open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homosekswalidad

An **homosekswalidad**  sarong romantikong atraksyon, atraksyon na sekswal o gibohon na sekswal sa mga kaapil kan siring na tawuha. Ini parte kan katangian o katawuhan kan sarong tawo. Bilang sarong sekswal na orientasyon, nagtutukoy an homosekswalidad sa "permanenteng pagmama'wot na makaranas nin sekswal o romantikong atraksyon" pangenot o daing-siring sa mga tawong may siring na tawuha. "Nagpapanongod man ini sa pagkakamidbid na pampersonal o pankomunidad segun sa mga naunambitan na atraksyon, mga hiro na ipinapahiling ninda, asin sa pag-apil sa komunidad kun sain sinda kabali."

Saro an homosekswalidad sa tulong pangenot na klase nin sekswal na orientasyon, kaiba kan bisekswalidad asin heterosekswalidad. Segun sa mga siyentipiko asin sa pagkasabot medikal, an oryentasyon na sekswal iyo bakong pinipili, alagad iyo sarong komplikadong pagsaralak kan mga dahilan na biolohiko asin pangkapalibotan. Maski igwa pa man nagtutubod na an mga gibong homosekswal iyo "bakong natural" o "dispunksyunal", ipinapahiling kan mga pagsasaligsig na an homosekswalidad iyo sarong halimbawa kan normal asin natural na klase kan sekswalidad kan tawo asin bako kan sarong epekto kan negatibong pag-iisip. An panghuhusga asin diskriminasyon kontra sa mga tawong homosekswal asin bisekswal (homopobya) siring man iyo nagpapahiling kan sarong dakulang epekto pang-sikolohikal, asin mas urog pang nakakaraot sa mga aking homosekswal asin bisekswal.

Pinakatalamak na katagang piggagamit sa mga tawong homosekswal an *lesbyan* o *tomboy* para sa mga babae asin *bakla* o *beki* para sa mga lalaki. An bilang kan tawo na nagsasabi na sinda sarong bakla o lesbyan asin an bilang kan tawong may karanasan na sekswal sa siring na tawuha iyo masakit sukulon para sa mga parasaligsig huli sa manlain-lain na mga kadahilanan, kabilang na an dakul na mga bakla an bakong bukas sa pagbiklad huli sa resulta kan homophobia asin diskriminasyon na heteroseksismo. An mga hiro na homosekswal iyo naidokumento asin naitala man sa dakul na espesye nin hayop.

Dakul na mga bakla asin lesbyana an tapat sa mga pakiki-ayon kan kaperehong tawuha, alagad kan nakaagi pa sana nagkaigwa nin mga klase nin senso asin kaisipan na pampolitika na magsasagibo nganing ipahiling an saindang hanay.

## Toltolan
Banggi

An **banggi** iyo an oras kan kadikloman sa paghultanan kan pagsolnop asin pagsirang kan saldang.

## Toltolan
Pagsalsal

An **pagsalsal**, **pagbati**, **masturbasyon** (Ingles: *masturbation*), o kolokyal na **pagjakol**/**pagdyakol** iyo an sekswal na paagi nin pagtaong ginhawang sekswal sa sadiri na dai nakikipagdurog. Piggigibo ini kan mahilig magpantasya o kaya kan mga tawong sobrang malilibog. Nagpapanongod ini sa estimulasyon kan sadiring organong pang-reproduksyon (masturbasyon na pansadiri) na minsan pa ngani minaabot sa orgasmo, asin piggagamitan nin kamot (siring kan paghapros sa buto) o ibang parte nin hawak (apwera sa pakikipagdurog), o kaya kan ibang mga bagay o kasangkapan, o kombinasyon kan mga pamamaaging ini. 

Ini an pinakaordinaryong porma kan awtoerotisismo o pagtao nin ginhawang sekswal sa sadiri.  Minsan ngani minagamit na magkasingkahulugan (sinonimo) an duwang kataga, maski komun man an masturbasyon na may katuwang o katabang (masturbasyon na mutwal).  Nagaganap man an masturbasyon sa kina'ban kan mga hayop, likas man o ataman an mga ini.

## Toltolan
Heterosekswalidad

An **Heterosekswalidad** (pinagsalak na mga katagang *hetero* asin *sekswalidad*, na may literal na kahulogan na "tanos [o tama] an sekswalidad") iyo an kamugtakan kan pagkadagkang romantiko o sekswal, o kaya ugaling pagdurog sa paghultanan kan duwang mga kaapil kan magkaibang tawuha o organong pangkasarian. Bilang sarong oryentasyon na sekswal, an hetersekswalidad iyo nagtutukoy sa "sarong naghahaloy na padron nin o kamugtakan na makaranas nin pagkadagkang sekswal, pang-emosyon, panghawak, o pangromansa sa mga tawo nin kabaligtad na tawuha"; nagtutukoy man ini sa "sarong pagkamati nin personal asin pankomunidad na pagkamidbid nin sarong tawo, mga gawi nin pagpamati kan mga ini, asin pagigin kaapil sa sarong komunidad nin iba pang mga tawo na siring man an pana'naw o namamatean". An kataga iyo pangkaraniwang piglalapat sa mga linalang na tawo, alagad manunuparan man sa gabos na mga mamalya.

## Toltolan
Kasit

An **kasit**, **pluwidong seminal** o inaapod sa Partido na **tupga** (Ingles: *semen* o *seminal fluid*) iyo an sarong pluwidong minakompwesto nin spermatozoa. Ini ipigluluwas kan mga gonad (glandulang sekswal) asin iba pang mga organong sekswal kan lalake o mga hermaproditikong mga hayop asin mapupwedeng magpunlay (*fertilize*) nin sugok kan babaye (*ovum* o *ova*). 

Sa mga tawo, an kasit nagkokompwesto nin pirang mga kabtang apwera pa sa spermatozoa: an proteolytic asin iba pang mga ensaym siring kan *[[fructose]]* iyo mga elemento kan kasit na nagbubusol kan pagpapadagos kan spermatozoa asin magtao nin medium nganing malanguyan kan mga ini.

## Tawo
### Komposisyon
Durante kan proseso kan pagluwas nin kasit, an sperm minaagi sa ejaculatory ducts asin minasalak sa mga pluwido gikan sa seminal vesicles, an prostata, asin an bulbourethral glands tanganing makaporma nin kasit. An seminal vesicles minaprodusir nin yellowish viscous fluid na mayaman sa fructose asin iba pang mga sabstans na minakompwesto sa harons 70% kan kasit nin tawo. An prostatic secretion, maimpluensyahan kan dihydrotestosterone, iyo an maputi (minsan malinaw), mahimpis na pluwido na igwa nin proteolytic enzymes, citric acid, acid phosphatase asin lipids. An bulbourethral glands minaluwás nin malinaw na secretion pasiring sa lumen kan uretra tanganing gibohon na mahalnas iyan.

## Toltolan
Pagla'tog

An **ereksyon kan putoy** o **pagla'tog kan putoy** iyo sarong kaganapan na pampisyolohiya kun sain an putoy kan lalaking tawo nagdadakula, namimintog asin matagas. An pagla'tog iyo an resulta kan sarong komplikadong interaksyon kan mga bagay na sikolohikal, neural, baskular, asin endokrin, asin pangkaraniwan alagad bakong eksklusibong may kinaaraman sa pagkapukaw na sekswal o pagkadagkang sekswal. An pagtindog asin pagtagas kan putoy mantang nagtuturog iyo namidbidan bilang pambangging pagla'tog kan putoy, na inaapod na *nocturnal penile tumescence* sa tataramon na Ingles.

## Pisyolohiya
An paglatog kinakaipuhan para sa natural insemination siring man sa pag-ani nin sperm para sa artificial insemination, asin iyan komun para sa mga aki, asin mga umboy. Pagkatapos na maabot an puberty, nangyayari an paglatog paminsan-minsan.

## Toltolan
Asekswalidad

An **asekswalidad** o **mayong [[sekswalidad]]** iyo an kawa'ran nin sekswal na atraksyon maski kay siisay man o hababa o kaya man mayong interes sa mga hirong sekswal. Mapupwede man na sabihon na ini iyo an kawa'ran nin sekswal na orientasyon, o saro sa apat na klase kaini, kaiba kan heterosekswalidad, homosekswalidad, asin bisekswalidad. Segun sa sarong pag-aadal kan 2004, sarong porsyento kan populasyon na Briton an nagsabi kan pag-exister kan asekswalidad.

An asekswalidad iyo naiiba sa paglikay gikan sa mga gibohon na sekswal asin sa paglikay sa kasal o iba pang mga siring na relasyon,  parating may personal na rasones o pangrelihiyon.

Nagkapirang tawong asekswal an padagos na nagbabali sa mga sekswal na gibohon dawa na kulang sinda sa kagustuhan na makipagkitoan o sa sekswal na pagkadagka, huli sa nagkakalaen na mga rason siring kan kagustuhan na mapaugma an mga karelasyon o an kagustuhan na magkaigwa nin mga aki.

## Toltolan
Pansekswalidad

An **pansekswalidad** iyo sarong bantog na termino na nagtutukoy sa pagmati na an saro iyo igwa nang potensiyal para sa sekswal na atraksyon, sekswal na pagmama'wot, o romantikong pagkamuot, pasiring sa mga tawo kan gabos na mga tawuha asin biolohikal na tawuha. An pirang nag-amin na mga tawong **pansekswal** - napupukaw kan kapwa tawuha, lalaki man o babae - iyo pigtuturing an saindang sadiri bilang "buta sa tawuha"—na an tawuha asin seks iyo bakong masyadong mahalaga o bakong kasugpon sa pagtukoy kun nadadagka sind sa iba sa sekswal na paagi.   Segun sa *Oxford English Dictionary*, ang pansexuality iyo nadadagka sa gabos na mga klase nin sekswalidad; na bakong nakasagkod o napupugulan sa pagpiling sekswal na may kinaaraman sa tawuha o gibohon."  Mapupwede man na magin buot sabihon na an pansekswalidad an pagiging nadadagka sa tawo huli sa saiyang personalidad, imbes na sa saindang pisikal na itsura o tawuha.

An konsepto kan pansekswalidad iyong gayo an nagsasayuma sa ideya na may duwa lamang na tawuha, bilang áko' kan mga pansekswal an pagkakaigwa nin relasyon sa mga tawong bakong istrikto o mahigpit sa pagmidbid bilang lalaki o babai sana.

## Toltolan
Cagraray

An **Cagraray** sarong isla na namomogtak sa probinsya nin Albay sa Filipinas. Apwera pa sa mga barangay kan San Antonio asin Salvacion na kaapil sa banwaan kan Malilipot, an iba pang mga barangay kan Cagraray kaapil sa banwaan kan Bacacay.

Mabaybay an isla sa tahaw kan mga isla nin San Miguel asin Batan, asin istaran kan Misibis Bay, sarong luhosong resort.

An isla sarong midbid na eko-turismong rona asin diyan nanompongan an kweba nin Mataas, saro sa duwang kweba kan Albay na bukas sa publiko. An mga lokal na otoridad pigbabalo na dai na ibali an operasyon kan pagmimina nin marmol sa eko-turismo na katakod kan Akta Republika 7942 o an Philippine Mining Act kan 1995.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Gamot

Sa mga baskular na mga tinanom, an **gamot** (Ingles: *root*) iyo an parte kan sarong tinanom na binabago nganing magtao nin angkla para sa tinanom asin kumua nin tubig asin nutrisyon sa hawak kan tinanom, na tinutugotan na rumambong an tinanom na mas halangkaw asin mas marikas. 

Parating manunuparan sinda sa ibaba kan ibabaw ng daga, alagad mapupwedeng nasa himpapawid an mga gamot, buot sabihon, mapupwedeng tumambo an tinanom sa itaas kan daga o sa ibabaw kan tubig.

## Toltolan
Kalayo

An **kalayo** (Ingles: *fire*) iyo an sarong klase nin pagsulo asin kimikal na reaksyon na kina-iimbweltuhan nin duwa o urog pang klase nin mga kemikal. Kun sain nagkakaigwang reaksyon an mga molekula sa lambang saro na nagigin kawsa nganing makabilog nin dugang na mga kemikal. Parating kulay kahel, mainit asin maaso ini. Bakong sarong klase nin materyal an kalayo: imbes, ini an proseso kan eksotermikong oksidasyon, na kun sain nagtatao nin enerhiya an init asin liwanag. 

Nagpupuon an kalayo kapag an panggatong na may sapat na panustos nin oksihena o ibang oksidiser iyo nagkakaigwa nin sapat na init asin namamantinir sa prosesong nagpapaluwas nin enerhiya an init, siring man ang padagos na panustos kan oksihena asin panggatong na may kombustyon.  Parating nagpupuon an sarong kalayo sa sarong palito kan posporo o layter na igwang  kombustyon huli ta dinisenyo an mga palito kan posporo asin mga layter na may mga materyal na may hababang puntos nin pagkasulo. Nagagadan an kalayo kapag nahali an saro o urog na mga elemento kan init, oksidiser, o panggatong; piggagamit an konsepto na ini sa triangulo kan kalayo.  Inaapod na abo an mga natadang dai nasulo na solido.

Pighahatod an sarong dila kan kalayo o laad ang kuryente, mantang ginibong may iono an sarong sadit na parte kan dawa anong kalayo.  Namasid ini sa sarong laboratoryo asin siring man sa darakulang mga kasulo o *wildfire* na nangyayari sa gilid kan mga linya nin kuryente.  Kabtang sana kaini an may kinaaraman sa katangian na plasma kaini an kakayahan na maghatod nin kuryunte an sarong laad.

## Toltolan
K

An **K** [dakulang porma] o **k** [sadit na porna] (makabagong pagsayod: /key/, makalumang pagsayod: /ka/) iyo an kagsarong letra sa alpabetong Romano.  Ini man an ikakagsarong letra sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini an ikatulong letra sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan


## Panluwas na takod

* 
* 
*
L

An **L** [dakulang porma] asin **l** [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /el/, dating pagsayod: /la/) iyo an ikakagduwang letra kan alpabetong Romano.  Ini man an ikakagduwang letra sa modernong alpabetong Tagalog.  Ini an pangsiyam na letra sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan


## Panluwas na takod

* 
* 
* 
*
Henry Aldrich

Si **Henry Aldrich** (1647 – 14 Desyembre 1710) sarong Ingles na teologo, pilosopo, asin kompositor.

## Buhay
Si Aldrich naedukar sa Westminster School sa pagmato ni Dr Richard Busby. Kan 1662, siya nag'entra sa Christ Church, Oxford, asin kan 1689 pignombrahan siyang Dekano sa pagsangle ki Katoliko Romano John Massey, na nagdulag pasiring Kontinente. Kan 1692, siya nagin Vice-Chancellor kan University of Oxford abot 1695. Kan 1702, siya nanombrahan naman Rektor kan Wem sa Shropshire, alagad padagos siyang nag'erok sa Oxford, kun saen siya nagadan kan 14 Desyembre 1710. Siya ilinubong sa Christ Church Cathedral na mayong mga pag'onra, sa saiya mansanang kagustohan.

## Mga trabaho

Si Henry Aldrich sarong persona na manlaen-laen kabatiran. Sarong klasikal na iskolar na may meritong kasyahan mansana, siya midbid na autor nin sarong sadit na libro dapit sa lohika (*Artis Logicæ Compendium*). Maski tpotoo bako man nababago an saiyang sinurat dapit sa Lohika (nag'aayog ki Peter nin Espanya'ng *Summulae Logicales*), an pag'usar kaini kan henerasyon nin mga estudyante sa Oxford nagpahiling  na may maninigong halaga sa pagtukdo: an Compendium na ini dagos na binaba sa Oxford (sa ki Mansel na edisyon) hanggan sa katangaan nin ika-19ng siglo.

Si Aldrich nagmukna man nin mga pirang anthem asin kasnta sa simbahan na may dakulang merito, asin ipig'ayog an musika ki Palestrina asin ki Carissimi sa mga tataramon nin Ingles na may hustong husay. Saiya ta ikekredito an togtog nin "Hark, the bonny Christ Church bells."

An ebidensya kan saiyang husay komo arkitekto mahihiling sa simbahan asin campanile kan All Saints Church, Oxford, asin sa tolong ibong kan inapod na Peckwater Quadrangle kan Christ Church, na napatindog nagsusunod sa saiyang desenyo. Siya may reputasyon komo masanggayahon, asin nagsurat nin makapangirit na bersyon sa Latin kan popular na awit na  *A soldier and a sailor, A tinker and a tailor*, etc.

Saro pang ehemplo kan saiyang mapangirit na pasuba mababasa sa epigram sa sinabi niyang limang rason nin  pag'inom:

:Kun sa sakong tema sakong maninigo pag'isip,
:Igwang limang rason kun ano ta an mga lalaki nag'iinom:—
:Masiram na arak; may amigo; ta ako napapaha;
:O siring gayod nagpapalihis oras;
:O — ano pa man bagang ibang rason.

An epigram na ini palis kan Latin na diktum  nasurat daa ni Menagiana ki Jacques Sirmond:

:*Si bene quid memini, causae sunt quinque bibendi;*
:*Hospitis adventus, praesens sitis atque futura,*
:*Aut vini bonitas, aut quaelibet altera causa.*

## Toltolan

## Kapu'ngalan
*

## Mga panluwas na takod

* 
*
Heinrich Hübsch

Si **Heinrich Hübsch** (9 Pebrero 1795 – 3 Abril 1863) sarong Aleman na arkitekto. Pakaadal sa Heidelberg (1813–15) asin sa Friedrich Weinbrenner, departamento nin arkitektura sa Karlsruhe (1815–17) siya nagbyahe nin lakopan sa Gresya asin sa Italya (1817–24).  Kan 1831 siya nanombrahan na Oberbaurat (inspektor  nin mga edipisyo) sa Karlsruhe.  Siya nagdesenyo nin kadakul na mga simbahan asin mga edipisyo publiko, kadaklan sa Grand Duchy of Baden, asin siya midbid man kan saiyang mga sinurat.

Sa libro niyang *In welchem Style sollen wir bauen?* (*In which style should we build?*, 1828) siya ipigrayo' an sadiri sa ki Weinbrenner na estilong neoklasikal. *Die altchristlichen Kirchen* (Karlsruhe, 1862) sarong libro dapit sa arkitektura basilikano, napublikar sa Pranses sa titulong *Monuments de l'architecture chrétienne*.

Si Hübsch tinata'wan kredito kan estilo arkitektural na inapod  Rundbogenstil.
## Mga trabaho (imahe)

Image:Bauschlott - Kirche.jpg|Bauschlott: church
Image:Pfarrkirche Berchtesgaden.jpg|Berchtesgaden: Pfarrkirche
Image:Kronau Katholische Kirche 20070602.jpg|Kronau: Catholic church
Image:Speyer---Cathedral---West-View---(Gentry).jpg|Speyer: surungan sulnopan kan katedral
Image:Wuppertal - Unterbarmer Hauptkirche 03 ies.jpg|Protestanteng simbahan sa Wuppertal-Barmen.
File:Karlsruhe - Botanischer Garten, Torhaus.jpg|Tangkaan kan hardin botanikal


## Mga publikasyon
(s:de:Heinrich Hübsch)

## Mga edipisyo

* Polytechnical School,edipisyong mayor, Karlsruhe, 1833–1835
* Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, 1836–1846
* Kassel Synagogue, 1839
* Trinkhalle, Baden-Baden, 1839–1842
* Bruchsal penitentiary, 1841–1848
* Karlsruhe Botanical Garden, mga kubo nin hardin, 1853–1857
* Speyer Cathedral westwork, 1854–1858
* Kath. Kirche St. Cyriakus, Beiertheim-Bulach 1835-1837

## Mga panluwas na takod
* Heinrich Hübsch at the SAAI

## Toltolan
M

An **M** [dakulang porma] o **m** [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /em/, makalumang pagsayod: /ma/) iyo an ikakagtulong letra kan alpabetong Romano.  Ini man an ikakagtulong letra sa modernong alpabetong Tagalog.  Ini an ikasampulong letra sa dating abakadang Tagalog.

## Toltolan


## Panluwas na takod

* 
* 
*
N

An **N** [dakulang porma] o **n** [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /en/, makalumang pagsayod: /na/) iyo an ikakagg-apat na letra kan alpabetong Romano.  Ini man an ikakag-apat na letra sa modernong alpabetong Tagalog.  Ini an ikakagsarong letra sa dating abakadang Tagalog.

## Toltolan


## Panluwas na takod

* 
*
O

For , ":O" redirects here. For the keyboard symbol, see List of emoticons.An **O** [dakulang porma] o **o** [sadit na porma] (bigkas: /o/) iyo an ikakaglimang letra kan alpabetong Romano.  Ini man an ikakag-anim na letra sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini an ikakagtulo sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan


## External links

*
P

For , ":P" redirects here. For the keyboard symbol, see List of emoticons.An **P** [dakulang porma] o **p** [sadit na porma] (ba'gong pagsayod: /pi/, lumang pagsayod: /pa/) iyo an ikakag-anom na letra kan alpabetong Romano. Ini an pang-17 sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini ang pang-14 na letra sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan


## Panluwas na takod

* 
* 
*
Q

An **Q** [dakulang porma] o **q** [sadit na porma] (pagsayod: /kyu/) iyo an ika-17 letra kan alpabetong Romano.  Ini an ika-18 na letra sa makaba'gong alpabeto sa Pilipinas asin modernong alpabetong Tagalog.  Dai ini ginamit sa lumang abakadang Tagalog asin baybayin kan mga Pilipino.  Sa Ingles, ini an pang-17 letra sa alpabeto, asin ika-19 naman sa tataramon na Hebreo.  Kan panahon na midyebal sa Roma, dating ginamit ini bilang sarong bilang na katumbas kan 500; katumbas ini ngunyan kan letra na D.

## Toltolan


## External links
*
*
*
S

An **S** [dakulang porma] o **s** [sadit na porma] (ba'gong pagsayod: /es/, lumang pagsayod: /sa/) iyo an ika-19 na letra kan alpabetong Romano.

Ini an pang-20 sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini an pang-16 na letra sa lumang abakadang Tagalog.  Parating ginagamit an letrang *S* na panribay sa mga letrang *C* asin *Z* kun nagsusubli an tataramon na Bikol nin mga katagang gikan sa tataramon na Espanyol, siring halimbawa kan *cedula*, *circo*, asin *zapato* kan Espanyol na nagin sedula, sirko, asin sapatos sa Bikol.

## Toltolan

## Panluwas na takod

* 
* 
* 
*
T

An **T** [dakulang porma] o **t** [sadit na porma] (ba'gong pagsayod: /ti/, lumang pagsayod: /ta/) iyo an ika-20 letra kan alpabetong Romano.  Ini an pang-21 letra sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Sa lumang abakadang Tagalog, ini an pang-17 letra.

## Toltolan

## Panluwas na takod
*
*
*
U

An **U** [dakulang porma] o **u** [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /yu/, lumang pagsayod: /u/) iyo an ika-21 na letra kan alpabetong Romano.  Ini an pang-22 sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini an pang-18 sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan

## Panluwas na takod

* 
* 
*
V

An **V** [dakulang porma] o **v** [sadit na porma] (pagsayod: /vi/) iyo an ika-22 letra kan alpabetong Romano.  Ini an pang-23 sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Mayo kaini sa lumang abakadang Tagalog.

## Tamboan


## panluwas na takod

* 
* 
*
W

An **W** [dakulang porma] o **w** [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /dobolyu/, dating pagsayod: /wa/ o /wah/) iyo an ika-23 na letra kan alpabetong Romano.  Ini an ika-24 na letra sa ba'gong alpabetong Tagalog (na an ika-19 sa daan na abakada kan Filipinas).  Bago uminabot an romanisasyon kan abakada sa Filipinas, nakasurat sa kakaibang simbolo an tanog na *wa* sa suanoy na baybayin kan mga Pilipino.

An ninuno kan presenteng letrang W iyo an ika-6 na letra kan alpabeto kan mga gurangan na tataramon na Ebreo asin kan Phoenicia: na may tanog na *waw* (simbolo: Y).  Ninuno man kaini an ika-20 letra kan alpabeto kan klasikong Griyego, an *upsilon*.  Bago uminabot an hugis W, ginagamit kan mga Romano an mga letran *[[U]]* asin *[[V]]* bilang representasyon sa tanog kan letrang W.  Kan enot, ginagamit sa tataramon na Ingles an *UU* (duwang U), asin saro pang simbolo na kun apodon iyo an *wen*.  Alagad kan pinu'nan na ipamidbid kan mga dalubhasa sa tataramon na Ingles an W, sarong letra na ginamit man sa Pransya asin Alemanya. Sa Alemanya, an W iyo may pagkaagid sa tanog kan letrang *V*.  An W an nagribay sa lumang simbolong may tanog na *wen*.

## Toltolan

## Panluwas na takod
Y

An **Y** [dakulang porma] o **y** [sadit na porma] (ba'gong pagsayod: /way/, dating pagsayod: /ya/) iyo an ika-25 na letra kan alpabetong Romano.  Ini an pang-26 na letra sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Ini an pang-20 letra sa lumang abakadang Tagalog.

## Toltolan

## Panluwas na takod
*
*
*
X

An **X** [dakulang porma] o **x** [sadit na porma] (pagsayod: /eks/) iyo an ika-24 na letra kan alpabetong Romano.  Ini an pang-25 sa makaba'gong alpabetong Tagalog.  Mayo kaini sa lumang abakadang Tagalog.

## Panluwas na takod
*
*
*
Payo

Sa lado kan anatomiya, an **payo** kan sarong hayop iyo an parte kan hawak na karaniwan na binibilog kan hutok, mga mata, mga talinga, dungo, asin nguso (nakakatabang an gabos na mga ini sa manlain-lain na gamit na panmati, siring kan panhiling, pandangog, pamarong, asin pangnamit).  Igwa man na ibang simpleng mga hayop na mayong payo alagad igwang mga hayop na simetriko o pantay an korte sa manig-ibong na hawak.

## Toltolan
Dungo

Sa lado kan anatomiya, an **dungo** iyo sarong tubo o ludog sa hawak kan mga vertebrate na naghaharong sa sisipngahan (Ingles: *nostril* o *nares*), na nag-aako asin nagluluwas nin duros para sa paghangos (respirasyon) mantang katuwang an bibig.

Sa kadaklan kan mga tawo, ipighaharong man kaini an mga buhok sa dungo, na nagdadakop sa mga alpog gikan sa duros asin sinasara nganing dai makaantos sa mga baga. Nasa laog asin likod kan dungo an mukosang olpaktoryo asin an mga sinus (saynus). Nag-aagi sa likod kan labot na pandungo (Ingles: *nasal cavity*) an duros sa paagi kan pharynx, na kasalo an sistemang panunaw, asin matapos iyo an natatadang parte kan sistemang pang-respiratoryo. Sa mga tawo, nakabugtak an dungo sa tahaw kan lalawgon; sa ibang mga mamalya, nakalaag ini sa pang-itaas na puro kan mapanas asin halangkaw na nguso (Ingles: *snout*).

Bilang tulay-ugnayan sa paghultan kan hawak asin kan panluwas na mundo, an dungo asin an mga kasugpon na istruktura iyo parating nagsasagibo nin mga dugang na tungkulin dapit sa paglinig nin naglalaog na duros (halimbawa, an pagpapainit asin pagbabasa o panunubig kan duros) asin pinaka an dapit sa giraray na panunubig gikan sa duros bago ini iluwas (siring kan mabisang kakayahan kan mga kamelyo).

An naka-uldot na parte kan lalawgon an nahihiling na parte kan dungo kan tawo na naghaharong sa mga sisipngahan. Nababatay sa tu'lang na ethmoid asin kan nasal septum an korte kan dungo, mga parteng naglalaog kan kadaklan sa mga malulumoy na tu'lang o kartilahiyo asin nagsisiblag sa mga labot kan dungo.
Kwarta

An **kwarta** iyo an dawa anong bagay na karaniwan na pig-aako bilang pambayad sa mga kalakal asin serbisyo asin pambayad nin mga utang, siring kan buwis, sa sarong partikular na nasyon o kontekstong sosyo-ekonomiko. An mga pangenot na katuyohan kan kwarta iyo an pigmimidbid bilang: pambayad, sukol kan kwenta, imbak ng halaga asin paminsan-minsan, pamantayan ng ipinagpalibang bayad. Anuman na bagay o matitiyak na talaan na nag-uutob sa mga papel na ini iyo mapupwedeng ituring bilang kwarta. 

Sa kasaysayan, an kwarta iyo dating lumitaw na kabalaghan ng merkado na nagmukna nin kwartang pangalakal, alagad harus gabos na mga kontemporaryong sistema nin kwarta iyo nakabase sa kwartang sinugo. An kwartang sinugo, siring kan anuman na tseke o tala nin utang, iyo mayong silbi bilang pisikal na kalakal. Naggigikan an saiyang halaga gikan sa pagdeklara kaini nin gobyerno bilang salaping umiiral; idto iyo, kaipohan ining akuon bilang pambayad sa laog kan nasyon, para sa "gabos na utang, publiko asin pribado". An kwartang peke iyo mapupwedeng magin kawsa nin pagkawara nin halaga kan kwartang marhay.

An panustos kan kwarta kan sarong nasyon iyo binibilog kan kwarta (kwartang papel asin barya) asin, depende sa partikular na kahulugan na ginagamit, saro o urog pang klase nin kwarta sa bangko (an mga balanse na nakatagama sa mga kwentang tseke, kwentang tinagama, asin mga iba pang klase nin kwentang bangko). An kwarta sa bangko na binibilog kan mga talaan (harus gabos komputerisado sa modernong pagbabangko), iyo an nagbibilog sa pinakadakulang kabtang kan mahiwasan na kwarta sa mga mauuswag na nasyon. Dakul na tawo an minagamit nin kaherong awtomatiko o ATM machine nganing kuhanon an kwarta ninda sa bangko ninda. An kaherong awtomatiko o automated teller machine (ATM) sa Ingles iyo sarong elektronikong aparato nin telekomunikasyon na nagtataong-dalan sa mga kostumer nin mga institusyon na pampinansyal na magsagibo nin mga transaksyon na pampinansyal, siring kan pagkuha nin  kwarta o cash withdrawal, deposito, pagbalyo nin pondo, o mga kahapotan sa impormasyon nin account, sa anuman na oras asin na dai nangangaipohan nin direktang pakikipag-ayon sa empleyado kan bangko.

## Toltolan
Takyag

Sa anatomiya nin tawo, an **takyag** o itaas na takyag iyo an kabtang kan itaas na kalamias sa paghultanan kan pagsokmolan sa glenohueral (shoulder magkaiba) asin kan pagsokmolan sa siko.  Sa komun na paggamit, an takyag nag - aagi sa kamot. An takyag pwedeng bangaon sa itaas na takyag, na poon sa abaga sagkod sa siko, an ibabang takyag na nalaba poon sa siko sagkod sa kamot. An paghagkos kan abaga nin mga tolang asin katimbang na kalamnan iyo an pakahulogan sa sarong kabtang kan takyag.

## Toltolan
Pankinàban na Palayogan kan Bikol

An **Pankinàban na Palayogan kan Bikol**; (IATA: DRP, ICAO: RPLK), na inaapod man nin nagkapirang reperensia bilang **Southern Luzon International Airport** (Bikol: **Pankinàban na Palayogan kan Habagatan na Luzon**), sarong mayor na internasyunal na aeropuerto sa Rehiyon Bikol, na namomogtak sa banwaan nin Daraga, sarong banwaan na kataid kan Legazpi, an kapitolyong siyudad kan Albay asin an rehiyonal na sentro kan Rehiyon Bikol, sa Filipinas.

Binansagan bilang "Most Scenic Gateway kan Filipinas," an aeropuerto namumugtak sa Daraga, sarong kataid na munisipyo kan Legazpi. An 4.7 bilyon piso na proyekto yaon sa 200-ektarya (490-acre) plateau 15 kilometro (9.3 mi) haleng Mayon Volcano.  Niribayan kaini an lumang Legazpi Airport, na 2 sagkod 3 kilometro sana (1.2 abot 1.9 mi) gikan sa BIA.

Enot na plinano kan 1996 na an enot na konstruksyon nagpoon kan 2008, an konstruksyon paorootrong naatraso sagkod na mainaguraran an aeropuerto kan Oktubre 7, 2021. Linalaoman na magkapot nin kinakarkulong 2.2 milyones na pasahero kada taon.

## Toltolan
Tulang

An **tu'lang** (Ingles: *bone*) sarong istriktong organo na kabtang kan kalansay sa kadaklan na hayop na bertebrado. An mga tulang pinoprotehiran an manlaenlaen na iba pang organo kan hawak, nagpapaluwas nin mga selula kan dugo na pula asin puti, nagsasaray nin mga mineral, nagtatao nin estruktura asin suporta sa hawak, asin nagpapangyari sa pagkahiro. An tulang, laen - laen an korte asin kadakulaan asin igwa nin komplikadong panlaog asin panluwas na estruktura. Iyan magian pero makosog asin masakit, asin dakol an trabaho.

An sarong tisyu (sinerong tisyu), na inaapod man na tulang sa dai mabilang na sentido kan terminong iyan, matagas na tisyu, sarong klase nin espesyalisadong tisyu. Igwa iyan nin garo anirang matrix sa laog, na nakatatabang na magin estrikto an tulang. An saro sanang tisyu kompuesto nin laen - laen na klase nin selula nin tulang. Si Osteoblas asin osteocytes imbwelto sa pagbilog asin pagmina kan tulang; An mga osteoclasts kalabot sa pagreprodusir nin bone tissue. An mga osteoblas na pinasangaw (naglalataw) nagigin iyo an mga liong selula na minabilog nin nagpoprotehir na suon sa tulang. An mineralisadong material kan bone tissue igwa nin organikong kokonente kan pangenot na kolonen na inaapod ossein asin inorganic component nin bone mineral na binibilog nin manlaenlaen na asin.  An saro sanang tisyu may duwang klase, tulang nin koletikal asin tulang na corralisado. Kaiba sa iba pang klase nin tisyu na nakua sa mga tulang an tulang marrow, endosteum.

Sa hawak nin tawo pagkamundag, igwa nin mga 300 na tulang na yaon; An dakol sa mga ini nag-iiribanan sa panahon nin pagtalubo, na nagwalat nin total na 206 manlainlain na tulang sa nasa edad na, na dai mabilang nin dakol na saradit na tulang na desasamoid. An pinakadakulang tulang sa hawak iyo an femur o tulang sa tabay, asin an pinakasadit iyo an mga estaran sa tahaw na talinga.

An termino sa Griego para sa tulang (osteon"), huli kaini, an dakol na termino na naggagamit kaiyan bilang prefix - arog nin osteopathy. Sa anatomical na termino, kaiba na an Terminologia Anatomica internasyonal na pamantayan, an termino para sa tulang one (halimbawa, os breve, os laba, os sesamoideum).

## Toltolan
Kiray

Si **Johanna Ismael Celis** (namundag Hulyo 29, 1995),  mas bisto sa apod na **Kiray Celis**, sarong Filipinong aktres, komedyante, entrepreneur asin vlogger.

## Karera

### Pag arte
Celis enot na nadiskubre kan siya magbali sa sarong kompetisyon na inapod Mun*tíng Miss U* kan *[[:en:MTB_(TV_program)#Magandang_Tanghali_Bayan_(1998%E2%80%932003)|Magandang Tanghali Bayan]]* sa edad na 3. nahaloy pakatapos kan kompetisyon, nag - iba sia sa pangodtohan na pasale bilang an kangudhan na miembro nin cast. saiyang inot na pagluwas sa pelikula iyo an nasa pelikulang Per*a o Bayong (bakong sa TV) * na nakasali sa bilog na MTB cast.

Kan 2005, si Celis napili bilang saro sa mga cast na myembro sa  kaakian na ipinapahiling sa *[[:en:Goin'_Bulilit|Goin' Bulilit]]* na nag-aandes kada Domingo. - show siya sagkod na maggradwar ini kan 2009.

Celis nagganap bilang Desiree, saro sa mga amigo ni *Clara* sa serye sa TV na Mara  kay Kathleen Bernardo asin Julia Montes. siya nagganap naman bilang Britney sa pan-aki na show na Pagdakula, kaiba giraray sinda Bernardo asin Montes, pig'amidisan kaiba sa Winston. pinaka-enot niyang pagluwas iyo an kan ginampanan niya bilang Whitney Munoz sa pankolehiyong palabas na panghoben, an serye nin hapong Domingo *[[:en:Luv_U|Luv U]].*

Pagkatapos nin 19 taon na pag - istar sa ABS-CBN, nagbalyo si Celis sa GMA Network mantang nagpirma siya sa sarong kontrata kaiba an GMA Artist Center (now Sparkle) kan Disyembre 20, 2018.[1]Nagbale sa pag-arte ni Jennylyn Mercado asin Gabby Concepcion-topbilled rom-com series *[[:en:Love_You_Two|Love You Two]]*

### Negosyo
Kan 2018, si Celis nagbukas nin restawran na inapod Chicks and Fins, kun sain siya an nagin kagtugdas.

## Filmograpiya

### Telebisyon

### Pelikula

## Mga gawad

## <span class="mw-headline">Toltolan</span>
Angog

Sa anatomiyang pantawo, an **angog** iyo an enot na parte kan payo. Ini iyo an sarong lugar kan payo na may tulong tampok na kasagkoran, duwa sa bungo asin saro sa anit. An itaas kan angog iyo nagpupuon sa linya kan buhok kun sain an buhok sa anit nagtutubo. An ibaba kan angog iyo nagtatapos sa (supraorbital) galugod, an tampok na tu'lang kan bungo sa itaas kan mga mata. 

An duwang panig kan angog iyo naghahanggan sa (temporal) galugod, an tampok na tu'lang na nagsusugpon sa (supraorbital) galugod sa linya kan (coronal suture) asin mga kataraid.
Aurora Memorial National Park

An **Aurora Memorial National Park** sarong protektadong lugar kan Filipinas na namomogtak sa laog kan bukid Sierra Madre sa pag'oltan kan mga probinsya nin Nueva Ecija asin Aurora sa Central Luzon. An Aurora Memorial National park sakop an lugar na 5,676 ektarya na labing 50 kilometro an kalabaan sa tinampong Bongabon-Baler. Tinogdas kan 1937 huli sa Proclamation No. 220, an parke ipigpublikar sa First Lady Aurora Aragon Quezon. Igwa ining enot na hiwas na 2,356 na rektares. Kan 1941, an hiwas kaini sobra sa doble sa presenteng lugar kaini na 5,676 hektarya. An pinakahalangkaw na altitud kan parke nabareta na 1,000 metros, kaya an mayor na tipo nin kadlagan sa laog kan parke dapat na hababang klase nin dipterocarp, na limitado sanang lugar nin kadlagan. Kaiba sa mga gamit sa daga sa laog kan parke an permanente sagkod pabalyo nin agrikultura (kaingin) asin kadlagan.

Ipinapalakop an parke kan lokal na gobyerno bilang sarong destinasyon sa eko-turismo na igwa nin nagkapira sa pinakaimportanteng mga kagubatan sa parteng ini kan rehiyon. An kinamumugtakan kaini sa syudad kan Sierra Madre nagtatao nin mayaman na istaran sa manlaenlaen na flora asin fauna, kaiba na diyan an magkapirang species nin amphibian, mga reptilya (mga butiki, halas asin pagong) asin mga gamgam (mga bulaw, mga kulakot asin mga haraling.) Ini na erokan man kan Luzon water-redstart asin kan namemeligrong agila sa Filipinas.

## Hilingon pa

* Listahan nin nasyonal na mga parke kan Pilipinas
Linukay

An **linukay** iyo an sarong mahamis na suman gikan sa Filipinas. Gibo ini sa guta, asukar na bulaw, la'ya, asin mapulot na bagas.  Parati ini pigbubudburan nin latik. Iyan sarong klase nin kalamay asin inaandam sa kaagid na paagi, apuera sana sa mga tipasi nin bagas na dai pigrunot ngani magin sarsa. Kun minsan, iyan ilinalaog asin ipinapabakal bilang suman.

Midbid man ini bilang inkiwar sa Ilocano Northern Luzon, bikol sa Katagalugan asin sinumani o sinukmane sa lugar nin Southern Luzon. Sa mga rehiyon Muslim kan Filipinas, ini inaapod na wadjit sa Tausug; Magmata sa Maranao; asin wagit in Maguindanao. 

An sarong midbid na klase iyo an puto maya sa mga rehiyon na pigtataram an tataramon na Cebuano digdi sa Pilipinas.  Parati ini gibo sa lilang mapulot na bagas (apod na tapol) na natukal sa tubig, pinapalbag dangan ikinakaag sa saraan sa laog nin 30 minuto.  Dangan an bagas na ini sinasalakan nin guta, asin, asukar asin tagok nin giso asin ibinalik sa steamer sa laog pa nin 25 sundo 30 minutos. Ini tradisyonal na naserbing saradit na patties asin kinakakan amayon kun aga nin sikwata (hot tsokolate). Ini uso man na kinakaagan nin hinog na mangga. An Puto maya saróng karakteristikong al dente, kumpara sa mushier texture kan biko.

An linukay pwede man andamon kaiba an iba pang lakop na mga sangkap sa Filipinas.  Kabali sa mga halimbawa iyo an ubeng linukay na gibo sa ube (rinunot na lilang yam), asin pandan linukay na gibo sa duga kan dahon nin pandan;  ini karakteristikong hararom na lila asin makintab na berde.

## Toltolan
Mirindal

An **mirindal** sarong simpleng pagkakan sa Habagatan nin Europa, partikularmente an España (erenda sa Galicia, benendar sa Catalan), Portugal (lanche o minde) asin Italia (merenda), saka an Hispanikong Amerika, Filipinas (merienda/merienda), North Africa (Morocco), asin Brazil (lanche o fanda). Sa parate ginigibo sa hapon, pinapano kaiyan an kakulangan nin pagkakan sa pag - oltanan kan pangodtohan na pagkakan asin kan pamanggihan, na katumbas nin tsa na hapon sa mga nasyon na Ingles an tataramon; o sa pag - oltanan nin pamahawan asin pangudto.   Iyan simpleng pagkakan na sa parate kompuesto nin prutas, tinapay, kuki, yogurt, asin iba pang sangkayaw na may kaibang tagok, gatas, mainit na tsokolate, kape, o iba pang inomon.

Bisto ini sa mga Argentine asin Uruguayans na magkakan nin merienda tuyong mga 5pm, sa pag-ultanan kan pangudtohan asin pamanggihan. Iyan sa pankagabsan kompuesto nin (tea, mate, kape, cocido, etc.) asin braked na sangkayaw (scons, tinapay, toats, cake, cauras, etc.), na sa parate may kaibang dolce de leche, tangguli, mantikilya o jam.

Sa Pilipinas, an mirindal (Filipino: meryenda)  iyo sarong termino na pankagabsan na kompwesto nin duwang pagkakan na magian: an enot iyo an sarong pagkakan sa pagkaaga na puedeng katimbang nin ikaduwang pamahaw; an ikaduwa iyo an katumbas kan tsaa sa pagkahapon. An Mirindal na ginigibo sa amay na pagkabanggi sa pagsolnop nin saldang bago o panribay sa pamanggihan iyo inaapod na mereinda cena. Sa urog na pinalawig na sentido, an merienda iyo an ano man na klase nin putahe o sangkayaw na mas sadit na parte kisa sa tradisyonal na "hustong pagkakan" na kompuesto nin bagas asin magkakomplementong panira (kun dai ginigibo an merienda bilang pamahaw na pangodto o merienda cena), padesan nin malipot o mainit na inomon (sa parate kape).  An ordinaryong kakanon mahamis man o matagok, poon sa mga tinapay asin pastries (parating pandesal), mga pandolse asin mahamis, kakanon sa tinampo, sagkod mga pansit.

Sa mga parteng baybayon kan Croatia, Slovenia, asin sa islang Griego nin Corfu, iyan inaapod na marenda, sarong pagkakan na kinakakan sa pag - oltanan nin pamahaw asin pangudto.  Sa parate iyan magian na sangkayaw, siring sa sanwits o tohat, na kinakakan sa panahon nin pagpahingalo sa trabaho.

## Toltolan
Monosekswalidad

An **monosekswalidad** iyo an romantikong atraksyon o sekswal na atraksyon sa mga miembro nin sarong sekso sana.  An sarong monosekswal na tawo mapupwedeng mamidbid bilang heterosekswal o homosekswal. Sa mga orolay dapit sa sekswal na orientasyon, an termino pangenot na ginagamit na kabaliktaran nin bisekswalidad, o pansekswalidad asin iba pang gender-neutral na identidad. Kun minsan, ibinibilang iyan na pag - olog - olog o pagkaanggot kan mga tawong monosekswal, partikularmente an mga bakla asin tomboy.

## Toltolan
Bakla

Sa Filipinas, an **baklâ** (), **bayot** (Cebuano) o **agî** (Hiligaynon) sarong tawo na inasignaran nin lalaki pagkamundag asin nag-ako nin ekspresyon na pambabae. Parati sindang pigkokonsiderar na ikatulong tawuha . Dakul na bakla an naaakit sana sa mga lalaki. An polar na kabaliktaran kan termino sa kultura kan Filipinas iyo an tomboy (sa ngunyan an apod lalakinhon o binalaki), na minapanungod sa mga babayi na may ekspresyong maskulinong tawuha (parati, alagad bako man pirmi, lesbyana). An termino sa parate bakong tama na iaplikar sa mga transbabae .

An Bakla sosyal asin ekonomikong pigpisan-pisan sa sosyedad nin Filipino, mala ta inako na kan sosyedad bago an pagkolonyang Solnopan, na an dakul kaini ibinilang na halangkaw an paghiling asin ginibo an papel kan mga espiritwal na lider na inaapod na babaylan, katalonan, asin iba pang mga shaman sa pre-kolonyal na Filipinas.  Minsan siring, an sarong minoryang grupo nin mga Pilipino dai inooyonan o sinasayumahan an mga bakla, sa parate huli sa relihiosong mga dahelan. An stereopiko nin baklâ sarong parlorista - sarong nagsusulot nin badong kakaiba na nagtatrabaho sa sarong magayon na salon; An totoo, an bakla nagtatalubo sa kadakol na sektor kan sosyedad, poon sa ibaba sagkod sa itaas na libel. 

## Legal na kamugtakan
Magpoon kan independensia, homosekswal na relasyon sa pag - oltanan nin duwang adulto sa pribado nungkang ginibong kriminal sa Pilipinas, minsan ngani an sekswal na gawe o kapadangatan na nangyayari sa publiko mapupwedeng sakop kan "grabeng iskandalo" na ibinabawal sa Artikulo 200 kan Revised Penal Code (minsan ngani ini aplikado sa gabos, bako sanang sa mga tawo kan LGBTQ).

Kan Disyembre 2004, pinagbareta na an Syudad nin Marawi nagpaluwas nin ordinansang pagbabawal sa mga bakla na magluwas sa publiko na nakasulot nin pambabaeng gubing, makeup, mga hikaw "o ibang mga samno sa pagpahayag kan saindang mga tendensiya para sa feminidad."  An ordinansa na pinasar kan Konseho kan Syudad nin Marawi pinagbawal man an skintight blue jean, tube tops asin iba pang badong skimpy. Saro pa, an mga babae (sana) dai dapat "magpadara nin mga kaisipan na bakong dalisay o malaswang mga kamawotan." Sabi kan Mayor an mga lakdang ini parte kan sarong "paglinig asin paglilinig" na motibasyon.

An pag - agoman nin kaparehong tawuha dai narekonoser sa Pilipinas, na inoolang an dakol na homosekswal na lalaki na mag - agom.  An legalisasyon na pagprobar na legalisaron an iyo man sanang pag - agoman sa Pilipinas iprinesentar sa Kongreso, alagad mayo nin naipasar sagkod ngonyan.

## <span class="mw-headline" id="Toltolan">Toltolan</span>
Heteropleksibilidad

An **heteropleksibilidad** iyo an sarong porma nin sekswal na orientasyon na midbid man sa pagkakaigwa nin kadikit na homosekswal na aktibidad maski na heterosekswal an saiyang pagkamidbid sa sadiri. Nabibisto na ining "pinakatanos."  Maski ngani kun minsan ini nagigin katumbas kan bikuryosidad tangani na iladawan an mahiwas na pagpapadagos nin sekswal na orientasyon sa pag'oltan kan heterosekswalidad asin bisekswalidad, an ibang autor pinagpalaen an heteropleksibilidad bilang kulang sa "eksperimento sa ... sekswalidad" na pinakahulugan kan tawong bi-kuryoso.  An katimbang na sitwasyon na kun sain urog na nangingibabaw an homosekswalidad iyo ilinadawan man asin inapod na homopleksibilidad.

## Toltolan
Demisekswalidad

An **demisekswalidad** iyo an sarong sekswal na orientasyon na dian an sarong indibiduwal dai nakakaeksperyensia nin sekswal na pagkadagka sa ibang tawo sagkod na magkaigwa sinda nin emosyonal na mga koneksion. Inaapod ini sa pangkagabsan bilang espektrum nin asekswalidad. 

Naririsa kan mga demisekswal an kalaenan kan pangenot na seksuwal na pagkadagka, o pangkadagka na basado sa naheheling na marhay na mga karakteristiko, asin kan sekondaryong seksuwal na pagkadagka, o pagkadagka na nagtatalubo sa paglihis nin panahon basado sa emosyonal na relasyon. An kosog nin emosyonal na pagkadagka na kaipuhan na mamatean nin sarong indibidwal na demisekswal sa ibang tawo bago magkaigwa nin sekswal na pagkadagka sa laen - laen na tawo.

## Toltolan
Malhey's Canteen

An **Malhey's Canteen** sarong sadit na kakanan o karinderya na mahihiling o yaon sa laog kan eskwelahan nin Central Bicol State University of Agriculture sa Pili, Camarines Sur, nagpoon ini kan Agosto 8, 2022, An mga pagkakan digdi masisiram asin an menu mga pagkakan na luto sa harong.
Ladawan:Malhey' Canteen.jpg|imahe sa luwas kan Canteen


Alagad kan ika-  15 kan Mayo 2023 naglipat ini nin pwesto na yaon man giraray sa CBSUA compound, Alibangbang street.
Ladawan:Malhey's Canteen new location.jpg|Bagong lokasyon kan Malhey's Canteen.


Bukas an Canteen sa aldaw kan Lunes hanggang Biyernes.
Sekswalidad nin tawo

An **sekswalidad nin tawo** iyo an paagi nin pagpahayag kan saindang sadiring sekswal na pagkatawo. Kalabot digdi an biolohikal, sikolohiko, pisikal, erotikong, emosyonal, sosyal, o espiritwal na mga pagmate asin gawe - gawe. Huli ta iyan mahiwas na termino, na igwa nin nagkakalaenlaen na sentido sa mga historikong konteksto, alagad sa paglihis nin panahon, iyan mayo nin eksaktong pakahulogan. An biolohiko asin pisikal na mga aspekto nin sekswalidad sa kadaklan may labot sa mga pagpunsionar kan pangangaki nin tawo, kaiba an siklo nin sekswal na reaksion nin tawo.

An sekswal na orientasyon nin sarong tawo iyo an saindang paagi nin sekswal na interes sa bakong kasekso. Kaiba sa pisikal asin emosyonal na mga aspekto nin sekswalidad an bogkos sa pag - oltanan nin mga indibidwal na ipinapahayag sa paagi kan hararom na mga pagmate o pisikal na pagpaheling nin pagkamoot, pagtitiwala, asin pagmakolog. An sosyal na mga aspekto napapaatubang sa mga epekto kan sosyedad nin tawo dapit sa sekswalidad nin sarong indibidwal, mantang an espiritwalidad may labot sa espiritwal na relasyon kan lambang saro. An sekswalidad nakaaapektar man asin apektado kan kultural, politikal, legal, pilosopiko, moral, etika, asin relihiosong mga aspekto nin buhay.

An interes sa sekswal na aktibidad sa tipikong paagi nag - oorog kun an saro makaabot sa paghinoltero o paghinaraga . Minsan ngani mayo ni sarong teoriya manongod sa causa kan sekswal na orientasyon an nagkaigwa nin urog kahiwas na pagsuportar, igwa nin mas dakol an ebidensia na nagsusuportar sa bakong pisikal na mga causa nin orientasyon kisa sa sosyal na mga tawo, nangorogna para sa mga lalaki. An pangenot na sosyal na mga dahelan suportado sana nin maluyang ebidensia, na biniribid nin dakol na nakakaribaraw na bagay. Ini orog pang sinusuportaran nin mga ebidensia sa paagi kan kruskultural, huli ta an mga kultura na nagtataong konsiderasyon sa homosekswalidad mayo nin mas halangkaw nanggad na bilang kaiyan.

An mga punto de vista sa pagkasaroan nin tawo, pagreprodusir asin pagreprodusir nin mga estratehiya, asin sosyal na pag - adal nagtatao nin dugang pang mga punto de vista dapit sa sekswalidad.  Kaiba sa mga bagay na konektado sa sekswalidad an makasaysayan na mga pangyayari asin relihiosong mga pagtubod . May mga kultura na sinasabing mapan - api sa sekso.  Kaiba man sa pag - adal nin sekswalidad an pagigin tawo sa laog nin sosyal na mga grupo, mga impeksion na ikinaoolakit paagi sa pagdodorog (STIs/STDs), asin mga paagi nin pagkontrol sa pangangaki.

## Toltolan
Pisog

An **pisog** (Ingles: *seed*) iyo sarong tinanom na virkinico na nakakapalaog sa nagpoprotehir na tahob sa luwas, kaiba an reserbang kakanon.  An pagkahaman kan pisog iyo sarong parte kan proseso nin pagreprodusir kan mga tinanom na may pisog, kan mga spermatophytes, kaiba na diyan an gymnosperm asin mga tinanom na angiosperm. 

An mga Banhi produkto kan hinog na ovule, pakatapos mapertilisar an embryo sac kan semilya hale sa pollen, na nagigin zygotate.  Sa laog nin pisog natubo an embryo hale sa zygote, asin nagtutubo sa laog kan inang tinanom asin nagtatalubo sagkod na pundo an saiyang pagtalubo. Gikan sa integuments kan ovule an tahob kan pisog.

An mga Banhi nagin mahalagang kauswagan sa pagreprodusir asin kapangganahan kan mga tanom na gulayon na gimnospermperm asin angiosperm, na konektado sa mas suanoy na mga tinanom na arog baga kan mga fern, mga lumot na mayo nin mga banhi asin naggagamit nin mga paagi na nagdedepende sa tubig sa pagpunsionar kan saindang sadiri. An mga tanom na may Banhi nangungurog ngonyan sa biolohikong erokan digdi daga, poon sa mga kadlagan sagkod sa mga dootan sagkod sa mainit asin malipot na klima.

An terminong "pisog" igwa man nin pankagabsan na kahulogan na maski arin na bagay na pwedeng isabwag, e.g. "banhi" na patatas, "banhi" nin mais o mirasol. Sa kaso nin sunflower asin mais "banhi," an ipigsasabwag iyo an pisog na nakakapalaog sa arikurong o bagul, mantang an patatas iyo sarong tuber. 

Sa mga tanom na nagbuburak, an obaryo naghihinog asin nagigin prutas na nagseserbi sa prutas na naglalaog nin pisog nganing magreprodusir sinda. Dakul na estruktura an parating inaapod na "mga pisog" na mga mamarang bunga gayo. An mga pisog kan Sunflow kun minsan pigpapabakal na pangkomersyal mantang nakapalaog pa sa matagas na ubak kan pisog, na dapat mabanga ngane makaabot sa pisog. Iba-ibang grupo nin mga tinanom an may iba pang mga binara'go, an inaapod na mga prutas na gapo (arog kan peach) igwang matagas na bagul sa luwas (an endocarp) na pinagsalak asin pinapalibutan an aktwal na pisog.