open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vladimir Putin

Si **Vladimir Vladimirovich Putin** (Ruso: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин, IPA: [vɫɐˈdʲimʲɪr vɫɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] (namundag, Oktobre 7, 1952) nagsirbe komo ikaduwang Presidente kan Russian Federation asin siya an Primer Ministro kan Rusya ngonyan. Siya pa man an Chairman kan United Russia asin Chairman kan Council of Ministers of the Union of Russia and Belarus. Nagin siyang Presidente na temporaryo kan Des. 31, 1999 kan si Presidente Boris Yeltsin nagretiro nin bigla. Si Putin ginana an 2000 na eleksyon presidensyal asin kan 2004 naelegir siya otro para sa ikaduwang turno na nag'ayaw hanggan Mayo 7, 2008.

Huli sa mandato kan Konstitusyon na nagtataong tangaran sa termino nin pagtukaw, si Putin dai na pwede magdalagan sa ikatolong termino nin pagtukaw bilang presidente. Kan an kagsalida saiya guminana, si Dmitry Medvedev, sa eleksyon presidensyal kan taon 2008, si Putin pignominar bilang Primer Ministro kan Rusya. Si Putin inako an pwesto asin poon nagtukaw kan Mayo 8, 2008.

## Toltolan
Boris Yeltsin

Si **Boris Nikolayevich Yeltsin** (Ruso: Бори́с Никола́евич Е́льцин, IPA: [bɐˈrʲis nʲɪkɐˈlaɪvʲɪtɕ ˈjelʲtsɨn] Pebrero 1 1931 – Abril 23 2007) iyo an pinakaenot na Presidente kan Russian Federation, nagsirbe poon 1991 abot 1999.

## Mga panluwas na takod
* Obituary and public tributes on Lasting Tribute
* CNN Cold War&nbsp;— Profile: Boris Nikolayevich Yeltsin
* Death of a Bear- *Hammernews*
* The Good Czar The Strange Nobility of Boris Yeltsin
* The Yeltsin Years Dokumentaryo
Opus Dei

An **Opus Dei**, pormalmente inaapod na *Prelatura nin Banal na Krus asin Opus Dei* (Latin: Prelatura Sanctae Crucis et Operis Dei) sarong organisasyon kan Simbahan Katoliko na nagtotokdo na an gabos inaapod kan Kagurangnan asin an aro'aldaw na pagbuhay na ordinaryo sarong dalan pasiring sa kabanalan. Kadakulan kan mga kaapil kaini mga laicos asin mga padi na yaon sa irarom nin pamamahala kan obispo, na tuyong pinili kan Santo Papa. An tataramon na "Opus Dei" boot sabihon sa Latin " an Trabaho kan Diyos" kaya an kasararoan parati binabansagan na "An Trabaho" kan saiyang mga kaapil asin mga taga'anduyog.

An Opus Dei natogdas kan Oktobre 2, 1928 ni San Josemaria Escriva.

## Mga panluwas na takod

## Mga opisyal na sayt kan Opus Dei
* Opus Dei Official Site
* Romana, the Opus Dei's Official Bulletin
* The founder of Opus Dei: Official Site
* Writings of the founder of Opus Dei
* St. Josemaría Escrivá Historical Institute, Rome 
* YouTube Channel - Opus Dei
* YouTube Channel - St. Josemaria

## Mga sayt nag'aandorog sa Opus Dei
* The Vatican on Opus Dei and Josemaria Escriva
* EWTN page on Opus Dei
* Opus Dei Blogs  – sentral na gunoan sa internet

## Mga sayt na kritikal sa Opus Dei
* Opus Dei Awareness Network – kan mga naglitik nang myembro asin pamilya
* OpusLibros.org (Spanish) – mga nagluwas nang kaapil 
* Opus Dei in the United States  – ki Father James Martin, S.J.
Lubao

An **Lubao** sarong primera klaseng banwaan sa probinsya kan Pampanga, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.
Namumugtak sa sur-solnopan na parte kan Pampanga, ini bantog sa saiyang mga produkto arog kan paroy, tubo, sira, asin sampagita.

Mga prominenteng personalidad naghahale igdi iyo sa dating Presidente Diosdado Macapagal asin an saiyang aking babae na si dating Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Mga tagaLubao na nagsikat man iyo sinda Alejandro Quiboloy, sarong edukador, Rogelio de la Rosa asin an tugang niyang si Jaime, pareho sa pelikula, si Gregorio Fernandez, direktor, si Rudy Fernandez, sarong aktor, si Silvestre Liwanag, alias "Linda Bie", sarong Huk kumander, asin si Bong Pineda, bantog na gambling lord sa probinsya. 

Sa ngonyan, an Lubao igwa nin anom (6) na paroko kan Simbahan Katoliko: 1. Paroko ni San Agustin, 2. Paroko ni San Roque Dao, 3. Paroko nin Banal na Krus, 4. Paroko ni San Rafael, 5l. Paroko ni San Antonio de Padua, 6. Paroko ni San Pablo.

## Mga Barangay

An Lubao nababanga sa 45 barangay.



* Balantacan
* Bancal Sinubli
* Bancal Pugad
* Baruya (San Rafael)
* Calangain
* Concepcion
* Del Carmen
* De La Paz
* Don Ignacio Dimson
* Lourdes (Lauc Pau)
* Prado Siongco
* Remedios
* San Agustin
* San Antonio
* San Francisco

* San Isidro
* San Jose Apunan
* San Jose Gumi
* San Juan (Pob.)
* San Matias
* San Miguel
* San Nicolas 1st (Pob.)
* San Nicolas 2nd
* San Pablo 1st
* San Pablo 2nd
* San Pedro Palcarangan
* San Pedro Saug
* San Roque Arbol
* San Roque Dau 1st
* San Roque Dau 2nd
* San Vicente

* Santa Barbara
* Santa Catalina
* Santa Cruz
* Santa Lucia (Pob.)
* Santa Maria
* Santa Monica
* Santa Rita
* Santa Teresa 1st
* Santa Teresa 2nd
* Santiago
* Santo Cristo
* Santo Domingo
* Santo Niño (Prado Aruba)
* Santo Tomas (Pob.)


## Mga panturistang atraksyon
* Simbahan ni San Agustin (pinakagurang sa Pampanga - 1572)
* Harong na namundagan ni Diosdado Macapagal / Library asin & Museo

## Mga pribadong eskwelahan
* Lubao Institute (LI - Est. 1929) 
* Holy Rosary Academy (HRA - Founded 1950)
* Maccim Royal Academy (MRA - Founded 2004)
* Sta. Cruz Academy (SCA)
* Holy Cross Institute (HCI)

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Lubao Municipal Website
Rabindranath Tagore

Si **Rabindranath Tagore** (Bengali: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর, Robindronath Ţhakur), (Mayo 7 1861 – Agosto 7 1941), sarong Bengali na poeta, nobelista, musikero, pintor, asin parasurat-dula na iyo an nagmolde kan literatura asin musikang Bengali. Bilang kagsurat kan *Gitanjali* asin huli kaining hararom, sensitibo, presko y magayonon na berso", siya an pinakaenot na bakong-Europeo nagawaran kan Nobel Prize para sa Literatura kan taon 1913. An saiyang mga rawitdawit sa pormang pigpalis nagtatao nin ayreng espiritual, asin kasaro kan saiyang nakakabihag na persona, nagtao saiya nin aura na garo siya propeta sa mata kan mga tagasolnopan. Masasabi na an saiyang eleganteng prosa asin pambihirang poesia haros dai pa bisto sa luwas kan teritorio nin Bengal.

Bilang sarong Pirali Brahmin gikan Kolkata, si Tagore nagsusurat na nin mga rawitdawit poon pa kan edad niya walo pa sana. Sa edad na kag'anom, pinalagda niya an damotdamot na rawitdawit sa tagong'ngaran na Bhanushingho ("leon nin saldang"} asin siya nagtokda' kan enot niyang mga halipot na osipon asin drama kan 1877. Si Tagore nagkamit nin orog na kabantogan kan saiyang pigdenunsiya an Briton na Raj asin pig'andorogan an independensya kan India. An saiyang mga paghingoa nagdanay sa mga sinurat niya asin sa saiyang tinogdas na institusyon, an Unibersidad nin Visva-Bharati.

## Lista nin mga tokda'

;— Bengali —

;— Ingles —

;— Mga Palis —

## Toltolan
Saif al-Islam Gaddafi

Si **Saif al-Islam Gaddafi** (namundag, Hunyo 25, 1972}; Arabiko: سيف الإسلام معمر القذافي‎
, kun ipalis, "Espada nin Islam", Muammar kan Gaddafa"}, sarong Libyanong inhenyero asin pulitiko. Siya an ikaduwang aki ni Muammar Gaddafi, lider kan Libya, sa ikaduwang agom na si Safia Farkash.

## Mga panluwas na takod
* Gaddafi International Charity and Development Foundation 
* Profile sa GlobalSecurity.org
* Saif Gaddafi's vision for Libya, *[[BBC News]]*, Nobyembre 16, 2004
* Libya 'tortured' Bulgarian medics, *[[BBC News]]*, Agosto 9 2007
* Qaddafi's son declares he's leaving politics, *[[The New York Times]]*, Agosto 22, 2008
* ABC interview
* Gaddafi son calls for democracy, *[[BBC News]]*, Septyembre 16, 2009
* Unknotting Father’s Reins in Hope of ‘Reinventing’ Libya, Landon Thomas Jr., *[[The New York Times]]*, Pebrero 28, 2010
* Gaddafi's son talks of conspiracy, *[[Aljazeera English]]*, Pebrero 20, 2011
* Translated transcript of Pebrero 20, 2011 speech 
* Factbox: Facts about Saif al-Islam Gaddafi , *[[Reuters]]*, Pebrero 21, 2011
* Profile: Libya's Saif al-Islam, *[[Aljazeera English]]*, Pebrero 21, 2011
Asipulo

An **Asipulo** sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Nagin ining banwaan kan Enero 13, 1992 huli sa ri'gon kan Akta Republika Nu. 7173.

## Mga Barangay
An Asipulo nababanga sa 9 barangay.

* Amduntog
* Antipolo
* Camandag
* Cawayan
* Haliap
* Namal
* Nungawa
* Panubtuban
* Pula

## Turismo

### JCampbell Park
An parkeng ini namumugtak sa Barangay Pula. Saro ining eco-park na sa pagromdom saiya, ipigngaran ki Julia Campbell sarong U.S. Peace Corp volunteer na hinipa asin ginadan sa lugar na ini kan siya pasiringon sa pagbaklay sa Battad Rice Terraces.

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
* The Julia Campbell Agroforest Memorial Eco-Park in Pula, Asipulo
Everardo Napay

Si **Everardo Nery Napay** sarong Bikolanong arkitekto, parasurat nin zarzuela, pintor, iskultor, musikero, kompositor, kolumnista asin choreographer. Nakamit niya an Batsilyer en Artes sa Arkitektura sa Adamson Universitry kan taon 1948 asin nagpraktis kan propesyon niya sa Legazpi nin 36 na taon.

Sa mga obra niya, kaiba diyan an Monumentong Pagromdom kan Ralaban sa Legazpi, an pagpakarhay kan munisipyo, asin kan Parke ni Rizal, asin an pagpatogdok kan saod publiko kan mga taon 1960. Gabos ini sa siyudad kan Legazpi nahaman. Si Napay nagtokda man, nagdirek nin sa mga zarzuela asin pageant. Yaon man sa kredito niya an pagsurat nin  mga kanta asin himnong relihiyoso sa tataramon na Ingles asin Bikol.

## Ginunuan
1. Papel kan programa kan "Omaw sa Oragon" pinaluwas kan Aquinas University kan Enero 27, 2010.
Cecilia Maronilla

Si Sor **Cecilia Calleja Maronilla** (nmndg, Pebrero 1, 1900 Libon, Albay - ngdan, Nobyembre, 1991, Paranaque City), sarong madre, sarong dekano sa Departamento nin Musika sa Colegio de Sta. Isabel, asin propesor sa musika.

An mga magurang niya iyo sinda Mariano Maronilla asin Rafaela Calleja.

Sa edad na 18, siya naglaog sa Daughters of Charity asin siya an pinakaenot na madre na nag'entra sa Conservatory of Music sa Unibersidad kan Pilipinas sa irarom nin pagtokdo ni Prof. Dr. Antonio Molina. Nag'senior recital kan Pebrero 1932. Enot nanombrahan siyang pamayo kan Departamento nin Musika sa Sta. Isabel College sa Intramuros, Manila. Dangan ibinalyo siya igdi sa Colegio de Sta. Isabel sa siyudad kan Naga kun saen dakulon na estudyante may pagkamoot sa musika an nag'agi sa kamot niya. Masabi pa, siya an naggastos kan pagpatogdok kan Music building kan Colegio de Sta. Isabel. Nagadan siya sa edad na 91.

Ginunoan:

1. Libon Musical Talents- http://www.libon.gov.ph/libon/index.php?option=com_content&task=view&id=87&Itemid=92
Antonio Molina

Si **Antonio J. Molina** (Desyembre 26, 1894-1980) sarong Artista Nasyonal kan Filipinas. Saro siya sa bantogan asin matimbang na personalidad sa lantad nin musika asin an saiyang abilidad tumbas sa dunong asin talento ni Nicanor Abelardo asin Francisco Santiago, mga Filipino man na lataw na gayo sa musika. Pinakaenot na violincellist bago maggera, siya sarong kompositor, konduktor, propesor, asin administrador sa musika.

Si Molina namundag sa Manila, aki ni Juan Molina, sarong opisyal sa gobyerno asin an ina niya iyo si Simeona Naguit. Nag'entra siya sa Escuela Catolica de Nuestra Padre Jesus Nazareno sa Quiapo asin sa San Juan De Letran kun saen nakua niya an Batsilyer en Artes kan taon 1909.

Nakua niya an saiyang diploma sa violincello sa UP Conservatory of Music kan 1923. Poon 1923 abot 1924, siya nagtener sa Hanoi, Indochina (ngonyan, Bietnam na) kun saen siya concert soloist, konduktor, asin kompositor. An saiyang mga komposisyon pig patogtog kan Exclusive Societie Philharmonique de Hanoi. 

Enot niyang tokda' iyo an "Matinal" kan 1912. Siya nagtokdo man sa UP Conservatory of Music. Dangan nagin siyang dekano sa Centro Escolar Conservatory of Music. Siya man an nagtogdas kan CEU String Quartet sa lindong kan pamamahala kan eskwelahan na ini.

Sinasabi na sobra sa 500 an saiyang komposisyon, asin magkapira kani iyo an mga minasunod:

* Hatinggabi, saro sa pinakaenot na seleksyon sa byolin
* Malikmata, piano
* Ana Maria, zarzuela
* Misa Antoniana Grand Festival Mass
* Ang Batingaw, Kundiman- Kundangan; (chamber music)
* Kung sa Iyong Gunita, Pandangguhan; (vocal music)
* Amihan, Awit ni Maria Clara
* Larawan Nitong Pilipinas 

## Mga pagpipilang

* Diploma of Honor, Manila Music Lovers Society, 1940 
* Commemorative medal and diploma, Department of Education, Health and Public Welfare, 1942 
* “Choral Conductor of the Year” asin “Music Researcher of the Year,” Music Lovers Society, 1949 
* Honorary doctor of laws, honoris causa, CEU, 1953 
* Araw ng Maynila Award sa musika, 1969 
* Phi Kappa Phi Award asin an UP Alumni Association Professional Award, 1972 
* Republic Cultural Heritage Award, kan 1965 asin 1972 
* National Artist of the Philippines, kan 12 Hunyo 1973 

## Mga hihilingan

* Samson, Helen F. Contemporary Filipino Composers. Quezon City: Manlapaz Publishing Company, 1976. 
* CCP Encyclopedia of Philippine Art Volume 3. Manila: Cultural Center of the Philippines, 1994 
* Cornejo, M.R. Commonwealth Dictionary of the Philippines. Manila, 1939. 
* Galang, Zoilo. Encyclopedia of the Philippines Volume 9. Manila: P. Vera and Sons Company, 1936. 
* Manuel, E. Arsenio. Dictionary of Philippine Biography Volume 1. Quezon City: Filipiniana Publications, 1955. 

## Mga panluwas na takod
*Online Registry of Filipino Artists and their works
*National commission for Culture and the Arts
*Halipot na Agi-agi ni Antonio Molina, National Historical Institute
Lagawe

An **Lagawe** sarong ika-apat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. Iyo ini an kabesera kan  Ifugao. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay
An LLagawe nababanga sa 20 barangay.



* Abinuan
* Banga
* Boliwong
* Burnay
* Buyabuyan
* Caba
* Cudog
* Dulao
* Jucbong
* Luta

* Montabiong
* Olilicon
* Poblacion South
* Ponghal
* Pullaan
* Tungngod
* Tupaya
* Poblacion East
* Poblacion North
* Poblacion West


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Dakul pang mga retrato asin kaaraman manongod sa Lagawe, Ifugao
Tibet

{| class="infobox" cellpadding="0" cellspacing="0" style="clear:right; width:360px; border-collapse:collapse; font-size:85%; background:#eee;"
|-
| style="height:3px;" colspan="10"|
|- style="text-align:center;"
| colspan="6" | 
.

|-

An **Tibet**, Tibetan: བོད་; Wylie: Bod, pronounced [pʰø̀ʔ]; Chinese: 西藏; pinyin: Xīzàng) sarong rona na plateu sa Asya, norte kan Himalayas. Ini an erokan kan banwang Tibetano asin kan magkapirang mga etnikong grupo arog kan Monpas, Lhobas asin man kan mga Han saka Hui.

An Tibet iyo an pinakahalangkaw na lugar sa kinaban, na may elebasyon na 5,000 na metro (16,00 piye). Kaya ini naapod na "Atop kan Mundo". Namomogtak sa Himalayas, an Tibet iyo an nalulugaran kan pinakahalangkaw na bukid sa kinaban, an Bukid Everest, na igwang langkaw na 8,848 m (29,029 pye) sa lebel kan dagat. 

Ini sarong autonomong rona na nagin parte kan Tsina paglaog kan taon 1950.

## Mga panluwas na takod
* Tibet Autonomous Region official website 
* Economic profile for Tibet Autonomous Region at HKTDC
Hingyon

An **Hingyon** sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Barangay

An Hingyon nababanga sa 12 barangay.

* Anao
* Bangtinon
* Bitu
* Cababuyan
* Mompolia
* Namulditan
* O-ong
* Piwong
* Poblacion (Hingyon)
* Ubuag
* Umalbong
* Northern Cababuyan

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System=
*More photos and information on Hingyon, Ifugao
Banaue

An **Banaue** (pwede man isurat,  **Banawe**) sarong ika-apat na klaseng banwaan sa probinsya nin Ifugao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado. Ini bistong gayo na iyo an nalulugaran kan UNESCO World Heritage Site, an Tangga-tanggang Paroyan nin Batad asin an Tangga-tanggang Paroyan nin Bangaan.

## Mga Barangay
An Banaue nababanga sa 18 distrito.

## An mga Tangga-tanggang Paroyan kan Ifugao
Kun minsan inaapod ini kan mga tagaduman mansana na "Ikawalong Ngangalasan kan Kinaban" asin an mga ini nalampas pirang ribong piye an taas poon sa pamitisan pataas. An mga paroyan sa Bangaan asin sa Batad iyo an kaparte kan nasabing World Heritage Site kan UNESCO. Kun ini daa pagsumpayon poro sa poro nalikos sa kabanga kan kinaban. Natogdok mga 2,000 ribong taon na nakaagi, an mga paroyan na ini nagpapaheling kan higos, tibay sa inhenyero asin paghingoa kan  mga Ifugao. An pagpapatubig kaini huli sa ginibo mga pasakil na dinurugtong hale sa mga burabod asin mga sapa sa bukid pasiring an bulos paibaba.

Alagad, luway-luway binabayaan na kan mga paraomang Ifugao an pagtanom igdi ta halawig an pagtalubo kan mga paroy na angay igdi na may malipot an temperatura. Mas ginugusto na ninda magtanom sa kapatagan kun saen may mga paroy na madale sanang magburunga.

## Demograpiko

## Kataytayan nin ladawan

Ladawan:Batad Village, Banaue, Ifugao, Philippines.jpg|Batad Rice Terraces sa Banaue, Ifugao]]
ladawan:Rice Terraces Banaue.jpg|Tangga-tanggang Paroyan kan Banawe]

File:Banaue Rice Terraces of the Philippines.jpg|Katutubong Igorot


## Hilingon man
*Banaue Rice Terraces

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Ifugao Rice Terraces - Photographs
*Banaue Local Government
Ma. April Mier

Si **Ma. April Magalona Mier** (namundag kan Abril 12, 1990 sa Taytay, Rizal) sarong Bikolanang parasurat, paratukdô asin peryodista sa Philippine Daily Inquirer.

Siya naggradwar nin AB Journalism sa Bicol University College of Arts and Letters asin nagkua nin sertipiko para sa pagtukdô sa parehong unibersidad kan Hulyo 7, 2014. Nagtapos siya nin Master in Communication sa Polytechnic University of the Philippines kan Mayo 3, 2017. Ngonian siya nagtatatrabaho man na sarong broadcaster sa sarong estasyon na AM sa Ciudad nin Legazpi.  

## Hilnga man
*Jonas Cabiles Soltes

## Mga panluwas na takod
*Panindog sa Facebook
Damulog

An **Damulog** sarong ika-apat na klaseng banwaan kan probinsya nin Bukidnon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay
An Damulog nababanga sa 17 barangay.



* Aludas
* Angga-an
* Tangkulan (Jose Rizal)
* Kinapat
* Kiraon
* Kitingting
* Lagandang
* Macapari
* Maican

* Migcawayan
* New Compostela
* Old Damulog
* Omonay
* Poblacion (New Damulog)
* Pocopoco
* Sampagar
* San Isidro
* Kibawe 


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Castillejos

An **Castillejos** sarong ikatolong klaseng banwaan kan probinsya nin Zambales, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay

An Castillejos nababanga sa 14 barangay.

* Balaybay  
* Buenavista 
* Del Pilar 
* Looc 
* Magsaysay 
* Nagbayan 
* Nagbunga 
* San Agustin 
* San Jose (Pob.) 
* San Juan (Pob.) 
* San Nicolas 
* San Pablo (Pob.) 
* San Roque 
* Santa Maria

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
Barcelona

An **Barcelona** (Katalan: [bəɾsəˈɫonə], Espanyol: [baɾθeˈlona]) iyo an kabesera asin pinakamatawong siyudad sa Catalonia asin iyo an ikaduwang pinakadakulang siyudad sa Espanya, sunod sa Madrid. Ini igwang populasyon na 1,621,537 na katawo sa laog kan lugar administratibo na may hiwas kan daga niya nin 101.4 km2 (39 sq mi). An urban na kahiwasan kan Barcelona sobra pa sa siyudad administratibo, asin ini may populasyon na sobra sa 4,200,000 sa laog nin 803 km2. Ini man ikaanom sa pagkadakula sa mga siyudad kan European Union, ta an nangengenot igdi iyo an Paris, London, Ruhr area, Madrid asin MIlan. Carles Puigdemont.
Longinus

Si **Longinus**, susog sa tradisyon Kristiyano, iyo idtong Romanong soldados na nagtugsok kan hirog ni Hesus kan siya naghihingagdan sa Krus. An ginamit niya sarong garod asin ini, susog sa parehong tradisyon, konsideradong "Banal na Garod". Totoo, sa mga Ebanghelyo, mayo nasambit na pangaran dapit kan soldados na ini. An tradisyon siring man binibisto siya komo sarong romanong centurion na sa atubangan kan Krus, nakataram bigla, "totoo nanggad, an tawong ini aki nin Diyos!"  An leyenda naglakop sa pag'isog kan panahon asin sinasabi na nagin sarong Kristiyano, mala ta kinokonsiderar na siyang sarong santo asin martir kan Simbahan Katoliko asin kan ibang mga kristiyanong komunidad.

## Galeriya


Image:Fra Angelico 027.jpg|Si Longinus ginarod sa hirog si Hesus. Hale sa fresco ni Fra Angelico.
Image:Mathis Gothart Grünewald 047.jpg|Si Hesus nakapako sa Krus, an tolong Maria,San Juan de Evangelista, asin si San Longinus
Image:Longi.jpg|Estatuwa ni Longinus. Sagrada Família.
Image:Sao Longuinhos - Bom Jesus.jpg|Si San Longinus sa Bom Jesus do Monte


## Mga panluwas na takod

*The Reliquary of Saint Longinus
*Catholic Forum: ''St. Longinus''
*St. Longinus 
*The Holy Lance of Longinus
*Catholic-Saints ''St. Longinus''
*Longinus
Kiangan

An **Kiangan** sarong ika-apat na klaseng banwaan kan probinsya nin Ifugao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo an  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An mga tinataram na mga lenggwahe igdi iyo an Tuwali, Ilokano, Ayangan, Tagalog, asin Ingles.

An Kiangan iyo an pinakalumang banwaan sa probinsya. Naggikan an saiyang pangaran sa "kiyyangan", sarong antigong baryo sa may kamping pampang kan Salog Ibulao kahampang kan Wadi nin Lagawe. An pangaran na Kiyyangan naririmpos sa mitolohiya kan mga Ifugao asin tinutubod na iyo ini an erokan ni Wigan asin ni Bugan, an  mga ginikanan na kaapoapoi kan mga Ifugao. 

## An Santuario sa Kiangan

Igdi sa Kiangan yaon an Home Economics Building kan eskwelahan na Kiangan Central School. Importanteng maray ini ta igdi nagsuko si Heneral Tomoyuki Yamashita (binansagan man na "Tigre kan Malaya"), an pinakahalangkaw na Kumander kan Hokbong Imperial kan Hapon kan Septyembre 2, 1945. 

## Mga Barangay
An Kiangan nababanga sa 15 barangay.

*Ambabag
*Baguinge
*Bolog
*Bokiawan
*Dalligan
*Duit
*Hucab
*Julongan
*Lingay
*Mungayang
*Nagacadan
*Pindongan
*Poblacion
*Tuplac

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*More photos and information on Kiangan, Ifugao
Mayoyao

An **Mayoyao** sarong ika-apat na klaseng banwaan sa probinsya nin Ifugao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

## Mga Barangay

An Mayoyao nababanga sa 27 barangay.



* Aduyongan
* Alimit
* Ayangan
* Balangbang
* Banao
* Banhal
* Bongan
* Buninan
* Chaya
* Chumang
* Guinihon
* Inwaloy
* Langayan
* Liwo

* Maga
* Magulon
* Mapawoy
* Mayoyao Proper
* Mongol
* Nalbu
* Nattum
* Palaad
* Poblacion
* Talboc
* Tulaed
* Bato-Alatbang
* Epeng


## An marker historikal
Sarong marker historikal an ikinaag sa Bukid Nagchajan kan Mayoyao, sa may tongod kan Mayoyao Ridge kun saen may mangirhat na batalya nangyari sa pag'oltan kan mga Hapon asin kan pinagsarong pwersa nin mga soldados na Filipino asin Amerikano kan pataposon na an Ika-2 Gerang Pangkinaban.

## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Mayoyao Rice Terraces
Bulastog

An **[https://baaostreetfoods.home.blog/2019/03/05/bulastog/ Bulastog]** ( **Tokneneng** o **tukneneng**) sarong mala-tempura na pagkakan sa tinampo na Pinoy na ginigibo sa deep-frying orange batter na pinapatos kan nilagang sugok nin manok, sugok kan pato o kaya sugok nin pugo.

An sarong popular na bersyon kan bulastog iyo an **kwek-kwek**. An bulastog tradisyonal na ginibo gamit an mga sugok kan pugo, na mas sadit, na may batter na ginibo sa paagi kan paghahalo kan annatto powder o mga pisog kan annatto na ibinabad sa tubig, asin lulutuon sa lana . An kwek kwek iyo an saradit na bersyon kang bulastog. Ini man bisto bilang saro sa mga pantawid gutom kan mga Pinoy sain man parte kan Pilipinas nin huli ta sinasabi nindang ini magabat asin madaling makapabasog nin tawo sa dikit na presyo sana. 

Parateng ipinapabakal nin mga paratinda nin kakanon sa tinampo sa masibot na lugar asin parateng ipinapabakal kaiba kan mga fish balls, squid balls, asin kikiam.

Ini man sindang pinaserbihan nin arin man sa mga mayong-spikansang suka na nakabaseng dip, o mahibog na mahamis na sarsa, solis na siba, bawang, sibulyas asin asukar.

pangaran na *bulastog* guminikan sa 1978 Pinoy komiks serye Batu*te*, ipigladawan ni Vic Geronimo asin minukna kan Rene Villaroma. tataramon kan pangenot na karakter na Batute, an *bulastog* boot sabihon 'sugok'.

## Hilingon pa

** Deep fried egg
** Fish ball
** Kikiam
** Isaw
** Scotch egg
** Kwek kwek

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>
Estatwa nin Katalingkasan

An **Estatwa nin Katalingkasan** (***Katalingkasan Nagbabangraw sa Kinaban***, Pranses: *La Liberté éclairant le monde*, Ingles: *Liberty Enlightening the World*) sarong tandayagan asin neoklasikal na eskultura sa Isla nin Libertad sa may New York Harbor, na pigdisensyo ni Frederic Bartholdi asin ini pigdedikar kan Oktobre 28, 1886. 

An rebulto sarong regalo kan banwaan nin Pranses sa banwang Estados Unidos, sarong pigurang babae na nakamanto pigrerepresentar si Libertas, an romanong diyosa nin katalingkasan, na may bitbit na otoot asin *tabula ansata* (tableta nagtotomoy kan ley) kun saen nakaguhit an petsa kan Deklarasyon nin Katalingkasan kan Amerika. Sarong pugti' na kadena an nakalaag sa pamitisan niya. An higanteng rebultong ini nagin nang simbolong iconico nin katalingkasan asin kan Estados Unidos mismo. An langkaw kan rebulto nag'abot sa 305 piye o 93 metros.

## Mga panluwas na takod
* Página web oficial del ''National Park Service, Statue of Liberty National Monument''.
* Statue of Liberty National Monument  Información al visitante.
* The Statue of Liberty-Ellis Island Foundation.
* Exhibitions: Replica of the Statue of Liberty  Museo de Brooklyn.
* Harper's Weekly cartoon on construction of the Statue of Liberty pedestal. The New York Times.
* The Statue of Liberty, artíkulo ni Alexandra Kollontay, 1916.
Vincent van Gogh

Si **Vincent Willem van Gogh** (Olandes: [faŋˈxɔx] ( listen), Ingles: /ˌvæn ˈɡɒx/ sa Briton na Ingles /ˌvæn ˈɡoʊ/ van-GOH sa Ingles Amerikano; Marso 30 1853 – Hulyo 29 1890) sarong Olandes na post-Impressionist pintor na an saiyang obra dakula asin lakopan an impluensya sa arte kaining ika-20ng siglo huli sa mga maraborab asin buhay na buhay na mga kolor asin sa epekto kaini sa emosyon. Siya nagsapo nin abot-abot na sumpong kan helang sa isip; asin nagadan siya haros daing kabantogan lamang. Nautas an buhay niya sa edad pa sanang 37 ta nagbadil sa sadiri.

## Mga panluwas na takod

* Vincent van Gogh Biography, Style and Critical Reception.
* Vincent van Gogh Gallery. The complete works and letters of Vincent van Gogh.
* Van Gogh Letters  – The complete letters of Van Gogh, translated into English and annotated. Published by the Van Gogh Museum.
* Johanna Gesina van Gogh-Bonger, Memoir of Vincent van Gogh
* Memoir of Vincent van Gogh. By Johanna Gesina van Gogh-Bonger, Vincent's sister in law.
* Van Gogh's Letters, unabridged and annotated.
* Van Gogh Museum, Amsterdam, The Netherlands.
* Van Gogh at the National Gallery of Art, Washington, D.C., United States.
* 'Drama at Arles new light on Van Gogh's self-mutilation'  from Apollo, September 2005 by Martin Bailey.
* ''[http://www.nytimes.com/2007/09/28/arts/desi

## Toltolan
Tagaytay

An **Tagaytay** sarong ikaduwang klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Cavite, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An rayo 55 km (34 milya) sana sa Manila, ini saro sa popular na destinasyon nin mga turista. An siyudad na ini natao nin magayon na lugar sa pagtanaw kan Bulkan Taal huli ta ini yaon sa halangkaw na lugar asin huli ngane kaini, an saiyang klima malipot bagay na tinutuyo kan mga turista kun summer.

An Tagaytay nakasakrang na gayo sa gulod kan Tagaytay Ridge na, huli sa tinataas niya sa lebel kan dagat nin 640 m (2,100 piye), ini na an lugar na pinaka'alitoktok kan Batangas. An  gulod  na ini natao nin makapugol-hinangos na tanawon kan Danaw nin Taal asin kan Bulkan Taal. Masabi na huli kaini, an turismo sa Batangas buhay na buhay.

## Mga Barangay

An Tagaytay nababanga sa pag'administrar sa  34 barangay:

## Demograpiko

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Taal Lake from Tagaytay Picnic Grove.jpg|An tanawon sa Bulkan asin Danaw kan Taal gikan sa *Tagaytay Picnic Grove*
Ladawan:Tagaytay People's Park in the Sky.jpg|Tagaytay People's Park in the Sky
Ladawan:One clear day in Tagaytay.jpg|Tanawon sa Tagaytay


## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Official Website - City of Tagaytay
Syudad nin Samal

An **Islang Hardin nin Samal** sarong ikaapat na klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Davao del Norte, Filipinas. 
Igwa ining sukol na 301.30 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. SAn designadong zip code kaini iyo  . 
Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. 

Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.

An Islang Hardin nin Samal parte na kan Metro Davao.

An pangaran na Samal guminikan sa "Sama", pangaran kan sarong tribu sa isla. An siyudad na ini namukna huli sa Ley Republika Nu. 8471 kan 1998. Resulta kan ley, an tolong munisipyo, Samal, Babak, asin Kaputian, nasaro asin iyo na ining inapod Islang Hardin nin Samal.

## Mga Barangay
An Islang Hardin nin Samal nababanga sa 46 barangay.



* Adecor
* Anonang
* Aumbay
* Aundanao
* Balet
* Bandera
* Caliclic (Dangca-an)
* Camudmud
* Catagman
* Cawag
* Cogon
* Cogon (Talicod)
* Dadatan
* Del Monte
* Guilon
* Kanaan

* Kinawitnon
* Libertad
* Libuak
* Licup
* Limao
* Linosutan
* Mambago-A
* Mambago-B
* Miranda (Pob.)
* Moncado (Pob.)
* Pangubatan (Talicod I)
* Peñaplata (Pob.)
* Poblacion (Kaputian)
* San Agustin
* San Antonio

* San Isidro (Babak)
* San Isidro (Kaputian)
* San Jose (San Lapuz)
* San Miguel (Magamono)
* San Remigio
* Santa Cruz (Talicod II)
* Santo Niño
* Sion (Zion)
* Tagbaobo
* Tagbay
* Tagbitan-ag
* Tagdaliao
* Tagpopongan
* Tambo
* Toril
* Villarica


## Demograpiko

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* PhilAtlas.com
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System
*Official Website of the Island Garden City of Samal
*Samal Island Resource Blog
Patricia Elena Madrigal

Si **Patricia Elena Madrigal vda. de Cruz** (nmndg: Abril 1, 1942, Pasacao, Camarines Sur) sarong Bikolanang pilantropo asin pintor. Siya nagin Kapitan sa Barangay kan Del Rosario, Pamplona kun saen nagdonar siya nin 2-ektaryang daga para sa Girl Scouts na inapod Camp Patricia. Siring man nagdonar siya nin daga para sa haiskul, kapilya asin kampo para sa Girsl Scouts, gabos yaon sa Del Rosario, Pamplona.  

Nagpoon siyang pagklase sa Colegio de Sta. Isabel na ipinadagos niya an saiyang elementarya sa St. Agnes Acamedy, Legazpi City.Sa haiskul, nagtapos siya sa Philippine Women's University asin nakua niya man an Batsilyer en Artes sa Fine Arts sa Unibersidad kan Pilipinas

Saro sa orihinal na kaapil kan Dance Troupe of the Philippines, siya pintor na an ginagamit na medium iyo an oil. Nagin man siyang Presidente kan Girl Scouts of the Philippines, Camarines Sur Chapter, nagpapoon kan pagpatogdok kan edipisyo kan Girsl Scouts igdi sa Panganiban Drive, siyudad kan Naga.

Huli kan maray na palakaw niya kan Bgy. Del Rosario, an barangay na ini natawan onra asin nakamit kani an titulong "Model Barangay" sa enterong Ronang Bicol kan taon 2005.

## Ginunoan

* Folleto nagpapabisto saiya kan SM Naga sa sarong exsibit kan saiyang mga pininta kan Women's Month, Marso  9-13, 2011.
Cary Grant

Si **Archibald Alexander Leach** (Enero 18, 1904 – Nobyembre 29, 1986), na mas bisto sa pangaran niya sa entablado bilang Cary Grant, sarong Ingles-Amerikanong aktor. Siya natatandaan na gayo bilang sarong palikerong bida, gwapo, lalaking lalaki, karismatiko, asin nakakabihag na personalidad.

Napangaranan siya komo ikaduwang "Greatest Male Star of All Time"  kan American Film Institute. An mga popular asin mga klasikong pelikula niya nabibilang an *She done Him Wrong (1933), *Topper* (1937), *The Awful Truth (1937), *Bringing Up Baby* (1938), *Gunga Din* (1939), *Only Angels Have Wings* (1939), *His Girl Friday (1940), *The Philadelphia Story* (1940), *Suspicion*(1941)(1941), *The Talk of the Town* (1942), *Arsenic and Old Lace* (1944), *Notorious* (1946), *Mr. Blandings Builds His Dream House* (1948), T*o Catch A Thief* (1955), *An Affair to Remember* (1957), *North by Northwest* (1959), asin *Charade* (1963).

Duwang beses nanominar sa Academy Award bilang Best Actor asin limang beses sa Golden Globe Award bilang Best Actor, alagad dai man nakaka'asba sagkod sa katapostaposi pig'onra siya sa sarong Honorary Award sa ika-42 na Academy Awards "para sa napapalaen na katibayan niya sa screen acting".

== Mga pelikula niya ==

* *I’m no Angel* (Usono, 1933)
* *Bringing up Baby* (Usono, 1938)
* *Only Angels Have Wings* (Usono, 1939)
* *The Philadelphia Story* (Usono, 1940)
* *His Girl Friday* (Usono, 1940]
* *My Favorite Wife* (Usono, 1940)
* *Suspicion* (Usono, 1941)
* *Arsenic and Old Lace* (Usono, 1944)
* *Notorious* (Usono, 1946)
* *The Bishop’s Wife* (Usono, 1947)
* *I Was a Male War Bride* (Usono, 1949)
* *Crisis* (Usono, 1950)
* *Monkey Business* (Usono, 1952)
* *To Catch a Thief* (Usono, 1956)
* *House Boat* (Usono, 1958)
* *Indiscret* (Usono, 1958)
* *North by Northwest* (Usono, 1959)
* *That Touch of Mink* (Usono, 1962)
* *Charade* (Usono, 1963)

==Mga panluwas na takod==

* [http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/database/grant_c.html "The Man From Dream City"]  by [[Pauline Kael]], enot napublikar sa *The New Yorker*, Hulyo 14, 1975
* [http://www.wumingfoundation.com/english/giap/giapdigest32_3.htm#style "Cary Grant: Style as a Martial Art"] by [[Wu Ming]], sa pagsaliot ki Cary Grant sa saindang nobela *54''.
* Radio Shows: The Ultimate Cary Grant Pages. Katiponan nin mga mp3 files.
* Mga retrato asin literatura
Jackie Chan

Si **Jackie Chan** (namundag Chan Kong-sang 陳港生; (Abril 7, 1954) sarong Intsik na aktor, komedyante, direktor, choreographer, paragibong pelikula, produsyer, martial artist, negosyante, parakanta asin stuntman. Siya namundag sa Hongkong, Tsina.

## Toltolan
Bruce Lee

Si **Bruce Lee** (namundag, Lee Jun-fan; Nobyembre 27, 1940 - Hulyo 20, 1973)
sarong Intsik-Amerikano asin Hongkong na aktor, tagatokdo nin martial arts, pilosopo, direktor asin produsyer nin pelikula, screenwriter asin kagtogdas kan inapod niyang *Jeet Kune Do*, sarong sistema nin martial arts na saiyang pigtotokdo asin pigpapalakop. An mga komentarista asin mga artista sa martial arts nagtutubod na siya na an pinaka maimpluensyang artista sa martial arts sa modernong panahon, asin hinihiling siya komo sarong icon kultural.

Si Lee namundag sa San Francisco, California sa Estados Unidos, sa mga magurang niyang gikan Hongkong asin ta siya pinadakula igdi hanggan mag'edad nang 18. Siya naghubo sa Amerika ta boot niyang hinakoon an saiyang citizenship bilang Amerikano. Duman na siya nag'adal sa kolehiyo. Kan yaon na sa Amerika, nagpoon na siyang magtokdo kan martial arts, na nagtaong dalan saiya na makalaog sa mga pelikula sa telebisyon asin sa sine.
Laurent Gbagbo

Si **Laurent Gbagbo** (pakasayod sa Pranses: [loʁɑ̃ baɡbo]; namundag Mayo 31, 1954} sarong Ivorianong pulitiko asin historyador na nagsirbe komo Presidente kan Cote de'Ivoire poon pa kan 2000.

Sunod kan 2010 eleksyon presidensyal, si Gbagbo pinag'ulayan kan komunidad internasyonal na magbutas na sa pwesto a pabor ki Alassane Ouattara ta an resulta nagpahiling na siya nadaog alagad nagtatagas asin bunga kaini nagputok an gera sibil sa saiyang nasyon kun saen an pwersa ni Ouattara nalusob na an kabesera kan Abidjan.
Abidjan

An **Abidjan** iyo an sentro ekonomiko asin dating opisyal na kabesera kan sub-Saharang Aprikanong nasyon nin Cote d'Ivoire (an kabesera ngonyan iyo an Yamoussoukro). Ngonyan ini an pinakadakulang siyudad sa nasyon asin ika-apat na nagtataram nin Pranses na siyudad sa kinaban, sunod sa Paris, Kinshasa, asin Montreal. Susog sa mga otoridad kan banwang ini, igwa ini nin 5,068,858 na mga residente sa enterong kahiwasan kaini asin sa pinakasentro kan munisipyo igwa siya nin 3,796,677 na mga residente.

Nasasabi na an Lagos , an dating kabesera kan Nigeria, iyo sana an may haros katumbas na populasyon sa rona. Konsideradong kapo'ngalan nin kultura kan Aprikang Solnopan, an Abidjan ipinapaheling an halangkaw na lebel nin industrialisasyon asin urbanisasyon. An siyudad napamugtak sa may Sabang kan Ebrie kun saen nagsasarapong an mga peninsula asin mga isla na nagkasurumpay huli sa mga tulay.

An siyudad orog na nagtalubo kan matogdok an bagong pantalan kan 1931 asin kan ini magin kabesera kan 1933 kaining dating kolonya kan mga Pranses. Si pagkahaman kan Vridi Canal kan 1951 iyo an nagin dalan sa pagtaas sa importansya niya bilang puerto kan dagat. Taon 1983, an Yamoussoukro napili nang kabesera alagad yaon pa man giraray an kadakulan kan mga embahada asin mga oipisina nin gobyerno igdi sa Abidjan.

## Mga panluwas na takod

* Site officiel du District d'Abidjan
* TEDxAbidjan, The Premier Intellectual Gathering of Côte d'Ivoire - Le Principal Forum Intellectuel qui réunit les esprits les plus brillants sous licence de TED 
*  An Abidjan yaon sa krisis]
Gading

An **gading** o **marpil** (Ingles: *ivory*; Espanyol: *marfil*) iyo an deskripsyon kan kalabaan kan ngipon asin mga tingo kan magkapirang mga hayop na arog kan elepante (gadya,, inapod kaidto), hippopotamus, walrus, narwhal asin mammoth, orog na kun ini ginagamit na materyal sa arte o paghaman nin mga maarteng bagay. Ngonyan dai nang gayo garamiton an gading, alagad kan antigong panahon ginigibo ini sa manlaenlaen na bagay siring kan pustiso, kayab, domino, tekla kan piyano, butones, bagpipe kan Scot, o bola sa bilyar asin iba pang mga bagay na ornamental. alagad, igwa nang mga kasalida igdi arog kan mga plastik na haros garo na mansana arog kan tunay na teklang gading sa piyano.  An Ingles na termino kaini, *ivory*, hale mansana sa Antigong Ehipto (âb, âbu , "elepante") paagi sa Latin ebor- o, ebur 

Sa lawig nin panahon nagin kontrobersyal an pagnegosyo asin pagbariwas kan mga tingong gading huli ta napupuho an populasyon kan mga elepante. Mala ta kan 1975 an Asyanong elepante ibinugtak na sa Appendix One kan Convention on International Trade in Endangered Species (CITES), na ini nabawal nin pagbariwas sa mga myembrong nasyon kaini. Siring man, an Aprikanong elepante ikinaag man sa Appendix One kan taon 1990.

## Mga panluwas na takod
* The International Ivory Society
* EIA 25 yrs investigating the ivory trade, reports etc
* EIA (in the USA) reports etc 
* Ivory carving in France 
* Gemological properties of ivory 
* On The Preservation of Elephants by www.antiquespider.com
* Learn About Different Ivories and Identifying Fakes 
* Kenya Ivory, Rhino Horn Seizure Tops 660 Pounds by Tom Odula, *The Huffington Post*, July 14, 2009
* Ivory Carvings  All about ivory Carvings
* TRAFFIC reports on the ivory trade including those on ETIS (Elephant Trade Information System) prepared on behalf of CITES. TRAFFIC

## Toltolan
Three Mile Island

An  **Three MIle Island** sarong isla na yaon namomogtak sa Danaw kan Winnipesaukee, sakop kan  New Hampshire, na an rayo tolong milya sa banwa kan Center Harbor. Pagrorogaring an isla kan Appalachian Mountain Club (AMC) poon pa kan 1900 asin ini pinapadalagan komo sarong kampo kun panahon nin summer.

Igdi nakabugtak an Planta Nuklear Enerhiya na pinapadalagan kan FirstEnergy Corporation.
Burka

An **burka** {sinasayod sa Arabo, ˈbʊrqɑʕ}; sinusurat man, **burkha**, **burka** o, **burqua** hale sa Arabong pakasurat,(برقع} *burqu' * o, *burqa' *) gubing kan mga babaeng Moslem na nag'aayog sa tradisyon kan Islam, kun sinda yaon sa publiko. Ini haraluag sanang pantahob sa bilog na hawak asin pati an payo may soklob (inapod sa Arabo,*[[hijab|ḥijāb]]*) asin ini may mga labotlabot sana sa atubangan para sa paghiling o, pwede man may takop an nguso pero barang an mata (inapod sa Arabo,*[[niqāb]]*).
Pancho Villa

Si **Francisco Guilledo** (Agosto 1, 1901 - Hulyo 14, 1925), na mas bantog sa bansag niyang **Pancho Villa** sarong Filipinong boksyador. Si Villa, na natindog sanang 5 piye y 1 pulgada, asin dai naglampas sa timbang na 114 libra (51k), nagsikat huli sa panggana niya kan titulo bilang kampyeon sa dibisyon na World Flyweight kan 1923, asin huli kaini naggono nin omaw komo "iyo an pinakamahusay na Asyanong boksyador sa historya nin boksing."  Sa kalawigan kan saiyang karera sa pagboboksing, 105 an nagin laban niya, 75 an saiyang ginana, sa 5 nadaog siya asin an 23 mayong desisyon. An karera niya totoo halipot sana ta sa edad na 23 nagadan siya sa impeksyon kan siya ginabotan nin ngipon.

Si Guilledo namundag sa Ilog, Negros Occidental, aki kan sarong katuwang nin sarong ranchero na linayasan an saiyang pamilya kan si Guilledo anom na bulan pa sana an edad. Nagdakula siya sa hasyenda nin sarong mayaman, nagtatabang sa ina niya sa pag'ataman nin mga kanding duman sa hasyenda. 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*Francisco "Pancho Villa" Guilledo - IBHOF Biograpiya
Valery Leontiev

**Valery Yakovlevich Leontiev** (Ruso:Валерий Яковлевич Леонтьев) Marso 19, 1949) dating sarong Rusya 

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Valery Leontiev
Gabriel Elorde

Si **Gabriel "Flash" Elorde** (Marso 25, 1935- Enero 2, 1985) sarong  propesyonal na boksingerong Filipino. Namundag siya asin nagdakula sa Bogo, Cebu.

Si Elorde nagin kampyon sa dibisyon na World Super Featherweight kan 1960. Kan 1963, nasikwit niya an rekord komo kampyon kan WBC asin WBA. Siya man an nagpugol nin halawig na maray kan titulong kampyon kan Junior Lightweight sa laog nin pitong taon. Si Elorde konsideradong saro sa pinakamahusay na boksingerong Filipino, kapantay nanggad sa husay asin liksi ni Manny Pacquiao asin ni Pancho Villa.

## Mga panluwas na takod

*Philboxing.com - Gabriel "Flash" Elorde 
*Elorde Gyms Manila
*HBO: Boxing: Feature: Before there was Manny Pacquiao, there was Flash Elorde
*Gabriel "Flash" Elorde - IBHOF Biography
*Elorde Flattens Gomes to Win Junior Lightweight Ring Title The Day. 17 March 1960.
*Elorde Puts Away Gomes In The 1st The Times News. 18 August 1960.
Serena Williams

Si **Serena Jameka Williams** (namundag, Septyembre 26, 1981) sarong Amerikanang propesyonal na parakawat-tennis, na dati Nu. 1 sa Kinaban sa ranking asin ngonyan ika-10 sa singles asin ika-20 sa doubles, katampad an tugang niyang si Venus. An Women's Tennis Association pigtawan siyang ranking na Nu. 1 sa singles sa limang suwaysuway na okasyon. Nabawi niya ini sa ika-limang beses giraray kan Nobyembre 2, 2009. Nagin siyang Nu. 1 sa Kinaban enot na beses kan Hulyo 8, 2002. Siya konsideradong saro sa pinakamahusay na parakawat sa kinaban igdi sa isports nin tennis na sinasabi parati nasapo igdi an parakawat nin kun ano-anong aksidente.  

## Mga panluwas na takod

* Interbyu ki Serena Williams sa Hossli.com
* Serena Williams Profile
Oscar De La Hoya

Si **Oscar De La Hoya** (namundag, Pebrero 4, 1973 sa East Los Angeles, California) sarong Mehikano-Amerikanong boksingero.  Nabansagan "The Golden Boy", si De La Hoya nagkamit nin medalyang bulawan sa Barcelona Olympic Games pakagraduar niya sa Garfield High School. Siya hale nanggad sa pamilya nin mga boksingero. An lolo niyang si Vicente, si ama niyang si Joel, Sr., asin an tugang niyang si Joel, Jr. anas boksingero. Si De La Hoya iyo an "Fighter of the Year" kan magasin na The Ring kan taon 1995 asin kan 1997 asin 1998, an magasin na ini inapod man siyang "Pound for Pound Fighter." Nagretiro siya sa isport na ini kan opisyalmente pig'anunsyo niya  an saiyang pagreretiro sa sarong kumperensya sa prensa kan Abril 14, 2009.

Si De La Hoya nanaog sa 17 kampyon nin kinaban, asin ginana an 10 na titulong pangkinaban sa anom na iba-ibang kategorya nin timbang. Siya an nagkakwarta nin husto, labi pa sa isayman na boksingero sa historya kan isport na ini,  na tinataya mga $695 million pay-per-view na kita.

Nagpundar siya kan Golden Boy Promotions, sarong combat sport promotional firm. Siya man an pinaka'enot na Amerikanong dugong gikan sa Espanyol na nakarogaring nin sarong nasyonal na pamboksing na kumpanya promotor kan  isport na ini.

Ultimong laban ni De La Hoya bago siya nagretiro iyo idtong laban niya ki Manny Pacquiao (47-3-2) sa MGM Grand, Las Vegas na ipigtolod kan Golden Boy Promotions asin Top Rank, Inc, mga kumpanya na sadiri mansana ni De La Hoya. An laban 12-hornadang dai-tituladong pagboboksing sa 147-librang limite nin welterweight. Igdi nadaog si De La Hoya, asin an saiyang korner pinapondo na an laban pakatapos kan ika-8ng hornada. 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Official Site, Golden Boy Promotions
* News on Oscar De La Hoya and the world of boxing
* Oscar De La Hoya Fight-by-Fight Career Record 
* VIDEO: Inside Oscar De La Hoya's training camp @ FightFan.com 
* Oscar De La Hoya Fan Club 
* Oscar De La Hoya Rings the NASDAQ Closing Bell
* Boxing-Encyclopedia
Walter Breuning

Si **Walter Breuning** (Septyembre 21, - Abril 14, 2011) sarong Amerikanong supercentenario. Siya an nabantog na ultimong tawo na namundag kan taon 1896. Siya man an natala na pinakagurang na Amerikano. Siya an saro sa pinakagurang sa 50 katawo nabuhay sa kinaban.

## Mga panluwas na takod
*Walter Breuning, 33° Scottish Rite Freemason, speaks about the oldest fraternity in the world
*Validated Living Supercentenarians 
*The Oldest Human Beings
*Great Falls Tribune's Breuning home page, with interactive timeline, photos, video, articles, links 
*Walter Breuning interviewed on KRTV and on CBS 
*Video of Walter reflecting on being one of the oldest male U.S. citizens
*Great Falls' Walter Breuning, one of world's oldest men, turns 111
* Report on Walter's 112th Birthday
*''News Hour with Jim Lehrer'' interview with Walter Breuning 
*Walter Breuning, 33° Scottish Rite Freemason, speaks about the oldest fraternity in the world
*Validated Living Supercentenarians 
*The Oldest Human Beings
*Great Falls Tribune's Breuning home page, with interactive timeline, photos, video, articles, links 
*Walter Breuning interviewed on KRTV and on CBS 
*Video of Walter reflecting on being one of the oldest male U.S. citizens
*Great Falls' Walter Breuning, one of world's oldest men, turns 111
* Report on Walter's 112th Birthday
*''News Hour with Jim Lehrer'' interview with Walter Breuning
Marco Antonio Barrera

Si **Marco Antonio Barrera y Tapia** (namundag, Hunyo 17, 1974 sa Mexico City) sarong Mehikanong propesyonal na boksingero. Ginana niya dakul na titulong pangkinaban sa tolong iba-ibang timbang; siya dating duwang-beses na *WBO Super Bantamweight* (122 na libra), an *WBC & The Ring Featherweight* (126 na libra), asin *WBC & IBF Super Featherweight* na kampyon. Nagranggo siyang ika-43 sa *50 Greatest Boxers Of All Time* kan ESPN.

## Mga panluwas na takod
*boxen-artur.de  – Encyclopedia
*Marco Antonio Barrera Fight-by-Fight Career Record 
*HBO: Fighters: Marco Antonio Barrera Article