Minnie Pwerle

Si **Minnie Pwerle** (**Minnie Purla** man  o **Minnie Motorcar Apwerl**; namundag sa tanga kan 1910 sagkod 1922 – 18 March 2006) sarong Australyanong Aborihinal na pintor. Gikan siya sa Utopia, Teritoryong Amihanan (*Unupurna* sa lokal na tatarámon), sarong istasyon nin baka sa lugar nin Sandover kan Katahawan na Australya  sa amihanan-subangan kan Alice Springs.

Nagpoon si Minnie na magpinta kan 2000 sa edad na 80 años, asin dai nahaloy, an saiyang mga ladawan naging bantog asin hinahangad na mga gibo kan kontemporaryong arte kan katutubong Australyano. Sa mga taon pagkatapos niyang pukusan an pagpipinta sa kanbas sagkod kan sa nagadan siya kadtong 2006, naipahiling an mga gibo ni Minnie sa palibot kan Australya dangan kinolekta kan mga pangenot na mga galeriya, kaiba sa mga ini an Art Gallery of New South Wales, an National Gallery of Victoria asin an Queensland Art Gallery. Sa popularidad, nagpoon an presyon gikan sa mga masigasig na makua an saiyang trabaho. Pigsasabing "dinukot" siya kan mga tawo na mawot siyang magpinta para sa sainda, dangan igwa pang mga barita sa midya kan saiyang trabaho na ipinako. An gibuhon ni Minnie, pirmi na ikomparar sa saiyang hipag na babaye na si Emily Kame Kngwarreye, na naghali man sa Sandover asin nagkua man nin pagpipinta nin acrylic sa huli na sa buhay. An aki na babaye ni Minnie na si Barbara Weir, saro man na irerespeto na artista sa saiyang sadiring karapatan.

## Personal na pagkabuhay

Namundag si Minnie kan mga amay na ika-20 na siglo harani sa Utopia, Teritoryong Amihanan, na nasa  amihanan-subangan kan Alice Springs, Teritoryong Amihanan. Sarong estasyon nin baka an Utopia na ipigbalik sa mga katutubong kagsadiri kan mga huring 1970s. Parte ini kan sarong mas malawig na rehiyon na bisto bilang Sandover, na naglalaog nin manongod 20&nbsp;sa mga katutubo mga panluwas na estasyon asin nakasentro sa Salog Sandover. Saro si Minnie sa mga tradisyunal na mga kagsadiri kan estasyon nin Utopia na pigbisto kan 1980 na Katutubong pagkamkam kan daga na piggibo sa pag-sasadiri; bisto an saiyang partikular na nasyon bilang Atnwengerrp.

An *Pwerle* (sa tataramon na Anmatyerre) o *Apwerle* (sa Alyawarr) sarong kublit na pangaran, saro sa 16 na piggamit tanganing maipaabot an mga subskripsyon o subgrupo sa sistema nin pagkaparyientes kan katutubong tawo kan katahawan na Australya. An mga pangarang ini, nagpapaabot nin mga relasyon sa pagkakaparyientes na nakakaimpluwensya sa mga ginustong mga kasosyo sa pag-aagom, dangan pwedeng nakatakod sa mga partikular na kabilugan. Bagaman pwede sindang gamiton bilang mga termino kan istaran (*address*), bako sindang mga apelyido sa kabootan na piggagamit kan mga taga-Europa. Kaya an "Minnie", an elemento kan pangaran nin artista o pintor na partikular sa saiya.

Magkakairiba-iba an mga pagtatantya kan kapangakian ni Minnie. Pigtatantiya kan Nasyunal na Galeriya kan Victoria, nasa bandang 1915; Nagtatao an biograpiyang survey ni Birnberg kan mga katutubong paraarte gikan sa katahawan na Australya kan sarong petsa nin kapangakian, mga bandang 1920; Nagtao man nin suhestyon an *The new McCulloch's Encyclopedia of Australian Art* na ini namundag man bandang 1922; Nag-aalok an biograpikal na sanaysay ni Elizabeth Fortescue sa * Art of Utopia * nin sarong sakop sa tangâ kan 1910 asin 1920. Nagbutwa an kawa'ran nin kasiguraduhan nin huli ta pirming pigtatantya kan mga katutubo na Australyano an mga petsa kan kapangakian sa tanga kan pagkokompara sa iba pang mga pangyayari, lalo na para sa mga ipinangaki bago makipag-takod sa Australyanong Eurupeo. Saro si Minnie sa anom na mga kaakian, dangan igwa siyang tolong tugang na babaye: si Molly na namundag sa tanga kan 1920, si Emily na namundag bandang 1922, asin si Galya na namundag kan 1930s. Kabali siya sa mga grupo nin Aborihinal na tataramon kan Anmatyerre asin Alyawarre .

Kadtong mga 1945, igwang kaugnayan si Minnie sa sarong igwang-agom na lalaki, na si Jack Weir, na iniladawan kan sarong mapagkukuanan bilang sarong kagsadiri kan estasyon nin pastoral, sa paagi kan sarong segundo bilang "sarong Irish Australia na nagkakagsadiri kan sarong *cattle run* na pig-aapod na Estasyon nin Salog Bundy o Bundy River Station", asin sa paagi kan saro pa bilang sarong "stockman" na Irish. Ilegal an sarong relasyon na arog kan sa tanga ni Minnie asin Weir, asin nakulong an pades; Nagadan si Weir makalihis kan pagpaluwas saiya. Igwang aki si Minnie hali sa saiyang pakikipag-takudan, na medyong pinadakula kan hipag na babaye ni Minnie na sarong paraarte na si Emily Kngwarreye, asin naging bistado na artistang Indibidwal na an pangaran iyo si Barbara Weir. Saro si Barbara Weir sa Hina'bon na mga Henerasyon. Sa edad na siyam, pirit siyang pigkua gikan sa saiyang pamilya, na nagtutubod na piggadan siya. Nagkasararo utro an saiyang pamilya kartong mga huring parte na kan 1960, alagad dai nagmukna si Barbara nin sarong haraning relasyon ki Minnie. Ipigkasal si Barbara ki Mervyn Torres, asin sagkod kadtong 2000, igwa na ining anom na aki dangan kagtolo na apo.

Nagpadagos si Minnie na magkaigwa nin anom na kadagdagang mga aki kaiba an saiyang agom na "Motorcar" na si Jim Ngala, kabali sinda Aileen, Betty, Raymond asin Dora Mpetyane, dangan an duwang iba pa na nagadan kan 2010. Kaiba sa saiyang mga apo iyo si Fred Torres, na kagtugdas ka  pribadong galeriya nin arte kan DACOU kadtong 1993, asin an paraarte na si Teresa Purla (o Pwerle).

Nagpoon si Minnie na magpinta kan mga huring 1999 o 2000, kan siya haros 80 na. Kan pighapot siya kung tano ta dai siya nagpoon nin amay pa why she had not begun earlier (namukna an mga gibo nin pagpipinta asin batik sa Utopia nin haros 20&nbsp; na taon), pigbareta kan saiyang aking babaye na si Barbara Weir an simbag ni Minnie na Nang tanungin kung bakit hindi pa siya nagsimula nang una (ang pagpipinta at gawa ng batik ay nilikha sa Utopia nang higit sa 20 taon), iniulat ng kanyang anak na si Barbara Weir ang sagot ni Minnie na "mayong naghapot sa saiya". Sa tanga kan 2000, naibareta siya na nag-eerok sa Alparra, an pinakadakulaon na mga komunidad kan Utopia, o sa Urultja (Irrultja man na yaon man sa rehiyon kan Sandover). Masobra asin paluwas, dawa na sa saiyang edad na walumpulo, pwede niyang malagpasan an mga nakaaaking kababaihan na pighahabol an mga goanna para sa bushfood, asin nagpadagos siyang magmukna nin mga gibo kan arte sagkod duwang aldaw bago an saiyang pagkagadan kadtong ika-18 kan Marso 2006. Minukna siya kan gabos kan saiyang mga tugang na babaye apwera na sana ki Maggie Pwerle, ina kan mga paraarte na sinda Gloria asin Kathleen Petyarre (o Pitjara).

## Karera
Kadtong mga ika-1970s asin 1980s, naging bantog an Utopia sa mga desenyo asin pagsasagibo kan mga batik. Kan 1981 igwa na nin 50&nbsp;ng mga paraarte sa Utopia nin nagmumukna nin mga gibong batik; 88 artists participated in a major design project supported by the Central Australian Aboriginal Media Association. Dawa na kadakolon na mga mapagkukuanan an nagkomento na nagpoon an maarteng aktibidad sa Utopia sa batik asin dai naghaloy, naglipat ini sa pagpipinta, dai ninda pigsasabi kung saro si Minnie na paraarte nin tela bago siya nagkapot nin brush. Nagmungkahi an hali'pot na biograpiya kan National Gallery of Victoria na dai siya nagbali sa paggibo kan batik, alagad aram niya init.

Kang magdesisyon si Minnie na magkua nin pagpipinta kadtong 2000 mantang hinahalat niya na makumpleto kan saiyang aki na si Barbara an sarong kanbas sa sarong workshop sa Adelaide, positibo tulos an pag-ako: nagkaigwa siya kan saiyang enot na solo na eksibisyon kang parehong taon sa Flinders Lane Gallery kan Melbourne. Siya an enot na pigpili na mag-eksibit sa National Aboriginal and Torres Strait Islander Art Award kan 2002. Ipinahiling an saro sa saiyang piraso na * Awelye Atnwengerrp *, sa 2003 Award, kung sain ipigtao an saiyang pangaran bilang Minnie Motorcar Apwerl (Pwerle). Mga A$44,000 an presyo kan hinahagad kan paraarte para sa ladawan, an pangaduwang pinakahalangkaw sa eksibisyon asin an pinakahalangkaw para sa sarong paraarte gikan sa katahawan asin sulnupan na mga disyerto. Naipahiling an saiyang pinta na *Awelye Atnwengerrp 2* sa sarong kompetisyon kan 2005.
Pinangaranan siya kan *[[Australian Art Collector]]* na saro sa 50 pinakakolektableng paraarte kan Australya kan 2004.

Kadakolon na mga grupo asin solo na eksibisyon kan gibo ni Minnie sa mga pribadong galeriya sa tanga kan 2000 sagkod 2006. Kaiba digdi an mga  eksibisyon sa Japinka Gallery sa Sulnupan na Australya kadtong 2003 asin 2005, An Adelaide's Dacou Gallery kan 2000 asin 2002, Sydney's Gallery Savah between 2000 and 2002 as well as in 2006, asin Melbourne's Flinders Lane Gallery kan 2000, 2004 asin 2006, an huri iyo an kung sain, saron pinagsamang eksibisyon na ipigggsagibo kan tolong magtuturugang na babaye, anas, mga paraarte sa saindang sadiring karapatan.

Nasambit kan espesyalista sa arte kan disyerto na si Propesor Vivien Johnson na saro si Minnie sa mga paraarte kan Utopia na an estilo, "radikal na nalalain gikan sa [kan] gabos na iba pang mga komunidad nin ng pagpipinta sa Sulnupan na Disyerto - asin nakamamanghang matrayumpo sa lugar nin saudan". An saiyang pinakabantog na kapwa artista iyo si Emily Kngwarreye, na napabakal nin haros $1 miyon an pinta na * [[Earth's Creation]] * kadtong 2007, na naglugar kan sarong rekord para sa presyo na binayadan para sa sarong pagpipinta kan sarong Indibidwal na paraarte. Bakong arog ni Minnie, aktibong partisipante si Emily sa amay na hiroon nin batik sa Utopia.

Si Minnie (arog ni Emily), pirming inilaag sa irarom kan dakulanon na presyon tanganing makagibo nin mga gibo. Nabareta siyang "dinukot" kan mga tawo, "masigasig na nagduman sa pirming kakaibang laba tanganing makua an saiyang trabaho. Minasalming an kadanasan ni Minnie sa mas malawig na mga isyu sa industriya na nakapalibot sa mga paraarte, na pirmi na mas matanda, igwang limitadong edukasyon o kakayahan sa tataramon na Ingles, asin nahahampang sa grabeng katiusan sa saindang sadiri asinsa saindang mga pamilya. Bilang kadagdagan sa pagpirit sa pagpinta kan iba, igwang mga bareta sa medya na nagmumungkahi na an pira sa malawig na bilang kan mga pinta na ipinagribay sa irarom kan pangaran ni Minnie, dai pigmukna kan gabos saiya.

## Estilo in pagpipinta

Ang estilo ni Minnie, kusang-loob, asin na-tipikal na "bold" asin "bibrante" na arok (kolor) na isinagibo nin may dakulaon na katalingkasan. Gaganapon an mga gibo niya arog kan *Anunapa, Akali* kan National Gallery of Victoria, na isinagibo sa pinturang akriliko (pirmi na minatukdo bilang sintetikong polimer) sa kanbas. Arog kan iba pang mga kontemporaryong paraarte kan katahawan asin kasulnupan na disyerto, kabali sa saiyang mga pinta an mga paglaladawan kan mga istorya o tampok na kung sain siya, may responsibilidad sa laog kan saiyang pamilya o angkan, arog kan an Awelye Atnwengerrp dreaming (o *Women's Dreaming*). Nagtutubod an eksperto sa Katutubong arte na si Jenny Green na pinapadagos kan mga gibo ni Minnie an tradisyon kan "abatraksyonismong panhiro" na ipigtugdas ni Emily Kngwarreye, na kaibahan sa paggamit kan mga nabibistong tradisyonal na mga motibo — arog kan mga track kan hayop — sa mga gibo kan mga paraarte kan Kasulnupan na Disyerto. Iniladawan kan paraarte asin galeristang Brisbane na si Michael Eather an saiyang gibo bako sana man ki Emily, kundi pati na man sa paraarte nin para-impresyonismong abstrak na Australyano na si Tony Tuckson.

An mga pinta na gibo ni Minnie, igwang kaibang duwang panginot na tema nin disenyo. Mayong sulog an enot at magkakaarog na mga linya sa sarong nakakabalayang balangkas, na naglaladawan kan mga pagpipinta sa lawas na piggamit sa mga seremonya kan kababayihan, o * awelye *. An pangaduwang tema, nagsasangkot kan mga pabilog na korte, piggamit tanganing simbolohon an bush tomato (*[[Solanum chippendalei]]*), bush melon, asin northern wild orange (*[[Capparis]] umbonata*), kabali sa sarong bilang kan mga porma kan bushfood na minarepresentar sa saiyang mga gibo. Magkakairibahan, nailaladawan an mga disenyo sa katangaan kan sarong parasuri bilang "malawig, maliwanag na minaagos na mga linya asin bilog".

## Legasiya
Marikas na naidagdag sa pangenot na mga pampublikong koleksyon an mga arte ni Minnie arog kan sa Art Gallery of NSW, Art Gallery of South Australia, National Gallery of Victoria asin Queensland Art Gallery. Binali man ini sa eksibisyon kan katutubong pinta kan Australya kan 2009 sa New York Metropolitan Museum of Art. Dai nahaloy, namukna kan saiyang mga gibo an batayan kan sarong serye nin mga disenyo kan mga basahan, asin, kaiba sa mga pinta kan saiyang tugang na babae, isinaladawan an takok kan libro kan kritiko nin artikulo ni Benjamin Genocchio an an titulo iyo an * Dolyar na Pangarap* Iniladawan kan negosyante nin arte na si Hank Ebes bilang mga gibo kan "sarong henyo", parating nababakal an mga pinta ni Minnie nin $ 5,000 kadtong 2005; an pinakahalangka na presyo na nakua sa pangaduwang merkado sa oras na idto, iyo an $ 43,000.

Pigkonsiderar bilang saro sa mga nangengenot na mga paraarte kan kontemporaryong kababayihan kan Australya, kaiba man si Minnie sa linya kan iba pang mga biristong mga katutubong pintor kan babaye, kaiba man sinda Dorothy Napangardi, Gloria Petyarre asin Kathleen Petyarre. Saro sa sarong bilang kan mga kababayihan arog ni Emily Kngwarreye na namuno sa pagpipinta sa katahawan asin sulnupan na disyerto sa enot na dekada kan ika-21 siglo, Pigkokonsiderar si Minnie 
na pinakabistong marhay na Katutubong mga paraarte kan Australya, na an trabaho "dai makakakua nin sakto [kan] an saudan".

## Mga pangenot na koleksiyon
* Art Gallery of NSW
* Art Gallery of South Australia
* Kelton Foundation
* Kreglinger Collection
* National Gallery of Victoria
* Queensland Art Gallery
* Thomas Vroom Collection
* Hank Ebes Collection
* AMP Collection

## Mga toltolan

## Mga panluwas na takod
* [Example of Minnie's early work], *Anunapa, Akali* (2001), National Gallery of Victoria.
* Photographic portrait of the artist at Mbantua fine art gallery and cultural museum.
* Minnie Pwerle on Artabase