open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rafael Correa

Si **Rafael Vicente Correa Delgado** (namundag 6 Abril 1963) sarong pulitikong Ecuadorian, asin ekonomista asin siya nagin Presidente kan Ecuador poon 2007 sundo 2017. Lider kan PAIS Alliance na hiron pulitika, si Correa sarong demokratikong sosyalista asin an saiyang administrasyon konsentrado sa pag'implementar nin mga polisyang *makawalang pulitika*.  Internasyonalmente, siya nagtukaw bilang presidente *[[pro tempore]]* kan Union of South American Nations. 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Presidencia de Ecuadior 
* Biography  at CIDOB Foundation
Soledad

An **Soledad** (boot sabihon, 'pagkapungaw") sarong rito kan mga Kristyanong Katoliko tuyong Semana Santa sa pagromdom kan si Santa Maria nabayaan na kan aki niyang si Hesukristo huli ta an huri ipinagadan paagi nin pagpako sa krus kan mismong mga Hudyo. An ritong ini parati ginigibo kun bangging Biyernes Santo kun saen may prusisyon asin sa mga ikinaag na mga istasyon nin pangadyean sa palibot nin banwaan o syudad napondo an prusisyon. Igdi napangadye asin nakanta sa  pagpukaw sa mga deboto nin malodok na paghorophorop kan inaagihan soboot na makuring pongaw asin paglogologo ni Inang Santa Maria huli sa mangirhat na pangyari sa saiyang aki na pigkrusipihiyo huli sa soboot sa pag'ako na siya sarong Hade kan Hudyo asin sarong Diyos.

An nag'aakompanyar sa prusisyon nin Soledad iyo an Estudiantina, sarong grupo nin mga musikero na haloy nang natogdas, kan 1910 pa asin iyo an pinakaenot na grupong rondalla sa ronang Bikol.

An ritong ini makusog pang ipinapasunod sa mga boro-banwaan sa Filipinas, orog na igdi sa Syudad nin Naga.
Bisita Altares

An **Bisita Altares** sarong praktis nin mga Kristyanong Katoliko sa Filipinas, orog na sa Syudad nin Naga. Iyo ini an pagroso' kan mga debotong Katoliko sa mga simbahan pag-**Via Crucis** sa pagromdom kan inaagihan na sakit ni HesuKristo kan ini pagpapa'sanon kan matagom na krus na kahoy hanggan sa lugar nin Golgota kun saen siya mismo ipinako sa krus na idto. Gikan sa siring na praktis nagbunga an kaugalean na Bisita Altares huli ta sobrang dakul na tawo an nagbi-Via Crucis sa laog kan simbahan asin ngane bwelo an mga deboto, an Via Crucis ikinaag sa luwas kan patio asta nagin tradisyon na italtag an mga altares nin Via Crucis sa palibot kan siyudad, siring kan nangyayari sa syudad nin Naga.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:SEmana Santa Rebultos 002.jpg|
Ladawan:SEmana Santa Rebultos 028.jpg
Ladawan:SEmana Santa Rebultos 033.jpg
Ladawan:SEmana Santa Rebultos 034.jpg
Ladawan:SEmana Santa Rebultos 037.jpg


## Mga panluwas na takod
* 14 black and white watercolors in a multilingual Way of the Cross
* "Way of the Cross" article from *[[The Catholic Encyclopedia]]*
* A list of recent Via Crucis used by The Vatican on Good Fridays..
* Esquivel's (Nobel Peace Prize) Stations from Latin America
* Alternate Stations of the Cross as celebrated by Pope John Paul II on Good Friday 1991
* Poland, Radecznica - Stations of the Cross 
* Stations of the Cross on photography *[[Łukasz Jankowski-Wojtczak 2011]]*
Tokyo Sky Tree

An **Tokyo Sky Tree** (東京スカイツリー, Tōkyō Sukai Tsurī?), dati inaapod na "Bagong Torre nin Tokyo (New Tokyo Tower, (新東京タワー, Shin Tōkyō Tawā?), sarong torreng pangkomunikasyon, restoran, asin torreng bantayan sa Sumida, Tokyo nin Hapon. Nagin ini iyo an pinakahalangkaw na estrukturang artipisyal sa Hapon kan 2010 sa langkaw na 634.0 metro (2,080 pye). Ini man an pinakahalangkaw na torre sa bilog na kinaban ta nadaog niya na sa langkaw an dati pinakahalangkaw, an Canton Tower asin ikaduwang pinakahalangkaw na estruktura sa kinaban sunod sa Burj Khalifa (829.84 metro (2,723 pye).

## Mga retrato sa sunodsunod na paghaman kan estruktura


File:Tokyo sky tree23.jpg|Tingraw na pinatongod sa hinuhuna na langkaw na 610 m, 6 Oktobre 2007
File:New Tokyo Tower site before build.png|An pighawan na solar bago magtogdok, 12 Abril 2008
File:Tokyo Sky Tree under construction 20090714-2.jpg|14 Hulyo 2009 (76&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20090919-1.jpg|19 Septyembre 2009 (153&nbsp;m)
File:TokyoSkyTree20091114.JPG|14 Nobyembre 2009 (205&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20091222-1.jpg|22 Desyembre 2009 (245&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20100330-1.jpg|30 Marso 2010 (338&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20100710-1.jpg|10 Hulyo 2010 (398&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20101013-1.jpg|Pagpabanaag, poon 18:30 abot 21:10, 13 Oktobre 2010 (488&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20101103.jpg|3 Nobyembre 2010 (497&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20101225.jpg|Pagpabanaag kan Pasko kan magsisinarom, 25 December 2010 (539&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20110123.jpg|23 Enero 2011 (559&nbsp;m)
File:Tokyo Sky Tree under construction 20110319-1.jpg| An Tokyo Sky Tree sa hustong langkaw niya,  19 Marso 2011
File:Tokyo Sky Tree under construction 2011-08-04.png|4 Agosto 2011
File:Tokyo Sky Tree under construction 20111223-1.jpg|Pamasko asin tapos nin taon na pagpabanaag 23, 24 and 31 Desyembre 2011


## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*Skyscrapernews article on New Tokyo Tower 
*Profile on Phorio
*Project profile at Emporis
*"Sumida-Taito picked for new Tokyo Tower site", *The Japan Times*, 29 March 2005.
*Broadcasters to use new Tokyo Tower as main transmitter , *Japan Today*, 14 December 2007.
Chang Taeksang

Si **Chang Taeksang** (22 Oktobre 1893 – 1 Agosto 1969) an ika-tolong Prime Minister poon 1950 sagkod 1952, sarong Forigan Minister poon 1948. 

## Panluwas na takod
* http://www.changrang.co.kr/
Jersey City, New Jersey

An **Siyudad nin Jersey** iyo an sentro kan Hudson County, New Jersey, Estados Unidos. 

Ini parte kan metropolitan na lugar kan Nweba York asin namomogtak sa pag'oltan kan Salog Hudson asin kan Sola' nin Upper New York sa pagbalyo sa Lower Manhattan asin sa Salog Hackensack saka Sola nin Newark. Sarong sabang asin pwerto, na may 11 milya kalabaan nin tubig asin dakul na koneksyon sa riles, an syudad nin Jersey importanteng sentro nin transportasyon, sentro nin distribusyon asin manufacturing para sa Pwerto kan Nweba York asin New Jersey. Mga industriya sa serbisyo nangawat na gayo nin prominenteng papel sa pagtalubo kan saiyang warterfront asin sa pagmukna kan saro sa pinakadakulang downtown kan nasyon nin Estados Unidos. Tinatanya kan Census Bureau kan E.U. na kan 2016, an syudad nin Jersey igwa nang populasyon na 264,152, an pagdugang nin 6.7% hale sa 2010 na populasyon na 247,597, na huli kaini ini na an ikaduwang pinakadakulang siyudad kan New Jersey asin ika-77 pinakadakulang siyudad kan Estados Unidos.

* Official website
* Destination Jersey City
* Jersey City List
* Jersey City Guide 

## Toltolan
Hoboken, New Jersey

An **Hoboken** sarong siyudad sa Hudson County,New Jersey, Estados Unidos. Segun sa senso 2010 kan Estados Unidos, may populasyon ining 50,005 katawo. An siyudad kaparte kan metropolitan na lugar kan Nweba York asin  namomogtak igdi an Terminal Hoboken, sarong mayor na pongo nin transportasyon kan rona'. Igdi man sa Hoboken kinawat an pinakaprimerong kawat sa baseball sa bilog na Estados Unidos, asin igdi man makukua an pinakagurang na unibersidad teknikal sa Amerika, an Stevens Institute of Technology.

Enot ining pinagbanwa bilang parte kan Pavonia, kolonyang New Netherland kan ika-17ng siglo. Durante kan kaenotan kan ika-19ng siglo, an lugar na ini pinatalubo ni Koronel John Stevens enot bilang sarong resort, dangan komo sarong residensyal na estaran. Nagin sarong banwa kan  1849 asin pig'inkorporar bilang siyudad kan 1855. An waterfront kaini sarong integral na parte kan Pwerto nin Nweba York asin New Jersey asin hinaharongan kan mga mayor na industriya sa lawig kan ika-20ng siglo. An imahe kan siyudad luwayluway na naghira hale sa lugar nin mga ordinaryong mga trabahador pasiring sa lugar nin mga de kalidad na mga tindahan asin mga conmdominium. Parte an Hoboken kan New Jersey Gold Coast. 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

* City of Hoboken Official Website
* hMAG, Hoboken Lifestyle Magazine – Pinakalakop na magasin nagtatampok kan gabos na bagay na Hoboken
* Hobokeni.com – Giyang on-line para sa Hoboken poon pang 1995
* Hoboken Public Schools
* USGS satellite image of Hoboken
* Historic photos of Hoboken and Hamburg America Line ports
Kofi Annan

Si **Kofi Atta Annan** (namundag Abril 8, 1938) sarong taga-Ganang diplomatiko na nagsirbe bilang ika-pitong Sekretaryo Heneral kan Pinagsarong mga Estado poon Enero 1, 1997 abot Desyembre 31, 2006. Si Annan asin an Pinagsarong mga Estado nagin resipyente kan 2001 Premyo Nobel huli sa pagtogdas kan Global AIDS and Health Fund sa pagsuporta sa mga pobreng nasyon sa saindang paghingoa sa pag'ataman kan saindang mga namamanwaan. 

## Mga enot na taon

Si Kofi Annan namundag sa inapod na Kofandros na seksyon kan Kumasi, na ini dati parte kan Gold Coast, an dating kolonya kan mga Briton. Siya sarong kambal, bagay na may halangkaw na pagrespeto sa Kulturang Gana. An saiyang kakambal na babaeng tugang iyo si Efua Atta, na nagadan kan 1991, nagdadara man kan tahaw na pangaran na "Atta", na sa tataramon na Fante asin Akan boot sabihon "kambal'. Si Annan asin an saiyang tugang guminikan sa saro sa mga aristokratikong pamilya kan Gana, asin an saindang mga lolohon asin mga tatahon anas mga Poon nin tribu.
   

## Mga panluwas na takod

* Official UN biography
* Nobel Peace Prize biography
* Kofi Annan: Center of the Storm  Biograpiya asin mga biyahe ni Kofi Annan
* Kofi Annan: An Online News Hour Focus  Mga tiniripon na interbyu asin impormasyon manongod ki Annan. Poon 1998 abot 1999.
* Kofi Annan, President, Global Humanitarian Forum Geneva
* Kofi Annan: Biographical Note Bioograpiya sinurat ni Phyllis Bennis kan Global Policy Forum.
* One-on-one with UN Secretary-General Kofi Annan  Interbyu kan Oktobre 1998 ni Kevin Chappell kan "Ebony" ki Kofi Annan
* Annan Article in Saga Magazine 
* Short Biography  sa websayt kan Africa Progress Panel 

## Toltolan
Leon Theremin

Si **Léon Theremin** (namundag, Lev Sergeyevich Termen; Ruso: Ле́в Серге́евич Терме́н) (Agosto 27 [O.S. 15 Agosto] 1896 –Nobyembre 3 1993) sarong Ruso asin Sobyet na imbentor. Siya midbid sa imbensyon niyang inapod na "theremin". saro sa pinakaenot na instrumento musikal elektroniko. Siya pa an nag'imbento kan "interface" sarong teknik na naparahay na gayo kan imahe sa mga signal na video, asin ini ginagamit sa teknolohiya sa video asin telebisyon. An imbensyon niya kan binansagan na "The Thing" , sarong gamit sa pag'espiya na daing kaaram-aram an mga Amerikano nakaag sa laog mismo kan embahada kan Estados Unidos sa Musko, iyo an kinokonsiderar na kag'ogbon kan inapod na RFID technology.

## Enot na mga taon

Si Léon Theremin namundag Lev Sergeyevich Termen sa Saint Petersburg, Imperyong Ruso kan 1896 sa pamilyang dugong Pranses asin Aleman an ginikanan. May tugang siyang babae pangaran Helena.

Siya nagpoon magkainteres sa elektrisidad sa edad na 7 asin pag'edad 11 nag'eekspiremento na siya sa mga high frequency circuits. Sa ika-pitong tangga nin pagklase sa haiskul, sa atubangan nin dakulang grupo nin mga estudyante, pigmostra niya an magkapirang epekto optikal na gamit an elektrisidad. 

## Mga panluwas na takod

* Theremin Times – first russian portal about theremin (Russian only) 
* Andrey Smirnov – theremin sensors workshop   (selected demonstrations of Theremin sensors and laser bugging.) Retrieved 2009-09-11
* Theremin Centre, Moscow, holds Lev Sergeivitch Termen archives (Russian only)

### Audio asin Video
*Leom Theremin plays thereminvox. Stanford, 1991
* Peter Theremin (great-grandson of Leon Theremin)plays thereminvox
*Leon and Natasha Theremin (1989)
*Leon Theremin plays "Vocalise" (Rechmaninoff)
*Natasha Theremin plays "Ave Maria" 
*Rehearsal Natasha and Olga Theremin
*Peter Theremin plays theremin. Piazzolla, Bach. 2011
*Andrey Smirnov :: downloads  (film from 1954, 2007; demonstrations of inventions at the Moscow State Conservatory)

## Toltolan
Efrain Rios Montt

Si **José Efraín Ríos Montt** (namundag Hunyo 16, 1926) sarong dating de facto'ng Presidente kan Guatemala, diktador, heneral sa hokbo, asin dating presidente kan Kongreso. Siya bisto sa luwas kan Guatemala sa pagkaag nin sarong rehimen militar (1982-1983) sa Guatemala bilang simbag sa nagputok na rebelyon sa nasyon  na ini. Kan 2003 na eleksyon, siya nagdalagan komo kandidato kan si namomoon na partido pulitikal, an Guatemalan Republican Front (FRG) alagad dai nakaluwas.

Namundag sa Huehuetenango, si Rios Montt sagkod-ngonyan tinatratong pigurang kontrobersyal sa Guatemala ta an saiyang rehimen militar  inaakusar na responsable sa mga paglapas sa katanosan pangtawo arog kan lakopan na masaker, pagpuho asin paglupig sa mga tinubong Mayan na pigdoon kan saiyang gobyerno bilang kakampi kan  mga makawalang gerilya. An saiyang mga suportador totoo sinasabing mayong pilian si Rios Montt kundi magin maisog asin maringis ta an nasyon natutunaw huli sa makuring gera sibil nangyayari kan panahon na idto.

Duwang Truth Commision, an saro nagpaluwas kan inapod na RENHI Report, na pig'amaan kan Simbahan Katoliko, asin an ikaduwa sa inapod na CEH Rreport, na an nagpadrino iyo an Pinagsarong mga Estado (UN) nagdokumentar kan mga lakopan na pag'aabuso sa katanosan pangtawo na nakomiter kan renhimen militar ni Rios Montt.

May mga lakdang na siya paatubangon sa mga kaso huli sa mga paglalapas na ini sa katanosan pangtawo alagad may inmunidad siya ta may  katongdan opisyal na kapot siya. Sa eleksyon kan Septyembre 9, 2007, siya guminana asin iyo an namoon kan partido niya sa 15-myemvbro na lehislatura.  Kan Enero 14, 2012, nagtapos na an pagkapot niya sa pwesto bilang presidente. Kan Enero 26, 2012, pigsangatan siya nin mga kaso. Naghagad siya nin inmunidad alagad kan Marso 1, 2012, an sarong huwes pigsayumahan an kahagaran niya. Huli kaini, napadagos an mga kaso laban saiya asin siya yaon sa pagbibista dawa totoo pinapiyansa siya orawang binibista.

## Mga panluwas na takod

*Efrain RIOS MONTT, Legal Procedure in Spain, Trial Watch, TRIAL
*Efrain RIOS MONTT, Legal Procedure in Guatemala, Trial Watch, TRIAL
*Guatemala Human Rights Commission

## Toltolan
Salman Rushdie

Si **Ahmed Salman Rushdie** (Marati:अह्मेड् सल्मन् रश्डि),namundag sa Bombay, Hunyo 19, 1947) sarong Briton-Indyanong parasurat nin mga nobela asin mga saysay na sa mga saiyang tinokda' an *Midnight's Children* (Mga Aki nin Matanga'} asin an *The Satanic Verses* (Mga Bersong Sataniko) an pinakabisto. An estilo nin saiyang pagsurat klasipikadong bilang *magical realism* na may bodbod nin historikong fiction, asin an dominanteng tema sa mga sinusurat niya iyo an mga pagkasarabod, pagkaribaraw kan duwang kinaban nin Solnopan asin Subangan asin an mga migrasyon kan mga tawo sa duwang lugar na ini, na naresulta sa siriplingan kan duwang kultura. 

An ikaapat niyang nobela, an The Satanic Verses (1988) nag'ukag nin dakulang kontrobersya na nag'ani nin daing haros na protesta asin kaanggotan kan mga Moslem sa iba-ibang nasyon, kun saen mga patakot na gadanon si Rushdie pigboses mala ta mismo si Ayatollah Ruhollah Khomeini, an Supremong Lider kan Iran, nagpabantolin nin sarong fatwā kan Pebrero 14, 1989. Sinasabi kan mga Moslem na an libro piglalanghad nin daing siring si Muhammad asin an relihiyon na Islam.

Siya nanombrahan sarong Knight Bachelor ni Reynang Elizabetrh II kan Inglatierra huli "sa serbisyo sa literatura" kan Hunyo 2007.   Ginawadan man siya kan Pranses kan ranggong *Commandeur*  Siring man, natawan  siya nin limang taon na periodo bilang  Distinguished Writer in Residence sa Emory University kan taon 2007.  Kan Mayo 2008, siya napili na magtukaw bilang kaapil sa American Academy of Arts and Letters. Kan 2008 an magasin na The Time pinagranggong ika-trese si Rushdie sa lista kaining "The 50 greatest British writers since 1945". An pinakahuri niyang nobela, iyo an *[[Luka and the Fire of Life]]*, nalagda' kan Nobyembre 2010.  Kan 2010, saiyang pig'anunsyo na nagpoon na siyang magsurat kan saiyang memoirs.

## Mga napalagdang nobela
* *[[Grimus]]* (1975) 
* *[[Midnight's Children]]* (1981) 
* *[[Shame]]* (1983) 
* *[[The Jaguar Smile: A Nicaraguan Journey]]* (1987) 
* *[[The Satanic Verses]]* (1988) 
* *[[Haroun and the Sea of Stories]]* (1990) 
* *[[Imaginary Homelands: Essays and Criticism]]*, 1981 - 1991 (1992) 
* *[[East, West]]* (1994) 
* *[[The Moor's Last Sigh]]* (1995) 
* *[[The Ground Beneath Her Feet]]* (1999) 
* *[[Fury]]* (2001) 
* *[[Step Across This Line: Collected Nonfiction]]*, 1992 - 2002 (2002) 
* *[[Shalimar the Clown]]* (2005) 
* *[[The Enchantress of Florence]]* (2008)
* *[[Luka and the Fire of Life]]* (2010)

## Mga panluwas na takod

*Salman Rushdie opisyal na websayt
*''In Depth'' interbyu ki  Rushdie, Des. 5, 2010
*Article archive sa Journalisted
*Contemporary writers: Salman Rushdie. British Council: Arts
*
*''New York Times'' special feature on Rushdie, 1999

## Toltolan
Sona Sero

An **Sona Sero** sa Ingles (Ground Zero) nagtotongod sa punto kan ibabaw nin kinaban kun saen iyo an nalagarto nanggad kan pagboag kan anoman na bagay na puminutok. Kun sa ayre puminutok, an daga giraray natotongod sa lugar nin pagboag iyo an sinasabing Sona Sero.  

Parati, an terminong ini rapot sa mga eksplosyon nuklear asin sa bombang labilabing dakula o sobrang kusog an pagputok. Alagad, an pananaram na ini pinapatongod man sa mga linog, mga epidemya asin mga disaster sa pagtanda kan lugar kun saen nagbunga an pinakamakuring danyos o pagratak. 

## Trinity, Hiroshima, asin Nagasaki

Nagpoon paggamit kan terminong ini, "sona sero" sa Proyektong Manhatan asin sa Pagbomba kan Hapon kan Hunyo 1946 na sinasabi, ngane simple an paliwanag, inapod na "sona sero" si natotongod na daga na kun saen sa itaas kaini iyo an punto nin pagboag kan si bomba. Si William Laurence, sarong reporter damay sa Proyektong Ma nhattan, nagsabi na an "Sero" pangaran na kodigo pinatongdan sa eksaktong lugar na napili para sa pagprobar pagpaputok nuklear duman sa Trinity Island kan taon 1945..

Sa Diksyunaryong Ingles nin Oxford, sa nakitang paggamit kaini sa sarong report kan New York Times kan 1946, dapit sa narogmok na syudad nin Hiroshima, pinagta'wan kahulogan an "sona sero" bilang "iyo an parte kan daga' na natongod na gayo sa irarom kan  punto nin pagboag, orog na sa sarong eksplosyon atomiko." 

An termino saro man na slang militar, ginamit duman sa lugar kan Trinity kun saen nakatindog an torre na tinakodan  kan su muklear na bomba na yaon nanggad sa "puntong sero", asin an siring na pag'usar naglakop pakatapos sana kan Ika-2ng Gerang Pangkinaban. Sa Hiroshima, an epicentro kan atake tinongod nanggad sa Ospital Shima.

********Panoramikong pagtanaw kan monumentong nagtatanda kan epicentro, o sona sero, kan si pagputok kan bomba atomika sa Hiroshima

## An Pentagon

An An Pentagon, kwartel kan U.S. Department of Defense sa Arlington, Virginia iyo an pighuna na target nin sarong misileng nuklear kan panahon nin Gerang Malipot (Cold War). An sentrong natad kaini iyo an pig'aarapod-apod na sona sero, asin sarong isnakan an nakakaag igdi ngonyan, binansagan man ngane na "Cafe Ground Zero".  

## An World Trade Center

Poon kan an sinasabing Twin Tower sa Nweba York nagrumpag gibo kan winasak ini kan duwang eroplano na tuyong pinabonggo' igdi asin buminoag nin daing siring, an lugar na narogmokan inapod na kan mga parabareta enot, asin nag'arog na an gabos, na bansagan ining "sona sero".  

## Mga panluwas na takod

* Infografía de Zona cero del World Trade Center de Nueva York y la obsesión por los rascacielos
* Zona cero del World Trade Center de Nueva York vista desde el satélite
* Fotografía panorámica esférica de la Zona cero del World Trade Center de Nueva York 
* Infografía del ataque al World Trade Center de Nueva York

## Toltolan
Kony 2012

An ***Kony 2012*** sarong pelikula na minukna kan Invisible Children, Inc. An katuyohan kan pelikula iyo na maitolod an hiron kan grupong ini na mabantog na husto sa bilog na kinaban an akusadong war criminal na si Joseph Kony ngane siya mahanap tolos, madakop, maaresto asin mahabla sa korte ngonyan na taon 2012.

An pelikula, na pigsa'ngat sa You Tube asin sa ibang medium sa internet arog kan Vimeo biglang nagin labilabing popular na gayo.  Mala ta ngonyan na Marso 19, 2012, asin sige pa an dugang kan mga paradalan sa pagbasa kaini, nag'abot nang 83 na milyon an mga nagdalan kan pelikula sa You Tube  asin nagguguno nin mga komento o tuyaw sa  mga minilyon na nagdaralan kaini. Lampas man 16.6 milyon an nakadalan kaini sa Vimeo, manta an iba nagdalan kaini sa sarong sentral na "Kony2012" na websayt na minamantener kan Invisible Children. An makuring pagbalad kan pelikula sa publikong mga paradalan nagresulta sa paglagpak kan websayt. Nagkapira nang mga celebrity an nag'andorog sa kampanyanng dinadara kan grupo arog ka Rihanna, Taylor Swift, Christina Milian, Nicki Minaj, Bill Gates asin si Kim Kardashian.
 Bilang parte kan kampanya, an mga taga'andorog mapaskel poon Abril 20, 2012  nin mga padukot asin mga poster sa saindang mga banwaan. An Invisible Children nagtatangro' online nin mga poster sa pagmawot na makakua nin mas mahiwas na suporta. Mapaluwas man an grupo nin mga butones, poster, bracelet asin mga padukot sa pagpahiwas kan kaaraman kan publiko.

## Sinopsis

An pelikulang ini pigdokumento an mga plano asin mga paghingoa kan Invisible Children's Inc. na maaresto si Joseph Kony. Ipigladawan an mga taktika asin mga gibogibo sa pakikigera kan hokbo ni Kony na inaapod Lord's Resistance Army asin an mga lugar kun saen ini nag'ooperar, sa rona' kan Norteng Uganda, sa Demokratikong Republika kan Kongo, asin sa Habagatan Sudan. An pelikula pigtotolod an pag'ontok kan sapiritan, pinagtakot na pagserbisyo militar kan mga kaakian asin an pagpasulit kan orden sa sosyedad.. Saro sa pigtampok igdi iyo an sarong Ugandano, si Jacob, na an tugang ginadan kan hokbo ni Kony. Si Jacob pigtugaan kan produsyer-direktor na si Jason Russell, na iyo pa an kagtogdas kan Invisible Children, na popondohon an mga pang'aabuso ni Kony asin maaresto ini. An video igwa man mga putol manongod sa aki ni Russell, si Gavin, na nagsisimbag sa mga hapot saiya sa impormasyon manongod sa ki Kony.

## Mga panluwas na takod

*Official film website 

## Toltolan
Acholi

An **Acholi** (pigbabaybay man na **Acoli**) sarong grupong etniko makukua sa mga distrito nin Agago, Amuru, Gulu, Kitgum, Nwoya, Lamwo, asin Pader sa bandang Ugandang Amnayan (sarong lugar na inaapod man na Acholilandia), asin sa Magwe County nin Habagatan Sudan. May 1.17 milyon Acholi an nabilang sa Sensus Uganda kan 2002, asin 45,000 pa an nabilang na nag'eestar sa Habagatan Sudan kan 2000.

## Tataramon

An Lenggwaheng Acholi sarong Western Nilotic na lenggwahe, klasipikado bilang Luo, asin magkaibong na nagkakasinabotan sa Lango asin sa iba pang mga lenggwaheng Luo.

An "Awit ni Lawino" (Song of Lawino) iyo an saro sa pinakalataw na Aprikanong literatura.  Ini sinurat ni Okot p'Bitek sa Acholi, na kan huri ipigpalis naman sa Ingles.
 
## Lokasyon

An Acholilandia (sinasabi man ini na subrehiyon nin Acholi) sarong bakong-eksaktong termino para sa rona na tradisyonal na estaran kan mga Acholi. Binibilog ini kan sa presenteng Mga Distrito nin Uganda siring kan Gulu, Kitgum, asin Pader, kaiba na padagos an bagong mukna  na distrito nin Amuru, Nwoya, Lamwo asin Agago. Sinasakop kaini an lumabi-kumulang onseng ribong milya kwadradsng kahiwasan nin daga harani sa pagdolonan kan Ugands asin Sudan.  

An populasyon kaini ngonyan ginagaom na nag'aabot nang 600,000 na tawo o 4% kan total na populasyon nasyonal. Igwa man totoo nin mga Acholi na nag'eestar sa bandang amnayan kan Sudan, pero an mga Sudanong Acholi dai ainasakop sa pagkasabot pulitikal kan terminong Acholilandia.

## Mga hihilngan
*Atkinson, Ronald Raymond (1994) *The roots of ethnicity: the origins of the Acholi of Uganda before 1800*. Kampala: Fountain Publishers. ISBN 9970-02-156-7.
* Dwyer, John Orr (1972) 'The Acholi of Uganda: adjustment to imperialism'. (unpublished thesis) Ann Arbor, Michigan: University Microfilms International .
* Girling, F.K. (1960) *The Acholi of Uganda* (Colonial Office / Colonial research studies vol. 30). London: Her majesty's stationery office.
* Webster, J. (1970) 'State formation and fragmentation in Agago, Eastern Acholi', *Provisional council for the social sciences in East Africa; 1st annual conference*, vol 3., p.&nbsp;168-197.

## Mga panluwas na takod

*South Sudanese Acholi community at Gurtong Peace Project
*Rupiny  — A newspaper in Luo (Acholi and Lango)
*Sample of written Acholi from the Language Encyclopedia

## Toltolan
Amadou Toumani Toure

Si **Amadou Toumani Touré** (namundag, Nobyembre 4, 1948) sarong Malianong pulitiko,  na nagin presidente kan Mali poon 2002 sungdo 2012. Saiyang napatalsik sa pwesto si Presidente Moussa Traoré kan Marso 1991 sa sarong kudeta militar asin iyo an nag'ama sa sarong paghihira kun saen napangyari niya an eleksyon na multi-partido na. Saiyang ipiglito an poder sa mga otoridad sibilyan kan Hunyo 1992. Pakalihis sampolong taon, pakaretiro sa hokbo, nagtapsok siya sa pulitika biolang sarong sibilyan asin ginana niya an presidensyal na eleksyon kan 2002 na nakuang mahiwas asin lakopan na suporta. Libyano siyang naelihir ule para sa ikaduwang asin ultimong termino. Siya tuminago kan Marso 2012 kan an mga sungail na mga soldados nagtumang sa gobyerno asin nagbungsod nin sarong kudeta, pira na sanang bulan bago siya talagang maretiro na.

An mga soldados na nagkudeta ipinagbareta na pinamamayohan nin sarong kapitan nagngangaran Amadou Sanogo asin soboot nag'alsa sa kabaldean sa gobyerno na dai sinda tinata'wan sangkap asin bastanteng mga armas sa paglaban sa mga nagrerebeldeng mga Tuareg, sarong etnikong grupo asin minoridad na nag'eerok kadaklan sa parteng desyerto kan Sahara na nasasakop kan Mali.

## Toltolan
Sarong Milya nin mga Museo

An  **Sarong Milya nin mga Museo** (Museum Mile) iyo an deskripsyon sa sarong palnâ kan Fifth Avenue sa  Manhattan sa siyudad nin Nuweba York, Estados Unidos, poon sa kalye ika-82 (82nd Street) abot ika-105 (105th street) sa inaapod na Upper East Side sa may paralibot kan lugar na Carnegie Hill. An "milya" iyo nanggad igdi nagkatiripon an pinakamahi'bog na konsentrasyon kan mga eksibit dapit sa kultura sa bilog na kinaban, pero totoo duwang bloke sobra sa sarong milya ini.  Siyam na museo an naglalaklak  sa kalabaan kan palnâ na ini sa Fifth Avenue. Ikasampolong museo , an Museum for African Arts, nakabali sa pag'iriba kan taon 2009 alagad an museo kaini sa Kalyeng ika-110, na iyo an enot na museo natogdok poon kan nahaman an inapod na  Guggenheim kan 1959, mabukas sa pagtatapos kan taon 2012. An mga museo pati igwa nin binubungsod sarabay na aktibidad na inapod na "Museum Mile Festival" na tuyong ginigibo taontaon sa bulan na Hunyo sa kaisipan na mapukaw an interes sa mga museo asin dumakul an pagdayo sa mga ini kan mga bisita.

## Mga Museo na nakataralay sa Milya

*110th St Museum for African Art (mabukas sa paghinapus kan 2012)
*105th St. El Museo del Barrio
*103rd St. Museum of the City of New York
*92nd St. The Jewish Museum
*91st St. Cooper-Hewitt, National Design Museum, Smithsonian Institution
*89th St. National Academy Museum and School of Fine Arts
*88th St. Solomon R. Guggenheim Museum
*86th St. Neue Galerie New York
*83rd St. Goethe-Institut New York/German Cultural Center
*82nd St. The Metropolitan Museum of Art

## Pintakasi kan Sarong Milya nin mga Museo

An taonan na **Museum Mile Festival** kinaugalean nang ginigibo tuyong ika-duwang Martes kan Hunyo, 6 - 9 nin hapon. sa Manhattan, New York City, Estados Unidos. Ini pino'nan kan 1979 ngane lumakop an pagkagamiaw kan publiko sa pakinabang asin kagayonan kan mga museo asin magdakul an suporta sa arte sa Nweba York. 

Durante kan nakaaging duwang dekada sobra sa sarong milyon an nakiayon sa selebrasyon na ini  An mga nakikiogma pwede magdayandayan sa kalabaan poon ika-82 abot ika-104ng kalye asin dayohon an sampolong institusyuon kultural, na bukas libre kun banggi sa publiko. An mga museo igwa pang mga aktibidad sa luwas na natad kaini para sa mga aki..  Sa panahon  na ini, sinasara an Fifth Avenue sa trapiko kaya nagigin ining pasyaran kan mga tawong nakikiogma. Espesyal na mga kuleksyon asin mga obra pinapaeksibit sa laog kan mga museo mantang sa atubangan kan mga ini igwang karantahan asin kun anoano pang mga pasale haros magdamlag.

## Mga panluwas na takod

*Museum Mile
*Museum Mile Festival website 

## Toltolan
American Pinoy Food Mart

An **American Pinoy Food Mart** sarong tindahan namomogtak sa Newark Avenue, Jersey City, New Jersey, Estados Unidos, na rogaring asin pigpapadalagan nin sarong Filipino-Amerikano. Ini mayormente dinadarang paninda mga produkto sa pagkakan na haleng Filipinas. Ini may duwang sanga pa, an saro namomogtak sa banwaan nin Bergenfield asin an ikaduwang sanga yaon sa siyudad nin Bayonne. An duwang sanga pareho man sakop kan estado nin New Jersey.

## Toltolan
Parkour

An **parkour** (hinayukong, PK) saróng disiplina sa pisikal manungód sa alistong paghirô sa mga mauláng na lugar. An katuyohán kan disiplina iyoó na matukdoán an mga partisipante kun pàno maghirô sa paralibot na marikás sa paagi nin paglampáw, paglitong, pagdalagan, pagpaulantó, pagsakát, pagboboro-balanse, asín pagluksó. An mga tagasunód sa arog kainíng disiplina inaapód sa Pranses na "traceurs".

An nagpauróg asín nagpalakóp kainíng gawì sa Pranses iyó si David Belle. An historyang moderno kan parkour nagpoón kan mga 1920, dawà nganì igwá nang arog kainí kan mga inot na panahón sa martial arts nin Subangan arog kan *ninjutsu* asín *ging gong*. Sinasabing si George Hebert an nagpoón magturutukdô kan mga panginot na hirô agíd sa parkour kan siring man na mga panahón. Sa kahaloyan, an sirng na pag-estira nasunód na sa militar Pranses. Sa David asín Raymond Belle iyó an mapadakulà kan pinònan ni Hebert malà ta si David natugdás na niyá an grupong Yamakasi, an pinakainot na grupong nakatoon saná sa praktis nin parkour. 

## Mga paghihiro
Mayong pirmihan na mga hirô sa parkour ta lambáng uláng tinatanya saròsarô asín depende. Paratî sa mga sitwasyon, an epektibong teknik nin  parkuor iyó an pagpabarobalyó kan gabát kan hawak asín an paggamit kan aronsa nin hawak sa maliksíng paghirô nganì magibo an mga dipisil asín haros garó imposibleng mga maniobra. An pagpadupyás kan pwersa sarô man importanteng teknik arog kan mapalitong na saná sa  paghugpâ kan hawak nganì dai masobrahan sa hugdô an mga tabáy asín an udóg. An siring na teknik nagigin posible asín bakóng peligroso sa mga nag-parkour an paglumpát halì sa mga haralangkáw na lugar.

Susog ki David Belle, an praktis iyó an paghirô sa paagi na mas halawig an maaabót na lugar ta kumbaga garó piglalamág asín nagdadalìdalî na makadulág o makarayô. Saká, kun madumán haling A pasiring sa B, kaipohan makabalík sa A haling B alagad bakô sa mga parehong hirô. Apesar kaiyán, igwá man talaga nin mga marahayrahay na mga teknik na itinutukdô asín probado na, para sa mga nobato. Importante kainíng gayo, iyó an tamang pagluksó asín paghugpâ. An pagpalitong, na nalimite sa hugdô asín an pag-aprobetsa kan aruhoy nin hawak paabante, mga bagay na tinatàwan doon sa pag-aadal kan parkour.  

## Mga panluwas na takod
* Sarong libro dapit sa Parkour
Doros asin mga Anghel

An **Doros asin mga Anghel** saróng katiriponán nin 53 na mga Binikol na rawitdawit ni John Donne. Iní an ikaduwáng libro ni Victor Dennis Nierva. Ipinublikar an libro kan Ateneo de Naga University Press kan Enero 20, 2012. 

## Toltolan
Thomas S. Monson

Si **Thomas Spencer Monson** (Agosto 21, 1927) iyo an sarong relihiyosong lider Amerikano asin sarong parasurat, asin an ika-16 dangan presenteng Presidente kan An Simbahan ni Jesukristo nin Mga Banal sa Huring-aldaw (LDS na Simbahan). Bilang presidente, si Monson iyo an pinagkokonsidera kan mga nasasakopan kan relihiyon na magigin sarong "propeta, tagakita, asin tagapahayag" kan kagustohan nin Diyos sa daga. Sarong taga-imprinta bilang negosyo, si Monson naggasta kan saiyang bilog na buhay enganyado sa manlaen-laen na pansimbahang posisyon nin pagiging lider asin sa serbisyong pampubliko. Si Monson pinag-ordinahan bilang sarong apostol sa edad na 36, nagsirbe sa Enot na Panguluhan sa irarom kan tolong presidente kan simbahan asin nagin Presidente kan Korum nin Doseng Apostoles poon Marso 12, 1995 hanggan sa siya nagin Presidente kan Simbahan. Siya an nagsalida ki Gordon B. Hingkley bilang presidente kan simbahan kan Pebrero 3, 2008.

Si Monson nagresibe nin apat na honorary doctorate degrees, asin man kan Boy Scouts of America's Silver Buffalo asin an Pankinabang Organisasyon kan Scout Movement's Bronze Wolf-na parehong pinakahalangkaw na awards na pinagtatao kan lambang organisasyon. Si Monson an Chairman of the Church Boards of Trustees/Education of the Church Educational System, asin siya pinagdesignaran ni Ronald Reagan pasiring sa U.S. President's Task Force para sa pribadong sektor na mga inisyatibo. Si Monson agom ni Frances Beverly Johnson Monson, asin sinda may tolong aki.

## Mga panluwas na takod

*Monson official website
*Monson official LDS Church biography
*Famous Monson quotes 
*Mormon Wiki
Rifaat al-Assad

Si **Rifaat al-Assad** (Arabe: رفعت علي الأسد‎; namundag Agosto 22, 1937) iyo an pinakanguhod na tugang kan dating presidente kan Sirya, si  Hafez al-Assad, asin tiyoon kan presenteng nakatukaw, si  Presidente Bashar al-Assad. Sinda gabos mga kaapil sa minoriyang sektang Alawite Moslem. Namundag siya sa sitio nin Qardaha, harani sa Lattakia sa Siryang Solnopan. Siya mas nababantog sa pangyaring mangirhat kun saen saiyang pinamasaker an rinibong habitante nag'eerok sa Hama kan taon 1982. 

## Toltolan
Ahmed Ben Bella

Si **Ahmed Ben Bella** (Arabe:أحمد بن بلّةDesyembre 25, 1918 - Abril 11, 2012) sarong Algeryanong soldados asin rebolutionaryo. Siya an nagin pinakaenot na Presidente kan Algerya.

## Mga panluwas na takod

* Ben Bella's biography from rulers.org
* Profile of the ruler 
* French Biography 
* BBC on June 20, 1965 – on the coup against Ben Bella.
* The Liberation of the People in the South is still Unachieved by Ahmed Ben bella, Voltaire Network, May 9, 2006
*Che Guevara, Cuba, And The Algerian Revolution by Ahmed ben Bella, *The Militant*, Vol. 62 / no 4, February 2, 1998

## Toltolan
Panyayari ngonyan/2012 Abril 17

Nagin matrayumpo an selebrasyon kan ika-2 taon na anibersaryo kan Parasurat Bikolnon, Inc. sa pangengenot kan presidenteng si Buboy Aguay asin pinagpartisiparan man kan mga minasurunod na mga miyembro na sinda Marissa Redburn, Irvin Sto. Tomas, Jerome Hipolito, Jusan Misolas, Gil L. Gregorio, Shiela Basbas na representado kan agom na si Fer Basbas, Kevin De Quiros, asin kan premyadong parasurat na si Jason Chancoco. Nag-arabot man an mga ganador kan Gawad Obrang Literaturang Bikolnon para sa bulan nin Abril 2012: Sa kategoryang Rawitdawit: Joemark Baynado (Pangenot na ganador), Estelito Jacob (Panduwa)asin Jusan Misolas (Pantolo); sa kategoryang osipon: Kurt Zepeda (Pangenot na ganador). Mayong nag-entra sa ibang kategorya.

An GAWAD OBRANG LITERATURANG BIKOLNON para sa Bulan na Mayo 2012 pormal ng ilinalarga puon ngunyan, Abril 18, 2012 hasta sa Mayo 5, 2012. 

An mga kategorya kan pagarayunan asin patiribayan nin obra iyo an mga minasunod:
:*Rawitdawit (tula)
:*Saysay (Sanaysay)
:*Usipon Pan-aki ( Maikling kuwentong Pambata)
:*Kontemporaryong Usipon ( maikling Kuwento)

## Toltolan
Sangkayaw

An **sangkayaw** mga ua may tongtongan sa magkaibong na an siisay man nakakatindog igdi, katal sa daga' na linalakawan. Parati ini ginagamit na kawatan kan mga aki ngane sinda halangkaw asin halakbang an paglakad o ginagamit kan  mga ibang tawo ngane harayo an saindang pagta'naw o ngane maabot ninda an itaas sa pagtatrabaho. . Ngonyan modernong panahon, dakul nang klase an sangkayaw. May gibo na sa metal asin may spring na pwede mag'oro'ogdo kaya magian sa paglakaw. Sa mga lugar na matubig an mga harong o edipisyo pinapataas paagi sa pagharigi na naresulta katal an estruktura sa tubig o sa laboy, alagad ini inaapod man na mga tokod pero nakaagid an katuyohan kan pagtokod sa paggamit kan sangkayaw. An  sangkayaw rinibo nang taon ginagamit kan tawo.
.

## Historya nin pagsangkayaw
Mga teksto asin mga artifak na arkeolohiko nagpapahiling na an pagsangkayaw gawe nang dati sa antigong Gresya poon pa kan nagtalikod nang ika-6 na siglo, B.K. An termino sa Antigong Gresya kan parasangkayaw,  κωλοβαθριστής (kōlobathristēs), hale sa κωλόβαθρον (kōlobathron), "sangkayaw", kasogponan kan taramon na  κῶλον (kōlon), "tabay" + βάθρον (bathron), "tugmaran, pedestal".

## Mga rekord sa pagsangkayaw
*Pinakadakul na durungan nagsarangkayaw. Kan 2008, si Doug Hunt asin an mga estudyanteng haiskul sa North Park Collegiate nag'organisar nin lagdoan na paglakaw nakasangkayaw asin  625 katawo an nagsarangkayaw na an ginamit na sangkayaw may labang 12 pulgada. 

*Pinakalangkaw na sangkayaw na ginamit. Si  Roy Maloy kan Australya, na may takod sa itaas niya nin alambreng ngane dai siya mapukan, nakalakad nin limang batay na gamit an sangkayaw na may langkaw na 56.5-pye.

*Pinakamagabat na sangkayaw na ginamit. Kan Desyembre 23 2010 si Roy Maloy nalampasan an rekord sa kinaban sa paglakaw na gamit an pinakamagabat na sangkayaw. An sangkayaw gibo sa palo nin telepono na red gum, asin naagod niyang ilakaw nin 40ng lakad na an tagom kan saro naabot 35 kilogramo.

*Pinakahalawig na paglakaw sa sangkayaw: 24 oras. Si Zdenek Jiruše kan Tsekoslobakya nakasangkayaw nin rayong 76.17 milya (122.58 km)  sa lawig nin 24 oras kan Hunyo 12, 1992 sa Pelhřimov.

*Pinakamarikas na pagdalagan sa sangkayaw. Si Michelle Frost nakadalagan nin 26.2 milya sa laog nin 8 oras, 25 minuto sa London Marathon 2008, kan Abril 13, 2008.

## Toltolan
Matilde Camus

Si **Matilde Camus** (Santander, Septyembre 26 1919-Santander, Abril 28 2012)) sarong poeta, paratula asin paradula na Espanyol.

## Bibliograpiya
* *Voces* (1969). 
* *Vuelo de estrellas* (1969). 
* *Manantial de amor* (1972). 
* *Bestiario poético* (1973). 
* *Templo del Alba* (1974). 
* *Siempre amor* (1976). 
* *Cancionero de Liébana* (1977). 
* *Corcel en el tiempo* (1979). 
* *Perfiles* (1980). 
* *He seguido tus huellas* (1981). 
* *Testigo de tu marcha* (1981). 
* *Testimonio* (1982). 
* *La preocupación de Miguel Ángel* (1982). 
* *Tierra de palabras* (1983). 
* *Coral montesino* (1983). 
* *Raíz del recuerdo* (1984). 
* *Cristales como enigmas* (1985). 
* *Sin teclado de fiebre* (1986). 
* *Santander en mi sentir* (1989). 
* *Sin alcanzar la luz* (1989). 
* *El color de mi cristal* (1990). 
* *Tierra de mi Cantabria* (1991).
* *Amor dorado* (1993). 
* *Ronda de azules* (1994).
* *Vuelo de la mente* (1995). 
* *Reflexiones a medianoche* (1996). 
* *Mundo interior* (1997). 
* *Fuerza creativa* (1998). 
* *Clamor del pensamiento* (1999). 
* *Cancionero multicolor* (1999). 
* *La estrellita Giroldina* (1999). 
* *Prisma de emociones* (2000). 
* *Vivir, soñar, sentir* (2005).
* *Cancionero de Liébana* (2006).
* *Motivos alicantinos*.

## Mga panluwas na takod
* "Ofisyal na websayt Matilde Camus"
Buhay Paraoma

Pinaka-enot na rawitdawit na sinurat sa lengguwaheng Bikol asin nagin ambag sa antolohiya na may titulong *Ani nin mga Rawitdawit* sa An Tambobong nin Literaturang Bikolnon, Tomo 1 Blg. 1 Enero-Marso 2010, p. 3:

:An trabaho sa umahan maogmahon baga
:Pano nin paglaom maski tulak nagharatihit na
:Tangad sa langit baya sabay pangadyeng toda
:Hagad bendisyon nin pansabwag sa pamilya.

:Uya baya sarong paraomang pobre
:Amayong nagpakalagakaga nin tsokolate;
:Ta kasuodma batag, kamoteng kahoy nag-ani
:Kakanon sa pagkaaga, kontentong puwerte.

:An trabaho sa umahan maogmahong pagal
:Kun an isip mo tutok sa bisyo asin sugal;
:Oras nin pag-ani mo kadakol nang buwitre
:Nabubuwisit ka sa parasingil nin utang parati.

:Ordinaryong paraoma maogmahon baga
:bunganga kan misis amay an ratsada;
:mga ake niya udtong luntok turog pa
:ta kasubanggi matanga an uli gikan sa lakwatsa.

:Ordinaryong paraoma suwertehon man baga
:Ta an dagang tanuman ipinagkatiwala saiya
:Kun maluya-luya an maykagsadiri demalas na
:May dakol na dahilan sa aning maluya sabi niya.

:Dae ta man husgaran an maykasadireng pabaya
:Ta bilog an boot niya sa tawong katiwala
:Pero hari baya abusoha nin basang na sobra
:Kalabuso kun minsan kuwartong haluwag pa.

:Iyo ini an buhay nin paraomang mayaman o pobre
:Minasayaw an paglaom sa panahon nagbabayle
:Maski mahalon an abuno sige sanang dale
:Bahala na nuodma kun pirang sako an maaani.
Uran Baya Uran!

Rawitdawit na sinurat sa lengguwaheng Bikol asin nagin ambag sa antolohiya na may titulong *Mga Yawit-yawit sa Tig-init* sa An Tambobong nin Literaturang Bikolnon, Tomo 1 Blg. 2 Abril-Hulyo 2010, p. 36-37:

:Sa ibabaw bukid ako nagduman
:Sa paghunang malumlom
:Bakong mainit an kabtang;
:Alagad baya ako nagngalas
:Nagruluwas sa lungib
:Dakol na rimuranong halas.

:Nagkikiki ako sa pag-antabay
:Sa paguyod nindang lakawon
:Na mayong tabay;
:Nagngingiri-ngiriil sa paglumay
:Sa marahong dagang languyan
:Nindang mayong pangampay.

:Uran baya uran, sabi kan tagak,
:An ngiwi niya, mara nang garatak;
:Sige baya iyo, sabi kan lignos,
:Sa langit nagtatangad, nagtutuktok:
:Hilnga kaming mga tios-tios
:Nagtatago sa bangraw nin saldang
:Nagkakapos na kan hinangos!

:Uran baya uran maski tagithi,
:Kinurahaw kan mga gamgam, grabe:
:Haloy na gayo kaming nangingidkid
:Sa takot na an oma mayong nang ani;
:Nangingiturugan nang nangungupiil,
:Ta sa nagguguruk-gutok na tulak
:Mayo na kaming kaapil.

:Tig-init baya pahingalo ka na, sabi kan uwak
:Mara na an samuyang kagsing asin halakhak;
:Uya baya hilnga mayo nang ipagkutak,
:Ta maski sa disyerto baya, uya nalingaw na,
:Kaipo man an tubig pantibgaw sa pagkapaha.

:Tig-init pasensiya na, habo mi na saimo,
:Kaming mga tios, parakasala, bayae nang todo!
:Ta noudma mabalik, mahalat kaming gayo,
:Sa bukid marahon an kabtang, maluhod, mabanban,
:Nganing giraray halaton pagtakdo kan uran.
Sutil-sutilon

:Tigsik ko an daraga
:kun siya namomoot na
:dae napapamugtak sa harong
:sa ilusyon pirme isip mansayon.

:Tigsik ko man an magurang
:na kulang an pasensiya asin tiwala;
:kun mapaaram an akeng daraga
:gulpi sanang rason, habo man sana.

:Tigsik ko man ang soltero
:kadakul sana man porma.
:Sa enot grabeng hugop-hugop
:sa bandang huri mayong nahahagop.

:Tigsik ko man ang magka-ilusyon
:pirmeng magkaibahan sagkod hapon
:lingaw sa magurang asin obligasyon
:habong masugo-sugo sa harong.

:Tigsik ko an sutil na pagkamoot nin babae
:apisar na habo na an ka-ilusyon na lalake
:sige sanang pirit, maghapon nag-aagi-agi
:mayo na sa isip, pangol na ang pagmati.

:Aw aba anang buhay ini sa mundo
:depisil maghanap nin agomon
:kun makakua man, mas labaw an gastos
:sa presyo kan sirang abobngon.
Helmet...Anggot...Barkada

:Tigsik ko an mga awtoridad
:maray mandakop sa enot,
:kun istriktohon an boss,
:lalo kun bag-o sa puwesto,
:haros gabos apektado:
:pobre man o mayaman
:dinadakop kun magmotor
:na mayong helmet an payo.

:Tigsik ko man an mga paramotor,
:aram nang bawal na mayong helmet
:sige pa man, na garo baga hade nin dalan;
:tigngingisihan ang awtoridad
:kun baga amigo o kalaban
:daeng pakiaram.

:Tigsik ko an mga para door-to-door
:enot maogmahon na kaiba
:pero kun sobra an boot mo
:nag-aabuso, helmet mawawara
:sa kinamumugtakan mo.

:Tigsik ko man ang sadireng anggot ko
:kun mapasala sa pagtaram, 
:mauyit kang gayo;
:pero sa tunay na barkada,
:lalo kung katabang-tabang
:maski nawaraan, maogma ka.
Panyong Sinublian

An **Panyong Sinublian** sarong rawitdawit ni Gil L. Gregorio. Saro ini sa mga rawitdawit na kabali sa librong *Sagurong: 100 na Kontemporanyong Rawitdawit sa Manlain-lain na Tataramon Bikol* kan De la Salle na Unibersidad kan 2011.

:Gamit kong panyo inaalamag na
:sa parong nin gan-ot, sip-on kaiba
:suksok bunot sa hararom kong bulsa
:aram ko an parong singit ko na baga.

:May sarong daragang masubli kuta
:ta naghihibi mayong panyong dara
:sa supog ko, dae ko maipagtao
:ta ang panyong dara sinublian ko.

:Pinirit niyang sublion, kinua ko
:sabay pindot sa dungo ko;
:Pero si daraga aba anang gayon
:pinahid si panyo sabay pahiyom.

:Dae ko baya maaraman kun ano ang nangyari,
:binalik sako ang panyo sabay hale
:Kinua, inabot ko sa kamot niya
:aw aba anang pangyari, nagin gamgam baga!

## Tultolan
Angers

An **Angers** sarong ciudad na namómogták sa sur-subangan na kanto nin estado nin Anjou. 


File:Blason d'Angers.svg|
File:Vue sur le centre d'Angers.jpg
File:Angers - Tramway - Place du Ralliement.jpg|*Ralliement*
File:Loire Maine Angers1 tango7174.jpg|*La Maine*
File:Château angers jardin châtelet.jpg|*Châtelet*
File:Palais UCO.JPG|Angers university (UCO)
File:Hopital-St-Jean-Angers (3).JPG|*Chant du monde*
Loire Maine Angers2 tango7174.jpg
Walter H. Loving

Si **Walter Howard Loving** (Desyembre 1872 - ? 1945) sarong Aprikano-Amerikanong itom, soldados asin sarong musiko. Bisto siyang gayo sa pagkapot kan Philippine Constabulary Band kan mga enot na taon paglaog kan Hokbong Amerikano sa pagkolonya kan Filipinas. An banda militar na saiyang pinamamayohan naglibot sa tolong darakulang exposition arog kan si 1904 St. Louis Exposition asin sa dakul na mga siyudad sa Amerika sa mahusay na pagmumusika kaini.  Inabot pa siya kan Ika-2 Gerang Pangkinaban na yaon siya sa Filipinas asin nagadan sa kamot kan mga Hapon.

Siya an nag'alok ki Potenciano Gregorio na maglaog sa banda kan Philippine  Constabulary kan nahiling ni Loving an pambihirang abilidad asin talento ni Gregorio sa musika.

## Mga panluwas na takod
* Army History:“The Loving Touch” Walter H. Loving’s Five Decades of Military Music, ki Roger D. Cunningham
* The Filipino-American Phenomenon: The Loving Touch, ki Claiborne T. Richardson
* Ateneo High School 1980 Batch Blog
## Toltolan
Mayflower II

An ***Mayflower II*** sarong replika kan su ika-17ng siglong bapor na *[[Mayflower]]*, na nabalangibog na iyo an pigsakayan kan si mga pilgrim pasiring sa Bagong Kinaban.

An huwad na ini pinagpanday sa Devon, Inglatierra, poon 1955-56, sa pagtarabang kan si Briton na si Warwick Charlton asin kan 
Plimoth Plantation, sarong Amerikanong museo.  An arkitekto naval na si W.A. Baker kan Hingham, Massachusetts, iyo an nagdesenyo kaini batay sa mga antigong rekord kan mga lumang bapor saraysaray sa museo, asin pinanday nanggad sa kamot kan mga Ingles na trabahador gamit an mga metodong tradisyonal. Kan Abril 20, 1957, sagonson idtong dating ruta nin pagbyahe, an *Mayflower II* naglayag binagtas an Dagat Atlantiko, sa pamamayo ni Alan Villiers, sarong Australyanong skipper. Sa dakulang kaomawan, si Villiers asin an saiyang mga tripulante pigparadang bibo sa tinampo kan Nweba York.

An bapor sarong haros totoong replika, asin gibo sa solidong mga batang na oak, na may mga gakot na lubid pinulot sa galagala, asin ginagamit mga pininturang mapa siring sa soanoy na hitsura. An laba kaini 106 pye (32 m), 25 pye (7.6 m) an lakbang, 236 an toneladang displacement, asin may apat na polayagan, asin anom na telang layag. An bapor pwede magbyaheng dagat, asin nagsakay na ngane pasiring Providence, Rhode Island. Bukas man sa anoman na pagruta, ini rogaring kan Plimoth Plantation.

## Mga panluwas na takod
*Opisyal na websayt 
*Gabos manongod sa Mayflower asin Plymouth, UK
*''Mayflower II'' Tour - An sakong Adbentura (72 na mga ladawan)
* 
* "The Mayflower" *Popular Mechanics*, April 1957, pp. 90-91 cutaway drawing.

## Hilnga man

* Mayflower

## Toltolan