open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joseph Brousseau

Si **Joseph Brousseau** (1733–1797) sarong arkitekto aktibo sa Limousin, Pransya kan ika-18ng siglo, An trabaho niya kabarali an Château de Faye, Limoges, Lycée Gay-Lussac, sn Palasyo nin Obispo sa Limousin, Chapel of the Visitation, magkapirang mga kastilyo sa paralibot kan Limoges,asin Palasyo Episcopal kan Sede nin Normandy.

## Kaamayi nin buhay
Namundag sa Solignac sa Haute-Vienne kan 1733, siya an ikaapat na aki sa sampolong kaakian ni Jean Brousseau,sarong Panday, asin Catherine Boudet. Siya nabunyagan sa paroko nin Sainte-Félicité de Limoges, harani sa Pont Saint-Martial kan 17 Septyembre.

Si Brousseau nagdakula sa Limoges. Siya nakanood sa eksperensya lang nin pagtugdok o pagpanday asin bilang mason. Dangan siya nagpoon nang magdesenyo asin nakanood pa sa sarong master na arkitekto. Kan mga 1760, nabantog na siya sa lugar niya sa saiyang mga trabaho.
An enot niyang proyekto bilang arkitekto iyo an kastilyo nin Sainte-Feyre, ini natugdok sa katugmaran nin antigong kota' sa pag'ultan nin 1758 asin 1762.

Siya nagadan sa Sées kan Pebrero 5, 1797.

## Mga trabaho
Nahaman niya dakul na proyekto kabarali na mga minasunod:
*Château de Sainte - Feyre, on the bases of the feudal Castle near Guéret (Creuse), 1760
*Château de Salvanet
*Castle of the husk, Veyrac, 1763
*Château de Beauvais, Limoges, 1765
*Palace of the bishopric, Limoges, 1766
*Musée de l'Evêché
*New facade of the college of Limoges (now Lycée Gay-Lussac), 1767
*Chapel of the Visitation, Limoges, 1771
*Rigoulene hotel, Saint-Léonard-de-Noblat, 1772
*The Boucher House, at the corner of streets golden Jug and the Consulate, Limoges, 1772
*Renovation and development of the general hospital of Limoges, Limoges, 1773
*Reconstruction of the church Notre-Dame, 
*Argentre-du-plessis, 1775
*Renovation of the Church Saint-Sylvain, Ahun, 1775
*Château de Salvanet, Saint-Priest-Taurion, 1776
*Palace of the bishopric, Sées, 1778
*Convent of Providence, Limoges, 1779
*Renovation and development of the Cathedral Notre-Dame de Sées, Sées, 1780
*Château de Faye, Flavignac, 1782
*Convent of Augustins, Mortemart, 1785
*Château de Lavergne, Saint-Priest-Ligoure, 1785
*Redevelopment of the choir of the Cathedral of Saint-Étienne de Limoges, Limoges, 1788
*Château de Guéret, current Museum of the Sénatorerie

## Galeriya

Image:Limoges St-Etienne cathedral.jpg|Palais de l'évêché à Limoges.
Image:Mortemart-couvent-des-augustins.jpg|Couvent des Augustins à Mortemart.
Image:Salvanet.jpg|Château de Salvanet à St-Priest-Taurion.
Image:Lycée Gay-Lussac - Limoges.JPG|Façade du Lycée Gay-Lussac à Limoges.


## Toltolan
Kama Sutra

An **Kama Sutra**  (Sanskrito: कामसूत्र, lit. 'Mga Prinsipyo nin Pagkamoot') sarong suanoy na tekstong Sanskrito manungod sa sekswalidad, erotisismo asin emosyonal na kautuban sa buhay. Inaatribwir ki Vātsyāyana, an Kama Sutra bakong eksklusibo o predominanteng manwal dapit sa pagdurog o sekswal na posisyon, alagad ini isinurat nganing magin giya sa arte nin marhay na pamumuhay, an naturalesa nin pagkamoot, paghanap nin magkakaibahan sa buhay, pagmantenir kan buhay pagkamoot, asin iba pang aspekto na manonongod sa kaugmahan na faculties sa buhay nin tawo. An *sutra* iyo an genre na teksto na may terse aphoristic verses na nagdanay sagkod sa modernong panahon na may laen na *bhāṣyas* (eksposisyon asin komentaryo). An teksto sinasalakan nin mga prosa asin anustubh-meter poetry verses. Minimidbid kan teksto an ideyang Hindu dapit ki Purushartas, asin ilinista an pagmawot, sekswalidad, asin emosyonal na kaotoban bilang saro sa tamang mga katuyuhan sa buhay. An mga kapitulo kaiyan mapadapit sa mga paagi nin pag - ilusyonan, pagsasanay sa arte na sosyal na magpartisipar, paghanap nin kapadis, pakigitilan, pagpapadanay nin pwersa sa buhay may agom, kun asin kun paano makakomiter nin pagsambay, sekswal na mga posisyon, asin iba pang tema. An mayoriya kan libro manongod sa pilosopiya asin teoriya nin pagkamoot, kun ano an dahelan kan pagmawot, kun ano an nagsusustenir diyan, asin kun paano saka kun noarin iyan marahay o maraot.

An teksto saro sa dakul na tekstong Indyan sa Kama Shastra. Saro ining pinakatrinadusir na trabaho sa mga tataramon na Indyano asin bakong-Indyano. Naimpluwensiahan kan Kama sutra an dakol na sekondaryong teksto na suminunod pakatapos kan ika - 4 na siglo CE, siring man an mga arteng Indian na ipinaheling na halimbawa sa paagi kan lakop na presensya na an may kinaaraman sa Kama na mga obra maestra asin eskultura sa daan na mga templong Hindu. Sa mga ini, an Khajuraho sa Madhya Pradesh iyo an sarong UNESCO World Heritage Site. Kabilang sa natadang mga templo sa amihanan na India, saro sa Rajasthan an gabos na mayor na kapitulo asin sekswal na posisyon sa pag - ilustrar kan Kamasutra. Segun ki Wendy Doniger, an Kamasutra nagin "saro sa mga librong pinakapinirata sa lenguaheng Ingles" dai nahaloy pakapublikar kaiyan kan 1883 ni Richard Burton. An enot na edisyon na ini sa Europa ni Burton bakong maimbod na ipinababanaag sa Kamatsutra huli ta rinebisar niya an nakakatabang na traduksion ni Bhagavanlal Indrajit asin Shivaram Parashuram Bhide kaiba ni Forster Arbuthnot na maangayan an ika - 19 siglo na hilig kan panahon na Victorian.

## Toltolan
Pag-ilusyonan

An **pag-ilusyonan** iyo an panahon kun saen namimidbid nin nagkapirang mag-ilusyon an kada saro bago an posibleng kasal. An pag-ilusyonan posibleng tradisyonal na magpoon pakatapos nin pagtipanan asin pwedeng magkonklusyon sa paagi kan pagselebrar nin kasal. An pag-ilusyonan posibleng impormal asin pribadong bagay sa pag-oltanan nin duwang tawo o posibleng sarong pampublikong aktibidad, o pormal na areglo na may pag-oyon nin pamilya. Tradisyonalmente, sa kaso nin pormal na pamalaye, katongdan nin lalaki na aktibong "ilusyonan" an babae, sa siring ineenkaminar siya na masabotan siya asin an saiyang pagigin andam na umako nin alok na magpakasal.

## Toltolan
Kasalan

Sa sarong relihiyosong konteksto, an **kasalan** iyo an sarong transgression kontra sa diosnon na ley o sarong ley kan Dios. An lambang kultura igwa nin saiyang sadiring interpretasyon sa kun ano kahulugan kan pagkomitir nin kasalan. Mantang an mga kasàlan sa pangkagabsan konsideradong mga aksyon, maski anong hunahuna, kataga, o akto konsideradong immoral, makasadiri, makasupog, peligroso, o alienating pwedeng magin terminong "makasàlan".

## Toltolan
Basura

An **basura** iyo an ati nin mga tawo, sa parate huli sa tinatapok kan mga tawo, parating huli sa hinohonang kakulangan nin kagamitan. An terminong iyan sa pankagabsan dai nakakatahob sa mga produktong ati sa hawak, sa likido sana o gaseous na ati, o sa mga ati na toksik. An basura sa parate laen - laen asin klasipikado sa mga klase nin materyal na angay para sa espesipikong mga klase nin pagtapok.

## Toltolan
Ati

An **ati** iyo an sarong bakong malinig na bagay, nangorogna kun may nakadukot sa mga gubing, kublit, o rogaring nin sarong tawo. Sa siring na mga kamugtakan, sinasabi na sinda **maati**.
Kaiba sa komun na klase nin ati iyo an:

* Debris: Nagwarak nin mga pidaso nin basura o bangkay.
* Alpog: sa pangkagabsan polbos nin organiko o mineral na bagay.
* Udo: mga mabatang bagay arog baga nin mga udo.
* Grime: an itom, pinakarhay na alpog arog kan soot.
* Daga: an pinagsaralak na dalipay, baybay, asin humus na yaon sa ibabaw nin bedrock.  An terminong 'daga' pwedeng gamiton sa apod na dai ginustong mga bagay o ati na nakadukot sa ibabaw arog kan gubing.

## Toltolan
Alpog

An **alpog** gibo sa pirinong parti nin solidong bagay. Sa Kinaban, sa pangkagabsan kompwesto iyan nin mga partikulasyon sa atmospera na hale sa manlainlain na ginikanan na arog baga kan daga na ipinapadpad nin doros (sarong proseso na aeolian), pagtuga nin bulkan, asin polusyon. 

An mga alpog sa harong kompwesto nin mga 20-50% gadan na selula kan kublit. An iba pa, asin sa mga opisina, asin an iba pang mga kapalibotan nin tawo kompwesto nin sadit na kantidad nin polen, buhok nin tawo, barahibo nin hayop, mga awat nin tela, mga awat nin papel, mga mineral hale sa luwas na daga, nasulong meteorite particles, asin dakol pang ibang materyales na makukua sa lokal na kapalibotan.

## Toltolan
Estroheno

An **estroheno** (Ingles: *estrogen* o *oestrogen*) iyo an sarong kategoriya nin sekswal na hormona na responsable sa pagtalubo asin regulasyon kan pambabaeng sistema nin reproduksyon asin sekondaryong mga karakteristiko sa sekso. Igwang tolong mayor na endogenous estrogens na igwang estrogenic hormonal na aktibidad: estrone (E1), estradiol (E2), asin estriol (E3). An Estradiol, sarong estrane, an pinakamakosog asin lakop. An saro pang estrogen na inaapod na estetrol (E4) pinoprodusir sana sa panahon nin pagbabados.

An mga Estrogens synthesized sa gabos na vertebrate asin sa nagkapirang insekto. An saindang presensya kapwa sa mga vertebrates asin sa insekto nagsusuherir na an mga hormona sa sekso may suanoy na kasaysayan nin ebolusyon. Sa kantidad, an mga estrogens minasirkular sa mas hababang lebel kisa sa mga androgen sa mga lalaki sagkod mga babayi. Mantang mas hababa an lebel sa mga lalaki kisa sa mga babae, igwa man giraray ini nin importanteng physiological na papel sa mga lalaki.

Arog kan gabos na steroid hormones, an mga estrogens madaling mag-lakbo sa ibong kan cell membrane. Oras na nasa laog kan selula, sinda nagtatarakudan asin nag-aaktibar nin mga estrogen receptors (ERs) na iyo man an nagpapakusog sa ekspresyon nin dakol na genes. Saro pa, an mga estrogens nakatakod sa asin nagtatakod asin nag-aaktibar nin marikas na signal na membrane estrogen receptors (mERs), siring kan GPER (GPR30).

Apwera sa saindang papel bilang natural na hormones, ginagamit an mga estrogen bilang mga bulong, halimbawa sa pag - menopausal hormone therapy, hormonal na pagkontrol sa pangangaki asin *feminizing hormone therapy for transgender women* asin *nonbinary people*.

## Toltolan
Isla nin Palmas

An **Miangas** o **Palmas** iyo an pinakaamihanan na isla kan Amihanan na Sulawesi, asin saro sa 92 na opisyal na nalista na pinakapurohon na mga isla sa Indonesya.

## Etimolohiya
An boot sabihon kan ngaran na *Miangas* iyo an "*exposed to piracy*", nin huli sa mga pirata gikan sa Mindanao na dating nagbisita sa isla. Kaidtong ika-16 na siglo, an isla nginaranan sa Espanyol na *Isla de las Palmas*, asin sa Portuges iyo an *Ilha de Palmeiras*. Sa tataramon na Sasahara, an isla inaapod na *Tinonda* o *Poilaten* sa Minahasan na an boot sabihon iyo an "people who live separated from the main archipelago" asin "our island" respectively.

## Uusipon

Segun sa lokal na tradisyon, igwa nin nagkapirang mga kahadean sa lugar na ini. Sangir, Talaud asin Sitaro kabilang sa duwang kahadean, Tabukan asin Kalongan. Nganing ma-justify an saindang soberanya sa Miangas, an mga Dutch nakigsuhay na an isla napasairarom kan dominasyon kan prinsesa kan Sangir.

### Amay na modernong era
Kaidtong Oktobre 1526, Garcia Jofre de Loaísa, an Kastilang paradagat asin parasaligsig, iyo an enot na European na nagbisita sa isla.

An isla dating ginamit bilang depensa sa lugar kan mga tawong Talaud kan inatake kan Sulu Sultanate.

An isla apektado kan outbreak kan cholera kaidtong 1885, nagkawsa sa ginatos na nakaistar na mag-ebekwar sa isla nin Karakelang.

Kaidtong 1895, si E. J. Jellesma, Oud-resident kan Manado, nagbisita sa Miangas nganing omawon an residente asin *kapiten laut* para sa pagsayuma sa bandera kan Spanish. Tinawan sinda ni Jellesma nin medalya asin kan bandera kan Dutch. Kaiba ni Jellesma iyo si Pastor Kroll, na binunyagan an 254 residente bilang mga Protestante. Pagkatapos kan pagbisita ni Jellesma, sarong Tahuna assistant resident asin Pastor Pannings binisita an isla kan Abril asin Oktobre 1909.

## Toltolan
Ganot

An **ga'not**, na inaapod man na **hinang** asin **daplos**, iyo an pagprodusir nin mga pluwido na linuluwas kan mga glandula nin ga'not sa kublit nin mga mamalya.

Duwang klase nin glandula nin ganot an manunumpongan sa mga tawo: eccrine glands asin apocrine glands. An mga glandula nin eccrine idinistribuwir sa kadaklan na parte kan hawak asin responsable sa pagpaluwas kan matubig, brackish sweat sa parte huli sa sobrang temperatura sa hawak. An apocrine sweat glands na nalilimitaran sa mga takyag asin mga pirang iba pang lugar kan hawak asin nakakagibo nin mayong parong, malana, opaque secretion na kun siring nakukua an karakteristikong parong kaini sa dekomposisyon nin bacteria.

Sa mga tawo, an pagluwas nin ga'not sa pang-inot sarong paagi nin pag-thermoregulation, na nagigibo sa paagi nin pagluwas nin secretion na mayaman sa tubig na eccrine glands. An mga bilang nin sweat rates kan mga adulto na nasa edad na puwedeng maabot sa 2-4 litro kada oras o 10-14 litro kada aldaw (10-15 g/min·mo2), alagad mas dikit sa mga aki bago magin tinedyer. An ebaporasyon nin ganot hale sa ibabaw kan kublit igwa nin nagpapalipot na epekto huli sa evaporative cooking. Huli kaini, sa mainit na panahon, o kun nagpapainit an kalamnan kan sarong indibiduwal huli sa exertion, mas dakol an ga'not na napoprudusir. An mga hayop na dikit an ganot na glandula, arog baga nin mga ayam, naggigibo nin kaagid na temperatura regulation resulta nin paghingal, na nag - aalintoto nin tubig hale sa alumaad na palibot kan nguso sa oral cavity asin pharynx.

Minsan ngani an pagluwas nin ga'not manunumpongan sa kadakol na manlain-lain na klase nin mamalya, pipira sana (an mga pagsiyasat kaiba an mga tawo asin kabayo) iyo an nagpapaluwas nin dakol na ganot tanganing maglipot.

## Toltolan
Eroplano

An **eroplano** iyo an sarong lunadan na panduros na pinapaandar nin makina nin eroplano, propeller, o makina sa rocket. An mga eroplano manlaenlaen an sokol, korte, asin konpigurasyon kan pakpak. Kaiba sa mahiwas na spectrum nin mga kasangkapan para sa mga eroplano an pag-aling-aling, transportasyon nin mga produkto asin tawo, militar, asin pagsiyasat. Sa bilog na kinaban, an komersyal na abyasyon nagdadara nin labing apat na bilyon na pasahero taon-taon sa mga airliner asin nagdadara nin labing 200 bilyones na tonelada-kilometro nin kargamento taon-taon, na mayo pang 1% kan pagtransportar nin kargamento sa kinaban. An kadaklan na eroplano pinapalayog nin sarong piloto na nakasakay sa eroplano, alagad an nagkapira dinisenyo na palayugon nin remot o kontrolon nin kompyuter arog baga nin mga drones.

An magtugang na Wright nag'imbento asin nagpalayog kan enot na eroplano kan 1903, minimidbid bilang "an enot na nag'ataman asin nagkokontrol kan urog na magabat-kisa-duros na paglayog". Nagtugdok sinda kan mga isinurat ni George Cayley na kaidto pang 1799, kan maitugdas niya an konsepto kan modernong eroplano (asin kan huri nagtugdok nin mga modelo asin mga matrayumpong pampasaherong gliders) asin an trabaho kan Aleman na payunir na si Otto Lilienthal, na, sa pag-ultanan kan 1867 asin 1896, nag-adal man nin heavier-than-air na paglayog. An mga pagprobar ni Lilienthal sa paglayog kan 1891 iyo an ibinibilang na kapinonan kan paglayog nin tawo.
Kasunod kan limitadong paggamit kaiyan sa Guerra Mundial I, an teknolohiya nin eroplano padagos na nagtalubo. Nagkaigwa nin presensya an mga eroplano sa gabos na darakulang ralaban kan Giyera Mundial II. An enot na eroplanong jet iyo an Aleman na Heinkel He 178 kan 1939. An enot na jet airliner iyo an de Havilland Comet, iinintrodusir kan 1952. An Boeing 707, an kaenot-enoteng matrayumpong komersyal na jet, nasa komersyal na paglilingkod sa laog nin labing 50 taon, poon kan 1958 sagkod sa haros 2013.

## Toltolan
Helikopter

An **helikopter** sarong klase nin rotorcraft na kun saen nag-iitaas asin nag-aabante iyan nin huli sa makosogon na mga nag-iitok na elisi. Ini minatogot sa helikopter na humale asin maglanding nin vertical sa daga, maglayog, dangan maglayog paitaas. An mga atributong ini minatogot sa mga helikopter na gamiton sa mga lugar na may suruksukan o harayong marhay kun  saen an mga eroplanong STOL (Short TakeOff and Landing) o STOVL (Short TakeOff and Vertical Landing) na aircraft na dai magigibo kun mayo nin padalagan.

Kan 1942, an Sikorsky R-4 an nagin pinakainot na helikopter na nakaabot sa full-scale na produksyon. 

Minsan ngani an kadaklan na mas naenot na mga disenyo naggamit nin labi sa sarong mayor na rotor, an konpigurasyon nin sarong pangenot na rotor na may kaibang patindog na anti-torque na taol rotor (i.e. unicopter, na dai dapat ikaribong sa single-blade na monokopter) iyo an nagin pinakakomun na konpigurasyon nin helikopter. Alagad, an twin-main roter (bikopter), kun bakong tantdem o transverse rotor konpigurasyon, kun minsan ginagamit huli sa mas payload na kakayahan kisa sa disenyong monorotor, asin coaxial-rotor, tiltrotor asin compound helicopter na naglalayog pa sa ngunyan. An Quadrotor helicopters (quadcopter) payunir kaidto pang 1907 sa Pransya, asin kaiba an iba pang klase nin multicopter, prinsipalmenteng minukna para sa espesyalisadong aplikasyon arog kan drones.

## Toltolan
Laboy

An **laboy** iyo an daga, *loam, silt* o dalipay na may salak na tubig. Sa parate iyan nabibilog huli sa tubig uran o sa lugar na harani sa ginikanan nin tubig. An suanoy na laboy na mga deposito minatagas sa nag-aging panahon nin heolohikong oras nganing mabilog an sedimentaryong gapo siring kan *shale o mudstone*. Kun nabibilog nin mga heolohikong deposito nin laboy sa mga estwaryo, an resultang mga suon inaapod na mga *bay muds*.

## Toltolan
Ngaragngag

An **ngaragngag** iyo an atop kan nguso sa mga tawo asin iba pang mga mamalya. Sinisiblag kaiyan an *oral cavity* sa *nasal cavity*. An kaagid na estruktura manonompongan sa *crocodilians*, alagad sa kadaklan na iba pang *tetrapods*, an oral asin nasal cavity bakong tunay na magkasiblag. An ngaragngag nabanga sa duwang kabtang, an sa ibaba, iyo an matagas na  ngaragngag asin sa itaas, iyo an malaman na malomhok na ngaragngag (o velum).

## Toltolan
Pundasyon na Wikimedya

An **Wikimedia Foundation, Inc.**, o **Wikimedia** kapag halipot asin pinalipot bilang **WMF**, sarong Amerikanong 501 (c) (3) nonprofit na organisasyon na may headquarter sa San Francisco, California asin nakarehistro bilang sarong charitable foundation sa irarom nin lokal na mga ley. Pinakabisto bilang an hosting platform kan Wikipedya, sarong crowdsourced online encyclopedia, ini man an nagho-host kan iba pang magka'agid na proyekto asin MediaWiki, sarong wiki software.

Itinugdas an Wikimedia Foundation kan 2003 sa St. Petersburg, Florida, ni Jimmy Wales bilang sarong daing propitong paagi tanganing pondohan an Wikipedia, Wiktionary, asin iba pang mga crowdsourced na proyektong wiki na poon pa kaidto hinost ni Bomis, Wales's kompanyang para sa tubo. An Foundation pinipinansyal mismo mayormente sa paagi kan minilyon na saradit na donasyon gikan sa mga parabasa nin Wikipedia, natitipon sa paagi nin mga kampanya asin taonan na pagpaskil nin banner dapit sa pagtipon nin pondo na nakakaag sa Wikipedia. Ini igwa nin mga grants hale sa manlaenlaen na mga kompanya nin teknolohiya asin mga organisasyon na pilantropo.

Marikas na nagtalubo an Pundasyon sa bilog na pagkabuhay kaini. Pag-abot nin 2021, iyan naggamit nin labing 550 tawohan asin parakontrata, na may taonan na revenue sa labing US$160 milyones, taonan na mga gastos na mga US$110 milyones, asin nagdadakol na endowment, na labi sa US$100 milyones kan Hunyo 2021.

## Toltolan
Labot kan lubot

An **igot-igot** o **labot kan lubot** iyo an sarong bukasan sa ibong na poro kan digestive tracts nin hayop hale sa ngoso. An trabaho kaini iyo an pagkontrol sa pagpatalsik sa mga udo, an residual semi-solid na basura na tada' sa pagtunaw sa kakanon, na, depende sa klase nin hayop, kaiba na: an dai kayang tunawon kan hayop, arog kan mga tulang; an materyales sa kakanon pakatapos na makua an mga sustansya, halimbawa an cellulose o lignin; an hinalon na bagay na magigin toksik kun iyan magdadanay sa nakatutunaw na tract; asin an mga gadan o sobrang gut na bakterya asin iba pang endosymbionts.

An mga Amfibyano, reptilya, asin gamgam ginagamit an iyo man sanang labot (na inaapod na cloaca) para sa pag - apon nin likido asin solidong basura, para sa kopyulasyon asin sugok. An mga Monotreme mammal igwa man nin cloaca, na hinohonang sarong kabtang na minana sa kaenot - enoteng mga amniote na maagi sa paagi kan mga therapsids. An mga marsupyal igwa nin saro sanang labot para sa pagluwas kapwa nin mga solido asin likido asin, sa mga babae, nin separadong vagina para sa pagreprodusir. An mga mammal na may inulnan biyong isinusuway an mga labot para sa pagsuway, pag-ihi, asin pagreprodusir; An mga lalaki igwa nin saro pang bukasan para sa pagsuway asin saro pa para sa pag-ihi sagkod sa pagreprodusir, minsan ngani an mga agihan na nagbobolos pasiring sa suhay na labot iyan haros biyong siblag.

An pagtalubo kan anus importanteng tangga sa ebolusyon nin mga hayop na multicelular. Minalataw na iyan nangyari nin haros duwang beses, na nagsusunod sa laen - laen na dalan sa mga protostomes asin deuterostomes. Ini may kaibang o pinamayohan an iba pang mahalagang ebolusyonaryong mga pangyayari: an plano kan hawak na bilaterano, an coelom, asin metamerismo, na diyan itinogdok an hawak nin paorootrong mga "modulo" na kan huri pwedeng mag - espesyalisar, arog baga kan mga payo nin kadaklan na artropoda, na kompwesto nin mga pagsalak, espesyalisadong mga segments.

## Toltolan
Igot-igot

Sa mga tawo, an **igot-igot** o **labot kan lubot** iyo an panluwas na bukasan kan rektum (sa Ingles, anus), na yaon sa laog kan intergluteal cleft asin isinuway sa henitalya kan perineum. An duwang sphincters kinokontrol an pagluwas nin mga udo sa hawak durante nin sarong akto nin pakisuway, na iyo an pangenot na pagpunsionar kan anus. Ini an panlaog na anal sphincter asin an panluwas na anal sphincter, na iyo an mga kalamnan na normalmente minamantener an konstriksyon kan labot asin kun saen nagre-relaks bilang rekisitos sa normal na pisyolohikal na pagpunsionar. An panlaog na sphincter bakong boluntaryo asin an panluwas boluntad. Manonompongan ini sa likod kan perineum na yaon sa likod kan vagina o scrotum.

Sa sarong kabtang huli sa pagkabalad kaiyan sa udo, an nagkapirang medikal na kamugtakan posibleng makaapektar sa anus na arog baga kan hemorhoids. An anus an lugar nin potensyal na mga impeksyon asin iba pang kamugtakan, kaiba an kanser (hilingon an Anal cancer).

Huli sa pagdurog na panlubot, an anus pwedeng magkaigwa nin kabtang sa sekswalidad. Manlaenlaen an ugale sa pagdurog na panlubot, asin ilegal iyan sa nagkapirang nasyon. An anus parati pigkokonsiderar na taboo na kabtang kan hawak, asin bisto ini kan dakul na parating bulgar na rapsak na mga termino. An nagkapirang impeksyon na ikinaoolakit sa paagi kan pagdodorog kaiba an HIV/AIDS asin anal na mga kulugo pwedeng palakopon sa paagi kan pagdurog na panlubot.

## Toltolan
Halonan

Sa bertebrado anatomiya, an **halonan** iyo an atubangan na parte kan liog, na yaon sa laog kan vertebrae. Yaon diyan an *pharynx* asin *larynx*. An sarong mahalagang kabtang kaiyan iyo an *epiglottis*, na nagseseparar kan esophagus sa *trachea* (windpipe), na inoolang an kakanon asin inomon na ilinalaog sa pulmon. An halonan igwa nin manlaenlaen na *blood vessels, pharyngeal* na kalamnan, *nasopharyngeal tonsil, tonsil*, tilaw, *trachea, esophagus*, asin *vocal cords*. Duwang tulang an laog kan mga halonan nin mamalya, an tulang nin *hyoid* asin an *clavicle*. An "halonan" kun minsan pighuhuna na kaparehong kahulogan kan mga fauces.

Iyan nagagana sa paagi kan ngoso, talinga asin dungo, saka sa nagkapirang iba pang kabtang kan hawak. An pharynx kaini nakatakod sa nguso, pagtugot nang mangyari an pagtaram, asin pagkakan asin likido naagi sa halonan. Nakatakod ini sa dungo kan nasopharynx sa tongod kan halonan, asin sa talinga kan Eustachian tube kaini. An trachea kan halonan nagdadara nin aire sa bronchi kan pulmon. An esophagus nagdadara nin kakanon sa halonan pasiring sa tulak. An mga adenoid asin tonsil nakatatabang na malikayan an impeksyon asin kompwesto nin lymph tisyu. An larynx igwang vocal cords, an epiglottis (linilikayan na pagkakan/liquid inhalation), asin sarong lugar na inaapod na subglottic larynx, sa mga aki ini an pinakapiot na kabtang kan itaas na parte kan halonan. 

An Jugulum iyo an hababang parte kan halonan, na medyo nasa itaas kan daghan. An terminong *Jugulum* nababanaag kapwa kan panlaog asin panluwas na mga *jugular veins*, na minaagi sa *Jugulum*.

## Toltolan
Gasolina

An **gasolina** o **petrol** iyo sarong silag, gikan sa petrolyo na marikas magkalayo na likido na pangenot na ginagamit na panggatong sa mga *spark-ignited internal combustion engines* (na inaapod man na *petrol engines*). Ini binibilog kan kadaklan na organikong elemento na nakukua kan mga *fractional distillation* nin petroleum, na pinaorog sa paagi kan manlaenlaenaen na dugang na elemento. Sa promedyo, an produkto kan mga pagdalisay sa E.U., poon sa sarong bareles nin krudo, mga 19 sagkod 20 litrong gasolina; 11 sagkod 13 litrong panggatong (An kadaklan kaiyan ipinapabakal bilang gasolina); asin 3 sagkod 4 na litrong panggatong. An ratio kan produkto depende sa pagproseso sa sarong pabrika nin krudo. An sarong bareles nin lana tinatawan nin kahulogan na may kapot na 42 na litrong US na galon, na mga 159 litro 35 galon na imperyal.

An karakteristiko nin sarong partikular na gasoline na pinagsaralak tanganing labanan an pagsindi nin amay na marhay (na nagigin dahelan nin pagtoktok asin pagpaina sa tibay sa pag - reciprocating machines) sinosokol paagi sa octane rating kaiyan, na pinoprodusir sa nagkapirang grado. An Tetraethyl lead asin iba pang lead compounds, na dati ginagamit sa pagdugang nin mga rating sa octane, dai na ginagamit apwera sa abyasyon, off-road asin auto-racing aplikasyon. An iba pang kemikal parateng dinadagdagan nin gasolina tanganing mapakarhay an mga karakteristiko nin kemikal asin magibo, makontrol an diit - diit na pagkaraot, asin magin malinig an sistema nin gasolina. An Gasoline pwedeng igwa nin mga kemikal na may oksiheno na arog baga kan ethanol, MTBE, o ETBE tanganing paorogon an combustion.

An gasolina pwedeng maglaog sa kapalibotan (*uncombusted*), kapwa bilang likido sagkod bilang alisngaw, hale sa pag-tagdo asin pagkapot sa panahon nin produksyon, transportasyon, asin paghahatod (e.g., hale sa tangkeng sarayan, hale sa mga *spills*, asin iba pa.). Bilang halimbawa nin mga paghihingoa na kontrolon an siring na mga gamit sa irarom kan daga, an dakol na tangkeng sarayan sa irarom kan daga hinahagadan na magkaigwa nin mahiwas na mga paagi tanganing marisa asin malikayan an siring na mga labot. Igwang mga bistong *carcinogens*. An pagsulo nin sarong litro (0.26 US galon) nin gasolina nagluluwas nin haros 2.3 kilogramo (5.1 lb) nin CO², sarong *greenhouse gas*, na nagkokontribwir sa pagbabago nin klima na kagibohan nin mga tawo.

## Toltolan
Nikola Avramov

Si **Nikola Vasilev Avramov** () (21 Mayo 1897 &ndash; 15 Hunyo 1945) sarong Bulgarong pintor. Siya namundag kan 21 Mayo 1897 sa Yambol asin nagadan kan 15 Hunyo 1945 sa Sofia.

Si Avramov midbid sa mga *still-life* na pintura.

## Galeriya

File:BASA-1772K-1-91-1-Painting by Nikola Avramov.JPG|
File:BASA-1772K-1-91-9-Painting by Nikola Avramov.JPG|
File:BASA-1772K-1-91-14-Painting by Nikola Avramov.JPG|
File:BASA-1772K-1-92-4-Painting by Nikola Avramov.JPG|


## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Ivan Enchev-Vidyu

Si **Ivan Enchev-Vidyu** (Bulgarian: Иван Енчев-Видю; 29 March 1882, Kazanlak - 27 Agosto 1936, Burgas) sarong Bulgarong pintor, kritiko sa arte, ilustrador, paradekorar, kartonista, arkeologo asin folklorista.
## Toltolan
Angog-angog

Sa mga vertebrates, an **angog-angog** (Latin: *pubis*) an pinaka-abanteng (ventral asin sa anterior) kan tulong pangenot na rehiyon na minabilog kan *coxal bone*. An wala asin toong pubic na rehiyon an kada saro kompwesto nin tulong parte, an '"superior ramus*, an *inferior ramus'', asin sarong hawak.

## Toltolan
Samgye-tang

An ***Samgye-tang*** o sopas na ginseng na manok, na an boot sabihon ginseng (*sim*) - manok (gye), sopas (tang) sa Koreano, kompwesto nin sarong bilog na manok (poussin) na pano nin bawang, bagas, jujube, asin ginseng. 

An Samgye-tang sarong tradisyonal na Koreanong sopas na marhay para salud. An Samgye-tang sarong pagkakan na inaandam kun tig-init. An sopas inaandam na an manok bakong dakula na kundi medyo mas dakula sana siyo inaapod na Yeonggye Baeksuk, asin an manok na binabanga o inaapod na banggye-tang.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Samgyetang_in_Korea.jpg|Samgyetang, saro sa pinakapopular na putaheng Koreano
Ladawan:Samgye-tang.jpg|*Samgye-tang*
Ladawan:Korean soup-Samgyetang-13.jpg|*Samgyetang*
Ladawan:Korean soup-Samgyetang-12.jpg|*Samgyetang*
Ladawan:Korean soup-Samgyetang-06.jpg|*Samgyetang* na igwang *[[kimchi]]* asin *[[insam-ju]]* (arak na ginseng)
Ladawan:Korean chicken soup-Ogolgyetang-01.jpg|*[[Silkie|Ogolgye]] samgyetang*


## Toltolan
Kabo

An **Kabo** o **Korporal** (Ingles: *corporal*) sarong militar na ranggo na ginagamit sa sarong porma nin dakol na militar asin nin nagkapirang pwersang kapulisan o iba pang organisasyon na nakauniporme. An kataga hali sa tataramon na Italiano kan edad media na *capo corporale* ("payo nin sarong hawak"). An ranggo sa parate iyo an pinakahababang ranggong opisyal na bakong komisyonado.

Sa nagkapirang militar, an grupo nin corporal sa ngaran kapareho kan pagboot sa sarong kabtang o grupo nin mga soldados.

## Filipinas
Sa Armed Forces of the Philippines, an ranggo na Corporal inaapod na Kabo. Ini sa presente ginagamit kan kapwa Philippine Army asin kan Philippine Marine Corps. Ini mas halangkaw sa ranggo na private first class asin sa irarom kan sarhento.

Poon kaidtong Pebrero 8, 2019, sarong bagong ranggong klasipikasyon para sa Philippine National Police an inadaptar, hinale an makaribong na ranggo kan dating klasipikasyon. An ranggong corporal ibinali sa bagong ranggong klasipikasyon. Ini iyo an ikaduwa sa pinakairarom, ibinugtak sa itaas kan ranggong Patrolman asin sa irarom kan police staff sarhento.

## Toltolan
Tenyente

An **tenyente** iyo an sarong ranggong komisyonadong opisyal kan pwersa armada kan dakol na mga nasyon.

An boot sabihon kan tenyente nagkakalaen sa manlaenlaen na militar alagad ini parati binabanga sa senyor (enot na tenyente) asin junior (ikaduwang tenyente o dawa pa ikatulong tenyente) na mga ranggo. Sa navies, ini parati katumbas kan ranggo sa army na kapitan; ini man posible mag-indikar sa sarong partikular na poste imbes na sarong ranggo.An ranggong ini ginagamit sa *fire services, emergency medical services, security services* asin pwersang kapulisan.

An tenyente posible man na naglataw bilang kabtang kan titulo na ginagamit sa manlaenlaen na ibang organisasyon na may *codified command structure*. Parati kaini designado an sarong tawo na igwa nin second-in-command, asin kun siring, posibleng sundan an ranggo na nasa itaas kaan.Halimbawa, an "lieutenant master" posible magin *second-in-command* sa "master" sa sarong organisasyon na ginagamit an parehong ranggo.

Sa politikal na paggamit na kabali an lieutenant governor sa manlaenlaen na gobyerno, siring kan *viceregal representantives* kan *Crown* sa mga probinsya kan Canada. Sa Reyno Unido, an *lord lieutenant* iyo an representante kan soberanya kan kondado o *lieutenancy area*, mantang an *deputy lieutenant* iyo an saro deputy kan *lord lieutenant*.

## Toltolan
Sarhento

An **sarhento** iyo an sarong ranggo sa dakol na organisasyon na nakauniporme, sa pangenot iyo an militar asin nin mga pwersang kapulisan. An alternatibong pagbaybay, serjeant, ginagamit sa The Rifles asin iba pang yunit na nagkukua kan saindang mana sa light infantry sa Britania. An ginikanan kaini iyo an Latin na serviens, 'saro na nagseserbi', sa paagi kan Pranses na terminong sergeant.

An terminong sergeant nanonongod sa sarong opisyal na bakong komisyonado ibinugtak sa itaas kan ranggo nin sarong kabo, asin sarong pulis na opisyal sa ibaba tolos nin sarong tenyente sa US, asin sa ibaba nin sarong  inspektor sa UK. Sa kadaklan na hukbo, an bilang kan sergeant katimbang nin command of a squad (o seksyon). Sa mga hukbo nin Commonwealth, mas haralangkaw an ranggo, na katumbas nin sarong palakaya an ikaduwa-sa-command. Sa Pwersa Armada kan Estados Unidos, an saróng Junior rank an katumbas kan squad- (12 persona) o platoon- (36 na persona) na lider.

An senyor na bakong komisyonado na ranggo sa parate iyo an mga pagkakalaen sa sarhento, halimbawa an staff sergeant, gunnery sergeant, master sergeant, first sergeant, asin sergeant major.

Sa dakol na nasyon asin serbisyo, an ranggong insignia para sa sarhento parateng nagtatampok nin tolong chevron.

## Toltolan
Ngipon

An **ngipon** (Ingles: *tooth*) iyo sarong matagas, kalsipikadong istruktura na mahihiling sa mga salang (o mga nguso) kan nagkapirang mga vertebrate, asin nagagamit sa pagpino nin pagkakan. An ibang mga hayop, partikular an mga carnivores asin omnivores, naggagamit man nin ngipon sa pagdakop o pagkastor sa mga paing, pagpino kan pagkakan, para sa katuyohang pangdepensa, para matakot an ibang mga hayop minsanan ngani kaiba an saindang sadiri, o sa pagbitbit kan paing o an saindang aki. An gamot kan ngipon iyo natatakloban nin mga ngaros. An ngipon dae gibo sa tulang, alagad sa nagkapirang mga tisyu nin manlainlain na densidad asin katagasan na gikan sa *embryonic germ layer*, an ectoderm.

An heneral na istraktura kan ngipon iyo magkapararehas sa mga vertebrates, alagad igwa nin konsiderableng mga pagkakaiba sa saindang mga porma asin posisyon. An ngipon kan mga mamalya iyo igwang hararom na gamot, asin an pattern na ini iyo mahihiling man sa ibang mga sira, asin sa mga crocodilians. Sa kadaklan nin *teleost fish*, alagad, an ngipon iyo nakatakod sa luwas kan tulang, habang sa mga tabili ini nakatakod sa laog kan panga sa paagi nin sarong gilid. Sa mga *cartilaginous fish*, arug kan mga pating, an ngipon iyo nakatakod sa pusog na ligamento sa hoops kan cartilage na minaporma sa panga.

## Mga gunuan
* 

## Mga panluwas na takod

* 

## Toltolan
Pencho Georgiev

Si **Pencho Georgiev** (Bulgaro: Пенчо Георгиев; 1 Pebrero 1900, Vratsa – 2 Abril 1940, Sofia) sarong Bulgarong pintor, scenographer asin ilustrador, orog na kan mga librong pan-aki.

## Biograpiya
An saiyang ama nagadan sa Enot na Gerang Balkan kan siya edad pa sanang 12. Pakatapos kan Enot na Gerang Pankinaban, siya naghubo' sa Sofia ta nag'adal sa arte saka sa crafts. Kan 1925, naggradwar siya sa National Academy na may degree sa "Applied and Decorative Arts" asin nagpoon magtrabaho bilang set designer. An enot niyang proyekto iyo an *[[The Queen of Spades (opera)|The Queen of Spades]]* ki Tchaikovsky sa Sofia Opera. Siya duman nagduwang taon dangan naglipat sa State Theater (midbid sa apod na Dohodno Zdanie) sa Ruse.

Kan 1929, siya nag'isog sa Paris, kun saen kinokopya niya mga obra kan mga Old Masters manta nag'uukit siyang mga pandayon sa kahoy asin mga etchings. Ngapit siya nakipagtabangan sa pintor na Ruso na si Konstantin Korovin sa pagmukna nin mga dekorayon para sa produksyon nin magkapirang opera sa Ruso. Siya nag'estar sa Paris sagkod taon 1932.

Pagbalik niya sa Bulgaria, siya nagpoon mag'ilustrar nin mga libro asin pagdesensyo interior sa mga harong, kadungan pagtrabaho sa mga proyektong pampubliko, na siya nakamukna nin sobra sa treintang dekorasyon sa Opera asin sa Ivan Vazov National Theatre. An saiyang mga pintura kadaklan ginibo sa watercolor asin pastel. An saiyang mga ilustrasyon kabali an ginibo niya para sa mga obra ni Maxim Gorky napublikar sa Bulgaro. Siya nagpartisipar man sa dakul na mga eksibisyon, na an iba diyan sa Salon d'Automne asin sa Milan Triennale.

Kan 1940, urawang nagdedekorar sa *[[Salammbô (Reyer)|Salammbô]]* duman sa National Theater, siya napadarusay asin nahulog sa elevator shaft saka nagadan na padagos.

## Mga piling trabaho

Image:Pencho Georgiev Paris - rolling quarter.jpg |Temporary Encampment in Paris (1931)
Image:Pencho Georgiev All Souls' Day.jpg |All Soul's Day (1927)
Image:Pencho Georgiev Parisian neighborhood.jpg |Parisian Neighborhood (1931)
Image:Pencho Georgiev In front of the temple.jpg |In Front of the Mosque (1930s)
File:Mickey Mouse Wedding 1935 cover.jpg|Mickey Mouse Wedding, 1935 patos sa libro
File:Cover God's gift 1930.jpg|God's gift" (1930) ki George Raitchev na libro


## Toltolan

## Mga basahon pa
* Alexander Zitsman: *По дирите на Пенчо Георгиев* (In the Footsteps of Pencho Georgiev), Black Flamingo Press (2013) 

## Mga panluwas na takod

* Pencho Georgiev as an illustrator of children's books, with examples @ Kultura.
* 110th Anniversary Exhibition in Ruse @ Darik News.
* Audio biography from the Sofia City Art Gallery @ YouTube
Kamundagan

An **pagkamundag** o **kamundagan** iyo an proseso nin pangangaki. Sa mga mamalya, an proseso pinoponan nin mga hormona na nagpapangyari sa makalamnan na mga lanob kan matris na magkaigwa nin pagpiot, na hinahale an *fetus* sa panahon nin pagtalubo kun iyan andam nang kumakan asin maghangos.

Sa nagkapirang espesye an aki *precocial* asin pwedeng maghiro nin haros ensegida pagkamundag alagad sa iba iyan *altricial* asin biyong nakadepende sa magurang an pagpadakula sa aki.

Sa mga marsupyal, an *fetus* namundag sa maluyahon na tangga pakalihis nin halipot na pagbados asin orog pang nagtatalubo sa *pouch* kan ina kaiyan.

Bako sanang mga mamalya an nangangaki. An nagkapirang reptilya, ampibyano, sira asin inbertibrato nagdadara kan saindang nagtatalubong mga ogbon sa laog ninda. An iba sa mga ini iyo an *ovoviviparous*, na an mga sogok nahimsa sa laog kan hawak kan ina, asin an iba marigsok, na an embryo nagtatalubo sa laog kan saiyang hawak, arog kan sa mga mamalya.

## Toltolan
Béla Nagy Abodi

Si **Béla Nagy Abodi** (Hunggaro: *Abodi Nagy Béla*; 13 Hulyo 1918 – 9 Desyembre 2012) sarong Hunggaro pintor, asin propesor sa Academy of Fine Arts sa Cluj-Napoca. 

Siya nag'adal sa klase ni Camil Ressu sa Academia de Belle-Arte sa Bucharest, dangan nag'entra sa Hungarian Academy of Fine Arts sa Budapest, komo estudyante ni István Szőnyi. Siya nagserbi nin 5 taon sa Hokbong Hunggaro, asin nagin preso sa gera sa USSR. Siya nagtrabaho bilang maestro sa Academy of Fine Arts sa Cluj-Napoca.

## Toltolan
Marius Bunescu

Si **Marius Bunescu** (15 Mayo 1881 &ndash; 31 Marso 1971) sarong Rumanong pintor, tagatugdas kan National Museum of Art, asin direktor kan Museong Anastase Simu.

Si Bunescu namundag sa Caracal, Romanați County, aki ni Ioniță Bunea, sarong panday. Siya nagpoon kan saiyang training kan 1904–1906 ki Dimitrie Hârlescu sa Constanța, na pakatapos igdi, siya nagpasiring sa Munich ta duman nag'adal sa Academy of Fine Arts, kun saen siya nakitrabaho ki Hermann Groeber. Enot na siya nagpamidbid kan saiyang trabaho kan 1911 sa Official Salon nin Bucharest, asin an enot niyang personal na eksibit iyo kan taon 1919, sa Minerva Library. Kan 1924 siya nag'eksibit kan magkapirang pintura duman sa Romanian pavilion, durante kan Venice Biennale na piyesta sa arte; siya nagbalik pa sa pag'eksibit igdi sa Biennale kan 1942 asin 1954.

Nagpoon siya kan saiyang karera administratibo kan 1920, na nangagin siyang direktor kan Museo Anastase Simu, asin ngapit pakagadan kan si art collector kan 1935, duman naman sa Simu Memorial House. Kan 1921, si Bunescu nag'ayon sa pagtugdas kan , na duman siya napiling kahilom, asin poon 1923 abot 1927 siya nagin presidente kan unyon. Naresibi niya an National Prize for Painting kan 1938, asin kan 1940 nagawaran siya kan , ranggong Knight. Kan 1941 siya nagawadan naman kan Order of the Crown, ranggo Commander. Kan 1944 siya nagsurat kan biograpong adal ki Anastase Simu. Pakalihis duwang taon, si Bunescu iyo an nangengenot sa paghiro sa pagbukas kan art gallery sa high school sa Caracal; an galeriya ngonyan dinadara an saiyang pangaran. Kan 1949 siya na an namahala kan Picture Gallery sa National Museum of Art.

Siya nakasal ki Magda, asin nagkaigwang duwang aking lalaki, Preda (na nagkampi sa Alemanya, asin nagtrabaho sa Radio Free Europe), asin Udrea (sarong doktor na nagpaBelgium na).

Si Bunescu nagadan sa Bucharest kan 1971 asin nalubong sa Romanian Orthodox Sementeryong Bellu.

Siya asin mga pintura niya nagluwas sa mga selyo pinaluwas kan Poșta Română: *Venice* paintings (1.55 and 6.40 lei, 1972), *Construction Area* painting (20 bani, 1973), Portrait (2.15 lei, 1981), *Danube at the Cazan* painting (2.80 lei, 2019).

## Galeriya

File:Construction Area by M. Bunescu 1973 Romanian stamp.jpg|Pintura ni Bunescu sa selyo 1973
File:Venice by M. Bunescu 1972 Romanian card.jpg|Pintura sa selyo 1972
File:Venice by M. Bunescu 1972 Romanian stamp.jpg|Pintura sa selyo 1972

## Toltolan

## Mga panluwas na takod

*
*
Apoon

An **apoon** (Ingles: *ancestor*), iyo an sarong magurang o magurang nin sarong tetecente (i.e., sarong lolohon, magurang kan lolohon, lolohon kan lolohon asin iba pa. An apoon iyo "an siisay man na sa saiya naggikan an sarong tawo. Sa ley, iyo an tawong nagpamana nin sarong estado."

Duwang indibidwal na igwa nin henetikong relasyon kun an saro apoon kan saro o kun sinda igwa nin saro sanang apoon. Sa teoriya nin ebolusyon, an mga espesye na kapareho nin ebolusyonaryong apoon sinasabing pareho an ginikanan. Minsan siring, an ideyang ini dapit sa lahi dai minaaplikar sa nagkapirang bakterya asin iba pang organismo na kayang an horizontal gene transfer. Isinusuherir nin nagkapirang pagsiyasat na an ordinaryong tawo igwa nin duwang beses na urog kadakulan babaeng apoon kisa sa lalaking apoon. Posibleng ini huli sa nakaaging pagigin lakop nin poligamiyang relasyon asin babaeng hypergamy.

Sa paghuna na an gabos na apoon nin sarong indibidwal bakong paryentes sa kada saro, an indibidwal na iyan igwa nin 2n apoon sa ika-n na kapag - arakian bago niya asin may total na 2g+1 – 2 apoon sa mga g na kapag-arakian sa bago niya.  Minsan siring, sa gibo malinaw na an kadaklan na apoon nin mga tawo (asin an arin man na ibang espesye) nagdadakol na magkakakonektar. Konsidera an n = 40: An species nim tawo sobra sa 40 kapag'arakian an edad, pero an bilang 240, mga 1012 o sarong trillion, nagigin diit an bilang kan mga tawong nabuhay kasuarin man.

Sa nagkapirang kultura iginagalang an mga apoon, buhay sagkod gadan; Sa kabaliktaran, an nagkapirang mas hoben na konteksto sa kultura nagpapaheling nin bakong gayong pagsamba sa kamagurangan. Sa ibang konteksto sa kultura, may mga tawo na naghahanap nin paggiya hale sa saindang nagadan nang mga apoon; An kaugalean na ini kun beses inaapod na pagsamba sa apoon o, mas tama, pagsamba sa apoon.

## Mga panluwas na takod

* United States Census Bureau

## Toltolan
Kapag-arakian

An sarong **kapag-arakian** o **henerasyon** (Ingles: *generation*) nanonongod sa gabos na tawo na namundag asin nabubuhay nin durungan, na ibinibilang sa kabilogan. Masasabi man iyan na, "an promedyong peryodo, na sa pankagabsan ibinibilang na mga 20-30 taon, na durante kaiyan an mga aki namundag asin nagdadakula, nagigin adulto na, asin nagpopoon nang magkaaki". Sa termino na dapit sa pagkaparyentes, ini sarong termino sa estruktura na designado an relasyon kan magurang sa aki. Midbid ini bilang *biogenesis*, reproduksyon, o *procreation* sa biolohikong siyensya.

An kapag-arakian parate man na ginagamit sa kaparehong kahulogan kan *cohort* sa siyensya sosyal; Sa irarom kan pormang ini an boot sabihon "mga tawo sa laog nin sarong delineadong populasyon na nakaeeksperyensia kan kaparehong mahalagang mga pangyayari sa laog nin sarong itinalaan na peryodo nin panahon". An mga henerasyon sa sentidong ini nin *birth cohort*, inaapod man na "social generations," lakop na ginagamit sa popular na kultura, asin iyo an nagin basehan para sa pag-aadal nin sosyolohiya. An seryosong pagsiyasat sa mga henerasyon nagpoon kan ikadesinwebeng siglo, na idinodoon an nag - oorog na pakaaram sa posibilidad nin permanenteng sosyal na pagbabago asin an ideya nin pagrebelde nin mga hoben tumang sa establisadong orden sosyal. Nagtutubod an nagkapirang analisador na an kapag-arakian saro sa pundamental na sosyal na kategorya sa sarong sosyedad, mantang an iba minamansay an importansya kaiyan na natatahoban nin ibang bagay kaiba an klase, sekso, rasa, asin edukasyon, sa iba pa.

## Toltolan
Kapitalismo

Ang **kapitalismo** sarong sistemang ekonomiko na nakabase sa pribadong pagsasadiri kan paagi nin produksyon asin an saindang operasyon para sa ganansya. Kabale sa mga karakteristiko nin kapitalismo iyo an capital accumulation, competitive markets, pribadong rogaring, pagmidbid sa rogaring, boluntad na pagribay, asin sweldo sa pagtrabaho. Sa market ekonomiya, an paggibo nin mga desisyon asin pangangapital dinedeterminaran kan mga kagsadiri nin kayamanan, rogaring, o kakayahan na maniobrahon an kapital o kakayahan sa pagprodusir sa kapital asin pinansyal na mga sadan - mantang an presyo asin pagwaras nin mga produkto asin serbisyo sa pangenot dinedeterminaran nin mga kompetisyon sa mga produkto asin sa mga serbisyo sa sadan.

An mga ekonomista, historyador, ekonomistang politikal asin sosyologo nagkaigwa nin manlaenlaenaen na punto - de - vista sa saindang pag-analisar sa kapitalismo asin minidbid an manlaenlaen na porma kaiyan sa gibo. Kabale digdi an laissez-faire o libreng market na kapitalismo, anarko-kapitalismo, an kapitalismo asin pansasadiring kapitalismo. Iba-ibang klase nin kapitalismo an nagtatampok kan manlaen-laen na grado nin libreng merkado, pagkasasadiri kan publiko, mga ulang sa libreng kompetisyon asin sa mga state-sanctioned na polisiyang sosyal. An hiwas nin kompetisyon sa mga merkado asin an kabtang nin pag - interbenir saka regurgitasyon saka sa pagkaigwa nin rogaring kan estado nagkakalaenlaen sa laen - laen na modelo nin kapitalismo. Kun sagkod saen talingkas an iba-ibang merkado asin an mga panundon na naglaladawan nin pribadong pagsasadiri iyo an mga bagay dapit sa pulitika asin polisiya. An kadaklan sa nag - eeksister na mga ekonomiyang kapitalista iyo an saralak na ekonomiya na inubayan nin mga elemento nin libreng merkado na may interbensyon nin estado asin sa ibang kaso interbensyon ekonomiko.

An mga ekonomiyang merkado yaon sa irarom nin dakol na klase nin gobyerno asin sa dakol na manlaenlaenaen na panahon, lugar asin kultura. An modernong kapitalistang mga sosyedad nag-oswag sa Solnopan na Europa sa sarong proseso na suminagkod sa Rebolusyon kan mga industriya. Poon kaidto an mga kapitalistang sistema na manlaenlaenaen an grado nin direktang pag-interbenir kan gobyerno nagin nang nangingibabaw sa kinaban sa Solnopan asin padagos na naglalakop. An pag-uswag sa ekonomiya sarong karakteristikong tendensiya nin mga ekonomiyang kapitalista.

## Toltolan
Florentino Das

Si **Florentino R. Das** (Agosto 19, 1918 – Oktubre 7, 1964) sarong Filipino parayate asin imigrante sa Estados Unidos kun sain siya an may kapot kan kainot-inoting rekord kan Single-handed sailing gikan Haway pasiring sa Filipinas sa sarong 27-footer homebuilt sailboat.

## Toltolan
Aki

An **aki** (darakulan: **mga aki** o **kaakian**) iyo sarong tawo na nasa pag- oltanan kan mga tangga nin pagkamundag asin paghinoltero o paghinaraga, o sa pag - oltanan kan panahon nin pagkaomboy asin paghinoltero o paghinaraga. An legal na pakahulogan sa aki sa pankagabsan nanonongod sa sarong menor de edad, na an saro midbid na mas hoben kisa sa edad nin mayoriya. Sa pangkagabsan, mas dikit an deretso asin paninimbagan kan mga aki kisa mga nasa edad na. Sinda ibinibilang na dai kayang gumibo nin seryosong mga desisyon.

An aki puwede man na magladawan nin relasyon sa sarong magurang (arog baga nin mga aking lalaki asin aking babae ano man an edad) o, metaphorical, sarong may autoridad na personahe, o mangahulogan nin pagigin miembro nin grupo sa sarong pamilya, tribo, o relihiyon; Puede man iyan na mangahulogan nin makosog na epekto nin espesipikong panahon, lugar, o kamugtakan, arog baga nin "aki nin naturalesa".

## Toltolan