Qiu Jin

Si **Qiu Jin** ( Chinese       ; 8 Nobyembre 1875 – 15 Hulyo 1907) sarong Intsik na rebolusyonaryo, peminista, asin parasurat. An saiyang mga pangaran sa kortesiya iyo an **Xuanqing** ( Chinese    ) asin **Jingxiong** ( traditional Chinese      ). An saiyang sobriquet na pangaran iyo an **Jianhu Nüxia** ( traditional Chinese          ). Si Qiu ginadan pagkatapos kan sarong palpak na pag'alsa laban sa dinastiyang Qing asin pigkokonsiderar na sarong nasyonal na bayani sa Tsina asin sarong martir nin republikanismo asin feminismo .

## Biograpiya

Namundag sa Fujian, Tsina,  si Qiu Jin nag-erok kan saiyang pagkaaki sa saiyang ginikanan na harong,  Shaoxing, Zhejiang . Si Qiu namundag sa sarong mayaman na pamilya. An saiyang lolo nagtatrabaho sa gobyerno kan siyudad nin Xiamen asin iyo an responsable sa depensa kan siyudad. An probinsya nin Zhejiang bantog sa edukasyon kan mga babae, asin si Qiu Jin igwa nin suporta gikan sa saiyang pamilya kan siya hoben pa tanganing ipagpadagos an saiyang mga interes sa edukasyon. An saiyang ama, si Qiu Shounan, sarong opisyal kan gobyerno asin an saiyang ina gikan sa sarong bantog na pamilyang literati-opisyal .  An mayaman asin edukadong pinaghalean ni Qiu Jin, kaiba an saiyang amay na pagkabantad sa mga ideolohiyang politikal iyo an mga pangenot na bagay sa saiyang pagbabago tanganing magin sarong babaeng pioneer para sa mobimientong liberasyon kan mga babae asin sa rebolusyon republikano sa Tsina. 

Kan amay na mga taon kan 1900, an Hapon nagpoon nang makaeksperyensya nin mga impluwensyang sulnupan nin mas amay kisa sa Tsina. Tanganing dai maatraso, an gobyerno kan Qing nagpadara nin kadakol na mga elite tanganing makanuod sa mga Hapon  . Si Qiu Jin saro sa mga elite na nagkaigwa nin pagkakataon na mag-adal sa ibang nasyon.  Pagkatapos mag-adal sa sarong eskwelahan nin mga babae sa Hapon, nagbalik si Qiu sa Tsina tanganing magpartisipar sa manlaen-laen na rebolusyonaryong aktibidad; asin sa paagi kan saiyang pakikilabot sa mga aktibidad na ini, nagin malinaw kun pano siya gusto ni Qiu na mahiling kan iba. Inapod ni Qiu an saiyang sadiri na 'Babaeng Kabalyero-Errant kan Jian Lake' — an papel kan kabalyero-errant, na naestablisar sa dinastiyang Han, sarong prototipikong lalaking pigura na midbid sa pagiging espada, kaisogan, kaimbodan, asin pagsasakripisyo sa sadiri — asin 'Pakikipaglaban para sa Bayanihan'. 

### Amay na buhay sa Tsina

#### Mga aktibidad sa pagkaaki
Si Qiu Jin nakagapos an saiyang mga bitis asin nagpoon na magsurat nin rawitdawit sa amay na edad. Sa suporta kan saiyang pamilya, nakanuod man si Qiu Jin kun pano maglunad sa kabayo asin maggamit nin espada—mga aktibidad na parati mga lalaki sana an tinutugutan na makanuod kan panahon na idto.

#### Kasal
Kan 1896 si Qiu Jin nagpakasal.  : 41 Kan panahon na idto siya 21 anyos pa sana, na pigkokonsiderar na huri para sa sarong babae kan panahon na idto. An ama ni Qiu Jin an nag-areglo kan saiyang kasal ki Wang Tingjun, an pinakanguhod na aking lalaki kan sarong mayaman na negosyante sa probinsya nin Hunan . Si Qiu Jin dai nakipag-ulay nin marhay sa saiyang agom, ta an saiyang agom nagmamakulog sana sa pag-ogma.  Bakong maogma sa saiyang pag-agom, si Qiu naghanap nin personal asin intelektuwal na kaotoban sa paagi nin pagkua nin edukasyon sa Hapon.  : 41 

#### Pagkatapos kan Enot na Gera kan Tsina asin Hapon
An gobyernong Qing nadaog sa giyera kan Tsina asin Hapon poon 1894 abot 1895. An pagkadaog sa Hapon sa gera na ini nagpukaw sa gobyerno kan Qing sa bagay na an Tsina bako nang pinakamakapangyarihan na nasyon dawa sa Asya. An Hapon nagpoon nang mag-adal nin teknolohiya sa sulnupan asin mag-ako nin mga pamantayan sa sulnupan nin mas amay kisa sa Tsina. Ini an nagmotibar sa gobyerno kan Qing na mag-uswag asin magmoderno.  An Dowager Empress Cixi nagheling sa Hapon bilang sarong modelo na dapat arogon, asin an saiyang korte nag-organisar nin mga paglibot sa Hapon. Dakul na mga piling Intsik an ipinadara sa Hapon tanganing makanuod kun pano ninda maitugdok an Tsina arog kan ginibo kan mga Hapon.  Si Qiu Jin saro sa mga daragita na nagkaigwa nin pagkakataon na mag-adal sa ibang nasyon nin huli ta an mga oportunidad na ini itinatao sana sa mga kaakian na mas halangkaw an klase sosyal.

### Buhay mantang nag-aadal sa Hapon
Kan 1903, nagdesisyon siyang magbiyahe sa ibang nasyon asin mag-adal sa Tokyo, Hapon,  na binayaan an saiyang duwang aki. Enot siyang naglaog sa sarong eskwelahan nin tataramon na Hapon sa Surugadai, alagad kan huri nagbalyo sa Girls' Practical School sa Kōjimachi, na pinapadalagan ni Shimoda Utako (na kan huri nagin Jissen Women's University ).  An eskwelahan nag-andam ki Qiu Jin kan mga kaaraman na kaipuhan niya para sa mga rebolusyonaryong aktibidad sa huri. Sa edukasyon gikan sa eskwelahan nin Shimoda, kadakol na mga babaeng aktibista an nagpartisipar sa Rebolusyon Republikano kan 1911. Durante kan saiyang panahon sa Tokyo, si Qiu nagtabang man sa pagmukna kan Encompassing Love Society, sarong grupo nin mga kababaihan na nagtulod kan edukasyon kan mga kababaihan asin nagprotesta sa presensya kan mga Ruso sa norte-sirangan na Tsina.  Mahilig siyang marhay sa martial arts, asin midbid siya kan saiyang mga kamidbid sa pagsulot nin bado nin lalaking Solnopan    asin sa saiyang nasyonalista, anti-Manchu na ideolohiya.  Nag'ayon siya sa anti-Qing na sosyedad na Guangfuhui, na pinangenotan ni Cai Yuanpei, na kan 1905 nag'ayon sa manlaen-laen na grupong rebolusyonaryong Intsik sa ibang nasyon tanganing mabilog an Tongmenghui, na pinangenotan ni Sun Yat-sen . Midbid na bilang sarong kaligrapo asin pararawitdawit, ilinadawan ni Qiu an saiyang sadiri bilang "pag-apon kan brush tanganing maglaog sa ranggo militar," sa pag-engganyar sa mga edukadong babae na dai magsayang nin oras sa rawitdawit kundi imbes makikabtang sa direktang aksyon. 

Sa laog kan Rebolusyonaryong Alyansa, si Qiu an responsable sa Probinsya nin Zhejiang. Huli ta an mga estudyanteng Intsik sa ibang nasyon nababanga sa mga gustong tulos na magbalik sa Tsina tanganing mag-ayon sa padagos na rebolusyon asin sa mga gustong magdanay sa Hapon tanganing mag-andam para sa maabot na panahon, sarong pagtiripon kan mga estudyanteng Zhejiang an ginibo tanganing pagdebatehan an isyu. Sa pagtiripon, si Qiu nakipag-alyansa na daing pagduda sa dating grupo asin nagtusok nin punyal sa podium, na nagdedeklara, "Kun ako magbalik sa inang daga, magsuko sa mga barbarong Manchu, asin dayaon an mga tawong Han, saksakon ako kan punyal na ini!"  Dangan nagbalik siya sa Tsina kan 1906 kaiba an mga 2,000 na estudyante. 

Mantang yaon pa sa Tokyo, si Qiu nagsosolo sa pag-edit nin sarong journal, *Vernacular Journal* ( *Baihua Bao* ). Nagkapirang mga isyu an ipinublikar gamit an bernakular na Intsik bilang paagi nin rebolusyonaryong propaganda . Sa sarong isyu, si Qiu nagsurat *nin A Respectful Proclamation to China's 200 Million Women Comrades*, sarong manifesto na sa laog kaini pigmumundo niya an mga problema na dara kan mga nakagapos na bitis asin mapan-aping mga pag-agom.  Huli ta siya mismo nagtios kan duwang kasakitan, ipinaliwanag ni Qiu an saiyang eksperyensya sa manifesto asin nakaresibe nin labi-labing pakikidamay na simbag gikan sa saiyang mga parabasa.  Nakasurat man sa manifesto an pagtubod ni Qiu na an mas marahay na ngapit para sa mga kababaihan yaon sa irarom nin sarong gobyernong tipong Solnopan imbes na an gobyernong Qing na yaon sa poder kan panahon na idto. Nakisumaro siya sa saiyang pinsan na si Xu Xilin  asin magkaibanan sindang nagtrabaho tanganing magkasararo an kadakol na mga sekretong rebolusyonaryong sosyedad tanganing magtarabangan para sa pagbagsak kan dinastiyang Qing.

Sa pag'oltan kan 1905 asin 1907, si Qiu Jin nagsusurat man nin sarong nobela na inaapod na Stones of the Jingwei Bird sa tradisyonal na porma nin balada, sarong klase nin literatura na parati piggigibo nin mga babae para sa mga babaeng paradalan.  An nobela naglaladawan kan relasyon kan limang mayayaman na babae na nagdesisyon na magdulag sa saindang mga pamilya asin an mga aregladong kasal na naghahalat sa sainda tanganing mag-adal asin mag-ayon sa mga rebolusyonaryong aktibidad sa Tokyo.  An mga titulo para sa mga huring dai pa natapos na mga kapitulo nagsusuherir na an mga babae magpapadagos sa pagtaram manongod sa "edukasyon, paggibo, mga aktibidad militar, pagtaram, asin direktang aksyon politikal, na sa huri mabagsak an dinastiya Qing asin magmukna nin sarong republika" — gabos na ini mga tema na pigpartisipar o pig-adbokasiya ni Qiu. 

### Buhay pagkatapos magbalik sa Tsina
Si Qiu Jin midbid bilang sarong mahusay na orador  na nagtaram para sa mga deretso kan mga kababaihan, arog kan katalingkasan na mag-agom, katalingkasan sa edukasyon, asin paghale kan gawi nin paggapos sa bitis . Kan 1906 tinogdas niya *an China Women's News* ( *Zhongguo nü bao* ), sarong radikal na peryodiko nin mga babae kaiba an saro pang babaeng pararawitdawit, si Xu Zihua sa Shanghai.  Duwang isyu sana an saindang ipinublikar bago ini isinara kan mga awtoridad.  Kan 1907, siya nagin pamayo kan Eskwelahan nin Datong, na itinogdas ni Xu Xilin sa katuyuhan na magpatalubo nin mga rebolusyonaryo.  : 41 Mantang nagtutukdo sa eskwelahan nin Datong, igwa siyang sekretong koneksyon sa lokal na patago na organisasyon—An Sosyedad nin Pagbabalik. An organisasyon na ini may katuyuhan na pabagsakon an gobyerno kan Manchu asin ibalik an pamamahala kan Tsina.

### Kagadanan
Kan 1907, si Xu Xilin, an katood ni Qiu asin kagmukna kan Datong School ginadan huli sa pagprobar na gadanon an saiyang superyor na Manchu.  Kan parehong taon, inaresto kan mga awtoridad si Qiu sa Datong School huli sa saiyang pakikilabot sa sarong palpak na pagprobar na pabagsakon an gobyerno ni Qing.  : 41 Pinasakitan siya alagad nagsayuma siyang akuon an saiyang pakikilabot sa plano. Imbes, ginamit kan mga awtoridad an saiyang sadiring mga sinurat bilang inkriminasyon laban saiya asin, pakalihis nin pirang aldaw, siya pinugotan nin payo sa publiko sa saiyang ginikanan na baryo, an Shanyin, sa edad na 31.  An saiyang huring isinurat na mga tataramon, an saiyang rawitdawit sa kagadanan, naggagamit kan literal na kahulugan kan saiyang pangaran, Autumn Gem, tanganing magmondo sa palpak na rebolusyon na dai niya noarin man mahihiling na mangyari:  
*(Autumn wind, autumn rain — they make one die of sorrow)*Sa buhay ni Qiu, nakakua man siya nin suporta gikan sa duwang dayupot na amigo: Xu Zihua asin Wu Zhiying — na parehong nagsumpa na magin tugang na babae kaiba niya. Sa mga bulan pakatapos kan pagbitay ki Qiu, si Wu nagsurat nin tolong essay na nagmomondo ki Qiu — kun saen pigkritikar niya an mga opisyales kan Qing para sa pagbitay asin nagrason na si Qiu Jin pinagpakaraot asin an saiyang mga aksyon "bakong makatanosan na nadigtaan".  Dai nahaloy, an duwang sinumpaan na tugang na babae nagpoon na ilubong si Qiu nin tama harani sa West Lake, na nag-ootob kan kamawotan ni Qiu na ilubong harani sa mga bayani kan mga naenot na panahon. An mga opisyales kan Qing dai nahaloy nagboot na gabaon an saiyang lolobngan, alagad an tugang na lalaki ni Qiu Jin nakakua kan saiyang bangkay sa tamang panahon.  Sa katapustapusi, sinakop ni Wu Zhiying an memorial stele, na ibinugtak ini sa saiyang sadiring harong asin ipinabakal an mga stele rubbing bilang paagi tanganing girumdomon an saiyang nagadan na katood. 

Sagkod ngonyan, an mga tawo padagos na igwa nin manlaen-laen na opinyon manungod sa kagadanan ni Qiu. Dakol an nagsabi na dai kaipuhan an saiyang kagadanan huli ta igwa sia nin igong panahon na makadulag bago madakop kan mga soldados kan imperyo. Sa katunayan, an mga amigo ni Qiu nagpatanid pa ngani saiya manungod sa mga nagdadangadang na suldados tulos pagkatapos kan kagadanan ni Xu Xilin.  Si Lu Xun, saro sa pinakadakulang parasurat kan ika-20 siglo kan Tsina, saro sa saiyang pinakadakulang kritiko; siya “[...] nagtutubod na an daing ingat na gawi-gawi ni Qiu sa Shaoxing konektado sa dakulang pag-omaw na saiyang naresibe durante kan saiyang panahon sa Hapon.” Siya "pinalakpak sagkod na magadan," sabi niya sa sarong amigo — dawa ngani mayo nin malinaw na paliwanag kun tano ta nagdesisyon si Qiu na magdanay sa eskwelahan sa ibong kan pakaaram na an mga awtoridad pasiring na. 

## Pamana

An kagadanan ni Qiu sarong mayor na tema sa mga peryodiko kan huring panahon kan Qing.  : 44 An mga peryodiko na may manlaen-laen na pananaw sa politika ilinadawan an saiyang pagtratar bilang bakong makatanosan asin ikinumparar siya sa sarong kontemporanyong Dou E .  : 41 An mga diskusyon na ini sa media manungod ki Qiu nakasentro sa saiyang pagmaltrato sa sistema nin hustisya kan sarong korap na gobyerno; mantang pigmidbid ninda an saiyang adbokasiya para sa mga kababaihan, pignegaran ninda an saiyang mga rebolusyonaryong aktibidad.  : 44–45 

Si Qiu nag-inspirar man nin mga obrang panliteratura kan mga taon pakatapos kan saiyang kagadanan.  : 44 An serialized fiction *kan Shenzhou Daily* *na Resurrection at Xuanting* naglaladawan ki Qiu Jin na binuhay liwat sa pangaran na Xia Yu.  : 44–45 An bida kan halipot na istorya ni Lu Xun na *Medicine* inaapod man na Xia Yu, bilang pagsambit ki Qiu Jin.  : 45 An ibang mga obra na ginibo dai nahaloy pagkatapos kan saiyang kagadanan kabali an *zaju* drama *Tragedy at Xuanting* asin an nobelang *Frost in June.*  : 45 

Siya ilinubong sa kataid kan West Lake sa Hangzhou .  : 53 Kan 1930, an Shaoxing nagtogdok kan Monumento sa Martir Qiu Jin sa lugar kun saen siya ginadan.  : 57 

Si Qiu nagin immortal pagkatapos kan saiyang kagadanan sa popular na kaisipan asin literatura kan Republika kan Tsina . An mga paggirumdom na ini may tendensiyang pababaon an saiyang adbokasiya para sa mga kababaihan asin tawan nin duon an saiyang mga rebolusyonaryong aktibidad.  : 62 An gobyernong Nasyonalista nagpromote kan saiyang istorya sa The Nationalist Government Radio Station.  : 57–58 Kabali sa mga enot na programa kaini iyo an sarong *baijiao gu* na pagganap kan *Qiu Jin's Martyrdom* .  : 58 An Departamento nin Propaganda kan mga Nasyonalista nagboot sa mga lokal na gobyerno na kumua nin mga rekording kan programa tanganing makatabang sa pagpalakop nin rebolusyonaryong mga gibo.  : 59-59 Kan 14 Oktubre 1935, an gobyernong Nasyonalista nagpaluwas nin sarong dekreto na nag-oomaw ki Qiu Jin.  : 59 

An mga dula kan panahon nin nasyonalismo na isinurat manungod ki Qiu Jin kabali *an The Spirit of Freedom* (1936) ni Xia Yan asin *an Qiu Jin* (1940) ni Yan Yijan.  : 62 

An Republika Popular kan Tsina nagmukna nin sarong museo para saiya sa Shaoxing, an Dating Istaran ni Qiu Jin (紹興秋瑾故居).

An iskolar na Intsik na si Hu Ying, propesor kan mga Tataramon asin Literatura kan Sirangan na Asya sa Unibersidad kan California, Irvine, nagpublikar nin sarong monograpiya manungod ki Qiu kan 2016, *Burying Autumn*,  na nag-eeksplorar kan pakikikatood ni Qiu Jin sa saiyang mga sinumpaan na tugang na babae na si Wu Zhiying asin Xu Zihua asin ibinubugtak an saiyang obra sa mas dakulang konteksto sosyopolitikal asin literaryo kan panahon.

An saiyang buhay pigladawan sa mga dula, mga popular na pelikula (kaiba an 1972 na pelikula sa Hong Kong *na Chow Ken* (《秋瑾》), asin an dokumentaryong *Autumn Gem*,  na isinurat ni Rae Chang asin pigdirehir ni Chang asin Adam Tow. Sarong pelikula, na may simpleng titulong *Qiu Jin*, an pinaluwas kan 1983 asin pigdirehiran ni Xie Jin .   An saro pang pelikula, na pinaluwas kan 2011, *an Jing Xiong Nüxia Qiu Jin* (競雄女俠秋瑾), o *The Woman Knight of Mirror Lake*, pigdirehir ni Herman Yau . Siya halipot na ipinahiling sa kapinunan kan *1911*, na dinadara sa lugar nin paggadan tanganing pugotan nin payo. An pelikula pigdirehir ni Jackie Chan asin Zhang Li. Pakatapos tolos kan saiyang kagadanan an mga parasurat nin dramang Intsik ginamit an pangyayari, "na nagresulta sa dai mababa sa walong drama bago matapos an dinastiyang Ch'ing." 

Kan 2018, *an The New York Times* nagpublikar nin sarong atrasadong obituary para saiya. 

## Mga obrang panliteratura
Nin huli ta si Qiu mayormenteng nagigirumdoman sa Solnopan bilang rebolusyonaryo asin peminista, an saiyang mga rawitdawit asin mga essay parateng dai nahihiling (dawa ngani huli sa saiyang amay na kagadanan, sinda dikit). An saiyang pagsurat nagpapahiling nin pambihirang edukasyon sa klasikal na literatura, asin nagsusurat siya nin tradisyonal na rawitdawit ( *shi* asin *ci* ). Si Qiu nagkompuesto nin mga berso na may mahiwas na hanay nin mga metapora asin mga alusyon na naghahalo nin klasikal na mitolohiya asin rebolusyonaryong retorika.

Halimbawa, sa sarong rawitdawit, *A Reply Verse in Matching Rhyme (para ki Ishii-kun, sarong amigong Hapon)*,  isinurat niya an minasunod:

## Galeriya

Ladawan:Qiujin.jpg|alt=Statue of Qiu Jin beside West Lake in Hangzhou| Estatuwa ni Qiu Jin sa kataid kan West Lake sa Hangzhou
Ladawan:QiuJin_feminist_revolutionary.jpg|alt=Statue of Qiu Jin| Estatuwa ni Qiu Jin


## Hilingon man

* Peminismo sa Tsina

## Mga Toltolan


## Dugang na pagbasa

* 
* 
*  

## Mga panluwas na sumpay

* An Qiu Jin Museum (na-archive) gikan sa chinaspirit.net.cn
* ''Autumn Gem'', dokumentaryong pelikula
* ''Limang rawitdawit ni Qiu Jin'', mga kontemporanyong traduksiyon ni Yilin Wang
* ''Traduksyon: Mga rawitdawit kan Intsik na peminista asin rebolusyonaryong parasurat na si Qiu Jin'', mga kontemporanyong traduksiyon ni Yilin Wang, na may presentasyon
* ''Peminista, Rebolusyonaryo, Pararawitdawit: Sarong seleksyon nin mga rawitdawit ni Qiu Jin, sa bagong traduksiyon ni Yilin Wang'', biograpikong nota asin kontemporanyong mga traduksiyon ni Yilin Wang