganing magpadara kan minasunod na mensahe sa luwas kan opisina: 
 Aloha, Huli sa patriarka, ako nahuhuli sa mga email. Naglalaom akong masimbag an saimong mensahe sa dai mahahaloy, alagad, arog kan kadaklan na mga babae, ako nagtatrabaho nin bilog na panahon mantang nag-aataman nin sarong omboy asin sadit na aki nin bilog na panahon. Susog sa Washington Post, an average na lawig kan daing ontok na oras nin pagtrabaho para sa mga magurang sa panahon kan COVID-19 iyo an tolong minuto, 24 segundos.
Pagkatapos na magin viral sa social media, si Jabola-Carolus nag-agyat sa ibang mga babae na dai "magtios nin silensio" asin magtabang na mag-apod nin atensyon sa epekto kan pandemya sa mga babae . 

## Mga Toltolan
GLOCO

## GLOCO

Si Gian Lois Concepcion (pinangaki November 15, 1997), mas sikat na bisto sa bansag na GlocoGaming o simpleng GLOCO, sarong Filipino YouTuber, gamer, vlogger, asin entertainer. siya midbid sa saiyang komentaryong komedya sa saiyang mga bidyo, parody dubs, asin anime-related na mga content. An saiyang YouTube channel igwa nin 1.26 million subscribers poon kan ini inilunsar kan taon 2014.

## Mga Enot na Taon kan Buhay
Si Gloco namundag asin nagdakula sa Legazpi City, Albay. Kan siya aki palang, nagpahiling na siyang interest sa video games, nagkakawat ning mga titulong arog kang Crash Bandicoot,[Metal Gear Solid](https://en.wikipedia.org/wiki/Metal_Gear_Solid_(1998_video_game)), [Diablo](https://en.wikipedia.org/wiki/Diablo_(series)), asin [StarCraft](https://en.wikipedia.org/wiki/StarCraft_(video_game)). Bago pa man siya mag padagos sa paggibong content creation, siya nag trabaho bilang licensed nurse. Pakatapos mag gradwar sa University of Santo Tomas, siya nagin licensed nurse, alagad dae man siya nakapag practice maging nurse asin ini nag-expire kan taon 2018.

## Karera
*YouTube: Ginibo nya an saiyang channel na GLOCO, kan June 1, 2014. An saiyang naging content iyo an gaming, diskusyon sa anime, vlogs, asin comedy skits.
*Parody Success: Nagtalubo an saiyang kasikatan huli kan saiyang paggibo ning parody dubs, partikular mente an saiyang *Train to Busan Parody* (Tagalo/Filipino), na igwa ning milyones na views.
*Content Style: An saiyang mga bidyo pirmeng nagtatampok nin komentaryang komedya  sa saiyang mga Let's Play kan man-iba ibang mga titolo, kaibahan an H1Z1. Siya man nag produser nin mga parodies kan anime asin reaction content.
*Collaborations: Siya nagcollab sa man-iba ibang mga kapwa Pilipinong content creator arog ni TriNhil, JAWNILLA, iKen, asin man iba pa, sinda may grupo nin mga iribahan na content creators na inaapod na PeenoiseRealm asin PeenoisePlays na mahihiling sa Youtube.

## Personal na Buhay

An saiyang palayaw na "GLOCO" hale sa saiyang mga inisyal sa pangaran: Gian LOis COncepcion. Siya nabibisto man sa saiyang mga hilig luwas kan saiyang karera sa pagkawat, iyo an Fishing.

### Mga nag Bayral na Bidyo (YouTube)
*Train to Busan Parody (Tagalog Dub) – viral parody video.

*Hitler Finds Out That Unli-rice is Banned – comedic parody na pig-upload kan taon 2017.

## Presensya sa Social Media
*YouTube: GLOCOGaming
*Twitter/X: @GLOCOgaming
*Facebook: GLOCOGaming
*Instagram/Threads: @glocogaming
*Twitch: GLOCO

## Mga Reperensya
Salinta Monon

Si **Salinta Monon** (Disyembre 12, 1920 – Hunyo 4, 2009) sarong Pilipinong parahabol nin tela na iyo an saro sa duwang nakaresibe kan Premyo sa Pambansang Buhay na Kayamanan Premyo sa Nasyunal na Buhay na Kayamanan kan taon 1998. Bisto siya sa saiyang mga tela na Bagobo-Tagabawa asin midbid bilang an "huring parahabol na Bagobo".

## Panlikod na Impormasyon
Si Monon, namundag kan Disyembre 12, 1920, asin nagdakula sa Bituag, Bansalan sa Davao del Sur asin namasdan an saiyang ina na naghahabol nin *ikat* sarong tradisyonal na abaka na tela kan siya aki pa, Hinapot niya an saiyang ina kun pano gamiton an habolan sa edad na 12 asin nakanuod na maghabol sa laog nin pirang bulan. Naghabol siya nin disenyo sa laog nin tulo sagkod apat na bulan. Sa laog nin sarong bulan nakakahabol siya nin tela na pwedeng gamiton sa sarong palda na gibo sa tubo kan abaka na may sukol na 3.5 x 0.42 metros. An saiyang paboritong disenyo iyo an *binuwaya* o buaya na sinasabing kabali sa pinakamasakit habolon.

Susog ki Cherry Quizon, sarong antropologo na nakabase sa New York, an ginikanan kan disenyo ni Monon puwedeng magpoon pa kan mga taon 1910.

Si Monon tinawan kan Premyo sa Nasyunal na Buhay na Kayamanan kan 1998 . Nagadan siya kan Hunyo 4, 2009.

Si Dating Presidente Rodrigo Duterte nagdeklara kan "Sentenaryong Taon ni Salinta Monon," poon Disyembre 12, 2021, tanganing tawan nin onra an legasiya ni Salinta Monon, sarong ekspertong parahabol na dakula an naitabang sa tradisyonal na paghabol sa Filipinas. An bilog na taon na selebrasyon na ini matampok nin mga workshop, eksibisyon, asin mga pagsagibo sa kultura tanganing ipahiling an mga teknika sa paghabol asin ipalakop an pagpreserbar kan kultura sa mga hoben na henerasyon. Ini nagduduon kan importansya kan tradisyonal na mga gibo sa sarong modernisadong kinaban asin nag-eengganyar sa mga Pilipino na makisumaro sa saindang pamana, na nagsisiguro na an legasiya ni Monon padagos na magtao nin inspirasyon sa mga maabot na henerasyon.

## Personal na buhay
Huli kan saiyang reputasyon bilang sarong parahabol, si Agton Monon, sarong paraoma asin an saiyang agom, kinaipuhan na magbayad nin halangkaw na presyo kan nobya sa saiyang ama na si Datu Bansalan Barra tanganing siya tugotan na magpakasal saiya. An duwa nagpakasal kan Hulyo 4, 1946, asin nagkaigwa nin anom na aki. Si Salita Monon kinaipuhan na pamayuhan an oma pagkatapos na magadan an saiyang agom kan mga taon 1970.

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* Manlilikha ng Bayan Salinta Monon National Museum of the Philippines
Hilda Montaire

**Si Hilda Suico Montayre** Abril 13, 1922 – 2004) sarong Filipinong parasurat na parating naggagamit kan alyas na **Rosa Montes** .  Pigkokonsiderar niya an kapwa Cebuana na parasurat na si Maria Kabigon bilang saro sa mga nagtao saiya nin dakulang impluwensya.

Si Montaire namundag sa Mandaue, Siyudad nin Cebu kan 13 Abril 1922. Nag-adal siya sa Colegio de la Immaculada Concepcion sa Siyudad nin Cebu, kun saen siya nag-edit kan *Blue and White*, an CIC school paper, Far Eastern University asin an University of Santo Tomas, Manila .

Nagpoon siyang magsulat sa hoben pang edad. Nag-asenso an saiyang karera pakatapos kan Ikaduwang Gerang Pangkinaban kan an saiyang mga halipot na istorya asin seryadong nobela nagluwas sa magasin na *Bisaya*. Sinda Montayre asin Austregelina Espina-Moore sana an mga babaying nobelistang Cebuano kan panahon na idto.  An saiyang nobelang *Ikaduhang Sugo*  ipinublikar ni EQ Cornejo and Sons kan 1971. Kabali sa saiyang mga nobelang Cebuano iyo an *Villa Rosario Conde* (1967), *Miraflor* (1969)  asin *Ikaduhang Sugo* (1972) 

Si Montaire nagtrabaho sa kadakol na istasyon nin radyo asin sarong panahon iyo an host kan “Ang Mga Tambag ni Inday Loling,” sarong programa nin payo. Nagadan siya kan 2004. 

## Mga Reperensya
Bayle sa kamalig (Barn dance)

An **bayle sa kamalig** iyo an anuman na klase nin bayle na may kalabot na tradisyonal o musikang folk na may tradisyonal na bayle, na paminsan-minsan ginigibo sa sarong kamalig, alagad, sa mga aldaw na ini, mas posibleng marhay na yaon sa arin man na angay na edipisyo.

An terminong "barn dance" parati na inaasosyar sa mga pangyayari na nakasentro sa pamilya o komunidad, parati para sa mga tawong dai normal na nagbabayle. An nag-aapod, kun siring, sa pankagabsan magamit nin madaling mga bayle tanganing an gabos makabali.

An sarong bayle sa kamalig pwedeng sarong ceilidh, na may tradisyonal na bayle kan Irlandes o Scotland, asin an mga tawong bakong pamilyar sa arin man na format parateng pigriribok an duwang termino. Alagad, an sarong bayle sa kamalig pwede man na magtampok nin square dancing, contra dancing, English country dance, pagbayle sa country asin western music, o ano man na klase nin bayle, na parati may live band asin sarong caller . An modernong bayle sa plasa sa sulnupan parateng nalilito sa bayle sa kamalig sa Britanya.

An mga bayle sa kamalig, bilang mga bayle sosyal, popular sa Irlandia sagkod kan mga taon 1950, asin tipikal na pigbabayle sa mga tono na may 4 4 na ritmo. 

## Mga adaptasyon sa radyo

Ladawan:USBarnDanceShows.png|Mga palabas sa bayle sa kamalig sa Estados Unidos
An WLS sa Chicago pigtatawan nin kredito sa paggibo kan "barn dance" na format nin radyo, na sa dakulang parte iyo an responsable sa pag-abot kan musikang country sa Estados Unidos. An National Barn Dance nagpoon bilang sarong programa nin pagtugtog kan lumang panahon kan Abril 19, 1924, na si George D. Hay an host asin announcer kan palabas. Pakalihis nin sarong taon asin kabangang taon, si Hay nagbalyo sa Nashville, Tennessee asin nagdara nin sarong lumang paratugtog nin biyolin tanganing ilunsar an *[[WSM (AM)|WSM]] Barn Dance* ; an palabas na ini midbid na ngonyan bilang an Grand Ole Opry asin nagdadanay sa ere sagkod ngonyan. Dose-dosenang kaagid na mga programa an nagluwas sa mga istasyon nin radyo kan AM sa bilog na Estados Unidos, poon sa New England sagkod Los Angeles, kabali an WWVA Jamboree sa Wheeling, West Virginia (1933), an Renfro Valley Barn Dance sa Kentucky (1939), an Louisiana Hayride (1948), an Tennessee Jamboree (1953) asin Jubilee (1945). An mga adaptasyon sa telebisyon (parati sa irarom kan takop nin mga amay na palabas na manlaen-laen ) popular kan mga taon 1950 asin amay na 1960 alagad sa kahurihurihi nawara sa estilo.

## Hilingon man

* Teatro sa kamalig
* Fest Noz
* Noze looan
* Twmpath

## Mga Toltolan


## Mga panluwas na takod

* An papel kan nag-aapod
* Listahan kan mga palabas sa bayle sa kamalig (Aleman na Wikipedia)
* An Barn Dance gikan sa People's Ballroom Guide, James Scott Skinner 1905, ilinadawan bilang sarong prekursor kan Canadian Barn Dance.
* Barn Dance FAQ UK, Folk Dance, pananaw
* An nagkapirang popular na bayle sa kamalig sa Ingles An mga instruksyon asin angay na mga rekording nin tanog para sa nagkapirang midbid na bayle sa Ingles.
Ambalang Ausalin

Si **Ambalang Ausalin** (March 4, 1943 – February 18, 2022) sarong Pilipinang expertong parahabol na Yakan na gikan sa syudad nin Lamitan, Basilan sa Filipinas. Siya idineklarang saro sa mga Manlilikha ng Bayan para sa taong 2016 sa bisa kan Proklamasyon Numero 126 na pinirmahan kadtong Enero 6, 2017 kan President kan Filipinas na si Presidente Rodrigo Duterte.

## Agi-agi sa buhay
Si Ambalang bantog sa saiyang pagkamahusay sa mga gibo nin *sinaluan* asin *seputangan*, duwa sa pinakakomplikadong disenyo na mga tela kan mga katutubong komunidad nin Yakan. Nanodan niya an paghabol sa paagi kan saiyang ina, na dati pigbibisto na iyo an pinakamarahay na parahabol sa Basilan asin enot na nagpraktis kan gibo sa paagi kan paggamit nin mga pidaso nin niyog.

Si Ausalin tinawan nin Premyo sa Nasyunal na Buhay na Kayamanan kan Filipinas sa paagi kan Nasyonal na Komisyon para sa Kultura asin mga Arte kan 2016.

## Paghabol
Si Ambalang Ausalin o Apuh Ambalang, siring sa apod saiya kan saiyang mga kapwa parahabol sa Lamitan sa komunidad kan mga Yakan, nakanuod maghabol sa saiyang ina. Naggamit siya nin mga pidaso nin lugus asin dahon nin niyog sa saiyang praktis sa paghabol.. Kan huri tinukduan niya an saiyang aking babae na si Vilma asin an nagkapira sa saiyang mga pamangkin na maghabol tanganing maipasa an saiyang kaaraman sa paghabol asin ipadagos an kultura nin paghabol kan mga Yakan.    

Si Ambalang Ausalin iginagalang asin pinapahalagahan nin labi-labi huli sa saiyang daing kaagid na kakayahan sa paghabol. Kaya niyang gibohon an gabos na disenyo sa gabos na kategorya nin tela sa Yakan. Kaya niyang maghabol nin *suwah bekkat* asin *suwah pendan* na yaon sa kategoryang *bunga sama* siring man mga disenyo sa kategoryang tela na *sinalu'an* asin *seputangan*. An *sinalu'an* asin *seputangan* an kategoryang tela na may pinakakomplikadong habol. Midbid siya sa paghabol kan "sinalu'an" na "teed" na tela na an may guhit na disenyo igwa nin detalyadong "paterno" nin saradit na dyamante asin garo mga hiwa nin mga triyanggulo na nakakaagid sa mga gibo sa kawayan. Arog kan saiyang ina, an espesyalidad ni Ambalang Ausalin iyo an *seputangan* na mahal na maray huli sa detalyadong disenyo kaini. Naggamit siya nin *habolan para sa tensyon nin bugkos sa likod o back strap tension loom*  para sa paghabol.

## Huring mga taon asin legasiya
Nagadan siya huli sa nagdadanay na helang sa saiyang harong sa Parangbasak, Lamitan, kan Pebrero 18, 2022, sa edad na 78.

Kan Hunyo 2024, an Inagurasyon kan Sentro nin Paghahabol kan Gamaba asin an Museo ni Ambalang na nagtatampok kan kultura kan Yakan na pinanginotan kan saiyang matuang aking si Berty Ausalin sa Lamitan. Midbid siya bilang an kagurangnan kan Yakan na "tennun" (hinabol na tela).

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Edad nin pagboto

## Kasaysayan
Kan 1890, ibinaba kan Republika kan Aprika Del Sur (Transvaal) an dead SA pagboto sa 18 taon, na posibleng sarromg estratehiya tanganing makaabot sa mga  Afrikaner interest laban sa mga uitlanders. 

Bago an Ikaduwang Gerang Pankinaban, 21 anyos o mas halangkaw pa an edad sa pagboto SA kadaklan na nasyon. Kan 1943, ibinaba Kan https://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) an edad sa pagboto sa 18 anyos para sa gabos na eleksyon, huli ta mas dakol na mas hoben sa 21 anyos an nakikipaglaban. Kan 1955, nagsunod ang https://en.wikipedia.org/wiki/Kentucky. Anhttps://en.wikipedia.org/wiki/1946_Czechoslovak_parliamentary_election an naging pinakaenotna nasyon na nagbaba Kan edad sa pagboto SA 18 anyos kan 1946. Kan 1868, 17 nasyon an nagbaba Kan saindang edad sa pagboto, na an kadaklan yaon SA Latin Amerika Asin komunistang nasyon. 

An Australia, Hapon, Sweden asin Switzerland ibinaba an saindang edad sa pagboto sa 20 kan katapusan kan dekada 1960. 

Dakol na mayor na demokratikong nasyon, kaiba an Reino Unido (1969), Canada, Solnopan na Alemania (1970), an Estados Unidos (1971), Pransya (1974), asin Sweden (1975), an nagbaba kan saindang edad sa pagboto sa 18 taon kan mga taon 1970. [1, 2, 3] An sarong argumento na ginibo iyo na kun an mga hoben na lalaki pwedeng i-draft para makipaglaban sa gera sa edad na 18, dapat sindang makaboto man sa edad na 18. https://en.wikipedia.org/wiki/Representation_of_the_People_Act_1969

Sa huring parte kan ika-20 asin amay na ika-21 siglo, ibinaba an edad sa pagboto sa 18 taon sa Hapon, [1] India, Switzerland, Austria, Maldives, asin Morocco. Sa katapusan kan ika-20 siglo, an 18 taon an nagin pinakaparateng edad sa pagboto, alagad an nagkapirang nasyon nagmantinir nin edad na 20 taon o mas halangkaw pa, asin an nagkapirang nasyon igwa nin mas hababang edad na 16 o 17.

### 2020 to 2021
Sa Oktubre 2020, an kadaklan na nasyon asin teritoryo igwa nin pinakahababang edad sa pagboto na 18 taon. [1] An ACE Electoral Knowledge Network nagsasabi na 205 sa 237 nasyon asin teritoryo na igwa sinda nin datos igwa nin pinakahababang edad sa pagboto na 18 para sa nasyonal na eleksyon. [1] Kan petsang idto, 12 nasyon o teritoryo an igwa nin pinakahababang edad sa pagboto na mas hababa sa 18, kun sain 3 nasyon o teritoryo an 17 anyos, asin 9 nasyon o teritoryo an 16 anyos. [1] An 16 anyos iyo an pinakahababang pinakahababang edad sa bilog na kinaban para sa nasyonal na eleksyon, mantang an pinakahalangkaw iyo an 25 anyos na sa United Arab Emirates (UAE) sana nangyayari. [1] An edad na 25 ini dating nangyari man sa Italya para sa eleksyon sa Senado (upper house) sagkod na ibaba ini sa 18 kan 2021. [2] An hababang kapulungan kan Parlamento kan Italya, an Chamber of Deputies, igwa na nin pinakahababang edad sa pagboto na 18 poon pa kan 1975, kan ibaba ini gikan sa 21.
Abina Coguit

Si **Abina Coguit** sarong Filipinong Manobo na eksperto sa pagbuburda asin paghahabol.
## Panlikod na Impormasyon
Si Abina Coguit sarong Agusanon Manobo gikan sa La Paz, Agusan del Sur. Inot niyang nanodan an tradisyonal na arte nin pagborda na *suyam* sa edad na 15 sa saiyang lola. An *Suyam* konektado sa pambanwaan na relihiyon kan mga Agusanon Manobo, na si Coguit sinasabing binendisyonan kan espiritung *Tuma*, na binendisyonan siya na magin sarong *matugo*, o sarong respetadong eksperto sa pagmukna na responsable sa pagpreserbar asin pagpasa kan arte nin *suyam*.  Sa paagi kan saiyang trabaho, pigbubugkos niya an tradisyon asin modernidad, pighahatid an saiyang hilig sa paagi nin mga eksibisyon asin mga workshop, asin pigkokonektar an saiyang komunidad sa saindang pamana kultural.

An Nasyonal na Komisyon para sa Kultura asin mga Arte nagtao ki Coguit kan Gawad sa Manlilikha ng Bayan na premyo kan Disyembre 2023.

## Paraburda

Kaglimang taon pa sana si Abina Coguit kan an saiyang lola nagpoon na magtukdo saiya sa pagburda o *suyam*, sarong tradisyonal na teknik sa pagburda kan mga manobo sa Agusan del Sur.

An *suyam*, arog kan iba pang importanteng tradisyon kan mga Manobos sa Agusan del Sur, nakabugtak sa sarong ritwal. Sinasabi na si Abina Coguit pinili nin sarong Tuma diwata asin binendisyunan na magin eksperto sa mga katutubong kaaraman asin kasangkapan..

Si Abina Coguit padagos na naggigibo nin mga imahe gamit an mga hilo nin pagborda, mga kuwintas asin tela na may mga disenyo na ipinasa sa mga henerasyon asin nagpapahayag nin mga tradisyon manungod sa saindang mga apoon.

## Manlilikha ng Bayan
Sa kapangyarihan kan Proklamasyon Numero 427 na pinirmahan ni Presidente Ferdinand Marcos Jr. kan Disyembre 15, 2023, si Abina Coguit tinawan kan titulong Manlilikha ng Bayan huli sa saiyang pagpreserbar asin pagpalakop kan tradisyon nin *suyam* o an pagborda kan mga Agusan manobo. Pitumpulo may duwa na edad nya  kan siya mag-ako kan premyong ini. Siya an pinakaenot na *Manlilikha ng Bayan* (paramukha kan banwaan) hale sa rehiyon CARAGA.

Siring sa ibang mga bayani nasyonal, nakaresibe si Abina Coguit nin pinatos na bulawan na medalya hale sa Bangko Sentral kan Filipinas asin tatawan na nagkakantidad nin P200,000. Tatawan man siya nin pamuon na nagkakantidad nin P50,000 kada bulan sa bilog niyang buhay. Igwa man siyang benepisyong medikal asin ospital na nagkakantidad nin P750,000. Tatawan siya nin lobong kan estado sa saiyang kagadanan..

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Rudolf Hildebrand

Si**Heinrich Rudolf Hildebrand** (13 Marso 1824 – 28 Oktobre 1894) sarong Germanist, tagaambag dangan editor kan Grimm brothers' *[[Deutsches Wörterbuch]]*. Siya nagsurat man kan historya o agi-agi kan Mga Aleman na mga awit-banwaan asin kun pano itukdo an lenggwaheng Aleman sa mga eskwelahan.

## Mga piling trabaho

* *[[Deutsches Wörterbuch]]* (tagaambag, editor), München 1854–1960.
* *Vom deutschen Sprachunterricht in der Schule und von deutscher Erziehung und Bildung überhaupt*, Leipzig 1879.
* *Gesammelte Aufsätze und Vorträge zur deutschen Philologie und zum deutschen Unterricht*, Leipzig 1890.
* *Ueber Walter von der Vogelweide*,  edited by Georg Berlit, Leipzig 1900.

## Toltolan
Catherine Ceniza Choy

**Si Catherine Ceniza Choy** (Pinangaki kan Abril 9, 1969) sarong paratukdo nin mga pag-aadal sa etniko sa Unibersidad kan California, Berkeley. Bago sya nagserbi sa UC Berkeley, nagtukdo siya sa Unibersidad kan Minnesota sa mga pag-aadal sa Amerika.

## Biograpiya
Nagdakula si Choy sa Siyudad nin New York asin nag-klase sa Stuyvesant High School.  Nakua an saiyang Bachelor of Arts in History sa Pomona College kan 1991, kun saen nag gradwar na cum laude. Si Choy na resibe an saiyang Master of Arts  sa UCLA kan 1993, dangan sarong Ph.D. sa kasaysayan gikan sa UCLA kan 1998. 

## Mga libro
Kan 2003, si Choy nag publikar nin sarong libro na may pangaran na  *Empire of Care: Nursing and Migration in Filipino American History*, na pigreparo sa *American Historical Review* ni Madeline Hsu.  *An Empire of Care* nag aadal kan kasaysayan asin pag migrar kan mga nars na Pilipino. Ginamit ni Choy an terminong "imperyo nin pag-ataman" tanganing maipaliwanag an mga pagkakaiba-iba sa bilog na kinaban sa mga serbisyo sa salud huli sa bakong pantay na pagtao kan mga paratao nin serbisyo pagabot sa salud sa bilog na kinaban. Nagtutubod sya na an paglipat kan mga nars nagseserbi sanang nagpapa dakula kan dae pagkaka pantay pantay. 

Taong 2013, napublikar an libro ni Choy na *Global Families: A History of Asian International Adoption in America*. Ini inadalan sa *American Historical Review*,  *Adoption Quarterly*,  an *Journal of Asian American Studies*,  saka *The Journal of the History of Childhood and Youth*. 

## Mga Premyo
Si **Catherine**Choy naka resibe nin mga man laen-laen na parangal, Faculty Research Grant (2009–2010), sarong Mellon Project Grant (2008–2009), Humanities Research Fellowship (2008–2009) asin sarong Townsend Center for the Humanities Initiative Grant (2007) sa UC Berkeley. Para sa saiyang librong *Empire of Care*, nakakua siya kan History Book Award sa Association for Asian American Studies taong 2005, sarong pambihira na pagsambit para sa American Studies Association Lora Romero First Book Publication Prize kan 2004, asin an Book of the Year Award sa History and Public Policy sa American Journal of Nursing kan 2003. Kan 2005 tinawan sya nin onra kan Edith Kreeger Wolf Distinguished Visiting Professor sa Northwestern University. 

## Mga Reperensya
Jocelyn Andamo

Si **Jocelyn Santos "Alyn" Andamo** (namundag Abril 23, 1963) sarong Pilipino nars asin aktibista sa salud na iyo an Sekretaryo-Heneral kan Filipino Nurses United. Sa eleksyon sa Senado sa Pilipinas 2025, siya nagdalagan sa Makabayan.

## Amay na buhay
Si Andamo namundag sa Syudad nin Manila.

Sa primero, gustong mag-adal nin dentistry siring sa inspirasyon kan saiyang mga magurang, si Andamo naggradwar sa Instituto nin Nars sa Far Eastern University bilang cum laude. Pakatapos kan 1983, siya nagin day care nurse sa Philippine Nurses Association (PNA). Igwa siyang eksperyensya sa mga programa na salud na nakasusog sa komunidad . Saro sa saiyang mga enot na pagkabantad sa kamugtakan kan salud sa Pilipinas iyo an saiyang pag-iriba sa mga katutubo asin tios na mga komunidad sa bukid sa Quirino.

## Aktibismo
Si Andamo nag-adbokasiya para sa mas marahay na kondisyon sa pagtrabaho, kabali an mas halangkaw na sweldo para sa mga trabahador sa pag-ataman sa salud sa Filipinas. Nagserbi siya bilang Education Committee Coordinator kan Alyansa kan mga Trabahador sa Salud sa nasyonal na demokratikong organisasyon nin masa  poon 2009-2015. Siya man sarong tagapagtipon asin kagmukna kan Nagkakaisang Narses sa Adhikaing Reporma sa Kalusugan (NARS ng Bayan). Pinanginotan niya an mga kampanya laban sa pribatisasyon kan mga ospital kan gobyerno arog kan Philippine Orthopedic Center, Philippine General Hospital, Dr. Jose Fabella Memorial Hospital, Tala Leprosarium, Philippine Heart Center, Lung Center of the Philippines, Philippine Children’s Medical Center, asin National Kidney and Transplant Institute.

Kan 2021, pigtuyaw niya an Departamento nin Paggibo asin Pagtotoklos huli sa propwesto na ibalyo an mga nars na Pilipino para sa mga bakuna kontra COVID-19, na garo baga tinatrato sinda bilang barter asin mga barakalon.

Kaiba an mga pangapodan para sa ikakarahay kan mga trabahador sa pag-ataman sa salud, siya nag-adbokasiya para sa mas marahay na sistema nin pag-ataman sa salud kan publiko sa Filipinas.

Siya pigbuyagyag bilang parte kan Talaan nin mga Senador kan Makabayan kan Aldaw nin mga Pambanwaan na Bayani, Agosto 26, 2024. Ihinayag niya na kun maelihir, tulos siyang malagad para sa bulanan na paglangkaw kan sweldo na ₱50,000 para sa mga nars asin ₱33,000 para sa ibang mga trabahador sa pag-ataman sa salud. Siya asin an 10 iba pang mga pusta sa Makabayan nagladag kan saindang mga Sertipiko nin Kandidatura (COC) kan Oktubre 4, 2024 para sa 2025 eleksyon sa Senado.  Siya padagos na madaog sa eleksyon asin nakakua nin ika-46 asin nakakua nin 829,084 na boto. 

## Mga toltolan


## Mga panluwas na takod
*
Teresita Sy-Coson

**Si Teresita Tan Sy-Coson** (namundag Oktubre 1950) sarong Pilipinang negosyante, an aking babae ni Henry Sy . An bise pamayo kan SM Investments Corporation (SMIC)—saro sa pinakadakulang establisimento sa Pilipinas na may interes sa tindal, bangko, pasasadire asin koleksyon kan inbestor, Siya man an pamayo kan BDO Unibank, Inc. (BDO), pinakadakulang bangko sa Pilipinas sa mga termino nin gabos na rekurso, pautang, kapital, deposito asin ambag sa irarom kan nkakapot as of the end of 2015. Saro siya sa mga bilyonaryo na kabali sa 50 pinakamayaman na tawo sa Forbes magazine sa Pilipinas kan 2020. 

## Karera
Apwera sa duwang pangenot na posisyon na ini, an Sy-Coson igwa man nin mahalagang mga puwesto sa lupon asin pamamahala sa manlaen-laen na aki kan kompanya asin kaunay na kompanya  BDO asin kan SM Gropo. Kabali digdi an BDO Private Bank, Inc.; BDO Leasing and Finance, Inc.; BDO Capital & Investment Corporation; asin BDO Foundation, Inc. Para sa lado kan SM Gropo, siya sarong integral na pigura bilang tagapayo sa Lupon kan SM Prime Holdings, Inc. Siya parte man kan lupon delegasyon kan Pilipinas sa ASEAN Business Advisory Council (ABAC), sarong organisasyon na pigbilog kan 2003 kan mga namayo kan ASEAN tanganing magtao nin puna asin patnubay ikan sa pribadong sektor pasiring sa integrasyon sa ekonomiya . &#x5B; ** &#x5D;

## Mga premyo asin pagmidbid
Sa bilog ning mga taon, si Sy-Coson naging tagatangap nin manlaen-laen na premyo bilang pagmidbid sa saiyang liderato sa sektor nin bangko asin ting

An mga pagmidbid na ini kabali an sarong ginanahan sa Pinakamarahay na CEO sa Asya asin sarong ginanahan sa tagapamahala kan Korporasyon sa Asya, parehong gikan sa pamahala kang korporasyon  Asya; na nginaranan na malala na bangkero sa tingi kan Taon kan 2012 kan The Asian Banker ; na nakalista sa 50 Pinakamakapangyarihan na Babae sa nerbyos kan magasin *na Fortune* poon 2001 sagkod 2010;  na kabali sa listahan kan ''Forbes Asia'' kan 50 Power Business Women;  asin nagin sarong resipyente kan Philippine Retailers Association (PRA) President's Pemyo kan 2014. 

## Personal na buhay
Naka agom siya ning sarong Filipinong Intsik na negosyante na si Louis Coson, sagkod sa saiyang pakaadan kan 2003. 

## Mga Reperensya
Hilda Koronel

Si **Hilda Koronel** (pinangaki **Susan Reid**; Enero 17, 1957) sarong MMFF, FAMAS, Luna asin Urian award-wining Pilipino aktres. Pinangaki sa sarong Pilipinong ina asin ama na Amerikano na nagserbi sa Clark Air Base, nagbida na sa mga 45 pelikula, na an dakul kaini may ka-rapot na pagkanduyog, poon pa kan 1970.

Nagpoon siya kan saiyang karera sa showbiz kan mga primerong taon kan1970 bilang sarong bida sa kontrata kan Lea Productions asin ini naka estar ki Ed Finlan, Walter Navarro, Tirso Cruz, III asin Jay Ilagan. Pag - abot nin haloy na panahon si Ilagan nagin agom niya. Mantang sa natural niyang regalo na maghiro, namidbid siya ni Lino Brocka asin pigpaganap sya sa sarong semanal na dramang pasale, na may titulong, *Hilda*. An saiyang trabaho nag-abot sa dai pang kaagid na pagpoon siya nagin pinakahubin na ganador kan FAMAS Best Supporting Actress award kan 1970 mismo sa kapinonan kan saiyang karera na ginana niya sa edad pa sanang 13 para sa papel niya sa pelikulang 1970 na *Santiago!* 

Kan 1975 asin 1976, nagbida siya sa mga klasikong Lino Brocka *na Manila sa Claws of Light*,  na nakaresibe nin anom na FAMAS awards kan 1976, asin *Insiang*, na parehong nanggana nin sarong FAMAS Award asin sarong Gawad Urian Award kan 1977. Hanggang ngonyan siya nanggana nin tolong mga awards asin nakaresibe nin 11 nominasyon.

Kan 2013, nakakua siya nin Luna Award para sa pinakamatibay na paraarte sa pagsuporta para sa saiyang papel sa *The Mistress* .  

Kan 2002-2003 nagsikat siya sa sarong nagpapahiling nin politika  sa dramang "Kung Mawala Ka" sa GMA-7 bilang serye regular. Kan 2005 an saiyang huring seryeng drama sa Primetime iyo an "Ikaw Ang Lahat Sa Akin" sa ABS-CBN na may saro pang nagbida. 

## Personal na buhay
Nag-klase siya sa Manuel L. Quezon University sa Quiapo para sa sekondaryang edukasyon asin naggradwar sa International Studies sa Maryknoll College, na ngonyan an ngaran Miriam College. Kan Mayo 2000, si Koronel nagkasaro sa Filipino-Amerikanong paratindang si Ralph Moore, Jr. sa Laughlin, Nevada . Si Koronel igwa nin anom na aki. Leona, Ixara, asin Patricia (kaiba an aktor na si Jay Ilagan); Isabel (kaiba si Bambi del Castillo); Gabrielle (kaiba si Spanky Monserrat); asin si Diego (kaiba si Dr. Victor Lopez).

## Pelikula

### Sine

### Telebisyon

## Mga Premyo

### FAMAS (Filipino Academy of Movie Arts and Sciences Awards)

### Film Academy of the Philippines (Luna Awards)

### Gawad Urian (Manunuri ng Pelikulang Pilipino)

### Maria Clara Awards

### Mga premyo gikan sa prensa

### Mga kapiyestahan nin pelikula

### Premyo kan mga kritiko

## Mga Tala

:  ensemble nomination (*[[Nasaan Ka Man]]*).
:  Shared with the cast of *[[Tanging Yaman]]*.

## Mga Reperensya
Jhoana Marie Tan

**Si Jhoanna Marie Ramilo Tan** (ipinanaki Oktubre 9, 1993) sarong Filipinang aktres asin pulitiko. Bistado siya sa pagarte  kan papel kan hoben na si Eunice sa muling paggawa kan GMA Network kan 2003 Korean drama na *Stairway to Heaven* . Dai pa sana nahahaloy kan 2018, pagkatapos nin halipot na pag-pundo huli sa saiyang pagbados,  nag'ayon siya sa tauhan kan pinakabagong kabanata nin drama-thriller kan GMA na The Cure, kun saen an nagtutugtog kan papel ni April, sarong nars na nahawahan nin sarong pigtutubodan na ligtas, marikas na nagbabagong bulong na kontra sa kanser gikan sa sarong kagat.

## Personal na buhay
Si Jhoana Marie Tan ipinanaki sakod nagdakula sa Caloocan . Kan 2017, nangaki siya kan saiyang enot na aking babayi.  Siya presenteng nagpirma sa irarom nin kontrata sa GMA Network, dawa ngani kan 2009 siya tinawan nin mga suportang papel sa ABS-CBN bago sa katapustapusi nagdanay sa GMA. Kan 2010, nagdalagan siya para sa puwesto para SK Chairman kan Baesa-160, Caloocan sa 2010 Philippine barangay and Sangguniang Kabataan elections .

### 2003-2016
Nagpoon si Tan kan saiyang trabaho para bansay hoben na si Janeth sa pelikula na Mano Po in home kan 2003. Nagluwas siya sa nagkapirang mga suportang papel sa ABS-CBN bago magpirma nin kontrata sa GMA Network . Poon kaidto, tinawan siya nin kadakol na proyekto, kabali an saiyang sumiklab na drama sa telebisyon, *Stairway to Heaven*, kaiba an *Nita Negrita*, *Alakdana*, *Strawberry Lane*, *Wish I May*, *The Millionaire's Wife (TV series)* sakod *Magkaibang Mundo*, kaiba an iba pang mga palatuntunan. Tinawan siya kan titulong "primera kontrabida" huli sa saiyang papel sa *Anna Karenina* kan 2013 bilang Carla Monteclaro. Napili man siya sa *Strawberry Lane* kan 2014 bilang Guadalupe Delapdo-Bustamante. Asin tinawan siya nin mga papel sa huring tolong nasambit na serye bago mag-on-leave para sa saiyang pagbados. Siya pinakabisto sa mga papel na kontrabida sa drama.

### 2018-presente
Kan 2018, siya pig-ibong aktor sa pinakabagong serye nin pelikulan puno n drama at suspenso sa primetime, an The Cure kun saen siya nagkakawat kan papel nin sarong nars na naulakitan nin sarong nakakaulakit asin sobrang bakong matatag, anti-cancer na bulong gikan sa sarong dai pa sana nahahaloy na kagat na nagtatao sa mga biktima kaini nin mga karakteristikong "garo zombie", na sa kahurihurihi nagpoon nin sarong epidemya sa bilog na nasyon sa proseso, siring man sa *My Tayney, Special* 2019, na-cast siya sa drama sa hapon *na Magkaagaw* bilang Shiela Herrera. Dangan tinawan siya nin papel sa *Ang Dalawang Ikaw* bilang Lani Delgado.

## Pelikula

### Sine

## Mga Reperensya

* Jhoana Marie Tan at IMDb
Haja Amina Appi

**Si Haja Amina Appi** (Hunyo 25, 1925 – Abril 2, 2013) sarong Filipinong ekspertong parahabi nin banig asin paratukdo hali sa mga katutubong Sama kan Ungos Matata, Tandubas, Tawi-Tawi. Siya an tigtawan nin kredito sa pag gibo nin makolor na mga banig na pandan na may komplikadong mga heometrikong disenyo. An saiyang mga gibo pig mumutan huli sa saindang hustong pagmati nin desenyo, sukol asin kapantay, asin sensitibidad sa kolor.  

Tigtawan sya kan Nasyonal Living Treasures Award kan 2004 kan Pilipinas sa paagi kan National Commission for Culture and the Arts . 

## Likod
Si Haja Appi bisto sa paggibo nin pinong hinabing na mga banig na may detalyadong marhay na disenyo. An sarong lumang tradisyon nagprodyusir nin mga banig na Sama na puti sana. Alagad, si Haja Appi nag-eksperimento nin mga tina para sa saiyang mga desenyo, na pighahalo an saiyang sadiring mga tina tanganing makagibo nin mga maorag na disenyo para sa saiyang mga banig. 

An bilog na proseso kan paggibo nin mga banig solamenteng ipinapasa sa mga kababaihan kan mga Sama kan Tawi-Tawi.  Tradisyonal ini pigpapasa hale sa ina pasiring sa aking babayi. Si Haja Appi nagtukdo sa kadakol na mga kahubenan na babae sa saiyang komunidad kan arte nin paggibo nin banig tanganing mapreserva an saiyang arte para sa mga maabot na henerasyon. 

## Mga Reperensya
Saint-Didier-au-Mont-d'Or

An **Saint-Didier-au-Mont-d'Or** () sarong komyun sa Metropolis nin Lyon kan Auvergne-Rhône-Alpes rona' sa bandang subangan nin Pransya.

An mga residente kan banwaan inaapod na *Désidériens* sa Pranses. , ini an komyun na igwang pinakahalangkaw na median per capita income (€44,260 per year) sa Metropolis nin Lyon.

## Populasyon

## Hilnga man
*Communes of the Metropolis of Lyon

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*  Mairie de Saint-Didier-au-Mont-d'Or
Burana, Kyrgyzstan

An **Burana** sarong baryo sa Chüy Region nin Kyrgyzstan. An populasyoon kaini 772 kan 2021. Ini bantog sa Burana Tower asin sa mga rugba' nin Balasagun na namumugtak harani igdi.


Kyrgyzstan_Burana_balbal_field.jpg|Turkic balbal tomstones, Burana, 6-10th century CE
File:Kyrgyzstan Burana tower.jpg|Burna tower, 11th century


## Toltolan
Alain Fousseret

Si **Alain Fousseret** (25 Marso 1956 – 6 Desyembre 2022) sarong Pranses na politiko saka saro siya sa sampolong mga bise presidente kan  Franche-Comté Regional Council. Saiyang ginana an nominasyn namagin sunod na Greens asin Europe Écologie sa kandidato para sa President of Franche-Comté sa 2010.

Si Alain Fousseret tugang ni Jean-Louis Fousseret, an dating Socialist na alkalde nin Besançon. Siya nagadann kan 6 Desyembre 2022, sa edad na 66.

## Toltolan

## Ginunuan
*Franche-Comté Regional Council : La Présidente et son Bureau (in French)

|-

|-
My Kind of Music (Mel Tormé album)

An ***My Kind of Music*** sarong 1961 na album ni Mel Tormé. Ini an ultimong album ni Tormé na narekord sa irarom kan Verve Records.

## Track listing
# "You and the Night and the Music" (Howard Dietz, Arthur Schwartz) – 2:28
# "A Stranger in Town" (Mel Tormé) – 2:55
# "I Guess I'll Have to Change My Plan" (Dietz, Schwartz) – 3:07
# "Born to Be Blue" (Tormé, Robert Wells) – 2:55
# "County Fair" (Tormé) – 6:23
# "Dancing in the Dark" (Dietz, Schwartz) – 2:41
# "Welcome to the Club" (Tormé) – 4:01
# "By Myself" (Dietz, Schwartz) – 3:19
# "The Christmas Song" (Tormé, Wells) – 2:48
# "Alone Together" (Dietz, Schwartz) – 2:47
# "A Shine on Your Shoes" (Dietz, Schwartz) – 3:13

## Personnel
* Mel Tormé - vocals
* Wally Stott - arranger, conductor
* Geoff Love
* Tony Osborne

## Toltolan
Sharmaine Arnaiz

Si **Sharmaine Arnaiz** (namundag **Sharmila Velasco Pribhdas Shahani**; Nobyembre 1, 1974) sarong Pilipinang aktres.

## Agi-agi sa buhay
Siya namundag na Sharmila Velasco Pribhdas-Shahani sa sarong ama na Indyanon asin sarong ina na Pilipina na may ginikanan na Hiligaynon (hale sa Syudad nin Roxas, Capiz). Igwa siyang nguhod na tugang na babae na si Bunny Paras na saro man na aktres asin sinda mga pinsan ni Patrick Garcia asin Cheska Garcia sa paagi kan saindang mga ina.

Asin sarong alumna kan De La Salle Araneta University's DVM Batch 2007.

## Pilmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

## Mga panluwas na takod
* 
* http://www.philstar.com/entertainment/800130/sharmaine-arnaiz-hopes-dreams
* http://www.pep.ph/news/45591/sharmaine-arnaiz-still-longing-to-work-with-her-idol-vilma-santos
Ball and chain

An  **ball and chain** (bcl: Bola asin kadena) (inapod man sa Ingles na leg irons) isarong pisikal na pampugol na kagamitan na agi-agi nin panahon tuyong ipinapandog sa mga preso magin man mga gurang o hubin.s. Their use was prevalent in the Americas. From the 17th century until as late as the mid-20th century ining porma nin pagkastigo parati katakod sa iba pang metodo nin pagkukulong.

Sarong tipong  pandog, an ball and chain pigdesenyo na an gabat bolang batbat nakatakod sa poro kan kadenang halipot  tuyong  malimita an paglakad kan nasusulotan kaini, na bunga kaini mapawot an pagngata' na dumulag. An gabat kan bola determinado kan korte, asin tipikal na poon sa lima abot baynteng libra (2.27-11.34 kg).

Sa modernong panahon, ini piglaladawan sa mga kartoon na nasusulot nin mga kriminal siring man ngani kan de kambayang gubing nasusulot kan mga preso.

## Hilnga man
* Electronic tagging

## Toltolan
Mike Vogel

Si **Michael James Vogel** (namundag Hulyo 17, 1979) sarong Amerikanong aktor. Si Vogel nagpoon sa akting kan 2001 asin nagluwas na sa magkapirang mga pelikula asin mga serye, kabarali igdi an *[[The Texas Chainsaw Massacre (2003 film)|The Texas Chainsaw Massacre]]*, *[[The Sisterhood of the Traveling Pants (film)|The Sisterhood of the Traveling Pants]]*, *[[Grind (2003 film)|Grind]]*, *[[Poseidon (film)|Poseidon]]*, *[[Blue Valentine (film)|Blue Valentine]]*, *[[The Help (film)|The Help]]*, *[[Bates Motel (TV series)|Bates Motel]]*, *[[Cloverfield]]*, *[[Under the Dome (TV series)|Under the Dome]]* asin *[[The Case for Christ]]*. Siya nagbida sa mayor na papel sa NBC seryeng dramang military *[[The Brave (TV series)|The Brave]]* para sa 2017–18 season.

## Filmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

## Mga panluwas na takod

*
Wolf (salog)

An **Wolf ** sarong salog Baden-Württemberg, Alemanya. An pangaran historikal kan salog iyo an Wolfach. Ini nabaktas sa Bad Rippoldsau-Schapbach asin nadalihig pasiring Kinzig sa Wolfach.

Saro sa sipi' kaini nadalahay sa Busay nin Burgbach, saro sa pinakahalangkaw na busay sa Alemanya.

## Hilinga man
*List of rivers of Baden-Württemberg

## Toltolan
Pia Ranada

Si **Pia Ranada-Robles** sarong Pilipino na parasurat na midbid sa saiyang karera para sarong tagabareta sa politika asin mamamahayag sa iba't ibang medya. Siya nagin prominente sa saiyang pagkobre kan pulitika kan Pilipinas asin presenteng nagseserbi bilang nakatatandang mamamahayag para sa Rappler, saro sa mga nangengenot na online news organization sa Pilipinas .

## Amay na buhay asin edukasyon
Natapos ni Ranada an saiyang pagklase sa grade school sa Miriam College, na naggradwar kan 2004, asin sunod na natapos an saiyang pagklase sa hayskul sa parehong institusyon kan 2008.  Nakua niya an saiyang Batsilyer sa Sining  na antas sa komunikasyon gikan sa Ateneo de Manila University na may mataas na karangalan na distinksyon. 

## Karera
Si Ranada nag sali sa Rappler kan 2012 asin poon kaidto nag-espesyalisar sa pagkobre kan pagkapresidente, politika, asin polisiya kan Pilipinas . An saiyang papel bilang sarong politikal na parasurat nakakua nin dakulang pansin sa saiyang pagkobre kan administrasyon ni Duterte bilang tagabareta kan Malacañang Palace ni Rappler. 

### Kontrobersiya sa pagsakop kan Presidente
Kan Pebrero 2018, si Ranada nagin paksa kan nasyonal na pansin kan siya pinagbawalan na maglaog sa Malacañang Palace complex, na iyo an pinakaenot na opportunidad poon kan diktadura ni Marcos na an sarongtagabareta pinagbawalan na magkobre kan tukawan kan gobyerno.  An pangyayari nagpukaw nin mga diskusyon manungod sa katalingkasan kan prensa sa Pilipinas, kaiba an iba't ibang  organisasyon, kabali an Human Rights Watch na nagsasabi nin kahaditan manungod sa mga implikasyon para sa katalingkasan kan medya .  

## Mga premyo asin pagmidbid

* Marshall McLuhan Fellow (2024) - Tinawan nin premyo sa paagi kan programa kan Jaime V. Ongpin Journalism Seminar 
* An Outstanding Young Men (TOYM) Award (2024) - Minimidbid huli sa saiyang mga kontribusyon sa peryodismo 

## Personal na buhay
Si Ranada ikinasal ki Dru Robles sagkod ugwa nin sarong aking babaye. Si Ranada saro man na mahilig sa sports climber, sarong libangan na pig-pabisto kan saiyang agom.   

## Mga Reperensya