Dunhuang

An **Dunhuang** (o **DunHuang**, ) sarong syudad na may lebel nin kondado sa amihanan-sulnopan kan Probinsya nin Gansu, Sulnopan na Tsina . Susog sa 2010 sensus kan Tsina, igwang 186,027 katawo na nag-eerok sa syudad, dawa ngani an mga pagtantiya kan 2019 nagbugtak kan populasyon kan syudad sa mga 191,800. An Sachu (Dunhuang) sarong mayor na pag-ontok sa suanoy na Dalan nin Seda asin midbid na gayo sa mga kaharaning mga yungin nin Mogao.

An Dunhuang namumugtak sa sarong oasis na igwa nin Crescent Lake asin Mingsha Shan(, boot sabihon "Bukid nin Minaawit na Baybayon"), nginaranan sa tanog kan doros na naghahale sa mga dune, an nag-aawit na pangyayari sa baybay. An Dunhuang igwa nin estratehikong posisyon sa krusada kan suanoy na Habagatan na Ruta nin Seda asin an mayor na tinampo na pasiring sa Indya sa paagi kan Lhasa pasiring sa Mongolya asin habagatan na Siberya., asin man nagkokontrol kan entrada sa mahiwas na Hexi Corridor, na pasiring sa puso kan mga kapatagan sa amihanan kan Tsina asin an mga suanoy na kabisera kan Chang'an (ngunyan midbid bilang Xi'an) asin Luoyang.

Sa administrasyon, an syudad sa lebel kan kondado kan Dunhuang sakop kan syudad sa lebel kan prepektura kan Jiuquan. Sa kasaysayan, an syudad asin/o an nakapalibot na rehiyon bisto man sa mga pangaran na **Shazhou** (prepektura nin baybay) o **Guazhou** (prepektura nin mga melon). Sa modernong panahon, an duwang alternatibong pangaran itinalaga nin magkasunod sa *Shazhou zhen* (banwaan nin Shazhou) na nagseserbing tukawan kan gobyerno kan Dunhuang, asin sa kataraid na Kondado nin Guazhou.

## Ginikanan-na-ngaran
An nagkapirang pinaghalean kan pangaran na *Dunhuang* isinuherir kan mga iskolar:
# Giles 1892:   'artipisyal na bulod, tumulus, bulod nin parola, kwadradong bloke nin gapo o kahoy' + 'naglalaad, maliwanag'.
# Mathews (1931) 1944:  ,  ngunyan parati 'ibilang na mahalaga, igalang; onesto, sinsero, matinao’ + ‘sarong dakulang kalayo; nagliliwanag, nagkikinang'.
# McGraw-Hill 1963:   ('onesto + nagkikinang').
# Jáo and Demieville 1971 (Pranses, *Airs de Touen-houang*):   ()  'ribok nin pagkasulo' + 'dakulang kalayo' [per Mathews].
# Lín Yǚtáng 1972:  () 'sadit na bulod (+ nagkikinang)' o  () 'magkikinang (+ nagkikinang)'.
# Kāngxī 1716:  , iyo man an   [*t*=*t’*].
# Mair 1977, *[[Heograpiya (Ptolemy)|Heograpiya]] ni [[Ptolemy]]'s c. 150* nanonongod sa Dunhuang bilang Griyegong  (Throana), posibleng gikan sa Iranyo na *Druvana* na nangangahulugan nin arog kan "kuta para sa pagkolekta nin buwis."

## Kasaysayan

### Mga dinastiyang Xia, Shang, asin Zhou

Igwa nin ebidensya nin pag-erok sa lugar kan amay pa kan 2,000 BC, posibleng kan mga tawong nakatala bilang an Qiang sa historya kan Tsina. Susog sa Zuo Zhuan asin Aklat kan Huring Han, an rehiyon kan Dunhuang parte kan suanoy na Guazhou, na midbid sa produksyon kaini nin mga melon. An pangaran kaini nasambitan man sa relasyon sa dagang tinuboan kan Yuezhi sa *[[Mga Rekord kan Dakulang Historyador]]*. May mga nagrason na ini pwedeng nanonongod sa daing koneksyon na toponimo na Dunhong – an arkeologo na si Lin Meicun nagsuherir man na an *Dunhuan* pwedeng sarong pangaran na Intsik para sa Tukhara, sarong banwaan na lakop na pigtutubodan na sarong sanga kan Yuezhi sa Katahawan na Asya.

### [[Panahon kan mga Nakikipaglaban na Estado]]
Durante kan panahon kan mga Estadong Nakikipaglaban, an mga nag-eerok sa Dunhuang kabali an mga tawong Dayuezhi, mga tawong Wusun, asin mga tawong Saizhong (pangaran na Intsik para sa mga Escita). Mantang nagkukusog an Dayuezhi, pigsagom kaini an mga tribong Qiang.

### [[Dinastiyang Han]]
Kan ikatolong siglo BC, an lugar nagin dominado kan Xiongnu, alagad napairarom sa pamamahala kan Tsina durante kan dinastiyang Han pagkatapos kan si Emperador Wu nadaog an Xiongnu kan 121 BC.

An Dunhuang saro sa apat na mga banwaan nin garison sa linderos (kaiba an Jiuquan, Zhangye, asin Wuwei) na itinogdok kan Emperador Wu pagkatapos kan pagkadaog kan Xiongnu, asin an mga Intsik nagtogdok nin mga kuta sa Dunhuang asin nagpadara nin mga paraerok duman. An pangaran na Dunhuang, na an boot sabihon "Naglalaad na Parola", nanonongod sa mga parola na pigsisindihan tanganing magpatanid sa mga pag'atake kan mga parahabon na mga tribong nomadiko. An Pagbootan nin Dunhuang posibleng naestablisar dai nahaloy pagkatapos kan 104 BC.  Namumugtak sa sulnopan na poro kan Hexi Corridor harani sa makasaysayan na pag'iribahan kan Kaamihanan asin Kahabagatan na mga Dalan nin Seda, an Dunhuang sarong banwaan na may importansya sa militar. "An Dakulang Lanob pinalawig sagkod sa Dunhuang, asin an sarong linya nin mga pinakusog na mga torre nin parola nag-unat pasiring sa sulnupan pasiring sa disyerto. Kan ikaduwang siglo AD, an Dunhuang igwa nin populasyon na sobra sa 76,000 asin sarong panginot na base nin suplay para sa mga caravan na nag-aagi sa syudad: an mga nagpopoon para sa masakit na pagbaklay sa disyerto na kargado nin mga suplay nin tubig asin kakanon, asin an iba pa na nag-abot hale sa sulnupan mapagpasalamat na naghihiling sa garo-mirahe na tanawon kan mga lanob kan Dunhuang, na nangangahulugan nin kaligtasan asin kaginhawahan. An Dunhuang nag-uswag sa makusog na dalagan kan trapiko. An enot na mga kuweba kan Budismo sa lugar kan Dunhuang tinabas kan 353."

### An [[Dinastiyang Sui]] asin [[Dinastiyang Tang]]

Durante kan mga dinastiyang Sui (581–618) asin Tang (618–907), ini an mayor na pag-ontok kan komunikasyon sa pagtanga kan suanoy na Tsina asin kan iba pang parte kan kinaban asin sarong mayor na sentro nin komersyo kan Dalan nin Seda. An Dunhuang iyo an interseksyon na syudad kan gabos na tolong mayor na mga Ruta nin Sera (amihanan, katahawan, asin habagatan) sa panahon na ini.

Hale sa Solnopan nag-abot man an mga amay na mga mongheng Budista, na nag-abot sa Tsina kan Ika-1 na siglo, asin sarong dakulang komunidad nin Budista an kahurihurihi nagtalubo sa Dunhuang. An mga lungib na inukit kan mga monghe, na orihinal na ginamit para sa paghorop-horop, nagtalubo na magin sarong lugar nin pagsamba asin peregrinasyon na inaapod na mga lungib nin Mogao o "*Mga Lungib kan Niribong Buddha.*" Nagkapirang mga artifact na Kristiyano, Hudyo, asin Manichaean an nakua man sa mga kuweba (hilingon halimbawa an mga Dokumento ni Jingjiao), patotoo sa manlaen-laen na klase nin mga tawo na nag-agi sa Silk Road. An mga Sogdyanon nagmukna nin darakulang kolonya nin mga negosyante.

Durante kan panahon kan Kag-anom na Kahadian, si Li Gao nagmukna nin Sulnopan na Liang digdi kan 400. Kan 405, an kabisera kan Sulnopan na Liang ibinalyo hale sa Dunhuang pasiring sa Jiuquan. Kan 421, an Sulnopan na Liang nasakop kan Amihanan na Liang.

Bilang sarong banwaan sa linderos, an Dunhuang pinaglaban asin sinakop sa manlain-lain na panahon kan mga tawong bakong Han. Pagkatapos kan pagbagsak kan dinastiyang Han, ini napairarom sa pamamayo kan manlain-lain na mga nomadikong tribo, arog kan Xiongnu kan panahon kan Amihanan na Liang asin kan Tuoba kan Amihanan na Wei. An Imperyo nin Tibet sinakop an Dunhuang kan an Tang Tsina nagluya nin dakula huli sa Rebelyon kan An Lushan; asin dawa ngani ini kan huri ibinalik sa pamamahala kan Tang, ini nasa irarom nin mala-nagsasadiri na pamamayo kan lokal na heneral Zhang Yichao, na nagpalayas sa mga Tibetano kan 848. Pagkatapos kan pagbagsak kan Tang, an pamilya ni Zhang nagbilog kan Kahadean kan Bulawan na Bukid kan 910, alagad kan 911, ini napairarom sa impluwensya kan mga Uyghur. An mga Zhang sinundan kan pamilyang Cao, na nagbilog nin mga alyansa sa mga Uyghur asin sa Kahadian nin Khotan.

### [[Dinastiyang Song]]
Durante kan dinastiyang Song, an Dunhuang nahulog sa luwas kan mga linderos kan Tsina. Kan 1036 an Tangut na nagtogdas kan dinastiyang Sulnopan na Xia nasakop an Dunhuang. Poon sa pagsakop giraray kan 848 sagkod mga 1036 (i.e. panahon kan Guiyi Circuit), an Dunhuang sarong multikultural na entrepot na igwa nin saro sa pinakadakulang etnikong Sogdyanon na mga komunidad sa Tsina kasunod kan Rebelyon kan An Lushan. An mga Sogdyanon sinipikado sagkod sa sarong sokol asin bilingguwal sa Intsik asin Sogdyano, asin isinurat an saindang mga dokumento sa mga karakter na Intsik, alagad pahalang hale sa wala pasiring sa too imbes na sa too pasiring sa wala sa mga patindog na linya, siring na an Intsik normal na isinurat kan panahon na idto.

### [[Dinastiyang Yuan]]
An Dunhuang nasakop kan 1227 kan mga Mongol, asin nagin parte kan Imperyo nin Mongol sa pag-abot kan pagsakop ni Kublai Khan sa Tsina sa irarom kan dinastiyang Yuan.

### [[Dinastiyang Ming]]
Durante kan dinastiyang Ming, an Tsina nagin sarong mayor na kapangyarihan sa dagat, na nagkokondusir nin nagkapirang paglayag nin eksplorasyon na may mga ruta sa dagat para sa komersyo asin pagbalyo nin kultura. An Dunhuang nagkaigwa nin grabeng pagluya pagkatapos na an komersyo kan mga Intsik sa luwas kan kinaban nagin dominado kan mga ruta sa dagat sa habagatan, asin an Dalan nin Seda opisyal na binayaan durante kan dinastiyang Ming. Ini sinakop giraray kan mga Tibetano c. 1516, asin napairarom man sa impluwensya kan Khanato nin Chagatai kan amay na ika-16 na siglo.

### [[Dinastiyang Qing]]
An Dunhuang nabawi kan Tsina pakalihis nin duwang siglo c. 1715, durante kan dinastiyang Qing, asin an presenteng syudad nin Dunhuang naestablisar sa sirangan kan gaba na daan na syudad kan 1725.

### [[Republika Popular kan Tsina]]
Kan 1988, an Dunhuang itinaas gikan sa estado nin syudad sa lebel nin kondado. Kan Marso 31, 1995, an Turpan asin Dunhuang nagin mga tugang na syudad.

Ngunyan, an lugar sarong importanteng turista na atraksyon asin tema nin sarong nagpapadagos na proyektong arkeolohiko. An dakulang bilang nin mga manuskrito asin mga artifact na nakua sa Dunhuang na-digitize asin ginibo na makukua sa publiko sa paagi kan International Dunhuang Project. An naglalakop na Disyerto nin Kumtag, na resulta kan haloy nang sobrang pagpasabsab kan nakapalibot na daga, nakaabot na sa mga gilid kan syudad.

Kan 2011 an mga imahe kan satelayt na nagpapahiling nin darakulang estruktura sa disyerto harani sa Dunhuang nagluwas sa online asin nagkawsa nin halipot na kariribokan sa midya.

## Kultura
### Mga lungib nin Budismo

An nagkapirang lugar nin mga kuweba kan Budismo yaon sa lugar kan Dunhuang, an pinaka-importante kaini iyo an mga lungib nin Mogao, na namumugtak  sa habagatan-sirangan kan Dunhuang.  Igwa nin 735 na kuweba sa Mogao, asin an mga kuweba sa Mogao partikularmenteng midbid sa saindang arteng Budista, siring man an tambak nin mga manuskrito, an mga manuskritong Dunhuang, na nakua na nakatago sa sarong selyadong lungib. An dakol sa mga kuweba na ini natatahoban nin mga mural asin igwa nin dakol na estatuwang Budista. An mga nadiskobre padagos na manonompongan sa mga lungib, kaiba an mga kinutlo sa sarong Kristianong Biblia na may petsa kan dinastiyang Yuan.

Kadakol na saradit na lugar nin kuweba kan Budismo an namumugtak sa rehiyon, kabali an mga Lungib kan Niriibong Buddha sa Sulnopan, sarong Lungib kan Niribong Buddha sa Sirangan, asin an lugar kan Limang Templo. An mga lungib nin Yulin namumugtak sa mas harayong sirangan sa Kondado nin Guazhou.

### Lain pang mga makasaysayan na mga lugar

*Crescent Lake asin Singing Sand Dunes
*An Yumen Pass, itinogdok kan 111 BC, namumugtak  sa amihanan-sulnopan kan Dunhuang sa disyerto nin Gobi.
*An Yang Pass
*White Horse Pagoda
*Dunhuang Limes

### Mga museo
sa kuta nin Hecang (), namumugtak mga  sa amihanan-sirangan kan Western-Han-era Yumen Pass, itinogdok durante kan Sulnopan na Han (202 BC – 9 AD) asin signipikanteng itinogdok giraray durante kan Sulnopan na Jin (280–316 AD).

*Museo kan Kondado nin Dunhuang

### Pambangging saudan

An Dunhuang Night Market sarong merkado sa banggi na ginigibo sa mayor na tinampo, an Dong Dajie, sa sentro kan siyudad kan Dunhuang, popular sa mga turista sa mga bulan nin tig-init. Dakul na mga subenir an ipinapabakal, kabali an mga tipikal na bagay arog kan jade, alahas, balumbon, mga bitay, saradit na eskultura, mga papet na gibo sa anit, mga sinsilyo, mga sungay nin Tibet asin mga estatuwa ni Buddha. Sarong dakulang bilang kan mga miyembro kan mga etnikong minoriya kan Tsina an nagnenegosyo sa mga merkadong ini. Sarong panghimagas o mahamis na Asyano Sentral an ipinapabakal man, na kompuesto nin sarong dakula, mahamis na kendi na gibo sa mga nut asin pinaalang na prutas, na hinihiwa sa porsyon na gusto kan parokyano.

## Heograpiya

### Klima
An Dunhuang igwa nin cool arid climate (Köppen *BWk*), na may taonan na total na pag-uran na , an kadaklan kaini nangyayari sa tig-init; an pag-uran nangyayari sana sa kadikit na kantidad asin marikas na nag-aalisngaw. An tiglipot halawig asin nagyeyelo, na may 24-oras na average na temperatura na  sa Enero, mantang mainit an mga tig-init, na may average na Hulyo na ; an taonan na average iyo an . An diurnal temperature variation nag-aaverage nin  taon-taon. Sa bulanan na porsyento nin posibleng saldang na minapoon sa 69% sa Marso sagkod 82% sa Oktubre, an syudad nag-aako nin 3,258 na oras nin maliwanag na saldang taon-taon, na ginigibo ining saro sa pinakamasirang sa bilog na nasyon.

An Gansu Dunhuang Solar Park itinogdok sa timog-sulnupan na mga suburbio kan siyudad tanganing mag-ani kan abundang enerhiya kan saldang.

## Mga administratibong pagkakabaranga
Poon kan 2020, an Dunhuang namamayo nin siyam na mga banwaan asin saro pang dibisyon sa lebel nin banwaan. An mga dibisyon na ini sa lebel kan banwaan dangan nag-aadministrar nin 56 dibisyon sa lebel kan mga dolohan.

### Mga Banwaan
An siyam na banwaan kan syudad iyo an  (七里镇),  (沙州镇),  (肃州镇),  (莫高镇),  (转渠口镇),  (阳关镇),  (月牙泉镇),  (郭家堡镇), asin  (黄渠镇).

### Iba pang mga dibisyon sa lebel kan banwaan
An solong iba pang dibisyon sa lebel kan banwaan kan syudad iyo an .

### Mga pagkabaranga sa kasaysayan
Bago kan 2015, an  asin  pinamamayuhan bilang mga banwaan. Bago kan 2019, an syudad nag-administrar kan  bilang sarong dibisyon sa lebel kan banwaan. Kan 2011, naporma an  gikan sa Yangjiaqiao ().

## Demograpiko
An mga pagtantiya kan syudad kan 2019 nagbugtak kan populasyon kan Dunhuang sa mga 191,800. Susog sa 2010 sensus kan Tsina, an Dunhuang igwa nin populasyon na 186,027, na mas hababa sa 187,578 na naitala sa 2000 sensus kan Tsina. Kan 1996, pigtatantyang 125,000 katawo an nag-eerok sa syudad.

An Dunhuang igwa nin presiyo nin urbanisasyon na 69.45% kan 2019.

Kan 2019, an syudad igwa nin bilang nin pagkamundag na 9.87‰, asin sarong bilang nin pagkagadan na 5.69‰, na nagtatao kaini nin bilang nin natural na paglangkaw na 3.15‰.

97.8% kan populasyon kan syudad iyo an etnikong Intsik na Han, na an natatadang 2.2% iyo an 27 etnikong minoriya, kaiba an mga populasyon kan etnikong Hui, Mongol, Tibetanon, Uyghur, Miao, Manchu, Monguor, Kazakh, Dongxiang, asin Yugur.

Kan 2019, an taonan na per capita na kita na pwede gamiton kan mga residente sa syudad iyo an ¥36,215, asin an taonan na per capita na kita na pwede gamiton kan mga residente sa bukid iyo an ¥18,852.

## Ekonomiya
Kan 2019, an Dunhuang igwa nin kabilugan na produktong domestiko (gdp) na ¥8.178 bilyon. An halaga kan panginot na sektor kan siyudad nag-abot sa ¥0.994 bilyon, an segundaryong sektor kaini nag-abot sa ¥1.872 bilyon, asin an tersiaryong sektor kaini nag-abot sa ¥5.312 bilyon.

Kan 2020, an Dunhuang igwa nin kabilugan na produktong domestiko (gdp) na ¥7.778 bilyon. An halaga kan siyudad panginot na sektor nag-abot sa ¥1.082 bilyon, an segundaryong sektor kaini nag-abot sa ¥1.752 bilyon, asin an tersiaryong sektor nag-abot sa ¥4.943 bilyon.

## Transportasyon

An Dunhuang pigseserbihan kan China National Highway 215 asin Dunhuang Mogao International Airport.

Sarong sanga nin riles na bisto sa apod na agihan-riles kan Dunhuang o an agihan-riles kan Liudun(), itinogdok kan 2004–2006, nagkokonektar kan Dunhuang sa Istasyon nin Liugou sa agihan-riles kan Lanzhou-Xinjiang (sa Kondado nin Guazhou). Igwa nin regular na serbisyo nin pasahero sa linya, na may mga tren sa banggi hale sa Dunhuang pasiring sa Lanzhou asin Xi'an. An Istasyon nin Dunhuang namumugtak sa amihanan-sirangan kan banwaan, harani sa palayugan.

An riles hale sa Dunhuang pinalawig pa-habagatan pasiring sa Qinghai, na nagkokonektar sa Dunhuang pasiring sa Subei, Mahai asin Yinmaxia (harani sa Golmud) sa agihan-riles kan Qingzang. An sentral na seksyon kan riles na ini binuksan kan 18 Disyembre 2019 na natapos an ruta sa pag-agi.

## Hilingon man
*Tulong hares (bilang sarong dekorasyon motibo)
*Mga Mayor na Nasyunal na Kasaysayan asin Kultural na Lugar (Gansu)
*Bhadrakalpikasutra
*Dunhuang Star Chart
*Aurel Stein
*Mga lungib nin Mogao
*Paul Pelliot
*Yangguan
*Yueyaquan

## Galeriya

File:Sand dunes (1).jpg|An Singing Sand Dunes sa sirangan na gilid kan Disyerto nin Kumtag harani sa Dunhuang.
File:20060424083413.jpg|Eskultura sa Dunhuang, pagkatapos kan sarong mural sa mga lungib nin Mogao, na naglaladawan nin sarong Apsara na nagtutugtog kan pipa sa likod niya ().
File:Dunhuang airport 9573.JPG|Palayugan nin Dunhuang
File:Dunhuang grottoes (Mogao cave).jpg|An mga lungib nin Mogao, a.k.a. an mga Groto kan Dunhuang.
File:The Gobi desert near Donghuan.jpg|Mga mapungaw na monumento sa disyerto harani sa Donghuan
File:Han Dynasty Granary west of Dunhuang.jpg|Mga kagabaan na daga nin sarong bodega


## Mga pamitis na tala

## Mga toltolan
*Baumer, Christoph. 2000. *Southern Silk Road: In the Footsteps of Sir Aurel Stein and Sven Hedin*. White Orchid Books. Bangkok.
*Beal, Samuel. 1884. *Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World, by Hiuen Tsiang.* 2 vols. Trans. by Samuel Beal. London. Reprint: Delhi. Oriental Books Reprint Corporation. 1969.
*Beal, Samuel. 1911. *The Life of Hiuen-Tsiang by the Shaman Hwui Li, with an Introduction containing an account of the Works of I-Tsing*. Trans. by Samuel Beal. London. 1911. Reprint: Munshiram Manoharlal, New Delhi. 1973.
*Bonavia, Judy (2004): The Silk Road From Xi'an to Kashgar. Judy Bonavia – revised by Christoph Baumer. 2004. Odyssey Publications.
*Cable, Mildred and Francesca French (1943): *The Gobi Desert*. London. Landsborough Publications.
*Galambos, Imre (2015), "She Association Circulars from Dunhuang", in Antje Richter, *A History of Chinese Letters and Epistolary Culture*, Brill: Leiden, Boston, pp 853–77.
*Hill, John E. 2004. *The Peoples of the West from the Weilue* 魏略 *by Yu Huan* 魚豢*: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265 CE.* Draft annotated English translation. Weilue: The Peoples of the West
*Hulsewé, A. F. P. and Loewe, M. A. N. 1979. *China in Central Asia: The Early Stage 125 BC – AD 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty*. E. J. Brill, Leiden.
*Legge, James. Trans. and ed. 1886. A Record of Buddhistic Kingdoms: being an account by the Chinese monk Fâ-hsien of his travels in India and Ceylon (AD 399–414) in search of the Buddhist Books of Discipline. Reprint: Dover Publications, New York. 1965.
*Lok, Wai-ying. (2012). The significance of Dunhuang iconography from the perspective of Buddhist philosophy: a study mainly based on Cave 45 (PDF) (PhD Dissertation). The University of Hong Kong. 
*Lovell, Julia (2006). *The Great Wall : China against the World. 1000 BC — AD 2000*. Atlantic Books, London. .
*Mair, Victor. 2019. Greeks in ancient Central Asia: the Ionians. Language Log, 20 October 2019.
*Skrine, C. P. (1926). *Chinese Central Asia*. Methuen, London. Reprint: Barnes & Noble, New York. 1971. .
*Stein, Aurel M. 1907. *Ancient Khotan: Detailed report of archaeological explorations in Chinese Turkestan*, 2 vols. Clarendon Press. Oxford. National Institute of Informatics / Digital Archive of Toyo Bunko Rare Books – Digital Silk Road Project 
*Stein, Aurel M. 1921. *Serindia: Detailed report of explorations in Central Asia and westernmost China*, 5 vols. London & Oxford. Clarendon Press. Reprint: Delhi. Motilal Banarsidass. 1980. National Institute of Informatics / Digital Archive of Toyo Bunko Rare Books – Digital Silk Road Project 
*Watson, Burton (1993). *Records of the Grand Historian of China. Han Dynasty II*. (Revised Edition). New York, Columbia University Press. 
*Watters, Thomas (1904–1905). *On Yuan Chwang's Travels in India*. London. Royal Asiatic Society. Reprint: 1973.
*Zheng, Binglin (鄭炳林), and Guoxiang Gao (高國祥). *Dunhuang Mogaoku bainian tulu: Boxihe Dunhuang tulu* (敦煌莫高窟百年圖錄 : 伯希和敦煌圖錄). Lanzhou Shi: Gansu renmin chubanshe, 2008. ISBN 978-7226036280

## Mga panluwas na takod

*The International Dunhuang Project  – kabali an manampulong ribong mga digitized na manuskrito asin mga pintura gikan sa Dunhuang, kaiba an mga makasaysayan na retrato asin materyales sa arkibo
*Dunhuang sa British Museum (na-access kan 30 Enero 2018)
*Qianfodong sa British Museum (na-access kan 30 Enero 2018)
*Dunhuang Collection sa National Museum of India
*