open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ireneo Sto. Tomas

Si **Ireneo Caudilla Sto. Tomas** (namundag kan Abril 23, 1942 - Enero 9, 2014 sa Canaman, Camarines Sur) sarong retiradong paratukdô pampubliko sa musika asin an kagsurat kan librong *CANAMAN: Gira kan Banwaan* (2010). Saiyang isinurat an *Ang Kasaysayan ng Bayan ng Canaman* na nakabali sa proyektong *Mga Kasaysayan ng mga Bayan ng Sektor Sentral Bay* (1981) kan Ministro kan Edukasyon asin Kultura (ngunyan Departamento kan Edukasyon).

## Kataytayan nin mga ladawan

Leni Robredo at Sto. Tomas Clan Reunion.jpg|Durungan na selebrasyon kan kaaldawan ninda Sto. Tomas asin Leni Robredo kan 2013


## Toltolan
Universidad del Bío-Bío

An **Universidad del Bío-Bío** (**UBB**) sarong unibersidad sa Sistema nin Unibersidad kan Tsile sa ciudad nin Concepcion, Tsile.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Commonscat:Universidad del Bío-Bío
* Opisyal na websayt (espanyol)
Star View Plaza Hotel

An **Star View Plaza Hotel** saróng hotel sa ciudad nin Naga. Namomogták iní sa kalye Elias Angeles sa hampáng kan Plaza Quince Martires.

## Toltolan
Santuario ni Aguinaldo

An **Santuario ni Aguinaldo** sarong santuario nasyonal namomogtak sa Kawit, Cavite kan Republika nin Filipinas kun saen an katalingkasan kan Filipinas sa Espanya idineklara kan Hunyo 12, 1988. Sa pagromdom kan pangyayari, na ngonyan itinalaan nang  Aldaw nin Katalingkasan, sarong piyesta nasyonal, an wagayway kan Filipinas itinataas kan mga opisyal sa gobyerno tuyong ika-12 nin Hunyo taon-taon. An santuario alabes sarong museo ngonyan.   

## Agi-agi

An santuario iyo an antigong harong ni Hen. Emilio Aguinaldo kun saen siya namundag kan Marso 22, 1869, Itinogdok kan 1845, ini dati hinaman gibo sa kahoy asin tiklad. Dangan kan taon 1949 pinakarhay asin pinapusog.

## Pagbantolin kan  Aldaw nin Katalingkasan

Kan Hunyo 12, 1898, an Katalingkasan nin Filipinas sa Espanya, enot na pigbantolin sa may bintana kan bidang kan mansyon. An nagbasa kan deklarasyon iyo mismo an kagsurat kaini na si Ambrosio Rianzares Bautieta  An Pagbantolin kan Katalingksan sunod na pinagtibay kan Kongreso nin Malolos kan Septyembre 21, 1898.

## Mga simbolo nasyonal

An wagayway kan Filipinas na pigdesenyo ni Aguinaldo enot na biniklad sa pinakaenot na Pagbantolin kan Katalingkasan kan Filipinas asin pinakaenot na dinara sa laban sa Batalya sa Alapan sa Imus, Cavite kan Mayo 28, 1898, Ngonyan pigrorokyaw an aldaw na Mayo 28 bilang Aldaw nin Wagayway. An togtog nasyonal na Lupang Hinirang ikinawat sana kan aldaw nin pagbantolin kan Katalingkasan duman sa Cavite kan sarong banda hale sa San Francisco de Malabon (ngonyan General Trias, Cavite) alagad asn letra kaini nasaliot sana kan taon 1899 ni Jose Palma.

## Mga pagpakarhay sa santuario

Si Presidente Aguinaldo kan siya yaon sa pagretiro, pinadakula niya an saiyang harong kan mga taon 1919 abot 1921 sa tuyong magin simbolo  sa pagrepresentar kan wagayway asin kan nasyon.  Nagpagibo siya nin "Balkonahe nin Katalingkasan" na maarte asin mahiwas, na si Aguinaldo asin an mga opisyal kan gobyerno ginagamit sa tuyong pagrokyaw kan aldaw nin katalingkasan. Dakul na bisita ngonyan pighuhuna iyo ini si dating lugar na kun saen pigbalangibog an historikong deklarasyon. Si Aguinaldo pigdonar sa gobyerno an saiyang harong na ini kan Hunyo 12, 1963, "sa pagpadanay kan espiritu kan "Rebolusyon Filipinas nin 1896 na nagputol kan pananakop kan Espanya sa nasyon". 

## Santuario Nasyonal

Si Aguinaldo binawian buhay kan Pebrero 6, 1964 sa edad na 94 sa Veterans Memorial Hospital sa Quezon City. Kan parehong taon, an gobyerno pigdeklara an mansyon niya bilang Santuario Nasyonal kan Hunyo 18 sa ri'gon kan Akta Republika Nu. 4039 na pirmado ni Presidente Diosdado Macapagal

## Mga panluwas na takod

*Blogspot manongod sa Santuartio ni Aguinaldo. 
*The Aguinaldo Shrine sa AngelCent, may mga retrato kan interior asin giya sa pagpaduman.
*The House of General Aguinaldo . Dakul pang mga magagayon na retrato manongod ki Aguinaldo makukua sa Tara Na!

## Toltolan
Camarines Sur-Agrikultural na Kolehiyo nin Estado

An **Camarines Sur-Agrikultural na Kolehiyo nin Estado (CSSAC)** (Ingles: *Camarines Sur State Agricultural College*) dating pampublikong kolehiyo sa Pili, Camarines Sur. Nagin iníng saróng unibersidad nin estado kan mapirmahan an Akta Republika 9717 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo kan Oktobre 12, 2009.

## Toltolan
Naga Regent Hotel

An **Naga Regent Hotel** saróng hotel sa ciudad nin Naga, Filipinas. Namomogták iní sa kalye Elias Angeles.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*Opisyal na websityo
Naga Manor Hotel

An **Naga Manor Hotel** saróng hotel sa ciudad nin Naga, Filipinas. Namumugták iní sa tinampóng Balatas.

## Toltolan
Sunny View Hotel

An **Sunny View Hotel** saróng hotel sa ciudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Namomogták iní sa Kalye Panganiban sa gilid kan Salog Naga. Ini may tolong eskalon na an sa ibaba anas okupado nin mga pwestong komersyal.

## Toltolan
Hotel Mirabella

An **Hotel Mirabella** saróng hotel sa ciudad nin Naga, Filipinas. Igwá iníng duwáng lokasyon. An enot namomogták sa kalye Liboton mantáng an ikaduwá yaon sa kalye Panganiban.

## Toltolan
Mitt Romney

Si **Willard Mitt Romney** (namundág Marso 12, 1947) saróng Amerikanong negosyante asín pulitiko. Siyá an ika-70ng Gobernador kan estado nin Massachusetts poon 2003 abót 2007 asín kandidato ngonyán para sa 2012 nominasyon presidensyal kan Partido Republikano.

Siya an aki ni George W. Romney (dating Gobernadoir kan Michigan) asin ni Leonor Romney. Siya pinadakula sa Bloomfield Hills, Michigan asin nagserbi bilang sarong misionaryo kan Mormon sa Pransya. Saiyang nakamit an undergraduate degree niya sa Brigham Young University, dangan an Juris/Master of Business Administration joint degree sa law asin business school kan Harvard. Si Romney naglaog sa negosyong management consulting na huli kaini nakakua siyang pwesto sa Bain & Company kun saen siya nagin padagos CEO igdi asin saiyang napabangon hale sa krisis. Tapos kaini siya nagmukna, katuwang an iba, kan Bain Capital na saro mansanang nagsanga hale sa dati niyang pigtatrabahuhan. Ini an nagdara saiya nin kanigoan na yaman ta nagtalubo an kompanya asta nagin saro sa mauswag asin pinakadakulang negosyo sa nasyon. An yaman na napatalubo niya iyo an nagpuhunan sa saiyang pagtapsok sa pulitika. Pero siya aktibong gayo sa simbahan niya asin siya nagin igding ward bishop asta sagkod siya nagin stake president sa saiyang lugar. Nagdalagan siya bilang kandidato kan Republikano sa 1994 eleksyon sa Senado kan Estados Unidos representado an Massachusetts alagad nadaog siya ni Ted Kennedy na iyo an nasa poder kadto. Sa sarong parte man, si Romney naglapigot sa pagorganisar asin pagpadalagan kan 2002 Winter Olympics bilang pamayo kan Salt Lake Organizing Committee; maray an resulta ta dai nagkalugilugi an kasibotan.

## Toltolan
Kalye Padian

An **Kalye Padian** sarong tinampo na namumugtak sa syudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini ngonyan binago na an pangaran asin inaapod nang Kalye Caceres sosog sa Ordinansa Nu. 95-063. Alagad, an Kalye Caceres, susog sa nasabing Ordinansa sinakop na an dati sakop na tinampo kan Kalye Dinaga kun kaya winarâ na an dating kalyeng idto sa mapa.

## Sarong historikong tinampo
An tinampong ini panahon pa nin Kastila nasasambit na bilang lugar kun saen namogtak an *Casa de Clerigos*, an pinakaenot na seminario na an nagpatogdok iyo soboot si Obispo Andres Gonzales (1685-1709), alagad susog ki Danilo Gerona mas tinutubod niyang an kalye Padian, naapod na padian bako ta may adalan nin mga magpapadion sa lugar na ini, kundi yaon igdi nakatiripon si mga naenot na Chino na inabotan kan mga Espanyol paglaog ninda sa Naga kan 1573. Nagin 'padian' sa Bikol an katagang 'parian' o 'pariancillo' na iyo an usong gamiton sa mga dokumentong Espanyol kan an mga Espanyol nagoonabi kan katiriponan nin mga kaiinsikan sa sarong lugar.

Igdi man sa tongod kan tinampong ini tinogdok an pinakaenot na palasyo kan Obispo kan Simbahan Katoliko asin harani sana sa palasyo an pinakaenot na katedral kan Naga, sa tongod kun saen  namomogtak an modernong saod (Naga City People's Mall), alagad an duwang estrukturang ini, pati an seminario, pighubo sa presenteng lugar ni Obispo Bernardo de la Concepcion (1816-1829) huli ta an Padian medyo kaladman asin sinasanop nin tubig pag nasu'pay an Salog Naga orog na kun nabagyo.

Igdi man ipighubo sa De La Rosa bldg. sa kalyeng ini an Cecilio Press kan an imprintahan kaini nasulo sa may Bgy. Sabang pero nagsulo man ngani igdi kan mga taon 1969. Dati man yaon igdi an duwang sinehan: an Vic Theater (na pagsasadiri kan pamilya Bichara) asin an Premier Theatre

Sa may bandang pasiring saod itinogdok kan Hunyo 10, 2010 an sarong plasa (Plaza de Nueva Caceres) kun saen may ikinaag igdi nin sarong monumento inapod Oragon sa pagtanda asin pagtaong onra sa mga gugurang na taga-Naga na maisog nagsabat asin nakilaban sa mga Kastilang mananakop kan Abril 1573.

Sa poro kan Kalye Padian (Caceres St.) nasumpay an Panganiban Drive asin an saibong na poro kan Kalye Padian nabaktas sa Kalye General Luna, dangan naagi sa irarom kan presenteng saod asin natakod sa nakabalagbag na Kalye Igualdad (ngonyan Dr. Jaime Hernandez Avenue na).

## Mga panluwas na takod

* Transport and Traffic Code of Naga City 

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Arana
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Prieto
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Fraternidad
* Kalye Panganiban
* Kalye Mabulo

## Toltolan
Buboy Aguay

Si **Bernardo Miguel "Buboy" O. Aguay Jr.**, gikan sa San Roque, Calabanga, Camarines Sur, sarong premyadong kagubay na Bikolanong parasurat sa mga tataramon na Ingles, Filipino asin Bikol. Siya sarô man na paratukdô, parasurat sagkod direktor nin dula pan-entablado, parasurat sagkud direktor nin pelikula, asin iyo an kagsurat kan librong *Gibsaw sa Salakab* na ibinungsod kan 2008. 

Siya nagawadan sa *[[Gawad Pagromdom ki Carlos Palanca para sa Literatura|Ika-61ng Gawad Pagromdom ki Carlos Palanca]]* kan 2011 para sa saiyang halìpot na dulâ sa tataramon na Filipino na *Posporo*. Digdi nakamtan niya an ikatulong premyo. Siya nagawadan man kan 2017 nin *NCCA Writers Prize* sa saiyang librong *Balinhaya sa Baksteyds* sa kategoryang drama sa tataramon na Bikol na kompunido ni limang halipot na dula na igwang mga titulong: Balinhaya sa Baybayon, Parasaginsagin, Pulang Payong, Sakristan Mayor, asin BurayButu. 

### Publikasyon
Nagluwas an nagkapira sa saiyang mga rawitdawit sa *[[An Tambobong nin Literaturang Bikolnon]]*. Kabali man an saiyang mga rawitdawit na may titulong "Kuhol" asin "X-Men an Padalan sa Vic Theater" sa *Sagurong: 100 na Kontemporanyong Rawitdawit sa Manlain-lain na Tataramon Bikol* (2011) na pigpublikar kan De La Salle University. Nagin tagapakaray kaini, iyo sinda Kristian S. Cordero asin Paz Verdades M. Santos*.* 

Independenteng naipublikar an saiyang koleksyon nin mga tulâ sa titulong *TULA.K.ARATULA *kan 2011. Apat pang mga panurat an saiyang ipinalagdâ nin surusadiri kan 2012: *Posporo, Kan Mag-ati an Tubig sa Dagat, For-Guy* asin *Pulitika ng Paghuhubad.* Kan 2013, kabali an saiyang halìpot na usipon na *For-Guy* sa antolohiyang *Hagong: Mga Osipon* na pinakarhay ninda Paz Verdades Santos asin Francisco Peñones, Jr.

Iniluwas niya an suru-sadiring publikasyon na *Taragoan Bingkay*, sarong koleksyon nin mga usipon,  sa Better Living Through Xeroxography kan Hulyo 30, 2016.

### Organisasyon

Siya pamayong kagmukna kan Parasurat Bikolnon, kaapil asin Artistikong Direktor kan Kaboronyogan Cultural Network asin an kagmuknâ kan Gawad Obrang Literaturang Bikolnon. 

Nagin kaapil man siya kan Kabulig-Bikol asin kan organisasyon pangkultura na Sumaro Bikolnon kun sain siya nagin bise presidente asin sarô sa mga direktor kaini kan 2010-2011. Kagmukna kan Calabanga Creative Writers Circle asin Kaboronyogan kan mga Artistang Bikolano, Pebrero 2017. Kagmukna asin pamayo kan Bikolano Creative Writers Workshop, Disyembre 2018 bilang sarong aktibidad kan Kaboronyogan Cultural Network bilang pagmidbid sa dakulang kontribusyon kan mga parasurat sa mga dalanon. Representante kan National Commission for Culture and the Arts-National Committee on Dramatic Arts sa Southern Luzon Bikol puon 2020 sagkud sa 2022. Nagawadan nin honra bilang Alagad ng Sining kan Calabanga, Camarines Sur sa paagi kan ika-4 na Pagsalingoy: Surat 2020 na programa kan Central Bicol State University of Agriculture- Calabanga Campus.

## Hilingon man
* Gibsaw sa Salakab

## Toltolan
Naga Green Hotel

An **Naga Green Hotel** sarong hotel sa siyudad nin Naga na namomogtak sa puro kan kalye General Luna mismo sa likod kan kwartel kan Philippine National Police. Ini may apat na eskalon.
## Mga panluwas na takod

* Nagdagos igdi sa Naga Green Hotel
* Mga otel igdi sa Naga 

## Toltolan
Starview Hotel

An **Starview Hotel** sarong otel sa syudad nin Naga na namomogtak sa kanto kan kalye Elias Angeles asin kalye Burgos. Ini may walong eskalon asin iyo ini an dating Holiday Hotel na pagrorogaring kaidto kan pamilya Ravanera.

## Mga panluwas na takod

* Opisyal na websayt kan Starview Hotel 
*  Mga otel sa siyudad nin Naga 
## Toltolan
Rodson Hotel

An **Rodson Hotel** sarong otel sa siyudad nin Naga namomogtak sa kanto kan kalye Barlin asin kalye P. Burgos. Ini may apat na soson.

## Mga panluwas na takod

* Mga otel sa siyudad nin Naga 

## Toltolan
Naga Land Hotel

An **Naga Land Hotel** sarong hotel sa siyudad nin Naga namomogtak sa kalye Elias Angeles. May tolong eskalon,  ini naghahampang sa E-mall.

## Mga panluwas na takod

* ]

## Toltolan
Kalye Igualdad

An **Kalye Igualdad** sarong tinampo na namomogtak sa komersyal na distrito kan siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini inaapod na ngonyan na Dr. Jaime Hernandez Avenue sa pagtaong onra ki Dr. Jaime Hernandez, an kagpundar kan Unibersidad nin Nueva Caceres.

An dating pangaran kaini kun saen naguno man iyo naghale sa kinurahaw kan mga Pranses kan nagputok an Rebolusyon Pranses (1789-1799) kan an banwaan kaini, an mga ordinaryong tawo, nagpirit makalungkas sa kontrol kan monarkiya asin matogdas an demokrasya sa bandera nin "libertad, igualdad y fraternidad".

Igdi sa tinampong ini nakahanggilid an dakulang saod publiko kan siyudad (Naga City People's Mall) asin nakalirinya igdi an kadakul na pwestong komersyal kan mga Kaiinsikan. Ini man gayod an pinakamasibot na tinampo asin mahibog na pirmi igdi an trapik.

An Kalye Igualdad may kalabaan man, napoon sa kanto  kan Kalye Zamora sa may Sabang sundo sa tinampo kan kalye Sta. Cruz na an huri iyo na an ginigilidan kan seminaryo.

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Liboton
* Kalye Barlin
* Kalye Prieto
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Miranda
* Kalye Fraternidad
* Kalye Panganiban
* Kalye Elias Angeles

## Toltolan
Kalye P. Diaz

An **Kalye P. Diaz** sarong tinampo na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Pilipinas. Ini pinagngaran ki Padre Severino Diaz, saro sa Kaglimang Martir kan Bicolandia sa pagtaong onra saiya. An tinampong ini nakonekta sa duwang kalye (Kalye Igualdad asin Kalye Peñafrancia) sa magkaibong na poro kaini alagad nabaktas sa pagtangaan sa duwa man na kalye, sa Kalye Barlin asin sa Kalye Elias Angeles.

Sa kalyeng ini yaon an sarong eskwelahan para sa kinder, an bodega kan Graceland, an Sadi Baloy Restaurant, asin pakakanto kaini sa Elias Angeles yaon an Naga Land Hotel. Harani na sa Kalye Peñafrancia naghahangilid an dakulang mall, an E-Mall na naatubangan kan Dabu Building

## Hilinga man

* Kalye Prieto
* Kalye Barlin
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Panganiban
* Kalye Fraternidad
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo

## Toltolan
Kalye Barlin

An **Kalye Barlin** saróng tinámpo sa ciudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas, na ipinangáran sa pinakaenot na Obispong Filipino sa Simbahan Katoliko na si Obispo Jorge Barlin. Minapoón an kalye sa atubángan kan mismong Katedral kan Naga asín minabonggô sa edipisyo kan Grand Imperial Plaza. Sa tagbóan kan kalyeng iní, Kalye Heneral Luna asín Kalye Arana namomogtak an Plasa Barlin kun saen itinindog an sarong monumento ni Padre Jorge Barlin.

Nagkapirá sa mga mahahalagáng edipisyo na namomogták sa kalyeng iní iyó an Kwartel nin Pulis kan Ciudad nin Naga, asín an gurángan nang haróng kan pamilya Roco, asin an mga edipisyo kan Geewan asin Baker's Plaza.

## Hilinga man

* Kalye Arana
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Fraternidad
* Kalye Igualdad (ngonyan, Jaime Hernandez Ave. na)
* Kalye Liboton  (ngonyan M.T. Villanueva Ave., na)
* Kalye Padian   (ngonyan Kalye Caceres na)
* Kalye P. Diaz
* Kalye Panganiban
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Prieto
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo

## Toltolan
Kalye Arana

]]

An **Kalye Arana** sarong tinampo na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarine Sur, Filipinas. Ini nadungto' sa Kalye Bayawas sa sarong ibong, naaging kwartel kan National Integrated Police asin sa monumento ni Obispo Jorge Barlin, dangan nabaktas sa Kalye Elias Angeles kun saen sa magkaibong na kanto kaini yaon an edipisyo kan McDonalds asin natapos sa kalye Penafrancia tongod na gayo kan Simbahan nin San Francisco.

## Sarong masalaysay na tinampo

An tinampong Arana saro man sa historikong tinampo ta igdi nangyari nanggad an sagupaan kan mga rebeldeng Filipino na iyo si dating gwardya sibil laban sa mga Espanyol kan taon 1898. Sa kalabaan kan tinampo nagborokbokan an duwang pwersa ta an kwartel kan Gwardya Sibil harani sanang gayo sa Simbahan nin San Francisco kun saen nagpaili an mga Espanyol. An dating kwartel kan Gwardya Sibil iyo na an solar na ginagamit kan National Integrated Police.

An lansangan na ini ipigngaran ki Mariano Arana, saro sa Kaglimang Martir kan Bicolandia asin sarong makahulogan na pangyari ta sa poro kan Kalye Arana itinindog an Plasa Quince Martires. Sa ibong kan Quince Martires, sa tongod kun saen na ngonyan  namomogtak an edipisyon kan  McDonalds yaon dati nakatogdok an Casino Español. Igdi nagtitiripon an mga Espanyol kan panahon kolonyal kun saen naglinga-linga sinda.

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye Prieto
* Kalye Miranda
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Fraternidad
* Kalye Panganiban
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Mabulo

## Toltolan
Kalye Peñafrancia

An **Kalye Peñafrancia** sarong tinampo namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Kan panahon kolonyal, an lansangan na ini inaapod na Via Gainza. Magkapirang tinampo man an nasaranga igdi. Sa poro kaini nasumpay an tinampo kan San Felipe. An Kalye Liboton, ngonyan inapod nang M.T.Villanueva Ave. nasanga pawala. Siring man an Magsaysay Avenue nasanga igdi patoo. Dakul pang mga tinampo na nasaranga igdi arog kan mga tinampo sa solar na dati sadiri kan Mitra (Simbahan Katoliko) asin an mga ini pasiring pampang kan Salog Naga, arog halimbawa kan Eskinita Santiago, Eskinita San Jose, asin iba pa. Pag'abot sa tongod kan Unibersidad de Sta. Isabel nasanga man an Kalye Santonja patoo. Tapos sa enotan pa, ini an mga surunod-sunod na nakabit sa kalyeng ini: an Kalye Paz, Kalye Dimasalang, Kalye P. Diaz , Kalye Arana, Kalye P. Burgos, Kalye Prieto asin an Kalye Caceres sa poro na nanggad.

Nagaatubang sa kalyeng ini an Simbahan nin San Francisco asin an monumento para sa Kaglimang Martir kan Bicolandia.

An nagpagibong pinakaenot kaini iyo si Rektor Santonja sa orden ni Obispo Francisco Gainza kaya nangaran ki Obispo Gainza an kalye. Nagin ining Kalye Peñafrancia sa ri'gon kan sarong ordinansa pinanday kan Enero 29, 1954. 

## Hilinga man
* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Arana
* Kalye Fraternidad
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Prieto
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Panganiban
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo
* Kalye Padian

## Toltolan
Tigre

An **tigre** (*Panthera tigris*) sarong dakulang pusa asin miyembro kan genus na Panthera tubong Asya. Igwa ining makusog, maskuladong hawak na may dakulang payo asin mga kuko, halabang ikog asin kolor kahel na barahibo na may itom, kadaklan patindog na mga guhit.
Hayop

An mga **hayop** (Ingles: *animal*) (inaapod man na **Metazoa**) iyo mga multiselular na eukaryotikong organismo na minaporma sa biyolohikal na kahadeang **Animalia**. Sa pirang eksepsyon, an mga hayop iyo nagkokonsumo nin mga organikong materyal, naghahangos nin oksiheno, nakakahiro, napapasairarom sa sekswal na reproduksyon, sagkod nagdadakula gikan sa labot na ispero nin selula, an blastula, durante kan paghaman nin embryo.

Harus 1.5 na milyong nabubuhay na espesye nin mga hayop an bistado—kun sain sarong milyon iyo an mga insekto—pero naestima daa na igwang harus 7 na milyong espesye nin hayop sa kabilugan. An laba kan mga hayop iyo may rango gikan sa  hasta . Sinda iyo igwa nin kompleksong interaksyon sa lambang saro asin sa saindang kapalibotan, na minaporma nin intrikadong pagkakan na sapot. An siyentipikong pag-aadal nin mga hayop iyo an solohiya.                                                                                                                     

## Hilingon man
* Tinanom
* Fungus
* Bakterya

## Mga panluwas na takod

* Tree of Life Project
* Animal Diversity Web – database nin mga hayop kan Unibersidad kan Michigan
* ARKive – multimedya na database kan nasa peligro/protektadong mga espesye
Kanggaru

An **kanggaru** o *Macropus* sa siyentipikong ngaran, saróng klase nin hayop na mamalya.

## Mga panluwas na takod
*National Geographic
Kabayo

An **kabayo** o *Equus caballus* sa siyentipikong ngaran, saróng klase nin hayop na mamalya.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:IcelandicHorseInWinter.jpg|Sarong kabayo duman sa iceland
Ladawan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|Duwang kabayo
Ladawan:Kalesa Manila.jpg|An kabayo bilang sarong gamit pang transportasyon sa Maynila


## Iba pang babasahon

* 
* Doniger, Wendy, "The Rise and Fall of Warhorses" (review of David Chaffetz, *Raiders, Rulers, and Traders: The Horse and the Rise of Empires*, Norton, 2024, 424 pp.), *[[The New York Review of Books]]*, vol. LXXII, no. 6 (10 April 2025), pp. 17–19. 

## Toltolan


## Panluwas na mga sumpay

* "Ancient horse bone yields oldest DNA sequence"
* 
* 
* Genome of ''Equus caballus'', via Ensembl
* Genome of ''Equus caballus'' (version EquCab3.0/equCab3), via UCSC Genome Browser
* Data of the genome of ''Equus caballus'', via NCBI
* Data of the genome assembly of ''Equus caballus'' (versión EquCab3.0/equCab3), via NCBI
Kalye Liboton

An **Kalye Liboton** sarong tinampo na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Pilipinas. Ini ngonyan inaapod nang M.T. Villanueva Ave sa ri'gon kan Akta Republika Numero 9704, aprobado kan Agosto 7, 2009. Pigngaran ini ki Melchor Trinidad Villanueva, kagtogdas kan Naga College Foundation (NCF), sa pag'onra kan siyudad sa saiya.

Tinutubod kan mga gurang na nangaranan ini kaidtong panahon na "Liboton" ta kun mapasiring sa Simbahan nin Peñafrancia sa may tongod kan Barangay San Felipe, nalikaw pang gayo imbes na diretso malakaw pasiring simbahan na maagi sa Via Gainza (Kalye Peñafrancia). Yaon igdi naatubang man an eskwelahan  na Naga College Foundation asin igdi makukua an residensya ni dainang Dolores Sison. An iba nagsasarabi na piglilibot kan enot na mga panahon an imahen ni Ina igdi sa lugar na ini.

An kalye Liboton o M.T. Villanueva Avenue sa ibong na poro konektado sa Kalye Bagumbayan asin sa ibong man na poro kaini nasumpay an Kalye Peñafrancia.
## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Padian
* Kalye Fraternidad
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Arana
* Kalye Prieto
* Kalye Panganiban
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo
## Toltolan
Kalye Elias Angeles

An **Kalye Elias Angeles** sarong tinampo namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini pigngaran ki Elias Angeles sa pagtaong onra saiya bilang siya an lider kan Gwardya Sibil, katuwang si Felix Plazo, na nagkamit para sa ronang Kabikolan nin katalingkasan sa gobyernong kolonyal kan mga Espanyol. Sarong halabaon na tinampo, ini napoon sa pagkasarapong kan Kalye Bagumbayan asin Kalye Jacob sa tongod kan Unibersidad de Sta. Isabel asin natapos sa pampang kan Salog Naga pakabaktas kaini sa Kalye Caceres.

Ini sarong mayor na tinampo sa siyudad, masabing sarong kabaroyan inaapod kan enot na mga panahon asin dusok sa mga pwestong komersyal. Sa sarong poro kan tinampong ini yaon natipon an mga institusyon kan Simbahan Katoliko: an Naga Metropolitanong Katedral nin Naga, Holy Rosary Minor Seminary asin an Palasyo Arsobispado nin Caceres‎. 

Igdi man nakaatubang an lumang harong ni Ernesto Abella, an Ramaida Centrum, an Bodega Home, an dakulang mall, an E-mall,  an Naga Land Hotel, an Plasa Quince Martires, an McDonalds Restaurant, an Biggs Restaurant, an haloyon nang Quality Bakery, an Starview Hotel, an Jollibee, an Plasa Quezon, an New Crown Hotel, an Aristocrat Hotel, an Regent Hotel, an Panelo Building, an Ignacio Building, asin sa poro sa harani na sa salog, nahanggilid an edipisyo kan Bank of the Philippine Islands. 

## Hilinga man
* Kalye Arana
* Kalye Barlin
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Fraternidad
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye P. Diaz
* Kalye Panganiban
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Prieto
* Kalye Mabulo
* Kalye Miranda
## Toltolan
P. Diego Bergaño

Si Padre **Diego Bergaño** sarong pading Espanyol asin siya an kagsurat kan duwang libro manongod sa gramatika asin bokabularyo kan tataramon na Pampango. An librong sinurat niya sa gramatika tituladong  "Arte de la lengva pampanga. Compvesto por el p. lector fr. Diego Bergaño de el orden de los Hermitaños de nvestro padre san Augustin, examinador synodal de este arzobispado de Manila" (1729) asin an bokabularyo nagngangaran na "Vocabulario de la lengua pampanga en romance." (1860).

## Toltolan
Universidad de Concepción

An **Universidad de Concepción** (*UdeC*) sarong unibersidad sa Concepcion, Tsile.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt {es} {en}
Universidad de Chile

An **Universidad de Chile** sarong unibersidad sa Santiago, Tsile.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websayt {es}
Kalye Biak-na-Bato

An **Kalye Biak-na-Bato** sarong tinampo na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas.. Ini napoon sa tulay nin Tabuk asta natakod sa poro kan Kalye Obrero. Sa tinampong ini nakarabit-kabit an mga minasurunod na kalye: an Balintawak, an Plaridel, an Melgarejo, an Union,  asin an Fraternindad. An tinampong ini ipigngaran sa lugar na Biak na Bato, Bulacan kun saen nangyari an inaapod na Pakto sa Biak na Bato (Desyembre 14, 1897)  sa pag'oltan kan grupo ni Aguinaldo asin kan mga Espanyol na maontok na an ralaban kan duwang pwersa.

An kalyeng ini dusok na sa mga pwestong komersyal.

## Hilinga man
* Kalye Arana
* Kalye Barlin
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Fraternidad
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye P. Diaz
* Kalye Panganiban
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Prieto
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo
## Toltolan
Champagne Garden

An **Champagne Garden** sarong darahan sinadya para sa mga kasalan, birtdeyhan, bunyagan, mga okasyon-pagtiripon para sa mga aki, debut, anibersaryo, reunion, kumperensya sa negosyo, seminar, training  o ano pa man na pagtiripon. Ini namomogtak sa Apo Drive, Mayon Avenue, siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. An negosyong ini na-cater man sa ibang lugar kun kinakaipo.

## Mga panluwas  na takod

* Naga City Deck http://www.nagacitydeck.com/2011/04/champagne-garden.html

## Toltolan
Kalye Prieto

An **Kalye Prieto** sarong lansangan na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini pigngaran ki Padre Gabriel Prieto, saro sa Kaglimang Martir kan Bicolandia.  

An tinampong ini halipot sana asin nakatakod sa Kalye Igualdad sa sarong poro asin saibong na poro nakakabit sa Kalye Elias Angeles pakabagtas sa Kalye General Luna. Sa tinampong ini makukua an mga prutasan kan Naga City People's Mall, an 4-na-eskalon na Shopper's Mall, an Sampaguita Department Store. Ini nasungdo' sa edipisyo kan Regent Hotel sa may Kalye Elias Angeles.

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Panganiban
* Kalye Fraternidad
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo
Michelle Obama

Si **Michelle LaVaughn Robinson Obama** (namundag Enero 17, 1964) iyo an agom kan ika-44 asin nakatukaw na Presidente kan Estados Unidos, si Barack Obama. siya man kaenot-enoteng Aprikano-Amerikanong Enot na Gining kan Estados Unidos. Nagdakula sa Bandang Habagatan kan Chicago, siya nag'entra sa Princeton University asin sa Harvard Law School. Daqngan kaninagbalik siyang Chicago asin nagtrabaho sa bupete ni Sidley Austin, kun saen nanagboan niya an mapapangagom niya. Nagtrabaho man siya sa alkalde kan Chicago na si Richard M. Daley, asin man sa University o0f Chicago Medical Center.

Sa taon na 2007 asin 2008, maigot siyang nagtabang sa kampanya kan agom niya para sa presidente, mala ta siya nagtaram bilang mayor na tagataram sa 2008 Democratic Natiional Convention. Siya may duwang aki, si Malia asin Sasha asin tugang niya ni Craig Robinson, na iyo an coach sa men's basketball sa Oregon State University. Bilang agom nin senador asin dangan kan presidente, si Michelle nagin sarong fashion icon asin modelong arogan kan mga kababaihan. Tagatolod siya kan kampanya laban sa kadukhaan asin siya dinadara an isyu manongod sa pagpukaw nin pagkagamiaw sa kapobrehan, sa nutrisyon asin maray asin tamang pagkakan.

## Mga panluwas na takod

* 
* Michelle Obama  collected news and commentary at *[[Chicago Tribune]]*
* 
* Michelle Obama collected news and commentary at U.S.News & World Report
* Michelle Obama On Love, Family & Politics, interview with Katie Couric of *[[CBS News]]*, February 15, 2008
* Photoessay  in *[[Newsweek]]*
* 

## Toltolan
Kalye Panganiban

An **Kalye Panganiban** sarong tinampo namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Pilipinas. Ini pigngaran ki Jose Maria Panganiban sa pagtaong onra saiya bilang saro siya sa mga Filipinong propagandista na maigot nagtolod na magkaigwang reporma sa palakaw kan administrasyon kolonyal kan mga Espanyol igdi sa Pilipinas. An kalyeng ini inaapod na Panganiban Drive sa Ingles asin napoon ini sa Parke ni Rizal asin tanos asin diretsong nasundo sa rotunda kun saen an Roxas Avenue {Diversion Road), an Magsaysay Avenue asin an Concepcion Pequeña nagsasarapong. Halabang kalye, ini ibong-ibong pano nin mga puwesto komersyal asin sa sarong parte nahanggilid an riles kan tren.

Yaon igdi sa kalyeng ini an aapat na bangko: an Legazpi Savings Bank, an Development Bank of the Philippines (DBP), an Rural Bank of San Jose asin, bago pa sana (2015), an Land Bank of the Philippines. Dakul man igding pwesto kan mga hardware, mga tindahan nin mga piyesa sa awto. May mga nakalinya man igding mga otel arog kan Mirabella Hotel, an Sampaguita Tourist Inn, an Sunny View Hotel, mga  botika arog kan Mercury Drug, South Star Drug asin igdi makukua an Bicol Medical Center, sarong ospital sadiri kan gobyerno asin saro sa dakulang ospital sa bilog na rona, saka an Saint John Hospital.
## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Barlin
* Kalye Arana
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Igualdad
* Kalye Liboton
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Prieto
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Fraternidad
* Kalye Miranda
* Kalye Mabulo
* Kalye Padian

## Toltolan
Jesse M. Robredo Coliseum

An **Jesse M. Robredo Coliseum** sarong coliseo sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini pwede magtukaw nin sobra sa sampolong ribong tawo. Pig'inaguraran asin binuksan sa publiko ini kan Septyembre 2, 2010.Sinasabing ini na an ika-duwang pinakadakulang estrukturang may soklob, segunda sa Araneta Coliseum, sa bilog na Filipinas.

Pigtogdok ini sa katuyohan bako sanang  magin sarong isports arena kundi tiponan para sa mga okasyon sa siyudad kun piyesta o anoman na mga importanteng kasibotan. Igdi ginibo na an tournament sa basketbol kan Philippine Basketball Association asin idtong mga nakaagi nang mga beauty pageant tuyong piyestang Peñafrancia.

An coliseo igwang 20 pwesto sa ibaba na pinaparenta asin sa mezzanine, may 11 yunit. An hiwas kan coliseo nag'abot 10,000 metro kwadrado na may dagdag pang 7,000 m.k. sa palibot para sa paradahan kan mga lunadan. Ini nakalaklak sa dagang rogaring kan gobyerno lokal na may hiwas na 11,211 m.k. sa irarom kan T.C.T. numerado 45576.

## Mga panluwas na takod

* Mga iba-ibang gasto sa pagpatogdok kan coliseo 
* Naga City Government Website  

## Toltolan
Sampaguita Tourist Inn

An **Sampaguita Tourist Inn** sarong hotel na namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini natogdok sa poro kan Kalye Ojeda, sa gilid mismo kan Salog Naga. An otel na ini igwang sarong sanga sa Kalye Panganiban harani man sa Tulay nin Panganiban.
## Toltolan
Tenczynek

An **Tenczynek**  sarong village sa kan Polonya o banwaan sa laog kan Małopolskie Voivodship asin igwang 3,629 na namamanwaan (2015).
Kalye Fraternidad

An **Kalye Fraternidad** sarong tinampo namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Sa sarong poro kaini natakod sa Kalye Garcia kan Bgy. Sabang, nabaktas sa Tulay nin Sabang asin tanos na nadiretso asin natakod sa Roxas Avenue sa tongod kan palaog sa Tulay nin Mabolo pakabaktas naman sa riles nin tren. Ini an aragihan kan trapik nin mga awto kun boot magpasiring sa LCC Mall o sa  Camaligan na dai na malaog sa sentro kan siyudad. Medyo may kapiotan an tinampong ini asin dikit an pwesto komersyal igdi.

Siring kan Kalye Igualdad, ini pinangaran sa saro sa kinurahaw kan mga Pranses durante kan Rebolusyon Pranses, sa mawot na malungkas sinda sa kontrol kan monarkiya asin makamit an demokrasya sa irarom kan bandera nin "libertad, igualdad y fraternidad."

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Liboton
* Kalye Barlin
* Kalye Prieto
* Kalye Elias Angeles
* Kalye Igualdad
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Miranda
* Kalye Panganiban
* Kalye Mabulo

## Toltolan

## Toltolan
Kalye Miranda

An **Kalye Miranda** (Ingles, J. Q. Miranda Ave.) iyo an dati inaapod na City Hall Avenue namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini nahira sa pangaran sa ri'gon kan Ordinansa Nu. 1013 kan taon 1985. Sa pag'onra asin pagromdom saiya, ini pigngaran ki Koronel Juan Q. Miranda an dating Kongresista asin Lider nin Gerilya igdi sa Camarines Sur.

Maonabi palan, an natad kan City Hall na nag'aatubang sa Kalye Miranda nginaranan na Plaza Juan Q. Miranda sa siring na dakulang pag'onra ki Miranda bilang "Ama kan Naga City Charter" ta siya an nag'ama sa Kongreso na magin sarong siyudad an Naga.

Napoon an tinampong ini sa pagkasiko sa may tongod kan Naga Civic Center pasiring City Hall hanggan sa pagluwas asin pagtakod kaini sa Kalye Panganiban sa ibong na poro. Sa kalabaan niya yaon an edipisyo  kan Metro Naga Water District, an Naga Post Office, an City Hall kan Naga, an lugar kan Starmark, an Bicol Science Centrum, an Naga Fire Station, asin an opisina  kan Bureau of Internal Revenue, dangan sa poro na nahanggilid an Bicol Medical Center.  

## Hilinga man

* Kalye P. Diaz
* Kalye Peñafrancia
* Kalye Padian
* Kalye Arana
* Kalye Liboton
* Kalye Barlin
* Kalye Prieto
* Kalye Biak-na-Bato
* Kalye Mabulo
* Kalye Fraternidad
* Kalye Igualdad
* Kalye Panganiban
* Elias Angeles

## Toltolan
Asmara

An Asmara (Tigrinya: ኣስመራ Asmera, dating pigaapod na Asmera, "Nagkasaro sinda" sa tataramong Tigrinya) iyo an ciudad kapital asin pinaka dakulang banwa kan Eritreya, na harong kan mga 579,000 na katawo. An kahalangkawan kaini 2,325 na metro, asin nakabugtak siya sa kataidan na norte-sulnopan kan Kaba'ban nin Great Rift buda kan mga bulod nin Eritreya.

Nakabugtak an ciudad sa Rehiyong Maekel kan Eritreya. An ciudad mismo nakabanga' sa treseng distrito o mga partidong administratibo. Iyo an; Acria, Abbashaul, Edaga Hamus, Arbaete Asmara, Mai Temenai, Paradiso, Sembel, Godaif, Maekel Ketema o Sentro, Tiravolo, Gejeret, Tsetserat buda Gheza Banda.
Banagan

An **banagan** mga hayop sa dagat na may darakulang agat (Ingles, Clawed lobster), kairiba sa pamilya (Nephropidae, inaapod man  Homaridae). Importanteng gayong kakanon na nakukua sa dagat, ini nakakapamilya an inaapod na spiny lobster o slipper lobster, na mayo nin mga agat. An pinakaharaning kapamilya kaini iyo an reef lobster asin an tolong pamilya kan crayfish na nag'eestar sa tàbang.

## Toltolan
Thiago Lacerda

Si **Thiago Ribeiro Lacerda** (Rio de Janeiro, Enero 19, 1978) sarong Brasilianong aktor.

## Mga panluwas na takod
* **Bold text**Thiago Lacerda on IMDb
Whitney Houston

Si **Whitney Elizabeth Houston** (Agosto 9, 1963 – Pebrero 11, 2012) dating Amerikanang parakanta, artista, produktor, asin modelo. Sosog sa Guinness World Records kan 2009, siya an babaying pasali na pinaka dekorado sa kagabsan kan tiyempo. Pati sa mga premio niya iyo an duwang Emmy Awards, anum na Grammy Awards, 30 na Billboard Music Awards, asin 22 na American Music Awards, bilang sa mga 657 na premiong karera na tinao sa iya sa kabuhayan niya. Si Houston man an saro' sa mga pinaka mabentang artistang musika sa kinàban. Sobra sa 220 milyon na album, single buda video an nabenta niya sa enterong kinàban.

Kan Pebrero 11, 2012, nadeskubre na gadan si Houston sa saiying guest room sa Beverly Hilton Hotel, sa Beverly Hills, California. Dai pa naaaram an rason kan pagkagadan niya.
Anastacia

Si **Anastacia** (* 17.09.1968, Chicago) sarong parakanta, Estados Unidos.

## Album

* 1999 - *Not That Kind*
* 2001 - *Freak of Nature*
* 2004 - *Anastacia*
* 2005 - *Pieces of a Dream*
* 2008 - *Heavy Rotation*
* 2012 - *It's a Man's World*
* 2014 - *Resurrection*
* 2015 - *Ultimate Collection*

## Singles

* 1993: One More Chance
* 1993: Forever Luv (duet with David Morales)
* 1998: Mi Negra, Tu Bombón (duet with Omar Sosa)
* 1998: Not That Kind
* 1999: Tienes Un Solo (duet with Omar Sosa)
* 1999: I'm Outta Love
* 2000: Saturday Night's Alright for Fighting (duet with Elton John)
* 2001: Let It Be (duet with Paul McCartney, Anastacia other artists)
* 2001: I Ask of You (duet with Luciano Pavarotti)
* 2001: What More Can I Give (duet with Michael Jackson and other artists)
* 2001: Love Is Alive (duet with Vonda Shepard)
* 2001: 911 (duet with Wyclef Jean)
* 2001: I Thought I Told You That (duet with Faith Evans)
* 2001: Cowboys And Kisses
* 2001: Made For Lovin' You
* 2001: Paid My Dues
* 2002: One Day in Your Life
* 2002: Boom
* 2002: Why'd You Lie To Me
* 2002: You'll Never Be Alone
* 2002: You Shook Me All Night Long (duet with Celine Dion)
* 2002: Bad Girls (duet with Jamiroquai)
* 2003: Love Is a Crime
* 2003: We Are the Champions, We Will Rock You, Amandla (duet with Queen, Beyoncé, Bono, Cast and David A. Stewart)
* 2004: Left Outside Alone
* 2004: Sick And Tired
* 2004: Welcome To My Truth
* 2004: Heavy On My Heart
* 2004: I Do (duet with Sonny Sandoval)
* 2005: Everything Burns (duet with Ben Moody)
* 2005: Pieces Of A Dream
* 2005: Everything Burns (duet with Ben Moody)    
* 2006: I Belong To You (duet with Eros Ramazzotti)
* 2007: Sing (duet with Annie Lennox and other artists)
* 2008: I Can Feel You
* 2008: Absolutely Positively
* 2009: Defeated
* 2009: Stalemate (duet with Ben's Brothers)
* 2009: Holding Back the Years (duet with Simply Red)
* 2010: Burning Star (duet with Natalia)
* 2010: Safety (duet with Dima Bilan)
* 2011: What Can We Do (A Deeper Love) (duet with Tiësto)
* 2012: If I Was Your Boyfriend (duet with Tony Moran)
* 2012: Dream on
* 2012: Best Of You
* 2014: Stupid Little Things
* 2014: Staring at the Sun
* 2014: Lifeline
* 2015: Take This Chance

## Toltolan
Hugo Chávez

Si **Hugo Rafael Chávez Frías** (Pagtaram sa Espanyol: [ˈuɣo rafaˈel ˈtʃaβes ˈfɾi.as]; Hulyo 28, 1954 - Marso 5, 2013) iyo an ika-61 asin presenteng Presidente kan Benesuela. Tulong beses na siya nakatukaw sa poder desde 1999. Dati siyang hepe kan partidong politika na Movimiento V [Quinta] República, desde kan pagkatugdas kaini kan 1997 sagkod 2007, kan nagin siya leder kan "Partido Socialista Unido de Venezuela(PSUV)". Sa pagpersegir niya kan saiying idelohiya na Bolibarianismo asin "Sosialismo para sa ika-21 na Siglo", an pigasikaso niya su pagimplementar kan mga repormang sosialista sa banwa na parte kan sarong proyektong sosial na pigaapod na Rebolusion Bolibariano. An mga resulta kaini iyo an pagimplementar nin ba'gong konstitusion, consehong demokratikong pan-partisipar asin an nasionalisasion nin mga nagkakapirang importanteng industria.

Nagadan si Hugo Chavez sa helang na kanser pakatapos kan magkapirang operasyon saiya sa Cuba, asin dai na ngane nakasumpa sa bago niyang pwesto bilang presidente kan ginana niya an eleksyon.

## Toltolan

## Panluwas na mga sumpay

* Official personal blog 

### Multimedia
* PBS *Frontline* documentary: The Hugo Chávez Show
* *The Guardian:* "The Rise and Rule of 'Hurricane Hugo audio slide show
* Democracy Now! 16 September 2005 Interview: Part I  and Part II  with Hugo Chávez, in New York City
* ABC News video, 27 April 2007: Barbara Walters interviews Hugo Chávez
* Interview with  October 2009
* NPR audio report, 18 February 2008: "The Politics of Venezuela's Hugo Chávez"
* 

### Articles and interviews
* BBC News: "Profile: Hugo Chávez"
* Shifter, Michael. "In Search of Hugo Chávez". *Foreign Affairs*, May/June 2006 issue
* Palast, Greg. "Hugo Chávez Interview". *The Progressive*, July 2006
* 
* 
* 
*
Brigham Young

Si **Brigham Young** (/ˈbrɪɡəm/; Hunyo 1, 1801 – Agosto 29, 1877) sarong Amerikanong lider nin Kahiroan nin mga Banal sa Huring-Aldaw asin sarong paraerok sa Kasulnopan kan Estado Unidos. Siya sarong Presidente kan An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-aldaw (LDS Church) magpoon 1847 sagkod na siya naggadan kan 1877, siya an pundador kan Salt Lake City, asin siya nagsirbe bilang pinakaenot na gobernador sa Utah, Estados Unidos. Siya man an nangenot na ipagpundar an University of Utah asin Brigham Young University.

Si Brigham Young nagkaigwa nin manlaenlaen na gaha, sa mga ini mas bantog siyang pinag-aapod na “*Amerikanong Moises*”, (alternatibong kaapudan iyo an “Modernong Moises” o an “Mormon Moises” nin huli ta, arog sa biblikong pigura, si Young an nangenot sa saiyang mga parasunod, an Mormon Pioneers, sa sarong eksodus na nag-agi sa disyerto, hanggan sa nanagboan ninda bilang sarong pinagpromisang kadagaan. Si Young pinag-apod man kan saiyang mga parasunod na an “Leon nin Kagurangnan” nin huli kan saiyang pusoanong personalidad, asin bantugan man sa kaapudan na “Brother Brigham” kan Mga Banal sa Huring-Aldaw. Si Young sarong poligamista asin imbuwelto sa mga kontrobersiya mapanungod sa mga Maitom na katawohan asin an Pagkasaserdote, an Giyera sa Utah, asin an masaker sa Mountain Meadows.

## Panluwas na takod
*Simbahan ni Jesukristo nin Mga Banal sa Huring-Aldaw
Noel Regachuelo

Si **Noel Regachuelo** (namundag sa Syudad nin Naga, igwang alyas na **Noel Cervantez**) sarong komikero asin kaggibo kan mga independenteng komiks na *[[Utopia (komiks)|Utopia]]* asin *[[Project God Program (komiks)|Project God Program]]*. Siya dating kaapil kan grupong Bikol Komikero, Parasurat Bikolnon asin Sumaro Bikolnon.

## Hilnga man
*Dennis Gonzaga
*Jusan Misolas
Bikol Komikero

An **Bikol Komikero** saróng grupo nin mga huben na Bikolanong parakurít nin independenteng komiks sa syudad nin Naga. Tinugdás iní kan Mayo 2009 nindá Noel Regachuelo, Dennis Gonzaga asin Rizaldy Manrique kairíba an ibá pang mga Bikolanong komikero asín kartonista. Kaapíl man digdí sindá Kimi Esber, Bert Masagca, Red Patricio, Al Baleda, Norby Ela, asin Virgilio Abiadao. 

An pinakaenot na Bikol Komiks Convention na binalíhan kan mga kaapíl kainí asín nin ibá pang mga Bikolanong parakurít giníbo kan Mayo 1, 2010 sa restobar na Mudbugs dangan sinundán iní kan Desyembre 20, 2010. Digdí ipigbungsód an Bikol Komiks Anthology asín an 1st Bikol Komiks Drawing Contest para sa mga estudyante sa sekondarya asin kolehiyo. An ikatulóng pagtirirípon nangyári kan Pebrero 24-26, 2012 sa Avenue Square, syudad nin Naga. 
  
## Panluwas na takod
*Bikol Komikero
Project God Program (komiks)

An **Project God Program** sarong independenteng komiks na nagluwas kan 2010. Gibo ini ninda Noel Cervantez asin Dennis Gonzaga.
Dennis Gonzaga

Si **Dennis Gonzaga** sarong Bikolanong parasurat, parakurit asin paratukdô sa Ateneo de Naga na Unibersidad. Mahihiling an saiyang pintang mural sa pwerta kan Que Pasa sa Syudad nin Naga dapit sa rawitdawit na *Detente, sombra de mi bien esquivo* (Untoki, anino kan sakong maulyas na kabootan) ni Sor Juana Inés de la Cruz, sarong madre asin pararawitdawit na nabuhay kan panahon kun suarin an Mehiko parte pa kan imperyong Espanya. 

Siya sagkod si Noel Regachuelo kapwa-kaggibo kan *[[Project God Program (komiks)|Project God Program]]* (2010) asin kan seryeng *[[Darkfel (komiks)|Darkfel]]* na inot na nagluwas kan Mayo 2012. Sarô siya sa kagtugdas kan Bikol Komikero. Kan 2015, kaiba si Paz Verdades Santos, ipinagbungsod ninda an adbokasiya sa pagbuhay kan salog Naga na inapod na *SULOG: Sumaro sa Salog*. Siya an kagsadiri kan 416 Art space na minasuportar man sa mga lokal na visual artist sa Syudad kan Naga.

## Toltolan
Darkfel (komiks)

An **Darkfel** sarong independenteng seryeng komiks na enot na nagluwas kan Mayo 2012. Gibo ini kan parakurit na si Dennis Gonzaga.
Red Patricio

Si **Red Patricio** (Daet, Camarines Norte) saróng Bikolanong parakurít nin komiks asín an kaggíbo kan *[[Kalasag (komiks)|Kalasag]]*, *[[Utopia (komiks)|Utopia]]* asín mikro-komiks na *[[Nabasag ang Pula (komiks)|Nabasag ang Pula]]*. Siyá kaapíl kan grupong Bikol Komikero.
Utopia (komiks)

An **Utopia** sarong independenteng komiks na gibo ninda Red Patricio asin Noel Cervantez. Manongod ini sa pagbaklay nin duwang mag-amigong hayop sa sarong peligrosong lugar. Naggagamit nin tataramon na Tagalog an komiks na igwang 28ng pahina. Itinatampok man sa komiks an *Dickhead Manual* asin *Hank and Peter*.   

## Hilingon
* *Utopia: Unang Yugto* (Bikol Komikero, 2012)
Mga tataramon sa Bolibya

An mga lenggwahe sa Bolibya nagbibilang mga tolong polo may pito (37) alagad an mayor na mga tataramon asin mas lakop magamit iyo an Espanyol, Quecha, Aymara asin Tupi Guarani. Susog sa 2009 Konstitusyon kan Bolibya gabos na mga tataramon na ini, kabali na an Espanyol, anas mga lenggwahe opisyal. An Espanyol asin Quechua tinataram primeramente sa ronang Andes, an Aymara tinataram sa may palibot kan Danaw Titicaca, asin  an Guarani sa sur-subangan sa pagdolonan kan Paraguay.

An lista kan iba-ibang mga tataramon:

* Araona
* Aymara
** Central Aymara
* Ayoreo
* Baure
* Callahuaya/Callawalla/Kallawaya
* Canichana
* Cavineña
* Cayubaba
* Chiquitano
* Guaraní
**Eastern Bolivian Guaraní
* Iñapari
* Itonama
* Leco
* Machiguenga
* Movima
* Moxos
* Pacahuara
* Plautdietsch
* Puquina language
* Quechua (mga inogbon kaini):
** Ayacucho Quechua
**Qusqu-Qullaw
**South Bolivian Quechua
**Southern Quechua
* Reyesano
* Saraveca
* Sirionó
* Espanyol. Hilinga man, Bolibyanong Espanyol
* Tacana
* Tapieté
* Toromona
* Uru-Chipaya: See Chipaya, Uru
* Western Argentine Guaraní
* Wichí Lhamtés Nocten
* Wichí Lhamtés Vejoz
* Yaminawa
* Yuracaré

Masabi pa, an paayaw-ayaw na tataramon asin kultura sa nasyon nin Bolibya nagbunga nin pambihirang diversidad sa arte, sa pagluto, sa literatura, asin sa musika.

## Status opisyal
Ini an sinasabi mismo kan 2009 Konstitusyon kan Bolibya:

"An 2009ng Konstitusyon ipinagboboot na na mga minasunod na tataramon iyo an mga lenggwahe opisyal: Espanyol, Aymara, Araona, Baure, Bésiro (Chiquitano), Canichana, Cavineño, Cayubaba, Chácobo, Chimán, Ese Ejja, Guaraní, Guarasu’we, Guarayu, Itonama, Leco, Machajuyaikallawaya (Kallawaya), Machineri (Machiguenga), Maropa, Mojeño-Trinitario, Mojeño-Ignaciano, Moré, Mosetén (Tsimane'), Movima, Pacawara (Pacahuara), Puquina, Quechua, Sirionó, Tacana, Tapiete, Toromona, Uru-Chipaya, Weenhayek (Wichí Lhamtés Nocten, Wichí Lhamtés Vejoz), Yaminawa, Yuki, Yuracaré and Zamuco (Ayoreo). An gobyerno Bolibyano asin an mga departamento kinakaipo na sikyera duwang lenggwahe an gamiton sa saindang operasyon manta na an saradit na mga gobyernong autonomo, siring man duwa, na pirmi dapat yaon an Espanyol". 

## Toltolan
Nabasag ang Pula (komiks)

An **Nabasag ang Pula** sarong mikro-komiks ni Red Patricio laman an manlainlain na isyu sa sosyodad. Igwa sana ini nin sukol na 4x5 pulgada asin igwa walong (8) pahina. Enot ining nagluwas kan 2011.