Mga tataramon na Tsoko

An mga tataramon na **Tsoko** (Iyo man sa **Tsokowano**, **Tsokó**, **Tsokó**) iyo an sarong sadit na pamilya nin mga tataramon na Natibong Amerikano na nagwarak sa kabilugan kan Kolombya asin  Panama.

## Pagkakabanga kan pamilya
Pigbibilog an Tsoko nin anom na midbid na tataramon, gabos apwera sa duwang puho' na.

* An mga tataramon na Emberá (midbid man sa Chocó proper, Cholo)
* Noanamá (midbid man sa Waunana, Woun Meu)
* Anserma * (†) ""
* [[Tataramon na Arma|Arma]] * (†) *? (daing argumento)
* [[Tataramon na Sinúfana| Sinúfana]] (Cenufara) * (†) *?
* [[tataramon na Caramanta | Caramanta]] * (†) *?

[[tataramon na puho'|Napuho']] na an Anserma, Arma, asin Sinúfana.

Binibilog an grupo nin Emberá kan duwang tataramon na lagpas sa gabos sa Colombia na igwang lagpas sa 60,000 na mga nagtataram na nasa laog kan sarong medyo [[magkakasabotan]] na [[dialect Continuum]]. Binabanga ini kan [[Etnologo]] sa 6 na tataramon. Isinasaalang-alang ni Kaufman (1994) an kataga na * Cholo * na malibog asin nagpapakumbaba. Igwa an Noanamá nin haros 6,000 mga nagtataram sa hangganan kan Panama-Colombia.

===Jolkesky (2016)===
Panlaog na klasipikasyon ni Jolkesky (2016):

(† = puho)

;Tsoko
**Waunana*
*Embera
**Embera, Habagatan: *Embera Baudo*; *Embera Chami*; *Epena*
**Embera, Amihanan: *Embera Katio*; *Embera Darien*

==Pakikipagtakod sa tataramon==
Pigtala ni Jolkesky (2016) na igwang leksikal na pagkakapararehas sa mga pamilya nin tataramon kan [[mga tataramon na Guahibo|Guahibo]], [[tataramon na Kamsa|Kamsa]], [[tataramon na Paez|Paez]], [[mga tataramon na Tukano|Tukano]], [[mga tataramon na Witoto-Okaina|Witoto-Okaina]], [[tataramon na Yaruro|Yaruro]], [[Mga tataramon na Tsibtsan|Tsibtsan]], asin [[mga tataramon na Bora-Muinane|Bora-Muinane]] huli ta sa pakikitakod.

Pigsuhestyon ni Lehmann (1920). an henetikong takod sa tanga kan Tsoko asin Tsibtsan. Alagad, diit sana an pagkakapararehas, an pira sa mga ini pwedeng naitatakod sa pag-aampon kan paglilinang kan mais hali sa mga kataid-harong.

==Mga relasyon nin henetiko==
Kabali an Tsoko sa mga bilang kan hipotetikal na relasyon nin pilo:

* Sa laog kan [[Makro-Leko]] ni [[Morris Swadesh]]
* [[Antonio Tovar]], [[Jorge A. Suárez]], asin Robert Gunn: kaagid sa [[Cariban]]
* [[Čestmír Loukotka]] (1944): Habagatan Emberá na pwede magkaano-ano sa [[Paezan]], Noanamá paduman sa [[Arawakano]]
* Sa laog kan Cariban ni [[Paul Rivet]] asin Loukotka (1950)
* Constenla Umaña asin Margery Peña: pwedeng magkaano-ano sa [[Tsibtsan]]
* Sa laog kan [[Nukleyar Paezan]] ni [[Joseph Greenberg]], kadaklan magkaano-anong marhay sa [[Mga tataramon na Paezan|Paezan]] asin [[Mga tataramon na Barbakoano|Barbakoano]]
* Nasa [[tataramon na Yaruro|Yaruro]] susog ki Pache (2016)

==Bokabularyo==
Piglista ni [[Čestmír Loukotka|Loukotka]] (1968) an mga simpleng aytem nin bokabularyo para sa mga tataramon na Tsoko.



==Proto-tataramon==
Para sa mga pagpapakarhay-utro kan Proto-Chocó asin Proto-Emberá ni Constenla asin Margery (1991), hilingon an kaukulang [[:es:Lenguas chocó#Protolengua|artikulo sa Espanyol]].

==Hilingon man==
* [[Embera-Wounaan]], na nagtataram nin mga tataramon na Tsoko, Embera asin Wounaan
* [[tataramon na Quimbaya]]

==Mga toltolan==


==Bibliograpiya==
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. .
* Constenla Umaña, Adolfo; & Margery Peña, Enrique. (1991). Elementos de fonología comparada Chocó. *Filología y lingüística*, *17*, 137-191.
* Greenberg, Joseph H. (1987). *Language in the Americas*. Stanford: Stanford University Press.
* Gunn, Robert D. (Ed.). (1980). *Claificación de los idiomas indígenas de Panamá, con un vocabulario comparativo de los mismos*. Lenguas de Panamá (No. 7). Panama: Instituto Nacional de Cultura, Instituto Lingüístico de Verano.
* Kaufman, Terrence. (1990). Language history in South America: What we know and how to know more. In D. L. Payne (Ed.), *Amazonian linguistics: Studies in lowland South American languages* (pp.&nbsp;13–67). Austin: University of Texas Press. .
* Kaufman, Terrence. (1994). The native languages of South America. In C. Mosley & R. E. Asher (Eds.), *Atlas of the world's languages* (pp.&nbsp;46–76). London: Routledge.
* Loewen, Jacob. (1963). Choco I & Choco II.  *International Journal of American Linguistics*, *29*.
* Licht, Daniel Aguirre. (1999). *Embera*. Languages of the world/materials 208. LINCOM.
* Mortensen, Charles A. (1999). *A reference grammar of the Northern Embera languages*. Studies in the languages of Colombia (No.7); SIL publications in linguistics (No. 134). SIL.
*Pinto García, C. (1974/1978). Los indios katíos: su cultura - su lengua. Medellín: Editorial Gran-América.
*Rendón G., G. (2011). La lengua Umbra: Descubrimiento - Endolingüística - Arqueolingüística. Manizales: Zapata.
* Rivet, Paul; & Loukotka, Cestmír. (1950). Langues d'Amêrique du sud et des Antilles. In A. Meillet & M. Cohen (Eds.), *Les langues du monde* (Vol. 2). Paris: Champion.
*Sara, S. I. (2002). A tri-lingual dictionary of Emberá-English-Spanish. (Languages of the World/Dictionaries, 38). Munich: Lincom Europa.
* Suárez, Jorge. (1974). South American Indian languages. *The new Encyclopædia Britannica* (15th ed.). Chicago: Encyclopædia Britannica.
* Swadesh, Morris. (1959). *Mapas de clasificación lingüística de México y las Américas*. México: Universidad Nacional Autónoma de México.
* Tovar, Antonio; & Larrucea de Tovar, Consuelo. (1984). *Catálogo de las lenguas de América del Sur'' (nueva ed.). Madrid: Editorial Gedos. .

## Mga panluwas na takod

* Proel: Familia Chocó