Sigrid Undset

Si **Sigrid Undset** (  ; 20 Mayo 1882 – 10 Hunyo 1949) sarong nobelista na namundag sa Denmark . Tinawan siya kan Premyong Nobel para sa Literatura kan 1928 . 

## Amay na buhay

Si Sigrid Undset namundag kan 20 Mayo 1882 sa sadit na banwaan nin Kalundborg, Denmark, sa harong kan saiyang ina, si Charlotte Undset (1855-1939, née Anna Maria Charlotte Gyth). Si Undset an pinakamatua sa tolong aking babae. Siya asin an saiyang pamilya nagbalyo sa Norway kan siya duwa anyos.

Nagdakula siya sa kabisera kan Norway, an Oslo (o Kristiania, na midbid sagkod 1925). Kan siya 11 anyos pa sana, an saiyang ama, an arkeologong Norway na si Ingvald Martin Undset (1853-1893), nagadan sa edad na 40 pakatapos nin halawig na helang. 

An kamugtakan sa ekonomiya kan pamilya nangangahulugan na si Undset kinaipuhan na mawaran nin paglaom na makakua nin edukasyon sa unibersidad asin pagkatapos nin sarong taon na kurso sa sekretarya nakakua siya nin trabaho sa edad na 16 bilang sarong sekretarya sa sarong kompanya nin inhenyeriya sa Kristiania, sarong posisyon na saiyang pigkapotan sa laog nin 10 taon. 

Nag-ayon siya sa Norwegian Authors' Union kan 1907 asin poon 1933 sagkod 1935 pinamayohan an Literary Council kaini, na sa kahurihurihi nagserbing pamayo kan unyon poon 1935 sagkod 1940. 

## Parasurat
Mantang nagtatrabaho sa opisina, si Undset nagsurat asin nag-adal.  Siya 16 anyos kan siya naggibo kan saiyang enot na pagprobar na magsurat nin sarong nobela na nangyari sa Nordic Middle Ages . An manuskrito, sarong nobelang makasaysayan na nangyari sa edad media na Denmark, andam na kan siya 22 anyos. Sinayumahan ini kan publishing house.

Minsan siring, pakalihis nin duwang taon, natapos nia an saro pang manuskrito, na mas dikit an kadakulaan kisa sa enot na 80 pahina sana. Itinalikod nia an Edad Media asin imbes nagprodusir nin realistikong paglaladawan nin sarong babae na may pinaghalean na nasa tahaw na klase sa kontemporanyong Kristiania. An librong ini dai man inako kan mga parapublikar kan primero alagad ini inako man.  An titulo iyo an *Fru Marta Oulie*, asin an pambukas na sentence (an mga tataramon kan pangenot na karakter kan libro) nag-iskandalo sa mga parabasa: "Nagin bakong maimbod ako sa sakong agom".

Kaya, sa edad na 25, si Undset naggibo kan saiyang debut sa literatura sa sarong halipot na realistikong nobela manungod sa pagsambay, na nakabugtak sa sarong kontemporanyong pinaghalean. Nagmukna ini nin kariribokan, asin nanompongan nia an saiyang sadiri na naranggo bilang sarong promising na hoben na parasurat sa Norway. Durante kan mga taon sagkod 1919, si Undset nagpublikar nin nagkapirang nobela na nakabugtak sa kontemporanyong Kristiania. An saiyang mga kontemporanyong nobela kan panahon 1907-1918 manungod sa syudad asin sa mga habitante kaini. Mga istorya ini nin mga tawong nagtatrabaho, nin mga daing kamanungdanan na kapaladan kan pamilya, kan relasyon kan mga magurang asin mga aki. An saiyang mga mayor na tema iyo an mga babae asin an saindang pagkamoot. O, siring sa sinabi niya mismo—sa saiyang tipikal na halipot asin nakakatuyaw na paagi—"an inmoral na klase" (nin pagkamoot).

An realistikong panahon na ini nagtapos sa mga nobelang *Jenny* (1911) asin *Vaaren* (Spring) (1914). An enot manungod sa sarong babaeng pintor na, huli sa mga krisis sa romansa, nagtutubod na sinasayang niya an saiyang buhay, asin, sa katapustapusi, nagkomiter nin paggadan. An saro pa nag-eestorya nin sarong babae na nagin mapanggana sa pagligtas kan saiyang sadiri asin kan saiyang pagkamoot sa sarong grabeng krisis sa pag-agom, na sa katapustapusi nakagibo nin sarong ligtas na pamilya. An mga librong ini an nagbugtak sa Undset na laen sa nagpopoon pa sanang hiro nin pagpapatalingkas kan mga kababaihan sa Europa.

Marahay an benta kan mga libro ni Undset poon pa sa kapinunan, asin, pagkatapos kan pagpublikar kan saiyang ikatolong libro, binayaan niya an saiyang trabaho sa opisina asin nag-andam na mabuhay sa saiyang kita bilang sarong parasurat. Huli ta tinawan siya nin iskolarsip bilang parasurat, nagpoon siya sa halawig na pagbaklay sa Europa. Pagkatapos nin halipot na pag-ontok sa Denmark asin Alemania, nagpadagos siya pasiring sa Italya, na nag-abot sa Roma kan Disyembre 1909, kun saen siya nagdanay sa laog nin siyam na bulan. An mga magurang ni Undset nagkaigwa nin haraning relasyon sa Roma, asin, sa laog kan saiyang pag-istar duman, sinunod niya an saindang mga lakad. An engkwentro sa Timog Europa nagin dakula an kahulugan saiya; nagkaigwa siya nin mga amigo sa laog kan grupo nin mga artista asin parasurat na Scandinavian sa Roma. 

## Pag-agom asin mga aki
Sa Roma, namidbid ni Undset si Anders Castus Svarstad, sarong pintor na Norway, na saiyang inagom pakalihis nin haros tolong taon. Siya 30 anyos; Si Svarstad mas matua nin labing tolong taon, may agom, asin igwa nin agom asin tolong aki sa Norway. Haros tolong taon bago nadiborsyo ni Svarstad an saiyang enot na agom.

Si Undset asin Svarstad nagpakasal kan 1912 asin nagduman tanganing mag-istar sa London sa laog nin anom na bulan. Hale sa Londres, nagbalik sinda sa Roma, kun saen namundag an enot nindang aki kan Enero 1913. Sarong aking lalaki, nginaranan siya sa saiyang ama. Sa mga taon sagkod 1919, nagkaigwa siya nin saro pang aki, asin an harong nag-ako man kan tolong aki ni Svarstad gikan sa saiyang enot na pag-agom. Masakit na mga taon ini: an saiyang ikaduwang aki, sarong babae, may diperensya sa isip, siring man an saro sa mga aking lalaki ni Svarstad sa saiyang enot na agom.

Padagos siyang nagsurat, na tinatapos an saiyang mga huring realistikong nobela asin koleksyon nin mga halipot na istorya . Naglaog man siya sa pampublikong debate sa mga tema: an pagpatalingkas kan mga kababaihan asin iba pang mga isyung etikal asin moral. Igwa siyang dakulang mga balaog sa polemika, asin kritikal sa emansipasyon mantang ini nagtatalubo, asin sa moral asin etikal na pagluya na namatean niyang nagtatakot sa pag-abot kan Enot na Gerang Pankinaban .

Kan 1919, nagbalyo sia sa Lillehammer, sarong sadit na banwaan sa Kababan nin Gudbrand sa timog-sirangan nin Norway, kaiba an saiyang duwang aki. Nag-aabang siya kaidto kan saiyang ikatolong aki. An intensyon iyo na magpahingalo siya sa Lillehammer asin magbalik sa Kristiania sa oras na an Svarstad magkaigwa na kan saindang bagong harong. Alagad, an pag-agoman nawara asin nagkaigwa nin diborsyo. Kan Agosto 1919, nangaki siya kan saiyang ikatolong aki, sa Lillehammer. Nagdesisyon siyang gibohon na saiyang harong an Lillehammer, asin sa laog nin duwang taon, an Bjerkebæk, sarong dakulang harong na gibo sa tradisyonal na arkitekturang kahoy kan Norway, natapos, kaiba an sarong dakulang hardin na may kudal na may tanawon kan banwaan asin mga baryo sa palibot. Digdi siya nakaatras asin nakapagkonsentrar sa saiyang pagsurat. 

## Toltolan