Sidney Rigdon

**Sidney Rigdon** (Pebrero 19, 1793 – Hulyo 14, 1876) iyo an sarô sa mga lideres sa panahon kan amay na historiya nin Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw.

## Baptistang Kalikudan
Rigdon iminundag sa St. Clair Township, Allegheny County, Pennsylvania, mga sampulong milya timog kan Pittsburgh na ngunyan an lugar bantog sa apod na Library. Siya an pinakanguhod sa apat na kaarakian ninda William asin Nancy Rigdon. Si William sarong paraoma asin sarong taga-Hartford County, Maryland na nagadan kan 1810, asin si Sidney nagpirme sa saindang omahan sagkod 1818, asin nagin aprentisado an saiyang sadire sa sarong ministro kan Baptistang si Reberendo Andrew Clark. Si Rigdon nagresibe kan saiyang lisensiya sa pagbalangibog para sa regular na mga Baptista kan Marso 1819. Siya naglipat kan Mayo kaparehong taon sa Trumbull County, Ohio na kun saen siya kasabay na nagbalangibog ni Adamson Bentley poon Hulyo 1819. Naagom niya an tugang ni Bentley na si Phoebe Brook kan Hunyo 1820 asin nagpirme sa Ohio sagkod Pebrero 1822. Siya nagbalik sa Pittsburgh sa pag-akseptar kan pastorata kan *First Baptist Church* duman sa laog kan rekomendasyon ni Alexander Campbell. 

Si Rigdon asin Bentley nagbiyahe tanganing makipaghilingan ki Campbell kan tiglagas nin 1821, tanganing makanuod nin kadagdagan mapanungod sa Baptista na naka-engkuwentro nin oposisyon sa ideya na an Bagong Tipan dapat iyo an mangaputan nin priyoridad labaw sa Lumang Tipan para sa simbahang Kristiyano. Sinda nakikipagdiskusyunan nin halawig na nagresulta sa magka-ibahan na mag-ayon sa mga Disipulos ni Kristong kahiroan na asosyado ki Campbell. Si Rigdon nagin sarong bantog na parabalangibog kan Disipulos sa simbahan nin Pittsburgh. Kaya lang, an ibang dae-apektadong mga miyembro iyo an nakapuwersa saiya na maghali kan 1824. Para sa masurunod na duwang taon si Rigdon nagtrabaho bilang sarong parabalad kan kublit nin hayop tanganing maisuporta sa saiyang pamilya, habang nagbabalangibog kan restoryanismo ni Campbell sa pagharongon-korte kan Pittsburgh. Kan 1826 siya pinag-imbitaran na magin pastor kan mas liberal simbahan kan Baptista sa Mentor, Ohio nin Western Reserve. An kadaklan kan amay na mga prominenteng lider nin Mga Banal sa Huring Aldaw, kabali na sinda Parley P. Pratt, Isaac Morley asin Edward Partridge, mga dating miyembro kan mga kongregasyon ni Rigdon bago pa man sinda nakombirter sa Simbahan ni Kristo na pinagpundar ni Joseph Smith.

## Bilang sarong Banal sa Huring Aldaw

### Introduksyon sa amay na Simbahan ni Kristo
Sa sarong biyahe pasiring estado nin Nueva York sa paagi nin Erie Canal, si Parley P. Pratt nagpirme sa Palmyra na kun saen siya enot na nakaaram mapanungod sa Libro ni Mormon. Kan amay nin Septiyembre 1930, si Pratt pinagbunyagan sa Simbahan ni Kristo na pinamayuhan ni Joseph Smith. Kan Oktubre, si Pratt asin si Ziba Peterson pinag-apudan sa sarong misyon na magbalangibog sa mga Mga Amerikanong Indiyan o pinag-aapod na mga Lamanita.

Sa pagbiyahe ninda Pratt pasiring sulnupan, sinda nagbisita ki Rigdon sa Ohio. Binasa ni Rigdon an Libro ni Mormon, nagtubod sa katotoohan kaini, asin nakombertir. Siya pinagbunyagan sa simbahan asin nagpadagos na mangumbertir nin ginatos na mga miyembro kan saiyang mga kongregasyon sa Ohio. Kan Disyembre 1830, si Rigdon nagbiyahe pasiring Nueva York, kun saen saiyang nanumpungan si Joseph Smith. Si Rigdon sarong matibayon na orador kaya siya tulos siya pinag-apudan ni Smith na magin tagapagtaram para sa simbahan. Si Rigdon nagsirbe man bilang sarong eskriba asin nagtabang sa Inspiradong pinagdakit-taramon otro ni Joseph Smith an Bibliya.

### Kirtland, Ohio, 1830-37
Kan Disyembre 1830, si Smith nagresibe nin sarong kapahayagan naghuhulit sa mga miyembro kan simbahan sa Nueva York na magkatiripon sa Kirtland, Ohio. Kadakul sa mga doktrina kan grupo ni Rigdon na pinag-eksperimentohan, kabali na an pamumuhay kaiba an gabos na mga komon na bagay, pagkatapos makanagbo nin mga ekspresyon sa kumbinadong kahiroan.

Kan pinag-organisa ni Smith an Enot na Pamayuhanan kan simbahan, saiyang ipinagpalaen sinda Jesse Gause asin Rigdon bilang iyo an mga enot na duwang mga parahulit niya. Si Smith asin Rigdon nagin dukot na magkapareho, asin si Rigdon minsan minalapas ki Oliver Cowdery, an orihinal "Panduwang Elder kan simbahan. Kan an mga bigilantes nagdesisyon na lagkitan asin barahiboan si Smith sa Omahan ni John Johnson sa Hiram, Ohio, sainda man na pinaglagkitan asin pinagbarahiboan si Rigdon.

Si Rigdon nagin sarong makusog na adbokador sa konstruksyon kan Templo nin Kirtland. Kan an simbahan pinagpundar an Pankaligtasang Sosyedad kan Kirtland, si Rigdon nagin pamayo kan bangko asin si Smith nagsirbe bilang parasaray nin kuwarta. Kan an bangko nagpalya kan 1837, si Rigdon asin Smith parehong pinagbasol kan parakontrang mga Mormon.

### Harayong Sulnupan, Missouri, 1838
Si Rigdon asin Smith naglipat pasiring sa Harayong Sulnupan, Missouri asin nag-establisa in sarong baguhong hepatura kan simbahan duman. Bilang tagapagrtaram para sa Enot na Pamayuhanan, si Rigdon nagbalangibog nin nagkapirang kontrobersyal na mga sermon sa Missouri, kabali an Sermon sa Asin asin an An Orasyon kan Hulyo 4.  Ining mga pinagtararam paminsan iyo an pinaghiling bilang sarong nakapagkontribuwer sa kumplikto na nabantog bilang 1838 Giyera kan Mormon sa Missouri. Bilang resulta kan kumplikto, an mga Mormons pinagpaharale gikan sa estado asin si Rigdon asin Smith pinag-aresto asin pinagpriso sa Prisohan sa Liberty. Si Rigdon pinagbuhian sa paagi kan writ of "habeas corpus" asin nagpasiring siya sa Illinois kan 1839 na kun saen nakibale na siya sa pinakadakulang kahawakan nin mga Mormon na nakiki-estar duman.

### Nauvoo, Illinois, 1839-44
Si Smith pinagtugutan na maka-eskapo gikan sa saiyang prisohan sa Missouri asin nagpadagos sa pagpundar kan siyudad nin Nauvoo, Illinois. Si Rigdon nagpadagos man na magtindog bilang tagapagtaram kan simbahan asin nagtaram kan pasaan an tugdukan kan Templo nin Nauvoo.

Alagad, an relasyon ninda Smith asin Rigdon nagpoon na naraot sa Nauvoo. An partisipasyon ni Rigdon sa administratibong mga trabaho sa simbahan nagin madalangon. Siya dae na nag-estar sa Nauvoo asin nagsirbe sa sarong lokal na pamayuhanan kan simbahan sa Pittsburgh, Pennsylvania. Siya man yaon sa maluyang kamugtakan nin salud. Kan 1843, si Smith boot na ikaag si Amasa M. Lyman sa Enot na Pamayuhanan asin buhian si Rigdon. Alagad, sa panahon kan saiyang pagtaram sa kumperensiya heneral kan Oktubre 1843, si Rigdon naghagad na siya ipirme sana sa Pamayuhanan. An kongregasyon tulos nagboto tanganing magpirme siya bilang enot na tagapaghulit, kontraryo sa ipinagpahayag ni Smith. Matapos an borotohan, si Smith nagtindog asin nagsabi, "*Pinagrabag ko na siya paharayo sa sakuyang abaga, asin saindo giraray siyang ipinakarga sako. Kamo an puwedeng magkarga saiya, alagad ako habo na.*"

Kan si Smith nagpoon sa saiyang kampanya para sa Presidente kan Estados Unidos kan 1844, si Rigdon an pinagpili bilang iyo an saiyang Bise Presidente. Matapos na magadan si Smith, si Rigdon iyo an nagin senyor na miyembrong nawalat kan Enot na Pamayuhanan. (An saro pang miyembro iyo si John Smith, na iyo an tagapagtabang na parahulit, asin si Amasa Lyman, na iyo man an parahulit.) Sa mga panahon na ini, an makusog na oposisyon ni Rigdon sa poligamiya asin iba pang isyu sa laog kan simbahan nagbawas an saiyang popularidad sa laog nin kadaklan kan kamiyembrohan nin simbahan.

## 1844 Krisis sa Kasanglian
Pagkagadan ni Joseph Smith kan 1844, nagkaigwa nin iriwal mapanungod sa kapamayuhan kan simbahan. Mga paksyon, base minsan sa doktrina asin minsan sa administratibong posisyon, nabilog asin an mga miyembro kan simbahan nagpoon na makilinya kan saindang mga sadire sa iba-ibang mga lider. An ibang mga miyembro naghuna na si Rigdon, bilang iyo an senyor na nabubuhay na miyembro kan Enot na Panguluhan, iyo an masunod ki Smith bilang presidente kan simbahan. An iba man baya nagtubod na an hoben kaining ake, si Joseph Smith III iyo an magkanigong tagapagmana. An agom ni Smith, Emma Smith, nagkipag-argumento para sa kaakoan na Presidente kan sentral, an pangenot na Halangkaw na Konseho. Alagad, si Marks nagsuporta ki Rigdon.

Sa atubangan nin sarong dakulaong miting nin kongregasyon sa Nauvoo tanganin tukaron an isyu kan Agosto 8, 1844, si Rigdon nag-argumento na dae magkakaigwa nin karibay sa nagadan na propeta asin ta siya dapat na himoon na "Protektor" kan simbahan. 

Si Brigham Young, presidente kan Korum nin Doseng Apostol nagkontra sa kaisipang ini ni Rigdon asin nagmosyon asin pinapusog an saiyang kaakoan para sa kapangenotan kan Korum nin Doseng Apostol. An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-aldaw minapatunay na si Smith nagkaigwa nin amay na pagtala nin sarong kapayahagan na an Korum nin Doseng Apostol "kapantay sa awtoridad asin kapangyarihan"  sa Enot na Kapamayuhan, kaya an desisyon sa karibay ni Smith minabuwelta sa mga Apostol dawa na ngani si Rigdon nagtubod na siya iyo an kasunod sa linya. Sarong estorya tulos na nabantog na kadakol na yaon sa kongregasyon nagpatotoo na an boses ni Brigham Young kaagid sa tuno kan boses ni Joseph Smith asin ta an lalawgonon ni Young asin mga manerismo nagluwas na nagin siring sa lalawgonon asin mga manerismo ni Joseph Smith. Alagad baya an pangyayaring ini dae naipagtala sa arin man na mga kontemporaryong dyornal o mga talaan kan miting, asin nagluwas sana mga taon pagkaagi kan krisis nin kasanglian.

An Korum nin Doseng Apostol nakawarak sa bilog na Estados Unidos asin Europa, kadakol na yaon sa mga misyon, kan panahon nin pagkagadan ni Smith. An limang miyembro kan korum na yaon sa Illonois nagboroto na dae pagtugutan si Rigdon kan saiyang kaakoan para sa kapamayuhan nin simbahan. Si Rigdon nakamati na an aksyon na ini nangyari na mayo sa nakanigong orden. Pagkaagi nin sarong bulan, kan Septiyembre 8, si Rigdon pinag-ekskomunikado sa An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-aldaw kan sarong Konseho Komon kan Simbahan na pinagpaapod ni Newel K.Whitney, an pangenot na obispo. Si Rigdon habo mag-atendir sa sinasabing pagdangog pagkatapos kaini, saiya man na pinag-ekskomunikado an mga miyembro kan Dose asin nagdulag sa Nauvoo, sa pagsambit na namamatian niyang pinapatakot siya kan mga suportadores ni Young.Si Rigdon nagrelokar sa Pittsburgh na kun saen pinagdagos niya an sarong paksyon kan kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw.

Kan Disyembre 1847, sa Tabernakulo kan Kanesville sa modernong aldaw sa Council Bluffs, Iowa, an mga Apostol asin mga miyembro kan simbahan pinagsustine si Young bilang iyo an baguhon na Presidente kan simbahan. Ining pagbabalik-otro kan Enot na Kapamayuhan nangyari tolong taon an nakalipas matapos an pagkagadan ni Joseph Smith, na sa panahon man na yan si Rigdon nag-aako kan saiyang karapatan na magpapamahala sa simbahan.

## Bilang Lider kan Simbahan, sa Pennsylvania asin Nueva York, 1845-76
Matapos an bangaang pananaw nin kasanglian, si Rigdon nagpakusog asin nangenot nin sarong independenteng paksyon nin Mga Banal sa Huring Aldaw, orihinal na pinag-aapod na "An Simbahan ni Kristo", alagad may sarong punto na ini pinag-aapod bilang an Simbahan ni Jesukristo kan mga kaarakian nin Sion. Ini pinag-aapod man bilang Rigdonita. An Mga Banal sa Huring Aldaw na nagsurunod ki Rigdon nagseparado kan saindang mga sadire asin nag-erok sa Pittsburgh, Pennsylvania. Kan Abril 6, 1845, si Rigdon nagpangenot sa sarong kumperensiya kan Simbahan ni Kristo, na kun saen saiyang pinag-aako na iyo an manigong kapadagusan kan simbahan na pinagpundar ni Smith. Saiya dagos na pinag-reorganisa an Enot na Kapamayuhan asin nag-apod man kan saiyang Korum nin Doseng Apostol.

Dawa ngani an simbahan ni Rigdon nagdakol sa halipoton na panahon sa paagi kan publikasyon kan saiyang peryodikal, *[[Messenger and Advocate#Rigdonite Messenger and Advocate|The Messenger and Advocate]],* an iriwal sa pag-iriba kan mga Rigdonitas nagtulak sa halos gabos na mga miyembro kan simbahan na bayaanan an senyor na lider kan 1847. Dikit sanang mga loyalista, na sinda William Bickerton, dagos na pinagre-organisa an simbahan kan 1862 sa irarom kan pangaran na An Simbahan ni Jesukristo.

Si Rigdon namuhay nin kadakulon na taon sa Pennsylvania asin Nueva York. Mantinido niya an saiyang patotoo sa Libro ni Mormon asin dukot sa saiyang mga kaakoan na siya iyo an manigong tagapagmana ni Joseph Smith. Siya nagadan sa Friendship, New York.