Axalp

An **Axalp** sarong halangkaw na alpine pasture sa Bernese Oberland, sa amihanan na bakilid kan Axalphorn, natatanaw an Danaw Brienz, ngunyan parte kan munisipalidad nin Brienz.

An Axalp iyo an historikal na pangaran kan halangkaw na sabsaban (alps), sa amihanan na bakilid kan mga alitoktok na *Axalpburg*, *Tschingel* asin *Axalphorn*, sa tanga kan c.  asin  ().
An Axalp pigpauswag bilang sarong tourist resort poon pa kan huring parte kan ika-19 siglo, asin bilang sarong ski resort poon pa kan mga taon 1960.

Kan huring parte kan ika-20 siglo, an pangaran kan sabsaban ibinalyo sa ski resort, kabali an imprastraktura, mga otel asin mga tsalet na itinugdok sa ibaba mismo kan Axalp, sa katangaan kan  asin .

## Kasaysayan

An Axalp saro sa tolong tradisyonal na alpine cooperatives sa habagatan kan Brienz, an duwa pa iyo an *Hinterburg* (,  sagkod ) asin *Tschingelfeld* (,  sagkod ), sa sirangan asin habagatan kan Axalp, sunod-sunod.
An mga arkeolohikong nakua sa Axalp *Chüemad* (, ) na napetsahan pa kan Panahon nin Bronse. An toponimong *Axalp* hale sa Seltiko **ask-* "sabsaban" (sarong regular na kapareho kan Latin *[[:wikt:pasco#Latin|pasco]]* "sa pagpakakan, sabsaban"). 

An Axalp padagos na pigkukultibar poon kan ini naabot kan migrasyon nin Walser kan ika-12 abot ika-13 siglo. An alp na *Hinterburg* yaon sa rekord para sa taon 1275.
Bilang parte kan Walser sphere, an tradisyonal na ekonomiya asin kultura harani sa Upper Valais.
An produksyon kan Mutschler (Mutschli) na keso kan Brienz harani sa alpine cheese kan Obergoms (na an huri na keso pigpauswag na magin Raclette na keso kan modernong panahon) .
An Alpine transhumance padagos na piggigibo, alagad medyo nabawasan an intensidad sa laog kan enot na kabanga kan ika-20 siglo. An *Lütschentälti*, sa habagatan kan Tschingel ridge, dati parte kan Axalp alagad kan 1931 pinundo bilang sabsaban kan mga baka, na nagbawas kan transhumance kan mga baka gikan sa tolo sagkod sa duwang lebel nin panahon. Saro sa mga makasaysayan na edipisyo, na may petsang c. 1520, ibinalyo sa Ballenberg open air museum kan 2003.

Sa pag'uswag kan turismo sa rehiyon kan huring parte kan ika-19 siglo, duwang hotel an itinogdok sa ibaba kan Axalp, harani sa baryo nin *Hüttboden*.
Duwang paratukdo sa Brienz, si Peter Flück-Eggler asin Johann Michel Eggler an nagbukas kan *Pension Axalp* kan 1879, sa .
An hotel nagin sarong komersyal na kapangganahan asin marikas na nagin sarong dakulang establisimiento na pig-anunsyo bilang health resort, na midbid man bilang *Kurhaus Axalp* poon kan mga taon 1890 (kan huri namidbid bilang *Alpengasthof Axalp*). Duwang iba pang mga negosyante kan Brienz, si Peter Kuster asin Johannes von Bergen-Fuchs, an nagbukas nin ikaduwang otel,
an otel *Bellevue*, sa . An mga otel ginibo na madaling maabot sa paagi nin tinampo kan mga taon 1920. An *Axalp* ski club pigtogdas kan 1935. Alagad, an turismo naatraso sa panahon kan mga Gerang Pankinaban .

An Swiss Air Force shooting range Axalp-Ebenfluh (, ) pigbugtak kan Ikaduwang Gerang Pankinaban sa irarom ni Henri Guisan, kaiba an Meiringen Air Base. Ini ginibo para sa katuyuhan kan pinagsararong mga ehersisyo sa armas kan haraning suporta sa aire kan mga infantry sa alpine na kapalibutan. An enot na ehersisyo nangyari kan 7 Oktubre 1942.

Pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, an ski resort nagpoon na pauswagon. An pinakainot na ski lift binuka kan 1957, na nagtatakod sa *Widerberg*, sa 1300 m, sa otel na *Bellevue* sa 1460 m. An kompanya na *Sportbahnen Axalp Windegg AG* pigmukna kan 1967.
An serbisyo nin bus pig-aalok kan sarong pribadong kumpanya poon kan 1964, poon kan 1970 an tinampo pigmamantenir man sa panahon nin tiglipot. An serbisyo nin bus pig-inkorporar sa PostBus Switzerland kan 2006. An koneksyon kan bus hale sa Brienz pasiring sa Axalp, Sportbahnen minaabot nin 40 minutos, na nagdadalagan nin tolong beses kada aldaw (limang beses sa mga katapusan kan semana.)
An Axalp-Windegg cable car ( sagkod ) itinogdok kan 1996/7, na nagsalida sa 1970s ski lift. An ikatolong otel, an *Chemihüttli*, binuka kan 2006.

Alagad, sa nabawasan na pag-uran nin niyebe poon kan mga taon 1990, an ski resort nagkaigwa nin pinansiyal na mga kadipisilan.
An *Sporthotel Axalp AG*, an dating *Alpengasthof*, piglikidato kan 2011, binakal kan *Gastro Oberland AG*.
An mayor na edipisyo ginaba kan 2012, mantang an parte kan lugar pigkombertir sa sarong restawran, *Axalp Stübli*,  asin sarong self-catering hostel, *Cheminée Stübli*.  
An *Zukunft Axalp*, sarong pribadong asosasyon na may katuyuhan na iligtas an ski resort na pigbilog kan 2017.

## Fliegerschiessen Axalp

An aviation live fire demonstration Axalp (bisto bilang *Fliegerschiessen* o "aviator shooting") sarong air show kan Swiss Air Force sa shooting range Axalp-Ebenfluh (na inaapod man na Äbeflue).
Igwa nin sarong itinalaan na lugar nin paradalan sa alitoktok kan Tschingel (, ), mga 1&nbsp;km sa sulnopan kan target na lugar.

Sa primero sarong arena nin ehersisyo sa panahon nin gera, na ginamit kan 1942&ndash;1945, an Axalp-Ebenfluh pinagdanay bilang sarong lugar nin pagsasanay kan pwersa sa ere pagkatapos kan 1945. An pinakaenot na ehersisyo sa pagbadil gamit an mga eroplanong may makinang jet, de Havilland Vampire, ginibo kan 1949.
An mga ehersisyo bakong pampubliko, asin an pag-obserbar paagi sa imbitasyon.
An British Field Marshal na si Bernard Montgomery asin Marshal kan Royal Air Force na si Lord Tedder yaon sa ehersisyo kan Pebrero 1950.
An mga ehersisyo parati ginigibo taon-taon sa laog nin duwang aldaw sa kapinunan kan Oktubre.
An mga eroplanong panlaban dai na naggigibo nin mga pagbomba gamit an mga bomba sa pag-ehersisyo, arog kan orihinal na mayor na katuyuhan kan lugar nin pag-ehersisyo sa panahon nin gera.
An pangyayari pinalawig sa sarong pampublikong padalan sa eroplano kan mga taon 1990, dugang pa sa mga ehersisyo sa live fire na kabali man an mga pagpapahiling nin aerobatic, kabali an mga pasundayag ni Patrouille Suisse.
An "buhay na kalayo" may labot sa paggamit nin mga kanyon nin eroplano sa mga target sa daga na nakabugtak sa ibabaw kan gapo. Depende sa kondisyon kan panahon, igwa man nin mga ehersisyo na imbuelto an mga helikopter kan hukbo, mga parasyutista o mga tropang naglalapag.

An okasyon dai dinagos kan 2001 huli sa sarong aksidente sa sarong air force Alouette III pirang aldaw bago an nakatalaan na petsa.
An bilang kan mga paradalan pigtatantyang 6,500 kan 2005,
9,000 kan 2006 asin 2009, asin mga 11,000 kan 2012 An okasyon dai dinagos huli sa maraot na kamugtakan kan panahon kan 2013 asin 2015, asin dai nakaiskedyul kan 2014 huli sa padalan nin Air14 sa Payerne. 
Dai giraray ini dinagos kan 2016 huli sa nagkapirang aksidente na sinapo kan Swiss Air Force.
Ginibo giraray ini kan 2017, 2018 asin 2021.

## Mga toltolan

*Swisstopo topographic maps
*Michel Fritz, *Die wirtschaftlichen und rechtlichen Verhältnisse der drei Brienzer Alpgenossenschaften Axalp, Hinterburg und Tschingelfeld*, Diss. rer. pol. Bern 1959, Beiträge zur  praktischen Nationalökonomie 13 (1961).

## Mga panluwas na takod

*Ski resort official website (geo.admin.ch) 
*Axalp Air Force live fire event sa itaas kan Brienz (Swiss Armed Forces)