Higante

Sa osipon, **an mga higante** (gikan sa Suanoy na Griyego : **, cognate  ) mga linalang na garo tawo an itsura, alagad kun minsan dakulaon an kadakulaan asin kusog o igwa nin ibang pambihirang itsura. An tataramon na *higante* enot na pinatunayan kan 1297 gikan sa kronolohiya ni Robert of Gloucester .  Ini hale sa mga *Gigantes* Suanoy na Griyego   kan mitolohiyang Griyego .

An mga osipon arog kan *Jack the Giant Killer* iyo an nagbilog kan modernong pagmansay sa mga higante bilang mga daing isip asin madahas na mga ogre, na minsan sinasabing nagkakakan nin mga tawo, mantang an ibang mga higante may tendensiyang magkakan nin mga hayop. Sa mas bagong mga paglaladawan, arog kan ki Jonathan Swift asin Roald Dahl, an nagkapirang higante parehong intelihente asin makikatood.

## Pag-analisar sa literatura asin kultura
An mga higante dakol na beses na minalataw sa mga osipon asin osipon. Irinerepresentar an hawak nin tawo na pinadakula sagkod sa punto na magin makangingirhat, an mga higante nag-eenganyar nin takot asin nagpapagirumdom sa mga tawo kan kaluyahan asin pagkagadan kan saindang hawak. Parati sindang piglaladawan bilang mga halimaw asin kalaban, alagad igwa nin mga eksepsyon. An ibang mga higante nakikiiba sa mga tawo sa sarong makikatood na paagi asin pwede pa nganing magin parte kan mga pamilya nin tawo na an saindang mga aki piglaladawan bilang regular na mga tawo kun saen sinda parating inaapod na mga kabangang higante . 

An mga folklorist asin historyador nagsisiyasat kan papel na itinatao sa mga higante sa mga heyomitolohiya kan rehiyon. Halimbawa, si Fionn mac Cumhaill sinasabing nagtogdok kan Giant's Causeway sa isla nin Irlandia .  Susog sa sarong eksaminasyon kan 1965 sa sarong journal sa pag-aadal sa Amerika, "Ini sa pangkagabsan inaadmitir ngonyan na si Paul Bunyan sarong sintetikong pigura na pig-isip kan mga tawong nag-aanunsyo imbes na an kusang produkto kan isip kan mga tawo, alagad siya inampon kan mga tawong Amerikano na may entusiasmo...Si Paul asin an saiyang asul na baka na si Babe dapat na nagkaigwa nin pagbabago sa itsura kan mga kuko kan mga hayop sa kontinente kan Amerika; nagin mga higdaan kan danaw kan Norte-sulnupan asin gikan sa saiyang inomon nag-ula an Salog Mississippi ."  An mga fossilized na tada kan mga suanoy na mammal asin reptilya na lakop sa Sivalik Hills kan India pwedeng nakaimpluwensya sa mga aspeto kan Mahābhārata na nagsasabi nin mga ralaban kun saen "ginatos na makapangyarihan, asin minsan higante, na mga bayani, kabayo, asin mga elepante sa gera an sinasabing nagadan." 

## Arkeolohiya asin paleontolohiya
Si Claudine Cohen, sa saiyang libro kan 2002 na *The Fate of the Mammoth*, nagrason na an kasaysayan kan pakikipag-ulay nin tawo sa mga fossil na tulang kan prehistorikong megafauna naimpluwensiyahan na gayo kan higanteng mga osipon.  Susog ki Cohen, an proto-siyentipikong pag-aadal kan mga higante minalataw sa nagkapirang yugto kan kasaysayan nin tawo: si Herodotus nagbareta na an mga tada ni Orestes nakua sa Tegea ; Ilinadawan ni Pliny an kalabera nin sarong higante na nakua sa Creta pakatapos nin linog, asin garo baga pinanonongdan an ebolusyon bilang an proseso kun saen an mga higante nagigin arog kadakula nin tawo sa pag-agi nin panahon; asin nasambitan ni San Agustin kun ano an pigtutubodan na iyo an fossilized na molar kan sarong suanoy na Elephantidae sa saiyang *Siyudad nin Dios*, sa sarong pasahe na naghohorophorop sa naturalesa asin kahulugan kan delubyo ni Noahacian.  An akademikong pagkonsiderar sa mga higante nagpadagos sagkod sa Edad Media, Renaissance, asin dawa sa amay na modernong panahon. Si Boccaccio nagdusay nin sarong pasahe kan saiyang *mga Genealogies of the Pagan Gods* sa mga soboot arkeolohikong nadiskubre sa Sicily na sa paghona niya pwedeng ebidensya kan pagkamakasaysayan kan *[[Odisea|The Odyssey]]* 's Polyphemus .  Si Rabelais nagmukna nin sarong bilog na "gibo-gibo na higantoolohiya" para sa saiyang ika-16 na siglo *na Gargantua asin Pantagruel* .  An mga darakulang tulang na nakua kan 1613 sa Pransya enot na itinalaga ki Teutobochus alagad an mga pagsiyasat sa sainda kan manlaen-laen na mga doktor asin an saindang publikasyon nin magkakalaen na konklusyon manungod sa mga tulang nagpoon nin sarong "pamphlet war" sa pag-ultanan kan mga anatomista asin mga siruhano kan panahon na idto.  An pagkadiskubre kan inaapod na Claverack Giant sa kolonyal na New York nagpukaw nin mga pagsiyasat sa higante kan duwang importanteng enot na mga intelektuwal na Amerikano, si Cotton Mather asin Edward Taylor . 

## Relihiyon asin mitolohiya

### Iba pang mga taga-Europa

Sa mga osipon hale sa bilog na Europa, an mga higante pigtutubodan na nagtogdok kan mga tada kan mga nakaaging sibilisasyon. An Danes na historyador na si Saxo Grammaticus naghona na an mga higante igwa nin kamot sa pagmukna nin mga monumentong megalitiko . Siring man, an rawitdawit sa Lumang Ingles *na The Seafarer* nagtataram manongod sa halangkaw na mga lanob na gapo na gibo nin mga higante. An mga natural na heolohikong tampok arog kan darakulang basalt na haligi kan Giant's Causeway sa baybayon kan Norteng Irlandia pig-atribwir sa konstruksyon kan mga higante.

Sa Netherlands, an mga higante parateng inaasosyar sa pagmukna o pagbilog kan tanawon. Halimbawa, duwang higante an sinasabing nagkalot nin sarong kanal, sagkod na nakaabot sinda sa baryo nin Akkrum, kun saen sinda nagkaigwa nin argumento asin an lambang saro nagduman sa saiyang sadiring dalan, kaya nababanga an kanal sa duwang magkasuhay na agihan nin tubig. An iba nag-apon nin mga bulod, o nagin mga bulod mismo kan sinda nagadan sa lugar. Sa nagkapirang osipon, an mga higante mga maraot na linalang na nagbabanta, naghahabon asin naggagadan nin mga biyahero o mga lokal; arog kan Ellert asin Brammert, sa probinsya nin Drenthe .

An mga romansa nin kabalyero kan edad media arog kan Espanyol *na Amadís de Gaula* nagtatampok nin mga higante bilang mga kalaban, o, bihira, bilang mga kaalyado. Ini bantog na pig-parody sa *Don Quixote* ni Cervantes, kan an karakter sa titulo nag-atake sa sarong gilingan, na nagtutubod na ini sarong higante. Ini an ginikanan kan fraseng pagkiling sa mga gilingan nin doros .

An mga osipon nin pakikipaglaban sa mga higante sarong komun na tampok sa osipon kan mga Isla nin Britanya . An mga higanteng Celtic yaon man sa mga romansa kan Breton asin Arthurian . Sa Kinloch Rannoch, sarong lokal na mito igwa nin lokal na bulod na nakakaagid sa sarong higante na an pangaran *The Sleeping Giant* . Sinasabi kan mga osipon na an higante magigimata sana kun an sarong partikular na instrumento sa musika pigtutugtog harani sa bulod. An mga higante prominente man sa osipon kan Wales .

Dakul na mga higante sa osipon kan mga Ingles an midbid sa saindang kamangmangan. [Sarong higante na nakipag-iwal sa Alkalde kan Shrewsbury an nagduman tanganing ilubong an syudad sa daga; alagad, nasabat niya an sarong paragibo nin sapatos, na may darang mga sapatos na dapat hirahayon, asin an paragibo nin sapatos nakumbinsir an higante na naubos na niya an gabos na sapatos na hale sa Shrewsbury, asin kaya harayo na an pagbiyahe. An ibang mga istoryang Ingles nag-iistorya kun pano an mga higante nag-aapon nin mga gapo sa lambang saro, na ginamit tanganing ipaliwanag an kadakol na darakulang gapo sa tanawon.

An mga higante yaon sa mga osipon asin osipon, arog ni *Jack the Giant Killer*, *The Giant Who Had No Heart in His Body*, *Nix Naught Nothing*, *Robin Hood and the Prince of Aragon*, *Young Ronald*, asin Paul Bunyan . An mga ogre mga linalang na garo tawo, minsan dakulaon an langkaw, na nangyayari sa manlaen-laen na klase nin osipon kan Europa.

Si Rübezahl, sarong maboot na higante gikan sa osipon kan mga Aleman na nag-erok sa Giant Mountains, kaiba an Bergmönch, sarong higanteng espiritu nin bukid. 

Si Antero Vipunen sarong higanteng shaman na naglataw sa *Kalevala*, na nakikipag-ulay sa epikong bayani na si Väinämöinen tanganing tukduan siya nin mga anting-anting sa paglalang. 

## Mga pangaran
 
* Amorites - Hebrew Bible
* Anakim - Hebrew Bible
* Asura - Indian religions
* Behemoth - Hebrew Folklore
* Druon Antigoon - Dutch folklore
* Brân the Blessed - Welsh mythology
* Cewri - Welsh mythology
* Cormoran - Cornish mythology
* Cyclopes - Greek mythology
* Daidarabotchi - Japanese mythology
* Daitya - Hinduism
* Fomorians - Irish mythology
* Gigantes - Greek mythology
* Gog - Hebrew Bible
* Gogmagog - Matter of Britain
* Goliath - Book of Samuel
* Humbaba - Sumerian religion
* Ispolin - Slavic paganism
* Jentil - Basque mythology
* Jötunn - Germanic mythology
* Kalevipoeg - Estonian mythology
* Majitu - Swahili people
* Nephilim - Hebrew Bible
* Og - Book of Numbers
* Ogre - European folklore
* Paul Bunyan - American folklore
* Quinametzin - Aztec mythology
* Rakshasa - Indian religions
* Rephaite - Hebrew Bible
* Rübezahl - German folklore/Czech folklore
* Si-Te-Cah - Paiute mythology
* Stallo - Sámi shamanism
* Tepegöz - Turkic mythology
* Teutobochus - Germanic mythology
* Titans - Greek mythology
* Toell the Great - Estonian mythology
* Trolls - Nordic folklore
* Uriaș - Romanian folklore
* Ysbaddaden - Welsh mythology

## Toltolan