Mabalos na multo

Sa mitolohiya asin osipon, an sarong **parabalos na multo** o **parabalos na espiritu** sinasabing iyo an espiritu nin sarong gadan na tawo na minabalik hale sa buhay pagkagadan tanganing maghanap nin pagbalos para sa sarong maringis, bakong natural o bakong makatanosan na kagadanan . Sa nagkapirang kultura kun saen mahalaga an lobong asin seremonya sa paglobong o pagsulo, an siring na mapagbalos na mga espiritu puede man na ibilang na bakong maogmang mga multo nin mga indibiduwal na dai tinawan nin tamang lobong. 

## Kulturang pinaghalean
An konsepto nin sarong parabalos na multo na naghahanap nin balos para sa danyos na saiyang tinios bilang sarong buhay na tawo minabalik sa suanoy na mga panahon asin parte kan kadakol na kultura. Sono sa siring na mga osipon asin paniniwala, sinda naglilibot sa kinaban nin mga nabubuhay bilang dai mapamugtak na mga espiritu, na naghihingoang maresolberan an saindang mga reklamo, asin tibaad dai makontento sagkod na dai pa sinda nagin mapanggana sa pagpadusa sa saindang mga paragadan o sa saindang mga parapasakit. 

Sa nagkapirang kultura an mga parabalos na multo kadaklan babae, na sinasabing mga babae na bakong makatanosan na tinatrato kan sinda nabubuhay. An siring na mga babae o daragita tibaad nagadan sa pagkadesesperar o an pagsakit na tinios ninda tibaad nagbunga nin amay na kagadanan huli sa pagmaltrato o pagpasakit sa sainda.  

An mga exorcism asin appeasement kabali sa mga relihiyoso asin sosyal na mga kaugalean na ginigibo kan manlaen-laen na kultura may relasyon sa parabalos na multo. An grupo nin mga tawong Aché sa amihanan sa Paraguay nagsulo nin mga gurang na hinohona na may peligrosong mga espiritu nin pagbalos imbes na tawan sinda nin nakaugalean na lobong .  Sa mga kaso kun saen an tawo ginadan asin an bangkay itinapok na daing seremonya, an bangkay pwedeng iluwas asin ilubong giraray susog sa tamang mga ritwal sa lobong tanganing mapaugma an espiritu. An saro pang opsyon iyo an pag-asin asin pagsulo kan saindang mga tada (mga tulang).

## Media
An mga multong mapangbalos itinampok sa kadakol na mga kontemporanyong pelikula kan manlaen-laen na nasyon arog kan *Candyman*, *The Grudge*, *The Pit and the Pendulum*, *Mostly Ghostly: Who Let the Ghosts Out?* , *Poltergeist*, *Ghost*, *The Fog*, *High Plains Drifter*, *The Ward*, *Cassadaga*, *[[Kāla|Kaal]]*, *Left for Dead*, *Bees Saal Baad*, *Darling*, *ParaNorman*, *Ragini MMS*, Stree, *Dark Shadows* na serye nin pelikula, siring man an serye sa telebisyon *Spooky Spooky*, *Spooky Night*, *Charmed*, *Ghost Whisperer*, *Supernatural* asin an popular na Thai television soap opera *na Raeng Ngao* asin sarong popular na K-television series na Hotel Del Luna. Parte man sinda kan tema kan mga nobela arog kan *Tamír Triad* asin *Tamsin*, mga komiks arog kan karakter na Gentleman Ghost, mga animated na serye sa telebisyon arog kan *Danny Phantom* asin mga adventure games arog kan Chzo Mythos . Sa katapustapusi, igwa man nin sarong babae, kontroladong karakter na inaapod na Vengeful Spirit sa MOBA videogame Dota 2 .

## Mga Halimbawa

### Aprika

* *[[Madam Koi Koi|Si Madam Koi Koi]]* an multo kan sarong babaeng paratukdo sa eskwelahan sa alamat kan syudad kan Aprika na nag-aatake sa mga boarding school pagkatapos na an nagkapirang estudyante an nagin kawsa kan saiyang kagadanan.

### Suanoy na Roma

* *An mga lemure* sa mitolohiyang Romano iyo an mga naglalagawlagaw asin mapangbalos na mga espiritu kan mga dai tinawan nin tamang lobong, mga rito sa lobong o mamomoton na kulto kan mga buhay. 

### Suanoy na Grecia

* *Keres* (Κῆρες), mga espiritu nin madahas o maringis na kagadanan sa mitolohiyang Griyego 
* *Si Vrykolakas*, sarong linalang na kaagid nin sarong zombie

### Reino Unido

* An Green Lady, sarong dai mapamugtak na babaeng espiritu na sinasabing nag-aatake sa nagkapirang lugar sa Scotland arog kan Crathes Castle, Knock Castle (Isle of Skye) asin Ashintully Castle . Sa nagkapirang osipon siya ginadan na nakasulot nin berdeng bado, dangan daing seremonya na pinalamanan sa tsimenea kan sarong surugoon. Sinasabi na madadangog pa an saiyang mga lakad mantang naglalakaw siya sa kastilyo na may kamunduan. 

### Sirangan na Europa

* *Drekavac*
* *Kukudh*
* *Lugat*
* *Moroi*
* *Strigoi*
* *Strzyga*

### Kultura kan mga Judio

* *Dybbuk*, sarong maraot na espiritu na nagsasadiri nin mga buhay na tawo.

### Tsina asin Vietnam

* *[[Mogwai (kulturang Intsik)|Si Mogwai]]*, sarong parabalos na multo o demonyo sa mitolohiya kan Tsina
* *Nü gui*, ( Chinese) sarong mapanbalos na babaeng multo kan osipon kan mga Intsik . Naglataw siya na may buhok na dai nabugkos.
* *Yuan gui* ( Chinese), an mga espiritu kan mga tawong nagadan nin salang kagadanan 

### India

* *Chudail* ( Devanagari : चुछल), sarong babaeng multo kan osipon kan India, na midbid na gayo sa Norteng Indya asin Pakistan .  An espiritung ini sinasabing gikan sa sarong babae na nagadan magsalang sa pangangaki, sa pagbados o durante kan saiyang pagregla, sa kamugtakan nin ritual na karigsokan .   

### Hapon

* *Onryō*, sarong pankagabsan na pangaran sa osipon kan mga Hapon para sa mga multo ( *yūrei* ) na minabalik hale sa purgatoryo huli sa sarong sala na ginibo sa sainda kan sinda nabubuhay pa. An *mga Onryō* kadaklan mga babae asin parati na nagpapahiling kan saindang mga sadiri sa pisikal imbes na sa espektral na porma.
** Funayūrei , mga multo na nagin mga espiritung mabalos sa dagat. Nasambitan sinda sa mga osipon kan manlaen-laen na lugar sa Hapon.
** *[[Goryō]]*, sarong klase nin mga espiritu, parati an mga multo nin mga martir, gikan sa mitolohiyang Hapon 
** *Kuchisake-onna*, an mapagbalos na multo nin sarong babae na pinutol kan saiyang agom.

### Latin Amerika

* *[[Puting babai|An Dama Branca]]*, bisto man sa apod na *Mulher de Branco*, na an boot sabihon 'Babae sa Puti' sa Portuges, iyo an multo nin sarong hoben na babae na nagadan huli sa pangangaki o mga bayolenteng kawsa sa mitolohiya kan Brazil . 
* *[[Corpo-Seco|An Corpo-Seco]]* ('Dried Corpse'), iyo an multo nin sarong tawo na grabe karaot kan buhay pa an saiyang kalag isinikwal kan Dyos asin kan Diyablo asin kaya isinumpa na mag-atake sa mga buhay bilang sarong dai gadan na bangkay sa mitolohiya kan Brazil. 
* *[[An Lyorona|La Llorona]]*, na bisto man sa apod na 'an Babaeng Nagtatangis'; pwedeng sarong babaeng espiritu gikan sa Mehiko na naglunod kan saiyang sadiring mga aki huli ta an saiyang agom nagloko saiya sa ibang babae asin sunod na binayaan siya.
* *Si La Sayona*, sarong babaeng espiritu na nagtutubod na an saiyang agom igwa nin relasyon sa saiyang ina sa Venezuela asin Colombia
* *[[Patasola]]*, sarong babaeng espiritu gikan sa Amerika del Sur na minalataw bilang sarong magayon na babae. Inaakit niya an mga lalaki asin inaakit sinda pasiring sa kairairaromi kan kagubatan, kun saen siya nagigin hayop asin linalamon an lalaki.
* *Sihuanaba*, sarong babaeng espiritu na nagkaigwa nin relasyon asin inaatake an mga lalaking bakong maimbod sa El Salvador asin Guatemala
* *An Silbón*, sarong hoben na lalaki na guminadan kan saiyang ama pagkatapos na lugoson kan ama an agom kan hoben. Dangan sinumpa siya kan saiyang lolo na maglibot sa Kinaban sagkod pa man kaiba an mga tulang kan saiyang ama, kaya an aswang kan hoben naggagadan nin mga tawo kun sinda minagawe arog kan arin man sa mga lalaking nagkulog saiya, kadaklan mga parapababae asin mga paraburat.
* *Si Tulevieja* sarong babaeng espiritu gikan sa Panama asin Costa Rica na kapareho kan Llorona gikan sa Mehiko sarong hoben na magayon na babae na isinumpa na kaipuhan na maglagawlagaw asin hanapon an aki na saiyang binayaan sa gilid kan salog sagkod pa man. Bilang padusa, siya pigbago sa sarong makatatakot na hayop na may mga pakpak nin paniki, mga suso na nagtuturo, may buhok na nakabaliktad na mga kuko para sa mga tabay asin bitis, sarong lalawgon na pano nin mga labot na may buhok, layas na buhok, asin nakasulot nin lumang sombrerong tule.

### Amerika del Norte

* *Si Chindi*, sarong maringis na multo na nagigin dahelan nin mga demonyong alpog sa mitolohiya kan Navajo

### Sur-subangan na Asya

* *An Dambir ow*, sa mitolohiya kan mga tawong Asmat sa sulnupan na New Guinea, mga multo nin mga babae na nagagadan sa pangangaki. An antropologong si Jan Pouwer nagsurat na sinda igwa nin "makatatakot na itsura, matarom na dungo, matarom na ngipon, halabang kuko, asin mata na siring kapula kan saindang buhok. Nagbabalos sinda sa mga tawo paagi sa pagdara sa sainda sa kinaban kan mga gadan, kun saen pinapasakitan ninda sinda sagkod na magadan paagi sa mga tunok." 
* *[[Krasue]]* , na midbid bilang *Ap* sa Cambodia, bilang *Kasu* sa Laos, asin Palasik, Kuyang, asin Leyak sa Indonesia, sarong nocturnal na babaeng espiritu kan mga osipon kan Sur-subangan na Asya
*  (  *ผีตายโหง* ), an dai mapamugtak na espiritu nin sarong tawo na nagtios nin madahas o maringis na kagadanan sa osipon na Thai 
* *An Phi Tai Thang Klom* (ผีตายทั้งกลม), na midbid man sa apod na *Phi Tai Thong Klom* (ผีตายท้องกมม), sarong multo na pano nin babaeng Thai na nagkomiter nin paggadan pagkatapos na sunod na pagtraydoran asin bayaan kan saiyang namomotan. 
* *Suanggi*, sarong maraot na espiritu sa osipon kan mga Isla nin Maluku, Indonesya
* *An Sundel bolong*, sa mitolohiya kan Indonesya, iyo an multo nin sarong babae na nagadan kan siya bados asin nangaki sa saiyang lolobngan tanganing an omboy nagluwas sa saiyang likod, kun saen igwa siyang dakulang lugad. 
* *Si Wewe Gombel*, sarong babaeng multo sa mitolohiya kan Indonesya. Sinasabi na siya nagkukudnap nin mga aki. 

## Hilingon man

* Multo
* Mga multo sa kulturang Intsik
* Mga multo sa kulturang Vietnamese
* Hun asin po
* Revenant
* *Yotsuya Kaidan*

## Toltolan


## Mga panluwas na sumpay

* ''Madahas na Kagadanan'' librong Thai
* Mag-ingat sa mga Aswang na Intsik
* Thailand, Mga Klase nin mga Aswang asin Espiritung Thai