Monomero

An **monomero** (Ingles: *monomer*,  ; **', "saro" + **', "parte") iyo sarong molekula na pwede mag-reakto sa iba pang mga monomerong molekula tangarig makamokna nin mas dakulang kadena nin polimero o tolong-dimensyonal na pagsurumpayan sa prosesong inaapod na polimerisasyon.

## Mga klasipikasyon
An mga monomero pwedeng maklasipika sa manlainlain na paagi. Pwede sindang mabaranga sa duwang mahiwas na klase, depende sa klase kan polimero na mapoporma ninda. An mga monomero na nagpapartisipar sa kondensasyong polimerisasyon iyo may lain na istoykometriya sa mga monomero na nagpapartisipar sa adisyong istoykometriya:  

: 

An iba pang klasipikasyon iyo kabali an:

* natural vs sintetikong monomero, e.g. glycine vs caprolactam
* polar vs dae-polar na monomero, e.g. vinyl acetate vs ethylene
* sikliko vs linyar, e.g. ethylene oxide vs ethylene glycol

An polimerisasyon nin sarong klase sana iyo minatao nin homopolimero. An nagkapirang mga polimero iyo mga kopolimero, boot-sabihon sinda iyo gikan sa duwang lain na monomero. Sa kaso nin kondensasyong polimerisasyon, an ratio kan mga komonomero iyo harus 1:1. Halimbawa, an pormasyon kan nagkapirang mga nylon iyo nangangaipo nin parehas na bilang nin dicarboxylic acid asin diamine. Sa kaso kan adisyong polimerisasyon, an komonomero iyo harus mga kadikit na porsyento sana. Halimbawa, an kadikit na bilang kan monomerong 1-octene iyo pig-kopolimerisa kaiba an ethylene tangarig makatao nin espesyal na polyethylene.

### Mga sintetikong monomero
* Ethylene gas (H2C=CH2) iyo an monomero para sa polyethylene.
* An iba pang namodipika na deribatibong ethylene iyo kabali an:
**tetrafluoroethylene (F2C=CF2) pasiring sa Teflon
**vinyl chloride (H2C=CHCl) pasiring sa PVC
**styrene (C6H5CH=CH2) pasiring sa polystyrene
* An mga monomero kan epoxide iyo pwedeng makipagsugpon sa saiyang saidir, o sa pag-dugang nin kapwa reaktante, tangarig maporma an epoxy
* An BPA iyo an monomerong prekursor para sa polycarbonate
* An terephthalic acid iyo sarong komonomero na kapag, kaiba an ethylene glycol, nakakaporma nin polyethylene terephthalate.
* An gimethylsilicon dichloride iyo sarong monomero na kapag, napasairarom nin hydrolysis, minatao nin polydimethylsiloxane.
* An ethyl methacrylate iyo sarong akrilikong monomero na kapag, kun pigsaro sa akrilikong polimero, nagkakatalisa sagkod minaporma nin akrilatong plastik na nagagamit sa pagmokna nin mga artipisyal na ekstensyong kuko.

### Biyopolimero
An terminong "monomerikong protina" iyo pwede man na magamit sa pagpaliwanag kan saro sa mga protina na minabilog sa sarong kompleksong multiprotina. 

### Mga natural na monomero
Pira sa mga pangenot na biyopolimero iyo nakalista sa irarom.
#### Asidong amino
Para sa mga protina, an monomero iyo an asidong amino. An polimerisasyon iyo nangyayari sa ribosomo. Harus 20 naklase nin monomerong asidong amino an nagagamit sa pagmokna nin mga protina. Kaya an protina iyo bakong homopolimero.

#### Nucleotides
Para sa mga asidong polinukleyiko (DNA/RNA), an mga monomero iyo inaapod na nucleotides, an lambang saro iyo pigbibilog nin sarong pentosong asukar, sarong nitrohenosong basehan sagkod grupong phosphate.  An mga monomero kan nucleotide iyo mahihiling sa mga selulang nukleyus. Apat na klase nin mga monomerong nucleotide iyo an mga prekursor sa   DNA sagkod apat na manlainlain na monomerong an prekursor sa RNA.

#### Glukosa asin mga relatibong asukar
Para sa karbohidrato, an mga monomero iyo an monosaccharides. An pinakaabundanteng natural na monomero iyo an glukosa, na iyo pigtatakod kan sugpong glikosidiko pasiring sa mga polimero na cellulose, harina, sagkod glikoheno.

#### Isopreno
An isopreno iyo sarong natural na monomero na nagpopolimerisa ngarig makamokna nin natural na goma, harus iyo *cis-*1,4-poliisopreno, sagkod *trans-*1,4-polimero man. An mga sintetikong goma iyo harus nakabase sa butadiene, na iyo istraktural na relatibo sa isopreno.

## Hilingon man

* Polimero
* Petrolyo
* Natural gas

## Panluwas na takod
* Polymer Structure

## Toltolan