Bantay Tubig (Merfolk)

An **Bantay Tubig** iyo an pangkalahatang tawag sa mga merfolk sa Bicol asin sa ibang parte kan Luzon sa Filipinas, ta an kahulugan kaini iyo "tagabantay kan tubig" o "bantay kan mga katubigan." Pinaniniwalaan na mga espiritu ini na nag-eerok sa salog, lawa, asin dagat, na nagbabantay sa tubig, minsan nagtatao nin tabang o parusa sa tawo. Sinda an mga paroyong o espiritu kan tubig, parte ini kan lokal na mga istorya na ipinapasa-pasa hali pa sa kaaraman nin mga kaakian.
An **mga Bantay tubig**, **mga Merfolk**, **Mercreatures**, **Mermen** o **Merpeople** mga maalamat na nag-eerok sa tubig, mga linalang na garo tawo. An mga ini pinatunayan sa mga osipon asin mitolohiya sa bilog na mga panahon sa manlaen-laen na parte kan kinaban. An Merfolk, Merpeople, o simpleng Mer nanonongod sa mga humanoid na linalang na nabubuhay sa hararom na katubigan arog kan mga Sirena, Sirena, Cecaelia asin iba pa.

Sa Ingles, an mga babaeng merfolk inaapod na mga sirena, dawa ngani sa estriktong kahulugan, an mga sirena limitado sa mga linalang na kabangang babae asin kabangang sira an itsura; an mga lalaking merfolk inaapod na mermen . Depende sa istorya, pwede sindang iladawan bilang pangit o magayon.

Intsik na *rényú* () nangangahulugan na "merfolk", alagad sa suanoy na heograpiko o natural na mga tract kan kasaysayan, an termino pigtutukoy sa "human-fish" o "man-fish" na pigtutubodan na nag-eerok sa mga salog o danaw sa nagkapirang parte kan Tsina. An Hapon na analogue *ningyo* ().

## Filipinas

An mga merfolk, na kilala nin gabos bilang Taga-Dagat o minsan Bantay Tubig ("Mga Tagabantay kan Tubig"), iyo an mga nilalang na nakatukdo sa tubig sa mitolohiyang Pilipino. Huli ta dakol an kultura asin mga tataramon sa iba-ibang isla kan nasyon, an mga istorya manungod sa mga merfolk yaon nin kasipnongan. An mga nilalang na ini kadaklan itinuturing na mga engkanto o mga sobrenatural na entidad o espiritu nin kinaban, asin pinaniniwalaang tagabantay nin mga lawas nin tubig.

An pinakakilalang representasyon kan merfolk iyo an Sirena, sarong nilalang na kapareho nin sirena, na may pang-ibabang parte nin isda asin pang-ibabaw na lawas nin babaying tawo. An mga Sirena kilala sa saindang tinig na nakakaengganyo, na ginagamit tanganing mabitag an mga parasira o marinero, paduman sa pagkadakul sa tubig o pagkua. Sa ibang mga istorya, an mga Sirena pigtatao bilang malain, pero sa iba, pwede sindang magin maray asin matinabangun kung magkaigwa sinda nin pagkamoot sa tawo.

An Sireno iyo an lalaking kaagom nin Sirena, bagaman dai ini madalas lumuwas sa mga istorya. Minsan, an Sirena ipinaparehas sa Siyokoy (o kaya baybayin bilang Shokoy o Syokoy), saro pa na klaseng nilalang sa tubig. An mga Siyokoy pigtatampok bilang mga agresibong halimaw sa dagat, na may kaliskis, mga agid na may lambong, asin nakakatakot na hitsura. Dai pareho sa Sirena, an Siyokoy mas hayop an gawi asin pinaniniwalaang nagpapalunod nin tawo. An saindang ngaran pinaghihinalaang naggikan sa Hokkien na termino na shui gui, na nagtutukoy sa mga espiritu nin tubig sa mitolohiyang Tsino.

An saro pa na nilalang na merfolk iyo an Kataw, na madalas itinuturing na mas mataas an ranggo kesa sa Sirena o Siyokoy. An mga Kataw kahawig nin tawo pero may hasang, palikpik, asin minsan may tiil pa nin tawo asin kayang kontrolon an elemento nin tubig. Kilala sinda sa pagpanago bilang mga parasira tanganing akiton an mga tawo paibanan sa dagat. An klaseng Sirena na nagkakaon nin tawo iyo an Magindara, na kadaklan ginigibo sa mga alamat kan mga Bicolano.

## Tsina
An nagkapirang pantasya na klase nin "sira", na sa pankagabsan inaapod na *renyu* (, "human-fish") pig-aalegar na nangyayari sa manlaen-laen na parte kan Tsina susog sa *Shan Hai Jing* ( *Klasiko kan mga Bukid asin Kadagatan*, ika-4 na siglo BC). Nasambit ini sa *Bei Shan Jing* ("Klasiko kan mga bukid sa Norte"), *Zhong Shan Jing* (Mga Kabukidan sa Sentro), asin *Xi Shan Jing* (Mga Kabukidan sa Solnopan) na mga seksyon kan obrang ini.  

An obrang ini asin an iba pa nagsambit man nin nagkapirang dagdag na klase nin "anthropomorphic fish"  na may mga tabay sa ibang rehiyon arog kan chiru (; "red ru fish"  ) asin lingyu  (; "hill-fish"), pigkonsiderar na yaon sa parehong kategorya nin mga linalang. An nagkapirang tribu o rasa nin mga tawo ilinadawan man na parte-sira, arin na baga an Di people.

Naitala na an Mausoleum kan Enot na Emperador na Qin nailawan nin mga lampara na pinapaandar kan lana kan human-fish ( *renyu* ), na an mga laad dapat na maghaloy nin halawig na panahon.  

Sa koleksyon nin supernatural na osipon kan Dinastiyang Song kan Tsina *na Yijian Zhi* (夷堅志), igwa nin mga istorya nin mga sirena sa dagat na kapareho kan mga yaon sa ibang osipon. An sarong osipon naglaladawan nin sarong magayon na babaeng demonyo na nakaistar sa sarong pangpang nin sarong isla. Sarong lalaki an naglayag pasiring sa isla, naagom nin sarong babae duman, asin tinokdoan sia kaini kun paano mamimidbid an mga tinanom asin likayan an mga peligro, na pinoprotehiran sia sa mabangis na mga hayop. Nagkaigwa sinda nin duwang aking lalaki na magkaibanan. Minsan siring, kan mag-abot sa isla an sarong kahimanwa asin ibinalik an lalaki paagi sa baroto, isinumpa sia kan babae, na itinapok sa tubig an saindang mga aking lalaki huli sa grabeng kaanggotan asin kinurahaw sia na humale. Nagdanay na silensyo an lalaki pagkatapos maglunad sa barko. 

An saro pang osipon hale sa Guangzhou nagsasaysay manongod sa sarong negosyante na, kan makaabot sa sarong isla, dinakop nin duwang babae asin dinara sa kabukidan. Pinakakan ninda siya aroaldaw, alagad dai niya masabi kun buhay pa siya. Pakalihis nin mga sarong taon, nadangog nia an mga babae na nag-oolay manongod sa mahika, asin nakimaherak sia sa sainda na darahon sia sa lugar na pinaggigibohan kaiyan. Kan gibohon ninda iyan, naghagad sia nin tabang, na nagin dahelan kan pagdulag kan mga babae paagi sa paglayog. Dawa ngani siya nabuhay liwat, an saiyang kakanon luway-luway na nag-iina, asin siya nagadan pakalihis nin duwang bulan. 

### ''Renyu'' o tawo-sira

; (aka *haieryu* . subtypes *tiyu* asin *niyu* )

An *renyu* (; tawo-sira) ilinaladawan sa seksyon kan *Bei Shan Jing* ("Klasiko kan Kabukidan sa Norte") bilang nag-eerok sa Mt. Longhou (, "Dragon-Marquis Mountain") sa katubigan kan Jueshui (, "Nagpuputok na Salog"), na nagbobolos pasiring sa sirangan pasiring sa Dilaw na Salog .  Sinasabi na ini "kaagid kan *tiyu* "   (na isinalin bilang "kaagid sa hito"    )   igwa nin apat na tabay, na may boses na garo omboy na naghihibi.

An pagkakan kan sira soboot nakapaomay sa kalokohan  o demensya.   An sira na ini bilang bulong kinotar man sa *Compendium of Materia Medica* o *Bencao Gangmu* (1596) sa irarom kan entry kaini para sa *Tiyu* (  )

An *Bencao Gangmu* pigkategorya an *tiyu* () bilang saro sa duwang klase nin "tawo-sira" ( *renyu* ). An mga sira-tawo midbid man bilang "aki-sira" o *haieryu* (;).

An saro pang klase, inaapod na *niyu* () pigdetalye sa sarong separadong seksyon. Narisa ni Li Shizhen na an karakter para sa *Niyu* ( *Ni*sira) binibilog kan "sira" na sangkap na pag-indeks () asin "aki" () radikal. 

An mga paratradusir kan *Bencao Gangmu* naghihingoang ipagtugma an mga entrada sa aktuwal na mga taxa nin mga hayop, forbs, asin iba pa, kun saen posible, asin an klaseng *tiyu* pig-gloss bilang "newts" mantang an klaseng *niyu* iyo an " Chinese giant salamander ". 

### ''Chiru'' o pulang isdang ru

An chiru (; "pula nga ru isda".  Wade-Giles: *ch'ih-ju* ; An "pulang ju"  ) piglaladawan sa *Nan Shan Jing* ("Klasiko kan Kabukidan sa Sur") bilang sarong sira na may payo nin tawo. Sinasabi na ini makukua sa Qingqushan ("Green-Hills Mountains") sa Pool-of-Yi (Yì zhī zé; "Carp-Wings Lake"). Ini ilinaladawan bilang pormang sira alagad igwa nin lalawgon nin tawo, asin nagpapaluwas nin mga tanog na arog kan pato na mandarin . An pagkakan kaini nakalikay daa sa mga scabies o nakakatol na kublit.  

An ilustrasyon kan *chiru* hale sa Tsina pwedeng nakaimpluwensya sa daing tabay, may lalawgon na tawo na paghiling kan nagkapira sa mga *ningyo* sa Hapon, susog sa hipotesis ni Morihiko Fujisawa.

### Jiaoren
An *[[jiaoren]]* (" mga tawong dragon nin baha " o"mga tawong pating") na minalataw sa mga sinurat kan edad media pigkokonsiderar na mga reperensya sa mga merfolk .   

An mitolohikong sirena o sirena sa timog na ini nakatala sa Ren Fang 's Shuyi ji "Mga Rekord nin mga Pambihirang Bagay" (amay na ika-6 na siglo CE). Sa tahaw kan Dagat Timog yaon an mga harong kan *mga kău* ( Chinese        ) mga tawong nag-eerok sa tubig na garo sira, alagad dai nag-ontok sa paghabol sa loom. An saindang mga mata igwa nin kapangyarihan na maghibi, alagad an saindang ilinuluwas mga perlas. An mga kaagid na pasahe minalataw sa ibang mga teksto arog kan *Bowuzhi* (, "Tratado kan Manifold"  ) bilang "mga luha na nagin mga perlas". 

An mga tawong ini sa tubig nag-iiritok daa nin sarong klase nin hilaw na seda na inaapod na *jiaoxiao*"seda nin sirena" o *jiaonujuan*"seda nin babaeng sirena". Ipinapantay ini ni Schafer sa seda sa dagat, an pambihirang tela na hinabol hale sa mga filament kan byssus na ginibo kan mga mollusk na "pen shell" na Pinna . 

### ''Loting''

An Loting (盧亭) sarong misteryosong etnikong grupo na nag-eerok sa mga Mito kan Hong Kong.  Sinda mga maalamat na merfolk na kabangang tawo asin kabangang sira, na midbid man sa apod na Lo Yu, Lu Heng, o Lo Ting Fish Man.  Nag-erok sinda sa Isla nin Tai O' Lantau sa Hong Kong poon kan lokal na pag'alsa sibil sa Sirangan na Dinastiyang Jin kan Tsina.  Sinasabi na si Loting may kiskis nin sira sa garo sirang hawak na tawo, lalawgon na nakakaagid sa tawo, asin maogma siyang magsupsop nin dugo nin manok.  Pwede nindang gamiton an saindang nadakop sa pagsira hale sa Tai O asin pagbalyo nin mga manok sa mga lokal na tawong nag-eerok tanganing mabuhay.

## Hapon
An *ningyo* ("human-fish") kan Hapon igwa nin sadiring kasaysayan sa rekord literaryo kan nasyon. An pinakaenot na mga reperensya (sa *[[Nihon Shoki|Nihon shoki]]*, entrada para sa taon 619, paghade ni Emperatriz Suiko ) dai partikularmenteng naggagamit kan terminong *ningyo*, asin an "bagay" naglataw sa preskong tubig (sarong salog sa Probinsya nin Ōmi, kanal na Probinsya nin Settsu ), asin pwedeng pighuhuna na sarong higanteng salamander.  An mga huring pagkasaysay nagsasabi na an rehente ni Emperatriz Suiko na si Prinsipe Shōtoku aram na an linalang sarong *ningyo* kan an saro iprinesentar saiya kan mga representante ni Ōmi.  An paglataw kan human-fish makusog na asosyado sa maraot na tanda sa mga huring pagbolong kan engkwentro kan Prinsipe sa human-fish. 

Durante kan Panahon nin Kamakura, *an mga ningyo* kan klaseng marine parateng ibinareta na naghuhugas sa baybayon, asin ini pighihiling na mga nakakatakot na senyales na parati nagpaparisa nin mga madugong ralaban. 

An *ningyo*, o *renyu* (*)* *.*​​ An mga iskolar na Hapon na ini nakakaaram man kan mga urulay sa Europa manungod sa "sirena", "antropomorpikong sira", " *peixe muller* (sira-babaeng)", asin iba pa.

## Sa popular na kultura

* An mga Merfolk sarong fictional na rasa nin mga humanoid na nabubuhay sa irarom kan tubig sa *Dungeons &amp;amp; Dragons* .
* An mga Merfolk mga humanoid na linalang sa tubig na may mga karakteristiko na garo sira sa *Magic: The Gathering* .
* An mga Merfolk mga humanoid na linalang sa tubig na may mga karakteristiko na garo sira sa *Spectromancer* .
* Sa *[[One Piece]]*, an mga Merfolk kabali sa manlaen-laen na rasa sa anime asin saro sa duwang klase na nag-eerok sa irarom kan tubig (an saro pa iyo an mga Fishmen). An lambang saro sa mga Merfolk igwa kan saindang mga parteng "sira" na nakabasar sa manlaen-laen na sira asin mga magkaparehong linalang arog kan coelacanths, icefish, kissing gouramis, Japanese rice fish, striped beakfish, righteye flounders, olive flounders, blue-striped angelfish, smelt-whitings, oar fish, oah fish, op - oring fish, bluefish mga kugita, shortfin mako sharks, seahorses, catfish, Bering wolffish, goldfish, asin brotulas alagad bako gabos sainda kabangang sira ta igwa sinda nin mga parte sa tubig kan ibang mga linalang sa dagat poon sa habayan pababa imbes na arog kan kugita.
* Sa Monster Musume, si Meroune Lorelei sarong prinsesang sirena na nakasulot nin mga gubing na gothic na loli na naghihiro sa sarong silyang de rueda kun siya mayo nin tubig.
* An mga Techno Trolls na ipinamidbid sa Trolls World Tour igwa nin nakakabiglang pagkakaagid sa mga sirena alagad nakakaligtas asin nakakalakaw sa marang daga arog kan ibang mga tribo nin mga troll.

## Hilingon man

* Mer (disambiguation)
* Naiad, mga babaeng espiritu kan mitolohiyang Griyego
* Nixie, mga espiritu nin tubig kan Aleman (lalo na an Scandinavian) na osipon
* Piscine humanoid
* Rusalka, mga babaeng espiritu kan osipon kan mga Eslavo

## Toltolan