Si Jack asin an Beanstalk

An "Jack and the Beanstalk" sarong Ingles na osipon na may suanoy na ginikanan. Nagluwas ini bilang "An Istorya ni Jack Spriggins asin an Enchanted Bean" kan 1734[1] asin bilang an moralisadong "An Kasaysayan ni Jack asin an Bean-Stalk" ni Benjamin Tabart kan 1807.[2] Si Henry Cole, na nagpublikar sa irarom kan pangaran na Felix Summerly, nagpabantog kan osipon sa The Home Treasury (1845),[3] asin si Joseph Jacobs nagsurat giraray kaini sa English Fairy Tales (1890).[4] An bersyon ni Jacobs iyo an pinaka-komun na pig-iimprenta giraray ngunyan, asin pigtutubodan na mas harani sa mga berbal na bersyon kisa ki Tabart huli ta kulang ini nin moralisasyon.[5]

An "Jack and the Beanstalk" iyo an pinakamidbid sa "Jack tales", sarong serye nin mga istorya na nagtatampok kan archetypal na Ingles na bayani asin stock na karakter na si Jack . 

Susog sa mga parasiyasat sa Durham University asin Universidade Nova de Lisboa, an istorya nagpoon labing limang milenyo na an nakaagi sa Proto-Indo-European, base sa sarong lakop na archaic na porma nin istorya na ngonyan pigklasipikar kan mga folklorist bilang ATU 328 *The Boy Who Stole Ogre's Treasure* . 

## Estorya
Si Jack, sarong pobreng aking lalaki sa bukid, ipinabakal an baka kan pamilya sa sarong dakop na magic beans, na nakadisganar na gayo sa saiyang balo nang ina. Alagad, kan mismong bangging idto, an mga pisog nagdakula na nagin sarong dakulaon, halangkaw na poon nin pisog na nakaabot sa mga panganoron. Si Jack nagsakat sa poon nin pisog asin nanompongan an saiyang sadiri sa kastilyo nin sarong bakong makikatood na higante. Naglaog si Jack asin nakua an agom kan higante sa kusina. Sabi ni Jack, "Pwede mo daw akong tawan nin kakanon? Nagugutom na ako!". Tinawan sia kan maboot na agom na babae nin tinapay asin gatas. Mantang siya nagkakakan, an higante nag-uli, kun saen itinago kan agom si Jack sa horno. An higante, na dakulaon asin garo makatatakot, namatean an presensya ni Jack asin nagkurahaw, " Fee-fi-fo-fum, naamoy ko an dugo nin sarong Ingles. Buhay man siya, o gadan na siya, gigilingon ko an saiyang mga tulang tanganing gibohon an sakong tinapay!" Sabi kan agom na babae, "Mayo nin aking lalaki digdi sa laog!" Kaya, kinakan kan higante an saiyang kakanon dangan nagduman sa saiyang kwarto. Kinua niya an saiyang mga sako nin bulawan na sinsilyo, binilang asin itinagama. Dangan nagturog siya. Kan banggi, si Jack nagluwas sa saiyang tagoan, nagkua nin sarong sako nin bulawan na sinsilyo asin nagsakat pababa sa poon nin pisog. Sa harong, itinao niya an mga sinsilyo sa saiyang ina. Maogmahon na marhay an saiyang ina asin marahay an saindang pamumuhay sa laog nin pirang panahon.

Nagsakat si Jack sa poon nin pisog asin nagduman giraray sa harong kan higante. Sa giraray, naghagad giraray si Jack nin kakanon sa agom kan higante, alagad mantang nagkakakan siya nagbalik an higante. Si Jack naglukso sa takot asin nagtago sa irarom kan higdaan. Nagkurahaw an higante, "Fee-fi-fo-fum, naamoy ko an dugo nin sarong Ingles. Buhay man siya, o gadan na, gigilingon ko an saiyang mga tulang tanganing gibohon kong tinapay!" Sabi kan agom na babae, "Mayo nin aking lalaki digdi sa laog!" Kinakan kan higante an saiyang kakanon asin nagduman sa saiyang kwarto. Duman, nagkua siya nin sarong manok. Nagkurahaw siya, "Higda!" asin an manok nag-itlog nin bulawan. Kan an higante nakaturog, kinua ni Jack an manok asin nagsakat pababa sa poon nin pisog. An ina ni Jack naogmang marhay saiya.

Pakalihis nin pirang aldaw, si Jack nagsakat giraray sa poon nin pisog asin nagduman sa kastilyo kan higante. Sa ikatolong pagkakataon, nasabat ni Jack an agom kan higante asin naghagad nin kakanon. Sa giraray, tinawan siya kan agom kan higante nin tinapay asin gatas. Alagad mantang nagkakakan si Jack, nag-uli an higante. "Fee-fi-fo-fum, naamoy ko an dugo nin sarong Ingles. Buhay man siya, o gadan na, gigilingon ko an saiyang mga tulang tanganing gibohon kong tinapay!" kurahaw kan higante. "Dai ka mag-ulok! Mayo nin aking lalaki digdi!" sabi kan saiyang agom.

An higante igwa nin mahiwason na arpa na nakakatugtog nin magagayon na kanta. Mantang nagtuturog an higante, kinua ni Jack an arpa asin madali nang maghale. Bigla, an mahika na arpa nagkurahaw, "Tabang kagurangnan! Sarong aking lalaki an naghahabon sako!" Nagmata an higante asin nahiling si Jack na may darang arpa. Huli sa kaanggotan, nagdalagan siya sa likod ni Jack. Alagad si Jack marikas para saiya. Nagdalagan siya pababa sa poon nin pisog asin nakaabot sa harong. Sinundan siya kan higante pababa. Si Jack marikas na nagdalagan pasiring sa laog kan saiyang harong, nagkua nin palakop, asin pinutol an poon nin pisog. Nahulog asin nagadan an higante.

Si Jack asin an saiyang ina mayaman na asin sinda nabubuhay na maogma sagkod pa man.[1]

## Origins

An "An Istorya ni Jack Spriggins asin an Enchanted Bean" ipinublikar sa London ni J. Roberts sa ikaduwang edisyon kan Round About Our Coal-Fire kan 1734.[1] Kan 1807, an Ingles na parasurat na si Benjamin Tabart nagpublikar kan The History of Jack and the Bean Stalk, na posibleng pig-edit ni William asin/o Mary Jane Godwin.[2]

An istorya mas gurang pa sa mga istoryang ini. Susog sa mga parasiyasat sa Durham University asin sa Universidade Nova de Lisboa, an klase nin osipon (AT 328, The Boy Steals Ogre's Treasure) na kun saen kabali an istorya ni Jack tibaad igwa nin ginikanan na tataramon na Proto-Indo-Europeo (PIE) (an parehong osipon igwa man nin mga variant na Proto-Indo-Iranian),[1] asin an nagkapira naghohona na an istorya naggikan sa millennia (4500 BC sagkod 2500 BC).[2]

Sa nagkapirang bersyon kan osipon, an higante dai nginaranan, alagad kadakol na mga dula na nakabasar kaini an nginaranan siyang Blunderbore (an sarong higante na may pangaran na iyan minalataw sa osipon kan ika-18 siglo na "Jack the Giant Killer"). Sa "The Story of Jack Spriggins" an higante nginaranan na Gogmagog.[1]

An catchphrase kan higante na "Fee-fi-fo-fum! I smell the blood of an Englishman" minalataw sa King Lear (c. 1606) ni William Shakespeare sa pormang "Fie, foh, and fum, I smell the blood of a British man" (Act 3, Scene 4), [1] asin may kaparehong bagay man sa "Giant the Killer Jack

## Analogies
An "Jack and the Beanstalk" sarong Aarne-Thompson tale-type 328, The Treasures of the Giant, na kabali an Italyano na "Thirteenth" asin an Pranses na "How the Dragon Was Tricked" na mga osipon. Si Christine Goldberg nagtutulod na an sistemang Aarne-Thompson bakong sapat para sa osipon huli ta an iba dai kabali an beanstalk, na igwa nin mga analohiya sa ibang klase[1][2]

An Magturugang na Grimm nagdrowing nin sarong pagkakaagid sa pag-ultanan kan osipon na ini asin sarong osipon na Aleman, "An Diablo na May Tolong Bulawan na Buhok". An ina o lola kan demonyo minagawe na garo baga an agom kan higante, sarong babaeng pigura na nagpoprotehir sa aki sa maraot na lalaking pigura.[1]

Si Iona asin Peter Opie (The Classic Fairy Tales 1974 p.163) nakahiling imbes nin mga pagkakapareho sa osipon ni Grimm na 'The Flail from Heaven'.

## Moral perspectives

An orihinal na istorya naglaladawan nin sarong "heroe" na nakakakua nin simpatiya kan agom nin sarong lalaki, nagtatago sa saiyang harong, hinahabon siya, asin sa katapustapusi ginadan siya. Sa moralisadong bersyon ni Tabart, sarong babaeng engkanto an nagpapaliwanag ki Jack na an higante hinabon asin ginadan an saiyang ama na pigpapatunayan an mga aksyon ni Jack bilang pagbalos[1] (sinusunod ni Andrew Lang an bersyon na ini sa Red Fairy Book kan 1890). An istoryang ipinublikar ni Jacobs dai nagtatao nin malinaw na katadungan huli ta mayo sa bersyon na nadangog niya kan siya aki pa, alagad igwa ining mahiwas na tono nin pagbalos sa paagi nin pagsambit kan mga nakaaging pagkakan kan higante nin mga hinabon na baka asin saradit na aki.[2]

Dakul na mga modernong interpretasyon an nagsunod ki Tabart asin ginibo an higante na sarong kontrabida, na tinatakot an mga saradit na tawo asin naghahabon sa sainda, kaya si Jack nagin sarong lehitimong bida. Halimbawa, an 1952 na pelikula na pinagbidahan ni Abbott asin Costello an higante binabasol sa kadukhaan sa pamitisan kan poon nin pisog, ta siya naghahabon nin kakanon asin kayamanan asin an manok na nag-iitok nin bulawan na itlog orihinal na pagsasadiri kan pamilya ni Jack. Sa ibang bersyon, ipinapahiling na an higante hinabon an manok asin an arpa sa ama ni Jack. An miniseries sa TV ni Brian Henson kan 2001 na Jack and the Beanstalk: The Real Story bako sanang binabayaan an mga dagdag ni Tabart kundi pigpapakaraot si Jack, na nagpapahiling kan pagkadisganar ni Jim Henson sa mga daing prinsipyong aksyon ni Jack.[1]

## Mga Pag-adaptar

### Pelikula asin TV

#### Mga pelikula sa teatro na may buhay na aksyon

* An pinakaenot na adaptasyon sa pelikula ginibo kan 1902 ni Edwin S. Porter para sa Edison Manufacturing Company .
* Si Abbott asin Costello nagbida sa sarong 1952 na komiks na pag-istorya giraray kan osipon, na pigprodusir ni Costello asin pigdistribwir kan Warner Bros.
* Si Michael Davis an nagdirehir nin sarong adaptasyon kan 1994, na may titulong *Beanstalk*, na pinagbidahan ni JD Daniels bilang si Jack asin si Stuart Pankin bilang an higante. An pelikula pinaluwas kan Moonbeam Entertainment, an dibisyon nin video para sa mga kaakian kan Full Moon Entertainment .
* An 2009 na *Jack and the Beanstalk* kan Avalon Family Entertainment sarong hababang badyet na live-action na adaptasyon na pinagbidahan ni Christopher Lloyd, Chevy Chase, James Earl Jones, Gilbert Gottfried, Katey Sagal, Wallace Shawn asin Chloë Grace Moretz . Si Jack pigtutugtog ni Colin Ford .
* Sarong pelikula kan Warner Bros. na pigdirehir ni Bryan Singer asin pigbidahan ni Nicholas Hoult bilang Jack an may titulong *Jack the Giant Slayer* asin pinaluwas kan Marso 2013.  Sa osipon na ini, na pinagsararo sa " Jack the Giant Killer ", si Jack nagsakat sa beanstalk tanganing iligtas an sarong prinsesa asin olangon an sarong pagprobar na kudeta gamit an sarong mahika na korona na matugot sa mga tawo na kontrolon an mga higante.
*  sarong 2013 na low-budget na pelikula na adaptasyon gikan sa The Asylum .
* Sa 2014 na pelikula na *Into the Woods*, asin an musikal na pareho an pangaran, saro sa mga pangenot na karakter, si Jack ( Daniel Huttlestone ) nagsakat sa sarong poon nin pisog, arog kan sa orihinal na bersyon. Nakakua siya nin bulawan na arpa, sarong manok na nag-iitok nin bulawan, asin nagkapirang pidaso nin bulawan. An istorya nagpapadagos siring sa orihinal na osipon, alagad nagpapadagos sa nakaaging "maogmang buhay". Sa adaptasyon na ini, an maringis na balo kan higante ( Frances de la Tour ) inaatake an kahadean tanganing hanapon asin gadanon si Jack bilang pagbalos sa saiyang paggadan sa saiyang agom, kun saen an nagkapirang karakter ginadan sa saiyang pag-atake. An agom kan higante sa kahurihurihi ginadan kan mga nawalat na karakter sa istorya.

### Literatura

* Si Jack of *Jack asin an Beanstalk* iyo an bida kan komiks na *Jack of Fables*, sarong spin-off kan *Fables*, na nagtatampok man nin ibang mga elemento gikan sa istorya, arog kan higanteng mga beanstalk asin mga higanteng nabubuhay sa mga panganoron. An Cloud Kingdoms enot na naglataw sa isyu #50 asin ipinapahiling na nag-eeksister sa saindang sadiring inter-dimensional na paagi, na sarong kinaban na sadiri ninda alagad kasabay kaini nag-eeksister sa gabos na ibang kinaban.
* Si Roald Dahl isinurat giraray an istorya sa mas moderno asin makatatakot na paagi sa saiyang librong *Revolting Rhymes* (1982), kun saen si Jack sa primero nagsayuma na magsakat sa poon nin pisog asin an saiyang ina kaya kinakan kan siya magsakat tanganing magkua kan mga bulawan na dahon sa itaas, na si Jack mismo an nagbawi kan mga dahon pagkatapos na magkaigwa nin lubos na paghugas tanganing an higante dai niya maamoy. An istorya ni *Jack asin an Beanstalk* pigtutukoy man sa *The BFG* ni Dahl, kun saen an mga maraot na higante gabos natatakot sa "higanteng paragadan" na si Jack, na sinasabing naggagadan nin mga higante gamit an saiyang makatatakot na beanstalk (dawa ngani mayo sa mga higante an nakakaaram kun pano ini ginagamit ni Jack laban sa sainda, an konteksto kan sarong bangungot na an saro sa mga higante nagsusuherir na iniisip ninda na ini beanstalk bilang armas).
* Ipinublikar ni James Still *an Jack and the Wonder Beans* (1977, ipinublikar giraray kan 1996) sarong pagkakaiba-iba kan Appalachian sa osipon na *Jack and the Beanstalk* . Ipinabakal ni Jack an saiyang gurang na baka sa sarong gypsy para sa tolong pisog na garantisado na makakakan saiya sa bilog niyang buhay. Ini pig-adaptar bilang sarong dula para sa pag-awit kan mga kaakian. 
* Sarong libro para sa mga kaakian, *an Ginibo ni Jill Mantang Nagsasakat si Jack sa Beanstalk*, ipinublikar kan 2020 ni Edward Zlotkowski. Nangyari ini kasabay kan pakikipagsapalaran ni Jack, alagad ini nag-eestorya kan kun ano an nasabat kan saiyang tugang na babae kan siya nagluwas tanganing tabangan an pamilya asin mga kataed. 

### Kawat na Bidyo

* Sarong arcade video game, *Jack the Giantkiller*, an pinaluwas kan Cinematronics kan 1982 asin nakabasar sa istorya. An mga parakawat nagkokontrol ki Jack, asin dapat na magkua nin serye nin mga kayamanan – sarong arpa, sarong sako nin bulawan na sinsilyo, sarong bulawan na ganso asin sarong prinsesa – asin sa kahurihurihi madaog an higante sa paagi nin pagputol kan poon nin pisog.
* *An Jumpin' Kid: Jack to Mame no Ki Monogatari* pinaluwas kan 1990 sa Hapon para sa Family Computer . Sarong pagpaluwas sa Amerika del Norte an pigplano alagad sa kahurihurihi pig-iskrap. An kawat midbid sa Poland, Rusya asin iba pang mga nasyon na bakong NES sa paagi kan Famiclones 
* Si Bart Simpson an nagtutugtog kan papel kan pangenot na karakter sa sarong video game *kan Simpsons* : *The Simpsons: Bart &amp;amp; the Beanstalk* .
* *An Tiny Toon Adventures: Buster and the Beanstalk* iyo sana an *Tiny Toon Adventures* na may relasyon sa video game na pinaluwas para sa MS-DOS asin manlaen-laen na iba pang sistema. Ini pigmukna asin pigpublikar kan Terraglyph Interactive Studios kan 1996.
* *An Tiny Toon Adventures: The Great Beanstalk* (bisto man sa apod na *Tiny Toon Adventures: Buster and the Beanstalk*  sa Europa) iyo an pinakaenot na *Tiny Toon Adventures* na laro na pinaluwas sa PlayStation . Ini pigdevelop kan Terraglyph Interactive Studios asin pigpublikar kan NewKidCo kan Oktubre 27, 1998.

### Kanta

* An 1986 na musikal ni Stephen Sondheim *na Into the Woods* nagtatampok ki Jack, na orihinal na pigladawan ni Ben Wright, kaiba an nagkapirang iba pang mga karakter sa osipon. Sa ikaduwang kabanga kan musikal, an agom kan higante nagsakat sa ikaduwang (dai tinutuyong itinanom) na poon nin pisog tanganing magbalos sa kagadanan kan saiyang agom, na anggot sa pagtraydor ni Jack sa saiyang pagkamapag-istimar. An Giantess dangan an nagin kawsa kan pagkagadan kan ina ni Jack asin iba pang importanteng mga karakter bago siya sa katapustapusi ginadan ni Jack.

## Hilingon man

* Kanibalismo nin aki
* " Si Jack an Higanteng Paragadan "
* Hagdan ni Jacob
* Fe, Fi, Fo, Fum, asin Phooey, limang ilaga na nag-orbit sa Bulan kan 1972 sa Apollo 17
* *Hymiskviða*
* *An BFG*

## Mga Reperensya