Ryūnosuke Akutagawa

Si **Ryūnosuke Akutagawa** (芥川 龍之介, Akutagawa Ryūnosuke), sarong parasurat na taga-Hapon na aktibo sa panahon nin Taishō sa Hapon.  Midbid siyang "ama kan halipot na istorya sa Hapon," asin an pangenot na premyo sa literatura kan Hapon, an Akutgawa Prize, pigngaranan sa saiya. Nagkua kan saiyang buhay sa edad na 35 huli sa sobrang paggamit nin barbital.

## Kaamayan kan Buhay
Si Ryūnosuke Akutagawa namundag sa Irifune, Kyōbashi, Tokyo (ngonyan Akashi, Chūō, Tokyo), an pang-enot na aki kan negosyanteng si Toshio Niihara asin kan saiyang agom na si Fuku.  An pamilya ninda may negosyo sa paggibo nin gatas. An saiyang ina nagkaigwa nin sakit sa isip dai pagkatapos kan saiyang pagkamundag, kaya inampon siya asin pinadakula kan saiyang tiyo sa parte kan ina, si Michiaki Akutagawa, na saiya man an nagtao kan apelyido na Akutagawa.  Interesado siya sa klasikal na literaturang Tsino poon pa sa kaidtong hoben pa siya, siring man sa mga obra ni Mori Ogai asin Natsume Sōseki.

Nag-eskwela siya sa First High School kan 1910 asin nagkaigwa nin relasyon sa mga kaklase niya arog ni Kan Kikuchi, Kume Masao, Yuzo Yamamoto, asin Tsuchiya Bunmei, na gabos nagin parasurat.  Nagpoon siyang magsurat pakatapos na magklase sa Tokyo Imperial University (ngonian University of Tokyo) kan 1913, kun saen nag-adal siya nin literatura Ingles.  Mantang estudyante pa, nagproponer siya nin kasal sa sarong kaibigan niya kan kaakian, si Yayoi Yoshida, alagad dai inaprobaran kan saiyang ampon na pamilya an pag-ibanan. Kan 1916, nag-engage siya ki Fumi Tsukamato, na saiyang inagom kan 1918.  Nagkaigwa sinda nin tolong aki: si Hiroshi Akutagawa (1920-1981) na sarong aktor, si Takashi Akutagawa (1922-1945) na nagadan bilang sarong soldados sa Burma, asin si Yasushi Akutagawa (1925-1989) na sarong kompositor.

Pagkatapos na makagradwar, si Akutagawa nagtukdo sa halipot na panahon sa Naval Engineering School sa Yokosuka, Kanagawa bilang paratukdo nin Ingles, bago nagdesisyon na idedikar an saiyang panahon sa pagsurat nin bilog na panahon.

## Karera sa Literatura

Kan 1914, si Akutagawa asin an saiyang mga dating kaibigan sa hayskul nagbuhay liwat kan Shinshichō ("Bagong mga Agos nin Kaisipan"), kun saen nagpublikar sinda nin mga traduksyon ni William Butler Yeats asin Anatole France kaiba an saindang mga sinurat.  Kan sumunod na taon, si Akutagawa nagpublikar kan saiyang ikaduwang halipot na istorya na "Rashōmon" sa magasin na Teikoku Bungaku ("Imperyal na Literatura"), mantang estudyante pa.  An istorya, basado sa sarong istorya kan ika-12 siglo, dai gayo nagustohan kan mga kaibigan ni Akutagawa, na grabe an saindang pagpintas.  Alagad, nagkaigwa nin kusog nin loob si Akutagawa na dalawon an saiyang idolo, si Natsume Sōseki, kan Disyembre 1915 para sa semanal na pagtiripon ni Sōseki.  Kan Nobyembre, nagpublikar siya nin obra sa magasin na Teikoku Mongaku. Kan enot na parte kan 1916, nagpublikar siya kan "Hana" ("An Ilong," 1916), na nakakua nin surat nin pag-omaw hale ki Sōseki asin nagtao ki Akutagawa kan enot niyang karanasan nin pagmidbid.

Kan panahon man na ini, si Akutagawa nagpoon na magsurat nin haiku sa irarom kan pangaran na Gaki Akutagawa, asin sinundan ini nin sarong serye nin mga halipot na istorya na may setting sa panahon nin Heian, Edo, o sa enot na panahon kan Meiji sa Hapon.  An mga istoryang ini nag-interpretar liwat kan klasikal na mga obra asin mga pangyayari sa kasaysayan.  An mga halimbawa kaini iyo an: Gesaku zanmai ("Napapaibabaw sa mga Surat," 1917) asin Kareno-shō ("Mga Tipon hale sa Sarong Natuyong Patag," 1918), Jigoku hen ("Impyerno na Screen," 1918), Hokyōnin no shi ("An Kagadanan nin Sarong Kristiyano," 1918), asin Butokkai ("An Bola," 1920).  Si Akutagawa sarong makusog na kalaban kan naturalism.  Nagpublikar siya kan Mikan ("Mga Dalag na Mandarin," 1919) asin Aki ("Taglagas," 1920), na igwa nin mas modernong lugar.

Kan 1921, si Akutagawa pinondo an saiyang pagsusurat para magpa-apat na bulan sa Tsina na reporter kan Osaka Mainichi Shimbun.  An pagbiyahe makuri asin nagkaigwa siya nin manlaenlaen na sakit, na dai na niya nakuha an saiyang salud.  Dai pa sana maghaloy pakabalik, nagpublikar siya kan Yabu no naka ("Sa Sarong Kakahuyan," 1922).  Durante kan pagbiyahe, si Akutagawa nagbisita sa dakul na siyudad sa sur-sirangan na Tsina, kabali na an Nanjing, Shanghai, Hangzhou, asin Suzhou.  Bago magbiyahe, nagsurat siya nin halipot na istorya na "An Kristiyano nin Nanjing," manungod sa komunidad nin mga Tsino na Kristiyano, basado sa saiyang imahinasyon dapit sa Nanjing, na naimpluwensyahan kan klasikal na literaturang Tsino.

### Impluwensiya
An mga istorya ni Akutagawa naimpluwensyahan kan saiyang paniniwala na an pagsusurat dapat na unibersal asin puede na mag-sararo kan kultura kan Solnopan asin kan Hapon.  Makakahiling kan ideya na ini sa paagi kan paggamit ni Akutagawa nin mga obra hale sa manlaenlaen na kultura asin panahon, asin sinurat liwat an istorya gamit an modernong pagsabot o naggibo nin bagong mga istorya gamit an mga ideya hale sa manlaenlaen na pinagkuhaan.  An kultura asin an pagka-form kan identidad nin kultura sarong mayor na tema sa kadakol kan saiyang mga obra.  Sa mga istoryang ini, sinisiyasat niya an pagka-form kan identidad nin kultura durante kan mga panahon sa kasaysayan kun saen an Hapon nakabukas sa mga impluwensya hale sa luwas.  Sarong halimbawa kaini an saiyang istoryang "Hōkyōnin no Shi" ("The Martyr," 1918), na an lugar iyo an enot na panahon kan mga misyonero.

An paglaladawan kan mga babae sa mga istorya ni Akutagawa inot na naimpluwensyahan kan tolong babae na nagin mga pigurang ina sa saiya.  An pinakaimportante iyo an saiyang tunay na ina, si Fuku, na saiyang nahaditan na mahahawaan kan karamdaman kaini. Maski na si Akutagawa iwinalay ki Fuku pakalihis nin walong bulan kan saiyang pagkamundag, maigot siyang nag-iriba sa ina asin nagtutubod na kun magka-baliw man siya, an buhay mayo nin kahulogan.  An antihon niyáng si Fuki an may pinakadakulang papel sa saiyang pagpadakula, na kontrolado an kadaklan kan buhay ni Akutagawa asin naghahagad nin dakul na atensyon, lalo na kan naggurang na siya.  An mga babaeng yaon sa mga istorya ni Akutagawa, na kapareho kan mga pigurang ina niya, kadaklan na isinurat bilang makapangyarihan, agresibo, madaya, asin makasariling-kaugalingon.  Sa kabaliktaran, an mga lalaki parateng ilinaladawan bilang biktima kan mga babaeng arog kaiyan.

## Huring Buhay

An huring peryodo kan karera ni Akutagawa bilang parasurat minarkahan kan pagluya kan saiyang pisikal asin mental na salud.  Dakul kan saiyang mga obra durante kan peryodong ini malinaw na autobiograpikal, na an iba diretso hale sa saiyang mga diaryo.  An saiyang mga obra durante kan peryodong ini iyo an Daidōji Shinsuke no hansei ("An Kaamayan kan Buhay ni Daidōji Shinsuke," 1925) asin Tenkiba ("Death Register," 1926).

Kan panahon na ini, si Akutagawa nagkaigwa nin publikong pag-iriba ki Jun'ichirō Tanizaki manungod sa importansya kan istruktura kumpara sa lirisismo sa mga istorya.  Si Akutagawa nagsabi na an istruktura (kun paano isinaysay an istorya) mas mahalaga kisa sa kontenido o istorya mismo, mantang si Tanizaki an kabaliktaran an sinabi.

An huring mga obra ni Akutagawa iyo an Kappa (1927), sarong satira basado sa karakter hale sa mga istoryang bayan kan Hapon; Haguruma ("Spinning Gears" o "Cogwheels," 1927); Aru ahō no isshō ("A Fool's Life" or "The Life of a Stupid Man"); asin Bungeiteki na, amari ni bungeiteki na ("Literary, All Too Literary," 1927).

Sa huring parte kan saiyang buhay, si Akutagawa nagsakit nin mga ilusyon asin paghadit huli sa takot na minana niya an sakit sa isip kan saiyang ina.  Kan 1927, nakaligtas siya sa pagbuno sa saiyang sadiri, kaiba an sarong amigo kan saiyang agom.  Kan huri, nagadan siya huli sa pagbuno sa saiyang sadiri pakainom nin sobrang Veronal, na itinao sa saiya ni Mokichi Saitō kan Hulyo 24 kan taon man na idto.  Sa saiyang testamento, nagsurat siya na nakamate siya nin "malabo na pagkahadit" (ぼんやりした不安, bon'yari shita fuan) manungod sa ngapit.  Siya 35 anyos kan magadan.

## Heredera asin mga Adaptasyon
Durante kan saiyang halipot na buhay, si Akutagawa nagsurat nin 150 halipot na istorya. Dakul sa mga ini an inadapta sa ibang media.  An bantog na pelikula ni Akira Kurosawa kan 1950 na Rashōmon nagsaysay liwat kan "In a Grove" ni Akutagawa, na an titulo asin mga eksena sa pinto kan Rashōmon gikan sa "Rashōmon" ni Akutagawa. An Ukrainian composer na si Victoria Poleva nagsurat nin ballet na Gagaku (1994), basado sa "Hell Screen" ni Akutagawa.  An Hapon na kompositor na si Mayako Kubo nagsurat nin opera na may titulo na Rashomon, basado sa istorya ni Akutagawa.  An bersyon Aleman pinaremir kan 1996 sa Graz, Austria, asin an bersyon Hapon kan 2002 sa Tokyo.  An sentral na ideya kan istorya (i.e. magkakasalungat na mga pagsaysay kan parehong pangyayari hale sa manlaenlaen na punto de vista, na mayo nin "definitibo") nagin parte na kan pagsusurat nin istorya bilang sarong inako nang trope.

Kan 1930, si Tatsusuo Hori, sarong parasurat na nagtuturing kan saiyang sadiri na disipulo ni Akutagawa, nagpublikar kan saiyang halipot na istorya na "Sei kazoku" (literal na "The Holy Family"), na isinurat sa irarom kan impresyon kan kagadanan ni Akutagawa, asin nagtao pa nin pag-omaw sa gadan na mentor sa karakter na si Kuki. Kan 1935, an kaibigan ni Akutagawa na si Kan Kikuchi nag-establisar nin literary award para sa mga promising na parasurat, an Akutagawa Prize, bilang paggalang sa saiya.

Kan 2020, an NHK naggibo asin nagpaluwas kan pelikula na *A Stranger in Shanghai*.  Ipinapahiling kaini an panahon ni Akutagawa bilang reporter sa siyudad asin an bituon iyo si Ryuhei Matsuda.

## Piling gibo