open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lista kan mga soberanong nasyon basado sa bilang nin ginigikanan internet

Ini an **lista nin mga nasyon susog sa bilang kan [[Host (network)|istasyonan Internet]]**, basado sa 2012 na impormasyon ginuno sa CIA World Factbook. Magkapirang  teritoryong bakong independyente, dai pa binibistong mga estado, nakalista man. An European Union nag'eestasyon(.eu) yaon nakamugtak sa mga teritoryong Pranses, Polako asin Aleman.
__TOC__

## Lista
(*) An mga numero sa U.S. kabarali an .us, .mil, .gov, .edu, .com, .org, asin .net na domain. 

## Hilnga man
* Internet Census of 2012

## Toltolan
Kababan nin Mutou

An **Kababan nin Mutou** namumugtak sa Naglalaad na mga Bukid, harani sa suanoy na syudad nin oasis kan Gaochang sa gilid kan Disyerto nin Taklamakan sa Nagsasadiring Rehiyon nin Xinjiang, Tsina. Sa irarom kan sarong pangpang sa Kababan nin Mutou yaon an Sangribong Kweba ni Buddha sa Bezeklik, sarong komplikado nin mga templong lungib na Budista na nagpoon kan ika-5 sagkod ika-9 na siglo.

## Mga tala
Zihe

An **Zihe** () iyo an pangaran kan sarong polity na nasambit sa mga suanoy na teksto kan Tsina. An eksaktong kinamumugtakan kaini sarong bagay na pinagdedebatehan, dawa ngani ini parati pighuhuna na yaon sa makabagong habagatan-sulnopan nin Xinjiang.

Durante kan panahon nin Dating Han (huring parte kan ika-1 milenyo BCE), an Zihe pigtutukdo bilang nagkokontrol kan Dalan nin Seda na banwaan kan Xiye.(, later known as Karghilik).An Xiye nasambit man sa Libro kan Huring Han (ika-1 asin ika-2 Siglo CE) bilang laen sa Zihe.

Kadaklan sa mga modernong iskolar nagtutubod na an Zihe asin Xiye saro asin pareho. An mga rason kaini kabali an pagkakapareho kan tono kan mga pangaran na Xiye asin Zihe.

An ibang mga pinagkukuanan nagsasabi na an Zihe pwedeng kapareho kan Shahidulla (Xaidulla), sobra sa 200&nbsp;km (120&nbsp;mi.) habagatan-habagatan-sirangan kan Karghilik. Alagad, an pagmidbid na ini kontrobersyal.

## Mga toltolan
### Mga tala
Balawaste

An **Balawaste** () sarong arkeolohikong lugar sa sirangan na parte kan Khotan oasis, harani sa dolohan nin Domoko sa habagatan na takyag kan Dalan nin Seda. Kabali digdi an sarong sadit na kwarto, sarong kulungan nin mga hayop asin sarong santuaryo kan mga Budista.

Ini nakotkot ni Sir Mark Aurel Stein sa saiyang ikaduwang ekspedisyon sa Katahawan na Asya (1906-8). Si Stein nakanompong nin mga pidaso nin relief na stucco hale sa sarong estatuwa nin Budismo asin mga tela . Saro sa saiyang mga lokal na giya an nagmidbid kan lugar na ini bilang an lugar na naenot niyang nakua an mga manuskritong woodslip sa iskriturang Intsik asin Brahmi na ipinabakal ki Stein sa Khotan ni Badruddin Khan.

Kan 1915, mantang yaon sa Khotan sa saiyang ikatolong ekspedisyon sa Katahawan na Asya (1913-6), si Stein ipinabakal nin dugang pang mga pidaso, parehong mga pidaso nin stucco asin mga manuskrito, ni Badhurddin Khan na soboot hale man sa Balawaste. Mayo siyang paagi tanganing maberipika ini alagad nagtutubod siya na an estilo magkakasundo sa ginikanan na ini.  Mga 94 na pidaso na nakua ni Stein an pwedeng pagsararoon tanganing makabilog nin sarong pagkasunod-sunod nin mga Buddha, Bodhisattva, asin mga banal na linalang na siring kadakula sa buhay. 

Si Stein pigpetsahan an lugar kan mga 600&nbsp;AD base sa estilo nin gubing kan mga Budista.

## Mga toltolan
Danaw nin Bosten

An **Danaw nin Bosten** (, Uyghur:  /  / *Baghrash Köli / Baƣrax Kɵli*, Chagatai: *Bostang*) sarong danaw na may preskong tubig sa amihanan-sirangan na gilid kan Tarim Basin, mga  sa subangan kan Yanqi asin  amihanan-sirangan kan Korla, Xinjiang, Tsina sa Nagsasadiring Prepekturang Mongol kan Bayin'gholin. Nasasakop an hiwas na mga  (kaiba an mga kataid na saradit na danaw), ini an pinakadakulang danaw sa Xinjiang asin saro sa pinakadakulang danaw sa laog kan Tsina. An danaw nin Bosten nag-aako nin tubig na minalaog hale sa sarong lugar nin tubig na .

An mga pangaran kan danaw sa Mongol, Uyghur asin Intsik minsan pigdadakitaramon bilang *Bosten Hu*, *Bagrax-hu*, *Bagrasch-köl*, *Baghrasch köl*, *Bagratsch-kul*, *Bositeng Lake* o *Bositeng Hu.*

An Salog Kaidu iyo an pinaka-importanteng sanga kan Danaw nin Bosten, na nag-aako nin mga 83% kan pagsulog kan tubig kaini, an iba pang mga mahalagang sanga iyo an Huangshui Ditch (), an Salog Qingshui (), asin an Salog Wulasite().

Sarong aktibong pangisda an yaon sa danaw. Sagkod kan amay na mga taon nin 1970, duwang klase nin cyprinid, *[[Schizothorax biddulphi]]* asin *[[Aspiorhynchus laticeps]]*, an huri kaini na endemiko sa Danaw nin Bosten asin sa Salog Yarkand, iyo an responsable sa 80 porsyento kan taonan na nadakop. Durante kan mga taon 1962 sagkod 1965, an manlain-lain na klase nin karpa (bighead, itom, silver, grass, common, asin crucian) an ipinalaog sa danaw.. Kan mga taon 1970, an mga species na ini nagin mayor na target kan mga aktibidad sa pagsira. Poon kan 1978, an pig-introdusir na European perch iyo an nangingibabaw na klase sa mga nadakop hale sa Danaw nin Bosten.

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
*Google Earth view
Charklik (suanoy na irukan)

An **Charklik** o **Charkhlik** () sarong arkeolohikong lugar na ipinangaran sa banwaan nin Charkhlik (Qakilik), sa Kondado nin Ruoqiang (Qakilik), Nagsasadiring Rehiyon nin Uyghur sa Xinjiang kan Republika Popular kan Tsina. Kaiba an haraning Miran na lugar, sinda katumbas kan duwang suanoy na kabisera kan Shanshan, an **Wuni** () asin **Yixun** (). Alagad, dai pa malinaw kun arin na lugar an katumbas kan arin na kabisera.

## Kasaysayan
An Charklik iyo an pangaran para sa sarong suanoy na erokan kan kahadean nin Kroraina (Intsik: Loulan; kan huri Shanshan) poon pa kan ika-1 siglo BCE.

Durante kan huring parte kan Dating Han asin sa bilog na sa Huring Han an kabisera kan kahadean nin Shanshan midbid bilang Yüni (), pighuhuna na yaon harani sa presenteng banwaan nin Ruoqiang sa Charklik.

An eksplorador asin arkeologo na si Aurel Stein nagbisita sa sadit na oasis kan Charklik kan 1906, kun saen nakanompong siya nin sarong sadit na baryo na iyo an opisyal na opisina prinsipal kan sarong dakulang distrito, na haros bilog na disyerto, asin na kabali an asin na danaw na midbid bilang Lop Nor. An distrito igwa sana nin mga limang gatos na harong, kaiba pa ngani an mga semi-nomadikong pastor asin parasira na inaapod na 'Lopliks'.

An mongheng Budista na si Xuanzang nag-agi sa sarong banwaan na inaapod na *Na-Fu-Bo* () sa saiyang pagpuli sa Tsina kan 645 CE, asin si Marco Polo kan ika-13 siglo nag-agi sa sarong lugar na inapod niyang banwaan nin *Lop*., Pareho ining isinuherir ni Aurel Stein na magin Charklik. Si Stein nagsurat na igwa nin "konklusibong ebidensya" na an Charklik iyo na an pangenot na sentro kan rehiyon kan si Xuanzang nag-agi digdi.

## Deskripsyon
Sa manlain-lain na panahon sa kasaysayan an Charklik iyo an huring pag-untok sa masakit na Habagatan na Dalan nin Seda gikan sa Khotan bago ini nagbalyo sa mga kinakatakutan na mga salt pan kan Lop Nor pasiring sa Dunhuang. An alternatibong ruta gikan sa modernong Charklik pasiring sa habagatan sa paagi kan Disyerto nin Qaidam dangan minaliko sa amihanan-sirangan pasiring sa Dunhuang, o sa habagatan pasiring sa Lhasa. Igwa man nin sarong suanoy na ruta pasiring sa amihanan sa Disyerto nin Taklamakan pasiring sa Korla. An amihanan-sirangan kan banwaan nin Ruoqiang iyo an importanteng arkeolohikong lugar kan Miran.

An modernong banwaan nin Ruoqiang ilinaladawan bilang "sadit, sibot na lugar" na may pundamental sanang istaran na makukua. Ini sarong kombenyenteng lugar na pagluksohan tanganing bisitahon an mga kagabaan kan Miran.

Sa habagatan kan Charklik iyo an makangangalas na mga bukid nin Altun kun sain sa sarong dakulang reserbang naturalesa an layas na kabayo, an kabayo ni Przewalski (Equus przewalski), na ngunyan napuho na sa layas, pig-iintrodusir giraray gikan sa mga hayop na pinadakula sa mga zoo.

## Hilingon man
* Mga mummy nin Tarim
* Kahadian nin Loulan
* Miran

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* A tourism Guide to Charklik. https://web.archive.org/web/20090305084854/http://www.centralasiatraveler.com/cn/xj/cr/charklik-ruoqiang.html
Domoko

**Domoko** sarong gaba na dolohan  (midbid sa Daan na Domoko) namumugtak sa sirangan na rehiyon kan Khotan oasis sa China, mga 20 kilometros sa amihanan kan sentro administratibo kan Domoko, sa habagatan na takyag kan Dalan nin Seda. An lugar namumugtak sa nagsasadiring rehiyon kan Xinjiang.

An dolohan binayaan kan kabangaan kan ika-19 siglo huli sa kakulangan nin suplay nin tubig asin an resulta kan pagbalyo kan pagkultibar, susog sa mga lokal na tagadolohan.

## Arkeolohiya
Si Domoko pig-eksplorar ni Sir Aurel Stein kan 1906 sa saiyang enot na ekspedisyon sa Katahawan na Asya. Si Stein nakanompong nin sarong inabandonang baryo o dolohan asin ilinadawan an mga arkeolohikong tada asin mga kondisyon nin konserbasyon kan mga edipisyo:

An mga pagkotkot garo baga "pinadali" ta si Stein gustong-gustong magbalik sa Niya, sarong lugar kun sain siya naggigibo nin mas mahiwas na mga pagkotkot.

## Arte asin mga Artepakto
An mga nakua sa Domoko minalataw na sa panginot binibilog nin mga panel na kahoy, na namumugtak sa mga kagabaan nin sarong santuaryo harani sa oasis.  An mga rektanggulong panel pininturahan nin mga imahe ni Buddha, Bodhisattva asin manlaen-laen na iba pang mga diyos na Buddhist-Hindu. Saro sa mga pangenot na punto nin interes na may relasyon sa Dalan nin Seda iyo an pagbalyo nin mga ideya, partikularmente sa teknolohiya asin relihiyon. An nagkapira sa mga pinaka-importanteng mga nakua iyo idtong mga may relasyon sa pag-uswag asin pagpahiwas kan Budismo sa Tsina. An pinakabantog na mga halimbawa iyo an mga pinturang seda asin mga balumbon na nakua sa Dunhuang asin itinao sa British Museum ni Aurel Stein.

## Mga oasis asin UNESCO
Mas bago pa sana an mga oasis kan Silk Road nagbalik sa arkeolohikong diskurso. Mantang an UNESCO naghihingoang maglaog nin mas manlaen-laen na hanay nin mga lugar sa saiyang 'World Heritage' na portfolio, an konsepto nin 'serial nominations' nagbutwa. An mga oasis na nakaposisyon sa gilid kan Dalan nin Seda iyo an mahalagang marhay sa pag-eksister kaini, na nagtatao nin mga preskong suplay asin manlain-lain na merkado sa mga caravan nin negosyo. An mga nominasyon para sa mga lugar na nagbilog kan 'An Ruta nin Oasis kan Dalan nin Seda sa Tsina' pigbibisto na ngunyan, asin magigin parte kan mas mahiwas na serye nin nominasyon, na an katuyuhan iyo na iiba an mga pangenot na lugar sa bilog na ruta kan Dalan nin Seda.

## Mga toltolan
Chal

An **Chal**, midbid man sa **shubat** o **khoormog** (, , , ), sarong Turkikong  (urog na sa Turkmen, Usbek asin Kasak) asin Mongoliko na inumon na pinaalsom na gatas nin kamelyo, na may puti na nagkikinang na may popular na namit sa Sentral na Asya — urog na sa Kasakstan, Usbekistan asin Turkmenistan. Sa Kasakstan an inomon inaapod na *shubat*, asin sarong panginot na kakanon sa tig-init. Huli sa mga pangangaipo sa pag-andam asin sa madaling maraot na naturalesa, an chal nagin dipisil na iluwas. An *Agaran* (pinaalsom na krema) pigkokolekta gikan sa ibabaw kan chal.

## Pagsasaladawan
An pinaalsom na chal pigtutubodan na igwa nin mga propyedad na nakakagadan nin bayrus asin nakakaulang sa bayrus na dai makukua sa preskong gatas nin kamelyo o baka, pareho sa likido asin lyophilized na porma kaini — sarong karakteristiko na (tunay na) dai apektado kan buhay sa estante.

An Chal parati pig-aandam sa paagi nin pag-aslom nguna nin gatas nin kamelyo sa sarong bag na kublit o garapon na seramiko sa paagi nin pagdagdag nin gatas na dati nang inaslom. Sa laog nin 3-4 aldaw, an preskong gatas pighahalo; an hinog na chal magkakaigwa nin ikatolo sagkod ikalimang parte kan dati nang pinaaslom na gatas.

An gatas nin kamelyo dai magigin maaslsom sa laog nin 72 oras sa temperatura na mas hababa sa 10&nbsp;°C (50&nbsp;°F). Sa 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) an gatas nag-aaslom sa laog nin mga 8 oras (kumpara sa gatas nin baka, na nag-aaslom sa laog nin 3 oras).

An pagkumpara kan komposisyon kan gatas nin kamelyo asin chal nin kamelyo:

An Dornikong asididad ginagamit sa paglaladawan kan asididad sa mga produktong gatas, na an 1 Dornic degree (1°D) katumbas kan 0.1g nin lactic acid kada litro. An chal igwa nin laktikong Lactobacilli; streptococci asin lebadura.

An Chal pwedeng kultibaron sa *lactobacillus casei*, *streptococcus thermophilus*, asin mga lebadura na nagpapaalsom nin laktosa na nag-iinkubar sa binakunahan na gatas (*inoculated milk*) sa laog nin 8 oras sa 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F), asin dangan sunod-sunod sa laog nin 16 na oras sa 20&nbsp;°C (68&nbsp;°F). An pastyurisasyon kan kapot dai nakakaapektar sa kalidad kan gatas, alagad an pastyurisasyon sa mas halangkaw na temperatura (85&nbsp;°C/185&nbsp;°F) sa laog nin 5 minutos negatibong nakakaapektar sa namit. An Chal na gibo sa purong kultura kan *lactobacillus casei*, *streptococcus thermophilus*, asin mga klase nin torula igwa nin mas dikit na mga solidong bakong taba asin laktosa kisa sa gatas na gibo kaini.

## Hilingon man
*Ayran
*Borhani
*Lutong Kasakstan

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
*
*
*
*
*Filip Noubel, "Golden Century of the Turkmens:" Sarong Mapungaw na Ladawan kan Buhay sa Baryo sa Disyerto. EurasiaNet photo essay, 10/25/02
Tataramon na Kalmyk na Sart

An **Kalmyk na Sart** () sarong namemeligro asin kulang sa dokumento na klase nin tataramon na Katahawan na Mongoliko na Oirat na pigtataram kan mga Kalmyk na Sart sa Distrito nin Ak-Suu, Rehiyon Issyk-Kul, Kirgistan.

## Oosipon
An Kalmyk na Sart nagbutwa bilang sarong lain na klase pagkatapos na an mga parataram kaini nagsuhay sa mas dakulang komunidad na nagtataram nin Oirat sa Xinjiang ngunyan kan mga 1864 asin nagbalyo sa mga baybayon kan Danaw Issyk-Kul. Poon kaidto, an tataramon nagtatalubo na nakasuhay sa ibang mga klaseng Mongoliko asin sa makusog na pakikipag-ulay sa Kirgis, sarong tataramon na Turko. An mga bagong pagsiyasat nagpapahiling nin sarong mahalagang impluwensya kan morpolohiya, palatanugan asin leksikon kan Kirgis sa Kalmyk na Sart.

## Kamugtakan kan tataramon
An Kalmyk na Sart sarong tataramon na namemeligro nang gayo. An mga domain kan paggamit kaini kadaklan limitado sa impormal na komunikasyon sa pagtanga kan mga gurang sa mga rural na lugar. Haros gabos na parataram mga trilinggwa, na igwa nin marhay na pagboot sa Kirgis asin Ruso dugang pa sa saindang etnikong tataramon. An mga hoben na miyembro kan etnikong komunidad parateng nakakataram nin kadikit o mayo man lamang nin Kalmyk na Sart.

## Ortograpiya
Sa kasaysayan, an Kalmyk na Sart isinurat gamit an iskriturang Malinaw asin, paminsan-minsan, sarong lokal na bersyon kan iskriturang Arabiko. Parehong dai na ginagamit an duwang iskritura kan amay na parte kan dekada 1940. Kan 1934, sarong halipot na buhay na ortograpiya na nakabase sa alpabetong Latin an pig-introdusir. Ngunyan, an Kalmyk na Sart bihirang gamiton sa pagsurat, alagad kun ini pigsusurat, an Kalmyk na bersyon kan Siriliko an piggagamit.

## Mga toltolan
Salog Hotan

An **Salog Hotan** (bisto man bilang **Salog Khotan** o an **Salog Ho-t'ien**) napoporma sa paagi kan pagsararo kan mga salog na Puting Jade (Yurungkash) asin Karakash (Itom na Jade), na minabulos hale sa mga Bukid nin Kunlun pasiring sa Disyerto nin Taklamakan sa amihanan na Tsina. An duwang salog nagsasaro pasiring sa tahaw kan disyerto, an nagkapira  sa amihanan kan banwaan nin Hotan. An salog dangan minabulos  pa-amihanan sa ibong kan disyerto asin minabulos sa Salog Tarim. Nin huli ta an salog pinapakakan kan natunaw na niyebe hale sa kabukidan, ini nagdadara sana nin tubig sa panahon nin tig-init asin mara sa natatada pang parte kan taon. Bago an konstruksyon kan Tarim Desert Highway kan 1995, an salog kan Hotan iyo an solamenteng sistema nin transportasyon sa ibong kan Tarim Basin..

## Mga Bubon
Kan kabangaan kan ika-20 siglo, an mga bubon sa gilid kan salog kabali (hale sa habagatan pasiring sa amihanan): Hsüeh-erh-ch'i-k'o-ma, Chi-la-mu-yeh-te-tao, Ai-k'o-t'i-ken, Ch'i-erh-ko-han-t'u-mu-shu-k'o, A-ya-k'o-wu-ssu-tan, Man-ta-t'u-mu-shu-k'o, Lo-tsa-pai-t'u-mu-shu-k'o, Yeh-ma-la-k'o-tao, Po-lo-ch'u-shih-kan, Hsi-t'i-pa-ku-t'an and Ya-erh-te-ku-tzu.

## Mga toltolan

## Mga tala
Salog Tashkurgan

An **Salog Tashkurgan** (; pinyin *Tǎshíkù'ěrgàn hé*) sarong salog sa Nagsasadiring Rehiyon nin Uyghur kan Xinjiang kan sulnopan Tsina. An Salog Tashkurgan minaagi sa Nagsasadiring Kondado nin Tadyik kan Tashkurgan asin saro sa mga sanga kan Salog Yarkand sa Tarim Basin.

An salog napoporma sa pagsararo kan nagkapirang sapa sa bukid na naggigikan sa Karakoram Range asin amihanan na mga Bukid nin Hindu Kush. Ini minabulos pasiring sa amihanan pasiring sa Tashkurgan. Dangan, minaliko ini sa too na nagbobolos sa kabukidan asin minadugtong sa Salog Yarkand.

An total na laba kan salog 169 kilometro, na may promedyong lakbang na 100-130 metros asin tipikal na rarom na 2-3 metros. Sa panahon nin baha, an rarom kan salog minaabot sa 3-5 metros..

An Karakoram Highway minaagi sa kababan kan salog poon sa nguso kan Khunjerab pasiring sa Tashkurgan.

An toponimong Tashkurgan gikan sa Uyghur () asin boot sabihon "kuta na gapo". An mga kagabaan kan kuta nin Shitou ( (kuta na gibo sa gapo) namumugtak sa sarong bulod sa baryo nin Tashkurgane. An banwaan nin Tashkurgan iyo an kapitolyo kan estado, asin kan huri, durante kan Dinastiyang Tang—sarong importanteng estratehikong punto sa Dakulang Dalan nin Seda..

An salog igwa nin nagkapirang pantay na ginagamit na toponimo - Tagdunbash, Tashkurgan, **Sarykol**, Tiznaf asin Yarkand.

## Mga toltolan
Göyşaban

An **Göyşaban** (**Ol'khovka** man) sarong dolohan asin banwaan sa Lankaran Rayon kan Aserbayhan. Igwa ining 3,038 katawo.

## Uusipon
An kasaysayan kan dolohan nagpoon pa kan suanoy na mga panahon. Kan mga taon 1700, an dolohan igwa nin mga katubigan. Susog sa nagkapirang bareta, an mga Aserbayhani hale sa Iran asin mga Turko na nagdudulag sa Gubat kan Ottoman asin Ruso na nagpoon na mag-irok sa mga kababan kan Lankaran. Saro sa mga irukan iyo an dolohan na ini. An mga katubigan naubos asin an mga tawo nagpoon na mag-irok sa mga katubigan. Sagkod 1992, ini midbid bilang Olkhovka. Kan Abril 29, 1992, an Olkhovka pigngaranan na Goyshaban.

## Heograpikong posisyon
An dolohan nin Goyshaban namumugtak sa kapatagan kan Lankaran, sa baybayon kan Dagat Kaspian. Bago an pagbukas kan Dalan nin Seda kan Baku-Lankaran, an mayor na tinampo minaagi sa dolohan na ini, kaya an dolohan nag-uswag na gayo.

An kadagaan sa palibot kan Göyşaban kadaklan patag, alagad sa habagatan-sulnopan mabulod. An pinakahalangkaw na lugar sa lugar igwa nin langkaw na 880 metros sa ibabaw kan lebel kan dagat asin namumugtak sa 18.9 km sa sulnupan kan Göyşaban. Sadit an populasyon kan lugar. An pinakaharaning mas dakulang banwaan iyo an Lankaran, 6.0 km sa habagatan kan Göyşaban. An lugar sa palibot kan Göyşaban haros natatahoban nin uma.

## Klima
Mediteraneo an klima kaini. An kabilugan na temperatura 16 °C. An pinakamainit na bulan iyo an Agosto, sa 28 °C, asin an pinakamalipot iyo an Enero, sa 4 °C. An promedyong pag'uran 823 milimetro sa taon. An pinakabasang bulan iyo an Oktubre, na may 157 mm na uran, asin an pinakamara iyo an Hulyo, na may 14 mm.

## Turismo
Huli ta an baryo namumugtak sa baybayon, sa nagkapirang lugar igwa nin turismo sa baybayon asin pagsira. An "Mandarin Hotel" binukasan sa dolohan kan 2016.
An bantog na estatuwa nin "Simovar" sa Aserbayhan namumugtak sa dolohan na ini

## Mga Tampok
Sagkod 2018, an solamenteng mayor na tinampo hale sa Lankaran pasiring sa Baku nag-aagi digdi. dangan binuksan an mga bago asin mas kombenyenteng mga paagi

## Mga toltolan

*
İpekyolu

An **İpekyolu** sarong banwaan asin distrito kan Probinsya nin Van, Turkiya. An hiwas kaini maabot sa 956&nbsp;km2, asin an popolasyon kaini 348,046 (2022). An distritong İpekyolu pigmukna sa reorganisasyon kan 2013 gikan sa parte kan dating sentral na distrito kan Van, kaiba an bagong distrito na Tuşba. Sakop kaini an sentral asin subangan na parte kan aglomerasyon kan Van asin an kataid na kabukidan. An pangaran na *İpekyolu* boot sabihon Dalan nin Seda; An Van sarong importanteng untukan sa Dalan nin Seda.

## Politika
Kan 30 Marso 2014, si Aygül Bidav gikan sa Partido nin Katoninongan asin Demokrasya (BDP) naelihir na pinakaenot na alkalde kan İpekyolu. Alagad sarong katiwala an ninombrahan kan 11 Setyembre 2016. Sa lokal na eleksyon kan Marso 2019 si Azim Yacan gikan sa Partido Demokratikong Banwaan (HDP) an nagin Alkalde. Kasunod ni Şehzade si Kurt naelihir na Co-Mayor kan İpekyolu. Kan Nobyembre 2019, si Yacan asin Kurt inarestar na inakusaran na miyembro nin sarong teroristang organisasyon asin sarong katiwala an ninombrahan. An presenteng Gobernador Distrito iyo si Sinan Aslan.

## Komposisyon
Igwa nin 51 mga kataraid sa Distrito nin İpekyolu:

* Ağzıkara
* Aktaş
* Alipaşa
* Arıtoprak
* Aşağıçitli
* Aşağıgölalan
* Bahçivan
* Baklatepe
* Bakraçlı
* Beşçatak
* Bostaniçi
* Buzhane
* Çalımlı
* Cevdetpaşa
* Cumhuriyet
* Değirmenarkı
* Değirmenköy
* Dereüstü
* Dibekli
* Eminpaşa
* Erçek
* Esenler
* Gövelek
* Hacıbekir
* Hafiziye
* Halilağa
* Hatuniye
* Ilıkaynak
* Irgat
* Karagündüz
* Karakoç
* Karpuzalanı
* Karşıyaka
* Kavuncu
* Kaymaklı
* Kevenli
* Kıratlı
* Köşebaşı
* Ortanca
* Sarmaç
* Selimbey
* Şerefiye
* Serhat
* Seyitfehimarvasi
* Vali Mithatbey
* Yalı
* Yalınağaç
* Yatıksırt
* Yenimahalle
* Yukarıgölalan
* Yukarıgüneyce

## Mga bantog na tawo
* Hanımzer Melet (namundag kan 1993), parakawat nin basketbol sa silyang de rueda kan nasyonal na koponan.

## Mga toltolan
Papel kan Samarkand

An **papel kan Samarkand** (), midbid man sa **papel na seda**, sarong klase nin papel na mulberry na gibo sa kamot gikan sa Samarkand, Usbekistan. An papel nahiling nin mahiwas na paggamit durante kan Bulawan na Panahon kan Islam, na pinapahalagahan bilang sarong luhong bagay.

## Kasaysayan

An papel ipinamidbid sa rehiyon sa paagi kan Dalan nin Seda. An mga surat sa papel sa tataramon na Sogdya sa mga negosyanteng Samarkandi pinetsahan na 313 C.E.. An papel na xuan kan Intsik sarong regalo sa Samarkand kan amay na ika-8 siglo.

An industriya nin papel sa Samarkand nagpoon kan mga ika-8 siglo, kasabay kan mga pabrika nin papel kan Baghdad. An papel na Samarkand an nagsalida sa papyrus asin nagin mas gusto kisa sa pergamino para sa mga Quran asin minatura, para sa mas madaling pagtipig asin mas magaan na gabat. Duwang klase nin papel na Samarkand an yaon; papel na trapo, mas gusto para sa mga teksto relihiyoso; asin papel na mulberry, para sa pankagabsan na paggamit . An sarong tampok na tampok kan papel na Samarkand iyo an proseso nin pagkintab, kun saen an sarong gapo o tibulaka nagpapahamis kan ibabaw.

An produksyon kan papel na Samarkand nagbaba pagkatapos kan pananakop kan Rusya sa Katahawan na Asya kan ika-19 siglo. Ini nagdadanay na sarong niche na industriya ngunyan, na imbwelto sa turismo.

### Papel kan Kashmir

Kan ika-15 siglo, si Zayn al-Abidin an Dakula kan Sultanato nin Kashmir nagtao nin mga *[[jagir]]* sa mga paragibo nin papel sa Samarkandi tanganing magpoon nin industriya nin paggibo nin papel. An papel hale sa Kashmir nagin midbid sa , o Papel kan Kashmir.

### Pinaghalian kan labanan sa Talas

An sarong popular na teorya para sa pagpamidbid kan papel sa Samarkand iyo an pagdakop kan mga paragibo nin papel na Intsik gikan sa dinastiyang Tang kan mga Abbasid sa Labanan sa Talas, 751 CE. An ginikanan posibleng apokripal, huli sa mga mahalagang arkeolohikong nakua sa papel sa rehiyon na naenot sa ralaban.

## Produksyon

An modernong papel na Samarkand ginigibo gamit an panlaog na ubak kan mga hoben na mulberry na sanga. An mga sanga pinabukal tanganing an ubak puwedeng mahale asin an panlaog na bast fiber mabanga. An bast dangan pigbubugbog tanganing magin pulpa, pigsasala, pigpapakintab asin pigpapamara. An huring papel makinis asin maputi.

## Hilingon man
* Kaligrapiyang Islam
* Minaturang Islam
* Papel nin xuan
* Washi
* Lista nin mga klase nin papel

## Mga toltolan
Araw-Araw, Gabi-Gabi

An "**Araw-Araw, Gabi-Gabi**" srong kantang [Filipinas|Filipino]] na pinasikat ni Didith Reyes kan 1976.  An kanta ginibong pelikula asin nagpakol na husto sa takilya. Ginibong plaka ni Didith sa irarom kan Sunshine Record.

## Sampol nin liriko

:*Araw-araw gabi-gabi 
:*Ay naghihintay 
:*Ng ligayang 'di malasap
:*Ng sawi kong buhay
:''Ba't di na matapos ang hirap ko
Concorde

An **Aérospatiale-BAC Concorde**, komun inaapod na **Concorde** lamang, sarong eroplanong pwedeng maglayog mas marikas kesa sa tanog. Dati ining ginamit para sa komersyal na transportasyon, urog na kan Air France asin kn British Airways, alagad inuntok na ninda paggamit kaini kan taon 2003.

## Kakompentensya
An solong kakompetensya kuta kaini iyo an  Tupolev Tu-144, na nagdara nin mga pasahero poon Nobyembre 1977 sagkod kan pagbagsak kan Mayo 1978, manta sarong  potensyal na kakompetensya kuta, an Boeing 2707, nakanselar kan 1971 bago anoman na prototype nagibo.
Solifugae

An **Solifugae** sarong pagkakasunud-sunod na mga hayop sa klase nin Arachnida na midbid nang iba-iba **bilang mga kamelyo**, mga **amamatak nin duros**, mga **lawa' nin saldang**, o solifuge. Kairiba sa orden an sobra sa 1,000 na iniladawan na espesye na dapit sa 153 genera. Sa magkakapirang mga pangaran, an mga ini bakong totoong amamatak (order Scorpiones) o totoong lawa' (order Araneae).
Syudad nin karaban

An sarong **syudad na karaban** sarong syudad na namumugtak sa asin nagkukua kan saiyang kauswagan gikan sa kinamumugtakan kaini sa sarong mayor na ruta nin komersyo sa ibong kan disyerto. An panaga pigtutubodan na pigmukna kan iskolar kan antigong panahon na si Michael Rostovtzeff, para sa saiyang obra na *O Blijnem Vostoke*, na ipinublikar sa Ingles bilang *Caravan Cities* kan 1932. An Ingles na traduksiyon kan obra nag-atubang sa Petra, Jerash, Palmyra asin Dura sa Haraning Sirangan, pagkatapos na an Rhodes, Cyprus asin Mycenaean Greece hinale sa traduksiyon bilang bakong mga syudad nin karaban. An Dura, man, kan huri pigkonsiderar na bako sanang sarong syudad nin mga karaban.

An iba pang mga syudad nin karaban kabali an Aroer sa Yordan, Hatra sa Irak, Oualata sa Mauritanya, Damascus sa Sirya, asin Samarkand sa Usbekistan.

An mga syudad nin karaban sa Haraning Sirangan nagluya mantang an saradit na estado nin komersyo sa pag-ultanan kan mga imperyo nin Roma asin Persya luway-luway na nasupsop kan duwa, asin an "mentalidad nin lanob" nagin nangingibabaw, an boot sabihon, pagtogdok nin mga sistemang pandepensa (Romanong mga apog asin mga linya nin depensa kan Persya) asin implementasyon nin komersyo sa paagi nin sarong punto, an syudad nin Nisibis.

## Hilingon man
*Karabanseray
*Dalan nin Seda

## Mga toltolan

## Urog pang mababasa
*Sommer, Michael. *Hatra. History and culture of a caravan city in Roman-Parthian Mesopotamia*. Mainz, 2003.
Masa Real

An ***masa real*** (Kastila para sa *hade'non na tapay*) sarong *confecture* (o hamis) na Filipino na gikan sa siyudad nin Mandaue sa Cebu. Ini giniling na lina'bonan na mani irinamas sa almibar.

## Toltolan
Maneobrang Heimlich

An ***abdominal thrust***, na mas midbid sa apod na Maneobrang Heimlich (Ingles, ***Heimlich maneuver***), iyo an pagdo'do' o pagtombol kan tulak na an duros sa laog mapulsit sa diaphragmna an katuyohan idigwa' an bagay nakabatingal sa kanal kan halanohan na nakakaulang na gayo sa libreng paghangos.

Sa mas modernong protocol, siring sa praktis sa American Heart Association, American Red Cross, asin European Resuscitation Council, rekomendado na an pagtrato sa baradong hangosan gibohon sa magkapirang lakdang na nagtataong padugang na lebel nin presyon. Enot rekomendado na mandohan an biktima na mag'abong makusog, sunod an pagtampal sa likod, na pasundan kan sinasabing maneobrang Heimlich komo ultimong paagi. An ibang guideline nagrerekomendar paribay-ribay nin maenobrang Heimlich asin pagtampal sa lkod.

Alagad igwa nin bagong imbensyon na gadget (inapod na LifeVac kan kaggibo) na an pagtangkas kan nakabatingal direkta hinihigop sa nguso an anoman na nakabara sa halanohan.

## Toltolan
An pagsakop ni Kanishka sa Mas Dakulang Baktria

An **pagsakop ni Kanishka sa Mas Dakulang Baktria** nangyari durante kan mas dakulang pagsakop kan Kushan sa Katahawan na Asya, kan an Imperyo nin Parthia nawaran nin mayor na parte kan saiyang mahalagang probinsya nin Bactria sa naglalakop na Imperyo nin Kushan, na pinanginotan kan saiyang namamayo na si Kanishka I.

## Panlikod na impormasyon
Si Kanishka, an emperador kan Kushan (c. 127–150 CE), midbid sa saiyang mga ekspansyonistang polisiya, kabali an pagsakop kan Mas Dakulang Baktria, sarong suanoy na rehiyon sa Katahawan na Asya. An teritoryong ini, na minabilog nin mga parte kan modernong Apganistan, Tayikistan, asin Usbekistan, dati nang nasa irarom kan impluwensya kan Hellenistiko pagkatapos kan mga pananakop ni Alejandro an Dakula asin kan huri kan Kahadian nin Greko-Baktria. An mga kampanya ni Kanishka nakatabang na mapakusog an kontrol kan Kushan sa mga pangenot na ruta nin komersyo, na nagpapauswag kan saindang impluwensya sa network kan Dalan nin Seda  asin nagpapalakop kan kulturang Budista sa bilog na Sentral na Asya.

## Pagkatapos
Kasunod kan pagsakop ni Kanishka, an rehiyon pinagsararo sa Imperyo nin Kushan, na nagpapakusog kan kontrol kan imperyo sa mga mahalagang ruta nin komersyo, kabali an Dalan nin Seda. An impluwensya kan Kushan sa Bactria nakatabang man na magkonektar kan mga elementong kultural na Greko-Romano, Persyano, asin Indyano, na nagpapatalubo nin mayaman na pagsasaro kan arte, arkitektura, asin mga tradisyon relihiyoso.

## Mga toltolan
Mga lungib sa Kizilgaha

An **mga lungib sa Kizilgaha** () igwa nin sarong Templo nin Budismo sa laog nin sarong komplikadong mga lungib sa lugar kan Kucha, Xinjiang, Tsina. An mga pintura sa kuweba nagpoon pa kan ika-5 siglo C.E.. An iba pang mga bantog na lugar na harani iyo an Groto nin Ah-ai, mga lungib sa Kizil, Kumtura, Templo nin Subashi asin an mga lungib sa Simsim.

## Kaladawanan

File:Kizilgaha beacon tower.jpg|Kizilgaha beacon tower
File:Donors, Kizilgaha cave 14, Kucha.jpg|Mga nagdonar na nakagubing nin Tocharian, Kizilgaha cave 14, Kucha
File:Kizilgaha, cave 30.jpg|Mga nagdonar na nakagubing nin Tocharian, Kizilgaha cave 30


## Mga toltolan
Lina Alva

Si **Lina Alva** sarong artistang Filipino na namundag kan 1920.  Siya artista nang dati dai pa naputok an Ikaduwang Gerang Pankinaban. Enot siyang nagbida sa madramang pelikula manongod sa babaeng binayaan nin agom sa pelikulang Dolores asin Lihim ng Dagat-Dagatan na anas ginibo niya sa irarom kan Parlatone Hispano-Filipino.

Sinuportahan niya an artistang si Dely Atay-Atayan sa pelikulang Kamoning nin Cervantina. Nagbalik siya otro sa sa Parlatone kung saen ginibo niya an pinakahuring pelikula niya an Puso ng Isang Filipina.

## Pelikula

*1938 - *[[Dolores]]*  
*1939 - *[[Lihim ng Dagat-Dagatan]]* 
*1940 - *[[Kamoning]]*  
*1940 - *[[Puso ng Isang Filipina]]*
Museo kan Dalan nin Seda ni Hirayama Ikuo

An **Museo kan Dalan nin Seda ni Hirayama Ikuo** sarong Hapon na museo na ipinangaran sa pintor asin kolektor na si Ikuo Hirayama.

An museo binuksan kan 2004 sa rehiyon Yamanashi kan Hapon. Saro ini sa mga dikit asin mahalagang museo manungod sa Dalan nin Seda, na namumugtak sa luwas kan Tsina.

Kadaklan sa mga bagay kan koleksyon ipinahiling sa Tsina kan 2018–2019.


Artifacts Collected on Silk Road Travels - 40524625903.jpg|Paleta nin gapo
Artifacts Collected on Silk Road Travels - 47437677812.jpg|Estatuwa nin Bactria
Artifacts Collected on Silk Road Travels- Greek Gods & Goddess.jpg|Mga diyos kan mga Griyego
Atlas, 2nd-3rd Cent. AD.jpg|Gandhara Atlas, 2nd-3rd cent. CE
Vajrapani or Heracles, 3rd-4th Cent. AD.jpg|Si Vajrapani, Gandhara, ika-3-4 na siglo. C.E.
Buddha, 2nd-3rd Cent. AD - 46766754354.jpg|Si Buddha, ika-2-3 siglo. C.E.
Buddha & Heavenly Kings, 2nd-3rd Cent. AD.jpg|An Buddha asin an mga hade sa Langit, ika-2-3 siglo. C.E.
Buddha's First Sermon, 2nd-3rd Cent. AD.jpg|An Enot na Sermon ni Buddha, ika-2-3 siglo. C.E.


## Mga toltolan
An Kuba' kan Notre-Dame

An ***The Hunchback of Notre-Dame*** (, dati pigtitulohan na  ***Notre-Dame de Paris. 1482***) sarong Pranses Gotikong nobela ni Victor Hugo, napublikar kan 1831. An titulo mapadapit sa the Notre-Dame Cathedral, na itinampok na gayo sa kalabaan kan nobela. Ini natoon sa istoryang mamundo ni  Quasimodo, an Romaning kagbayle sa tinampong si Esmeralda, asin an kag'ataman ni Quasimodo na si Archdeacon Claude Frollo sa panahon ika-15ng siglong Paris. An gabos na elemento—an Renasimyentong kinamumugtakan, an imposibleng pagkaminootan, asin an mga  karakter na napagilid sana—iyo nagkaag kan obra bilang modelo kan mga literaryong tema nin Romantisismo.

An nobela konsideradong klasiko kan literaturang Pranses asin ini naadaptar nang pirang beses sa pelikula, entablado asin telebisyon. An ibang mga prominenteng ehemplo kabarali an sarong 1923 na daing-girong na pelikula na ki Lon Chaney, sarong 1939 mayboses na pelikula na ki Charles Laughton, sarong 1956 na pelikula na ki Anthony Quinn, asin an sarong 1996 na animadong Disney'ng pelikula na ki Tom Hulce.

Sinurat kan panahon natongod sa makuring kariribokan kultural, an nobela pigtotolod an preserbasyon nin historya. Si Hugo pigladawan an Notre-Dame de Paris komo sarong icon nasyonal, nag;aargumento na dapat masaray an Gotikong arkitektura bilang elemento kan pamanang kultural kan Pransya.

## Titulo
An titulong Pranses kan nobela, *Notre-Dame de Paris*, manongod sa Katedral nin Notre-Dame. An pagpalis sa Ingles ni Frederic Shoberl kan  *The Hunchback of Notre-Dame* napublikar kan 1883. Ini heneralmente an nagin na inaako sa Ingles na titulo kan nobela na nagpapanongod ki Quasimodo, an para-bagting kan Notre-Dame. Si Victor Hugo soboot na-uyam kan pagpalis na ini ta nagtaong pagtoon atensyon sa saro sanang karakter, mantang hinihiling niyang an saiyang nobela sarong mahiwas na paghuhurot na an Gotikong arkitektura kan Pransya masaray nanggad.

## Toltolan
Kinuko Ito

Si **Kinuko Ito** (, *Itō Kinuko*, (namundag Hunyo 29, 1932 – nagadan Pebrero 14, 2023) sarong Hapon na modelo asin aktres. Bisto siyang marhay bilang nanggana kan Miss Universe Japan 1953 asin ikatolong pwesto sa Miss Universe 1953 sa Long Beach, California, Estados Unidos..

## Amay na buhay
Si Kinuko Ito namundag sa Tokyo Fu, Tokyo Shi, Shiba-ku (ngonyan parte kan Minato-ku), Hapon. Nagdakula siya kan panahon pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban asin nagpoon na maghanap nin uso kan amay na mga taon nin 1950. Sa langkaw na 164 cm asin sarong pigura na pigkonsiderar na perpekto para sa saiyang panahon, siya nagin saro sa pinakaprominenteng modelo nin moda sa Hapon.

## Karera
Kan 1953, si Kinuko Ito napili na magrepresentar sa Hapon sa Miss Universe 1953 pageant na ginibo sa Long Beach, Estados Unidos. Siya an ikatolo, na nagin pinakaenot na babaeng Hapon na nakagibo kaini sa kasaysayan kan pageant.

An saiyang kapangganahan nagmarka nin sarong punto nin pagbabago para sa industriya nin moda kan Hapon, na nag-introdusir nin sarong bagong imahe kan moderno asin kumpiyansang babaeng Hapon. An terminong "八頭身美人" (*hattōshin bijin*, boot sabihon "babae na may walong payo na proporsyon") nagin popular sa Hapon pakatapos kan saiyang naginibohan..

Pagkatapos kan kompetisyon kan Miss Universe, nagtrabaho si Ito bilang sarong modelo sa moda asin modelo sa komersyo, na nagluwas sa nagkapirang pelikula asin programa sa telebisyon. Nagluwas man siya sa manlain-lain na palabas nin moda sa Tokyo sa tanga kan 1954 asin 1956. Kan 1958, nagbukas siya nin sarong tindahan nin mga gubing para sa mga babae na inaapod na "Kinuko Ito no Mise" sa lugar kan Ginza sa Tokyo.

## Legasiya asin Impluwensya
An naginibohan ni Kinuko Ito sa Miss Universe 1953 pageant iyo an nagmarka kan kapinunan kan pakikilabot kan Hapon sa mga internasyonal na beauty pageant asin nakatabang na mabago an pagmansay kan publiko sa kagayunan kan mga babayeng Hapon sa modernong panahon. Siya nagin sarong kultural na aykon pagkatapos kan gera, na nagrerepresentar kan elegansya asin kumpiyansa kan mga babayeng Hapon sa panahon kan transisyon pasiring sa modernisasyon.

Dawa ngani siya nagretiro sa kinaban nin aling-alingan pagkatapos na magpakasal, an pangaran ni Kinuko Ito nagdadanay na nagigirumdoman bilang simbolo kan klasikong kagayunan kan Hapon asin sarong pioneer kan mga propesyonal na babayeng modelo sa nasyon.

## Hilingon man
* Miss Universe Japan
* Miss Universe 1953

## Mga reperensya
Kaya Chakrabortty

Si  sarong Hapones na may titulo sa patiribayan sa kagayunan na nanggana sa Miss Universe Japan 2024. Siya an nagrepresentar sa Hapon sa Miss Universe 2024 pageant sa Mehiko, kun sain siya nakabugtak bilang sarong Top 30 semi-finalist.

## Amay na buhay asin edukasyon
Si Kaya Chakrabortty namundag sa Detroit Michigan, Estados Unidos, sa sarong ina na Hapon asin ama na Bangladesnon. Siya tataong magtaram nin manlain-lain na tataramon, kabali an Hapon, Ingles, Espanyol, asin Koreano. Nag-adal siya sa Unibersidad Estatal kan Michigan, kun sain siya nagtapos kan 2024 na may dobleng degree sa Biolohiya nin tawo asin Neurosiyensya asin sarong minor sa Hapon. Durante kan saiyang mga taon sa hayskul, siya sarong mapagkompetensyang figure skater]], na nanggana nin duwang beses sa nasyonal na kampeonato sa hayskul kan Estados Unidos.

## Karera
Kan 2024, si Kaya Chakrabortty nanggana sa Miss Universe Japan, na nagin pinakainot na nanggana na birasyal na may pamana na Bangladeshi. An aktibidad sa pagpili ginibo kan Hulyo 25, 2024, sa  sa Tokyo.

## Pagboluntaryo asin adbokasiya
An boluntaryong trabaho ni Chakrabortty, kabali an pagligtas sa emerhensya asin pagluto sa istaran. Siya sarong sertipikadong EMT asin aktibo sa manlaen-laen na mga paghihingoa sa katawohan sa laog nin mga 15 taon. Siya nag-aadbokasiya para sa salud kan mga kaakian asin edukasyon sa tataramon, na presenteng nagtutukdo nin Ingles sa mga estudyanteng Hapon sa Hapon, na may katuyuhan na mag-inspirar asin magtao nin kapangyarihan sa mga hoben na henerasyon.

## Propesyonal na eksperyensya
Si Chakrabortty nagtrabaho bilang sarong medikal na eskriba, asin bilang sarong research fellow sa Detroit Medical Center, kun saen siya nagtutok sa mga pag-aadal na may relasyon sa anesthesia asin mga publikasyon na multilingual. Si Chakrabortty nagtrabaho man bilang sarong pribadong coach sa figure skating asin nagboluntaryo bilang sarong boluntaryo sa pag-andam nin pamanggihan sa Haven House.

## Mga premyo asin pagmidbid
* Miss Universe Japan 2024
* U.S. Figure Skating Senior High School National Champion (2019)
* Michigan High School Team Figure Skating Champion (2019)
* U.S. Figure Skating Senior High School National Champion (2018)
* Michigan High School Team Figure Skating Champion (2018)
* Michigan High School Team Figure Skating Champion (2017)
* Michigan High School Team Figure Skating Champion (2016)
* Michigan High School Team Figure Skating Champion (2015)

## Mga toltolan
Baha parab

.

An **Baha parab**, bisto man sa apod na **Baa parab**, sarong kapiyestahan sa tigsoli na pigseselebrar kan Ho, Santhal, Munda asin iba pang mga komunidad nin tribo sa Indya. An tataramon na "Baha" o "Baa" boot sabihon burak. Sa panahon kan Baha parab, an mga lalaki, babae asin kaakian nagsusulot nin tradisyonal na gubing, nagdodolot nin mga burak sa mga diyos na si *[[Marang Buru]]* asin *[[Jaher Ayo]]*, asin nagseselebrar sa pagpukpok kan Madal asin Tamak (mga tambol) mantang nagbabayle sa tradisyonal na estilo nin tribo.

## Pagselebrar
Sa pagmarka kan kapistahan, an *naike* o *deuri* (an padi) naggigibo nin sarong ritwal. An *kula* na may mga burak asin dahon kan kahoy na Sal idinodolot sa Jaherthan (an altar), asin an mga deboto namimibi ki Jaher Era, an diyos.

Pagkatapos na gibohon an mga ritwal, an naike, kaiba an iba pa, minaduman sa harong-harong kaiba an *kula* tanganing bendisyonan an gabos. An mga tawo sa harong, partikularmente an mga daragita o babaye, nag-aalok nin kakanon sa mga naike. Mantang siya inaako nin sarong pamilya, an saiyang mga bitis hinahanawan nin tubig bilang tanda nin paggalang.

Pagkatapos kan mga ritwal, an ikaduwang parte kan programa minapoon sa mga bayle asin kanta.

File:Crossing_Baha_festival_2025_80.jpg|An Baha Parab sa Jharkhand 
File:Baha_Festival_at_jagannathpur_village_63.jpg| Kapistahan nin Baha
File:Crossing_Baha_festival_Jaher_than_04.jpg| Kapistahan nin Baha 



## Mga toltolan

## Urog pang mababasa
*
*

## Mga panluwas na takod
*
Sohrai

An **Sohrai** sarong kapiyestahan nin pag-ani na pigseselebrar sa mga estado kan Indya na Jharkhand, Sulnopan na Bengal, Chhattisgarh, Odisha, asin Bihar. Inaapod man ining kapiyestahan kan mga baka. An kapiyestahan pig-oobserbaran pagkatapos kan pag-ani asin kasabay kan Govardhan Puja sa panahon kan Diwali. Sa Santal Parganas, ini pigseselebrar sa bulan nin Enero. Ini pig-oobserbaran kan mga komunidad na Santal, Bhumij, Sadan, Oraon, Ho asin Munda asin iba pa.

Ini pigseselebrar sa Amavasya kan bulan nin Hindu na Kartik, na nahuhulog sa Oktubre–Nobyembre. Sa Santal Parganas, ini pigseselebrar sa bulan nin Enero, sa pagultanan kan ika-10 sagkod ika-15. Durante kan kapistahan na ini, an mga tawo nag-aayuno, nagpipinta kan saindang harong, asin nag-aandam nin kakanon. Sa banggi, nagsisindi sinda nin mga lampara na gibo sa daga sa mga kulungan nin mga baka asin nagdodolot nin mga atang sa diyos nin mga hayop.

## Selebrasyon
An Sohrai sarong kapiyestahan nin pag-ani na pigseselebrar pagkatapos kan pag-ani. Ini pig-oobserbaran sa Amavasya (bagong bulan) sa bulan nin Hindu na Kartik (Oktubre–Nobyembre). An kapiyestahan pigseselebrar sa pag-onra sa mga baka, orog na sa mga toro, karabaw, kanding, asin karnero. Sa aldaw na ini, an mga tawo nag-aayuno sa bilog na aldaw, asin mga lampara na gibo sa daga sinisindihan sa mga harong, mga kulungan nin baka, mga kusina, asin mga hardin. Sa aldaw nin kapiyestahan, kinakarigosan an mga hayop, asin an saindang mga sungay saka angog linalahidan nin bermilion na sinasaw sa lana. Inaalokan sinda nin espesyal na pagkakan na bagas asin gulay. Sa banggi, sarong itom na manok an inaatang ki Gaurea (an espiritu kan pag-ataman nin baka), kaiba an *Tapan* (inomon na pinaalsom na bagas). An karne kan inatang na manok dangan kinakakan kaiba an tinapay asin *Tapan*. An Sohrai sarong aldaw nin pagpahayag nin pasasalamat asin pagkamoot sa mga hayop.
An kapiyestahan nin pag-ani panahon man para sa mga tawo na ipahiling an saindang mga kakayahan asin ekspresyon sa arte. Kada taon, pagkatapos kan kapiyestahan, an mga drowing asin disenyo na ginibo sa panahon na ini pinapara. An kapiyestahan na ini parati nangyayari sa Oktubre o Nobyembre asin minaabot nin tolong aldaw. Ini kasabay kan Diwali. Alagad, an mga Santal na nakaistar sa Santal Parganas nagseselebrar kaini sa Enero.

## Mga Sining

Sarong katutubong klase nin arte an ginigibo kan mga babae. An ritwal na arte ginigibo sa mga lanob na gibo sa laboy tanganing akoon an ani asin tanganing iselebrar an mga baka. An mga babae naglilinig kan saindang mga harong asin nagdedekorasyon kan saindang mga lanob nin mga mural kan mga arte kan Sohrai. An pormang ini nin arte nagpadagos poon pa kan 10,000–4,000 BC. Ini lakop sa mga kuweba, alagad nagbalyo sa mga harong na may mga lanob na gibo sa laboy.

## Mga toltolan
June Squibb

Si **June Louise Squibb** (Vandalia, Nobyembre 6, 1929) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
Ana de Cleves

Si **Ana de Cleves** (; 28 Hunyo o 22 Septyembre 1515 – 16 Hulyo 1557) Reyna nin Inglaterra poon 6 Enero abot 12 Hulyo 1540 komo ika-apat na agom ni Henry VIII. Namundag sa Düsseldorf sa Harong ni La Marck, dikiton an kaaraman dapit ki Ana Anne bago kan taon 1527, kan siya pinagkasundo na ipakasal ki Francisco, Duke nin Bar, aki asin tagamana ni Antoine, Duke nin Lorraine, maski ngani saindang kasal dai nangyari.

Kan Marso 1539,  negosasyon para sa kasal ni Ana ki Henry nagpoon. Si Henry nagtutubod na kaipohan niyang may politikal na pag'aalyado niya sa saiyang tugang na si William, Duke nin Jülich-Cleves-Berg, na iy an lider kan mga Protestante nin Western Germany, ngani saiyang mapakusog an kamugtakan niya kontra sa anoman na pag'atake hale sa  Katolikong Pransya asin kan Imperyo Romano Katoliko. Anne arrived in England in December 1539 asin saiyangf pinakasalan si Henry pakalihis sana kan semana, alagad an kasamyento pigdeklarang nulo pakaliohis anom na bulan asin si Ana dai naputongan korona konsorteng reyna.

Pakapangyari kan pagnunulo, si Henry wionaras siyang magkakanigong aregloa asin si Ana tina'wan na sanang titulong *padangat na tugang nin Hade*.,, Nagtener sa Inglaterra, iya naglawig an buhay mala nasaksihan niya an pagrteynar kan mga aki ni Henry, si Edward VI sin sid Mary I, asin nag'atender pa sapagkorona ki Maria I kan 1553. Si Ana nagtagal pa buhay ta naenot pang magtalikod sa kinaban mga agom ni Henry. Upon her death she was interred as a queen in Westminster Abbey.

## Toltolan
The Bad Beginning

An ***Book the First: The Bad Beginning*** iyo an enot na nobela sa pang-aking nobelang serye na *[[A Series of Unfortunate Events]]* ni Lemony Snicket. An nobela nag'iistorya mapadapit sa tolong mga aki, Violet, Klaus, asin Sunny Baudelaire, na nagin mga ilong lubos bunga kan kasulo' asin pinag'ataman ni Count Olaf, na nag'ngata' man ha'bonon an saindang mga mana.

An libro napublikar kan Septyembre 30, 1999, kan Scholastic Inc. asin ilustrado ni Brett Helquist. Sarong audiobook kaini an pinaluwas kan 2003 na may kaibang pag'iistorya ni Tim Curry, asin magkapirang edisyon kan libro an nagibo na. An libro napalis na sa magkapirang mga tataramon, asin nag'inspirar kan pagluwas kan pelikula batay sa serye na an nagbibida si Jim Carrey asin man an Netflix TV series na pigbibidahan ni Neil Patrick Harris.

## Toltolan
Tungabhadra Pushkaralu

An **Tungabhadra Pushkaram** sarong kapiyestahan kan Salog Tungabhadra na normal na nangyayari sarong beses sa laog nin 12 taon. An Pushkaram na ini pig-oobserbaran sa laog nin 12 aldaw poon kan panahon kan paglaog kan Hupiter sa *Makara* rasi (Capricorn).

## Mga detalye kan mga lokasyon
An mga lugar sa pangpang kan Salog Tungabhadra kun saen an mga peregrino nagbibisita sa mga bantog na templo yaon sa Alampur, distrito nin Jogulamba Gadwal kan Telangana asin distrito nin Kurnool kan Andhra Pradesh. An mga pambihirang lugar iyo an Hospet, Hampi, Kampli, Mantralayam, Kurnool, asin Alampur.

## Hilingon man
*Godavari Pushkaralu
*Kumbh Mela
*Pushkaram

## Mga toltolan
Bhogi

An **Bhogi** iyo an inot na aldaw kan apat na aldaw na kapiyestahan kan Sankranti. Nahuhulog ini sa huring aldaw kan Agrahāyaṇa o Mārgaśīrṣa na bulan kan Kalendaryong Solar kan Hindu, na iyo an 13 Enero sa Gregoryanong kalendaryo. Ini an aldaw bago an Makar Sankranti, na pigseselebrar nin mahiwas sa mga estado kan Indya na Andhra Pradesh, Telangana, Karnataka, Tamil Nadu, asin Maharashtra. 

Sa Bhogi, an mga tawo nag-aapon nin mga lumang asin abandonadong mga bagay asin nagkokonsentrar sa mga bagong bagay na nagigin dahilan nin pagbabago o transpormasyon. Sa kaagahon, an mga tawo nagsisindi nin mga bonfire na may mga troso nin kahoy, iba pang solidong gatong, asin mga muebles na gibo sa kahoy sa harong na dai na nin pakinabang. Ini minatanda kan katapusan kan kuwenta kan taon asin kapinonan nin bagong mga kuwenta sa enot na aldaw kan pag-ani sa sunod na aldaw. Si Kagurangnan Indra sinasamba sa panahon kan kapiyestahan kan Pongal para sa bendisyon kan mga uran.

## Kaappu Kattu
An Kaappu kattu sarong tradisyonal na gawi na naoobserbaran sa rehiyon kan Kongu, kun saen an mga dahon kan Azadirachta indica (Neem), Senna auriculata (*Avaram*), asin Aerva lanata (*Poolappu)* nakabugkos sa mga atop asin lanob kan mga harong asin mga lugar na istaran. An terminong "Kaappu Kattu" gikan sa tataramon na Tamil na "kappu," na an boot sabihon "magseguro" o "magprotehir."

An pangenot na obheto kan Kaappu Kattu iyo an paglikay sa mga maraot na pwersa asin maraot na mga espiritu, sa siring na paagi masisiguro an proteksyon asin karahayan kan mga nag-eerok.

Sa Maharashtra, an mga tawo nagkakakan nin roti na gibo sa Bajra na sinabwagan nin til asin naghahalo nin sarsa nin gulay na kabali an palak, karot, gisantes, berdeng chana, papdi, asin iba pa.

## Hilingon man
* Lal Loi
* Lohri
* Pista nin Pongal
* Lista nin mga pista nin pag-ani

## Mga Tala

## Mga toltolan