open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emmanuel Macron

Si **Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** (Pranses: [ɛmanɥɛl makʁɔ̃]; namundag 21 Desyembre 1977) sarong Pranses na pulitiko na bagong-pili na Presidente kan Pransya. Dating empleado sa gobyerno asin sarong investment banker,  siya nag'adal pilosopiya sa Paris Nanterre University, nagtapos Masterado sa public affairs sa Sciences Po, asin naggraduar sa École nationale d'administration (ENA) kan 2004. Siya nagtrabaho bilang Inspector of Finances sa Inspectorate General of Finances (IGF) dangan nagin sarong investment banker sa Rothschild & Cie Banque.

Sa edad na 39, siya an matukaw na pinakahubin na presidente kan Pransya. 

## Buhay personal

Si Macron an napangagom niya si Brigitte Trogneux, an saiyang dating maestra sa La Providence High School sa Amiens, na an edad haros 25 taon matua saiya. Sinda nagkanumpongan sa sarong theatre workshop na si Brigitte pigkokondukta kan siya estudyanteng 15 anyos asin man siya 39 taon edad na maestra. Sarong romantikong relasyon an nagtalubo sa ultan ninda asin an mga magurang ngani ni Macron kuta ipigsuway asin pinaduman sa Paris sa pagtapos nin klase, ta garo mate kan mga magurang bakong maninigo an magkaigwang relasyon sa mas gurang nang marhay na babae. (An edad nin konsentimyento sa Pransys 15.) An mag'ilusyon nagkabalikan pakagradwar lang asin sinda kinasal kan 2007. Siya (Brigitte) igwang tolong aki sa enot na agom niya; pero si Macron mayong sadiring aki. An papel ni Brigitte sa kampanya presidensyal taon 2017 dakulang gayo kan si Macron kandidato igdi. Sarabi kan mga kaalyado ni Macron an saiyang agom tinukdoan na gayo siya sa mahusay na diskurso sa publiko.

## Toltolan
Sarsyado

An **sarsyado** sarong klaseng luto nin sira'. Ini parati pag'otro pagluto kan dati nang pinagpritos na sira, arog kan pinageskabetse. Pakagisa kan bawang, kamatis, sibulyas, asin diit na pulbos na paminta, ikakaag na an prinitos na sira, kaagan nin dikit na tubig. Halaton magbula-buga, saka raramasan nin binating sugok asin ngane dai mag'garalapod, luwayluway na inuukag manta na pinaluya nang maray an kalayo. Dikit sanang minuto ukagon,  ta luto naman an sira. An resulta may soro-sarsya an pinainit na prinitos, kaya inapod na sarsyado.

## Toltolan
Salampati

An **Salampati** asin punay sakop sa pamilya nin mga gamgam na igwang 42 na genera asin 310 na species.

An mga ini punggok an mga liog asin haralipot an mga tuka. Tinutuka kaining mga pagkakan iyo an mga  bagas, mga pisog, mga prutas asin mga tinanom. Kadakulan kaini mas natitipon sa ecozone nin Indomalaya asin Austrolasia. An ibang species nin salampati domestikado na asin mga garo na sa pag'aataman kan mga tawo.

An mga salampati nagibo nin mga salagan na bakong purusog ta gamit lang mga giriw asin mga dahon-dahon na sinasarangat sana sa mga soksok kan mga edipisyo o mga sanga nin kahoy. An salampati nasugok parati duwa lang na sugok asin an duwang magurang ribay-ribay nag'aasikaso asin nagbabantay, naghihilomlom. Pakahimsa, 7 abot 28ng aldaw an pagtener sa tataghan depende sa species. Kun saradit pa, binabahog asin pinapapakakan ini kan magurang nin suka hale sa butse kan magurang, lalaki o babae man, paagi kan  pagluwa kaini sa akab na mga tuka kan sadit.

## Toltolan
Tibulaka

An **tibulaka** iyo an nagpapatos sa sugok asin ini pwedeng matagas o hanak-hanak na garo goma. Ini iyo an nagsasaray kan embryo manta ini nagtatalubo.  An tibulaka kan sugok may mga pinong-pinong mga saromsoman na nagsisirbeng alisngawan asin hangosan kan embryo na pwedeng mag'abot 17,000 sa pagkadakul. Sa kadakulan kan mga sugok nin gamgam an laog kan tibulaka linalaman kan inaapod na "kapulahan"  (Ingles, yolk)  asin "kaputian" (Ingles, albumen). An tibulaka sinasabing gibo haros sa kristal na calcium carbonate. Ining membranong ini pwede igdi maglagbas an duros asin an alumahad. Sa ibabaw kaini may mahimpis na patos na inapod na cuticle na ngane dai makalaog an mga bacteria asin alpog. Sa pag'oltan kan tibulaka asin kaputian, igwa pa siyang duwang silag na makunot-kunot na membrano na gibo sa protina na ini naman kalasag sa anoman na paglaog nin bacteria. An silag na membrano sinasabing keratin an kinagibohan, siring kan nakukua sa buhok nin tawo.

## Hitsura kan tibulaka sa mga sugok

An hitsura asin kolor kan tibulaka nin sugok iba-iba depende sa klase kan hayop, gamgam man, sira, insekto o mga kuhol, asbp. Igwang puting-puti kaini, kolor itom, gatason, may burik-butikon, malakayumanggihon, abohon, asin an iba man may mga kurit-kurit. An porma pwedeng bilogon, talipni, matilaba, balisongsong, o oval na pasadit sa sarong poro. Pwede man an ibabaw kan tibulaka magaspang, mahalnas , o gurudol-gudol. Igwa man tibulaka na garo silag.

## Mga tibulaka nin mga crustacean

Inaapod man sa Bikol na *tibulaka* an patos na nagtatahob asin nagtataong proteksyon sa hawak kan mga aniit, kasag, ogama, umang, asbp.) 


Pagurus bernhardus.jpg
Snail-wiki-120-Zachi-Evenor.jpg
Gecarcinus quadratus (Nosara).jpg
Specimen of Varuna litterata.JPG
Porcellana platycheles millport.jpg


## Toltolan
Nicolás Maduro

Si **Nicolás Maduro Moros** (Espanyol: [nikoˈlas maˈðuɾo ˈmoɾos]; namundag 23 Nobyembre 1962) sarong pulitikong Benesolano na Presidente kan Beneswela poon pa kan siya nagtukaw kan taon 2013. Dati siya nagsirbe sa gabinete ni Presidente Hugo Chavez bilang  Ministro sa Panluwas na Relasyon poon 2006 abot 2013 asin komo Bise Presidente kan Beneswela poon 2012 sundo 2013.

Dating tsuper sa bus, si Maduro nagin lider nin trade union bago siya naelihir sa Asamblea Nasyonal kan 2000. Dangan siya nanombrahan sa magkapirang posisyon sa gobyerno ni Chavez asta ginibong Ministrong Panluwas kan 2006. Siya sinasabing iyo an pinakmamahusay na administrador asin pulitiko sa sirkulo ni Chavez. Pakagadan ni Chavez kan Marso 5, 2003  si Maduro na an nagkapot kan poder asin responsibilidad komo presidente. Sarong espesyal na eleksyon  ginibo kan Abril 14, 2013 sa pag'elehir nin bagong presidente asin ta si Nicolas Maduro guminana na nasikwit an 50.62% kan boto bilang kandidato kan Partido Sosyalista Unido nin Venezuela. Pormalmente siyang pinasumpa sa pwesto kan Abril 19, 2013.

## Toltolan
Hagar

Si **Hagar** (/heɪˈɡɑːr/ hay-GAR; Hebrew: הָגָר, Modernong Hagar, Tiberianong Hāgār, dai aram ginikanan, Arabo: هاجر‎‎ Hājar; Latin: Agar) sarong persona nasasambit sa Libro nin Genesis kan biblia. Siya sarong surogoon ni Sarah na dugong Ehipto na itinao niya sa saiyang agom na si Abraham ngane magkaigwang aki ta siya gurang na asin dai na maaki. Mala ta an pagsaro kan duwa nagbunga ki Ismael, an matua ni Abraham, na siya an kapu'ngalan kan mga Ismaelita.

An pangaran na Hagar yaon sa Libro nin Genesis asin ta ini padupyas sanang natomoyan sa Koran kun saen siya an sinasabing ikaduwang agom ni Abraham. Sa Kristianismo hinihiling si Hagar na sarong sambay ni Abraham.
## Toltolan
Subasta

An **subasta** o **pagsubasta** iyo an proseso nin pagbenta asin pagbakal nin paninda, produkto o serbisyo paagi nin pagtangro kaini sa mga parabakal asin pagbenta kaini sa pinakahalangkaw na tangrong presyo. An pagsubasta sa hayag, asin pataas na tinatangrong presyo  iyo an pinakakumon na subasta sa presente. An mga partisipante nagpupusta nin presyo na isi kan gabos asin lambang tangro na presyo dapat mas halangkaw kisa kan naenot hanggan sa punto mayo na nin gusto magpalangkaw pa nin tangro asin an parasubasta duman na ibinibenta sa nagtangrong ultimo na halangkaw. An pagtangrong presyo minsan inaagi sana sa 'hinghing' asin an may hininghing na halangkaw na presyo iyo na an nakakabakal.

An parasubasta napoon sa minimong presyo sagkod na magkainteres an mga parabakal asin magtangro nin harohalangkaw sa pino'nan niyang tangro alagad kun mayo nanggad naggigirong, pwedeng ibaba pa an presyo ngani igwang magtakod. Sa pagsubasta igwa man sinasabing parapala na kakomplot parati kan nagpapasubasta asin siya mayong ibang tuyo kundi magpalangkaw kan presyo orog na sa produkto na pighuhuna pinagaaragawan o pinag'aaraan na gayo. Pwede man an parapala kinua kan parasubasta ngane maseguro mabakal an sarong produkto sa tama asin sa daing luging presyo. An papel kan parapala kwestyonable orog na ta peke man an saiyang partisipasyon.

An binibenta sa subasta pwedeng solo sanang produkto o serbisyo o pinagsararo na magka'aragidan na produkto o magkatarakod-takod na serbisyo na alangan pa man isuway sa pagtangro. An mga produktong sinusubasta bako na sanang mga segunda-manong gamit, o mga pintura, mga maipong artifak, mga gamit sa harong, mga auto, kundi pati naman mga serbisyo arog kan pagsemento nin kun pirang kilometrong tinampo, paghaman nin irigasyon sa oma o pagkapot kan seguridad nin sarong dakulang pagtiripon nin dakul na tawo. Sa gobyerno, obligadong gayo na  gabos na patrabaho, pagbakal gamit sa opisina o sa ahensya dapat mag'agi sa subasta asin  parati an tangrong presyo isinusumitir sa seradong sobre ngane mayong bentaheng mangyari kan saro. Sa gobyerno, baliktad an pagpresyo; dapat an tagatangro' iyo an may pinakahababang presyo ngane masikwit an kontrata. Totoo dakul an anomaliya sa mga siring na transaksyon sa gobyerno ta kun sa anong paagi nagigibong mapaboran an sarong grupo na bidder.

## Mga iba pang sistema nin pagsubasta

Sa totoo, dakul na klase nin pagsubasta an nauuso sa ibang nasyon An pinakakumon totoo iyo an English auction na pigdiskutir igdi. An saro pa iyo an Dutch Auction na an nagpapasubasta napoon sa halangkaw na presyo pababa sagkod na igwang magtakod sa presyo niya o idtong reserbadong halaga kan produkto nakua na. An saro pa iyo idtong sarabay na natangro nin presyo alagad sa serradong sobre asin lambang saro dai isi kun gurano an pigtangrong presyo kan kakompetensya asin dai na pwedeng maghira nin presyo kun binuksan na an mga bid.

An ibang tipong pagsubasta parati kumbinasyon mansana kan mga nasambit na igdi.

## Toltolan
Robert Ante Rodrigueza

Si **Robert Ante Rodrigueza** iyo an presenteng nagtutukaw (2016-2019) na gobernador kan probinsya nin Sorsogon. Siya dating administrador probinsyal kan Sorsogon asin guminana siya sa botong 135,191 o 44.92%  kan total na  boto. Saiyang sinalidahan an saiyang ama na iyo si dating gobernador Raul R. Lee..

## Toltolan
Otto Heinrich Warburg

Si **Otto Heinrich Warburg** (/ˈvɑːrbʊərɡ/; 8 Oktobre 1883 – 1 Agosto 1970), aki kan si pisikong Emil Warburg, siya sarong Aleman na pisyologo, doktor sa medisina, asin premyado kan Premyo Nobel. Nagsirbe siya bilang opisyal sa Uhlan, an cavalry regiment na nadamay sa Pinakaenot na Gerang Pankinaban asin ginawadan kan Iron Cross (1st class)  huli sa kaisogan.  Si Warburg konsideradong saro sa nangengenot na biokemiko kan ika-20ng Siglo. Siya an solong resipiente kan Prermyo Nobel sa Pisyolohiya o medisina kan 1931. 
Sa total, siya nominado nin 47 beses para sa Premyo Nobel, bagay na dai pa nangyari kiisay pa man.

## Toltolan
Yusaku Maezawa

Si **Yusaku Maezawa** (前澤 友作? Maezawa Yūsaku) namundag 22 Nobyembre 1975, sarong Hapon na entrepreneur asin parakolekta nin mga kontemporaryong arte. Minukna niya an kompanyang Start Today kan 1998 asin an websityong Zozotown kan 2004 na nagbebenta online nin mga gubing. An magasin na Forbes pigtatantya na an yaman na ni Maezawa base ngonyan na bulan nin Mayo, 2017 nag'aabot na sa net worth na   $3.6 billion asin siya an ika-14ng mayamanon na persona sa Hapon.  

## Toltolan
Confederadong mga Estado nin Amerika

An **Confederadong mga Estado nin Amerika** iyo idtong sampolo may saro (11) na mga may-oripon na mga estado na nagsuway sa Estados Unidos asin nagdanay nin apat na taon, poon 1861 abot 1865. An Confederado orihinalmente igwang pitong estado na kaapil-  South Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, asin Texas, na yaon sa bandang Ibabang Habagatan na rona kan Estados Unidos. An saindang rehiyonal na ekonomiya sarig sa agrikultura, partikularmente cotton, asin an sistema nin pagtanom angang gayo sa trabaho nin mga Aprikano-Amerikanong mga oripon. 

Kan mangyari an Nobyembreng eleksyon 1860 asin ta si Republikanong kandidato na si Abraham Lincoln an nakaluwas, sarong bagong gobyerno confederado an minukna kan pitong estado kan Pebrero 1861 mala ta dai pa natukaw si Lincoln sa pagkapresidente huli ta soboot an mga polisya kaini laban sa mga interes kan mga taga-Habagat, ta orog na si Lincoln maisog na pigkokontra an paglakop kan kaoripnan sa Amerika. Kan magputok na an Gera Sibil kan  Abril 1861, apat pang maykapot oripon na estado sa bandang Itaas nin Habagatan- Virginia, Arkansas, Tennessee asin North Carolina - nagdeklara man kan saindang pagsuway sa Estados Unidos asin nagbali sa Confederado. Dangan duwa pang estado, an Missouri asin Kentucky inako man na kaapil alagad dai man pormalmente nagdeklara nin paglitik o nakapotan na husto kan pwersa Confederado. Mga  aninong gobyerno nagngata' makontrol an duwang estado pero napatalsik sinda.

An bagong nasyon na binilog pinamayohan ni Presidente Jefferson Davis asin Bise-Presidente niya iyo si Alexander H. Stephens na matukaw nin anom na taon na mayong re-eleksyon. Tolos ini nagkaag nin mga simbolo kan saiyang soberaniya siring kan sadiring mga selyo asin wagayway na inapod Stars and Bars.

## Toltolan
William H. Seward

Si **William Henry Seward** (Mayo 16, 1801 – Oktobre 10, 1872) sarong Sekretaryo nin Estado kan Estado Unidos poon 1861 abot 1869, asin mas amay pa nagsirbe siya bilang Gobernador kan Nueba York, dangan komo Senador kan Estados Unidos. Siya mas nabisto bilang maigot na nagkokontra sa paglakop kan Kaoripnan sa mga taon bago nagputok an Gera Sibil. Naomaw siyang gayo sa mahusay na pagpapel niya bilang Sekretaryo kan Estado sa panahon na gayo kan Gera Sibil Amerikano.

Si Seward namundag sa Florida, Nweba York kan Mayo 16, 1801. Naggraduar siya sa Union College sa Schenectady, Nweba York kan 1820.
Kan 1830 ginana niya an pwesto sa  Senado kan  Estado asin nagtukaw man Gobernador poon 1838 abot 1840. Si Seward nangengenot para sa nominasyon bilang kandidato kan Partido Republikano kan 1860 sa pagkapresidente alagad ta mas radikal an saiyang mga paninindogan sa dakul na isyu, mas pinili kan Partido si moderadong Abraham Lincoln an magin kandidato ta linalamag an boto kan mga estadong mataong dakulang kapangganahan. Totoo an pangggana ni Lincoln iyo logod an nagtolod sa mga Estadong Habagatan na magsuway sa Unyon asin magtogdas kan inapod na Confederadong mga Estado nin Amerika.

Si Seward iyo an namoon sa pagbakal kan Alaska sa Rusya kan 1867 kan siya Sekretaryo nin Estado asin ta dakul na tawo an nagtuyaw saiya kaini ta inapod ngane an saiyang ginibo na sarong "Kapalpalan ni Seward" (Seward's Folly). Alagad, kan siya hinapot kun ano an pinakaimportanterng naginibo niya, sinabi niya idtong pagbakal kan Estados Unidos kan Alaska, bagay na nasabotan sana kan mga Amerikano pakalihis nin sarong henerasyon. Dangan na lang nahiling an importansya kan rehiyon na ini kan enot nakadukay duman nin mga deposito nin bulawan asin nakita man an estratehikong kahalagahan kaini kan magputok an Ikaduwang Gerang Pankinaban.

## Toltolan
Salog Shatt-al-Arab

An **Salog Shatt al-Arab** (شط العرب "Salog kan mga Arabo" para sa mga nasyon Arabe) o Arvand Rud (Persa: اَروَندرود‎‎, "Masulog na Salog" para sa mga parataram Persa) sarong salog yaon namomogtak sa laog kan probinsya nin Basra mga 200 km (120 mi) an kalabaan, na naporma huli kan pagsarapong kan salog nin Euprates asin Tigris sa banwaan nin Al-Qurna sa bandang habagatan nin Irak. An bandang habagatan na poro kan salog iyo man an pagdolonan kan Irak asin Iran hanggan sa sabang kaini sa pagwa'wa' kan tubig niya sa Golpo Persiko. An salog sinasabing makahulogan na gayo sa konsiderasyon nin geopolitika ta ini an natural na linderos kan Iran saka kan mga Arabong nasyon. An lakbang kan salog nasadit nadakula, poon sa hayapit na 232 metro (761 pye) sa Basra abot 800 metro (2,600 pye) sa may sabang kaini. 

## Toltolan
Saddam Hussein

Si **Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti** (Arabic: صدام حسين عبد المجيد التكريتي Ṣaddām Ḥusayn ʿAbd al-Maǧīd al-Tikrītī; 28 Abril 1937 – 30 Desyembre 2006) iyo an ika-5ng Presidente kan Irak, na nagsirbe 16 Hulyo 1979 abot 9 Enero 2005. Siya nangengenot na myembro sa rebolusyunaryong Partido kan Baatistang Arabong Sosyalista, dangan kan Partido Baath asin an rehiyonal na organisasyon, an Partido Iraki Ba'ath, na nag'ampoyon sa Baatismo, pinagsalak na nasyonalismo Arabo asin sosyalismo, kun saen si Saddam nangawat na gayo sa saiyang papel sa pagbunsod kan 1968 na coup na nagtao sa saiyang partido kan poder sa Irak.

## Toltolan
Organong Kawayan nin Las Piñas

An **Organo nin Las Piñas** sa Simbahan kan Paroko ni San Jose sa Syudad nin Las Piñas, Filipinas sarong ika-19ng Siglong organong pansimbahan na naiiba an mga pipa kaini- haros gabos gibo hale sa kawayan. Ini kumpletong nahaman kan 1824 ni Padre Diego Cera de la Virgen del Carmen na iyo man an kagtogdok kan gapong simbahan igdi asin pinakaenot na residenteng kura parokong Katoliko.

An organong kawayan haros gabos an mga pipa kaini gibo sa kawayan asin sa bilang kan mga pipa kaini na nag'abot 1,031, an 902 hinaman hale sa kawayan asin an iba gibo sa metal. Walong taon na gayo si paggibo kaini ni Padre Diego Cera de la Virgen del Carmen (1816-1824). Kan mga 1880, nagkaigwang bagyo asin linog na nagrumpag sa atop kan simbahan asin mga gapo saka tubig an nagdulot nin danyos sa organo. Pirang taon ini dai makawat asin sinaray na sana sa sakristiya. Magkapirang beses man kuta na mapahirahay an organo alagad, kan taon sanang 1972 tuyo nang ikinontrata sa grupo ni Johannes Klais Orgelbau kan Bonn, Alemanya an paghirahay. Kaya kan 1973 pinadara sa nasabing lugar. Kan Marso 1975, ibinalik na sa Filipinas na yaon na sa toltol na kamugtakan. Sa pagsabat sa pagbalik kan organo kan 1975, ginibong mapakarhay asin mapagayon an gapong simbahan asin mga kataraid na edipisyo sa estadong an hitsura ika-19ng siglo man an arkitektura.  Si Arkitektong Francisco Mañosa asin an katuwang niyang si Ludwig Alvarez hinirimo nanggad ini na makaabot sa pagbalik kan organo kan taon 1975. .

Minukna man an inapod na Internaitonal Bamboo Organ Festival, sarong piyesta nin musikang klasiko, na ginigibo Pebrero, ngane lamang mapatogtog ulit sa dati niyang magayon na tanog an organo. Ngonyan an Festival na ini iyo na an pinakahalawig na festival sa Filipinas. Poon 1992, si Prof. Amando Salarza iyo an deklaradong organista kan organong kawayan asin siya pa an Direktor Artistiko kan Internaitonal Bamboo Organ Festival. Kan 2003, dineklara na sarong National Cultural Treasure an organong kawayan. Sa presente, an simbahan asin an Museo kaini sa kumbento saro nang popular na destinasyon kan mga turista.

## Panluwas na takod

* 
* 
*Video of Las Piñas Bamboo Organ

## Toltolan
St Georges Terrace

An **St Georges Terrace** iyo an kalyeng mayor sa syudad nin Perth, Western Australia. Ini abay sa Salog Swan asin ini an importanteng tinampo nagbabaktas sa distrito kan negosyo sentral. An poro sa bandang habagatan iyo an Barracks Arch asin sa bandang subangan na poro nasumpay igdi an Adelaide Terrace kun saen nakabalagbag an Victoria Avenue.

## Lakad nin Pag'onra

Sa tinampong ini sa kalabaan niya may itinaytay na mga plake nin pag'romdom sa pagtaong onra sa mga pigurang notable sa historya nin Western Australia. Dati ikinaag 150 plake kan taon 1979 bilang parte kan selebrasyon na inapod WAY '79 sa pagtanda kan ika-150ng pagbanwa nin mga Europeo igdi. Alagad, pinasige an pagkaag plake mala ta nakumpleto an poon taon 1829 sundo 1999.

## Toltolan
Nils Rosén von Rosenstein

Si **Nils Rosén von Rosenstein** (11 Pebrero 1706 – 16 Hulyo 1773) sarong mediko, anatomista asin naturalistang Sweko. Siya an hinihiling na kagmukna kan modernong pediatriya asin  an saiyang obra dapit sa mga helang nin mga aki, An mga Helang nin mga Aki, asin mga pagbulong kaini, iyo an pinakaenot na librong moderno dapit sa bagay na ini. 
## Toltolan
Bangko Agrikultural kan Tsina

An **Bangko Agrikultural kan Tsina**  (ABC, sinimpleng Tsino: 中国农业银行; tradisyonal Tsino: 中國農業銀行; pinyin: Zhōngguó Nóngyè Yínháng), inaapod man na AgBank o 农行 Nóngháng, saro sa apat o "Big Four" na bangko kan Republikang Popular nin Tsina. Ini pinagtogdas kan 1951, asin nag'oopisina sa Distrito Dongcheng, Beijing. May mga sanga ini sa kabilogan kan Tsina, sa Hong Kong, London, Tokyo, Nweba York, Frankfurt, Sydney, Seoul, asin sa Singapore.

An BAT igwang 320 milyon na mga kustomer na indibidwal, mga 2.7 milyon na klyenteng korporasyon, asin haros 24,000 na sanga. Ini an ikatolong pinakadakulang parapasubli nin pondo sa Tsina batay sa asset kaini. An Bangkong ini nagin bukas sa publiko kan 2010 na nakakua kan pinakadakulang 'initial public offering' (IPO) kan panahon na idto asin ngonyan nalampasan sana kan saro pa man na kompanyang Tsino, an Alibaba.
Kan 2011, nagranggo nin ika-8 sa Pinakadarakulang 1000 mga Bangko sa Kinaban manta kan 2015, pigranggong ika-3 susog sa lista kan Forbes,  an Ika-13ng Taonan na Global 2000 na pagraranggo kan mga pinakadarakula, pinakapoderoso asin pinakamayaman na mga kompanya sa kinaban. 

## Toltolan
DWAS-AM

An **DWAS** (1125 kHz Syudad nin Legazpi) Now Radio Legazpi iyo an nangenot nin istasyon nin Mareco Broadcasting Network abangan
DWAY-FM

An **DWAY** (104.3 FM Syudad nin Legazpi) iyo an nangenot FM istasyon Ini radyo nin Far East Broadcasting Company
Grupong Maute

An **Grupong Maute** na inaapod man an sadiri na *'Estadong Islamiko nin Lanao*, sarong radikal na grupong Islamiko binibilog nin mga dating kaapil kan Moro Islamic Liberation Front asin magkapirang mga dayong mersenaryo, pinapamayohan ni Abdullah Maute, an soboot kagtogdas kan inapod na Dawlah Islamiya na nakabase sa Lanao del Sur, Mindanao, Filipinas. An grupo natogfdas kan taon 2015. An grupo naglataw enot kan ini nakipagbalbagan sa mga tropa militar kan Hokbong Filipinas kan Pebrero 2016 na natapos nasikop totalmente an kampo kaini sa Butig, Lanao del Sur. Hinuhuna na an tugang ni Abdullah na si Omar napurohan daa duman sa ralaban, algad, may mga report na nakadulag ini bago masakop an kampo. Poon kaidto sige pa an paghahasok nin ribok, katakotan asin ratak sa palibot na mga banwaan asin an gobyerno Filipino trinatrato an grupo Maute terorista na sige an pangingikil sa mga sibilyan. 
  
## Istorya sa likod

An grupo pigtatantya may sobra sa 100 na myembro asin inaarmasan kan mga dayuhan na mga terorista. May pagtubod na an mga kaapil kaini nakikisaro man sa grupong Jemaah Islamiya, sarong teroristang grupo man na nakabase sa Indonesya. Sinasabi man na posible may pakikisaro man ini sa Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) asin nahihiling nagwawagayway kan itom na bandera kan ISIS dawa an iba nagsasabi na pahiling sana ini ngane mabisto sinda, asin makapakusog sa propaganda ninda.

Enot na nakasagupa kan militar an grupong ini kan nakipagputokan ini sa sarong checkpoint kan gobyerno sa Madlaum, Lanao del Sur. An dati nindang kwartel na Butig iyo man an pig'erokan kan Moro Islamic LIberation Front asin ta an mga myembro sa duwang grupo magkarelasyon man sa dugo o sa pagka'abot.

## Pag'atake kan Grupo Maute sa Siyudad Marawi

Kan Mayo 22, 2015 naglaog an Grupong Maute asin nag'okupar sa mga estratihikong lugar kan siyudad nin Marawi. Pinagreport na sarong padi an pigkidnap, magkapirang kristiyano an ginaradan, asin magkapirang mga edipisyo an sinurulo. Mala ta an  militar naglaog na sa siyudad sa tuyong paglabanan asin mapatalsik an grupo o magkadarakop man an mga myembro kan Maute. Hanggang ngonyan mayo pang malinaw kun noarin masusupil an mga terorista.

## Toltolan
Ismael

Ang **Ismael** (Hebreo: יִשְׁמָעֵאל, *Yishma'el*, Griego: Ἰσμαήλ Ismaēl, Arabe: إِسْمَٰعِيْل, *ʾIsmāʿīl*) sarong persona nasasambit sa Libro nin Genesis kan biblia. Abraham ngane magkaigwang aki ta siya gurang na asin dai na maaki.
Azan

An **Azan** sarong katagang Arabo, na gikan sa katagang azn, na boot sabihon maghinanyog, maghimate. An taramon na ini ginagamit man na pangaran orog na sa sarong lalaking Muslim.

Azan, pwedeng panongod man sa:

Adhan or Azaan, Islamikong pangapodan sa pagpamibi

## Tawo
* Ivan Asen I kan Bulgaria r. 1189–1196 o saiyang mga kaakian 
* Ivan Asen II kan Bulgaria, sarong karakter kan Star Trek 
* Azan (mitolohiya), sarong karakter sa Griyegong mitolohiya

## Lugar

* Azan, Apganistan
* Azan, Isfahan, Iran
* Azan, Mazandaran, Iran
Meriçler, Karpuzlu

An **Meriçler** sarong baryo sa Distrito nin Karpuzlu, Probinsya nin Aydın, Turkey. Sa senso kan 2010, igwa ini nin populasyon na 330 katawo.

## Toltolan

Coordinates: 37.5583°N 27.7192°E

.
Matusalen

Si **Matusalen** (Hebreo: מְתוּשֶׁלַח‎ / מְתוּשָׁלַח‎,  "Paragarod" o "an saiyang kagadanan madara nin paghukom") iyo an lalaking sinasabing guminurang na marhay sa edad na 969, batay sa bibliya kan mga Hebreo. Sa tradisyon luwas sa napalaman sa Bibliya, siya nagadan kan ika-11
kan Chesvan taon 1656AM (Anno Mundi, pakaLalang), pitong aldaw bago magpoon an Dakulang Baha'. Si Matusalen aki ni Enoch, ama ni Lamech, asin iyo an lolo ni Noah. Si Matusalen (Arabe, *Mattūshalakh*) man nasasambit sa Islam guno sa mga kadamotan nin mga osipon kan mga propetang pre-Islamiko, na pareho man an pag'araki. Dagdag pa, an saiyang pangaran ibinabale man kan mga amay na historyador arog ki Ibn Ishaq asin Ibn Hisham sa kapag'arakian ni Propetang Muhammad.

## Toltolan
Francisco Ortega

An Kagalanggalang na Padre asin Don **Francisco Ortega** 0.S.A., (nagadan, 1602) sarong Espanyol asin Fransiscanong prayle kan Orden ni San Agustin. Siya an ikaduwang obispo kan dioceses nin Nueva Caceres, Filipinas na nagtukaw poon 1599 abot taon 1602.

## Toltolan
Pedro de Godinez, O.F.M.

Si **Pedro de Godinez**, O.F.M., sarong espanyol asin prayle kan Orden ni San Francisco (Ordo Fratrum Minorum). Siya nagtukaw bilang ikaapat na obispo kan diocesis nin Nueva Caceres, Filipinas poon 12 Desyembre 1605 sundo 1611, kun kasuarin na siya nagadan.
 

## Toltolan
Pedro Matias

Si Padre **Pedro Matias**, O.F.M. sarong espanyol asin prayle, kaapil sa Orden ni San Francisco (Ordo Fratrum Minoru). Sya nanombrahan na ikalimang Obispo kan diocesis nin Nueva Caceres, Filipinas kan 17 Septyembre 1612 asin nagadan kan taon 1615...

## Toltolan
Miguel López de Legazpi

Si **Miguel López de Legazpi** (; c. 1502&nbsp;– Agosto 20, 1572), na bantog man sa bansag na *[[Adelantado|El Adelantado]]* asin *El Viejo* (An Matua), sarong Kastila na nabigador asin  gobernador na iyo an nagtugdas kan pinaka-enot na kolonya Espanyol sa East Indies kan an saiyang ekspidisyon nagbagtas sa Dagat Pasipiko haleng Viceroyalty nin Bagong Espanya na iyo na ngonyan an modernong Mehiko. Siya nag'abot sa Cebu, Filipinas kan 1565. Siya an pinaka-enot na Gobernador-Heneral kan inapod na Spanish East Indies,  lugar na iyo an Filipinas asin iba pang pagtaraid arog kan Guam asin Isla nin Marianas. Pakasupil niya asin pakapatoninong niya kan iba-ibang mga tribu asin kahadean, ginibong niyang kabesera an Syudad nin Cebu kan sinasabing Spanish East Indies kan taon 1565 asin ngapit ipighubo niya an kabesera kaini sa Manila kan taon 1571. Saiyang sinupil mga moslem na kaghade igdi asin itinugdas niya an kuta nin Intramuros. An Manila iyo na an nagin dakulang pwerto nin negosyo asin komersyo. 

An kabeserang syudad kan probinsya nin Albay na iyo an Legazpi dinadara an saiyang pangaran.

## Mga kaamayan kan mga taon

Namundag kan 1502, si Miguel López de Legazpi iyo an pinakangohod na aki ni Don Juan Martínez López de Legazpi asin ni Doña Elvira de Gurruchátegui. Siya namundag sa pamilyang noble asin siya nagdakula sa Zumárraga, sa Basque, probinsya nin Guipúzcoa sa Espanya.
## Mehiko

Kan 1528, si Hernán Cortés nagpundar nin mga banwa sa Norte Amerika asin si Miguel Lopez de Legazpi nagpasiring sa Mehiko, na inapod Bagong Espanya ngani magbagong-buhay. Nagadan na saiyang mga magurang, siya pati nagmundo kan an mga rogaring kan mga magurang niya nakua sana gabos kan saiyang matuang tugang. Sa Tlaxcala, siya nagtrabaho sa poder ni Juan Garcés asin kan tugang kaining babae, si Isabel Garcés. Dangan saiya nang naagom si Isabel asin sinda nagkaigwa nin siyam na aki. Si Isabel nagadan katahawan kan 1550. Nagin man siyang gobernador sibil kan Siyudad nin Mehiko kan mga taon 1559.

## Toltolan
Carlos II kan Inglaterra

Si **Carlos II** (Palasyo kan St. James, Londres, 29 Mayo 1630 - Palayo kan Whitehall, Londres, 6 Pebrero 1685) hade kan Inglaterra, Escocia asin Irlanda. Siya hade kan Escocia poon 1649 sagkod pagkahale sa pwesto kan 1651, asin hade kan Inglaterra, Escocia asin Irlanda poon 29 Mayo kan 1660 sagkod sa saiyang pagkagadan.

An saiyang ama, si Carlos I, pinagbitay sa Whitehall kan 30 Enero 1649 kan nagputok an Gera Sibil Ingles. Maski ngane an Parlamento kan Escocia pigprokalamar kan 5 Pebrero 1649 na hade si Carlos II, mismo an Inglaterra nag'agi sa periodong inapod na Kumonwelt asin an nasyon nagin republikang de facto, pinamayohan ni Oliver Cromwell. Sa Batalya nin Worcester kan 3 Septyembre 1651, nadaog ni Cromwell si Carlos II asin ini duminulag pasiring dagang Europa kun saen nagpalipot-lipot ngona nin siyam na taon. Si Cromwell nagin diktador na haros kan Inglaterra, Escocia asin Irlanda. Alagad kan magadan si Cromwell kan 1658, nagka-krisis sa Inglaterra asin nagresulta sa pagbalik kan monarkiya. Si Carlos II inagda na magbalik sa Inglaterra. Kan 29 Mayo 1660, sa ika-30 niyang kamundagan, si Carlos II rinisebi sa Londres sa maogmang pagsabat. Sa pagkatukaw niya giraray komo hade, an gabos na dokumento pinagpetsahan na garo mansana baga siya tolos nagsalida sa saiyang ama poon kan taon 1649.

Nagadan si Carlos II sa edad na 54 na pighuruna kan panahon na idto na siya hinilo. Alagad, sa modernong pag'adal kan mga sintomas niya, siya pigtutubod na dinugo sa bato(uraemia).
 

## Toltolan

]
Diego Guevara

Si **Diego Guevara**, O.S.A. (Baeza, Espanya, 1568 (?) - 1621 (?)), sarong espanyol asin prayle, kaapil sa Orden ni San Agustin. Siya nanombrahan na Obispo kan diocesis nin Nueva Caceres, Filipinas kan 03 Agosto, 1616 asin nagadan panahon na siya pa an obispo.
 

## Toltolan
Eskabetse

Ang **eskabetse** ini parati pag'otro pagluto kan dati nang pinagpritos na sira, arog kan pina. Pakagisa kan isda, manok, baktin, patatas, kamatis, sibulyas, asin diit na pulbos na paminta, ikakaag na an prinitos na sira, kaagan nin dikit na tubig.
Luis de Cañizares

Si Padre **Luis de Cañizares**, O.M. (Madrid, Espanya, 20 eneero 1599 - 4 Hulyo, 1645, Comayagua, Honduras) sarong espanyol asin prayle na kaapil sa Orden ni Minims. Siya na'ako sa Orden ni Minims kan 20 Enero, 1599. Kan 1 Hulyo 1624, siya an ikapitong nanombrahan Obispo kan diocesis nin Nueva Caceres, Filipinas. Kan 19 Hunyo 1628 nanombrahan siyang obispong co-adjutor kan Comayagua, Honduras. Kan taon 1629 nanombrahan siyang Obispo kan Comayagua, Honduras asin nagadan sa siring na katongdan kan 4 Hulyo, 1645.

## Toltolan
Tilapia

An **tilapia** iyo an arapodan kan sarong klaseng ʽsiraʼ sa sobrang sanggatos na species kan cichlid fish. An mga ini kadaklan nageestar sa mga tubig ta'bang, sa mga hababaw na sipi', mga danaw-danaw, mga salog asin mga danaw pero bako sa mga malilipot na lugar ta dai sinda tood sa lipot. Sa Estados Unidos iyo ini an ikaapat na gayong kinukunsomong sira poon pa kan taon 2002. Popular ini ta barato, madali an suplay asin preparasyon, siring man banayad sa namit 

An kadakulan kan mga atamanan tilapia nasukol 0.60 ha (0.05 ha) sa Bangladesh abot 4.91 ha (1.56 ha) sa Filipinas. Sa Asya sinasabing marhay na negosyo na an pagkultura asin pag'ataman nin tilapia. An produksyon kaini haros pangkomersyal na asin dakulang pursentahe dinadara na sa mga saod sa pagpabakal kaini asin ta popular nang panira huli ta bara-barato an presyo kaini kun ibaing sa ibang species nin sira 

## Kataytayan nin mga Ladawan

Ladawan:Tilapia sa Baao.JPG|thumb|Tilapia hali sa Baao, Camarines Sur
Ladawan:Fishing for tilapia.jpg|Nagdadarakop tilapia gikan sa Danaw nin Naivasha, Kenya
Ladawan:Giant kingfisher (Megaceryle maxima) female composite.jpg|Higanteng ha'tin may akab tilapia
Ladawan:African fish eagle (Haliaeetus vocifer) with fish.jpg|Agila may saklot tilapia
3742Tilapia Tagalog.jpg|Tilapia Tagalog
1591bTilapia fish.jpg|Pritong Tilapia


## Toltolan
Jack Ma

Si **Ma Yun** (Tsino: 马云, [mà y̌n]; namundag Septyembre 10, 1964), bisto sa propesyonal na pangaran na Jack Ma, sarong Tsinong negosyante o taipan na iyo an kagtogdas asin ehekutibong pamayo kan Alibaba Group, sarong pamilya nin mga matrayumpong mga negosyo nakabase sa Internet.

Si Ma iyo na an pigtutubod kan Forbes na ikaduwang pinakamayaman na negosyante sa Tsina sunod ki Ma Huateng, ta si Jack Ma may asset na $58.4 billion.

## Toltolan
Bill Gates

Si **William Henry Gates III** (namundag Oktobre 28, 1955) iyo an katuwang-kagtugdas kan Microsoft asin saro siyang Amerikanong negosyante, investor, parasurat asin pilantropo.

Sa lista nin Forbes kan pinakamayayaman na persona kan kinaban, si Gates pirmi nakakaiba poon pa kan taon 1987. Ngonyan na Mayo 2017 si Gates iyo an pinakamayaman sa kinaban na may asset nag'aabot US88.5 bilyon. Kan taon 2009, si Gates asin si Warren Buffet pigmukna an The Giving Pledge, kun saen sinda asin iba pang mga bilyonaryo nangako na matao sikyera kabanga kan saindang yaman sa pilantropo.

## Mga panluwas na takod

* Buhay-buhay ni Bill Gates. Kinua 08-06-17.

## Toltolan
Bongkokan

An **bongkokan** (o, bungkukan, bunkukan)) sarong tinanom na nakakaagid na gayo sa linsa asin sa natong alagad darakula saka mas mahoro-hibog an dahon kaini. Saro pa, an mga gusok niya mas garataw. An pinapakinabangan sana man kaini iyo an laman o duma. An dahon kaini bakong gayo garamiton sa pagluto; alagad, kun gugulayon hinihimoro na dahon sana nanggad dai kaiba an mga gusok.

An laman kaini puti an kolor kun ubakan asin pag naluto mapulotpulot, masapog saka malomhok sa kagat. Mga nagagamitan na luto kaini: berdura sa karneng sinabawan, saka iyong gayo an mayor na sangkap sa gina'tan
## Pagtatanom

An pantanom mansana kaini iyo an tinabas sa unod niya o an ala mismo pakataras kan laman. Alagad, sinasabi na mas madaling maglaman kun an pinapagamotan idto mismong unod.

## Toltolan
Honolulu

An **Honolulu** sarong banwaan sa kapitolyo kan Hawaii, Estados Unidos. Bantog siya sa isla na Oahu na halangkawon na gayo an buga pataas (19 pye (6 m)asin dati iyo an pinakahalangkaw, alagad ngonyan igwa nang mas halangkaw igdi. Igwa ining populasyon na 337,256(2010), ikawalo sa pinakamarikas magtaas sa populasyon sa bilog na Hawaii.
Prague

Ang **Prague** sarong kapitolyo sa syudad kan Republika Tsekya parasurat kaamayi kan populasyon sa 2 milyon.
Ginutaan na balatong

An **ginutaan na balatong** sarong gulay na luto. An ginagamit na mayor na ingrediente iyo an balatong na binabangotan nin pasayan, karne o sira. An pagluto kaini eneenot ngonang magbuladbukad an guta sa init kan kalayo. Pag siring na, an pinurutol-putol na balatong isinasalak na asin kinakaagan nin magkapirang siling halaba (balongkawit) ngane mapara-para an hirab kan guta.

Importanteng an guta nakabuladbukad na saka lang ikaag an balatong. Kun isabay an balatong pwede ining malu'nok sa sobrang haloy na pagluto.

## Toltolan
Balaklaba

An **balaklaba** (Ingles,  balaclava) sarong soklob sa payo na tahob an payo, an liog asin tinatahoban pa an parte kan abaga asin haros mga mata, dungo asin nguso sana an nahihiling. Ini ginagaramit kan mga paratukad bukid, mga nag-eeski, asin kan mga yaon sa militar orog na kun habong mabisto ta importante an identidad ninda dapat dai maisihan. An "balaclava" hale sa lugar kun saen nagkaigwa nin Batalya sa Balaclava durante kan Gerang Crimea, sarong banwang harani sa Sevastopol, Crimea.

Kaya an balaklaba ginagamit sa rason na ligtas an paghiro sa panahon na sobrang lipot o sobrang alpog arog kan desyerto, proteksyon sa mga operasyon militar ngani dai mabisto o sa mga gibong hilom sa tuyong matago an pagkatawo o sa rason relihiyoso arog kan soklob (**jihab** o **niqab** ) kan mga babaeng muslim.

## Toltolan
Sidney Lambert

Si **Sidney Lambert** (1838–1905) sarong itom na Amerikano na pyanista, edukador sa musika asin kompositor na namundag bago nagputok an Gera Sibil Amerikano. Siya sarong libreng personang kolorado (timawa, ). Siya asin an saiyang pamilya bantogan sa talento sa musika  maski sa luwas kan nasyon.

## Buhay aisn karera

Si Lambert namundag sa New Orleans, aki nin pyanista asin kompositor na si Charles-Richard Lambert asin kan ikaduwang agom kaini na si Coralie Suzanne Orzy. An saiyang tugang si Charles Lucien Lambert asin siya nag'adal musika kasabay an saindang ama. Kan 1854 si Charles Lucien Lambert, na naagom sarong Pranses, nagpasiring sa Estados Unidos. Si Lambert nag'estar asin  nagtrabaho sa Pransya, siring man nagin pyanista sa Portugal sa Korte Real ni Hadeng Dom Pedro kun saen namidbid na gayo an saiyang talento kan mga taon 1870.

Si Lambert nagadan sa Paris kan 1905. An saiyang mga papeles nasasaray sa Bibliotheque Nationale de Paris, kairiba an tolong polo may duwang mga tokdang komposisyon sa pag'oltan kan 1866 sundo 1899. 

## Toltolan
Ramadan

An **Ramadan** (/ˌræməˈdɑːn/; Arabic: رمضان‎‎ Ramaḍān, IPA: [ramaˈdˤaːn];[note 1] na inaapod man na Ramazan, Ramadhan, o Ramathan) iyo an ika-siyam na bulan sa kalendaryong Islamiko, asin ta ini kinukumplihan kan mga Muslim sa bilog na kinaban nin pag'ayuno sa pagromdom kan enot na paghayag kan Koran ki Muhammad susog sa Islamikong pagtubod. An taon-taon na pag'obserbar iyo an saro sa Limang Harigi kan Islam. An bulan na'ayaw nin 29-30ng aldaw batay sa biswal na pagsirip kan paglubog nin bulan, ini susog sa mga osipon na tinipon sa hadith.

An tataramon na Ramadan gikan sa Arabeng kataga' na 'ramida' o 'ar-ramad', na boot sabihon maragit na init o agil na agil. An pag'ayuno sinasabing fardth (obligatoryo) para sa mga mayor na edad nang Muslim, maliban na sana sa mga nagheherelang, nagbabyahe, mga gurang na, mga bados, nagpapasuso, may diabetes, laygay na helangon, o nagreregla. Nagpoon asin nagin obligagoryo an pag'ayuno sa bulan nin Ramadan(wājib) durante kan bulan nin Sha'ban, sa ikaduwang taon pakahubo' kan mga Muslim haleng Medina pasiring Mecca. Mga fatwa (pagboot) pinaluwas na nagsasabi na an mga Muslim na yaon sa mga lugar na natural nangyayari an matangang saldang o bangging polar dapat magkuyog sa oras kan  Mecca, alagad an mas inaakong praktis iyo na an mga Muslim yaon sa siring na lugar magsunod na lang sa oras kan pinakaharaning nasyon kun saen an banggi mabibisto sa aldaw o liwanag.

Mantang an Muslim nag'aayuno poon umagahon abot sinarom, an Muslim dapat maglehe sa pagkakan solidong pagkakan, paginom tubig o mga likido, pagsigarilyo, o makidurog. An mga Muslim man pigsonsonan na magrayo sa mga makasa'lan na gawe na ikakapara' mansana kan maray na balos hale sa pag'ayuno, arog siring sa malanit na pagtaram (panginginsulto, panlilibak, pagraway, pagputik, aibp.) asin maki-iwal maliban kun sa sadiring pagdepensa. An pagkakan sinisirbe bago mag'umagahon (Suhoor) asin pakasinarom (Iftar). Sinasabi man na an espiritwal na balos (thawab) para sa pag'ayuno mas dakul sa laog kan bulan nin Ramadan. Para sa Muslim, an Ramadan oportunidad na magdulot nin mas halawig asin mas hararom na pagpamibi, pagbasa kan Koran, asin tuyong paggibo nin gibong-herak asin marhay na gawe.

## Toltolan
Romanong Tulay nin Cordoba

An **Romanong tulay nin Córdoba** sarong tulay sa Historikong sentro kan Córdoba, Andalusia, habagatan Espanya, na enot tinogdok kan kaamayi nin Enot na Siglo BC balagbag sa Salog Guadalquivir, nagkokonekta kan siyudad sa Torre Calahorra. Alagad ini pirang beses nang hinirahay poon kaidto. An presenteng estruktura haros binilog na kan mga Muslim kan ika-8ng Siglo (918) kan an lugar nasakop ninda. Sinasabing an tulay tinogdok kan panahon ni Emperador Augustus kan Imperyo Romano.

Kairiba ini sa preserbadong lugar na inapod *Sotos de la Albolafia*

Ngonyan an tulay igwang 16 na arko (dati 17 ini), asin may kalabaan na 247 metro na may lakbang na mga 9 na metro.

## Mga panluwas na takod

* Tulay sa Cordoba . Kinua 15-06-17

## Toltolan
Leroy Dallas

Si **Leroy Dallas** (Desyembre 24, 1909 – Septyembre, 1967)[1] sarong Amerikanong gitarista, parakanta, asin kompositor nin mga kanta. Sa mga nasasambit na mga obra niya, duwa kaini iyo an  "Good Morning Blues" asin "Jump Little Children, Jump" (pareho 1948). Siya kairiba niya sa pagpasale sinda Brownie McGhee asin Frank Edwards. Nagrekord man siya nin walong track sa sadiring saiyang pangaran pag'oltan 1948 asin 1962.

## Toltolan
Vergiate

An **Vergiate** sarong komyun (munisipalidad) sa Probinsya nin Varese sa Italyanong rona nin Lombardy, namomogtak mga 45&nbsp;km norte-solnopan kan Milan asin mga 15&nbsp;km sud-solnopan kan Varese. Kan 31 Desyembre 2004, igwa ining populasyon na 8,740 asin may kahiwasan na 21.6&nbsp;km².

An Vergiate'ng munisipalidad sinasakop an mga inapod na frazioni (subdibisyon) nin Cimbro, Corgeno, Cuirone, asin Sesona. Kadolon man kaini an mga munisipalidad nin: Arsago Seprio, Casale Litta, Comabbio, Golasecca, Mercallo, Mornago, Sesto Calende, Somma Lombardo, Varano Borghi.

## Toltolan
Milan

An **Milan** sarong syudad sa Italya nin kapitolyo sa rehiyon nin Lombardy.  Kan 31 Desyembre 2016, igwa ining populasyon na 1,369,000 asin may kahiwasan na 181.76 km².

## Mga Links
* Famiglia Artistica Milanese
Otto Warmbier

Si **Otto Frederick Warmbier** (WARM-beer;[2] Desyembre 12, 1994 – Hunyo 19, 2017) sarong estudyanteng Amerikano sa kolehiyo na pinagpreso kan Norte Korea poon Enero 2016 abot Hunyo 2017 kan masentensyahan huli sa mga "aktong pang'iiwal" laban sa nasyon na Norte Korea. Si Warmbier, edad pa sanang 21 anyos, nagkumpisal na nag'ikit nin poster nin propaganda pulitikal asin huli kaini pigsapawan sentensyang 15 anyos na pagkakulong. Sinasabing an Estados Unidos naghimo paaging mga diplomatikong pakiki'ulay sa nasyon Norte Korea na mapabutsan sa pagkapreso si Warmbier kuta alagad mayong nangyari. Sarong parataram sa Departamento Estado kan E.U. nagtaram na an maringis na trato ki Warmbier balos sana kan Norte Korea sa ginigibong paghihigot sa nasyon na ini huli sa mga nuklear na aktbidad na pigkokondenar kan  Estados Unidos. Sabi kan ama ni Warmbier an pangumpisal kaini pinirit sana saiya asin siya dinukot kan gobyerno Norte Korea bilang alas na panlaban sa Amerika.

Inule si Warmbier kan gobyerno Norte Korea sa Estados Unidos kan Hunyo 2017 pakalihis 18 bulan na pagkakulong asin si Warmbier nahulog na sa makuring pagkabiyade sa isip ta na-coma na. Sabi kan mga otoridad sa Norte Korea an pagka-coma ni Warmbier resulta kan sinapo na botulismo asin pagtomar sleeping pill alagad an mga otoridad Amerikano dudang gayo kan mga sinasabi kan mga Norte Koreano. Nag'abot si Warmbier sa Cincinnati, Ohio kan Hunyo 13 asin idinalagan tolos sa University of Cincinnati Medical Center  sa maninigong medikal na pagasikaso asin pagbulong. Siya nadiagnose na siya nagsapo nin makuring helang neurological. An saiyang ama nagtutubod na an aki niya pigparakadog na daing siring sa pagiisip.

Si Warmbier nagadan kan Hunyo 19, 2017, anom na aldaw kan siya ibinalik sa Estados Unidos.

## Toltolan
Alex Borstein

Si **Alexandrea "Alex" Borstein** (Chicago, Illinois, E.U, Pebrero 15, 1973) sarong bantogan na Amerikanong artista sa pelikula asin sa telebisyon, parasurat, produsyer, asin komedyante. Siya an nagpapel bilang Lois Griffin sa serye sa telebisyon na Family Guy asin kasarong myembro sa komedyang serye na MADtv. Namundag sa Deerfield, Illinois. si Borstein nagtapos sa San Francisco State University kun saen siya mnag'adal rehetoric. Nag[adalo man siyang sa pagkakomedyante sa ACME Comedy Theatre, harani Hollywood, California, asin duman siya nadukayan kan mga talent scout asin naalok siyang magbali sa MADtv. Parasurat man siya asin aktor-boses sa magkapirang mga pasaling telebisyon, kaiba diyan an Casper, Pinky and the Brain, asin kan Power Rangers: Zeo, bago nag'ayon na sa MADtv bilang tampok na artista kan 1997.

## Toltolan
Gawad Hiyangta

An **Gawad Hiyangta** sarong paggawad nin onra asin pagromdom sa sarong tawo na maninigong ta'wan paggpipilang huli sa magayon na serbisyo idinulot niya sa komunidad o banwaan. Ining gawad na ini saro sa pagpilang tinatao kan Sumaro Bikolnon, Inc., asin an siring naadoptar kan Nobyembre 15, 2015 sa sarong espesyal na pagtitiripon kan nasabing kasararoan. 

Ginuno an katagang "hiyangta" sa lumang Bikol na boot sabihon "maoonabihan", "napapalaen" o "may kaoomawan"  

## Mga ginawadan kan pagmidbid

## Toltolan
Badi

An **badì** sira' na binaak, poon sa payo abot sa ikog kaini, na mabuka asin ini pinalbag sa asin saka ibinalad sa tuyong ini magtagal na dai maglapa' asin mapreserbar. Sarong klaseng pagkakan ini na usong gayo sa Filipinas asin sa paralibot.

Haloy an pagsaray kan binalad na badi ta ini naagil nang gayo sa kababalad asin napuga nang husto an anoman na tubig igdi. An asin pinapasaromsom sa laman kan badi ta saro ining paagi dai dukotan nin anoman na bakterya.
## Mga iba-ibang sira binabadi

Abong binadi.jpg|thumb|Binading abo
Bolinaw inalang.jpg|thumb|Binadi na bolinaw
Balanak na badi.jpg|thumb|Binading balanak
Tabangongong binadi.jpg|thumb|Binading tabangongo
Pagotpot na badi.jpg|An binading pagotpot
Dried fish locally called Badi at Naga People's Mall in Naga City.jpg|Tindang badi sa Naga City Public Market


## Toltolan
Mr. Monk Is Terrible

**Mr. Monk is Miserable** iyo an ikapitong nobela sa serye nin mga librong misteryo sa linyada nin mga librong Monk, na sinurat ni Lee Goldberg. Napublikar ini kan Desyembre 2, 2008.

## Toltolan
Tina Turner

Si **Tina Turner** (namundag sa ngaran na **Anna Mae Bullock**; Nobyembre 26, 1939), sarong artistang Amerikanang rekording, parabayle, aktres, asin parasurat na an karera halawig na gayo, kabangang siglo na nag'ani saiya nin kabantogan asin manlaen'laen na premyo. Namundag sa sur-subangan kan Estados Unidos, alagad saiyang binutasan an nasyunalidad niyang pagkaAmerikano kan nagin siyang Sweso sa nasyunalidad.

## Diskograpiya

**[[Tina Turns the Country On!]]* (1974)
**[[Acid Queen]]* (1975)
**[[Rough (album)|Rough]]* (1978)
**[[Love Explosion]]* (1979)
**[[Private Dancer]]* (1984)
**[[Break Every Rule]]* (1986)
**[[Foreign Affair (Tina Turner album)|Foreign Affair]]* (1989)
**[[What's Love Got to Do with It (album)|What's Love Got to Do With It]]* (1993)
**[[Wildest Dreams (Tina Turner album)|Wildest Dreams]]* (1996)
**[[Twenty Four Seven (Tina Turner album)|Twenty Four Seven]]* (1999)

## Mga biyahe

*1977: Australian Tour
*1978–79: The Wild Lady of Rock Tour
*1982: Nice 'n' Rough Tour
*1984: 1984 World Tour
*1985: Private Dancer Tour
*1987–88: Break Every Rule World Tour
*1990: Foreign Affair: The Farewell Tour
*1993: What's Love? Tour
*1996–97: Wildest Dreams Tour
*2000: Twenty Four Seven Tour
*2008–09: Tina!: 50th Anniversary Tour

## Mga pelikula

## Toltolan
DWOP

An **DWOP** (103.9 MHz), nasa-ere bilang FM na estasyon nin radyo na kagsadiri kan SOL Broadcasting

## Mga istasyon nin SOL

## Toltolan
Hedy Lamarr

Si **Hedy Lamarr** (/ˈhɛdi/; namundag Hedwig Eva Maria Kiesler, Nobyembre 9, 1914 – Enero 19, 2000) sarong Austriano Amerikanong artista sa pelikula asin imbentor. 
Siya huminale sa Tsekoslobakya pakatapos nin halipot na karera sa pelikula ta pigdulagan niya an agom niyang mayamanon na Austriano na nagnenegosyo sa armas. Nagpasiring siyang Paris. Duman nasumpongan niya si Louis Mayer na iyo an nagtangro saiya nin konrata sa pelikula para sa Hollywood, kun saen siya nagin lataw na artista poon mga 1930 abot mga taon 1950.

Pagkapoon kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, siya asin katuwang si George Anthjell nakahaman nin sarong radio guidance system para sa torpedong Alyansa na naggamit nin teknolohiya na palukso-lukso an frequency ngane masakit mabagat an komunikasyon kan kalaban  na poderes Axis. Sinasabing maski dai tolos ginamit an teknolohiyang ini, ini an nagin kalag kan teknolohiya sa WiFi, CDMA asin bluertooth. Mala ta an trabaho nindang ini iyo an nagin dahelan i'apil sinda sa National Inventors Hall of Fame kan 2014.

## Mga pelikula

## Mga paluwas niya sa radyo