Diyalektong Hakata

An  sarong diyalektong Hapon na pigtataram sa syudad nin Fukuoka. An diyalektong Hakata nagpoon sa distrito komersyal kan Hakata, mantang an sarong katakod na  pigtataram sa sentral na distrito.  An diyalektong Hakata naglakop sa bilog na siyudad asin sa mga suburb kaini. An kadaklan na Hapon pighihiling an diyalektong Hakata bilang an diyalektong tipikal kan Prepektura nin Fukuoka, kaya ini minsan inaapod na .

An diyalektong Hakata naglalawig na pigtataram sa mga interbye sa telebisyon sa Fukuoka, na kun sain dati nang piglalaoman na sarong panusugan kan Hapon.

An Hakata-ben, sarong diyalekto kan Kyushu na may makusog na relasyon sa Okinawa (Ryukyu), igwa nin mayaman na bokabularyo na garo baga igwa nin mga gamot sa mga tataramon na Ryukyuano. Sarong halimbawa iyo an katagang Okinawano na **フーチバー**, na boot sabihon "mugwort." Sa Hakata-ben, ginagamit an mga magkakasumpay na panaga arog kan **フツ** asin **フツッパ** (literal na "dahon kan フツ") na nagsusuherir nin komun na linggwistikong ginikanan.

## Tugmadila
An pundamental na gramatika kan diyalektong Hakata kapareho kan iba pang Diyalektong Hichiku arog kan Diyalektong Saga, Diyalektong Nagasaki, asin Diyalektong Kumamoto. Halimbawa, an diyalektong Hakata naggagamit nin *to* o *tto* bilang sarong hapot, halimbawa, "Ano an ginigibo mo?", na narealisar sa pamantayan na Hapon bilang *nani o shiteiru no?*, iyo an *nan ba shiyo tto?* o *nan shitō to?* sa Hakata asin iba pang mga diyalektong Hichiku.

## Mga Katangian
Sa mga manlain-lain na kakaibang tampok kan Hakata-diyalekto, an nagkapirang representanteng ekspresyon kabali an:

* **〜どげん** ("dogen") – boot sabihon "pa'no" o "anong klaseng".
* **〜っちゃん** ("-cchan") – piggagamit sa pagduon sa sarong pahayag, kapareho kan "aram mo".
* **〜と？** ("-sa?") – sarong partikulo sa katapusan kan pangungusap na nagpapahiling nin sarong hapot, kapareho kan "iyo daw?" o "ika?"
* **〜やけん** ("-yaken") – boot sabihon "huli ta" o "kaya".
* **〜ばい** ("-bai") – sarong partikulo sa katapusan kan pangulayan na an boot sabihon "iyo" o ginagamit para sa pagduon.
* **〜たい** ("-tai") – saro pang partikulo sa katapusan nin pangulayan na nagpapaabot nin pag-afirmar, kapareho kan "-bai".

Partikularmente, sa mga huben na parataram, an paggamit kan **〜ちゃん** ("-chan") parati mas gusto imbes na **〜たい** para sa mas maluyang ekspresyon.

### Pagduon
Kun an sarong panhiro sinusundan kan partikulo na **「と」 (to)**, na katumbas kan pamantayan na partikulo kan Hapon na **「の」 (no)** na ginagamit para sa mga hapot (halimbawa, "Mapuli ka na?"), an tono may tendensiyang maglangkaw pasiring sa katapusan.

* **帰ると?** ("Kaeru to?") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw
* **帰りよーと?** ("Kaeriyō to?") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw

Kun an duwang panhiro nakatakod sa relasyon na pantabang (auxiliary), an inot na silaba sana kan inot na panhiro asin an huring silaba kan ikaduwang panhiro an sinasambit na may hababang tono.

* **出てきた** ("Detekita") – hababa-halangkaw-halangkaw-hababa
* **帰ってきた** ("Kaettekita") – hababa-halangkaw-(baryabol)-halangkaw-halangkaw-hababa

Sa mga frase kun sain an partikulo na **「の」 (no)** minadukot sa sarong pangngaran o sarong *clause*, an mayor na tataramon sa pankagabsan nag-aako nin nag-iitaas na entonasyon.

* **雨のあがった** ("Ame no agatta") – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw-halangkaw-(baryabol)-hababa

Kun an sarong panhiro nagtitindog nin solo o tinatapos sa nakaagi o perpektibong marker na **「た」 (ta)**, an huring silaba dapat na magbaba sa tono.

Mga halimbawa:

* **見る** ("Miru", sa paghiling) – halangkaw-hababa
* **きく** ("Kiku", sa pagdangog) – hababa-halangkaw → halangkaw-hababa
* **かえる** ("Kaeru", sa pagbalik) – halangkaw-hababa-hababa
* **あるく** ("Aruku", sa paglakaw) – hababa-halangkaw-hababa
* **さがす** ("Sagasu", sa paghanap) – hababa-halangkaw-halangkaw → hababa-halangkaw-hababa
* **きこえる** ("Kikoeru", sa madangog) – hababa-halangkaw-halangkaw-halangkaw → hababa-halangkaw-halangkaw-hababa

## Anime asin Manga
Dakul na mga obrang anime asin manga na Hapon an nagtatampok nin mga karakter na nagtataram nin mga diyalektong Kyushu, kabali an diyalektong Hakata.

**Anime:**

* *[[Muromi-san|Namiuchigiwa no Muromi-san]]* (波打ち際のむろみさん) – Muromi-san (むろみさん), Hii-chan (ひいちゃん)
* *[[Rascal Does Not Dream]]* (青春ブタ野郎はゆめみる少女の夢を見ない) – Koga Tomoe (古賀朋絵)
* *[[Yatogame-chan Kansatsu Nikki]]* (八十亀ちゃんかんさつにっき) – Nanbashi Toyone (難橋豊音)
* *[[Grand Blue Dreaming|Grand Blue]]* (ぐらんぶる) – Yoshihara Aina (吉原愛菜)
* *[[Selection Project|SELECTION PROJECT]]* – Tōma Mako (当麻まこ)
* *[[Tamayomi]]* (球詠) – Nakamura Nozomi (中村希)
* *[[Saki (manga)|Saki: Achiga-hen episode of side-A]]* (咲-Saki-阿知賀編 episode of side-A) – Shiramizuhira Satomi (白水哩), Tsuruta Himiko (鶴田姫子)
* *[[Hakata Tonkotsu Ramens]]* (博多豚骨ラーメンズ) – Baba Zenji (馬場善治)
* *[[Haganai|Haganai: I Don't Have Many Friends]]* (僕は友達が少ない) – Hasegawa Kobato (羽瀬川小鳩) (diyalektong Kumamoto)
* *[[Zombie Land Saga]]* (ゾンビランドサガ) (diyalektong Saga)
* *[[The Idolmaster Shiny Colors|The Idolmaster: Shiny Colors]]* (シャニマス) – Tsukioka Renne (月岡恋鐘) (diyalektong Sasebo)
* *[[Hakata-ben no Onnanoko wa Kawaii to Omoimasen ka?]]* (博多弁の女の子はかわいいと思いませんか?) – Hakata-no Donko (博多乃どん子)
* *[[Itoko no Ko]]* (いとこのこ) (diyalektong Kumamoto)

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* Fukuoka-ben Study Website - u-biq
* 単純明快博多弁辞典