Daragang Magayon

**Daragang Magayon** (Filipino: *magandang dalaga*), sarong babae na bisto sa istoryang suanoy kan Bukang Mayon sa probinsya kan Albay sa Bikol. Istorya siya kan magayunon na daraga asin sa pagkumuot nindang duwa ni Panganuron. Si Pagtuga, na sarong lider kan tribu, pinasyaran an daraga alagad dai man namutan na iyong naging kawsa kan iriwal sa pag-ultanan ni Panganuron asin Pagtuga. Sa saindang pagkagadan, an daga na saindang pinaglulubungan nagin sarong bulkan na siyang nagin pangaran kan Bulkan Mayon ngunyan sa Kabikolan.

## Panginot na Mito

Si Magayon iyo an solong aking babae ni Makusog , an hepe kan tribu kan Rawis, asin ni Dawani, na nagadan dai nahaloy pagkamundag saiya. Nagdakula siya na sarong magayon asin maboot na babayi na nakaakit sa  mga solterong hale sa harayong mga tribo na nag-iiwal para sa saiyang atensyon. Alagad, mayo sa mga soltero na ini an nakuka kan buot asin pagpadangat ni Magayon, dawa an guwapo alagad mapaabaw-abaw na Pagtuga sarong paraayam asin hepe kan tribung Iriga. Nagtao siya nin kadakol dakol na magagayon na regalo ki Magayon, alagad dae man giraray kaini makua an pagpadangat kan daraga.

Sarong aldaw, nagkakarigos si Daragang Magayon sa salog kan Yawa kan mapahalnas siya sa mga gapo. Sa kamondoan, dai siya tataong maglangoy. Nag-aagi si Panganoron asin nahiling niya an nangyayari ki Daragang Magayon, kaya sinalbar niya ini sa salog. Nagpoon siyang mag-ilusyon saiya, asin pakalihis nin pirang panahon inako ni Magayon an saiyang pagkamuot asin inako niya an mga bendisyon kan saiyang ama.

Alagad, kan maaraman ni Pagtuga an relasyon ni Panganoron asin Magayon, dinakop ni Pagtuga an ama ni Magayon asin hinagad ki Magayon na magin agom kaini karibay kan katalingkasan kan saiyang ama.

Aram ni Panganoron an sitwasyon kaya hinagad niya sa saiyang mga parapakilaban na kalabanon si Pagtuga sa kabukidan. An gyera maringis asin makangangalas. An mga tawo asin si Magayon nagmasid kan giyera ninda na duwa. Sa katapustapusi, ginadan ni Panganoron si Pagtuga. Sa saiyang kapangganahan, nagdalagan si Magayon tanganing kugoson an saiyang namomotan.

Mantang nagdadalagan si Magayon pasiring ki Panganuron, sarong pana na pinana kan saro sa mga paralaban ni Pagtuga an tuminama ki Panganoron, na ikinagadan kaini. Kinapotan ni Magayon si Panganoron mantang luhay luhay ining nagagadan sa saiyang mga takyag. Pinalibutan kan mga parapakilaban ni Pagtuga an mga magkailusyon mantang kinua ni Magayon an kutsilyo sa gilid ni Panganoron asin pigkurahaw an saiyang ngaran bago itinarak an kutsilyo sa saiyang sadiri.

An ama ni Magayon, na nakaheling kan saindang pagkagadan, ibahan niyang ilinubong. Sa pag-agi kan panahon, may nareparo sinda sa lugar kun saen ilinubong ni Makusog an mga nagkakaminootan: Nagpuon ining magpormang garo bulkan. Kan mahiling ini kan mga tawo, nginaranan ini ni Makusog na Bulkang Mayon, sa pangaran kan saiyang aking babae.

May mga nasarabi na sumpa ini ta ginadan niya an sadiring buhay, alagad an mga osipon nagsasabi na si Magayon iyo an bulkan asin an Panganoron iyo an mga panganoron na nakapalibot sa magayon na bulkan. Mantang sinasabi man na kapag nag aalburoto an bulkan, iyo man naluwas an kaanggutan ni Pagtuga.

## Mga Reperensya

* https://web.archive.org/web/20091021093444/http://geocities.com/Yosemite/3712/tmagayon.html
* Probinsya kan Albay (1616) **KAPISTAHAN KAN MAGAYON – BAGO ASIN NGONYAN**
* https://web.archive.org/web/20080916185029/http://magayonfestival.albay.gov.ph/history_mf.htm