Sofía Villa de Buentello

Si **Gerónima Sofía Villa de Buentello** (1892 sa Teocaltiche, Mehiko — Pebrero 7, 1958 sa Siyudad nin Mehiko, Mehiko) sarong peministang Mehikano na nagtrabaho sa enot na alon kan hiron nin deretso sa pagboto sa Mehiko asin saro sa mga enot na babae na nag-analisar kan legal na pagkakapantay-pantay kan mga lalaki asin babae sa atubangan kan ley. Siya an nagmukna kan mga Babae kan [Hispanic] na rasa asin nangenot sa paksyon nin mas katamtaman na mga peminista kan mga taon 1920 sa Mehiko.

## Biograpiya
Si G. Sofía Villa de Buentello sarong peministang Mehikano . Siya posibleng sarong paratukdo, nin huli ta kadaklan sa mga nag-atendir sa 1916 Enot na Kongreso nin mga Peminista kan Yucatán mga paratukdo  asin ini sarong kahagadan sa pag-atendir na an mga babae dapat na edukado.  An saiyang mga publikasyon naglista saiya bilang sarong "propesor"  asin an ibang mga pinagkukuanan nagsasabi na siya sarong abogado,  dawa ngani ipinarisa niya sa sarong interbyu kan 1925 sa *The New York Times* na siya igwa sana nin sekondarya na edukasyon. May agom asin sarong ina — an saiyang mga libro idinusay sa saiyang agom, si Edmundo E. Buentello, asin sa saiyang mga aki na si Miguel Edmundo asin Sofía —  Si Villa de Buentello bakong sarong mapagpasakop na agom. Siya hayag na nag-apod para sa pagbabago sa pagsarig kan mga babae sa pag-agom asin an mga limitasyon sa laog kan harong na itinao kan sosyedad sa mga babae. 

Dai nahaloy pagkatapos kan mga Kongreso, kan 1917 an "Ley sa mga Gibo sa Pamilya (Mga Relasyon sa Harong)" ni Presidente Carranza ipinasa. Sa saiyang pag-analisar kan lehislasyon, pigturo ni Villa na bago ini ipinasar, an Kodigo Sibil diskriminasyon. Sa pangyayari na an sarong aki namundag sa luwas kan kasal, kun an sarong babae na nagtao kan saiyang aki tanganing malikayan an stigma asin kasusupgan, siya sana an mamimidbid. An nakaaging ley nagtugot nin mga imbestigasyon sa pangangaki tanganing an mga ilo makahanap kan saindang mga ina sa pagkamundag, alagad ipinagbabawal an mga imbestigasyon sa paternidad. 

Kan 1921 nagpublikar siya nin sarong libro, *La Mujer y la Ley* (An Babae asin an Ley), na naghapot kun baga an mga lalaki asin babae pantay-pantay sa atubangan kan ley sa Mehiko. Dawa ngani an pag-analisar katamtaman an tono, sinabi ni Villa de Buentello na ano man an estado sosyal o ekonomiko, an gabos dapat na hilingon nin pantay-pantay sa atubangan kan ley. Kun iisipon na an mga babae mayo nin deretso sa pagboto, ini pigkonsiderar na rebolusyonaryo. Pwede siyang naimpluwensiyahan ni Genaro García, sarong abogado na naggibo nin kaparehong pahayag 30 taon na an nakaagi, segun ki Carmen Ramos Escandón.  

Mantang si Villa de Buentello midbid sa saiyang bakong gayong radikal na mga ideya, bako siyang tunay na katamtaman. Siya  asin Elena Arizmendi Mejia  nagmukna nin sarong unyon na "Mujeres de la raza" (Mga Babae kan [Hispanic] Race) kan 1923 na may katuyuhan na magkasararo  an mga babaeng Latina sa pakikipaglaban para sa mga deretso. Kan panahon na idto, an Latin Amerika nahihiling bilang an sunod na "staging ground" nin huli ta an suffrage nakua na sa Europa asin Estados Unidos, alagad malinaw ki Arizmendi pagkatapos kan saiyang pag-atendir sa 1922 Pan-American Conference of Women na igwa nin kakulangan nin pakasabot gikan sa Anglo-oriented na pananaw sa mga impluwensyang kultural kan mga babaeng Hispanic. Si Villa asin Arizmendi parehong nahiling an pag-agom asin pagigin ina, sarong mahalagang parte kan identidad na Latina, bilang paggibo kan eksperyensya kan mga babae na "kumpleto".  

Kan taon man sanang idto, nagpartisipar sia sa National Convention of Women na ginibo kan Mayo 27, 1923, sa Siudad nin Mejico. An kumperensya inorganisar kan Liga Pan Amerikana asin marikas na nababanga sa duwang paksyon. An radikal na grupo gikan sa Yucatán, na nag-aghat sa kombension na mag-ampon nin sarong programa na nag-aadbokasiya kan paghale kan kasal, pagkontrol sa pangangaki, libreng pagkamoot, asin edukasyon sa sekso, nakalinya ki Elena Torres Cuéllar asin María “Cuca” del Refugio García .  Sinayumahan ni Villa an premis na ini asin imbes naghanap nin legal na mga deretso para sa mga babae sa laog kan kasal. Nagtutubod siya na an diborsyo nagigin dahelan nin stigma para sa mga babae asin tumang siya kaini huli ta dawa ngani inosente sa salang gibo, sa sarong diborsyo an agom na babae pigtutubodan na naggawe nin bakong maninigo asin pinadusahan kan sosyedad.  An saiyang mas katamtaman na paninindogan nakakua kan saiyang suporta kan paksyon na kompuesto nin mga paratukdo, mga miyembro kan sosyedad nin mga babaeng Kristiyano, an delegasyon kan Pan American League asin mga miyembro gikan sa mga asosasyon kan Estados Unidos. 

Sa pagtatapos kan Nasyonal na Kombensyon sa mga Babae, si Villa asin Arizmendi nagdesisyon na magkaigwa nin sarong kumperensya para sa *Mujeres de la raza* asin nag-organisar nin sarong pagtiripon para sa Internasyonal na Liga nin mga Babae sa Iberia asin Latin Amerika para sa 1925. Ginamit ni Arizmendi an saiyang mga kontrata sa prensa asin nakakua nin coverage sa New York Times tanganing ipalakop an pangyayari.  Kan Domingo, Marso 2, 1924, an sarong mahiwas na artikulo manungod sa mobimientong peminista sa Mehiko na may titulong "Bagong Babae kan Mehiko na Naghihingoa Para sa Pagkapantay-pantay" nagdara nin sarong interbyu ki Villa de Buentello na nagtatao nin sarong kabilogan kan saindang mga katuyuhan.  An pagtiripon nangyari kan Hulyo, 1925 sa Siyudad nin Mehiko na si Villa iyo an Presidente kan kumperensya. Si Arizmendi nagsirbe bilang Sekretaryo Heneral, alagad dai nag-atendir huli sa pagkakaiba nin opinyon ki Villa. An mga nag-atender iyo si Rosa Maria Anders, sarong abogado na Cuban; Carmen Burgos kan Espanya; Natalia Costa de Gori, kan Guatemala; Eva Maria V. de Gytina, kan Panama; asin si María de Jesús Montenegro kan Nicaragua, kaiba an iba pa. Hale sa laog kan Mehiko an mga delegado hale sa Oaxaca, San Luis Potosí, Magdalena Salazar Venegas kaiba an Unibersidad Nasyonal, Rosaura Sansores kaiba an Liga de Maestros (Liga nin mga Paratukdo) hale sa Morelos, asin Rosa Torre González hale sa gobyerno kan Yucatán. 

Si Villa nagkaigwa nin iriwal arog kan dati ki "Cuca" Garcia asin sa mas radikal na mga delegado huli sa saiyang mga pananaw sa kasal. Durante kan mainit na diskusyon, tinapos ni Villa an komperensya. Nagkaigwa nin protesta an mga delegado, na nagsayuma na akoon an saiyang autokratikong desisyon asin nagpadagos sa pagtrabaho. An huring doseng resolusyon nakabasar sa mga tradisyon asin moral, an saro nagproponer pa ngani na an mga gurang na babae magserbing giya sa moral para sa mga hoben na babae sa panahon nin mga pagluwas. Hinagad ninda an pagkapantay-pantay sibil, legal, sosyal asin ekonomiko, siring man an deretso na magboto asin magkapot nin pampublikong katongdan. 

An obra ni Villa de Buentello nagpapahiling kan mga kontradiksyon na yaon para sa grupong ini nin mga peminista. Sa sarong lado, gusto niyang mapalawig an rona kan mga kababaihan, alagad sa ibong na lado, gusto niyang magdanay sa laog kan mga limitasyon kan tradisyon. Gusto niyang mamidbid an mga kakosogan asin kakayahan kan sarong babae na magtrabaho, alagad tangani sanang matawan siya kaini nin katalingkasan na ipahayag an saiyang sadiri sa laog nin pag-agom asin pagigin ina. Inangat niya an nosyon nin liderato nin lalaki, alagad kasabay kaini, pigmidbid niya an agom na lalaki bilang payo kan harong. Nakipagdiskutiran siya para sa pagkapantay-pantay sa irarom kan ley, alagad tangani sanang an mga babae magkaigwa nin proteksyon sa laog kan saindang mga pag-agom, dawa gurano karaot an mga pag-agom na iyan. 

Kan 1929, si Villa nagpetisyon ki Presidente Emilio Portes Gil na tugutan an mga kababaihan na magbilang kan mga balota sa eleksyon kan Nobyembre. 

## Mga piniling obra

* *La Mujer y la Ley.* *Pequeña parte tomada de la obra en preparación titulada "¡La Esclava se Levanta!.* *Importanteng estudyo para sa mujer na nahihiling an saiyang emancipación asin para sa hombre amante del bien asin hustisya* , Mehiko, Talleres de la Imprenta Franco Mexicana, 1921 (sa Espanyol)
* *An verdad manungod sa agom ...* *importanteng pag-aadal manungod sa mamundong kamugtakan kan buhay sa pag-agom* , Mehiko, Talleres de la Imprenta Franco Mexicana, 1923 (sa Espanyol)
* *Derechos civiles de la mujer y ley de relaciones familiares*, Mehiko, 1923 (sa Espanyol)

## Mga Toltolan


## Dugang na pagbasa

* Carmen Ramos Escandón, *Pag-agyat sa mga Limitasyon sa Legal asin Gender sa Mehiko: An Pagkritika ni Sofía Villa de Buentello sa Lehislasyon kan Pamilya, 1917–1927* sa ''An Rebolusyon kan mga Babae sa Mehiko, 1910-1953'' . Rowman & Littlefield. pp.&nbsp;53–. ISBN&nbsp; .

## Mga panluwas na sumpay

* "An La Mujer y la Ley  Archived