open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tataramon na Bima

An **tataramon na Bima**, o **Bimanes** (Bima: *Nggahi Mbojo*, Malay: *Bahasa Bima*), sarong tataramon na Austronesyo na ipinagtataraman sa kabangabg subangan kan Isla nin  Sumbawa, Indonesia, na kung sain nagheheras ini sa mga parataram nin tataramon na Sumbawa. Kaiba sa mga teritoryo kan Bima an Rawis nin Sanggar, na kung sain an puho' nang tataramon na Papuano na Tambora na minsan ipigtataram. Sarong exonym an "Bima"; an autochthonous na pangaran para sa teritoryo iyo an "Mbojo" asin minatukoy para sa tataramon iyo an  "Nggahi Mbojo." Igwang lagpas kabangang milyon  na parataram nin Bima. Ni an mga tawo nin Bima o an Sumbawa, igwa nin alpabeto para sa saindang sadiring mga alpabeto para gamiton ninda an alpabeto kan Bugis asin an Tataramon na Malay na msgkaiba.

Haloyon na naisip na haraning natatakod sa mga tataramon kan isla nin Sumba sa habagatan-subangan, dai inako an palagay na ini ni Blust (2008), na piggigibong pangenot na sangay kan Bima sa laog kan subgrupo nun Sentral-Subangan na Malayo-Polinesyo.

## Mga diyalekto
Kaiba an Kolo, Sangar (Sanggar), Toloweri, Bima, asin Mbojo sa mga diyalekto (*Etnologo*).

An **Donggo**, ipinagtataram sa mabukid na mga rehiyon sa sulnupan kan Suba' nin Bima arog sana kan Doro Ntika kan lugar nin Doro Oromboha, na haraning magkaano-ano sa pangenot na diyalekto kan Bima. Pigtataam ini ka haros 25,000 na katawo na kaidto dating mga Kristiyano asin mga animista; kadaklan nagbalyo na sa Islam.

## Distribusyon
Ipigtataram an Bima sa Sumbawa, Banta, Sangeang, asin sa mga isla nin Komodo (*Etnologo*).

## Mga Toltolan

## Mga Panluwas na Takod

* Igwang mga koleksyon an Paradisec kan bukas na akses na mga rekording kan Bima gikan sa sarong 2005 na dokumentaryong klase kan tataramon, na iyo man an na pirang mga rekording gikan ki Robert Blust.
* Igwa man an Kaipuleohone nin bukas-akses na koleksyon kan mga materyales ni Robert Blust kaiba an sarong .
Buyò

An **Buyò** (Piper betle) sarong tinanom na nagsasapot asin nagbabalagon, yaon sa pamilya Piperaceae, na kabali man diyan an paminta asin kava. An dahon kan buyò mansana an mayor na may pakinabang. An dahon kaini gamit sa pag'andam nin mamaon asin lakop an pagmama kaini sa Asya, karamas an tinipak na bunga, apog asin gurot nin tabako.

Sa Indya asin Sri Lanka, sarong takma' nin dahon buyo tradisyonal na inaatang komo tanda nin pagrespeto asin sa marayrahay na pagporoon nin aktibidad. An siring na okasyon kaiba na diyan an pagtaong-galang sa mga gurang sa kasalan, pagselebrar kan Bagong Taon, asin pagtangro nin pagbayad sa mga medikong Ayurvediko asin mga astrologo kun saen an kwarta, bunga asin buyo idinuduhol sa paghagad nin pagbasbas.

An buyong tinanom pirming nagdadahon bilog na taon, na may makintab asin mahalnas na malapusong hitsura kan dahon. Sinasabing an buyo naggikan sa Habagatan asin Sur-subangan na Asya.

## Pagkultibar

An buyò kinukultibar haros sa bilog na Habagatan asin Sur-subangan na Asya, poon Pakistan  abot Papua New Guinea.. Kaipohan kaini an poste o taldok na kahoy sa pagsapot. Ini nangangaipo nin bagbag na daga na dai nasasarayan o natutuungan nin tubig asin  an maaskad o maalkaline na daga dai bagay igdi. 

Ini kaipohan na marhay an mayu'mo' na daga alagad habo siya kan tuong na tubig. Hanap niya man an limpoy asin diyan ini natubang ta matalaw ini sa lugar na bantaakan.

## Galeriya

File:Sac à bétel MHNT ETH AC NG 17 Savès.jpg|Bag gibo sa buyo, New Guinea, Ika-19ng siglo MHNT.
File:William Alexander, A Chinese Peasant Selling Betel, 1793-1794, NGA 143722.jpg|William Alexander, A Chinese Peasant Selling Betel, 1793-1794, Department of Prints and Drawings, National Gallery of Art, Washington D.C.


## Toltolan
Celedonio B. Balderas, Jr.

Si **Celedonio Babingao Balderas, Jr.** sarong propyong taga-Palsong, Bula, Camarines Sur na nagin paratukdo,  pamayo kan eskwelahan, superbisor asin nagin superintendente kan Departamento kan Edukasyon sa Dibisyon kan Syudad nin Cavite asin ngunyan superintendente sa Dibisyon kan Syudad nin Dasmariñas. Lain sa pagigin edukador, si Balderas Jr. saro man na parasurat asin pintor.
Stephanie Lee Mira

Si **Stephanie Lee Mira** kan Concepcion Pequeña, Syudad nin Naga sarong rehistradong nars asin kagsurat nin mga rawitdawit asin mga usipon sa Bikol alagad makusog an saiyang pasilidad sa lenggwaheng Ingles. Ipinalagda an saiyang pinakainot na libro sa Ingles na *The Other Faces of Luna* na naipublikar kan Goldprint Publishing House, Syudad nin Naga kan 2018. An ikaduwa nya na libro iyo an *Bright, Young, So-Called Fears* na naipublikar man giraray kan Goldprint, Syudad nin Naga kan 2019. 

Nagtapos siya nin elementarya kan taon 2000 asin hayskul kan Marso 2004 sa Saint Joseph School. Sa Universidad de Sta. Isabel niya natapos an BS Nursing kan Marso 2008. Siya myembro kan Parasurat Bikolnon.

## Hilnga man
*Eilyn Nidea
*Lou Nieva
*Marissa Redburn

## Panluwas na takod
Saiyang websityo
Universidade Federal de Goiás

An **Unibersidad Goiás** (sa Portugés: *Universidade Federal de Goiás* o UFG) sarong unibersidad sa Goiânia, Brasil. Tinogdas ini kan 1960.

## Ginikanan

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt (Portugés)
Piso

An **piso** (Ingles: *peso*; may buot-sabihon na *gabat* sa Kastila) iyo an pangaran kan sarong barya na gikan sa Espanya asin nagkaigwa nin dakulang importansya sa bilog na kinaban. Saro na ining pangaran nin yunit kan kurensiya nin pirang mga nagligad na kolonya kan Espanya. Presenteng piggagamit ini sa Arhentina, Tsile, Kolombia, Kuba, Republikang Dominikano, Mehiko, Filipinas asin Uruguay.

## Hilingon man
* Piso kan Filipinas
BacMan Geothermal Power Plant

An **Bac-Man Geothermal Production Field**, o urog na bisto bilang an **BacMan Geothermal Power Plant**, iyo an saro sa mga estasyon na minagamit nin enerhiyang heotermal na pig-ooperar kan Korporasyon kan Nagpapauswag nin Enerhiya sa mga probinsya kan Albay asin Sorsogon sa Filipinas. An pangaran kaini gikan sa kinamumugtakan kaining mga banwaan na iyo an Bacon asin Manito.

## Sa ngunyan na operasyon
An lado nin heotermal na ini kayang maggibo nin 140 megawatts nin elektrisidad para sa isla kan Luzon. Binibilog ini nin duwang mga planta nin kuryente:
* BacMan 1 - An lugar nin Palayang Bayan binibilog nin 22 na mga production well asin 9 na mga reinjection well.
* BacMan 2 - An lugar nin Cawayan asin Botong (decommissioned) binibilog nin 8 mga production well asin 7 mga reinjection well.

## Uusipon
* Kan 1977, nagpuon an eksplorasyon sa lugar kan Cawayan na pig-ooperar kan sarong kompanyang Australyano.
* Kan 1979, namukna an BacMan Geothermal Field.
* Kan 1993 sagkod 1995, nagkaigwa nin inot na yunit nin pagpapadalagan sa Palayang Bayan na pig-aapod na Palayang Bayan Yunit 1 asin 2.
* Kan 1996, namukna an pangaduwang yunit nin pagpapadalagan sa lugar nin Cawayan.
* Kan 1998, nangyari an pangatolong yunit nin pagpapadalagan sa lugar kan Botong alagad kadtong 2004, nabawasan ini huli ta sa pagkaraot kan mga pasilidad.
* Kan 2007, an Philippine National Oil Company (PNOC) - naisapribado an EDC asin inilipat sa Lopez Group of Companies.

## Mga toltolan
Agrikultura

An **agrikultura** o **pag-ooma** (Ingles: *agriculture*) iyo an pag-ataman asin pagpapadakol kan mga hayop asin mga tinanom para gibuhong pagkakan, hibla, panggatong, bulong asin iba pang mga produkto para gamiton sa pagmantinir asin mapamarhay an buhay nin mga tawo. Nagin susi an agrikultura sa pag-uswag nin sibilisasyon na nagkawsa sa pagbuhay-buhay na nakapundo sana sa partikularmenteng lugar o *sedentary*.

Nangyari an arug kaitong klase nin pagbuhay nin uli an pagpapaamo o pagdomestikado nin mga espesye iyo nakagibo nin mga kasobrahan sa pagkakan. Inaapod na siyensya pang-agrikultura ang pag-aadal nin agrikultura. Nasa ribong taon an historya nin agrikultura asin an pag-uswag kaini iyo pinapadalagan asin tinatawan depinisyon nin mangiba-ibang mga klima, kaaraman, asin teknolohiya. Dominante bilang paaging pang-agrikultura an agrikulturang pang-industriya na nakabase sa mahiwasang monokulturang pag-uma.

Pupuwedeng parehas an boot-sabihon kan terminong pag-uma sa agrikultura pero sa mas teknikal na depinisyon. An pag-uma iyo an aktibidad mantang an agrikultura iyo an siyensya nin pag-uma asin iba pang kaparehong aktibidad.

## Panluwas na takod

* Food and Agriculture Organization
* United States Department of Agriculture
* Agriculture materyal hali sa World Bank Group
* 
* 

## Toltolan
Piso kan Filipinas

An **Piso kan Filipinas** (Ingles: *Philippine Peso*; Tagalog: *Piso ng Pilipinas* ; simbolo nin kwarta: ₱; kodigo: PHP), iyo an opisyal na moneda kan Filipinas. Gikan sa tataramon na Kastila na an piso may buot sabihon na "gabat". Nababanga an kada piso sa 100 sentimos. An "PHP" iyo an kodigo kaini sa ISO_4217. An Filipinas iyo saro sa mga nasyon na nagin kolonya kan Espanya na minagamit nin piso bilang saindang moneda, arug kan Mehiko, Colombia asin Argentina. Kaidtong Oktubre 2005, an suplay nin piso kan Filipinas uminabot nin 569.2 bilyong piso (harus USD $11.5 bilyon).

Bago pa an 1967, kan an Filipinas kolonya pa nin Estados Unidos, an tataramon na piggagamit sa kwartang papel asin barya iyo nasa Ingles; kaya “peso” an piggamit kaidto. Ngunyan na Filipino na an gamit sa mga kwartang papel asin barya, nagin “piso” na an pangaran nin kwarta kan Filipinas.

An mga kwartang papel asin barya kan Filipinas piggigibo sa Bangko Sentral kan Filipinas sa Syudad nin Quezon.

## Uusipon

### Bago an Panahon nin Kastila
An komersyo sa suanoy na Filipinas sa mga parabakal gikan sa mga kataid isla iyo ginigibo sa paagi nin ribayan nin mga bagay. An dai magayong naitatao kan ribayan na ini iyo an nagtulod nin paggamit kan bulawan bilang sukolan nin ribayan.

### Kastilang Kolonyal na Panahon
Dara-dara kan mga Kastila an saindang kwartang barya kan uminabot sinda kaidtong 1521. An teston o apat na reales na baryang pirak an pigsasabi na kaenot-enot na baryang Europeo na nakaabot sa isla kan Filipinas sabay sa pag-abot ni Ferdinand Magellan. An teston iyo nagin de facto na yunit nin komersyo sa tahaw kan mga Espanyol asin Pilipino bago an pagbuhat kan Manila kaidtong 1574.

## Simbolo

An piso iyo harus pigsusurat sa simbolong “₱”. An ibang paagi iyo an: “PHP”, “PhP”, “Php” o kaya iyo simpling “P”. An "₱" iyo naidagdag sa estandar na Unicode sa bersiyong 3.2 asin ilinaag sa U+20B1. An simbolo maipaluluwas sa mga *word processor* sa paagi kan pagpindot nin “20B1” asin pinduton an "Alt at X" nin sabay. 

An simbolong ini iyo solamente sa Pilipinas sana nin huli an mga nasyon na minagamit nin piso arug kan Mehiko asin an mga iba pang nagligad na kolonya kan Espanya sa Amerikang Latino iyo minagamit nin “$”.

## Kataytayan nin mga Retrato


Ladawan:Philippine Pesos.jpeg|Presenteng mga Barya sa Filipinas
Ladawan:Commemorative 10 Philippine Peso Coin — Remembering the People Power Revolution (Obverse).jpg|Komemoratibong Barya na Dyis Pesos bilang pagrumdum sa People Power Revolution
Ladawan:Limited Edition One Philippine Peso Coin showing José Rizal.jpg|Limitadong edisyon kan Barya nin Sarong Piso


## Hilingon man

* Piso
*Bulawan (*Gold*)
*Pirak (*Silver*)

## Panluwas na takod

* "Notes & Coins" - Bangko Sentral kan Filipinas
* Listahan kan mga kodigo nin ISO 4217
* Mga Barya asin Kuwartang Papel kan Filipinas

## Toltolan
Manjuyod

An **Manjuyod** sarong ikaduwang klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Negros Oriental, Filipinas. 
Igwa ining sukol na 264.60 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay



* Alangilanan
* Bagtic
* Balaas
* Bantolinao
* Bolisong
* Butong
* Campuyo
* Candabong
* Concepcion
* Dungo-an
* Kauswagan
* Libjo
* Lamogong
* Maaslum

* Mandalupang
* Panciao
* Poblacion
* Sac-sac
* Salvacion
* San Isidro
* San Jose
* Santa Monica
* Suba
* Sundo-an
* Tanglad
* Tubod
* Tupas


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Filipino-Japanese Friendship Landmark

An **Filipino-Japanese Friendship Landmark** iyo sarong pan-giyerang memoryal sa banwaan nin Pili, Camarines Sur, Filipinas. Ini mahihiling sa Bukid Isarog sa Sitio Boncao, Barangay Curry.

Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, an Puwersang Imperyal kan mga Hapones nagtago asin naggibo nin mga kalot sa mga natural na kuweba sa Burol nin Boncao sa pamitisan kan Bukid Isarog. Ini an nagsirbing lokasyon kan saindang huring pagtindog sa Rehiyon Bikol kan taong 1945.

An pangdaga na marka pigkaag sa sityo sa pagtatabangan kan Isarog-Kai asin kan probinsya nin Camarines Sur na pigrepresentar kan nagligad na Bise-Gobernador Jose B. Velarde. Ini pig-inaguraran kan Oktubre 23, 1985 bilang pagkomemorar sa pagtatapos kan giyera asin puon kan marhay na relasyong Hapon-Filipinas.

## Toltolan
Artie Lange

Si **Arthur Steven** "**Artie**" **Lange, Jr.** (Livingston, Oktobre 11, 1967) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante. 
## Kaamayi kan buhay
Si Lange namundag kan Oktubre 11, 1967 sa Livingston, New Jersey, asin nagdakula sa Union Township, Union County. An saiyang ina, si Judy (née Caprio), tubong Italya, sarong tumatawo sa harong, mantang an saiyang ama, si Arthr Lange Sr., gikan man sa Alemanya, sarong kontraktor na nagkakaag nin mga antenna sa mga telebisyon.  An saiyang tugang, si Stacey, sarong fashion designer. Duwang semana matapos na maimundag si Lange, an saiyang ama piglitis huli ta nakuahan ini nin 200,000 dolyares na kwarta gikan sa sarong parapautang, alagad dai naman ini kinulong sa hirak kan korte sa saiyang aki.  Kan Agosto 2003, nadiskubre ni Lange na sya palan 25 porsyento na Indian makalihis na magsumite kan saiyang DNA para sa testing.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Artie Lange
Bukid Labo

An **Bukid Labo**, sarong potensyal na aktibong estratobulkan sa probinsya kan Amihanan na Camarines, sa Ronang Bikol (Rona&nbsp;V), sa Isla nin Luzon, sa Filipinas. Nakamugtak ini sa amihanan-sulnupan na puro kan Rawis nin Bikol.

## Pisikal na pana'naw
An Labo sarong makaglagan na andesitikong estratobulkan, na napapalibutan kan magkapirang andesitiko paduman sa dasitikong satelityo na mga simboryo nin laba. Igwa ining elebasyon na  asl. An diyametrong base kan complex volcano na ini maabot sa . An Labo sarong aktibong termal na igwang parehas na maligamgam asin mga bukal.

## Mga aktibidades nin ekonomikal
Nagin obheto an Bukid Labo kan sarong halawig na programa nin paggalugad kan heotermal. 

## Mga pagtuga
Nakamukna nin mga simboryo nin laba an mga pagtuga kan Kat-Pleistoseno na nagpuupuon mga 580,000 taon na an nakalihis sa amihanan na parte kan complex. Nabuo an sa ngunyan na edipisyo poon kan 270,000 taon na ang nakalilihis, asin an libis kan simboryo nin laba, nangyari poon 200,000 sagkod 40,000 taon na an nakalilihis.

An amay na marhay na aktibidad kan Mt. Labo na nagmukna nin pyroclastic flows gikan sa konong tuktok kan 27,000 taon pa an nakakalihis. Poon kadto dai na nakua pa nin impormasyon na nagtuga pa ini.

## Heolohiya
An tipo kan gapo, nakakadakol na hornblende - biotite andesite paduman sa dasite. Tectonically, Parte an Labo sa Pahang Bulkan kan Bikol.

## Mga paglilista
Piglista kan Programa nin Global na Bulkanismo kan̺ Institusyon nin Smithsonyano an Labo bilan Pleistoseno. Piglista kan Institusyon kan Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas (PHIVOLCS) an Labo bilan *Potensyal na aktibo*.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), Labo page (archived)
Albert Asanza

Si **Albert Asanza** (taga-Canaman, Camarines Sur) sarong paratukdô, parasurat asin kagsurat kan rawitdawit na *Repleksyon nin Kinaban* na nagkamit nin ikaduwang premyo sa ginibong *Sir Noel De Luna (SND) Rawitdawit Bicol Challenge*, sarong rehiyonal na patiribayan sa rawitdawit kan 2020. Sarô siya sa mga nagin partisipante o katood na parasurat kan San Miguel Bay Writers Workshop kan 2017 asin Saringsing Writers Workshop kan 2019. Siya nagtutukdo sa elementarya sa banwaan ni Canaman, Camarines Sur

Siya saro sa kagtulong mga katood na parasurat an nakatapos sa Saringsing Bikol Writers Workshop, an ikasiyam na edisyon kan hunglonan nin pagsurat. Nakaiba niya si Mahalina J. Alanib (Bulan, Sorsogon), Roxanne E. Berido (Syudad nin Naga), Engilene Cris Q. Buensalida (Calabanga, Camarines Sur), Princess Carmela P. Casa (San Jose, Camarines Sur), Ronnie N. Cerico (San Andres, Catanduanes), Alexander Yvan P. Fernandez (San Andres, Catanduanes), Jose Antonio B. Moran (Syudad nin Tabaco, Albay), Paul John C. Padilla (Virac, Catanduanes), Donna Mae N. Ramirez (Virac, Catanduanes), Roselle M. Templonuevo (Baras, Catanduanes), Dave S. Tolentino (Virac, Catanduanes), Francis B. Tolero (Caramoran, Catanduanes).

## Toltolan
Singsing nin Kalayo

An **Singsing nin Kalayo** (mas urog na bisto sa Ingles na **Ring of Fire** o an **Circum-Pacific belt**) sarong mayor na lugar sa basin kan Kadagatan Pasipiko kun sain dakol na mga linog asin mga pagtuga nin bulkan an nangyayari. Sa sarong  na korte nin sapatos nin kabayo, natatakod ini sa sarong haros daing pundo na serye nin mga trentyerang osyaniko, mga arko nin bulkaniko, asin pahang bulkaniko dangan paghiro kan mga plato. Igwa ining 452 na mga bulkan (lagpas sa 75% kan mga aktibo asin mga dai nagtuturog na bulkan).

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* Historic Earthquakes & Earthquake Statistics at the United States Geological Survey
* DESCRIPTION: "Ring of Fire", Plate Tectonics, Sea-Floor Spreading, Subduction Zones, "Hot Spots" at the USGS Cascades Volcano Observatory, Vancouver, Washington Web site.
* Map of the Ring of Fire 
* Ring of Fire, tectonic activity 
* The Ring of Fire at work
*
Listahan kan mga posibleng aktibong bulkan sa Filipinas

Ini an mga  **lista kan posibleng aktibong bulkan sa Filipinas**, na pigklasipikar kan Institusyon nin Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas.

## Lista

## Hilingon man
* Listahan kan mga aktibong bulkan sa Filipinas
* Listahan kan mga dai aktibong bulkan sa Filipinas
* Listahan kan mga bukid sa Filipinas
* Institusyon nin Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas
* Singsing nin Kalayo kan Pasipiko

## Mga toltolan
* '''Listahan kan mga posibling  aktibong bulkan''' kan Institusyon nin Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas (PHIVOLCS)
* '''Listahan kan mga aktibong bulkan''' kan Institusyon nin Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas (PHIVOLCS)
* '''Listahan kan mga dai aktibong bulkan''' kan Institusyon nin Bulkanolohiya asin Sismolohiya kan Filipinas (PHIVOLCS) 

## Mga panluwas na takod
* 
*
Ike Barinholtz

Si **Isaac** "**Ike**" **Barinholtz** (Rogers Park, Pebrero 18, 1977) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.
Richard Simmons

Si **Milton Teagle** "**Richard**" **Simmons** (New Orleans, Hulyo 12, 1948) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Richard Simmons
Kusog Bikolandia

An **Kusog Bikolandia** (Ingles: *Bicolandia Strength*), o bistado man sa halipot na kaapudang **KB**, iyo sarong pangrehiyon na partido politikal sa Rehiyon Bikol, Filipinas. An partido may slogan na “*Bikolanong Buronyog, Rehiyong Makusog*” (Ingles: *United Bicolanos, makes a stronger region*).

Pigmokna ini kan mga negosyante asin mga nagligad na opisyales kan gobyerno gikan sa Rehiyon Bikol bilang sarong alternatibong partido politikal sa rehiyon kan ika-16 na aldaw kan Hulyo 2018.

Pigrerepresentar kan partido an anom na probinsya kan Kabikolan na iyo an Camarines Norte, Camarines Sur, Albay, Catanduanes, Sorsogon, asin Masbate.

## Notableng mga kaapil

* Sir Noel de Luna (SND) - Chairman (2020 - Ngunyan) asin Kagmokna
* Bong Go - Senador kan Republika nin Filipinas asin sarong Honoraryong Miyembro kan partido
* Liwayway Vinzons-Chato - Nagligad na *Commissioner* kan *Bureau of Internal Revenue* asin miyembro kan Kamara de Representates , na pigrepresentar an solong distrito kan Camarines Norte kan taong 2007 sagkod 2010
* Atty. Felix Brazil - Direktor III kan *Department of Human Settlements and Urban Development* (DHSUD)
* Atty. Roberto Rafael V. Lucila - Presidente kan partido (2020 - Ngunyan)

## Panluwas na takod

* Panindog sa Facebook

## Toltolan
Ben Feldman

Si **Benjamin** "**Ben**" **Feldman** (Potomac, Mayo 27, 1980) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.
Danny Woodburn

Si **Daniel Charles** "**Danny**" **Woodburn** (Philadelphia, Hulyo 26, 1964) dating sarong Amerikanong recording artist, entertainer asin negosyante.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Danny Woodburn
Don Rickles

Si **Donald Jay** "**Don**" **Rickles** (Queens, Mayo 8, 1926 – Beverly Hills, Abril 6, 2017) dating sarong Amerikanong entertainer.
Estelle Reiner

Si **Estelle Lebost** (The Bronx, Hunyo 5, 1914 – Beverly Hills, Oktobre 25, 2008) dating sarong Amerikanong entertainer.
Brian Doyle (writer)

Si **Brian Doyle** (namundag kan 12 Agosto 1935) sarong Canadian na parasurat nin mga nobela asin halipot na usipon. An saiyang mga istoryang pan-aki nagkaigwa na nin pagsasapelikuka asin pagpapalabas. Kadakli sa saiyang mga istorya gikan sa saiyang mga eksperyensya kan sya yaon sa Ottawa Ginwadan man sya nin 

NSK Neustadt Prize for Children's Literaturkan n 2005 sin duwang beses pang nagin pinalista sa  Hans Christian Andersen Award.

## Inot na parte kan buhay
Nagdakula si Doyle sa Ottawa, Ontario, asin pirmi man nagpapasiring kaidto sa saindang log cabin sa Gatineau River harani sa Low Quebec. 

.

## Karera

## Panurat

## Personal

## Mga onra

* NSK Neustadt Prize for Children's Literature, 2005, for body of work
* Book of the Year Award, Canadian Library Association (CLA), 1983, *Up to Low*, and 1989, *Easy Avenue*
* Mr. Christie's Book Award, Canadian Children's Book Centre/Communications Jeunesse, 1990, *Covered Bridge*
* Vicky Metcalf Award, Canadian Authors Association, 1991, body of work
* CLA Book of the Year Award, 1997, *Uncle Ronald*
* Mr. Christie's Book Award, 1997, *Uncle Ronald*
* Hans Christian Andersen Award, finalist 1998, body of work
* National Chapter Award, 2001, *Mary Ann Alice*
* Leishman Prize, 2001, *Mary Ann Alice*
* Mr. Christie's Book Award, silver seal 2001, *Mary Ann Alice*
* Hans Christian Andersen Award, finalist 2008, body of work

## Mga adaptasyon

## Mga gibo

## Toltolan

## Panluwas na takod
 

* Brian Doyle in *The Canadian Encyclopedia*
* Biography at publisher Groundwood Books
* Brian Doyle at Library of Congress Authorities, with 12 catalogue records

 * an artikulong ini.*
Bagyong Sening (1970)

An **Super Typhoon Sening** , midbid igdi sa pang-internasiyonal na  **Bagyong Joan**, iyo an pinakaenot sa duwang inapod na super typhoon na naglamasa sa Filipinas sa laog nin sarong semana kan Oktobre 1970, asin an ikaduwa iyo an Super Typhoon Titang. An Super Bagyong Joan iyo na an pinakamakasugon na bagyo (asin an ikasampulong pinakamakagadan na bagyo) na naghumbal nanggad sa Filipinas, makalihis sana pag'agi kan unos na inapod Bagyong Yolanda (Typhoon Haiyan) kan taon 2013.

## Toltolan
A Burnt-Out Case

*An *'A Burnt-Out Case**' (1960) sarong nobelang sinurat kan Ingles na parasurat na si Graham Greene. Ini nangyari sa Leper colony harani sa  Congo River kan Africa.

## Mga dedikasyon asin intensyon panliteratura sa nobela
Pigsurat ni Greene an *A Burnt-Out Case* para ki Docteur Michel Lechat, sarong medical doctor sa leper colony kan Yonda sa Africa. Sa dedikasyon nya ki Lechat, pigsurat ni Greene: "Doctor Colin has borrowed from you his experience of leprosy and nothing else. Doctor Colin's leproserie is not your leproserie.... From the fathers of your Mission I have stolen the Superior's cheroots--that is all, and from your Bishop the boat that he was so generous as to lend me for a journey up the Ruki."

## Hilingon man

* Burnout (psychology)

## Toltolan

 * an artikulong ini.*
The Voice of the Night

An ***The Voice of the Night*** sarong nobelang sinurat kan Amerikanong awtor na si  Dean Koontz na ipigluwas man kan taon 1980 sa irarom kan saiyang alyas na **Brian Coffey**.

## Buod
Kan 1980, si Colin Jacobs naglipat sa Santa Leona kaiba an saiyang ina dangani igdi nya namidbid an saiyang mga amigo. Igdi nya naamigo si Roy. Nagi man sindang ugos sa halipot sanang panahon na sinda nag-ibahan. 

Nakamidbid si Colin nin babayi na an ngaran Heather Lipschitz asin sinda nagkaminootan. Dai nya man nguna ini pigsabi ki Roy. Nagpahiling man nin kararaotan si Roy na kaidto an paghuna ni Collin suba sana. Alagad ini palan totoo. Nangyari an enkwentrong ini sa sarong abandonadong harong harani sa riles.

Pinulbaran ni Roy na gadanon si Colin. Pigsabi nya ini ki Heather asin tinabangan sya kaini na madiskubre ninda an sekreto ni Roy. Nadiskubre ninda na aksidente palan na nagadan an tugang na babayi ni Roy huli sa saiyang kapabayaan. Nagin makanos an pakikitungo saiya kan ini nya makalihis idto. Bago ki Colin, nagkaigwa man sya nin duwang amigo asin pareho nya ining ginadan. 

Nag-apod si Colin ki Roy asin nag uyok sya na igwa sya nin kaibahan na babayi. Dawa ngani na takot si Heather, nagtugot sya sa plano na ini ni Colin. Nag-abot man si Roy sa oras dangan igwa man si Colin nin nakatago sanang badil. 

Nagkaigwa nin pagduwa-duwa si Roy alagad kan mahiling kaini si Heather, napatubod ini. Kan aktong babadilon na sya ni Colin, nag gumulan an duwa. Mababadil na kuta na ni Colin si Roy alagad nahiling nya an tunay na estado kaini. Dai ini maugma. Nag-apod na sana sya nin pulis.

## Panluwas na takod

* The Voice of the Night Book Review
Isla kan Anghel

An **Puro' nin Anghel** (Ingles: *Angel Island*) sarong isla sa Danaw nin San Francisco na nagpapahiling nin halawig na tanawon sa San Francisco, California, kan Marin County Headlands, California asin kan Bulod Tamalpais.
Kathryn Bernardo

Si **Kathryn Chandria Manuel Bernardo** na mas bisto bilang **Kathryn Bernardo**, (ipinangaki kan  Marso 26, 1996) sarong  Pilipinang aktres, para kanta asin para bayli sa Filipinas. 

## Toltolan
Hudas Iskariote

: *Dai ini ikaribong Hudas Tadeo; para sa iba pa hilingon ang Hudas (paglilinaw).*

Si **Hudas Iskariote** iyo an saro sa mga pangenot na kagduwang disipulos ni Hesus. Aki siya ni Simon Iskariote (segun sa Juan 13:26). Pagkatapos kan Huring Pamanggi pinasaluib niya si Hesus.
Sean Connery

Si **Sir Thomas Sean Connery** (Edimburgo, Escocia; 25 Agosto 1930 - Nasáu, Bahamas; 31 Oktubre 2020), na 
midbid na marhay bilang sarong aktor dara an pangaran na "Sean Connery", asin siya nagin aktor asin prodyuser sa Sine Britaniko kun saen siya nagkamit kan premyong Oscar sa papel niya sa pelikulang "Untouchables" (1988), duwang premyo na BAFTA asin tolong premyo na Globo de Oro. Siya mas bantog sa mga papel niya bilang "James Bond" na saiyang pinapelan sa pitong pelikulang kaini, *Dr. No* kan 1962,  *From Russia With Love*, *Goldfinger*, *Thunderball*, *You Only Live Twice*, *Diamonds are Forever*, asin *Never Say Never Again*.

## Mga enot na taon

Namundag kan Agosto 25, 1930 sa Edinburgh sa ina niyang si Euphemia McBain, na an trabaho paralinig sa mga harong-harong, asin an saiyang ama iyo si Joseph na sarong trabahador sa sarong pabrika. Si Connery mga enot na taon garo destinado kuta na may buhay na bakong glamoroso na dai lamang pighuna na ngapit an saiyang kabantogan bilang aktor  malataw na marhay na pagtitingagon kan saiyang henerasyon.  Mala ta kan edad 14, paghale' sa eskwelahan, siya nagpurot nin mga trabaho na masabing mayong kaaabtan; nagin siyang drayber nin trak, parahatod mga boteng gatas asin ngani sabi niya, makauyam na siya nagin pang paragosgos kan mga kabaong bago nadiskubre siya kan kinaban nin akting.

## Filmograpiya kompleto

## Toltolan
Isla nin Nami

An **Namiseom** o **Isla nin Nami** (Korean: 남이섬) sarong isla na may korte nin kabangang bulan na manunumpungan sa Chuncheon, probinsya nin Gangwon, Sur nin Korea, nabilog ini sa paglangkaw nin tubig sa parteng norte kan Han River na resulta kan paggibo nin Cheongpyeong Dam kan 1944. An ngaran hale ki General Nami na nagadan sa edad na 28 matapos masahutan nin pagiging traydor kan pag rehinar ni Hading Sejo, ikapito na hade kan Joseon Dynasty sa Korea. Dawa dae nadiskubre an saiyang bangkay, igwang ini nin mga tumpok na gapo kun saen an saiyang hawak nilubong. May pagtubod na an isay man na magkua nin gapo, ini madara nin kamalasan. Sarong kompanya nin turismo an nagbago asin minukma an bilang parke nin aling-alingan.

## Heograpiya
An Namiseom manunumpungan  3.8&nbsp;kilometro puon Gapyeong County, pero kabali ini sa  Chuncheon kan Gangwon Province. Igwa ini nin It is 430,000 metro kwadrado asin tinatantiyang nasa 4&nbsp;kilometro an diametro.

## Kataytayan nin mga ladawan

Image:Naminara Island.jpg|
Image : Winter Sonata Nami Island.jpg
Image: 남이섬 (2).JPG
Image: 남이섬 (4).JPG
Image: 남이섬 (11).JPG
Image: 남이섬 (17).JPG


## Mga Toltolan

# https://english.visitkorea.or.kr/enu/ATR/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=264244  english.visitkorea.or.kr. Retrieved 13 February 2020.
# https://namisum.com/en/faq/  namisum.com. Retrieved 13 February 2020.
# https://terms.naver.com/entry.nhn?cid=58923&docId=3567085&categoryId=58932 Namiseom]. *terms.naver.com* (in Korean). Retrieved 24 May 2019.
# https://www.korea4expats.com/article-nami-island-korea.html  korea4expats.com. Retrieved 13 February 2020.
Makasaysayang Parke nin Ayutthaya

An **Makasaysayang Parke nin Ayutthaya** o **Ayutthaya Historical Park** (Thai: อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา (pagsayod)) sarong sikat na lumang kapitolyo kan siyudad na igwang pinakahalabang kasaysayan sa Thailand, an Phra Nakhon Si Ayutthaya uminabot nin 417 taon sa pamamayo kan 33 na mga hade. An mga ini nagwalat nin mga dae matatawarang mga pamana puon sa arkitektura, mga makasaysayan lugar, arkeolohikal na mga nadiskubre, sining na makakatabang sa pagmidbid nin kultura. 

Igwang 3,000-rai lote nin daga, an Fine Arts Department nagpuon sa pagpangataman nin archeological sites kan Phra Nakhon Si Ayutthaya sa irarom nin the Ayutthaya Historical Park Project kan 1982. Kan 1991, an Ayutthaya Historical Park dineklara bilang UNESCO World Heritage Site, kaiba an  Sukhothai Historical Park, Si Satchanalai Historical Park asin Kamphaeng Phet Historical Park kan United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO).

## Mga panluwas na takod

* 
* Thai Tourism Authority: opisyal na websityo kan '''Ayutthaya historical park'''
* Ayutthaya.net: Mga tanawon sa Ayutthaya
* UNESCO: Opisyal na websityo kan Ayutthaya
Battambang

An Battambang (Khmer: បាត់ដំបង; Batdâmbâng) o Krong Battambang (ក្រុងបាត់ដំបង, Battambang City) an kapitolyo kan siyudad nin probinsya nin Battambang sa norteng sulnopan sa Cambodia.

Minukna kan ika- 11 na siglo kan Khmer Empire, an Battambang an pinakananginginotan na probinsya sa pag produksyon nin bagas sa nasyon. Haros For 1 100 na taon, ini an mayor na komersyo asin kapitolyo probinsyal kan probinsya nin Siamese sa  Inner Cambodia (1795-1907), ini inierokan kan mga Khmer, na igwang lahing etniko na Vietnamese, Lao, Thai asin Chinese. An Battambang iyo man giraray an tagbuan nin norteng sulnopan nin Cambodia na nagsusumpay sa rehiyon nin connecting  Phnom Penh asin Thailand.

An siyudad manunumpungan sa Sangkae River, sarong trangkilo na katubigan sa probinsya nin   Battambang. Halos parehas sa Cambodia, an French Colonial architecture sarong midbid na aspeto kan siyudad, na igwang mga best-preserved sa siyudad. Sa ngunyan an gobyerno asin Ministry of Culture dangan Fine Art nagpreparar nin mha dokumento para manominar an The Old Town of Battambang sa listahan kan UNESCO world heritage site kaiba kan The Old Town of Kampot asin The Old Town of Kratie puon kan 2017.

## Kasaysayan
Inestablisar an Battambang bilang sarong mahalagang syudad sa pagnegosyo kaiba an mga 2,500 na residente kan ika - 18 siglo. An populasyon pinaagi sa sarong tinampo na kaagid kan Salog nin Sangkae (Stung Sangkae). Kan 1795 sinakop ni Siam (Neday Thailand) an kadaklan na parte kan amihanan na Cambodia kaiba an presenteng mga probinsya nin Bentaquey Meanchey, Battambang, Odar Meanchey, Pailipin, asin Sime Reap sa probinsya nin Cambodia. An mga Siamese namahala sa Battambang bilang kapitolyo nin probinsya sa paagi kan Thai-speaking Khmer Abhaiwong pamilya, sarong sangang opisina kan pamilyang Kimer na haralangkaw an katungdan, na namahala sa laog nin anom na henerasyon sagkod 1907 kan an probinsya na sinundan kan Pranses tanganing makaibanan liwat an Cambodia bilang kabtang kan kolonyang Pranses.
## Toltolan
Ubud

An **Ubud** sarong banwaan sa Bali, sarong Isla sa Indonesia na manunumpungan sa Distrito nin Ubud na nasa kaumahan asin  matatarik na mga bangin sa sentral na paanan kan Gianyar. Nakabilang sa sentro nin arte asin kultura, ini nakabuo nin dakulang industriya sa turismo.

An populasyon kan Ubud nasa 112,490 katawo asin igwang turista na haros lampas  3 milyon na dayo kada taon. Ini napapalibutan nin mga kaumahan, plantasyon asin mga akomodasyon nin turista. Kan 2018, mas dinayo an Ubud kaysa sa Denpasar.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Performance_Stage,_Ubud_Palace,_Bali_1647.jpg|Saro sa mga bulwagan sa Ubud Palace
Ladawan:Ubud_Cremation_Procession_1.jpg|Magarbong lobong asin seremonya nin cremation (2005)
Ladawan:Kings_Tombs,_Gunung_Kawi,_Bali_1631.jpg|An lobongan nin hade sa templo nin Gunung Kawi


## Toltolan

# https://www.sbs.com.au/topics/life/health/article/2016/02/01/how-ubud-became-holistic-heart-asia 
# https://gianyarkab.bps.go.id/dynamictable/2017/01/04/31/jumlah-penduduk-menurut-jenis-kelamin-di-2010-2020.html 
# https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ubud#cite_ref-3
# http://www.tribunnews.com/regional/2018/08/27/ternyata-wisatawan-lebih-banyak-berkunjung-ke-ubud-dibandingkan-denpasar
Ha Long Bay

An **Hạ Long Bay** (, ) sarong  UNESCO World Heritage Site asin sikat na destinasyon sa Quảng Ninh Province, Vietnam. An ngaran na Hạ Long nangangahulugan na "descending dragon". Sa administratibo, an baybayon yaon sa  siyudad nin Hạ Long , Cẩm Phả asin  Vân Đồn District. An baybayon igwang ribong  limestone karsts asin mga isla na may iba-ibang korte asin sukol. An Ha Long Bay sarong dakulang sentro na kaiba an Bai Tu Long Bay sa northeast asin  Cát Bà Island sa southwest. Ining mga dakulang lugar igwang parehas na geological, geographical, geomorphological, climate asin kultura. 

An Hạ Long Bay igwang  1,960–2,000 mga isla, na kadaklan mga limestone. Ang sentrong baybayon  halangkaw na densidad na may 775 na mga isla . An mga limestone digdi nag-agi na nin 500 milyong taon na nabuo sa iba-ibang kondisyon asin kapalibutan. An pagbabago sa karst nag-agi nin 20 milyong taon nin huli sa tropical na klima. An geo-diversity kan kapalibutan nagpangyari para mabuo an  biodiversity, kaiba na an tropical evergreen biosystem, oceanic asin sea sore biosystem. An Hạ Long Bay  ang istaran nin 14 endemic floral species asin 60 endemic faunal species.

Base sa mga historical research survey nagkaigwa digdi nin presensya kan prehistoric human beings ribong taon na ang nkaagi. An sumunod na mga ancient cultures iyo an  Soi Nhu culture kan 18,000–7000 BC, the Cai Beo culture 7000–5000 BC asin Hạ Long culture 5,000–3,500 taon ng nakalihis. Nagtala man ini nin mga importanteng pangyayari sa kasaysayan sa Vietnam na igwang mga artifakto na mahihiling sa Bai Tho Mountain, Dau Go Cave, Bai Chay.

Kan nakaaging 500 na taon,  inumaw ni Nguyễn Trãi ang gayon kang Ha Long Bay sa saiyang berso  *Lộ nhập Vân Đồn*, na kun saen inaod niya ining "rock wonder in the sky". Kan 1962, an Ministry of Culture, Sports and Tourism kan North Vietnam kinaag an Ha Long Bay sa National Relics and Landscapes publication. Kan 1994, an Ha Long Bay nasa listahan bilang World Heritage Site base sa Criterion VII, asin nagluwas giraray sa Criterion VIII.
Darjeeling

An **Darjeeling** (, ) sarong siyudad asin municipalidad kan estado nin India sa West Bengal. Manunumpungan ini Lesser Himalayas na may taas na  . Sikat ini sa industriya nin tsaa, mga tanawon sa Kangchenjunga, ikatolong pnakahalangkaw na bundok sa mundo, asin an  Darjeeling Himalayan Railway, sarong UNESCO World Heritage Site. An Darjeeling iyo an headquarters kan Darjeeling district na igwang parsyal na autonomous status na inaapod na Gorkhaland Territorial Administration sa laog nin estado kan West Bengal. Sikat man ining destinasyon sa India.

An naikurit na kasysayan kan banwaan nagpuon kan enot na ika-19 na siglo kan an kolonyal na administrasyon sa irarom ni  British Raj nagbugtak nin sanatorium asin military depot sa rehiyon. Nagkaigwa nin plantasyon nin tsaa an naestablisar sa rehiyon dangan an pagpatalubo nin mga hybrids kan black tea asin nagkaigwang mga bagong fermentation techniques. An tsaa sa Darjeeling tea minidbid sa internasyonal asin naging pinakasikat na black tea sa kinaban. An Darjeeling Himalayan Railway nagsusumpay sa mga banwaan na igwang mga kapatagan asin steam locomotives na yaon pa sa India.

An Darjeeling igwa nin mga pribadong eskwelahan na kaagid sa  Briton, na nakaengganyar sa mga estudyante sa India asin kataraid na nasyon. An manlaen-laen na kultura sa banwaan nagpapahiling nin diverse demographic milieu kan Lepcha, Khampa, Gorkha, Newar, Sherpa, Bhutia, Bengali asin iba pang mga etno-linguistikong grupo sa India. AnDarjeeling, kaiba an kataid na banwaan kan Kalimpong, sarong sentro kan Gorkhaland social movement kan1980 asin tig-init kan 2017.  

## Toponomiya
An ginikanan kang terminong Darjeeling nangangahulugan "Tajenglung", sarong Yakthung Limbu terminolohiyang na ibig sabohon "mag-ulay", base sa historyador na si Sankarhang Subba kan Darjeeling. An ngaran na Darjeeling hale sa  Tibetan na tataramon na *Dorje*, na  thunderbolt sceptre kan diwatang Hindu na si Indra, asin *ling*, na an ibig sabihon "lugar" or "daga". 

## Turismo
Naapektuhan an pagbirisita nin mga turista sa lugar nin huli sa bakong pusog na politikal na kamugtakan kan rehiyon asin an mga pagprobar na pagtanyog kaini kan dekada 1980 asin 2000. Mientras puon kan 2012, an Darjeeling nakaeksperyensiya nin pagbalik kan mga turista sa rehiyon dangan internasyonal. Sa ngunyan igwa nang 50,000 na dayo asin 500,000 lokal na turista ang nagbibisita digdi kada taon, asin an pagigin "Reyna kan Kabubuldan" kaini siring pa man. Susog sa sarbey kan *[[India Today]]* naipinublikar kan 23 Desyembre 2015, an Darjeeling iyo an ikatulong pinakahinanap na destinasyon sa Google sa gabos na destinasyon sa India. Dawa may mga problemang politikal, naglalangkaw ang turismo kaini kada taon. Binibisita an lugar na ini sa mga pagkakan arog kan momos, steamed stick rice, asin iba pang ginagaga na pagkakan na siat sa rehiyon, dangan mga magagayon na tanawon sa lugar.
Balkh

An **Balkh** (/bælx/; Pashto and , *Balkh*; Ancient Greek: Βάκτρα, *Báktra*; Bactrian: Βάχλο, *Bakhlo*) sarong banwaan  Balkh Province nin Afghanistan, mga  norteng sulnopan nin kapitolyo probinsyal  Mazar-e Sharif, asin  sur kan salog nin Amu Darya asin border kan Uzbekistan. Ini historikal na sentro nin Budismo asin Zoroastrianismo dangan saro sa mayor na siyudad kan Khorasan sa kasaysayan.

An suanoy na siyudad kan  Balkh midbid sa mga Ancient Greeks bilang *Bactra*, na may ngaran na  Bactria. Midbid ini bilang sentro asin kapitolyo kan Bactria o Tokharistan. Niladawan ni Marco Polo an Balkh bilang "noble and great city". An Balkh saro na ngunyan nin mga ragba, manunumpungan   sa toong pampang kaini minabulos pasiring Balkh River,na may taas na  .

An budistang pranses na si  Alexandra David-Néel parating naiitakod anShambhala sa Balkh, na nagdudulok nin Persian *Sham-i-Bala* ("elevated candle") an ginikanan kan ngaran. Sa kaagid an  Gurdjieffian J. G. Bennett nagpublikar nin espekulasyon na si Shambalha dating *Shams-i-Balkh*, sarong Bactrian sun temple.

An ngaran kan siyudad iyo an  sa tataramon na Bactrian. Sa tekstong Middle Persian texts nginaranan ining *Baxl* *(*Middle Persian: 𐭡𐭠𐭧𐭫‎). An ngaran kan probinsya o bansa nagluwas man sa inskripsyon kan Old Persian (B.h.i 16; Dar Pers e.16; Nr. a.23) bilang *Bāxtri*, i.e. *Bakhtri (*Old Persian: 𐎲𐎠𐎧𐎫𐎼𐎡𐏁). Surat ini sa Avesta na *Bāxδi* (Avestan: 𐬠𐬁𐬑𐬜𐬌‎‎) . Hale digdi an pormang *Bāxli*, Sanskrit *Bahlīka* (iyo man an *Balhika*) para"Bactrian",  asin pagsalin sa modernong  Persian *Balx*, i.e. *Balkh*, asin Armenian *Bahl*.

## Kasaysayan
An Balkh tigkokonsiderar na enot na siyudad na kun san an mga tribong Indo-Iranian naglipat puon sa norte kan Amu Darya, sa tahaw nin  2000 asin 1500 BC. An mga Arabo inapod ining  *Umm Al-Bilad* o *Mother of Cities* kan enot na panahon. An siyudad sentro nin Zoroastrianismo. An ngaran na *Zariaspa*, na alternatibong ngaran kan Balkh o termino sa parte kan siyudad, pwedeng hale sa importanteng templo nin kalayo kan Zoroastriano na Azar-i-Asp. An Balkh sinasabing lugar kun saen an Zoroaster enot na nagsakop kan relihiyon, asin an lugar kun saen siya nagadan.

## Mga toltolan
Bukid Aragats

An **Bundok Aragats** (Armenian: Արագած, pronounced [ɑɾɑˈgɑts]) sarong harayong bukid na igwang apat na tuktok sa Armenia. An norteng tuktok kaini nasa  halangkaw sa lebel kan kadagatan, pinakahalangkaw na parte kan  Lesser Caucasus asin Armenia. Ini man an pinakahalangkaw sa Armenian Highlands.

An Aragats massif napapalibutan kan Kasagh River sa subangan, Akhurian River sa sulnopan, Ararat plain sa sur asin Shirak plain sa norte. An palibot kan massif nasa haros ,[10] sakop na   o  kan total na sukol kan Armenia.  kan massif manunumpungan .[13]

## Etimolohiya asin Ngaran
An modernong ngaran kan bundok iyo an **Alagöz** (Russian: Алагёз), na nangangahulugang "iba-ibang mata"  sa  Turko. An terminong ini ginagamit hanggang sa katahawan kan ika-20 na siglo sa Europeo,  Ruso, asin kaamayan kan Sobyet. Igwa terminong  **Alagyaz** (Ալագյազ), na ginamit man sa  Armenia. An barangay sa  Aragats is Alagyaz.

## Heograpiya asin heolohiya

* Northern—
* Western—
* Eastern—
* Southern—

Mount Aragats has a topographic prominence of 2,143 meters, more than some higher mountains, such as Dykh-Tau (5,205 m high) in Russian part of Great Caucasus Range.

; Arte sa Gapo

Dakol na mga ukit an yaon sa mga bulkan, kaiba na an mga pinta sa gapo na may mga hayop asin mga pigurang tao sa Kasagh River valley posibleng kan enot na  Holocene age, dangan sa Aghavnatun sa sur na parte kan bulkan na may petroglyps na nagpapaheling nin mga hayop kan ika-apat hanggang enot na millennia BCE.

; Alamat

Base sa suanoy na alamat sa Armenia, an Aragats asin  Bundok Ararat magtugang na nagkasuwayan matapos mag-iwal. Sa ngunyan an mga bundok magkasuwayan sa politikal, na kuna saen an bundok Ararat manunumpungan sa Turkey.

Saro pang alamat nagsasabi na si  Gregory the Illuminator, na ginibo an Armenia bilang mga Kristiyano kan enot na ika-apat na siglo, "nangangadyi sa tuktok nin bundok. Pagkabanggi, sarong lampara an nagtatao saiyang liwanag, na nakabitay sa langit na mayong lubid. An iba nagsasabi na an lampara yaon man giraray, pero an mga karapat-dapat lang an nakakaheling kaini."

### Pangkasaysayan asin pangkulturang mga lugar

Ladawan:Arshakunyats Mausoleum 02.jpg|Arshakid Mausoleum
Ladawan:Amberd fortress and church 2009.jpg|Amberd and Vahramashen Church
Ladawan:Tegher Monastery.jpg|Tegher Monastery
Ladawan:Հայոց այբուբենի հուշարձան, Արտաշավան.JPG|Alphabet park

Ladawan:Jezero Kari.jpg|Lake Kari and the Aragats Cosmic Ray Research Station (in the background)
Ladawan:Byurakan 2.jpg|Byurakan Observatory


; Mga Pinta

Ladawan:Grigory Gagarin Alagyaz 1842.png|Grigory Gagarin, 1842
Ladawan:Արագած (1905) Գևորգ Բաշինջաղյան.jpg|Gevorg Bashinjaghian, 1905
Ladawan:Արագած լեռը (1917) Եղիշե Թադևոսյան.jpg|Yeghishe Tadevosyan, 1917
Ladawan:Արագած Հմայակ Հակոբյան.jpg|Hmayak Hakobian (1871-1939), date unknown
Ladawan:Արագած Փանոս Թերլեմեզյան.jpg|Panos Terlemezian (1865-1941), date unknown
Michael Schumacher

Si **Michael Schumacher** (Hürth, Nordrhein-Westfalen, Enero 3, 1969) sarong Alemanyan Formula One race car driver.

## References

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Michael Schumacher
Jimmie Johnson

Si **Jimmie Kenneth Johnson** (El Cajon, California, Setyembre 17, 1975) sarong Amerikanong NASCAR race car driver.

## References

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Jimmie Johnson
Gawad S.E.A. Write

An Gawad S**.E.A. Write**, o Southeast Asia Writers Award, sarong premyo na taonan na ipinepresentar poon 1979 sa mga poeta asin parasurat kan Sur-subangan na Asya.

An premyo itinatao sa mga parasurat hali sa kada nasyon na minabilog kan Association of Southeast Asian Nations, minsan ngani bakong gabos na nasyon sa ASEAN irinerepresentar taon-taon. An premyo kun beses itinatao para sa espesipikong gibuhon nin sarong parasurat, o iyan pwedeng igawad bilang lifetime achievement. Manlaenlaen an klase nin mga gibo na tinatawan nin onra, may kaibang rawitdawit, usipon, nobela, drama, parasurat kan panahon, saka relihiyusong mga libro.

## Listahan kan nangganang S.E.A. Write Award

### 1979–1989
An ASEAN binibilog kan Indonesya, Malaysia, Filipinas, Singapore asin Tailandya. An Brunei inako kan 1984 asin an pinakainot kaining onra sa S.E.A. Write pinangaranan na manungod sa titulo kan 1986.

### 1990–1994

### 1995–1999
An Vietnam nagbali sa ASEAN kan 1995 asin pinangaranan an pinakainot kaining honoree na S.E.A. Write kan 1996. An Laos asin Myanmar pig-ako kan 1997 asin pinangaranan an saindang mga inot na honores kan 1998. An Cambodia pig-ako sa ASEAN kan 1999, asin nginaranan an enot na onra kaiyan na S.E.A. Write kan taon man sanang idto.

## Reperensya

## Panluwas na mga link
Basilika Menor kan Imakulada Konsepsyon

An **Basilika Menor kan Imakulada Konsepsyon** (Spanish: *Basílica Menor de la Inmaculada Concepción*) sarong basilika menor sa Batangas City, Philippines. Nagi ining independyenteng parokya kaidtong 1614 sa irarom kan adbokasyon sa Imakulada Konsepsyon. An mga pinta igdi pigpakarhay liwat ni Rex Papasin, sarong artistang Batangueño. Temporalmente ining pigsarado sa publiko huli sa mga paglinog kan 2017.

## Uusipon

### Mga inot na simbahan
Si Fr. Diego de Mojica an pigsasabing naghaman kan inot na simbahan kan 1578 asin ini gibo sana sa mga simpleng materyales. Pig ngaranan an simbahan sa titulong Imakulada Konsepsyon. Nasulo an simbahan kan 1615. Kan 1686, hinaman utro ini ni Fr.Jose Rodriguez na gibo sa gapo. Sumunod na taon, mas marikas ining nahaman sa tabang man ni Fr. Manuel del Buensuceso asin mga tawo sa banwaan. Nahaman man an transept na gibo sa reef stone sa espwerso ni Fr. Jose de San Bartolome kan 1706 asin ini pinagbenditahan kan 1721. Nasulo man sana giraray an simbahan kan 1747 asin ini dagos na pigpakarhay kan 1756 kan panahon ni Don Ramon Orendain.
### An presenteng simbahan
An dating padi sa probinsya na si Fr. Pedro Cuesta, ipinagaba an lumang simbahan huli ta saditon na ini para sa nagpaparadakulang populasyon. Nagpuon an paghaman kaini sa parehong lugar kan 1851. Pinagibo nya man an mas pusog na kudal na nakapalibot igdi sagkud sa kombento kaini. Nadestroso man giraray ini nin sarong linog kan 1863. Kan mahulog man an bubong kaini kan 1880, ipinapakaray man ini ni Fr. Bruno Laredo kan 1884. An kombento man na ginibo kan 1693 na gibo sa reef stone sagkud mga posteng molave, nakatagal sa pirang mga linog. Alagad, pigbaguhan man giraray ini ni Fr. Melchor Fernandez kan 1792. Ginamit naman ini bilang eskwelahan kan Saint Bridget College. Taod-taod, an ikaduwang iskalon kan kombento pigraot naman asin pigkonbertir bilang pastoral hall kan parokya.

Nag-agi naman sa pirang mga restorasyon an simbahan. An panduwa asin pantulong iskalon kan belfry, nahaman kan 1934. Kan 1936, pigribayan an mga lumang bintana asin 23 na mga ilawan an pig-instolar. Nagrampahog man an ibang mga parte kaini kan Abril 8, 1942 huli sa linog asin pigpakarhay sa tahaw kan 1945 asin 1946. Kan 1954, pigpinturahan an luwas kaini dangan kan 1957, pighirahay an pankagabsan na parte kaini. 

Kan Pebrero 13, 1945 pigdeklarar an simbahan bilang Minor Basilica kan Imakulada Konsepsyon. An deklarasyon na ini huli sa kahagadan kan Obispo kan Lipa na si Alfredo Verszosa.

## Toltolan

## Panluwas na takod
William Sanderson

Si **William Sanderson** (Memphis, Enero 10, 1944) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni William Sanderson