Suetonius

Si **Gaius Suetonius Tranquillus** , komun na inaapod na **Suetonius** ( /s w ɪ ˈ t oʊ n i ə s /  ;  &#x2013; pagkatapos kan AD 122),  sarong historyador na Romano na nagsurat kan amay na panahon kan Imperyo kan Imperyo Romano . An saiyang pinaka-importanteng natadang obra iyo an *De vita Caesarum*, na komun na midbid sa Ingles bilang *[[The Twelve Caesars]]*, sarong set nin mga biograpiya kan 12 magkasunod na mga tagapamahala kan Roma poon ki Julius Caesar sagkod ki Domiciano . An ibang mga obra ni Suetonius manungod sa aroaldaw na buhay kan Roma, politika, oratoryo, asin buhay kan mga bantog na parasurat, kaiba an mga pararawitdawit, historyador, asin gramatika. An nagkapira sa mga librong ini parsial na nagdanay, alagad dakol an nawara.

## <span class="cx-segment" data-segmentid="79">Buhay</span>
Si Gaius Suetonius Tranquillus posibleng namundag kan mga AD 69, sarong petsa na nadedusir gikan sa saiyang mga pahayag na naglaladawan kan saiyang sadiri bilang sarong "hoben na lalaki" 20 taon pagkatapos kan kagadanan ni Nero . An saiyang lugar nin pagkamundag pinagdidiskutiran, alagad an kadaklan na mga iskolar ibinubugtak ini sa Hippo Regius, sarong sadit na banwaan sa norteng Aprika sa Numidia, sa modernong aldaw na Algeria .  Sigurado na si Suetonius gikan sa sarong pamilya na may katamtaman na posisyon sosyal, na an saiyang ama, si Suetonius Laetus,  sarong tribuno na kabali sa orden nin mga parakabayo ( *[[tribunus angusticlavius]]* ) sa Legio XIII Gemina, asin na si Suetonius naedukar kan an mga eskwelahan nin retorika nag-uswag sa Roma.

Si Suetonio dayupot na katood kan senador asin parasurat nin surat na si Pliny the Younger . Ilinaladawan siya ni Pliny bilang "toninong asin mapag-adal, sarong tawong dedikado sa pagsurat". Tinabangan siya ni Pliny na magbakal nin sadit na propyedad asin nakipag-ulay ki Emperador Trajan na tawan si Suetonius nin mga inmunidad na parati itinatao sa sarong ama nin tolo, an *[[ius trium liberorum]]*, huli ta an saiyang pag-agom daing aki.  Paagi ki Pliny, si Suetonio nagin pabor ki Trajan asin Hadrian . Si Suetonio posibleng naglingkod sa sungkod ni Plinio kan si Plinio imperyal na gobernador ( *legatus Augusti pro praetore* ) kan Bitinia asin Ponto (amihanan na Asia Minor ) sa pag-oltanan nin 110 asin 112. Sa irarom ni Trajan siya nagsirbe bilang sekretaryo nin mga pag-aadal (an mga eksaktong trabaho dai segurado) asin direktor kan mga arkibo kan Imperyo. Sa irarom ni Hadrian, siya nagin sekretaryo kan emperador. Kan huri pinahale ni Hadrian si Suetonius huli sa saiyang soboot relasyon sa emperatris na si Vibia Sabina .  

## <span class="cx-segment" data-segmentid="107">Mga gibo</span>

### <span class="cx-segment" data-segmentid="108">An Doseng Cesar</span>
Si Suetonius pangenot na nagigirumdoman bilang an kagsurat kan *De Vita Caesarum* —na itrinadusir bilang *The Life of the Caesars*, dawa ngani an mas komun na titulo sa Ingles iyo *an The Lives of the Twelve Caesars* o simpleng *[[The Twelve Caesars]]* —an saiyang solamenteng yaon na obra apwera sa halipot na mga biograpiya asin iba pang mga fragmento na nasambit sa ibaba. *An Doseng Cesar*, na posibleng isinurat kan panahon ni Hadrian, sarong kolektibong biograpiya kan mga enot na lider kan Imperyo Romano, si Julio Cesar (nawara an enot na pirang kapitulo), si Augusto, Tiberio, Caligula, Claudio, Nero, Galba, Otho, Vitellio, Vetesio, Domiciano, asin Domiciano . An libro idinusay sa saiyang katood na si Gayo Septicius Clarus, sarong prepekto kan Bantay Pretoriano kan 119.  An obra nag-iistorya kan istorya kan buhay kan lambang Cesar susog sa sarong itinalaan na pormula: an mga deskripsyon kan itsura, mga tanda, kasaysayan kan pamilya, mga kotasyon, dangan sarong kasaysayan itinatao sa sarong magkakasundo na pagkasunod-sunod. Isinurat nia an pinakaenot na mga pagkasaysay manongod sa mga pag-atake ni Julio Cesar .

### <span class="cx-segment" data-segmentid="131">Iba pang mga obra</span>

#### <span class="cx-segment" data-segmentid="132">Bahagyang yaon pa</span>

* *De Viris Illustribus* ("Sa mga Bantog na Lalaki" &#x2014; sa larangan nin literatura), na sakop kan:
** *De Illustribus Grammaticis* ("Mga Buhay kan mga Grammarian "; 20 halipot na buhay, garo baga kumpleto)
** *De Claris Rhetoribus* ("Mga Buhay kan mga Retoriko"; 5 halipot na buhay gikan sa orihinal na 16 an natada)
** *De Poetis* ("Mga Buhay kan mga Pararawitdawit"; an buhay ni Virgil, siring man an mga pidaso gikan sa buhay ni Terence, Horace asin Lucan, nabuhay)
** *De Historicis* ("Mga buhay kan mga historyador"; sarong halipot na buhay ni Pliny the Elder an pig-aatribwir sa obrang ini)
* *Peri ton par' Hellesi paidion* ("Greek Games")
* *Peri blasphemion* ("Mga Termino nin Pag-abuso sa Griyego")

An duwang huring obra isinurat sa Griego. Minalataw na sinda nabubuhay sa sarong kabtang sa porma nin mga ekstrakto sa mas huring mga glosaryo sa Griego.

#### <span class="cx-segment" data-segmentid="148">Mga nawara na gibo</span>
An minasunod na lista kan mga nawawarang obra ni Suetonius gikan sa pauna ni Robert Graves sa saiyang traduksiyon kan *Doseng Cesar.* 

* *Mga Biograpiyang Hade*
* *Buhay kan mga Bantog na Puta*
* *Mga Ugale Asin Kostumbre nin mga Romano*
* *An Romanong Taon*
* *An mga Kapiyestahan sa Roma*
* *Romanong Gubing*
* *Mga Kawat sa Griyego*
* *Mga Opisina kan Estado*
* *Sa Republika ni Cicero*
* *Pisikal na mga Depekto kan Katawohan*
* *Mga Paagi nin Pagkuwenta nin Oras*
* *Sarong Essay sa Kalikasan*
* *Mga Pagtumang sa Griyego*
* *Mga Problema sa Gramatika*
* *Mga Kritikal na Tanda na Ginagamit sa mga Libro*

An introduksyon sa Loeb na edisyon ni Suetonius, na itrinadusir ni JC Rolfe, na may introduksyon ni KR Bradley, nagtutukoy sa *[[Suda]]* na may minasunod na mga titulo:

* *Sa mga kawat na Griyego*
* *Sa mga Romanong palabas asin kawat*
* *Sa Romanong taon*
* *Sa mga kritikal na senyales sa mga libro*
* *Sa Republika ni Cicero*
* *Sa mga pangaran asin klase nin mga gubing*
* *Sa mga insulto*
* *Manungod sa Roma asin sa mga kostumbre saka gawi-gawi kaini*

An tomo nagdadagdag nin ibang mga titulo na dai pinatotoohan sa laog kan Suda.

* *Sa mga bantog na kortesana*
* *Sa mga hade*
* *Sa institusyon kan mga opisina*
* *Sa mga depekto sa hawak*
* *Sa mga senyales kan panahon*
* *Sa mga pangaran nin dagat asin salog*
* *Sa mga pangaran kan mga doros*

Duwang iba pang titulo an pwede man na mga koleksyon kan nagkapira sa mga nakalista:

* *Pratum (Miscellany)*
* *Sa manlaen-laen na bagay*

## <span class="cx-segment" data-segmentid="187">Mga edisyon</span>

* Edwards, Catherine *Buhay kan mga Cesar.* Mga Klasiko kan Oxford World. (Oxford University Press, 2008).
* Robert Graves (trans.), *Suetonius: An Doseng Cesar* (Harmondsworth, Middlesex, England: Penguin Books, Ltd, 1957)
* Donna W. Hurley (trans.), *Suetonius: The Caesars* (Indianapolis/London: Hackett Publishing Company, 2011).
* JC Rolfe (trans.), *Buhay kan mga Cesar, Tomo I* ( Loeb Classical Library 31, Harvard University Press, 1997).
* JC Rolfe (trans.), *Buhay kan mga Cesar, Tomo II* (Loeb Classical Library 38, Harvard University Press, 1998).
* *C. Suetonii Tranquilli De vita Caesarum libros VIII et De grammaticis et rhetoribus librum*, ed. Robert A. Kaster (Oxford: 2016).

## <span class="cx-segment" data-segmentid="198">Hilingon man</span>
<span class="cx-segment" data-segmentid="199">Suetonius on Christians</span>

## Toltolan