Goblin

An **goblin** sarong sadit, makatatakot, makangingirhat na humanoid na linalang na minalataw sa mga osipon kan manlaen-laen na kultura sa Europa. Enot na pinatunayan sa mga istorya kan Edad Media, sinda pig-aatribwir na magkakontrahan an mga kakayahan, ugali, asin itsura depende sa istorya asin nasyon na ginikanan, poon sa mga malisyosong espiritu sa harong sagkod sa mga malisyoso, hayop na mga parahabon.   Parati sindang igwa nin mga mahiwason na kakayahan na kapareho kan sarong engkanto o demonyo, arog kan kakayahan na magbago nin porma .

An mga kaparehong linalang kabali an mga brownies, dwarves, duendes, gnomes, imps, leprechauns, asin kobolds, alagad ini man parateng ginagamit bilang sarong pankagabsan na termino para sa gabos na saradit, fay na linalang.  An termino minsan pinalalakop tanganing maglaog nin mga linalang na garo goblin kan ibang kultura, arog kan pukwudgie, dokkaebi, o ifrit .

## <span class="cx-segment" data-segmentid="59">Etimolohiya</span>
An mga alternatibong pagbaybay kabali an *gobblin*, *gobeline*, *gobling*, *goblyn*, *goblino*, asin *gobbelin* . An terminong "goblette" ginamit sa pagsambit sa mga babaeng goblin. 

An tataramon na *goblin* enot na naitala kan ika-14 siglo asin posibleng gikan sa dai napatunayan na Anglo-Norman *na *gobelin*, na kapareho kan Lumang Pranses *na gobelin*, na napatunayan na kan mga taon 1195 sa Ambroise kan Normandy na *Guerre sainte*, asin sa Medieval Latin *na gobelinus* sa Orderic Vitalis bago an pangaran   nin sarong demonyo o demonyo na nag-aatake sa nasyon sa palibot kan Évreux, Normandy. Pwede ining may relasyon sa Aleman *[[Kobold|na kobold]]* asin sa Latin kan Edad Media *na cabalus* - o **gobalus*, mismo gikan sa Griyegong κόβαλος ( *kobalos* ), "rogue", "knave", "imp", "goblin".  *An Kobold* na Aleman igwa kan ugat na Aleman *na kov-* (Tahaw na Aleman *na Kobe* "pailihan, lungib", "lubang sa sarong gapo", Dial. Ingles *na cove* "lubang sa sarong gapo", Ingles "natatahoban na lungib sa sarong baybayon", Lumang Norse *kofi* "kubo, kulungan" ) na an orihinal na boot sabihon sarong "lubang sa daga".  [An tataramon posibleng may relasyon sa Dial. Norman *gobe* "hollow in a cliff", na may simpleng suffix *-lin* o dobleng suffix *-el-in* (cf. Norman na mga apelyido *na Beuzelin*,  *Gosselin*,  *Étancelin*,  asin iba pa) 

Sa ibong na lado, ini pwedeng sarong diminutive o iba pang derivative kan Pranses na proper name *na Gobel*, mas parati *Gobeau*,   diminutive forms *Gobelet, Goblin, Goblot*, alagad an saindang kahulugan posibleng "sarong tawo na nagtitinda nin mga tumbler o beaker o tasa".  Dugang pa, an mga pangaran na ini bakong hale sa Normandy, kun saen an tataramon na *gobelin, gobelinus* enot na naglataw sa mga lumang dokumento.

An Welsh *coblyn*, sarong klase nin paratuktok, gikan sa Lumang Pranses *na gobelin* sa paagi kan Ingles *na goblin* . 

## <span class="cx-segment" data-segmentid="80">Sa osipon</span>

### <span class="cx-segment" data-segmentid="84">Osipon kan mga taga-Europa</span>

* An mga goblin lakop sa mga osipon na Ingles, Scottish, Welsh asin Irish, na nagseserbing pankagabsan na termino para sa gabos na klase nin maraot o malisyosong mga espiritu.
* Sa Pransya, an mga duende asosyado sa rehiyon kan Normandy. An tataramon na "gobelin" nasambit sa enot na pagkakataon kan ika-12 siglo, sa mga teksto ni Orderic Vital. Ilinaladawan iyan bilang sarong maraot na linalang o maraot an intension na espiritu na nag-eerok sa rehion nin Évreux. Sa mga istorya kan Brittany, igwa nin mga linalang na nakakaagid sa mga goblin, arog kan mga korrigan, saradit na linalang na may koneksyon sa mga nakataas na gapo asin mga suanoy na lolobngan. Gusto nindang maghanap nin mga natatagong kayamanan asin maggibo nin mga joke sa mga tawo. An mga Korrigan asin Norman goblin mga espiritu nin naturalesa na pwedeng magin maboot o maraot depende sa istorya.
* An redcap sarong klase nin goblin na nagkukulay kan saiyang sombrero sa dugo nin tawo sa osipon kan linderos kan Anglo-Scottish . Siya sarong maraot na goblin, na midbid sa saiyang kabangisan asin pagmawot sa dugo. An Redcap, bakong arog kan ibang parating malibog o ambivalent na mga linalang na engkanto, sa pundamental nakakatakot asin nakakatakot sa mga istoryang pig-iistorya kaini.
* An mga Hobgoblin mga makikatood na mga trickster goblin gikan sa Ingles, Scottish, asin Pilgrim folklore asin literatura.  Sinda an kabaliktaran kan mga redcap, sinda mas maboot na mga goblin asin mga prankster, na parateng nasambit sa mga osipon sa Ingles. An mga awtor arog ni William Shakespeare (Puck in A Midsummer Night's Dream) nagpasikat kan mga hobgoblin, na mga espiritu sa harong na nagtatao nin tabang sa mga tawo karibay nin kakanon o iba pang mga dolot.
* An Hade kan mga Alder, o Erlking (Aleman: Erlkönig), sarong mitolohikong karakter sa osipon na Aleman. An Erlking ipinapahiling bilang sarong malisyosong supernatural na linalang na nakakaakit, nakakaakit o nakakatakot sa mga kaakian bago sinda raoton. An mga kobold sa Alemania kapareho kan mga goblin, na parati may relasyon sa mga minahan asin harong. Bakong arog kan saindang mga katimbang na Pranses asin Briton, an mga kobold minsan pigkokonsiderar na mga mapagmalasakit na katabang sa harong, alagad sinda puedeng maanggot kun naaanggot. An saindang pangaran etimolohikal na asosyado sa kobalt, na saro man na mineral (kobalt), na nagpapahiling kan saindang koneksyon sa mga aktibidad sa pagmimina.
* An trasgu sarong mitolohikong linalang na Espanyol Norte asin Portuges Norte na may ginikanan na Celtic asin Romano. Tanganing magin mas eksakto, an mga goblin minalataw sa mga osipon kan norteng Espanya (Asturias asin Galicia) asin norteng Portugal bilang mga Trasgos o Trasgus. An mga maraot na espiritung ini may tendensiyang maglaog sa mga harong, magbalyo nin mga bagay o magcausa nin kariribokan. Igwa nin sarong interesanteng tampok kan Trasgus: sinda may tendensiyang maggibo nin mga trabaho sa harong kun dai pa natatapos kan iba. Minsan siring, puede man sindang magcausa nin mga problema kun an pagmate ninda iniinsulto o pinababayaan.

### <span class="cx-segment" data-segmentid="121">Mga linalang na garo goblin sa ibang kultura</span>

* An pukwudgie sarong klase nin goblin gikan sa osipon kan Wamponoag .
* An muki sarong maluspad na goblin na nag-eerok sa mga kuweba sa Andes sa osipon kan mga Quechuan.
* Sa South Korea, an mga goblin, na midbid bilang dokkaebi (도깨비), mga importanteng linalang sa osipon, kun saen sinda nagtatao nin balos sa mga marahay na tawo asin nagpapadusa sa mga maraot, na nagtutugtog sa sainda.
* Sa Bangladesh, an mga tawong Santal nagtutubod sa gudrobonga na kapareho nanggad kan mga goblin.
* Sa Timog Indya, si Kuttichathan sarong klase nin malisyoso/maraot na goblin na pangenot na makukua sa mga osipon kan Kerala.
* Sa mitolohiya kan Aprika del Sur, an tokoloshe (o tikoloshe o tikoloshi) sarong linalang na garo enano na kapareho kan sarong goblin.
* An mga goblin minsan pig-iiba sa mga jinn, partikularmente an ifrit asin ghilan, kan kulturang Islamiko . 

## <span class="cx-segment" data-segmentid="140">Sa fiction</span>

### <span class="cx-segment" data-segmentid="141">Mga osipon asin osipon kan mga tawo</span>

* An naratibong rawitdawit ni Christina Rossetti *[[Goblin Market|na Goblin Market]]*
* *[[The Princess and the Goblin|An Prinsesa asin an Goblin]]* ni George MacDonald
* "An Goblin Pony", gikan *[[The Grey Fairy Book|sa The Grey Fairy Book]]* (French fairy tale)
* "An Maboot na Goblin", gikan sa *[[Gesta Romanorum]]* (Inglatera) 
* "An mga Goblin sa Bath House" (Estonia), gikan sa *[[A Book of Ghosts and Goblins]]* (1969)
* "An mga Goblin Nagin Gapo" (Osipon na Olandes) 
* Hadeng Gobb (istorya kan mga Gypsy sa Moldova) 
* An mga goblin itinampok sa mga osipon na Danish *na The Elf Mound*, *[[The Goblin and the Grocer]]*, asin *[[The Goblin and the Woman]]* .
* An mga goblin itinampok sa osipon kan Norway *[[The Christmas Visitors at Kvame|na The Christmas Visitors at Kvame]]* .
* An mga goblin itinampok sa mga osipon na Swedish *[[The Four Big Trolls and Little Peter Pastureman|na The Four Big Trolls asin Little Peter Pastureman]]* asin *[[Dag and Daga and the Flying Troll of Sky Mountain|Dag asin Daga asin an Flying Troll kan Sky Mountain]]* kun saen sinda nabubuhay sa tahaw kan mga troll kaiba an mga sprite asin gnome.
* An mga goblin itinampok sa osipon na Pranses na inaapod na *[[The Golden Branch]]* .
* *[[Chinese Ghouls and Goblins|Mga Intsik na Ghouls asin Goblins]]* (Inglatera 1928)
* "An Goblin kan Adachigahara" (osipon na Hapon) 
* *[[The Boy Who Drew Cats|An Aking Lalaki na Nagdrowing nin mga Pusa]]* (olay na Hapon)
* *Beinte-Dos na Goblins* (Indian fairy tale) 
* An Koreanong kanta sa nursery na 'Mountain Goblin(산도깨비)' nag-iistorya nin pagsabat sa sarong dokkaebi asin pagdulag tanganing mabuhay.

### <span class="cx-segment" data-segmentid="176">Modernong osipon</span>
Sa *[[The Hobbit]]* ni JRR Tolkien an mga maraot na linalang na nabubuhay sa Misty Mountains inaapod na mga goblin. Sa *[[The Lord of the Rings]]*, an parehong mga linalang sa pangenot inaapod na mga orko kun saen an pangaran na goblin ginamit para sa mga mas hababang orko.

An mga goblinoid sarong kategorya nin mga humanoid na alamat na linalang na may relasyon sa goblin. An termino na ini nagin popular sa *Dungeons & Dragons* fantasy role-playing game,  kun saen an mga goblin asin mga kaugnay na linalang sarong staple kan mga random na engkwentro . An mga goblinoid tipikal na mga barbarong kaiwal kan manlaen-laen na mga rasa nin tawo asin " demi-tawo ". Dawa ngani an mga goblinoid sa modernong pantasyang fiction hale sa mga orko ni JRR Tolkien, an mga mayor na klase nin goblinoid sa *Dungeons & Dragons* iyo an mga goblin, bugbear asin hobgoblin ; an mga linalang na ini mga pigura man kan mitolohiya, kataid kan mga ordinaryong goblin.

Sa serye nin librong *[[Harry Potter]]* asin sa pinag-iribang uniberso kun saen an mga adaptasyon kaini sa pelikula nakabugtak, an mga goblin ilinaladawan bilang mga pambihira, alagad sibilisado, mga humanoid na parati nagseserbing mga bangkero o mga artesano.

Sa seryeng *[[Discworld]]* ni Terry Pratchett, an mga goblin sa primero sarong hinahamak asin linilikayan na rasa sa irarom kan daga; alagad, sa mga huring libro, an mga goblin sa kahurihurihi pinagsararo sa ibang mga rasa, asin an saindang mga talento sa mekanikal asin inhenyeriya nagigin na pinapahalagahan.

An Green Goblin sarong midbid na supervillain, saro sa mga pangenot na kaiwal ni Spider-Man, na igwa nin manlaen-laen na kakayahan kabali an pinauswag na tibay, tibay, liksi, mga reflex asin superhuman na kusog huli sa pag-inom nin sarong substansiya na midbid bilang "Goblin Formula". Nagluwas siya sa manlaen-laen na media na may relasyon sa Spider-Man, arog kan mga komiks, serye sa telebisyon, mga video game, asin mga pelikula, kabali *[[Spider-Man (2002 film)|an Spider-Man]]* (2002) asin *[[Spider-Man: No Way Home]]* (2021) bilang Norman Osborn, asin *[[Spider-Man 3]]* (2007) asin *[[The Amazing Spider-Man 2]]* (2014) bilang Harry Osborn . Igwa pang ibang mga karakter na may relasyon sa goblin arog kan Hobgoblin, Grey Goblin, asin Menace .

Sa serye nin video game *[[Elder Scrolls|na Elder Scrolls]]*, an mga goblin sarong maringis na lahi nin hayop na sinasabing naggikan sa Summerset Isle, na pwedeng mag-iba sa kadakulaan poon sa pagigin mas sadit kisa sa sarong Wood Elf sagkod sa pagigin mas dakula kisa sa sarong Nord asin mahilig mag-istar sa mga basang lugar arog kan mga kuweba asin mga imburnal.

Sa mga enot na traduksiyon sa Ingles, *[[The Smurfs|an mga Smurf]]* inaapod na mga goblin. 

An McDonald's Fry Guys inaapod na Gobblins sa mga naenot na patalastas kan McDonaldland .

An prangkisa *[[Goosebumps|kan Goosebumps]]* igwa nin librong *[[Goosebumps House of Shivers]]* na inaapod *Goblin Monday* na nagtatampok kan mga goblin. Sinda pigladawan bilang halipot na mga linalang na may berdeng barahibo, sungay, matarom na talinga asin garo pusa na mga mata na nag-aako nin porma nin tawo tanganing dayaon an mga tawo. Dugang pa, an mga goblin dai kayang atubangon an nutmeg nin huli ta ini sana an saindang kaluyahan.

## <span class="cx-segment" data-segmentid="235">Mga pangaran nin lugar na may relasyon sa mga goblin</span>

* 'An Gap kan Goeblin', sarong labot asin tunel sa Mortain, Pransya. 
* Hobroyd (na an boot sabihon 'paglinig nin mga goblin'), High Peak, Derbyshire, UK. 
* Goblin Combe, sa norteng Somerset, UK
* Goblin Valley State Park, Utah, Estados Unidos
* Yester Castle (bisto man sa apod na "Goblin Hall") East Lothian, Scotland
* Goblin Bay, Isla nin Beausoleil, Ontario, Canada
* Mga Cowcadden asin Cowlair, Glasgow, Scotland. An 'Baka' sarong lumang tataramon na Scots para sa Goblin, mantang an 'cad' nangangahulugan na 'maati'. An 'mga lungib' asin 'mga lungib' nanonongod sa mga harong nin mga goblin. 
* 541132 An Leleākūhonua (bisto kaidto bilang 2015 TG387 ) sarong bagay sa panluwas na sistema solar na pigbansagan na "The Goblin".

## <span class="cx-segment" data-segmentid="255">Hilingon man</span>

* <span class="cx-segment" data-segmentid="256">Fairy</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="258">Orc</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="260">Goblin (Dungeons and Dragons)</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="262">Dwarf (folklore)</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="264">Kobold</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="266">Bugbear</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="268">Gnome</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="270">Lutin</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="272">Púca</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="274">Troll</span>
* <span class="cx-segment" data-segmentid="276">Goblin mode</span>

## Toltolan