Mga tataramon na Katahawan na Filipino

An **mga tataramon na Katahawan na Filipino** iyo an pinakalakop na grupo kan mga tataramon sa Filipinas, na ipinagtataram sa Habagatan na Luzon, Visayas, Mindanao, asin sa Sulu. An mga ini man an pinakamatawo, kaiba an Tagalog (sagkod Filipino), Bikol, asin an darakulang tataramon na Bisaya arog kan Cebuano, Hiligaynon, Waray, Kinaray-a, asin an Tausug, na kabali sa apatnapulong (40) pinakadakulang mga tataramon sa nasyon.

## Pagsusuruway-suway

### Pangkagabsan
Parating nasasakop kan arog kaini an mga tataramon (mga tataramon sa *italics* minatukdo sa solong tataramon):
*Tagalog (dai mababa sa 3 diyalekto sa habagatan na Luzon)
*Bikol (8ng mga tataramon sa Rawis nin Bikol)
*Bisaya (18ng mga tataramon an ipinagtataram sa kabilugan kan Visayas, na iyo man sa habagatan na Luzon, amihanan-subangan na Mindanao asin Sulu)
*Mansakan (11ng mga tataramon kan Rehiyon nin Davao)
*Manide–Inagta (2ng mga tataramon)

Igwang kadugangan apwera sa  mga tataramon kan bulod-tribal kan Aeta na daing kasiguraduhan na kaakibat: Ata, Sorsogon Ayta, Tayabas Ayta, Karolanos (Amihanan na Binukidnon), Magahat (Habagatan na Binukidnon), Sulod, asin Umiray Dumaget.

Sa katotoohan, pigbibilog an kadaklan sa mga tataramon na Katahawan na Filipino nin sarong dialect continuum asin dai pwedeng matukdo nin suway bilang suway na tataramon. Nailista ni Blust (2009) na an medyo hababang pagkakalainlain na madudugangan sa mga tataramon na Bisaya nin huli ta sa dai pa nahahaloy na pagpapalawig kan populasyon.

### Gallman (1997)
Ipinagklasipikar ni Andrew Gallman (1997) an mga tataramon na Katahawan na Filipino bilang mga minasunod:

**Tagalog*
**Bikol*
*Habagatan na Katahawan na Filipino (Bisaya)
**Sulnopan na Bisaya
**Banton
**Katahawan na Bisaya
**Sinugbuanon
**Subangan nin Mindanao
***Amihanan na Subangan nin Mindanao
*****Sinugbuanon*
*****[[Tataramon na Mamanwa|Mamanwa]]*
*****[[Tataramon na Surigaonon|Surigaonon]]*
*****[[Tataramon na Butuanon|Butuanon]]-[[Tataramon na Tausug|Tausug]]*
***Katahawan na Subangan nin Mindanao
*****[[Tataramon na Kamayo|Kamayo]]*
*****[[Tataramon na Dabawenyo|Dabawenyo]] (Banganga)*
*****[[Tataramon na Dabawenyo|Dabawenyo]] ([[Digos]])*
***Habagatan na Subangan nin Mindanao
*****[[Tataramon na Mandaya|Mandaya]] (Kabasagan)*
*****[[Tataramon na Mandaya|Mandaya]] ([[Caraga]])*
*****[[Tataramon na Mansaka|Mansaka]], [[Tataramon na Mandaya|Mandaya]] ([[Maragusan]]), [[Tataramon na Mandaya|Mandaya]] (Boso)*
*****(Sanga)
*******[[Tataramon na Mandaya|Mandaya]] (Islam)*
*******[[Tataramon na Kalagan|Kalagan]] ([[Kaagan]]), [[Tataramon na Kalagan|Kalagan]] (Tagakaulu)*

### Mas Dakulang Katahawan na Filipino (Blust)
Ipinagsaysay ni Blust (1991) na an Katahawan na asin Habagatan na na Filipinas, igwang hababang lingguwistiko na pagkakalainlain. Ipinagbase sa eksklusibong pagheras nin leksikong mga inobasyon, pinaggibo niya an pan-irarom na pugro na **mas dakulang Katahawan na Filipino** na naglaag sa sanga nin Katahawan na Filipino kaiba an Habagatan na Mangyan, Palawan, Danao, Manobo, Subanon asin mga tataramon na Gorontalo–Mongondow, na madudugangan sa Amihanan na Sulawesi. (Hilingon man mga tataramon na Filipino.)

## Toltolan