Rachel Carson

Si **Rachel Louise Carson** (Mayo 27, 1907 - Abril 14, 1964) sarong Amerikanong biologong marino, parasurat, asin konserbasyonista na an sea trilogy (1941-1955) asin librong *[[:en:Silent_Spring|Silent Spring]]* (1962) tinatawan kredito sa pagsulong kan konserbasyon sa marino asin an pankinaban  na kilusang pangkapalibutan.

Si Carson nagpoon kan saiyang karera bilang aquatic nabiologo sa U.S. Bureau of Fisheries, asin nagin sarong lubos na parasurat nin kapalibutan kan mga taong 1950. An saiyang inoomaw na gayo na bestseller kan 1951 na *[[:en:The_Sea_Around_Us|The Sea Around Us]]* nakapagana saiya nin sarong U.S. National Book Award, sa pagmidbid bilang sarong matalinong parasurat asin pinansiyal na seguridad. An sunod niyang libro, an *[[:en:The_Edge_of_the_Sea|The Edge of the Sea]]* , asin an bersyong  pagkatapos kan guerra kan saiyang enot na librong, *[[:en:Under_the_Sea_Wind|Under the Sea Wind]]*, mga pinakamabenta man. An sea trilogy minalibot sa bilog na buhay nin kadagatan poon sa mga baybayon sagkod sa irarom.

Kan huring kabtang kan 1950, dinara ni Carson an saiyang atensyon sa konserbasyon, nangorog na an nagkapirang problema na tinutubod niyang bunga nin sintetikong pesticides. An resulta iyo an librong *Silent Spring* (1962), na nagdara nin mga kahaditan sa palibot sa dai pang kaagid na kabtang kan mga Amerikano. Minsan ngani an *Silent Spring* napaatubang sa maringis na pagtumang kan mga kompanyang kemikal, iyan nagtulod nin pagbawi sa nasyonal na polisiya sa mga pesticide , na nagbunga nin pagprohibir sa bilog na nasyon sa DDT asin iba pang pesticide. Nagtao man ini nin inspirasyon sa sarong grassroots environmental movement na nagresulta sa pagkamukna kan U.S. Environmental Protection Agency. Si Carson ginawadan kan Presidential Medal of Freedom ni Presidente Jimmy Carter sa mga taong gadan na siya.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon

Si Carson namundag kan Mayo 27, 1907, sa sarong oma nin pamilya harani sa Springdale, Pennsylvania, na yaon sa may Salog Allegheny harani sa Pittsburgh. Aki siya nina Maria Frazier (McLean) asin Robert Warden Carson, sarong insurance salesman. Dakol na oras an ginamit niya sa paglibot sa 65-acre kan saiyang pamilya (26  ektaryang) oma. Bilang sarong masugid na parabasa, nagpoon siyang magsurat nin mga estorya, na parateng sangkot an mga hayop, sa edad na otso anyos. Sa edad na dies anyos, ipinapublikar niya an saiyang enot na estorya. Nagustohan niya an pagbasa nin *St. Nicholas Magazine*, na nagdara kan saiyang enot na ipinublikar na mga estorya, mga sinurat ni Beatrix Potter, mga nobela ni Gene Stratton-Porter, asin sa saiyang pagkatin-edyer, sina Herman Melville, Joseph Conrad, asin Robert Louis Stevenson. An natural na kinaban, partikularmente an kadagatan, iyo an komun na gihoy kan saiyang paboritong mga babasahon. Si Carson nag-adal sa sadit na eskuwelahan sa Springdale sagkod sa ikasampulong grado, dangan nagtapos nin haiskul sa kaharaning Parnassus, Pennsylvania, naggradwar kan 1925 na pinakahalangkaw sa klase niya na may 44 estudyante. Sa haiskul, medyo mapagsaro si Carson.

Si Carson nagkamit nin pag-ako sa Pennsylvania College for Women, ngonyan Unibersidad nin Chatham, sa Pittsburgh, kun saen siya orihinal nag-adal nin Ingles alagad igdi nagbungsod siya nin mayor niya sa biolohiya kan Enero 1928. Padagos siyang nag-ambag sa pahayagan nin mga estudyante asin pampanitikang suplemento kan eskwelahan.

## Mga Toltolan