open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angela Manalang-Gloria

Si **Angela Manalang Gloria** (1907–1995) sarong Makata, Manunulat na Filipina nagsusurat sa Ingles.

## Kaamayi nin buhay
Si Angela Marie Legaspi Manalang namundag kan Agosto 24, 1907, sa Guagua, Pampanga sa mga magurang niyang sa Felipe Dizon Manalang (namundag sa Mexico, Pampanga) asin Tomasa Legaspi. An pamilya ninda alagad naghubo sa Rehiyon nin Bicol, sa Tabaco,  Albay. Siya nag'adal sa St. Agnes' Academy Legazpi City, kun saen siya naggradwar na valedictorian sa elementarya. Sa saiyang sekundarya, siya nag'entra na sa St. Scholastica's College sa Malate, Manila, kun saen an saiyang mga sinusurat nagpoon nang mareparo.
Si Angela Manalang yaon  sa enot na henerasyon nin mga babaeng estudyante sa Unibersidad nin Filipinas. Si Angela enot kuta nag'enroll sa law, sa swestyon kan saiyang ama. Alagad, sa giya kan saiyang propesor na si C.V. Wickers, na nagin mentor niya, siya naglipat sa literatura.

## Mga sinurat
Durante kan saiyang edukasyon sa UP nagkaigwa sinda ni Jose Garcia Villa nin halawig na pagribalan. Pareho sindang duwa nagkompetensyahan na magin literary editor kan *Philippine Collegian*, na si Manalang nakapotan an posisyon nin duwang taon. Sa saiyang junior year, siya nagin katrato na si Celedonio Garcia na saiya man ngani nang inagom. Siya naggradwar summa cum laude may degree'ing Ph.B. kan Marso 1929.

Pakagradwar, siya bakong haloyan na nagtrabaho sa *Philippine Herald Mid-Week Magazine*. Alagad, napondo ini ta siya nagkahelang nin tuberkolosis.

### Mga kahamanan
Si Manalang iyo an kagsurat kan *Revolt from [[Hymen]]*, sarong rawitdawit na nagproprotesta laban sa paglupig nin agom, na bagay iyo an dai niya nasikwit an inaapod na Commonwealth Literary Award kan 1940.  Siya man an kagsurat kan koleksyon nin mga rawitdawit na tituladong "Poems", na napublikar kan 1940 (asin pigrebisar kan 1950).  An kadamotan igdi natipon an pinakamahusay niyang mga rawit kan mga amay na panahon asin idto pang dai napublikar na ginibo niya sa pag'ultan kan  mga taon na 1934 sundo 1938. An ultimong rawitdawit niya, *Old Maid Walking on a City Street* makukua man sa nasabing kadamotan. An rawitdawit ini iyo man an saiyang entri sa Commonwealth Literary Awards, pero nadaog siya ni Rafael Zulueta y da Costa sa berso kaining *Like the Molave*.

## Personal na buhay

Kan Marso 11, 1945, an saiyang agom na si Celedonio asin aki niyang si Ruben nahipa kan sarong patrolya nin Hapon sa  Alitagtag, Batangas. An aki niyang si Ruben nabuhay sa enkwentro alagad an agom niya daing swerte nagadan. An bagay na ini nagdulot nin labilabing trauma sa aki niyang si Ruben asin siya hubin na nagin balo na nawalatan nin tolong aki na bubuhayon.  Huli kaini, binayaan niya an pagsurat asin naglaog sa negosyo nin abaka na maray man an saiyang pagpadalagan. 

## Hilnga man
* Maria Rosa Luna Henson
* Ninotchka Rosca
*Paz Márquez-Benítez

## Toltolan
Giulia Recli

Si **Giulia Recli** (1890 – 19 Desyembre 1970) Italyanong kompositor asin parasurat prosa.

Namundag sa Milan, si Recli estudyante ninda Ildebrando Pizzetti asin Victor de Sabata sa pag'adal pagpiyano, komposisyon asin pagkanta. Siya nagawaran na nin primer asin segunda premyo sa mga kompetisyon sa musika sa Nweba York. An mga obra ni Recli ipinagpabisto sa mga paradangog sa Amerika ni Tullio Serafin. Kan 1926, sa sarong konsyerto sa Metropolitan Opera na natampok an Belgang byolinistang si César Thomson, an *Chimes at Sunrise* ni Recli, pinatogtog. Kan 1931, an ki Recli'ng *Nicolette s'Endorte*, na pigladawan kan The New York Times'' sarong "nakakaaling na lulay", pinagtogtog sa Metropolitan Opera ni Mario Vitetta (solo violin) sa sarong konsyerto idinulot ki Pranses na Tenor na si Georges Thill. Kan 1965 sarong konsyerto kan saiyang mga obra asin kan tolo pang mga babaeng kompositor ginibo sa Roma sa sarong konsyertong simponiya RAI.

## Toltolan
Barbara Strozzi

Si **Barbara Strozzi** (inaapod man **Barbara Valle**; baptised 6 Agosto 1619 &nbsp;– 11 Nobyembre 1677) sarong Italyanong kompositor asin parakanta sa Peryodong Baroque. Durante kan siya buhay pa, si Strozzi nagpublikar nin walong tomo kan saiyang musika, asin igwang mas dakul na musikang sekular na naimprinta kompara sa ibang kompositor kan panahon na idto. Nangyari ini na mayong suporta sa Simbahan o sa mga tawo sa alta sosyedad.

An buhay asin karera ni Strozzi naaaninohan kan huringhuding na siya daa sarong courtesan, na dipisil mapatunayan man ngani ta kaidtong panahon an musikang pambabae parte kan talento nin sarong tagaaling nin mga bisita.

## Toltolan
Earbuds

* Cotton swab, sarong sadit na pidaso nin gapas na napapatos nin saro o duwang poro nin halipot na badas na plastik. Cotton swab
* Enot (mga), sarong padis nin saradit na kasangkapan na naghihinanyog. Earphone
Seaman

* Sailor, sarong miembro kan grupo nin mga sira sa dagat.
* Seaman (rank), sarong ranggo sa militar sa nagkapirang nacion. Seaman (rank)
* Seaman (ngaran) (kaiba an lista nin mga tawo na may ngaran). Seaman (ngaran)
* An Seaman (na kawat navideo), sarong 1999 na kawat sa video para sa Sega Dreamcast. Seaman. (video game)
* Seaman (sog), sa Lewis asin Clark Expetion. Seaman ( kanta)
* USS Seaman (D-791), sarong paralaglag. USS. Seaman.  (D-791)
* Seaman, Ohio, sarong baryo sa Estados Unidos. Seaman, Ohio

## Hilingon pa

* Seaman Range, sarong kabukidan sa Nevada, Estados Unidos. Seaman Range
* Seaman Reservoir, amihanan - solnopan kan Fort Collins, Colorado, Estados Unidos.
* Seaman High School, Kansas. Seaman High School
* An Furniture kan Seaman, sarong Amerikanong kadena nin mga tindahan nin muebles. Seaman's Furniture
* Nagsara an Ospital kan Seaman, Hong Kong, kan 1873.
* Seaman Stadium, sarong hunglonan nin isport sa Okoks, Alberta, Canada. Seaman Stadium
* Seaman Farm, Dix Hills, New York, sa Rehistro Nasyonal kan mga Historikong Lugar. Seaman Farm
* Mga Dagat (demombitasyon)
* Semen
Claudia Sessa

Si **Claudia Sessa** (c. 1570 &ndash; c. 1617/19) sarong Italyanong kompositor, parakanta, asin instrumentalista. Siya namundag sa pamilya Sessa, dugong aristokrata nin Milan. Sarong madre sa kumbento nin S. Maria Annunciata, siya nagkompos nin duwang obra sagrado kan 1613. An petsa kan saiyan g pagkamundag asin  pagkagadan bakong syertong gayo. Si Gerolamo Borsieri halawig nagladawan manongod saiya na may pag'umaw maguguno sa ("Women Composers: Music Through the Ages"), na nasambit pa na siya nagkakanta asin may akompaniyamento pa na sinabi "mayong ibang parakanta na nakakapantay saiya" asin an  mga noblesa nin Parma asin Mantua gustong marhay an pagkanta niya mas pa ki "Claudio Monteverdi [o] isayman na musiko sa istilong napapalaen..."

## Mga obra
**Occhi io vissi di voi*
**Vatteme pur Lascivia*

An saiyang musika narekord na asin nagluwas sa CD, kabali an:
**Rosa Mistica* Cappella Artemisia/Lombardi/Smith, (2000) Tactus

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Free scores by Claudia Sessa on the International Music Score Library Project
Louise Haenel de Cronenthall

Si **Louise Augusta Marie Julia Haenel de Cronenthall** (18 Hunyo 1836 – 9 Marso 1896) sarong Aleman na kompositor na nag'estar asin nagtrabaho sa Pransya.

## Buhay
Si Louise Haenel de Cronenthall namundag sa Naumburg, Alemanya, aki nin paragibong piyano na si Franz Julius Hänel (1804-1871), asin naghubo' sa Paris ta maadal sa Conservatoire sa edad na 17. Siya nag'adal ki Alexandre Joseph Désiré Tariot (1803-1872) sa teoriya nin musika, ki Camille-Marie Stamaty (1811–1870) para sa piyano, ki Auguste-Joseph Franchomme (1808–1884) sa cello, asin ki Jules Demersseman (1833–1866) sa flauta asin komposisyon. Kan 1862 naagom niya si Léonce du Trousset, marquis d'Héricourt de Valincourt (1822-1889).

Si Haenel nagkamit nin medalya para sa saiyang trabaho sa Paris World Fair kan 1867. Siya nagadan sa Paris.

## Mga obra
Si Louise Haenel de Cronenthall sarong kompositor na kadakul nahaman. Mga piling komposisyon niya iyo an:

**La nuit d'épreuve* (The Eight samples) opera, 1867
**La Chanson du Thé*
**Cremonese*, string quartet
**La cinquantaine villageoise* (The Golden Peasant Wedding), symphony
**Salute au printemps* (spring greeting), symphony
**La fantastique* (The Great), symphony
**Appolonia*, symphony
**Bonheur pastoral* (pastoral happiness), symphony

## Toltolan
Abeer Seikaly

Si **Abeer Seikaly** Hordano-Kanadyanong arkitekto na nagdesenyo nin magkapirang-pakinabangan na harongan para sa mga nagpapaili.Siya nag'eestar sa   Amman Jordan. Si Seikaly sarong arkitekto asin paradesenyo na nagtrabaho sa Villa Moda kan Kuwait kan 2005. Siya nagdirihe kan enot na kontemporaryong perya sa arte na ginibo sa Jordan kan 2010.

## Istilo nin saiyang pagtrabaho
Si Seikaly ginagamit an telang garo plastik na makunot asin naghuhunat-hunat depende sa kondisyon kan panahon; na ini pwede sana baro-barangaon ngani pwede dara-darahon kun saen pwede ikaag. An lona nagtitipon nin tubig-uran na pwede gamiton sa sanitasyon o paglinig, asin nagsasaromsom nin enerhiya sa saldang na sinasaray sa mga bateriya.

## Karera
Siya myembro nin RISE- Jordan's Women's Everest Expedition, na nagsakat sa Bukid Everest kan 2018.

An saiyang mga obra natampok na sa lantad internasyonal, kaiba na diyan an natampok sa MoMA sa New York, sa MAK nin Vienna, asin sa Stedelijk Museum sa Amsterdam.

## Mga gawad asin onra
Kan 2013 nata'wan siya kan Lexus Design Award.

## Hilnga man
* Kamel Mahadin
* Ali Maher (artist/architect)

## Toltolan
Madre de kakaw

An **madre de kakaw** o  **kakawate** (hale sa Mehikanong *cacahuate*; Ingles: *Gliricidia*, *Mexican lilac*, *mother of cocoa*, *Nicaraguan cacao shade*, *quickstick*, *St. Vincent plum*, asin *tree of iron*) sarong klaseng tinanom na parati itinatanom na ornamental o pangkudal. Nagagamit man ining lindong o limpoy sa ragit nin saldang sa pagpandong sa tinanom na kakaw.  Nagagamit man ining mga harigi sa mga payag-payag, polo sa mga kasangkapan arog kan sundang, o pwede man pang-gatong (sungo) o rasok sa pagkukudal. Huli ta an kakawati gamit na proteksyon sa *kakaw* kaya naapod man na *madre de cacao*. 

Sa siyensia midbid ini sa pangaran na  ***Gliricidia sepium*** o ***Robinia sepium***. Inaapod pa man ining ***Gliricidia maculata***, ***Galedupa pungam***, ***Milletia luzoniensis***, asin  ***Milletia splendidissima***.

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Gliricidia_sepium_(Madre_de_cacao_-_Mindanao,_Philippines).jpg|An hitsura kan dahon
File:Flower of Gliricidia sepium in Kerala.jpg|Burak kan kakawati


## Toltolan

## Bibliograpiya
*Stuart, Godofredo. "Kakawate," *Philippine Medicinal Plants, StuartXchange.org
*[http://www.bar.gov.ph/barchronicle/2003/jun03_1-30_kakawate.asp Dela Cruz, Rita T. *Kakawate and its many uses*] , *Bar Chronicle* (buwanang lathalain), Arkibo/Sinupan, Bol. 4 Blg. 7, Hunyo 1-30, 2003, *Bureau of Agricultural Research*, *Department of Agriculture*, Bar.gov.ph
*[http://www.globalpinoy.com/pinoyhealth/ph_gamotpinoy/kakawate.htm "Kakawate,"]  Gamot Pinoy, GlobalPinoy.com 
*[http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/herbs_pics/kakawate.php "Kakawate,"]  *Filipino Herbs Healing Wonders*, *Philippine Medicinal Plants Healing Wonders*, *Collection of Philippine Medicinal Herbs and Plants Photos*, FilipinoVegetarianRecipe.com
*[http://www.agroforestry.net/tti/Gliricidia-gliricidia.pdf *Gliricidia sepium* (gliricidia)], *Species Profiles for Pacific Island Agroforestry* at [http://www.worldagroforestry.org/sea/Products/AFDbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=912 *Agroforestry Database*], mula sa World Agroforestry Centre, Agroforestry.net at [http://www.traditionaltree.org TraditionalTree.org], Abril 2006, bersyon 2.1
*[http://www.ansci.cornell.edu/plants/medicinal/gliricid.html *Gliricidia sepium*, *Treating Livestock with Medicinal Plants: Beneficial or Toxic?*], ANSCI.Cornell.edu
*[http://www.tropicalforages.info/key/Forages/Media/Html/Gliricidia_sepium.htm *Gliricidia sepium* / *Robinia sepium*], TropicalForages.info
*[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Gliricidia_sepium.html *Gliricidia sepium* (Jacq.) Steud.], Hort.Purdue.edu
*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=GLSE2 *Gliricidia sepium*]  (Jacq.) Kunth ex Walp. *quickstick'', Plants.USDA.gov

## Mga panluwas na takod
*Larawan ng kakawate ni Konifacio "Konie" Casuga sa Treklens.com
Charlotte von Brandenstein

Si **Charlotte von Brandenstein** (1754–1813) sarong kompositor na Aleman. Siya namundag sa Schorndorf asin nag'adal sa Mannheim ki Abbe Vogler. Siya  nagadan sa Berlin.
Si von Brandenstein haros nagkokomposw mansana sa pyano asin byolin.

 Mga piling obra niya kabali an:
**Clavier Sonate in D*

## Toltolan
Nobuko Tsuchiura

Si **Nobuko Tsuchiura** (1900–1998) iyo an enot na babaeng arkitekto sa Hapon.

Agom kan si arkitektong Kameki Tsuchiura, siya nag'adal arkitektura ki Frank Lloyd Wright. An mag'agom nagtrabaho ki Wright kan Imperial Hotel. Sinda nagpa-Estados Unidos asin nagtrabaho ki nWright duman nin duwang taon bilang draftsmen. Pagbalik ninda sa Hapon kan 1929, sinda nagtugdas kan saindang kompanya sa arkitektura. Laen pa kan pagdesenyo ninda nin mga harong, sinda nagekspiremento man sa desenyo sa mga muwebles. Alagad, an saiyang trabaho pirmi ipinapahiling na trabaho kan saiyang agom. Kan 1937, pinundar niya an Ladies’ Photo Club; kan panahon na idto mas angay sa Haponesa an pagsibotan iyo an potograpiya bakong arkitektura.

Si Nobuko Ogawa asin si Atsko Tanaka nagpublikar nin libro tituladong *Big Little Nobu. Student of Frank Lloyd Wright Woman Architect Nobuko Tsuchiura*.

Pakatapos kan saindang edukasyon sa Unibersidad asin pakanood ninda ki Wright nin husto duman sa Amerika, an saindang mga guhit asin desenyo sa konstruksyon pig-eksibit sa Edo-Tokyo Open Air Architectural Museum sa Koganei Park sa Tokyo na may immpluensya kan mga trabaho ni Wright.

## Toltolan
Brinda Somaya

Si **Brinda Somaya** (namundag 28 Hunyo 1949) sarong Indiyanong arkitekto asin urban conservationist.

## Kaamayi kan buhay asin edukasyon
Si Somaya namundag kan 28 Hunyo 1949 ki  K.M Chinnappa asin Ganavati Chinnappa. Dangan siya nagbali sa programang syensia kan Cathedral & John Connon School. Si Somaya ginana kan 1966 an prestihiyosong American Field Service International Scholarship na maadal sa Estados Unidos (North Carolina). Dangsn siya nagkainteres na magkua nin arkitektura. Kan  1967, siya nagbalik sa Indiya asin tinapos an saiyang Bachelor of Architecture sa Sir J.J. School of Architecture sa Mumbai, na natapos niya kan 1971. Si Somaya pinili na magbalik sa Amerika asin siya nag'entra sa Smith College sa Northampton, Massachusetts, kun saen siya naggradwar kan 1973 bitbit an Masters of Arts degree. Dangan kaidto nagkua siya nin halipot na kurso sa pagdedesenyo sa Cornell University kan 1972.

## Mga gawad asin onra

* 2004, the UNESCO Asia-Pacific Heritage award para sa paghirahay kan St. Thomas' Cathedral sa Mumbai.
* 2006, Leading European Architects Forum award, nanggana huli sa trabaho sa bagong Nalanda Schools Campus sa Baroda
* 2007, the Wienerberger Golden Architect Award bilang pinakaenot na babae na arkitekto sa saiayng mga n aginibohan.
* 2008, the Vassilis Sgoutas Prize para sa pagpakaray kan Bhadi Village.
* 2009, ginawadan siya kan AYA JK Cement Award for Indian State Architecture para sa trabaho niya kan Jubilee Church sa Navi, Mumbai and the Indian Institute of Architects' Kitply Award for Conservation for the Cathedral and John Connon Middle School. 
* 2013, siya napili bilang saro sa "100 GLOBAL PUBLIC INTEREST DESIGN" na persona na yaon sa tahaw nin pagsibot sa intersection nin desenyo asin  serbisyo sa kinaban.
* 2012, siya kagresibihe kan honorary doctorate naghahale sa saiyang alma mater, Smith College.
* 2014, siya nagawaran kan Indian Institute of Architects – nin Baburao Mhatre Gold Medal para sa kahamanan nin buhay. 
* 2015, siya tina'wan onra komo Distinggidong Propesor kan Indian Education Society's College of Architecture, Mumbai.
* 2017 siya nakakua nin honourable mention sa paggawad kan Arcasia Awards para sa paghirahay asin preserbasyon kan Rajabai Clock Tower asin kan University library building, Mumbai. 
* 2017, iginawad saiya an Grohe NDTV Design and Architecture Award para sa Outstanding Industry Contribution
* 2019, an Somaya and Kalappa Consultants ginana an kompetisyon para sa Paghirahay asin Pagpagayon kan historikong mga Louis Kahn Buildings kan Indian Institute of Management, Ahmedabad kan 2019.
* Siya nanombrahan na Andrew Dickson White Professor-at-Large sa Cornell University poon 2017 abot 2023.

## Toltolan
Elon Musk

Si **Elon Reeve Musk** (namundag Hunyo 28, 1971) sarong entrepreneur, tagapuhonan, media proprietor, asin negosyante.. Siya man an kagtugdas, CEO, asin Chief Engineer sa SpaceX; early-stage investor, CEO, asin  Product Architect kan Tesla, Inc.; kagtugdas kan  The Boring Company; saka kapwa-kagtugdas kan Neuralink asin kan OpenAI. May tinatantyang net worth na US$176.8 bilyon kan Desyembre, 2022, asin huli sa paghuros niya paibaba si Musk iyo an ikaduwang pinakamayaman na persona sa kinaban susog sa *[[Bloomberg Billionaires Index]]* asin sa *[[Forbes]]* real-time billionaires list 

Parte kan pilosopiya ni Elon Musk iyo "makaespasyong sibilisasyon asin multiplanetaryong espesye" an katauhan.

An enot na plano niya iyo an pagbanwa kan Marte.

## Toltolan
Johannes Josephus Aarts

Si **Johannes Josephus Aarts** (18 Agosto 1871, sa The Hague – 19 Oktobre 1934, sa Amsterdam)sarong Olandes na pintor, ilustrador, litograpo, paraukit, parakurit (etcher), parasurat, edukador asin direktor, lecturer, iskultor asin paradesenyo sa patos libro.

## Buhay asin trabaho
Si Jan Aarts nagresibi kan saiyang pag'aadal sa Royal Academy of Art, The Hague. Siya aktibo hanggan 1911, asin sa Amsterdam poon 1911 abot 1934.
Pinakaenot, siya sagkod 1900, an pigtatrabaho mga ukit. Dangan kaidto naghingowa na siyang magusar ibang medyum. Sa mga obra niya, makukua mga representasyon nin mga parauma, mga nagtatrabaho sa sagop, asin dangan piglaladawan na niya mga alabado, parapalimos asin mga may kadi'nan. Pag'ultan kan 1920 asin 1930 siya nagpinta nin mga tanawon na may mga kahulogan kan kataposan kan kinaban.

Si Aarts parati nasurat man sa peryodikong *Het Vaderland* sa The Hague; nagtukdo man siya sa Arts Academy sa The Hague, asin ngapit nagin siyang propesor sa Royal Academy kan Amsterdam; nagprodyusir man siyang mga iskultura para sa mga pangenot niyang pag'adal sa mga pagpinta. Nakatabang na gayo siya sa pagbuhay asin pagpukaw interes sa Olandes kan mga iba-ibang teknik nin pagpinta. Siya nagpinta  nin mga retrato, mga hayop, asin mga tanawon, sa siyudad asin sa kakadlaganan.

## Galeriya

Aarts 1.jpeg
Aarts 2.jpeg
Aarts 3.jpeg
Aarts 5.jpeg


## Toltolan

## Mga basahon pa
* Heij, Jan Jaap.  "Aarts, Johannes Josephus." In Grove Art Online. Oxford Art Online, (accessed February 4, 2012; subscription required).

## Mga panluwas na takod

* Entry for Johannes Josephus Aarts on the Union List of Artist Names
Agrikultural na polusyon

An** agrikultural na polusyon **manungod sa mga biotic asin abiotic na byproduct o mga tada hali sa pag-uuma, asin an mga ini minaresulta sa sa pagkakakontamina kan kapalibutan asin mga nakapalibot igding ekosistema, o ini minatau man nin karautan sa mga tawo pati man sa ekonomiya. An polusyon pwedeng maghali sa manlain-lain na ginikanan, halimbawa sa linya kan tubig o dawa sa daga na midbid man bilang non-point source pollution asin polusyon sa duros. Pag an mga polusyon na ini nakalakop na sa kapalibutan, pwede ining magkaigwang maraot na epekto sa nakapalibot pang mga ekosistema, halimbawa an pagkakaraot kan local wildlife, pagigin maati kan tubig-inuman, o idtong inaapod na dead zones sa mas darakulang hawak nin tubig na kawsa kan mga ati pan-agrikultura.

An paggagamit kan mga pan-agrikultura na materyales, o an kawaran kaaraman sa tamang paggamit kaini, nagkakaigwa nin labing epekto sa magigin danyos kan mga polusyon na ini. An mga paagi sa paggamit kainin pwedeng arog kan animal management o mga paharong o an paggamit kan mga pesticide o pataba para sa agrikultura. An maraot na paggamit kaini pwedeng mahiling sa sala na pag-operar kan pagbabahog sa mga hayop, overgrazing, pag-aarado, pataba, o an sala o sobrang paggamit nin mga pesticide o panggadan sa mga peste.

An mga polusyon sa agrikultura nakakaapekto sa kalidad kan tubig arog kan sa danaw, sapa, wetlands, estuaries, asin tubig sa irarom kan daga. An mga polusyon hali sa pag-uuma iyo an mga sedimento, nutrisyon, pathogen, pesticide, metal, dangan asin.   An agrikultura sa pag-aataman hayop igwa man nin siring na naitataung polusyon sa kapalibutan. An mga bakterya asin pathogenna hali sa saindang mga ati o udo nagpapasiring sa mga sapa asin mga tubig sa irarom kan daga, kun an pagsaray o pagpakarhay kan agihan kan ati kaini dai namamantenir nin tultol. An polusyon man sa duros na hali sa agrikultura igwa man nin dakulaon na epekto sa pagbabago kan klima, asin an pagtatau nin solusyon sa mga bagay na ini iyo an sentral na trabaho kan IPCC Special Report on Climate Change and Land. 

## Susugan
José Ramos-Horta

Si **José Manuel Ramos-Horta**  (; namundag 26 Desyembre 1949) sarong Timor Sirangan na politiko  na nangagin presidente elehido nin Timor Sirangan asin nakatalaan na magsumpa asin magtukaw sa pwesto sa 20 Mayo 2022, na siya dati nagkapot na kan nasabing katongdan bilang presidente kan 20 Maoy 2007 sundo' 20 Mayo 2012. Dati pa igdi siya Minister nin Foreign Affairs poon 2002 abot 2006 asin Primer Ministro poon 2006 sundo 2007. Siya kapwa kagresibi kan taon 1996 nin Premyo Nobel sa Katoninongan, kasabay ni Carlos Filipe Ximenes Belo, huli sa paghimoyaot ninda na magkaigwa nin "matanos asin matoninong na solusyon sa siplingan sa Timor Sirangan". 

## Toltolan
Sonia Manzano

Si **Sonia Manzano** (namundag 1950) sarong Amerikanong aktres, screenwriter, autor, tagataram asin parakanta-parasurat kanta. Siya mas midbid sa pagpapel niya komo Maria sa *[[Sesame Street]]* poon 1971 sagkod na siya naghale digdi kan 2015. Siya an kagmukna kan  animadong serye nin pang-aking programa sa telebisyon na *[[Alma's Way]]*, kagprodyusir kan Fred Rogers Productions, asin siya man nagsirbe bilang executive producer, parasurat asin nagtataong boses na aktor sa pasaling ini. 
## Kaamayi ka n buhay asin edukasyon
Si Manzano namundag asin nagdakula sa South Bronx sa Siyudad nin Nweba York. An mga magurang niya gikan Puerto Rico. Si Manzano nag'atender sa High School of Performing Arts, kun saen nagpoon siya kan saiyang karera sa akting. Siya nagklase man sa Carnegie Mellon University sa Pittsburgh bilang sarong iskolar.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Sonia Manzano
Willa Cather

Si Willa Sibert Catherine (/ˈkæðər/; namundag si Wilella Sibert Cather; Disyembre 7, 1873 - Abril 24, 1947) sarong Amerikanong parasurat na midbid sa saiyang mga nobela nin buhay sa Great Plains, kaiba an O Pioneers! The Song of the Lark, asin My Ántonia. Kan 1923, siya ginawadan kan Pulitzer Prize para sa One of Ours, sarong nobela na itinalaan durante kan Giyera Mundiyal I.

Si Willa Cather asin an saiyang pamilya naglipat haling Virginia pasiring sa Webster County, Nebraska, kan siya nuebe anyos. Kan huri, an pamilya nag - istar sa banwaan nin Red Cloud.  Dai nahaloy pakagradwar sa Unibersidad nin Nebraska-Lincoln, si Catherine nagbalyo sa Pittsburgh sa laog nin sampulong taon, na sinusuportaran an saiyang sadiri bilang editor nin magasin asin maestra sa ingles sa haiskul. Sa edad na 33, sia nagbalyo sa Siudad nin Nueva York, an saiyang pangenot na harong sa bilog niyang buhay, minsan ngani siya nagbiyahe man nin hararayong oras sa saiyang erokan kan tig - init sa Grand Manan Island, New Brunswick. Ginamit nia an huring 39 taon kan saiyang buhay kaiba kan saiyang kaibaiba sa harong, si Edith Lewis, bago nadiskobre na igwa nin kanser sa suso asin pagkagadan nin cerebral hemorrhage. Nakalubong siya kaiba si Lewis sa Jaffrey, New Hampshire na lote.

Nakamtan ni Catherine an pagmidbid bilang nobelista kan linderos asin eksperyensiang payunir. Nagsurat siya dapit sa espiritu kan mga dayong idto na nagbalyo sa sulnupan na mga estado, na an dakul sa sainda nag - imigrar sa Europa kan ikadesinuebeng siglo. Kaiba sa komun na mga tema sa saiyang trabaho an nostalgia asin pagkulong. An pakamate nin lugar sarong mahalagang elemento sa osipon ni Catherine: An pisikal na mga tanawon asin mga espasyo sa laog kan harong para sa mga presensiya na diyan an saiyang mga karakter nasasakitan asin nakakanompong nin komunidad.

Mga Nobela

* *Alexander's Bridge* (1912)
* *O Pioneers!* (1913)
* *The Song of the Lark* (1915)
* *My Ántonia* (1918)
* *One of Ours* (1922)
* *A Lost Lady* (1923)
* *The Professor's House* (1925)
* *My Mortal Enemy* (1926)
* *Death Comes for the Archbishop* (1927)
* *Shadows on the Rock* (1931)
* *Lucy Gayheart* (1935)
* *Sapphira and the Slave Girl* (1940)

Halipot na osipon

* *The Troll Garden* (1905)
* *Youth and the Bright Medusa* (1920)
* *Obscure Destinies* (1932)
* *Neighbour Rosicky* (1932)
* *The Old Beauty and Others* (1948)
* *Willa Cather's Collected Short Fiction, 1892–1912* (1965)
* *Uncle Valentine and Other Stories: Willa Cather's Uncollected Short Fiction, 1915–1929* (1972)

**Mga tula**

* *April Twilights* (1903)
* *April Twilights and Other Poems* (1923)

### Mga toltolan
Sandra Cisneros

Si **Sandra Cisneros** (namundag Disyembre 20, 1954) sarong Amerikanong parasurat. Bantog siya sa saiyang enot na nobela, an The House on Mango Street (1983), asin an saiyang nagsunod na halipot na koleksyon, an Woman Hollering Creek and Other Stories (1991). An saiyang trabaho nag - eksperimento sa literaryong mga porma na nag - iimbestigar sa mga posisyon sa tema, na sinasabi mismo ni Cisneros an mga atributo na dumakula sa sarong konteksto nin dai pagkapantaypantay sa kultura asin kadaihan nin pagbuhay na nagtao sa saiya nin daing kaagid na mga istorya. Siya an resipyente kan kadakol na mga premyo, kaiba an sarong National Endowment for the Arts Fellowship, ginawadan nin saro sa 25 na bagong Ford Foundation Art of Change fellowships kan 2017, asin hinihiling na mayor na pigura sa literaturang Chicano.
## Bibliograpiya

### Books

* 
* . Second edition: .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Italian)
* 
* 
* 
* 

## Mga toltolan
Elena Ferrante

Si Elena Ferrante sarong pseudonymous na nobelistang Italyano. An mga libro ni Ferrante, na orihinal na ipinublikar sa Italyano, trinadusir sa dakol na lengguahe. An saiyang apat-na-librong serye nin Neapolitan Novels iyo an saiyang mga pinakabistong gibo.

An magasin na Time inapod si Ferrante na saro sa 100 na pinakamaimpluwensiang tawo kan 2016.

## Pagsurat
Si Elena Ferrante an ngaran na ginamit kan awtor nin dakol na nobela, kaiba an apat na volume na librong may titulong Neapolitan Novels. An Neapolitan Novels an nagsasaysay kan istorya nin duwang intelihenteng mga babayi, na namundag sa Naples kan 1944, na nagmamaigot na magkaigwa nin buhay sa laog nin madahas asin nakapakokosog na kultura. An serye binibilog kan My Billiant Friend (2012), The Story of a New Name (2013), Those Who Leave and Those Who Stay (2014), asin The Story of the Lost Child (2015), na nagin nominado para sa Strega Prize, an prestihiyosong Italyanong literaryong premyo.

## Mga Gibo

* *L'amore molesto* (1992; English translation: *Troubling Love*, 2006); filmed as *Nasty Love* (1995)
* *I giorni dell'abbandono* (2002; English translation: *The Days of Abandonment*, 2005)
* *La frantumaglia* (2003; English translation *Frantumaglia*, 2016)
* *La figlia oscura* (2006; English translation: *The Lost Daughter*, 2008)
* *La spiaggia di notte* (2007; English translation: *The Beach at Night*, 2016)
* *L'amica geniale* (2011; English translation: *My Brilliant Friend*, 2012). .
* *Storia del nuovo cognome*, *L'amica geniale* volume 2 (2012; English translation: *The Story of a New Name*, 2013). OCLC&nbsp;829451619.
* *Storia di chi fugge e di chi resta*, *L'amica geniale* volume 3 (2013; English translation: *Those Who Leave and Those Who Stay*, 2014). OCLC&nbsp;870919836.
* *Storia della bambina perduta*, *L'amica geniale* volume 4 (2014; English translation: *The Story of the Lost Child*, 2015). OCLC&nbsp;910239891.
* *L’invenzione occasionale* (2019; English translation: *Incidental Inventions*, 2019). OCLC 1102387847.
* *La vita bugiarda degli adulti* (2019; English translation, *The Lying Life of Adults*, 2020). OCLC&nbsp;1126993616
* *I margini e il dettato* (2021); English translation, *In the Margins: On the Pleasures of Reading and Writing*, 2022).

## Mga toltolan
Kasunduan sa Escazú

An **Regional Agreement on Access to Information, Public Participation and Justice in Environmental Matters in Latin America and the Caribbean**, na mas bisto bilang **Kasunduan sa Escazú** (), sarong internasyunal kasunduan na pinirmahan nin 25 Latin American asin Caribbean na mga nasyon dapit sa mga karapatan sa akses sa impormasyon manungod sa kapalibutan, partisipasyon kan publiko sa pankapalibutan na pagdedesisyon, hustisyang pankapalibutan, asin marhay asin sustenableng kapalibutan para presente asin paabot na mga henerasyon.  An kasunduan bukas sa 33 na mga nasyon sa Latin America asin Caribbean. Sa 24 na mga signataryo, nairatipika ini nin 12: Antigwa asin Barbuda, Argentina, Bolivia, Ecuador, Guyana, Mexico, Nicaragua, Panama, Saint Vincent and the Grenadines, Saint Kitts and Nevis, Saint Lucia, and Uruguay.

Gikan an kasunduan sa 2012 United Nations Conference on Sustainable Development asin iyo an solamentang kasunduan na inaprubahan bilang bunga kan kumperensya. An Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC) kan UN bilang teknikal na sekretarya para sa proseso, pigdisensyo ini sa pag-ultanan nin 2015 asin 2018 asin inaprubahan sa Escazú, Costa Rica, kan 4 Marso 2018. Pinirmahan an kasunduan kan 27 Setyembre 2018 asin nagdanay na bukas para sa pirma sagkod 26 Setyembre 2020. Kinaipuhan an onseng ratipikasyon para matawan ini pwersa, na nahaman kan 22 Enero 2021 sa  Mexico asin Argentina. An kasunduan nagkaigwa nin pwersa kan 22 Abril 2021.

An Escazú Agreement iyo an pinakainot na internasyunal na kasunduan sa Latin America asin Caribbean mapadapit sa kapalibutan, asin an pinakainot sa kinaban na ipigbali an mga probisyon dapit sa karapatan kan mga parasurog sa kapalibutan. Pinapakusog kan kasunduan sa koneksyon kan mga karapatan pantawo asin kan pagprotektar sa kapalibutan sa paagi nin pagpautob nin kahagadan sa mga myembrong estado mapadapit sa karapatan kan mga parasurog sa kapalibutan. Katuyuhan kaini na makataong hustong impormasyon sa publiko dapit sa kapalibutan, pankapalibutan na pagdedesisyon, asin legal na proteksyon asin remedyo samga bagay-bagay dapit sa kapalibutan. Rinerekonoser man kaiyan an diretso kan presente asin paabot na henerasyon sa marhay na kapalibutan asin sustenableng pag-uswag. 

## Mga Kabtang asin Tanda

### Abala sa mga ratipikasyon
An nagkapirang komentarista nagpahayag nin pagduda kun raratipikahan baya kan Brazil an kasunduan sa iraraom ni Jair Bolsonaro, na an gobyerno dai nagsusuporta sa mga mekanismong surog sa kapalibutan o mga karapatan pantawo.  Siring man, may mga paghahandal sa dai pagratipika kan Colombia sa kasunduan, urog na nanginginutan ini sa nasyon sa rehiyon sa bilang nin mga ginadan na parasurog pankapalibutan.

## Hobenes na Kampyon
Kan 2020, para sa ikaduwang anibersaryo kan kasunduan, an The Acess Initiative (TAI), an United Nations Economic Commission for Latin America and the Caribbean (UN ECLAC), asin an Gobyerno kan Costa Rica nagpili nin 5 bagong hoben na kampyon, na nagsalida ki David R. Boyd, gikan sa hoben na mga aktibista sa bilog na Latin America asin Caribbean.

## Susugan
Alexander Bernardazzi

Si **Aleksander Osipovich Bernardazzi** (, alternative spelling: Alexandr Bernardacci, ) (Hulyo 2, 1831 – Agosto 14, 1907) sarong Rusong (na dugong Sweso Italyano) arkitekto na bantog sa saiyang mga trabaho sa Odessa asin Chişinău.

## Buhay niya
Si Bernardazzi namundag sa Pyatigorsk kan 1831. Sinasabing an banwaan na ini haros an saiyang ama an nagdesensyo asin nagpatugdok, , asin saiyang amaon, na mga dugong Sweso gikan sa Pambio. Amayon pa si Bernardazzi nagpahiling nang artistikong talento asin siya ipinadara sa Mosku ngani duman mag'adal. Enot niyang trabaho arkitektural iyo sa Chişinău mga 1856–1878, kun saen siya an designadong arkitekto kan syudad. p. 105-106Herlihy, Patricia (1987, 1991). Odessa: A History, 1794–1914. Cambridge, MA: Harvard University Press. , hardcover; ;p. 268, 269. Kan 1878 si Bernardazzi naghubo' sa Odessa asin duman nag'estar nin sobra sa treinta anyos. Kan 1879 si Bernardazzi nangagin arkitekto nin syudad asin katahawan kan mga 1880 siya nanombrahan na arkitekto an "Odessa nahihiling mo ngonyan trabaho kan madunong asin talentadong arkitektong ini".

Si Bernardazzi nagadan kan Agosto 14, 1907, sa Fastiv. Siya ilinubong kataid sa lulubongan kan saiyang ina sa Chişinău.

## Mayor na mga obra

Katahawan nin mga 1880 siya pigdesenyo an:
* An dating istazsyon nin perokaril nin Odessa, 1879–1883, ginaba' kan mga Nazi kan 1944;
* Harong para sa may mga kakundian (na ngapit nagin pabrika, "Pischepromavtomatika" (Пищепромавтоматика)), Mechnikova 53 (Мечникова), 1886;
* An edipisyo kan The Odessa International Technical Society, Baranova 1 (Баранова), in 1887.

Si Bernardazzi nagdesenyo nin dakul na mga edipisyong residensya asin mga mansion:

* Preobrazhenska 15 () (1891);
* Pastera 34 () (1891);
* Gogolaya 23 ();
* Troitska 20 ();
* Bazarna 20 () (1893);
* Deribasivska 31 (), tobacco shop (1894);
* Didrihsona, 7 (), mansion (1894).

Kan ika-100 na anibersaryo nin Odessa, si arkitekto Bernardazzi kan syudad na ini iyo an namoon sa Technical Division of the Architectural Society asin pigtawan instruksyon asion iyo annagboot sa paghaman kan magkapirang mga edipisyo publiko. An mga meorableng desenyo ni Bernardazzi nangyari kan mga 1890:

* Kli nika medikal nin eskwelahan sa Pastera 7 (Пастера);
* Belinsky 9 hospital (Белинского) (1892);
* Sarong bodega harani sa istasyon nin perokaril (mga 1890);
* an Reformed Church Pastera 62 (Пастера),  an Teatro Puppet kan peryodo Sobyet;
* Bristol Hotel sa Pushkinskaya 15, 1898–1899;
* An New Stock Exchange, ngonyan Teatro Philharmonic nin Odessa (1894-1899).

Si Bernardazzi iyo man an nagpatrabaho kan Baranova 18 (Баранова) (1902) asin kan Troitska 18 () (1903).

Iba pang mga obra niya iyo an minasurunod:

* Porto-Franko Bank sa Pushkinska 10 ()
* Sarong monumento para ki Alexander II sa Alexander Park. An istatuwa sinanglean na asin ngonyan pungo na sana nahihiling, na nagtaong onra ki Taras Shevchenko (An Alexander Park ;pigngaranan nang Shevchenko Park).
* St. Teodora de la Sihla Church
* Chişinău City Hall

## Hilnga man
* Lista nin mga Rusong arkitekto

## Toltolan
Malé Declaration on the Human Dimension of Global Climate Change

An **Malé Declaration on the Human Dimension of Global Climate Change** sarong kasunduan na ginibo kan mga representante kan magkapirang Small Island Developing States na nagtiripon tanganing pirmahan an deklarasyon kan Nobyembre 2007. Katuyuhan kan Deklarasyon na maglatag nin malinaw na estratehiya tanganing pagtakudon an pagbago kan klima asin an mga karapatan pantawo. An Deklarasyon naghingua man na baguhon an adyenda kan kampanya sa paglaban sa pagbago kan klima gikan sa pagtutok sana sa mga pankapalibutan na epekto kan pagbago kan klima. Linilinaw kan Deklarasyon na an karapatan sa marhay na kapalibutan sarong kahagadan tanganing mapangyari an iba pang pundamental na mga karapatan pantawo.

An pagbago nin klima sa Maldives, sarong signataryo kan Deklarasyon asin na an kabisera kaining Malé an nagtaong ngaran sa dokumento, nagpupuon nang makaapektar sa mga karapatan pantawo kan populasyon. Bilang siring, an Maldives asin iba pang islang nasyon nagpuon na magbilog nin internasyunal na koalisyon na naggagamit nin karapatan pantawo bilang preymwork sa paglabas sa pagbabago kan klima. An koalisyon na pinag-uulayan iyo nag-organisar nin mga pagtiripon sa topiko kan Deklarasyon sa Geneva, Ney York, asin Malé.

## United Nations

An mga signataryo kan Deklarasyon nakiulay sa UN Human Rights Council na isentro an atensyon kaini sa mga epekto nin pagbago kan klima asin sa karapatan pantawo. Bilang simbag, Office of the High Commissioner for Human Rights an inot na pag-adal na nagpapamidbid sa espesipikong mga paagi na an pagbago kan klima nakakaulang sa lubos na pagkaigwa nin mga karapatan pantawo, idinuduon na an mga nasyon igwang obligasyon na magtarabangan tanganing protektaran an mga karapatan pantawo laban pagbago kan klima. Sa espisipikong pagtaram, itinampok kan report an nagkapirang pundamental na karapatan na namemeligro, kaiba an karapatan sa buhay, salud, hustong pamantayan nin pagbuhay, asin self-determination.

## Susugan
Pyotr Baranovsky

Si **Pyotr Dmitrievich Baranovsky** (;  Pebrrero 26, 1892 – Hunyo 12, 1984) sarong Rusong arkitekto, tagapreserba asin parahirahay na nagpakaray kan mga antigong edipisyo sa Unyon Sobyet. Yaon saiya an kredito sa pagligtas kan Katedral nin Saint Basil sa pagkarugba kaamayi nin 1930, pagpundar asin pagmaneho kan mga museo nin Kolomenskoye asin Andrei Rublev, asin sa pagpagantad nin mga teknolohiya sa modernong paagi nin paghirahay kan mga lumang estruktura.

## Edukasyon asin karerang amay

Si Petr Baranovsky n amundag sa mga tios na pamilyang tagabaryo sa Shuyskoye, sa Vyazemsky Uyezd kan Smolensk Governorate nin Imperyong Ruso, asin nakakua kan degree sa construction engineering sa Moscow kan 1912, na siya nasikwit an medalya ginawad kan Russian Archeological Society sa saiyang pagpakaray kan Monasteryo nin Boldino Trinity sa sadiri niyang lugar nin ronang Smolensk. Pakalihis kan madalian niyang mga proyekto sa mga perokaril asin industriyal na mga giribohon, sa pagputok kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, siya naapod magpalista sa military engineers' corps. Kan 1918, nakompleto an ikaduwang degree, sa art satudies, asin siya nagbali sa faculty kan Moscow State University.

Kan 1921, si Baranovsky nagpoon kan sampolong ekspidisyon niya sa Norteng Rusya. Sa lawig kan saiyang trabaho ginatos an saiyang narekord asin pinagtandaan na mga landmark arkitektural poon sa White Sea abot Ukranya asin Azerbaijan. Kan kahurihan nin 1920, sa tahaw nin mga kampanya kontra relihiyon, siya pinagpakaray an [Katedral ni Saint Basil] sa [Red Square, na iyo an nagligtas kaini sa anoman na mga paghira kan maarabot na mga siglo.

## Kolomenskoye

Kan 1924, si Baranovsky napakiulayan mga awtoridad na ideklarang parte kan museo an parke Kolomenskoye, asin siya ginibong enot na katiwala kaini. Poon 1927 sundo' 1934, saiyang napreserba an mga arkitekturang kahoy na luma sa mga pwera kan Rusya, na maoonabihan kaini iyo an Harong ni Peter I na saiyang hinubo haleng Arkhangelsk, an moog na kastilyo nin Sumskoy Ostrog sa may White Sea, an Honey-Mead Brewery sa , asin mga iba pa. Si Baranovsky personal na pigrekisa, pigrekord asin pinakaray an mga arkitekturang lokal sa Kolomenskoye. Sa sarong kaso, siya mabusisi na ginaba' an mga ika-19ng siglong mga paghihira sa Simbahan ni Saint George tangani makabukas nin agihan pasiring sa ika-16 na siglong kampanaryo. Ngonyan, an kampanaryo asin kumbento nakatindog pang magkasuway.

## Toltolan

## Hilnga man
* Monasteryong Donskoy sa Mosku 

## Toltolan
* Russian biography: Бычков, Ю.А., "Житие Петра Барановского", М., Советская Россия, 1991
* Russian collection of selected works: Петр Барановский, "Труды, воспоминания современников",  Сост. Ю. А. Бычков, О.П. Барановская, В.А. Десятников, А.М. Пономарев, М., 1996
* Moscow Museum of Architecture: 2002 Baranovsky exhibition, official site
* Kolomenskoye museum architecture,official site
* Kolomenskoye museum architecture, best unofficial site
* Andrei Rublev museum
La vida de Jose Rizal

An ***La vida de Jose Rizal*** (*An buhay ni Jose Rizal*), pelikulang pinaluwas kan 1912, iyo an enot na tampok na pelikulang naprodyusir igdi sa Filipinas. Alagad, bako ini an pinakaenot na pelikulang pinaluwas igdi sa nasyon ta sarong karibal na pelikula, *El fusilamiento de Dr. Jose Rizal* pigbutsan para sa publiko kan Agosto 23, sarong aldaw mas amay sa enot na pelikula. An  *La Vida* sarong daing-girong na pelikula na naglalaldawan kan buhay ni José Rizal, an heroe nasyonal kan Filipinas, poon sa pagkaniaki sagkod sa siya pinabadil sa Luneta.

Duwang Amerikano, si Harry Brown (prodyusir), asin si Charles Martin (sinematograpo), saka si Edward Gross (scenery), nagtugdas kan kompanyang Rizalina Photoplay Company kan 1912 sa opagprodyusir kan pelikula, na ini pig'ayog sa sarong pan-entabladong drama kan 1905 na minukna ni Gross.  Containing 22 scenes, the movie's film had a length of 5,000 feet.

An pelikula, pati idtong sa karibal, nagbentang toltol asin an mga prodyusir ginanahan pang maghaman nin ibang mga pelikulang may temang pang-Filipino.

## Cast
*José Rizal - Honorio Lopez
*María Clara - Titay Molina
*Teodora Alonso Realonda - Chananay

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Juan Nakpil

Si **Juan Felipe de Jesús Nakpil,** KGCR (namundag **Juan Felipe Nakpil y de Jesús**; Mayo 26, 1899 – Mayo 7, 1986) bisto sa pangaran na **Juan Nakpil**, sarong Filipinong arkitekto, paratukdo asin lider sa komunidad. Kan 1973, siya nanombrahan bilang saro sa mga Artista Nasyonal para sa arkitektura. Siya minimirar na Dekano kan mga Arkitektong Filipino.

## Kaamayi kan buhay
Siya an ikawalong aki ninda Julio Nakpil, na sarong beterano sa Rebolusyon Filipino asin Gregoria de Jesús na naagom si Nakpil pakagadan kan enot niyang agom na si Andrés Bonifacio.

## Edukasyon
Siya nag'adal engineering sa University of California asin dangan kaidto sa University of Kansas, kun saen naresibi niya an bachelor's degree sa Mechanical Engineering. Dangan siya nag'adal nin arkitektura sa Fontainebleau School of Fine Arts sa Pransya sa rekomendasyon ni Jean Jacques Haffner, saro sa propesor niya sa Harvard Graduate School of Architecture.
#### Mga Proyekto

### Mga sinehan
*Gaiety Theater, Manila (sarado na)
*Rizal Theater (ginaba na; an lugar okupado na kan Makati Shangri-La, Manila)
*Capitol Theater (sarado na)
*University of the Philippines Theater asin an *carillon* na torre

### Iba pang mga edipisyo
*Arellano University Building
*Boy Scouts of the Philippines (BSP) National Headquarters
*Philippine Trust Co. Building (at what is now Plaza Lacson)
*Geronimo Delos Reyes Building
*Capitan Pepe Building
*Manila Jockey Club
*San Carlos Seminary
*Philippine Village Hotel (closed in 2000)
*University of the Philippines Administration & Library
*Rizal Shrine
*Gala-Rodriguez Ancestral House
*University of the Philippines Los Baños Old Humanities Building
* Philippine National Bank building - Visayas

### Espesyal na mga proyekto

*Mayor Altar para sa Second National Eucharistic Congress of the Philippines

## Buhay personal
Si Nakpil naagom si Anita Agoncillo Noble. Si Noble Doña Marcela Mariño Agoncillo iyo an enot na nangagin Miss Philippines, na ginanan an pinakaenot na national beauty contest na ginibo sa Manila Carnival kan 1926. An aking babae ni Nakpil, Edith Nakpil, nakoronaqhan man na Miss Philippines kan 1955.

## Mga Pasib
**:**

*  Supreme Commander and Knight Grand Cross of the Order of the Knights of Rizal
* 

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
* Juan Nakpil's page at the Philippine National Commission for Culture and the Arts
Bob McGrath

Si **Robert Emmet** "**Bob**" **McGrath** (Ottawa, Hunyo 13, 1932) dating sarong Amerikanong entertainer.

## Mga panluwas na takod
* Oficial na websayt ni Bob McGrath
Victoria Tauli-Corpuz

Si **Victoria Tauli-Corpuz** sarong development consultant asin internasyunal na katutubong aktibista na gikan sa etnikong Kankana-ey Igorot. Kan 2 Hunyo 2014, nagtukaw sya bilang ikatulong UN Special Rapporteur on the Rights of Indigenous Peoples. Bilang UN special rapporteur, inatasan syang siyasaton an subuot mga pagbalga sa mga karapatan kan mga katutubo asin ipromotir an implementasyon kan internasyunal na mga pamantayan dapit sa mga karapatan kan mga katutubo. Padagos nyang kinaputan an posisyon na special rapporteur sagkod Marso 2020.

Sya an pankatutubo asin pankasarian na konsehero kan Third World Network, myembro kan Development Programme Civil Society Organizations Advisory Committee asin myembro kan World Future Council.

Sya an pinakainot na resipyente kan Gabriela Silang Award, na iginawad kan 2009 kan National Commission on Indigenous Peoples.

Si Tauli-Corpuz nagsirbing chairperson kan United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues (2005-2010) asin nagin apporteur para Voluntary Fund for Indigenous Populations.

## Pinaghalian
Sya naggradwar sa Philippine Science High School sa Diliman, Syudad nin Quezon kan 1969. Tinapos nya an saiyang nursing digri sa UP College of Nursing, Unibersidad kan Pilipinas Manila kan 1976.

## Aktibismo
Bilang aktibista, nagtabang sya sa pag-organisar sa mga katutubo sa pangkomunidad na lebel tanganing tumangan an mga proyekto kan dating Presidente Ferdinand Marcos. An mga katutubong tawo na saiyang pig-organisar nagtabang na untukon an proyektong Chico River Hydroelectric Dam, na malamos kuta sa mga tradisyunal na baryo, asin an pagtotroso kan Cellophil Resources Corporation sa mga ansestral daga.

## Pagmidbid
Kaiba si Tauli-Corpuz sa lista nin sampulong tawo na nagkaigwa nin mahalagang mga kabtang sa syentipikong pag-uswag kan 2021 na tinipon kan syentipikong dyurnal na *Nature.*

## Susugan
Aromatic aster

An Symphyotrium o olonifolium (dating Aster olonifolius), na midbid sa apod na **Aromatic aster** o oblong-leaved aster, sarong klase nin namumurak na tinanom sa pamilyang Asteraceae asin tubo sa mga parte kan sirangan asin sentral na Estados Unidos. Symphyotrichum olifolium.org.Aster oblonifolius.orgoistica. Saro ining pambihira na mga herbaceous perennial na nakaabot sa langkaw na 10-80 sentimetros (4-31 pulgada) asin nagbuburak na Agosto-Nobyembre na igwang dakul na burak payo sa manlaen-laen na lindong nin purpura. herbaceous. perennial. 10-80 sentimetros (4-31 pulgada). flower▁heads. Sarong tamboan an artikulong ini.

## Deskripsiyon
Aromatikong aster an sarong perennial, maurag na tanom na nagbuburak na minaabot sa langkaw na 10-80 sentimetros (4-31 pulgada) sa saro abot sampulo o labi pang palumpong na nalangkaw gikan sa sarong pusog na caudx. 10-80 sentimetros (4-31 pulgada). caudex. Ini namumurak Agosto-Nobyembre na may dakul na burak payo sa manlaenlaen na lindong nin lila.
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 10705945.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 10723514.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 10288118.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 2513398.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 10587930.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 23524189.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 53919736.jpg|
Ladawan:Symphyotrichum oblongifolium 33228026.jpg|


## Pagdistribwir asin Pagkauri
Mahihiling an asdromatiko sa mga parte kan Kansas,[6] Ohio, norteng Illinois, mabulod na mga parte kan sur-subangan nin Illinois, asin sa mga pangpang kan Salog Mississippi asin Illinois,[7] pati sa iba pang parte kan sentral na mga Estados Unidos Kanas Ohio Illinois. Missisippi River. Illinois River. Manunumpungan ini sa Missouri, sa gilid kan Ohio River,[4] asin puon Pennsylvania sagkod sa Nebraska sagkod Minnesota pasiring sa Virginia.[4]. Missouri. .Ohio River ennsylvania Nebraska Minsota Virginia.

## Sitasyon

## Reperensya

*
*
*
*
*
*
*
*

## External links

* Missouri Plants
*
Musa nin Parthia

Si **Musa** (sinusurat man na **Mousa**), na bantog man sa apod na **Thea Musa**, sarong namoon na reyna kan Imperyong Parthian poon 2 BC sundo 4 AD. Orihinalmente sarong Italyanong babaeng-oripon, siya itinao na regalo sa hadeng Parthian na si Phraates IV () kan Romanong Emperador Augustus (). Siya madaling nagin reyna asin paborito ni Phraates IV, na inaki si  Phraataces (Phraates V). Kan 2 BC, pinahilo niya si Phraates IV asin ginibo niya an sadiri niya na mamoon, kaiba si Phraates V, kan imperyo. An saindang pamomoon madalian sana; napiritan sinda na magdurulag pasiring Roma pakapatalsik sainda kan mga awtoridad na Parthian, asin pigkoronahan si Orodes III bilang hade.

## Toltolan
Dritan Abazović

Si **Dritan Abazović** (Cyrillic: Дритан Абазовић, ; namundag 25 Desyembre 1985) sarong Montenegrin na politiko nagseserbi komo primer ministro nin  Montenegro poon pa kan 28 Abril 2022. Sarong etnikong Albanes, siya pinapamayohan an partidong United Reform Action. Dati siya nagserbi bilang deputy primer ministro sa gabinete ni Zdravko Krivokapić poon 2020 sundo 2022.

## Toltolan