open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pralaya

An **Pralaya** (Sanskrito: प्रलय, romanisado: *Pralaya*, lit.&#x27;Paglaglag&#x27;

) sarong konsepto sa Hindu eschatology. Sa pankagabsan, nanonongod sa apat na manlaenlaen na ngangalasan, parateng ginagamit iyan tanganing iparisa an pangyayari kan disolusyon kan bilog na uniberso na nagsusunod sa sarong *[[kalpa]]* (sarong peryodo nin 4.32 bilyones na taon) na inaapod na Brahmapralaya.

Pinanonongdan man kan Pralaya an Nityapralaya, an dagos-dagos na pagkalaglag kan gabos na buhay asin daing buhay na mga persona na nangyayari sa aroaldaw, an Prakritapralaya, an dakulang baha na ginibo ni Prakriti (Naturalesa) na minatapos sa gabos na linalang pakatapos na mahaman an Chaturyuga (four-age) na siklo, asin Atyantikapralya, an disolusyon kan sarong Atman (Sadiri) huli sa pakisumaro kaini ki Brahman (Ultimadong realidad). An konsepto na nasambitan sa mga babasahon poon kan Upanishad, an ideya nin pralaya lakop nang pinag-olayan sa kosmolohiyang Hindu saka sa pilosopiya.

## Toltolan
Novaya Gazeta

An ***Novaya Gazeta*** () sarong independyenteng peryodikong Ruso na midbid kan saiyang mapagtuyaw asin maigot na pag'imbestigar kan mga isyu dapit sa politikal asin sosyal na kasiribotan sa Rusya. Ini pigpupublikar sa Mosku, sa mga rona' sa laog kan Rusya, asin sa ibang mga nasyon. An edisyon na imprintado naluwas Lunes, Myerkoles asin Biyernes; an Ingles na mga artikulo pinupublikar sa websityo kaini soro-semana sa pangaran na *Russia, Explained*.

Pitong *Novaya Gazeta* na mga peryodista, kabarali diyan sinda Yuri Shchekochikhin, Anna Politkovskaya asin Anastasia Baburova, an ginaradan na poon kan taon 2000, na konektado sa saindang mga imbestigasyon.

Kan Oktobre 2021, *Novaya Gazeta* editor-in-chief Dmitry Muratov ginawaran kan Premyo Nobel sa Katoninongan, kadungan si Maria Ressa, huli sa saindang mga kampanya para sa katalingkasan nin pagpapahayag sa saindang dagang tinubuan.

Kan Marso 2022, durante kan 2022 na Rusong Pagsakyada sa Ukraine, an peryodiko  nag'untok publikasyon huli sa labilabing pagsensor kan gobyerno. Sunod na bulan, an edisyon Europeo kan peryodikong *Novaya Gazeta* pigbungsod sa  Riga ngani makalikaw sa censorship; alagad an websityo kaini pigbagat sa Rusya sunod na bulan. Kan Hulyo, an peryodiko nagbungsod nin magasin, *Novaya Rasskaz-Gazeta*, asin an websityo kaini pigbagat dai mansana naghaloy. Kan 5 Septyembre 2022, an gobyerno kan Rusya padagos binawian lisensya an *Novaya Gazeta*.

## Toltolan
Pankinaban na Kopa kan Basketbol FIBA 2023

An **Pankinaban na Kopa kan Basketbol FIBA 2023** iyo an ika-7ng torneo kan FIBA Pankinaban na Kopa kan Basketbol para sa mga panlalaking koponan kan nasyonal na basketbol. An torneo iyo an ikaduwa na magtatampok nin 32 na koponan. Sa kaenot-enote sa kasaysayan kaiyan, an Pankinaban na Kopa ihohost nin dakol na nasyon sa Asia; Filipinas, Hapon, asin Indonesya, poon 25 Agosto abot 10 Septyembre 2023.

Iyo ini an magigin enot na Pankinaban na Kopa na pig'amaan sa Indonesya, asin an ikaduwa na igagawad sa Filipinas sagkod Hapon poon kan enot nindang pig'amaan an torneo kan 1978 asin 2006, sosog digdi. An torneo man an magigin panduwang deretso na gibuhon sa Asya matapos na an hosting  kan Tsina sa edisyon na 2019 asin an inot na pagkakataon sa torneo na an sarong host na nasyon dai man nakuwalipikar.

An torneo maserbing kwalipikasyon para sa 2024 Olimpiko sa Tag-init, kun sain an pinakahalangkaw na duwang koponan hali sa kada Amerika asin Europa, asin an sikat na koponan hali sa kada saro sa Aprika, Asia asin Oceanya, makukualipikar kaiba kan host kan torneo na France.

An Espanya an magigin parasurog na kampeon, mala ta dinaog an Argentina sa 2019 final.

## Toltolan
Unibersidad Estatal kan Sentral Pilipinas

An **Unibersidad Estatal kan Sentral Pilipinas** o **Central Philippines State University**, midbid man bilang **CPSU**, iyo sarong pampublikong institusyon nin halangkaw na edukasyon sa Filipinas. An panginot na kampus kaini iyo nagmomogtak sa Kabankalan, Negros Occidental asin igwa nin 9 na iba pang satelayt na mga kampus sa manlainlain na syudad asin munisipalidad sa probinsya.

## Mga panluwas na takod
* Opisyal na websityo
* 

## Toltolan
Guna

An ***Guṇa*** (Sanskrito: गुण) sarong konsepto sa Hinduismo asin Sikhismo, na pwedeng itradusir na "kalidad, palaen, attribute, rogaring".

An konsepto orihinal na lataw bilang tampok na kabtang kan pilosopiyang Samkhya. An guṇas saro nang mayor na konsepto ngonyan sa haros gabos na eskwelahan nin pilosopiyang Hindu. Igwa nin tolong guṇas, segun sa panaw na pankinaban na ini, na kaidto pa asin padagos na presente sa gabos na bagay asin persona sa kinaban. An tolong *guṇas* na ini inaapod: *[[sattva]]* (karahayan, pagkakalmado, pagkaoroyon), *[[rajas]]* (pasyon, aktibidad, paghiro), asin *[[Tamas (pilosopiya)|tamas]]* (ignoransya, inertia, kahugakan). An gabos na tolong guṇa na ini yaon sa gabos asin sa gabos na bagay, iyan an proporsyon na napapalaen, sono sa pagkasaysay kan pananaw na pankinaban na Hindu. An interplay kan *guṇas* tinatawan nin kahulogan an karakter nin sarong tawo o sarong bagay, naturalesa asin nagdedeterminar kan pag-oswag nin buhay.

Sa nagkapirang konteksto, posible iyan na mangahulogan nin "pagkabaranga, espesye, klase, kalidad," o prinsipyo na operasyonal o tendensiya nin sarong bagay o nin sarong tawo. Sa mga pag-adal sa gawe-gawe nin tawo, an Guna nangangahulogan nin personalidad, panlaog na naturalesa asin sikolohikong mga kalidad nin sarong indibiduywal.

Arog kan gabos na teknikal na termino sa Sanskrit, an guṇa pwedeng magin depisil na sumaryohon sa sarong termino. An orihinal asin komon na kahulogan kaini sarong giso, na ipinaririsa an orihinal na materyales na hinabol nin magkasabay na minakomposo sa realidad. Kun minsan, pig-aayos an pagpalis sa komon na gamit na iyo an "kalidad."

## Toltolan
Mikhail Razvozhayev

Si **Mikhail Vladimirovich Razvozhayev** (Ruso: Михаил Владимирович Развожаев; namundag 30 Desyembre 1980) sarong Rusong estadista asin politiko. Siya an presenteng Gobernador kan Sevastopol poon pa kan 2 Oktobre 2020 alagad dai siya minimidbid opisyalmente sa internasyonal na lebel. Siya  nagseserbing Sekretaryo kan Sevastopol Regional Branch nin Partidong United Russia poon pa kan Oktobre 25, 2019. Si Razvozhayev nagserbing temporaryong pamayo kan Republika nin Khakassia poon Oktobre 3 abot Nobyembre 15, 2018. Siya nagtrabaho man Katuwang Ministro kan Russian Federation for North Caucasus Affairs poon Oktobre 1, 2014 abot Oktobre 3, 2018. Siya nagserbi man komo pamayo kan Executive Committee of the All-Russian Popular Front, myembro kan Central Head of ONF poon Desyembre 17, 2018 abot Hulyo 11, 2019.

## Toltolan
Medalyang bulawan

An **medalyang bulawan** iyo medalyang itinao para sa pinakahalangkaw na nagibo sa sarong bakong militar na langtad. An ngaran kaiyan nakukua sa paggamit nin kisuerra sarong parte nin bulawan sa porma nin pagtubog o pag-salak nin ibang metal sa pagkagibo kaiyan.

Poon kan ikakagwalong siglo, an mga medalyang bulawan an iginawad sa mga arte, halimbawa, kan Royal Danish Academy of Fine Arts, na sa parate bilang simbolo nin premyo tanganing tawan nin pinansiyal na katalingkasan an sarong nangungurog na estudyante. An iba iinaalok sana an prestihiyo kan premyo. Dakol na organisasyon an nagtatao ngonyan nin mga medalyang bulawan kun bakong taon-taon o ekstraordinaryo, kabale an manlaenlaen na akademikong sosyedad.

Mantang an nagkapirang medalyang bulawan iyo an solidong bulawan, an iba mga tinubog na bulawan o *silver-gilt*, arog kan sa Olimpikong Karawat, Lorentz Medal, Congressional Gold Medal kan Estados Unidos asin medalyang Premyo Nobel. An mga medalya kan Premyo Nobel binibilog nin 18 karat na berdeng bulawan na tinubog nin 24 karat na bulawan. Bago kan 1980, sinda tinamaan sa 23 karat na bulawan.

## Ginikanan sa militar
Bago an establisimyento kan estandarteng premyong militar, e.g., an Medal of Honor, iyan nagin komun na kaugalian na magkaigwa nin espesyal na ginibo tanganing maka-*provide* sa nasyonal rekognisyon para sa signipikanteng militar o naval na kapangganahan o accomplishment. Sa kongreso kan Estados Unidos, tinatawan nin resolusyon na naghahagad sa Presidente na tawan nin reward an siisay man na responsible. An nagmamandong opisyal nakakaresibi nin medalyang bulawan asin an saiyang mga opisyal nakakaresibi man nin mga medalyang pirak.

## Toltolan
Ivan Fedorov

Si **Ivan Serhiyovych Fedorov** (namundag 29 Agosto 1988) sarong Ukranyanong politiko na naelihir alkalde 
nin Melitopol kan 2020. Siya dati katuwang na pamayo kan Zaporizhzhia Oblast Council asin myembro kan Melitopol City Council. 

## Karera
Si Fedorov naelehir ika-6 sa convocation kan Melitopol city council. Kan 2015, siya naelehir enot na katuwang pamayo kan ika-7 convocation kan Zaporizhzhia Oblast Council. Kan 2020, sinalidahan niya si Serhii Minko bilang alkalde kan Melitopol.

Kan 6 Marso 2022, si Fedorov nagawadan kan Order for Courage III Class para sa makahulogan na kontribusyon personal para sa proteksyon kan soberaniya nin estado asin integridad teritoryal nin Ukranya, kusogboot asin mga daing pakundangan sa sadiri kan pig'organisar an mga banwa laban sa hokbong Ruso durante kan Batalya sa Melitopol.

Kan 11 Marso 2022, an katuwang na pamayo sa opisina ni presidente Kyrylo Tymoshenko nagtaram na si Fedorov  "naresto asin dinukot kan Ruso militar." An mga opisyales Ukranyano nag'usip na  "Sarong grupo nin 10 mga kagsakyada dinukot an alkalde nin Melitopol, Ivan Fedorov," An parlamento nin Ukranya nagtaram sa Twitter. "Siya nagsayuma na makikooperar sa kaiwal". Ini napatotohanan ni Anton Herashchenko asin kan mga bidyo pinaluwas kan CNN kun saen mga Rusong soldados yaon nag'aabang sa atubangan kan edipisyo nin gobyerno nin siyudad.

Pakasikop kan Ruso militar saiya, an opisina kan prosecutor general kan nagsadiring-deklarang Republika Popular nin Luhansk nagbukas nin kaso kriminal laban ki Fedorov. An mga imbestigador nagtaram na siya "nagtaong pinansyal asin ibang tabang sa organisasyon na nasyonalista Right Sector na pinagbabawal asin pagkomitir nin teroristang mga krimen kontra sa mga sibilyan sa Donbas." Sunod na aldaw, Sabado, 12 nin Marso, an dating myembro sa konseho na si Halyna Danylchenko iyo an pinatukaw kan mga Rusong kagsakop bilang "akting na alkalde".

Kan 12 Marso 2022, an presidente kan Ukranya, si Volodymyr Zelensky, nagtaram na si Fedorov pinagkakastigo asin pigkukulgan sa hawak. Si Zelensky pighurot na siya butsan. Kan 16 Marso, si Fedorov pinalibre sa pagkadakop asin nagpasalamat ki Presidente Zelensky sa pangyaring siya pinalibre paagi nin telepono. An ibang opisyales Ukranyano nagsabi na siya napalibre huli sa sarong "espesyal na operasyon". An press aide ni Zelensky na si Daria Zarivna nagtaram na sa totoo siya ipigribay nin siyam na Rusong dakop kan pwersa Ukranyano; Ngapit nagpatotoo an *[[The New Yorker]]* an ribayan-preso nangyari sa Kamianske.

Kan 16 Abril, si Fedorov nag'atender nin Paskong  misa sa St. Peter's Basilica, kaiba sinda Maria Mezentseva, Olena Khomenko asin Rustem Umerov, nakatukaw sa atubangan. Si Pope Francis nagtaram "Christ is risen" sa Ukranyano sa misa.

## Buhay personal
Si Fedorov namundag 29 Agosto 1988. Sa sarong deklarasyon kan 2019, siya nagsabi na may rogaring na apartment sa Melitopol asin sarong harong asin lote sa  Zaporizhia.

## Toltolan
Medalyang pirak

An **medalyang pirak** sa isports asin iba pang kaagid na mga langtad na imbwelto an kompetisyon iyo an medalyang gibo sa, o tubog sa, pirak na iginagawad sa ikaduwang-lugar na paratapos, o runner-up, nin mga patiribayan o kompetisyon na arog baga kan Olimpikong Karawat, Karawat sa Commonwealth, asin iba pa. An direktang ganador nag-aako nin medalyang bulawan asin an ikatolo minaako nin medalyang bronse. Mas pankagabsan, an pirak tradisyonal na sarong metal na kun minsan ginagamit para sa gabos na klaseng medalyang halangkaw an kalidad, kaiba an mga artistiko.

## Isport

Sa dakul na isport na igwa nin eliminasyon na torneo, kabali idtong igwang third place playoff (siring kan Olimpikong ice hockey, Olimpikong soccer, FIFA World Cup), an pirak iyo an solamenteng medalya na itinao sa koponan na nadaog sa huring karawat, kun saen an bulawan asin bronse iyo an ginanar kan mga koponan na nanggana sa saindang huring ralaban. An mga notableng atleta siring ninda Jocelyne Larocque (2018 Olympics) tinangkas an saindang runners-up/medalyang pirak pagkatapos na maresibe sinda; minandohan sa huri si Larocque kan opisyal kan International Ice Hockey Federation na isulot giraray an saiyang medalyang pirak.

## Toltolan
Anastasia Baburova

Si **Anastasia Baburova** ( *Anastasia Eduardovna Baburova*,  *Anastasia Eduardivna Baburova*; 30 Nobyembre 1983 – 19 Enero 2009) sarong peryodista kan *[[Novaya Gazeta]]* asin estudyante sa journalism sa Moscow State University. Siya namundag sa Sevastopol, Ukrainian SSR.

Sarong myembro kan Autonomous Action, saiyang ini-imbestigar an mga gibo-gibo kan mga grupong neo-Nazi. Siya binadil asin pinag'asasinar kasabay kan kaibahan niyang abogado na si Stanislav Markelov, sarong abogado nagtatrabaho sa mga kaso dapit sa deretsong pantawo.

## Toltolan
Medalyang bronse

An sarong **medalyang bronse** sa isport asin iba pang kaagid na mga langtad na imbwelto an kompetisyon iyo an medalyang gibo sa bronse na itinao sa ikatolong *place* nin kompetisyon o kompetisyon na arog kan Olimpikong Karawat, Komunwelt na Karawat, asin iba pa. An direktang ganador nag-ako nin medalyang bulawan asin an ikaduwa igwa nin medalyang pirak. Sa pankagabsan, an bronse tradisyonal na iyo an pinakakomun na metal na ginagamit para sa gabos na klase nin halangkaw na kalidad na medalya, kaiba an mga artistiko.  Nagpoon an pagpraktis na igawad an bronseng ikatolong place na medalya sa Olimpikong Karawat sa Tag-init sa St. Louis, Missouri, na bago kaini enot asin ikaduwang lugar sana an itinao.

## Olympikong Karawat

Sa paggibo nin Olympikong medalya iyo an responsibilidad kan host na syudad. Poon kan 1928–1968 an desenyo pirming pareho: ipinapahiling sa obverse an henerikong desenyo kan Florentine artist na si Giuseppe Cassioli na igwa nin teksto na nagtatao sa host na syudad; ipinapahiling sa reverse an saro pang henerikong desenyo kan kampyon sa Olympiko. Poon kan 1972–2000, an desenyo ni Cassioli (or a slight reworking) nagtinir sa obverse na igwa nin custom design kan host na syudad sa reverse. Ipiniparisa na an desenyo ni Cassioli na ipinahiling an Romanong amphitheatre na kun ano an orihinal na Griyegong karawat, kinomisyon an bagong desenyo sa obverse para sa Athens 2004 Games. An mga medalya sa Winter Olympics nagkaigwa nin manlaenlaen na desenyo.

Sa nagkapirang torneo sa isport, siring kan boxing, judo, taekwondo asin wrestling, duwang medalyang bronse an iginawad sa lambang event – saro para sa kada naeliminar na semi-finalist o para sa mga ganador kan *[[repechage]]* brackets.

## Toltolan
Hubag

An **hubag** (Latin: *inflammatio*) iyo an kabtang kan komplikadong biolohikong reaksyon nin mga tisyu nin hawak sa nakadadanyar na mga stimuli, arog baga nin mga nagdadara nin helang, naraot na mga selula, o irritants, asin nagpoprotehir na reaksyon na imbwelto sa mga selula nin inmunidad, mga dalydayan nin dugo, asin mga molecular mediators. An pagpunsionar nin implamasyon iyo na haleon an enot na kawsa nin danyos sa selula, haleon an mga selula asin tisyu na naraot sa orihinal na danyos asin proseso nin implamatoryo, asin ponan an pagkahirahay kan tisyu.

An limang pangenot na tanda iyo an init, kulog, pamumula, pagbutog, asin pagkawara' nin punsyon (Latin calor, dolor, rubor, tumor, asin functio laesa). An hubag sarong henerikong simbag, asin kun siring ibinibilang iyan na sarong mekanismo kan inmunidad, kun ikokomparar sa adaptibong inmunidad, na espesipiko para sa kada pathogens. An kadikit na implamasyon pwedeng magbunga nin progresibong pagkaraot nin tisyu kan nakadadanyar na mga stimuli (e.g. bacteria) asin magkompromiso kan pagkasalbar kan organismo. Sa kabaliktaran, an sobrang implamasyon, sa porma nin pabalikbalik na paghubag, konektado sa laen-laen na helang, arog baga kan hay fever, helang na periodontal, atherosclerosis, asin osteoarthritis.

## Toltolan
Shaivismo kan Kashmir

An **Shaivismo kan Kashmir** o **Trika Shaivismo**, sarong tradisyon na Hindu sa Shaiva-Shakta Tantra na guminikan sa Kashmir pag'abot nin 850 CE. Poon kan an tradisyon na ini guminikan sa Kashmir ini parati inaapod na "Kashmiri Shaivism." Sa huri nagin ining pan-Indianong hiroan na inapod "Trika" (lit. Trinidad) sa paagi kan dakulang exegete kaini, Abhinavagupta, asin partikularmenteng nag-oswag sa Odisha asin Maharashtra. An tao nin depinisyon sa mga tampok kan tradisyon na Trika an idealistiko

Mantang dinadara kan Trika an kadakol na tekstong Shaiva, arog kan Shaiva Agamas asin kan Shaiva and Shakta Tantras, an mayor na mga autoridad kaiyan sa pagsurat iyo an Mālinīvijayottara Tantra, an Siddhayogeśvarīmata asin an Anāmaka-tantra. An mayor na exegelical na mga gibo kaini iyo an sa Abhinavagupta, arog kan Tantraloka, Mālinīślokavārttika, asin Tantrasāra na pormal na mga exegesis kan Mālinīvijayottara Tantra, maski ngani minakua sindang gayo sa basado sa Kali na iyo an Krama na subkategorya kan Kulamārga. An saro pang importanteng teksto kan tradisyon na ini iyo an Vijñāna-bhairava-tantra, na nakasentro sa pagsumaryo nin kadakol na yogikong kaugalean.

An Kashmir Shaivism igwa nin dakol na kaagid na punto nin pagkaoroyon sa mas dikit na midbid na paadalan na monistikong sa Shaiva Siddhanta siring kan ipinahayag sa Tirumantiram nin Tirumular. Mantang ihinihiras man kan mga iskolar an dai pagkakaoyon kan sangang opisinang ini sa dualistikong Shaiva Sidhanta eskwelahan kan Meykandar, na ibinibilang kan mga iskolar na normative tantric Shaivismo.

## Toltolan
Moskovskij Komsomolets

An ***Moskovskij Komsomolets*** () sarong base-sa-Mosku'ng aldawan na peryodiko na may sirkulasyon nag'aabot 1 milyon, na dapit sa pagpawarak nin bareta. Tinugdas kan 1919, ini bantogan sa pamamareta dapit sa politika asin sosyedad sa Rusya.

## Historya
An peryodiko enot napublikar kan Komite Mosku nin Konsomol kan 11 Desyembre 1919 komo ***Yuny Kommunar*** ().Sa pag'isog kan mga taon, naghira ini nin pangaran pirang beses, paka pira sanang paluwas, nagin nang ***Yunosheskaya Pravda*** ().Kan 1924, kan nagadan na si Vladimir Lenin sinanglean na kan pangaran na ***Molodoy Leninets*** (). Nagkua na ngonyan kan presenteng pangaran kaini kan Septyembre 1929.

Pag'ultan kan 1931 asin 1939, an peryodiko nag'untok publikasyon. Ini binuhay kan 1940 alagad dai naghaloy: an Ikaduwang Gerang Pankinaban nagputok kaya kan Agosto 1941, ini nagtiklop. An publikasyon nagpadagos lang kan 2 Oktobre 1945. Sagkod 1990, ini nagsirbeng organo kan Komite Mosku asin kan Moscow City Committee of the All-Union Leninist Young Communist League. Kan 1991, nasadiri na kan nagpapadalagan kaining mga editor.

### Mga Pamayong Editor
Poon 1983, si Pavel Gusev iyo an nagtutukaw komo Pamayong editor kan *MK*.

Mga dating Pamayong editor iyo sinda:
*Aleksandr Subbotin (1951–1958)
*Arkady Udaltsov (1968–1974)
*Lev Gushchin (1977–1983)

## Toltolan
Geoffrey Chaucer

Si **Geoffrey Chaucer** (;  – 25 Oktobre 1400) sarong Ingles na pararawit, autor, asin eskribyente na midbid na gayo bilang kagsurat kan  *[[The Canterbury Tales]]*. Siya binansagan na "ama kan Literaturang Ingles", o siring man,  "ama kan Rawit na Ingles". Siya an pinakaenot na parasurat na ilinubong sa Sugod nin mga Poeta, sa Westminster Abbey. Si Chaucer nag'ani man kabantogan bilang sarong pilosopo, astronomo, na nagmukna kan sayantipikong *[[A Treatise on the Astrolabe]]* para sa saiyang 10ng taon an edad na aki na si Lewis. Siya nagmantener nin karera sa serbisyo sibil bilang burokrat, courtier, diplomata, asin myembro kan parlamento.

Sa mga trabaho ni Chaucer iyo pa an *[[The Book of the Duchess]]*, *[[The House of Fame]]*, *[[The Legend of Good Women]]*, asin *[[Troilus and Criseyde]]*. Siya an pigmidbid na nagtaong lehitimong pag'usar sa literatura kan Tangang Ingles kan an dominanteng mga lenggwaheng literaryo sa Inglaterra iyo pa an Anglo-Norman French asin Latin. An kagubay ni Chaucer na siThomas Hoccleve pig'umaw siya  bilang "" (i.e., siya pinakaenot na nakakua nin ikakapagrarawit sa Ingles). Haros duwang ribong katagang Ingles an pinatunayan sa mga manuskrito  ni Chaucer. 

## Buhay

## Toltolan
Shaiva Siddhanta

An **Shaiva Siddhanta** (IAST:  ⁇ aiva-sidhānta) (Tamil: சைவ சித்தாந்தம் "Caiva cittāntam") sarong porma nin Shaivismo na popular sa Habagatan na Indya asin Sri Lanka na nag-aatubang sa pilosopiyang debosyon na an ultimong katuyohan maeksperyensiyahan an pakisumaro ki Shiva. Pangenot iyan na maheheling sa mga himnong Tamil na isinurat kan mga santong Shaiva poon kan ika-5 sagkod ika-9 na siglo, na midbid sa saindang nakolektang porma bilang *[[Tirumurai]]*. An Meykandadevar (ika-13ng siglo) an inot na sistematikong pilosopo kan eskwelahan.
An ordinaryong mga ritwal, kosmolohiya asin teolohiya kan Shaiva Siddhanta nagkukua nin kombinasyon nin mga iskriturang Agamas asin Vedic.

An tradisyon na ini pighuhuna dati na ginigibo sa bilog na Indya. Minsan siring an pananakop kan Muslim sa Amihanan na India linimitaran an Shaiva Siddhanta sa habay, kun saen nakisaro iyan sa mobimientong Tamil Saiva na ipinahayag sa bhakti poetry kan Nayanmars. Sa historikong kontekstong ini na an Shaiva Siddhanta komun na kinokonsiderar na "southern" na tradisyon, saro na buhay pang gayo. An mga kantang Tamil na kompendium nin debosyon na inaapod na Tirumurai, an Shaiva Agamas asin "Meykanda" o "Siddhanta" Shastras, gikan sa iskriturang kanon kan Tamil Shaiva Siddhanta.

Ngunyan, an Shaiva Siddhanta igwa nin nagsusuportar sa Habagatan na Indya asin Sri Lanka.

## Toltolan
Führer

An  ( ; , binaybay na ***' o ***Fuhrer*** kapag an [[Umlaut (diacritic)|umlaut]] dai gamit) iyo an katagang Aleman na nangangahulogan na "[[lider]]" o "[[giya]]". Bilang politikal na titulo, makusog ining nakakabit sa [[Alemanyang Nazi|Nazi]]ng [[diktador]] na si [[Adolf Hitler]], na opisyalmente inapod an saiyang sadiri na ***der Führer und Reichskanzler**' (an Führer asin Chancellor kan Reich) pagkatapos kan pagkagadan kan Presidente Paul von Hindenburg asin an pagsaro kan mga opisina nin *Reichspräsident* asin *Reichskanzler*. 

Kinultibar kan Nazi'ng Alemanya an Führerprinzip ("leader principle"), asin midbid si Hitler sa pangkagabsan bilang *der Führer* ("an Lider").

Sa mga katagang kompwesto, an paggamit kan "Führer" nagdadanay na lakop sa Aleman asin ginagamit sa mga  kataga na arog kan Bergführer (bukid na giya) o Oppositionsführer (lider kan oposisyon). Minsan siring, huli sa makosog na pakikiasosyar kaiyan ki Hitler, an napapasuway na kataga mismo parateng may negatibong mga konotasyon kun ginagamit na may kahulogan na "lider," nangorog na sa politikal na mga konteksto. 

An katagang Führer igwa nin mga cognate sa mga tataramon na Scandinavian, binabaybay na fører sa Danish asin Norwegian, na igwa nin parehong kahulogan asin ginagamit na termino sa Alemanya, alagad mayo man talaga nin konotasyon sa politika. Sa Sueco, an förare sa parate nangangahulogan "driver" (nin sasakyan). Alagad, sa katagang kompwesto na härförare, an parteng iyan talagang nangangahulugan na "lider," asin cognate sa Aleman na "Heerführer".

## Toltolan
Lyudmila Narusova

Si **Lyudmila Borisovna Narusova** (; namundag 2 Mayo 1951) sarong Rusong politiko, myembro kan Federation Council of Russia, representado an Tuva. Poon 2010 abot 2012, saiyang pigrepresentar an Bryansk Oblast sa  Federation Council of Russia.

## Toltolan
Anatoly Sobchak

Si **Anatoly Aleksandrovich Sobchak** (; 10 Agostot 1937 – 19 Pebrero 2000) sarong Sobyet asin Rusong politiko, katuwang-kagsurat kan Konstitusyon nin Rusong Pederasyon, pinakaenot na  demokratikong naelehir na alkalde nin Saint Petersburg, asin mentor y maestro kan  mga puturong presidente na sinda Vladimir Putin asin Dmitry Medvedev.

## Toltolan
Kahugakan

An **kahugakan** iyo an kawaran nin kusog na maggibo nin aktibidad maski na ngani igwa nin abilidad na isagibo.Kaiba sa konektadong mga ideya an pagigin *[[sloth]]*, sarong Kristianong kasalan, asin *[[lethargy]]*, kamugtakan nin kakulangan nin enerhiya.

Sa ibong kan diskusyon kan bantogan na neurologo na si Sigmund Freud dapit sa "pleasure principle", sinabi ni Leonard Carmichael kan 1954 na "an kahugakan bakong kataga na minalataw sa talaan kan mga laog kan pinakateknikal na mga libro sa sikolohiya". Nakakua an sarong survey kan 1931 nin mga estudyante sa high-school na mas posibleng mag-atribwir kan saindang pagkukulang sa kahugakan, mantang an mga maestro may ranggong "mayong kakayahan" bilang mayor na dahelan, na may kahugakan na minaabot sa ikaduwa. An kahugakan dai dapat na ikaribong sa avolition, sarong negatibong sintomas nin nagkapirang problema sa isip na arog kan depresyon, ADHD, ASD, FESD, disorder sa pagtorog, substance use disorder asin sichizophrenia.

## Toltolan
Jñāna

Sa pilosopiya asin relihiyon nin India, an **jñāna** (Sanskrito: ज्ञान) iyo an "kaaraman".

An ideya nin *jñāna* nakasentro sa sarong kognitibong okasyon na mamimidbidan kun naeksperyensiyahan. Iyan kaaraman na daing kaagid sa total na eksperyensya nin realidad , nangorogna an lubos o banal na realidad (Brahman). 

An gamot na ज्ञा- *[[:wikt:ज्ञान|jñā-]]* iyo an cognate sa Ingles, siring man kan Griegong γνώ- (arog kan sa γνῶσις *[[gnosis]]*) asin Lithuanian na žinoti. An antonym kaini iyo an अज्ञान *ajñāna* "ignorance."

## Sa Budismo
Sa Tibetan Buddhism, an *jñāna* (Tibetan: *ye shes*) nanonongod sa dalisay na pagka-isi na talingkas sa *conceptual encumbrances*, asin kabaliktaran kan *[[vijnana|vijñana]]*, kun saen an moment kan 'divided knowing'. An dalan, asin progresyon sa paagi kan sampulong tangga kan *jñana* (*Bodhisattva bhumi*s)*, magiya sa sarong tawo pasiring sa kompletong kaliwanagan asin [[nirvana]].

Sa [[Theravada]] Budismo igwa nin manlainlain na [[Vipassanā-ñāṇa|*vipassana*-*ñanas*]] o "insight knowledges" sa dalan kan insight pasiring sa tunay na naturalesa kan realidad. Mantang an sarong persona nagme-*meditate* ining mga *ñanas* o "kaaraman" ma-eeksperyensyahan nin pasurunod sunod. An eksperiensya kan lambang sarong tawo posibleng halipot o mahaloy nin nagkapirang mga taon asin an subjective intensity kan kada saro iyo an variable. An lambang *ñana* pwede man na ikonsiderar na *jhāna* minsan siring dakol an bakong *stable* asin an isip mayo nin paagi na magdanay na yaon sa eksperiensya. An maranasan an gabos na *ñanas* magiya pasiring sa enot sa [[Apat na tangga kan kaliwanagan]] dangan an siklo mapoon giraray sa *subtler level*.

==Sa Hinduismo==
===Vedanta===
An [[Mahāvākyas#Prajñānam Brahma|Prajñānam Brahma]] (प्रज्ञानम् ब्रह्म), iyo an saro sa [[Mahāvākyas]], nangangahulugan na "Insight is Brahman" o "Brahman is Insight".

===Yoga===
An [[Jnana yoga|Jñāna yoga]] (ज्ञानयोग, lit. Yoga kan Kaaraman) iyo an saro sa tulong pangenot na dalan (मार्ग, *margas*), kun saen iyan kuta na magiya pasiring sa *moksha* (मोक्ष, liberation) gikan sa materyal na kapasloan. An iba pang duwang pangenot na dalan iyo an [[Karma yoga]] asin [[Bhakti Yoga|Bhakti yoga]]. An [[Rāja yoga]] (राजयोग, classical yoga) kun saen kabali an nagkapirang yoga, sinasabi man na minagiya pasiring sa *moksha*. Sinasabi na an lambang dalan nangangahulugan nin ibang temperament kan personalidad.

== Sa Jainismo ==
Segun sa mga tekstong Jain siring kan [[Tattvārthsūtra]] asin [[Sarvārthasiddhi]], igwa nin limang klase an kaaraman:
* Mati Jñāna (Sensory Knowledge)
* Śruta Jñāna (Scriptural Knowledge)
* Avadhi Jñāna (Clairvoyance)
* Manah prayāya Jñāna (Telepathy)
* [[Kevala Jnana]] (Omniscience)

== Sa Sikhismo ==
An *Gyan* o *Gian'' nanonongod sa ispiritwal na kaaraman. An mga tawong nakanood parating nanonongod bilang "Giani". Iyan naunambitan sa bilog na Guru Granth Sahib.

## Toltolan
Valery Gerasimov

Si **Valery Vasilyevich Gerasimov** (; namundag 8 Septyembre 1955) sarong Rusong hokbong heneral nagseserbi bilang Chief of the General Staff kan Pwersa Armada nin Rusya asin Enot na Katuwang na Ministro nin Depensa.

Siya pignombrahan ni presidente Vladimir Putin kan 9 Nobyembre 2012, na nagsalida ki Nikolay Makarov  asin sa presente namamayo kan gabos na pwersang Ruso sa Ukranya. 

## Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Gerasimov namundag sa Kazan, Tatar ASSR kan 8 Septyembre 1955. Siya naggradwar sa mga minasunod: Kazan Suvorov Military School (1971–1973), sa Kazan Higher Tank Command School, sa Malinovsky Military Armored Forces Academy (1984–1987), asin sa Military Academy of the General Staff of the Armed Forces of Russia (1995–1997).

## Toltolan
Boris Fyodorov

Si **Boris Grigoryevich Fyodorov** () (13 Pebrero 1958 sa Mosku – 20 Nobyembre 2008 sa Londres) sarong Rusong ekonomista, politiko, asin tagareporma.

## Kaamayi nin buhay
Siya nagawadan nin doktorado sa ekonomiks na degree kan Moscow Finance Institute asin siya nagpublikar nin sobra sa 200 na publikasyon.

## Karera
Kan 1988 kasaro na gayo ki Fyodorov, Alexander Zhukov, asin Kirill Ugolnikov (),  Deloitte & Touche nagpoon nang magtaong serbisyo sa Unyon Sobyet asin nagpadagos sa Rusya. Si  Si 

Si Fyodorov Ministro nin Pinansya kan Rusong SFSR (bilang kabtang kan USSR) kan 1990. Poon 1991 abot 1992 siya nagtrabaho sa European Bank for Reconstruction and Development sa Londres. Kan 1992 siya nagin direktor kan World Bank. Siya nagserbi man na Ministro nin Pinansya nin Rusya poon 1993 abot 1994, kun kasuarin siya nagdemitir.Kan siya yaon sa Ministriya nin Pinansya (MinFin), dinara niya igdi sinda Segei Aleksashenko, Andrey Kazmin, Igor Selivanov, asin Mikhail Kasyanov. Si Fyodorov myembro man kan State Duma sa pag'ultan nin 1994 asin 1998. Poon 14 Agosto 1998 hanggan 28 Septyembre 1998, siya nagin ministro sa buwis Katuwang na Ministro nin Rusya durante kan Rusong pinansyal na krisis na nagpoon kan 17 Agosto 1998.

## Toltolan
Atesh (hiroan)

An **Atesh** (Crimean Tatar: Ateş, literalmente "Kalayo", ) sarong partisan militar  na hiroan (mobimyento) sa okupadong teritoryo nin Ukranya, asin siring man sa teritoryo nin Rusya, na pigmukna kan mga Ukranyano, Crimean Tatars asin mga Ruso kan Setyembre 2022 resulta kan Rusong pagsakyada militar nin Ukranya.

## Historya
An hiroan namukna kan kataposan nin Septyembre 2022. Kan Septyembre 26, an pagsumpa kan soldados na "Atesh" pinublikar sa opisyal na Telegram channel, asin kan Septyembre 29, sarong bidyo pigpublikar sa opisyal na Telegram channel kun saen an saro sa partisan naghuhurot sa publiko na magbali sa hiroan.

Kan Nobyembre 11, 2022, mga Partisan kan hiroan ginadan an 20 Rusong soldados nakapahiringalo sa hospital nin Simferopol.

Kan Desyembre 11, 2022: An "Atesh" naghingako kan responsibilidad pagsulo kan barracks nin mga Rusong soldados sa baryo nin Sovietske.

Kan Enero 31, 2023: Mga Partisan nagpahayag na saindang ginadan duwang opisyales kan Rusong National Guard.

Kan Pebrero 10, 2023: An "Atesh" inako' an responsibilidad sa pagbomba nin auto na nagresulta sa pagkagadan nin duwang Rusong soldados asin pagka-ospital nin duwa pa sa Nova Kakhovka.

Kan Marso 14, 2023: An Atesh naghayag na nagadan kaini an duwang pamayo kan administrasyon militar sa Nova Kakhovka paagi nin pagtanom bomba.

Kan Abril 23, 2023: An Atesh nagbareta na napaboag kaini an sarong checkpoint kan Rusong National guard harani sa Oleshky na nagresulta sa dakul nagadan.

Kan Abril 27, 2023: Mga Partisan nagsabi na siandang nagadan duwang kagsakyada (Ruso) sa baryo nin Velyki Kopani.

Kan Mayo 6, 2023: Mga Partisan inako an responsibilidad sa pagngata' sa asasinasyon ni Zakhar Prilepin, sarong Rusong parasurat asin myembro sa A Just Russia — For Truth Party, kun saen sarpong bomba puminutok kan an kotse kaini uminagi sa border nin Rusya hale sa okupadong Donbas. An tsuper kan kotse nagadan asin si Prilepin makuring naerido, alagad dai man napurohan. 

## Toltolan
Jnana yoga

An **Jnana yoga** (IAST: *Jñāna yoga*), midbid man sa apod na **jnana marga** (*jñāna mārga*), saro sa tolong klasikong dalan (margas) para sa moksha (liberasyon) sa Hinduismo, na nagdodoon kan "dalan nin kaaraman," midbid man sa apod na "pata nin realisasyon sa sadiri". An duwa pa iyo an karma yoga (dalan kan aksyon, karma-mārga) asin bhakti yoga (dalan kan mamomoton na debosyon sa sarong personal na dios, bhakti-mārga). An mga modernong interpretasyon kan mga tekstong Hindu nagbunga nin mga sistema, mga pamamaagi asin mga pormulasyon arog kan raja yoga asin kriya yoga.

An *jñāna yoga* sarong espiritwal na kaugalean na pinagmamaigotan na kamtan an kaaraman na may mga hapot arog kan "siisay daw ako, ano daw ako" asin iba pa. An mga paraadal sa parate sa tabang nin sarong guru, naghohorophorop, asin minaabot sa nakakapatalingkas na mga pakarorop sa naturalesa kan sadiring Sadiri (Atman, kalag) asin kan relasyon kaiyan sa metapisikal na konsepto na inaapod na Brahman sa Hinduismo. An mga ideyang jñāna-mārga pinag-ulayan sa suanoy asin medieval era na iskriturang Hindu an mga teksto arog kan Upanishad asin Bhagavad Gita.

## Toltolan
Bhakti yoga

An **Bhakti yoga** (Sanskrito: भक्ति योग), na inaapod man na **Bhakti marga** (भक्ति मार्ग, literal na dalan nin Bhakti), sarong espiritwal na dalan o espiritwal na kaugalean sa laog nin Hinduismo na nakasentro sa mamomoton na debosyon sa ano man na personal na dios. Saro ini sa tulong klasikong dalan sa Hinduismo na pasiring sa *[[Moksha]]*, an iba pang dalan iyo an Jnana yoga asin Karma yoga. 

Igwa nin suanoy na ginikanan an tradisyon. Nasambit an Bhakti sa *[[Shvetashvatara Upanishad]]* kun saen ini nangangahulogan sana nin partisipasyon, debosyon asin pagkamoot sa ano man na paghihingoa. An Bhakti yoga bilang saro sa tolong espiritwal na dalan para sa kaligtasan ipinaliliwanag nin biyo kan Bhagavad Gita.

Manlaenlaen an personal na dios para sa deboto. Posibleng kaiba diyan an sarong dios o diosa na arog ninda Ganesha, Krishna, Radha, Rama, Sita, Vishnu, Shiva, Shakti, Lakshmi, Saraswati, Parvati, Durga, asin Surya asin iba pa.

An mga dios na ini nagtalubo sa Bhakti Movement, poon kan mga kabangaan kan ika-1 milenyo CE, hale sa Tamil Nadu sa Habagatan na Indya. Pinangenotan an mobimiento kan mga Saiva Nayanars asin kan Vaisnava Alvars. An saindang mga ideya asin kaugalean ipinasabong na mga berso asin debosyon sa bilog na India sa ika-12  sagkod sa ika-18 na siglo CE. An Bhakti marga kabtang kan relihiyosong kaugalean sa Vaishnavismo, Shaivismo, asin Shaktismo.

Pwede man an debosyon na magin impersonal na pinag-oolayan sa librong Narada's Way of Divine Love na isinurat ni Swami Prabhavanda.

## Toltolan
Karma yoga

An **Karma yoga** (Sanskrito: कर्म योग), na inaapod man na **Karma marga**, saro sa apat na klasikong espiritwal na dalan sa Hinduismo, saro na basado sa "yoga nin aksyon," an iba iyo an Jnana yoga (dalan nin kaaraman), Rāja yoga (dalan nin paghorophorop) asin Bhakti yoga (dalan nin mamomoton na debosyon sa sarong personal na dios). Para sa sarong karma yogi, sarong porma nin pamibi an tamang aksyon. An tolong dalan bakong eksklusibo sa Hinduismo, kundi an relatibong doon sa pag'oltan kan Karma yoga, Jnana yoga asin Bhakti yoga nagkakalaen sa lambang indibidwal.

Sa klasikong mga dalan pasiring sa espiritwal na katalingkasan sa Hinduismo, an karma yoga iyo an dalan nin daing kaimotan na paghiro. Itinotokdo kaiyan na an sarong naghahanap sa espiritwal maninigong humiro oyon sa dharma, na dai nadukot sa mga bunga o personal na mga resulta. An sabi kan Bhagavad Gita, nagdadalisay sa isip an Karma yoga. Iyan minagiya sa sarong tawo na horophoropon an trabaho, asin an gibohon oyon sa saiyang dharma, na ginigibo an gibo nin dios asin sa sentidong iyan nagigin asin nagigin "siring sa dios na si Krishna" sa gabos na panahon sa buhay nin sarong tawo.

## Toltolan
Daguldol

An **daguldol** o **dalugdog** iyo an tanog kan kikilat. Depende sa distansya asin klase kan kikilat, iyan pwedeng nagpopoon sa halawig, hababang rurok sagkod sa bigla, makosog na ratak. An biglang paglangkaw kan temperatura asin an presyon huli sa kikilat nagbubunga nin marikas na paghiwas kan aire sa agihan nin kikilat. An paghiwas man na ini nin doros nagbubunga nin sonic shock wave, na parateng inaapod na "thunderclap" o "peal of thunder". An sientipikong pag-adal sa daguldol inaapod na *brontolohiya* asin an bakong mayo sa rason na pagkatakot (phobia) sa daguldol inaapod na *brontophobia*.

## Toltolan
Dmitry Rybolovlev

Si **Dmitry Yevgenyevich Rybolovlev** (, ; namundag 22 Nobyembre 1966) sarong Rusong oligarka, bilyonaryong negosyante, asin paraimbertir.

Si Rybolovlev nagin chairman kan Rusong   paragibong fertilizer,  Uralkali kan 1995. Kann 2010, pinabakal niya an saiyang mayoriyang share sa Uralkali sa tolong oligarkang may koneksyon sa Kremlin sa halagang  $6.5 bilyon. Sa taon 2021, si Rybolovlev igwang pigtala' na net worth E.U. na dolyar na $6.7 billion, na nagranggo saiya na ika-391 sa ''Forbes'' na lista nin mga bilyonaryo.

Kan 2011, siya nagin mayor na kagrogaring asin Presidente kan  football club kan Monaco, AS Monaco. Siya an sinasabi saro soboot sa nabiktima kan Swekong art transporter na si Yves Bouvier bilang parte kan inaapod na The Bouvier Affair.

## Toltolan
Ramzan Kadyrov

Si **Ramzan Akhmadovich Kadyrov** (namundag 5 Oktobre 1976) sarong Rusong politiko na sa presente nagseserbing Pamayo kan  Republika Chechen. Siya dati kaampoyon sa Hiron nin independensya nin Chechen, paagi sa ama niyang separatistang nombradong mufti kan Chechnya. Siya koronel heneral sa Rusong militar.

## Toltolan
Pating

An mga **pating** iyo an sarong grupo nin sirang elasmobranch na midbid sa karakteristiko na cartilaginous skeleton, lima sagkod pitong grill slits sa gilid kan payo, asin mga pektoral fins na dai nakasugpon sa payo. Klasipikado an modernong mga pating sa laog kan clade **Selachimorpha** (o **Selachii**) asin iyo an tugang na grupo sa Batoidea (mga pagi asin kaparyentes). An ibang mga reperensia pinalaba an terminong "pating" bilang sarong impormal na kategoriya kaiba an dai na nag-eeksister na mga miembro nin Chondrichthyes (mga sira na cartilaginous) na may garo pating na morpolohiya, arog baga kan hibodonts asin xenacanths. An mga kaagid kan pating na chondrichtyan arog kan Cladoselache asin Doliodus enot na nagluwas sa Devonian Period (419-359 Ma), minsan ngani an ibang fossilized na kiskis na garo chondrichthyan kasing gurang kan Late Ordovician (458-444 Ma). An pinakagurang na modernong pating (selachians) midbid sa Enot na Jurassic, mga 200 Ma.                                                                                

An pating may sokol hale sa sadit na dwarf lanternshark (Etmopterus perryi), sarong espesye na nakaistar sa hararom na dagat na 17 sentimetro sana (6.7 pul.) sa laba, sa butanding (Rhincodon typus), an pinakadakulang sira sa kinaban, na minaabot nin mga 12 metro (40 piye) sa laba. Manonompongan sinda sa gabos na dagat asin lakop iyan sa rarom na 2,000 metros (6,600 piye). Sa pangkagabsan dai sinda nag-iistar sa tubig na tabang, minsan ngani may nagkapirang midbid na eksepsyon, arog baga kan bull shark asin river shark, na makukua sa tubig - dagat sagkod tubig na tabang. An mga pating igwa nin nakatatahob na dermal denticles na nagpoprotehir sa saindang kublit sa danyos asin mga parasito apwera sa pagpaoswag kan saindang pluwidong dinamiko. Igwa sinda nin kadakol na set nin nasasalidahan na ngipon.

An nagkapirang espesye iyo an mga apex predator, na kun saen an mga organismo na nasa itaas kan saindang katampad na kakanon. Kaiba sa mga halimbawa an tigreng pating, asul na pating, dakulang puting pating, mako pating, threher pating, asin hammerhead pating.

An mga pating pigdadakop nin mga tawo para sa karneng pating o parikpik kan pating na ginigibong sabaw. Dakol na pating an namemeligro huli sa mga aktibidad nin tawo. Poon kan 1970, an mga populasyon nin pating nainaan nin 71%, na an kadaklan hale sa pangana na pagsira.

## Toltolan

## Toltolan
Sergey Aksyonov

Si **Sergey Valeryevich Aksyonov** (, , ; namundag 26 Nobyembre 1972) sarong Rusong politiko nagseserbi, poon 9 Oktobre 2014, bilang Pamayo kan Republika nin Crimea na sinakop asin isinaro' nin Rusya sa saiyang teritoryo alagad ini dai minibidbid kan mga nasyon sa pag'iribang internasyonal.

## Biograpiya
Si Sergey Aksyonov namundag sa Bălți sa Moldavian SSR kan 26 Nobyembre 1972. An saiyang ama lider kan grupo na inapod *Russian Community of Northern Moldova* sa Bălți.

Kan 1989, skiya naghuybo' sa Crimea asin nagklase sa kolehiyo sa kursong inhenyero militar sa Simferopol; alagad, an pagbagsak kan Unyon Sobyet nangyari bago siya nakatapos sa akademya na magin siyang opisyal sa Hokbong Sobyet. Siya nagsayuma na magsumpa nin lealtad sa Ukranya, na saiyang sinasabing 'bakong matanos na ini mautas sa Rusya'.

Poon 1993 abot 1998, siya katuwang na direktor sa kompanyanang *Ellada*, sarong negosyo may relasyon sa mga produktong poagkakan. Poon Oktobre 1998 abot Marso 2001, siya nagin katuwang na direktor kan *Asteriks* na kompanya asin poon Abril 2001 siya katuwang na direktor kan kompanyang *Eskada*. Si Aksyonov iyo man an pamayo kan [[Greco-Roman wrestling na organisayon nin Crimea, asin kan Sports club Hwarang-do. Si Aksyonov nakua niya an saiyang Ukranyanong pasaporte kan 12 Agosto 1997.

## Toltolan
Lawas nin daga

An **lawas nin daga** iyo an natural o antropohenikong daga na itinatampok sa solidong ibabaw kan Kinàban o iba pang planetaryong hawak. An mga lawas nin daga na pinagsararo minabilog nin sarong lugar, asin an saindang areglo sa landscape inaapod na topograpiya. Kaiba sa mga Landform an mga bulod, bukid, ampas, asin kababan, saka mga gilid nin baybayon arog kan baybayon, peninsula, asin dagat, kaiba an yaon sa irarom kan dagat na tampok siring kan mid-ocean ridges, bulkan, asin an great *ocean basins*.

## Toltolan
Sergey Surovikin

Si **Sergey Vladimirovich Surovikin** (Ruso: Серге́й Влади́мирович Сурови́кин; namunddag 11 Oktobre 1966) sarong Pwersa Armada nin Rusya [Hokbong Heneral(Russia)|heneral sa hokbo]] asin Kumander kan Aeroespasyong Pwersa. Beterano sa Gerang Sobyet-Apgan, Tajikistan'ng Gera Sibil, Ikaduwang Gerang Chechen, asin sa Rusong interbensyon 
militar sa Syryanong Gera Sibil, siya poon Oktobre 2022 abot Enero 2023 an kumander kan bilog na pwersang Ruso sa Rusong pagsakyada nin Ukranya na nagpoon kan Pebrero 2022.                                                                                                                                                   

Durante kan 1991 Sobyet coup d'état na pagngata', si Surovikin namayo sa sarong yunit na nakagadan nin tolong anti-coup na demonstrador, na nin huli kaini siya nadetenir pirang bulan  alagad dai man kinastigo. Siya may importanteng papel sa pagmukna kan Main Directorate of the Military Police, bagong  organisasyon sa Hokbo nin Rusya. Si Surovikin nagmando kan Eastern Military District pag'ultan 2013 asin 2017, asin kan 2017 iyo an nagmando kan grupong pwersa nin Rusya sa Syria. Siya an may kredito sa paghira kan dalagan nin gera a pabor ki Syryanong presidente na si Bashar al-Assad, asin soboot responsable kan mga pagtira kan mga target na sibilyan  durante kan interbensyon kan Rusya.

Durante kan 2022 Rusong pagsakyada nin Ukranya, si Surovikin iyo an enot na kumander kan Army Group "South" kan Pwersa Armada nin Rusya. Kan 8 Oktobre 2022, nagin siyang kumander kan gabos na pwersang Ruso na nagsakyada sa Ukranya, alagad sinalidahan ni Valery Gerasimov kan Enero 2023.

## Kaamayi nin buhay/Edukasyon
Si Surovikin namundag kan 11 Oktobre 1966 sa Novosibirsk. Kan 1987, siya naggradwar sa Omsk Higher Military Command School.

## Karera militar
### Amay kan karera asin pag'entra sa akademya militar
Siya nanombrahan maglaog sa spetsnaz yunit asin nagserbi sa Gerang Sobyet–Apgan.

## Toltolan
Kababan

An **kababan** sarong pahalabang lugar na parating nagdadalagan sa pag-ultanan nin mga kabukidan, na sa parating igwa nin salog o sapa na nagdadalagan hali sa sarong puro pasiring sa ibong. An kadaklan na kababan napoporma nin pagrasay o pagtupas kan daga sa ibabaw nin mga salog o sapa sa laog kan halawigon na panahon. An nagkapirang kababan napoporma sa erosiyon sa paagi kan yelong glacial. An mga glesyer na ini posibleng magdanay na presente sa mga kababan sa haralangkaw na kabukidan o polar na lugar. 

Sa mas hababang latitud asin altitud, an mga kababan na ini na pinorma nin glesyer posibleng linalang o pinadakula durante kan edad na yelo alagad ngunyan mga talingkas sa yelo asin okupado na nin mga sapa o salog. Sa mga lugar na desiyerto, an mga kababan posibleng mamara o nagdadara nin tubig alagad bihira sana. Sa mga lugar na may limestone bedrock, mamarang mga kababan puwede man na magresulta sa drainage na ngunyan nangyayari na sa irarom nin daga imbes na sa ibabaw.
Sambay

An **sambay** iyo an sarong babae na medyo halawig an panahon na igwa nin sekswal asin romantikong relasyon sa sarong tawo na kasal sa ibang tawo.

## Toltolan
Kemal Kılıçdaroğlu,

Si **Kemal Kılıçdaroğlu** (Turkish: ; binabansagan man na **KK**; namundag 17 Desyembre 1948) sarong Turkiyang ekonomista , retiradong empleyado sa gobyerno asin sarong demokratriko sosyal na politiko. Siya an lider kan Republican People's Party (CHP) asin nangengenot na  Lider kan Mayor na Oposisyon sa Turkey poon pa kan 2010. Siya Myembro nin Parlamento sa kan İstanbul ikaduwang elektoral na distrito poon 2002 abot 2015 asin bilang MP para sa İzmir ikaduwang elektoral na distrito sa 7 Hunyo 2015.

Bago siya naglaog sa politika, si Kılıçdaroğlu sqrong empleyado sa gobyerno asin nagsirbeng Direktor-Heneral kan Social Insurance Institution (SSK) poon 1992 sundo 1996 asin poon naman 1997 abot 1999. Siya naelihir sa Parlamento sa 2002 eleksyon heneral asin dangan nagin lider kan grupong larlamento nin CHP. Kan 2009 lokal na eleksyon, siya nanominar bilang kandidato kan CHP para Alkalde nin İstanbul, alagad nadaog kan kandidato kan AKP.  Siya naelelhir na katuwang na pamayo kan Socialist International kan 31 Agosto 2012.

Kan si Deniz Baykal nagdemetir bilang lider kan partido kan 2010, si Kılıçdaroğlu nag'anunsyo kan kandidatura  niya asin siya an unanimong napili komo lider kan CHP. Siya an tinata'naw na mataong bagsik asin bagong kusog sa CHP. Maski ngani an CHP nakahiling nin pagdagdag kan boto kaini, dai nabungkal sa poder kaini an namomoon na AKP kan taon na idto nin 2023. Bilang lider kan mayor na  oposisyon, an estratehiya ni Kılıçdaroğlu iyo an maghaman nin mga solidong koalisyon sa ibang mga partido, na ngonyan nagresulta sa pagbilog kan  Nation Alliance asin an sunod-sunod na panggana kan CHP sa 2019 lokal na mga eleksyon. Ngonyan an kandidato kan CHP asin kan Nation Alliance sa 2023 Turkeyang eleksyon presidensyal iyo si
Kemal Kılıçdaroğlu.

## Toltolan
Pag-uswag

An **pag-uswag** iyo an paghiro pasiring sa sarong dinalisay, nagrahay, o iba pang minamawot na kamugtakan. Sa konteksto nin progresibismo, iyan nanonongod sa proposisyon na resulta nin pag-uswag sa teknolohiya, siyensya, asin sosyal na organisasyon, asin pagpalawig mapadagos na magbubunga, nin mas marahay na kamugtakan nin tawo; an huri pwedeng mangyari bilang resulta nin direktang aksyon nin tawo, arog baga nin sosyal na negosyo o sa paagi kan aktibismo, o bilang natural na kabtang nin ebolusyon na sosyokultural.

An ideya nin pag-uswag iinintrodusir kan enot na mga teoriya sosyal kan ika-19 siglo, nangorogna an sosyal na ebolusyon na ilinadawan ni Auguste Comte asin Herbert Spencer. Yaon iyan sa pilosopiya nin Kaliwanagan kan kasaysayan. Bilang katuyohan, an sosyal na pag-uswag sinusuportaran nin manlaenlaen na rona nin politikal na ideolohiya na may manlaenlaen na teoriya kun pano iyan makakamtan.

## Toltolan