Cerberus

Sa Griyegong mitolohiya, **si Cerberus** ( /ˈ s ɜːr b ər ə s /  o /ˈ k ɜːr b ər ə s / ;    *Kérberos* [ ˈkerberos ] ), na parateng inaapod na **hound of Hades**, sarong ayam na dakol an payo na nagbabantay sa mga trangkahan kan kinaban kan mga gadan tanganing dai makaluwas an mga gadan. Siya an aki kan mga halimaw na si Echidna asin Typhon, asin parati ilinaladawan na igwa nin tolong payo, sarong halas para sa ikog, asin mga halas na nagluluwas sa saiyang hawak. Si Cerberus midbid sa saiyang pagkadakop ni Heracles, an huri sa doseng trabaho ni Heracles.

## Etimolohiya

An etimolohiya kan pangaran ni Cerberus bakong segurado. Si Ogden  pigtutukoy an mga pagprobar na magbugtak nin sarong etimolohiyang Indo-Europeo bilang "dai pa nagin mapanggana". Ini pig-aanggot na may relasyon sa tataramon na Sanskrit na सर्वरा *sarvarā*, na ginagamit bilang epithet kan saro sa mga ayam kan Yama, gikan sa sarong Proto-Indo-European na tataramon * *k̑érberos*, na an boot sabihon "may tuldok".  Si Lincoln (1991),  kaiba an iba pa, pigtutuyaw an etimolohiyang ini. An etimolohiyang ini isinikwal man ni Manfred Mayrhofer, na nagproponer nin sarong Austro-Asiatic na ginikanan para sa tataramon,  asin Beekes .  Si Lincoln nagnotar nin pagkakaagid sa pag-oltanan ni Cerberus asin kan Norse na mitolohikong ayam na si Garmr, na pigkokonektar an duwang pangaran sa sarong Proto-Indo-European na ugat *na *ger-* "mag-ungol" (tibaad may mga suffix *na -*m/*b* asin *-*r* ). Alagad, siring sa naobserbaran ni Ogden, an pag-analisar na ini talagang nangangaipo na *an Kerberos* asin *Garmr* hale sa duwang *magkaibang* ugat na Indo-Europeo (* *ker-* asin * *gher-* sunod-sunod), asin kaya dai talaga nag-eestablisar nin relasyon sa pag-ultanan kan duwang pangaran.

Dawa ngani posibleng bakong Griego, an mga etimolohiyang Griego para sa Cerberus itinao. An etimolohiya na itinao ni Servius (an komentarista ki Virgil kan huring ikaapat na siglo)—alagad isinikwal ni Ogden—naghale ki Cerberus sa Griyegong tataramon na *creoboros* na an boot sabihon "nagkakakan nin laman".  An saro pang isinuherir na etimolohiya gikan sa Cerberus gikan sa "Ker berethrou", na an boot sabihon "karatan kan kalot". 

## Mga Deskripsyon
An mga paglaladawan ki Cerberus laen-laen, kaiba an bilang kan saiyang mga payo. Si Cerberus parati may tolong payo, dawa bako pirmi. Si Cerberus igwa nin nagkapirang paryentes na may dakol na payo. An saiyang ama iyo an multi-snake-footed Typhon,  asin si Cerberus iyo an tugang kan tolong iba pang multi-headed monsters, an multi-snake-headed Lernaean Hydra ; Si Orthrus, an duwang payo na ayam na nagbabantay sa mga baka kan Geryon ; asin an Chimera, na igwa nin tolong payo: an sarong leon, sarong kanding, asin sarong halas.  Asin, arog kan mga haraning paryentes na ini, si Cerberus, na may pambihirang eksepsyon sana sa ikonograpiya, dakol an payo.

Sa pinakaenot na paglaladawan ki Cerberus, *an Theogony* ni Hesiod (mga ika-8 – ika-7 siglo BC), si Cerberus igwa nin singkwentang payo, mantang si Pindar (mga 522 – mga 443 BC) nagtao saiya nin sanggatos na payo.  Alagad, an mga huring parasurat haros unibersal na nagtatao ki Cerberus nin tolong payo.  An eksepsyon iyo an Cerberus kan Latin na pararawitdawit na si Horace na igwa nin sarong payo nin ayam, asin sanggatos na payo nin halas.  Tibaad sa pagprobar na makipag-ulian an mga nagkokompetensya na tradisyon na ini, an Cerberus ni Apollodorus igwa nin tolong payo nin ayam asin an mga payo nin "gabos na klase nin halas" sa saiyang likod, mantang an Byzantine na pararawitdawit na si John Tzetzes (na posibleng ibinase an saiyang pagkasaysay ki Apollodorus) nagtatao ki Cerberus nin singkwentang payo, an tolo kaini mga payo kan "mga payo kan gabos na iba pang hayop" mga klase". 

Sa arte an Cerberus parateng piglaladawan na may duwang payo nin ayam (nahihiling), dai nanggad masobra sa tolo, alagad paminsan-minsan igwa sana nin saro.  Sa saro sa duwang pinakaenot na paglaladawan (c. 590–580 BC), sarong kopa kan Corinto hale sa Argos (hilingon sa ibaba), na nawara na ngonyan, si Cerberus ipinapahiling bilang sarong normal na ayam na may sarong payo.  An enot na paglataw kan sarong Cerberus na may tolong payo nangyari sa sarong tasang Laconian kan kabangaan kan ikaanom na siglo BC (hilingon sa ibaba). 

An kadakol na Cerberus na may payo nin halas ni Horace nagsunod sa halawig na tradisyon na si Cerberus parte nin halas. Ini tibaad ipinarisa na kaidto pa sa *Theogony* ni Hesiod, kun saen an ina ni Cerberus iyo an kabangang halas na si Echidna, asin an saiyang ama iyo an halas na payo na Typhon. Sa arte, si Cerberus parating ipinapahiling bilang parteng halas,  halimbawa an nawara na Corinthian cup nagpapahiling nin mga halas na nagtuturo sa hawak ni Cerberus, mantang an tahaw kan ikaanom na siglo BC Laconian cup nagtatao ki Cerberus nin halas bilang ikog. Sa rekord literaryo, an enot na seguradong indikasyon kan naturalesa ni Cerberus na garo halas gikan sa rasonableng istorya ni Hecataeus kan Mileto (fl. 500–494 BC), na ginibo si Cerberus na sarong dakulang halas na nakakahilo.  Si Plato nagtutukoy sa komposit na naturalesa ni Cerberus,  asin si Euphorion kan Chalcis (ika-3 siglo BC) naglaladawan ki Cerberus na igwa nin dakol na ikog nin halas,  asin posibleng may koneksyon sa saiyang serpentine na naturalesa, inaasosyar si Cerberus sa pagmukna kan nakakahilo na tinanom na aconite .  Si Virgil igwa nin mga halas na nagkukubogkubog sa liog ni Cerberus,  an Cerberus ni Ovid igwa nin nakakahilo na nguso,  an mga liog "maringis sa mga halas",  asin "buhok na hinabol sa nagbabanta na halas",  mantang si Seneca nagtatao ki Cerberus nin sarong balahibo na kompuesto nin mga halas, sarong ikog nin halas. 

Si Cerberus tinawan nin manlaen-laen na iba pang mga ugale. Susog ki Euripides, si Cerberus bako sanang igwa nin tolong payo kundi tolong hawak,  asin susog ki Virgil igwa siyang dakul na likod.  Si Cerberus nagkakakan nin hilaw na laman (susog ki Hesiod),  igwa nin mga mata na nagkikilyab nin kalayo (susog ki Euphorion), sarong nguso na may tolong dila (susog ki Horace), asin matarom na pagdangog (susog ki Seneca). 

## Ikonograpiya

An pagbihag ki Cerberus sarong popular na tema sa suanoy na Griego asin Romanong arte.  An pinakaenot na mga paglaladawan nagpoon pa kan kapinunan kan ikaanom na siglo BC. Saro sa duwang pinakaenot na paglaladawan, sarong kopa sa Corinto (c. 590–580 BC) gikan sa Argos (nawara na ngonyan),  nagpapahiling nin sarong huba na si Heracles, na may pana sa saiyang likod asin pana sa saiyang toong kamot, na naglalakaw sa wala, kaiba si Hermes. Tinakot ni Heracles si Hades gamit an sarong gapo, na nagdulag sa wala, mantang an sarong diosa, tibaad si Persephone o posibleng si Athena, na nagtitindog sa atubangan kan trono ni Hades, nag-olang sa pagsalakay. Si Cerberus, na may sarong payo na ayam asin mga halas na nag-iitaas hale sa saiyang payo asin hawak, nagdulag sa too. Sa poro sa too sarong harigi an nagpaparisa kan entrada pasiring sa palasyo ni Hades. An kadaklan sa mga elemento kan eksenang ini—si Hermes, Athena, Hades, Persephone, asin sarong harigi o portiko—parateng nangyayari sa mga mas huring obra. An saro pang pinakaenot na paglaladawan, sarong pidaso *nin* relief gikan sa Creta (mga 590–570 BC), pighuhuna na nagpapahiling nin sarong Cerberus na may payo nin leon na may halas (bukas an nguso) sa ibabaw kan saiyang likod na dinadara sa too. 

An sarong tasang Laconian kan kabangaan kan ikaanom na siglo BC kan Hunt Painter nagdagdag nin nagkapirang bagong tampok sa eksena na nagin man komun sa mga huring obra: tolong payo, sarong ikog nin halas, kadena ni Cerberus asin patok ni Heracles. Digdi an Cerberus igwa nin tolong payo nin ayam, natatahoban nin sarong balbas na balahibo nin mga halas, asin igwa nin ikog na minatapos sa sarong payo nin halas. Siya kinakapotan sa sarong higot na kadena ni Heracles na nagkakapot kan saiyang palo na nakataas sa ibabaw kan payo. 

Sa arte kan mga Griyego, an kadaklan na mga paglaladawan ki Heracles asin Cerberus nangyayari sa mga plorera sa Attic .  Dawa ngani an nawara na kopa kan Corinto nagpapahiling ki Cerberus na may sarong payo nin ayam, asin an relief na pidaso *nin pithos* (c. 590–570 BC) garo baga nagpapahiling nin sarong Cerberus na may payo nin leon, sa pagpinta sa plorera sa Attic si Cerberus parati igwa nin duwang payo nin ayam.  Sa ibang arte, arog kan sa kopa kan Laconian, si Cerberus parati may tolong payo.  Paminsan-minsan sa arte kan Roma si Cerberus ipinapahiling na may dakulang sentral na payo nin leon asin duwang mas saradit na payo nin ayam sa mag-ibong na lado. 

Siring sa mga kopa kan Corinthian asin Laconian (asin posibleng an relief *pithos* fragment), si Cerberus parateng ilinaladawan bilang parteng halas.  Sa pagpinta nin plorera sa Attic, si Cerberus parati ipinapahiling na may halas para sa ikog o ikog na minatapos sa payo nin halas.  An mga halas parati man na ipinapahiling na nag-iitaas hale sa manlaen-laen na parte kan saiyang hawak kabali an nguso, payo, liog, likod, buolbuol, asin mga kuko.

Duwang Attic amphora gikan sa Vulci, an saro (c. 530–515 BC) kan Bucci Painter (Munich 1493),  an saro pa (c. 525–510 BC) kan pintor na Andokides (Louvre F204),  dugang pa sa parateng duwang payo asin ikog nin halas, nagpapahiling nin maneus sa saiyang liog asin saro pa tipikal na Cerberian na tampok kan pagpinta nin plorera sa Attic.  An amphora ni Andokides igwa man nin sadit na halas na nagkukurot hale sa lambang duwang payo ni Cerberus.

Apuwera sa garo leon na buhok na ini asin an paminsan-minsan na payo nin leon na nasambit sa itaas, si Cerberus minsan ipinapahiling na may iba pang mga tampok na garo leon. An sarong pitsel (c. 530–500) nagpapahiling ki Cerberus na may buhok asin kuko,  mantang an sarong cameo kan sardonyx kan enot na siglo BC nagpapahiling ki Cerberus na may hawak asin mga kuko na garo leon.  Dugang pa, an sarong pidaso nin relief na apog hale sa Taranto (c. 320–300 BC) nagpapahiling ki Cerberus na may tolong payo na garo leon. 

Durante kan ikaduwang kwarter kan ika-5 siglo BC an pagdakop ki Cerberus nawara sa pagpinta nin plorera sa Attic.  Pagkatapos kan amay na ikatolong siglo BC, an tema nagin pambihira sa gabos na lugar sagkod sa panahon kan mga Romano. Sa arte kan Roma an pagdakop ki Cerberus parati na ipinapahiling kaiba an ibang mga trabaho. Si Heracles asin Cerberus parati na nagsosolo, na si Heracles an nangengenot ki Cerberus. 

## Toltolan