open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ribok

An **ribok** (Ingles: *noise*) iyo an daing gayon na paghimateon na tanog, binibilang na dai nakaoogma, makosog o makulog sa pagdangog.  Sa punto de vista nin mga pisiko, mayo nin pagkakalaen an ribok asin  an minamawot na tanog, an duwang ini parehong bibrasyon sa paagi kan nedium, arog baga kan aire o tubig. An pagkakalaen minalataw kun an hotok nag-aako asin nakakarisa nin tanog.

An **akustikong ribok** iyo an ano man na tanog sa akustikong rona, magsalang tinuyo (e.g., musika o pagtaram) o dai tinutuyo. Sa kabaliktaran, an ribok sa mga elektroniko mapupwedeng dai nadadangog kan talinga nin tawo asin nangangaipo nin mga instrumento tanganing marisa.

Sa audio engineering, an ribok pwedeng nanonongod sa dai ginustong residual elektronikong mga senyal na nagpapaluwas nin akustikong ribok na nadangog bilang hiss. An signal na ribok na ini iyo an komun na sinusukol gamit an A-weighting o ITU-R 468 weighting.

Sa mga eksperimental na siyensya, an ribok pwedeng nanonongod sa ano man na madaling maimpluwensyahan na mga detalye nin impormasyon na nakaoolang sa pagmansay sa sarong senyal.

## Toltolan
Donita Rose

Si **Donita Rose Cavett** (namundag Disyembre 5, 1974) sarong Filipino-Amerikanong aktres, host sa TV asin dating MTV Asia VJ.

## Kaamayi asin personal na buhay
Si Donita Rose Cavett namundag sa Utah kan 5 Disyembre 1974 asin nagdakula sa Pilipinas poon kan siya singko anyos. Siya an pinakamatuang aking babae sa Amerikanong ama na si William Kent Cavett, sarong opisyal sa militar, asin Filipinong ina, si Evelyn Ramos, sarong maestra na taga-Pangasinan. Nagklase nin sekondarya sa Brent International School asin kolehiyo sa De La Salle University.

Kan 1997, si Rose nagdayo sa Singapore tanganing ipadagos an karera bilang video jockey para sa MTV Asia.

Kan 2001, nabisto ni Rose si Eric Villarama pakalipat niya sa Angeles, Pampanga. Pakalihis nin duwang taon, napangagom siya ni Villarama, sa Santa Barbara, California kan 2003. An mag-agom nagkaigwa nin aking lalaki na an ngaran Josue Pablo, na namundag kan 2004. Kan tig-init nin 2007, nag-istar sinda sa Manila.

Kan 2015, si Rose suboot nagkaigwa nin mga problema sa saiyang pag'agom nin 12 taon ki Eric Villarama alagad napagdanay niya an positibong relasyon saiya asin nagdesisyon na magsaro-saro naman siya apesar sa haros pag'ako niya na pirmahan an saindang mga papeles sa pagdiborsiyo. Minsan siring, kan suminunod na taon, sa sarong intrebista ki Mo Twister sa saiyang online podcast na *Good Times with Mo* kan Hulyo 12, 2016, inako ni Rose sa publiko an saiyang pagsuway ki Villarama pakatapos na sa suboot madiskobre niya an mga retrato kan saiyang agom kaiba an saiyang bagong kasaroan na nagpoon magkahelingan kan Abril 2016. Minsan ngani an mga retrato tinanggal ni Villarama kan sumunod na aldaw, an iba pang reperensiya igwa kan saro sa mga retrato ni Villarama kaiba an saiyang karelasyon.

Si Rose sarong debotong born-again Christian, asin aktibong miyembro kan Victory Fellowship Church.

Kan Setyembre 24, 2022, si Rose napangagom ni Celso Palad, sarong gospel recording artist.

## Pilmograpiya

### Sa telebisyon

### Sa pelikula

## Toltolan
Johann Felsko

Si **Johann Daniel Felsko** (apod man,  **Felskau**; ;  — ) sarong Baltikong Aleman na arkitekto, urban planner asin pamayong arkitekto nin Riga nin 35 taon sa laog kan peryodong 1844—79. An matagom na naginibohan niya iyo an trabaho niya sa pagpakarhay kan sentro nin Riga.

## Galeriya

Evaņģēliski Luteriskā Mārtiņa baznīca.jpg|Simbahan ni San Martin Luterano sa Riga
Antigua Iglesia de Santa Gertrudis, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 01.JPG|Old St. Gertrude church sa Riga
RV1G building.jpg|Riga State Gymnasium Nu.1
Riga c15.jpg|Riga State Gymnasium Nu.2
El Pequeño Gremio, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 03.JPG|The Small Guild, Riga
Riga - City Hall.jpg|Munisipyo nin Riga
RigaLielieKapiFelsko.jpg|Pantyon kan pamilya Felsko sa Riga Great Cemetery.

## Toltolan
Santi Gucci

Si **Santi Gucci** (c. 1530–1600) sarong Italyanong arkitekto asin eskultor. 

## Biograpiya
Siya naghubo' sa Polako pagtongtong taon 1550, na posible haleng Florence, asin  siya iyo an nagin artistang toka sa korte kan hading Sigismund II Augustus nin Polako, ann tuga ng kaini na si Anna Jagiellonka asin a n kagsangle saiya na si Stefan Batory nin Polako. An talyer ni Santi Gucci sa Pińczów nagin tiponan kan mga artistang nag'aaradal asin iyo an saro sa sentro kan arteng Manerista sa Polako. Huli sa saiyang serbisyo sa koronang Polako siya ginawadan nin Eskudo de armas nin Zetyniano asin natawan ranggo nin szlachta.

Saro sa produktibong marhay sa mga artista kan saiyang peryodo, si Gucci naghirahay asin nagtugdok man nin mga palasyo kan mga lataw na mga personahe sa gabos na parte kan Republikang Polako. Sa mga siring, iyo an palasyo kan pamilyang Firlej sa Janowiec sa may Vistula (1565–1585), kun saen siya nag'iskultor pa nin pantyon sa simbahan duman sa arteng Manerismo (c. 1586). Para sa Piotr Myszkowski na pamily siya nagpatindog sa Książ Wielki (1585–1595), nin bagong Palasyo Mirów.Pinatindog niya man an palasyo Łobzów (1585–1587), sa Kraków, asin pinalakbang an kastilyo sa Pińczów (1591–1600). Siya man posible an arkitekto kan Sinanoga Pińczów.

Saro sa mauunabihan na gayong trabaho niya iyo an desenyo integral igdi sa mga monumentong lulubngan ni  Bartolommeo Berrecci duman sa Kapilya Sigismund sa may Katedral Wawel. An kapilya na binabansagan “perlas nin Italyanong Renasimyento sa norte nin Alps”, mga lubungan kan Hading  Sigismund Augustus of Poland asin ni Anna Jagiellonka. Pag’ultan nin 1594 asin 1595 pinakarhay man niya an Kapilya Mariacka ngani makaag an pantyon  ni Stefan Batory. Iba pang mayor na mga trabaho kabarali an  kapilya kan pamilya Branicki sa Niepołomice (1596) asin  kan Kapilya ni Santa Ana sa  Pińczów.

## Galeriya

Image:Pinczow 20060722 1429.jpg|Kapilya ni Sta. Ana sa Pińczów
Image:Church_of_St._Stanislaus_and_St._Wenceslaus,_Sigismund_chapel,_Wawel_1,_Old_Town,_Kraków,_Poland.jpg|Kapilya Sigismund sa Katedral Wawel
Image:Poland Baranow - Castle.jpg|Baranów Sandomierski
Image:Janowiec dziedziniec.jpg|Janowiec
Image:Nowy Wiśnicz.jpg|Nowy Wiśnicz


## Toltolan
*
Talapang

An **talapang** (Ingles: *frog*) iyo an arin man na myembro nin sarong manlainlain asin grupo nin mga carnivorous na haralipot an hawak, daing ikog na mga ampibyano na minakompuesto kan orden na **Anura** (ανοὐρά, literalmente *mayong ikog* sa Suanoy na Griyego). An pinakagurang na fossil na "proto-frog" Triadobatrachus iyo midbid sa Amay na Triasic kan Madagascar, alagad an molecular clock dating an nagsasabi kan pagkakabaranga ninda sa iba pang ampibyano posibleng naglawig pa sa Permian, 265 milyon na taon na an nakaagi. An mga talapang mahiwas an pagkawaras, poon sa tropiko sagkod sa subarktikong mga rehiyon, alagad an pinakadakulang konsentrasyon nin dibersidad kaini iyo yaon sa tropikong kadlagan. An mga talapang igwa nin 88% nin mga extant amphibian na mga species. Saro man sinda sa limang may pinakadakulang dibersidad sa mga orden kan bertebrato. An espesye nin warty frog igwa nin tendensiang apodon na mga toad, alagad an kalaenan kan mga talapang asin toad iyo impormal, bakong gikan sa kasaysayan nin taksonomiya.

An sarong gurangan nang talapang igwang malapok na hawak, uldot na mga mata, mala-sa-kalot na dila, kalamias nakatiklop sa irarom, asin mayong ikog (an ikog kan mga tailed frog iyo an ekstensyon kan lalaking cloaca). An mga talapang igwa nin kublit na glandular, na may mga nagluluwas na nakauuyam o kun bako nakagadan. An kublit ninda iba-iba an kolor poon sa  marhay na pag camouflage na dappled brown, gripo asin berde sagkod sa buhay na mga porma nin maliwanag na pula o kayumanggihon asin itom sa pagpahiling nin toxicity asin sagkod sa pagpalayas sa mga naniniba. An mga adulto nabubuhay sa preskong tubig asin sa marang daga; An ibang species nag'aadaptar sa pamumuhay sa irarom kan daga o sa mga kahoy.

An mga talapang iyo tipikong nagsusugok sa tubig. An sugok nahimsa pasiring sa aquatic larvae na inaapod na tadpoles na may ikog asin internal na mga giso. Naggamit sinda nin espesyal na nguso para sa pagkakan na siring sa mga herbivorous, omnivores o planktivorous. Natapos an siklo nin buhay kun sinda nagmemetamorphose pasiring sa adulto.

Pirang species an nagdeposito kan mga sugok sa daga o dai nag aagi sa pagigin tadpole. Sa pangkagabsan, an mga talapang na adulto igwa nin carnivorous na dieta na kompwesto nin saradit na inbertibrato alagad omnivores na espesye.

## Toltolan
Reddit

An **Reddit** (, mas nasusurat bilang **reddit**) sarong Amerikanong agregasyon nin mga baretang sosyedad, pag-iskor nin mga laog, asin websityo nin diskusyon. An mga rehistradong paragamit (harus inaapod bilang "Redditors") nagsusumite nin mga laog sa sityo arug kan mga takod, teksto na post, imahe, asin mga bidyo, na iyo dagos bobotohan paitaas o paibaba (*voted up or down*) kan iba pang mga miyembro. An mga post iyo pig-oorganisa sa paagi nin mga tuyo sa mga *user-created boards* na inaapod bilang mga "komunidad" o "subreddit". An mga isinumite na igwa nin mas dakul na *upvotes* maluwas sa pinakaibabaw kan saindang subreddit asin, kun makaresibe nin sapat na upvotes, maluwas duman sa panluwas na pahina kan sityo. An mga tagamato kan reddit an nag-momoderar kan mga komunidad. An moderasyon iyo pigkokondusir man kan mga ispesipikong moderator sa komunidad, na bakong mga empleyado kan Reddit.

## Padagos na pagbasa
* 

## Mga panluwas na takod
 
* 
* "Live Episode! Reddit: Alexis Ohanian & Steve Huffman"—*[[How I Built This]]* (awdyo na interbyu sa mga kagtogdas)

## Toltolan
Pantayong pananaw

An **pantayong pananaw** sarong konsepto asin inperesya kan historyador na si Dr. Zeus A. Salazar na nag-aadhika nin sarong nagsasadiring diskurso kan mga Pilipino sa pangnasyon na tataramon para sa historya asin siyensya sosyal.
Salang

An **salang** (Ingles: *jaw*) iyo an ano man na manig-ibong na kabtang kan ngimot na ginagamit na laogan nin kakanon. An katagang salang iyo man an iinaaplikar sa kabilogan kan mga estruktura na minakompuesto sa sokmolan kan ngoso asin nagseserbing pambukas asin pansara kaiyan asin kabtang kan plano sa hawak nin mga tawo asin sa kadaklan na hayop.
Nekropilya

An **nekropilya**, inaapod man na **thanatophilia** o **necrolagnia**, sarong atraksyon sekwal sa mga bangkay o an pagkikidurog nanggad sa sarong bangkay ta yaon diyan namamate niya an kasiraman. Napipisan man an gawe na ini sa deskripsyon na inapod 'paraphilia' kan Diagnostic and Statistical Manual of the American Psychiatric Association. An kataga' hale sa Griyegong tataramon na νεκρός (nekros; "gadan") asin φιλία (philia; "pagkamoot"). Enot nagamit an terminong ini kan sikologong si Joseph Guislain, sarong taga-Belgium, sa lektura niya kan taon 1850.

## Pagpisan'pisan
Sa Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, ikalimang edisyon (DSM-5), uru-otro, matinding interes sekwal sa bangkay pwedeng ma-diagnose na Other Specified Paraphilic Disorder (nekropilya) kun ini nagkakawsa nin makuring ribaraw-isip o pagkapalya sa mga importanteng parte kan paggawe-gawe.

Si Forensikong sikologo na si Anil Aggrawal  nagpaluwas nin sampolong tangga nin pagpipisan kan mga nekropilyang hiro-hiro, basado sa pataas na pagkakuri kan sinabing disorder.

## Toltolan
Joseph Guislain

Si **Joseph Guislain** (Ghent, 2 Pebrero 1797 – Ghent, 1 Abril 1860) sarong Belgang doktor asin siya an pinakaenot nagkaadal sa sikyatriya.

## Edukasyon
Si Guislain nagpoon kan saiyang adal sa medisina sa Ecole de Médicine asin ta siya saro sa pinakaenot na estudyante sa Unibersidad nin Ghent; siya naggradwar bilang doktor kan 1819.

## Karera
Kan 1828 si Guislain nagin pamayo kan mga hospital sikyatriko sa Ghent, kun saen siya naggibo nin bagong mga reglamento katuwang si Petrus Josef Triest. Pinakaenot ini sa palakaw kun pano tratuhon mga pasyente sa desente asin tama sa paagi nin pagbulong. Kan 1850, katuwang si Edouard Ducpétiaux, naggibo nin pundasyon sa mga leyes sa pag'ataman nin pasyente, na iyo an nagin pasikaran kan pagaataman sa mga kasong sikyatriko sa Belgium sagkod taon 1991. Si Joseph Guislain nagpublikar kan saiyang libro *Traité sur les phrénopathies* kan 1833, kun saen siya nagproponer nin bagong klasipikasyon sikyatriko. Saiyang pig'argumento na maski ngani an gabos na helang sa isip dakul naluwas sa iba-ibang porma, ini gabos gikan sa sarong proseso nin paghelang. Huli kaini, nagluwas an doktrina sikyatriko  na inapod na unitary psychosis na nag'impluwensyang gayo sa sikyatriko Aleman poon ika-19 na siglo. Sa saiyang obrang tolong-tomo *Leçons orales sur les phrénopathies* kan 1852 saiyang pinalakbang saiyang pakasabot kan paghehelang sa isip.

Kan 1835, siya nanombrahan propesor sa physiology sa Unibersidad nin Ghent. Kan 1848, nangagin siyang myembro kan huntang naggogobernar sa moderatong Liberal Association, nagkandidato siya bilang konsehal kan munisipalidad asin siya nabotohan. Tolong taon pa, siya nabotohan liwat sa parehong katongdan, alagad dai na siya nag'otro maghagad  nin mandato kan 1854, kaya natapos karera niya sa politika.

Kan 1852, an konseho kan munisipalidad nin Ghent inako mga plano niya para sa bagong ospital sikyatriko asin an inapod nang Guislain Institute nainaguraran kan 1857. Siya nagadan kan 1 Abril 1860 sa Ghent kun saen siya ilinubong sa Campo Sancto sa Sint Amandsberg. Kan 1887, sarong estatuwa an inaguraran para saiya sa Begijnhoflaan sa Ghent.

## Kataytayan nin mga ladawan

File:MuseumDrGuislain 7-10-2009 14-03-59.jpg|
File:Gent Bloemekenswijk 005 Guislain.JPG|
File:Dr Joseph Guislain buste.jpg|


## Toltolan
Pagtukro

An **pagtukro**' o **pagga'dat** (Ingles: *squatting*) iyo an sarong kamogtakan, pwesto, o posisyon kun saen an gabat kan hawak iyo nakapatong sa mga tabay (siring kan sa pagtindog) alagad an mga tuhod tiklop nin biyo' asin an bool nagduduta'na sa lubot o daing gayo. Bilang pagkakaiba sa pagtukro, an pagtukaw lubot an nakasapaw sa silya o tukawan. Posibleng magtukro sa paagi kan sarong tabay sana asin ibugtak an saro pang tabay sa iba pang posisyon (siring kan pagluhod). Alagad, kun an lubot mismo an idinadata' sa salog inaapod na ining nakalamika' o nakalapiga'. Sa kamogtakan kan mga adultong Asyano, an pagtukro iyo parating pamribay sa pagtukaw o sa pagtindog.

## Toltolan
Trimurti

An **Trimūrti** (Sanskrito: त्रिमूर्ति, romanisado: trimūrti, lit., "tolong porma" o "trinidad") iyo an trinidad  o supremong dibinidad sa Hinduismo, na kun saen an kosmikong mga pagpunsionar nin paglalang, pagmantener, asin pagkaraot an persona bilang triad nin mga dios. Sa tipikong paagi, an mga ngaran ninda iyo si Brahma na kaglalang, Vishnu an tagamantinir, asin Shiva na tagaraot. An simbolo nin Hinduismo na Om iyo ibinibilang na pag - oyon sa Trimurti, kun saen an A, U, asin M na palatanogan kan kataga iyo ibinibilang na tanda nin paglalang, pagpreserbar asin pagraot, na nagdudugang pasiring sa pagrepresentar kan Brahman. An Tridevi iyo an trinidad kan mga konsorador na diosa para sa Trimurti.

## Toltolan
Huyo

An **huyo**, **nawe**, o **ratan** (Ingles: *rattan*) iyo an pangaran kan sarong tinanom na palma na may mga 600 na species na ini nagkakanap kabali sa subpamilyang Calamoideae. An kadakulan  nin dibersidad kan species nin huyo makukua sa mga kadlagan tropikal nin Sur-subangan na Asya, pero ngani nakukua man an mga ini sa ibang parte kan tropikal na Asya asin Aprika. Haros dakul kan mga huyo konsideradong mga liana, Ingles  ta ini nagtatalubo pasakat paitaas, na may mga tangkaway. An ibang species nagtutubo agid sa sarong nagkakahoy o sarong kagobgoban.

## Mga klase

Igdi sa Filipinas, igwang mga nadarakula an tangkaway kaini siring kan labnig o palanog na ginigibo nganing mga tukawan/muwebles o saradit sanang karamang na ginigibong padlos o badas arog kan tumagiktik. Kadaklan kan huyo matutunok. 

## Kataytayan nin mga ladawan


File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Indonesiërs maken meubelstukken van rotan Zuid-Celebes TMnr 10011484.jpg| Mga Indones naggigiribong mga mwebles gibo na huyo, circa&nbsp;1948
File:Rattan chair.jpg|Tukawan na gibo sa huyo'
File:Rattan sepak tawraw ball.png|Binolang bala'ba' na huyo, Sepak takraw
File:USAID Measuring Impact Conservation Enterprise Retrospective (Philippines; Nagkakaisang Tribu ng Palawan) (25421842347).jpg|Pagtiko sa init kan huyong palanog sa paggibong mga muwebles.
File:Cane Furniture Maker, Kwara State, Nigeria.jpg|Mga paragibong kararaw hale sa binaraak na huyo o bala'ba', sa Nigeria
File:Bunga nin huyo' pongpong 3.jpg|Sarong pongpong nin mga bunga nin huyo
File:Pisog o tu'lang kan bunga.jpg|Pisog kan bunga nin huyo


## Toltolan
Břetislav Bartoš

Si **Břetislav Bartoš** (7 Mayo 1893 sa Frenštát pod Radhoštěm – 28 Hunyo 1926 sa Dolní Mokropsy) sarong Tsekong pintor.

## Biograpiya
Durante kan saiyang adal sa Akademya poon 1909 abot 1914 saero siya sa estudyante ni Propesor Hanuš Schwaiger. Kan 1914 namukna niya an kasararoan sa arteng Koliba (Moravian art competition sa tiripon sa Prague kun saen siya saro man sa nag'eksibit).

Siya imbwelto man sa Enot na Gerang Pankinaban bilang sarong legionnaire sa Italya asin sa libre niyang oras siya nagpipinta. Siya nagadan sa edad lang na 33 huli sa tuberkolosis kan taon 1926.

Kan 2007, sarong eksibisyon an binuksan kan saiyang aking babae.

## Estilo
An saiyang mga pintura nagpaspahiling nin densidad asin pam-ibabaw na ekspresyon, na parati inuusar an mga seryosong tono, na harani sa kinabannon na pamate. An iba kan saiyang mga pintura nakaagid sa mga pinturang Renasimyentong Italyano. An saiyang mga pintura parati may hagod nin pagsisimbolo nin mga sitwasyon sosyal asin igwang temang rebolusyonaryo.

## Galeriya

Bartos Bretislav - Cerna zeme.jpg|*Black Earth*
Bartos, Bretislav - Valasi (1922).jpg|*Wallachians*
Bartos, Bretislav - Valaske kroje (1922) 4.jpg|*Wallachian costumes*
Bartos, Bretislav - Valaske kroje (1919).jpg|*Wallachian costumes*


## Toltolan
Yoni

An **yoni** (IAST: yoni; kun beses inaapod man na: yonī), kun minsan inaapod na *pindika*, sarong abstract o *aniconic* na representasyon sa diosang Hindu na si Shakti. Parati ini pinapahiling na kaiba an lingam - an katimbang kaini na panlalaki. Kapag magkaibahan, sinda nagsisimbolo sa pagkasararo nin mikrokosmos asin makrokosmos, sa daing sagkod na diosnon na proseso nin paglalang asin pagkabuhay liwat, asin sa pagigin saro kan babae asin kan lalaki na nagpapadagos sa siklo nin buhay. An yoni iyo an konsepto kan agihan kan gabos na pagkamundag kan naturalesa, partikularmente, an mga kaugalian na esoterikong Kaula asin Tantra, siring man sa Shaktismo asin Shaivismo na iyong mga tradisyon sa relihiyon na Hinduismo.

An yoni iyo sarong  kataga sa Sanskrito na pinag-interpretar na igwa nin literal na kahulugan na "womb," o "gunuan," asin an mga organong pambabae kan henerasyon. Tinatawan man ini nin iba pang kahulugan na igwa nin boot sabihon na mga organong sekswal kan babae arog kan "putay," "vulva," asin "uterus," o alternatibong kahulugan na "orihinal, luklukan, o ginikanan" nin ano man sa ibang konteksto. Halimbawa, an manuskritong Vedanta na Brahma Sutras nagtatao nin bakong direktang pakahulugan na nanonongod sa ideyang metapisiko na Brahman bilang an "yoni kan uniberso." An yoni na kaiba an lingam may nga ikonograpiya na mahihiling sa mga templo ni Shiva asin sa arkeolohikong mga lugar kan subkontinente nin India asin sa sur-subangan na Asya, siring man sa mga iskultura arog kan Lajja Gauri.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:A depiction of Sivalingam with Peedam.JPG|Tipikal na kombinasyon nin *[[lingam]]* (putoy) sa ibabaw kan sarong *yoni* (vulva), na manunuparan sa bilog na subkontinente nin India.
Ladawan:Shiva Lingam.jpg|Ibang kombinasyon nin sarong *ioni* na igwa nin kaibahan na sarong *linga*; na sinasamba (na may kaibahan na mga burak, nagdudulot nin mga lampara, insenso, tubig).
Ladawan:Vulva-handsign-Yoni-mudra.svg|An ladawan kan *ioni-mudra* (hiro kan kamot na an boot sabihon iyo an *vulva*) na ginagamit pag nagyo-yoga.


## Hilingon man
* Lingam

## Toltolan
Star Wars

An **Star Wars** sarong Amerikano sa pelikula kan nagdirektor kan George Lucas sa epinomo sa 1977 nin Lucasfilm.
Ama

An **ama** (Ingles: *father*) iyo an magurang na lalaki nin sarong aki. Apwera sa paternal na bogkos nin ama sa saiyang mga aki, an ama posibleng igwa nin parental, legal, asin sosyal na relasyon sa aki na may kaibang nagkapirang diretso asin obligasyon. An kag-ampon na ama iyo an sarong lalaki na nagin magurang sa aki sa paagi kan legal na proseso nin pag - ampon. An tunay na ama iyo an lalaking henetikong paraambag sa paglalang kan omboy, sa paagi kan sekswal na pagdodorog o donasyon na gikan sa semilya nin lalaki. An sarong tunay na ama posibleng may legal na mga obligasyon sa sarong aki na dai niya pinadakula, arog baga nin obligasyon na suportaran siya nin kwarta. An inaapod sa Ingles na **putative father** iyo an sarong lalaki na an biyolohikal na relasyon sa aki iyo soboot alagad dai pa naestablisar. An padrasto iyo an sarong lalaki na agom kan ina nin sarong aki asin posibleng sinda magin pamilya, alagad sa pankagabsan mayo kan legal na mga deretso asin paninimbagan nin magurang na may kinaaraman sa aki.

An panmidbid na "paternal" nanunungod sa sarong ama asin kabaing kan "maternal" para sa sarong ina. An paghiro na "magin ama" boot sabihon maglalang nin aki sa paagi nin pagdodorog o magpadakula nin aki iyo an kun saen ginuno man an pangngaran na "pagigin ama". An mga biyolohikal na ama iyo an nagdedeterminar sa sekso kan saindang aki sa paagi kan selula nin semilya na posibleng igwa nin X chromosome (female), o Y chromosome (male). An mga konektadong termino nin pagranga sa ama iyo an (*dada, daddy*), baba, papa, pappa, papasita, (*pa, papa*) asin pop. An sarong ehemplong lalaki na pwedeng pangarugan nin mga aki kun beses inaapod na *father-figure*.

## Toltolan
Itom

An **itom** (Ingles: *black*) iyo an sarong kolor na resulta kan pagkawara o biyong pag - sarumsom nin naheheling na liwanag. Saro ining kolor na achromatic, mayong hue, garo puti asin madarag. Parati ini ginagamit sa simbolikong paagi o sa piguratibong paagi tanganing magrepresentar sa kadikloman. An Itom asin puti parating ginagamit tanganing iladawan an kabaliktaran kan marahay asin maraot, an Panahon nin Kadikloman kontra sa Panahon nin Kaliwanagan, asin an banggi kontra sa aldaw.  Poon kan Edad Media, an itom iyo an simbolikong kolor nin solemnidad asin awtoridad, asin sa dahelan na ini iyan sa parate isinusulot pa man giraray kan mga huwes asin mahistrado.

An Itom saro sa enot na mga kolor na ginagamit kan mga pintor sa mga ipinintang lungib na Neolitiko. Ginamit iyan sa suanoy na Ehipto asin Gresya bilang kolor kan kinaban sa irarom kan daga. Sa Imperyo nin Roma, iyan nagin kolor nin pagmondo, asin sa nag-aging mga siglo iyan parateng konektado sa kagadanan, karatan, mga pararatak, asin mahika. Kan ika-14 siglo, iyan isinusulot nin mga hade, klero, hokom asin opisyal nin gobyerno sa kadaklan na parte kan Europa. Nagin kolor ini kan mga Ingles na romantikong poeta, negosyante asin estadista kan ika-19 siglo, asin halangkaw na kolor nin moda kan ika - 20 siglo. Sono sa mga surbey sa Europa asin Amerika del Norte, iyan an kolor na kadaklan konektado sa pagmondo, an katapusan, mga hilom, mahika, pwersa, kadahasan, takot, karatan asin tibay.

Itom an pinakakomun na kolor nin tinta na ginagamit sa pag-imprenta nin mga libro, diaryo asin dokumento, mantang iyan nagtatao kan pinakahalangkaw na kalaenan sa puting papel asin sa siring iyo an pinakamadaling kolor na mababasa. Kaagid kaiyan, an itom na teksto sa sarong puting screen iyo an pinakakomun na format na ginagamit sa kompyuter. Kaidtong Setyembre 2019, an pinakamadiklom na materyal gibo kan mga inhenyerong MIT hale sa bertikal na nayon na mga carbon nanotubes.

## Toltolan
Tomboy

An **tomboy** iyo an sarong aking babayi na nagpapaheling nin mga karakteristiko o gawe-gawe na tipikal para sa sarong aking lalaki. Kaiba sa komun na mga karakteristiko iyo an pagsulot nin gubing na panlalaki asin pakikikabtang sa mga kawat saka aktibidad na pisikal an naturalesa asin ibinibilang sa nagkapirang kultura bilang bakong babayinhon, o sakop kan dominyo nin mga aking lalaki.

## Toltolan
Masaheng tantriko

An **masaheng tantra**, o **tantrikong masahe**, iyo an duwang paagi nin pagmasahe na pinarambong sa Berlin kan 1977. An erotikong pagmasahe iyo kinaagan nin mga elemento hale sa hiroan na neotantriko sa Solnopan na kinaban na minamasahe an mga kabtang kan hawak na erogenous, na iyo an ngoso, an phallus (putoy), an putay asin lubot.

An masaheng tantriko iyo midbid man sa apod bilang gawe nin pisikal na paghapros na tuyong magtao nin kaliwanagan sa mga nagmamasahe asin nagpapamasahe sa paagi kan paggamit nin sekswal na enerhiya sa laog kan hawak.

## Toltolan
Tantra

An **tantra** iyo an esoterikong mga tradisyon kan Hinduismo asin Budismo na nagtalubo sa India poon sa kabangaan kan ika - 1st milenyo CE. An terminong tantra, sa mga tradisyon kan India, nangangahulogan man nin ano man na sistematikong "text, teoriya, sistema, instrumento, pamamaagi o pagpraktis. An pangenot na kabtang kan mga tradisyon na ini iyo an paggamit nin mantra, asin sa siring an mga iyan sa parate inaapod na Mantramārga ("Dalan kan Mantra") sa Hinduismo o **Mantrayāna** ("Mantra na Lunadan") asin **Guhyamantra** ("Hilom na Mantra") sa Budhismo.

Puon pa sa inot na mga siglo kan komun na panahon, nagbutwa an mga bagong hayag na Tantras na nasesentro kay Vishnu, Shiva o Shakti. Igwa nin mga tantrikong lineages sa gabos na panginot na porma nin modernong Hinduismo, arog kan tradisyon na Shaiva Siddhanta, an sektang Shakta kan Sri-Vidya, an Kaula asin Kashmir Shaivismo.

Sa Budhismo, an mga tradisyon na Vajrayana midbid sa mga ideya asin kaugalean na tantriko, na basado sa Buddhist Tantras kan India. Kaiba diyan an Indo-Tibetan Budhismo, Chinese Esoteric Budhismo, Japanese Shingon Budhismo asin Nepalese Newar Budhismo.  Minsan ngani an Habagatan na Esoterikong Budhismo dai direktang nasasambitan an mga tantra, an mga kaugalean asin ideya kaiyan nakaaagid sa sainda.

An mga tradisyon na Tantrikong Hindu asin Budhista nakaimpluwensia man sa iba pang relihiyosong tradisyon sa Sirangan arog kan Jainismo, tradisyon na Tibetan Bön, Daoismo, asin tradisyon kan mga Hapones na Shintō.

An nagkapirang paagi nin pagsamba na bakong konektado sa sekso arog kan Puja ibinibilang na santriko sa saindang pangingidam asin mga ritual. An mga templong Hindu sa pangkagabsan nagkokomporme man sa ikonograpiya kan tantra. An mga tekstong Hindu na naglaladawan kan mga topikong ini inaapod na Tantras,  Āgamas o Samhitās. Sa Budhismo, an tantra nakaimpluwensia sa arte asin ikonograpiya nin Tibet asin Budismo sa Sirangan na Asya, siring man sa makasaysayan na mga templo sa lungib nin India asin sa arte kan Sur- Sirangan na Asia.

## Toltolan
Huang Zuoshen

Si **Huang Zuoshen** (; 1915 – 1975; apod pa man: **Henry Huang**; **Henry Wong**; ***Huang Zuoxin***) sarong pioneer sa modernong arkitektura sa Tsina.

Si Huang nag'atender sa School of the Architectural Association sa London poon 1933 abot 1937, asin nagsunod ki Walter Gropius kan 1939 sa Estados Unidos ts mag'adal sa Harvard University, imbes akoon an tangro' hale ki Le Corbusier sa pagtraining sa saiyang talyer.

Siya nagbalik sa Tsina kan 1942, pakatapos maimbitaran naq magmukna kan Departamento nin Arkitektura sa St. John's University sa Shanghai –na kun saen an saikyang mga tukdo pinakaenot sa nasyon na idto na nag'aayog sa Bauhaus School. He also helped establish a practice  called Five United, which was a disparate group of Chinese architects who had mostly studied at British universities. An iba sa grupo iyo sinda Wang Da-hong, Chen Chan-siang, Luke Him Sau asin Arthur Kun-Shuan Cheang.

Si Huang pigta'wan-doon an Functionalismo asin Modernismo sa saiyang mga tukdo sa St. John's University, asin ngapit nagin Direktor kan Departamento nin Arkitektura sa Tongji University poon 1952 sundo 1954.

## Toltolan
Eter (klasikong elemento)

Susog sa suanoy asin *medieval* na siyensya, an **eter** (Ingles: *aeter*, an mga alternatibong pagbaybay kaini iyo an, *æther*, *aither*, asin *ether*), iyo man an midbid sa apod na ikalimang elemento o ***quintessence***, iyo an materyal na nagpapano sa sarong rehiyon nin uniberso na lihis pa sa *terrestrial sphere*. An konsepto kan eter iyo ginamit sa nagkapirang mga teorya nganing ipaliwanag an kadakul na natural na mga phenomena, siring man pagbyahe nin liwanag asin an grabidad. Sa pinakahuring ika-19 na siglo, an mga pisiko nagsabi na an eter nakakataros sa gabos na espasyo, asin nagtatao nin medium tanganing an liwanag makabyahe sa *vacuum*, alagad an sarong ebidensya para sa presensya kan medium dai na manunuparan sa eksperimentong *Michaelson—Morley*, asin ining resulta in-interpret bilang pakahulogan na dai nag-eeksister an sarong *luminous aether*.

## Toltolan
Tantrikong pagdurog

An **tantrikong pagdurog** o **sekswal na yoga** (Ingles: *tantric sex*) iyo nanonongod sa dakol na klase nin kaugalean sa Hindu asin Budhistang tantra na gumamit nin sekswalidad sa ritwal o yoga na konteksto, na sa parate konektado sa antinomiano o bakong purong mga elemento, arog baga nin pag - inom nin de alkohol, asin mga dolot na bakong puro na mga bagay arog nin karne sa maringis na mga dios. Sa partikular, an sekswal na mga pluwido iyo ibinibilang na "mga power na sustansya" asin ginagamit sa ritwalistikong paagi, posibleng sa luwas o sa laog.

Kaiba sa aktwal na mga termino na ginamit sa klasikong mga teksto tanganing ipanongod sa kaugalean na ini an "Karmamudra" (Tibetan:ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ las kyi phyag rgaya, "selyong aksyon") sa mga tantrang Budhista asin "Maithuna" (Devanagari: मैथुन "coupling") sa mga ginikanan na Hindu. Sa Hindu Tantra, an Maithuna iyo an pinakamahalaga sa limang makara (limang tantrikong sustansya) asin iyo an pangenot na kabtang kan Grand Ritual of Tantra na laen - laen an pagkamidbid bilang Panchamakara, Panchatattva, asin Tattva Chakra. Sa Budismong Tibetan, an karmamudra iyo parate an mahalagang kabtang kan pagkahaman kan completion stage kan tantrikong kaugalian.

Minsan ngani posibleng may koneksyon sa pag - oltanan kan mga kaugalean na ini asin kan literaturang Kāmashāstra (na kaiba an Kāmasūtra), an duwang kaugalean na tradisyon iyo igwa nin magkalaen na mga paagi na may magkalaen na mga katuyuhan. Arog kan sabi kan Briton na Indolohista na si Geoffrey Samuel, mantang an mga literaturang kāmashāstra iyo manongod sa paghanap nin sekswal na kaogmahan (kāmā), an sekswal na mga kaugalean sa yoga parateng may katuyohan sa paghanap nin katalingkasan (moksha).

## Toltolan
Udto

An **udto** (o **pagkaudto**) iyo an alas 12 nin aga. Pigsusurat ini bilang 12 noon ,12:00 m. (para sa meridiem, literal na 12: 00 noon), 12 n.h. (para sa post meridiem, literal na "pagkatapos kan udto"), 12 nm, o 12: 00 (na mga alas 24-oras) o 1200 (oras militar). sa pag-ultanan kan aga asin hapon, arin na baga alas 11:00am sagkod alas 13:00pm.

An udtong solar iyo an panahon na an Saldang garo baga nakaka-abot sa lokal na meridian sa langit. Ini an panahon na an Saldang nakaabot sa garo baga pinakahalangkaw na lugar sa langit,  pag alas 12 nin pagkaodto na malinaw na panahon asin maheheling na naggagamit nin sundial. An lokal o relong oras nin solar na odto minadepende sa longitude asin petsa, na an Daylight Savings Time nagriribay sa solar na udto asin harani sa 1:00pm.
Kadurog

An **kadurog** o mga **sekswal na kapadis** iyo an mga tawo na magkaibanan na nakikikabtang sa sekswal na aktibidad. An mga mag-agom posibleng igwa nin dusay na relasyon, mapupwedeng sa eksklusibong basehan o bako, o sa kaswal na aktibidad sekswal. Posibleng sinda nasa mga dayupot na pagkasinabotan (na sa parate inaapod sindang "mga mamomoton") o dai midbid, arog kan sa pakikidurog sa sarong estranghero, saro sanang bangging pagdorogan, o sa patotot. An saro pwedeng magin sekswal na kapadis nin iba dawa na an aktibidad posibleng ilegal, dai ipigtotogot kan sosyedad an sekswal na aktibidad, o kun dai naraot an tiwala o kapanugaan. An saro posibleng igwa nin labi sa sarong kadorog sa ano man na panahon, posibleng bilang polyamory, poligamiya o sa kontrabensyon sa kombensyon. 

Bilang siring, an terminong sekswal na kapadis pwedeng iaplikar sa pagtogot sagkod sa daing pagtogot sa sekswal na relasyon. An nagkapirang tawo na nagmamantener kan saindang sekswal na aktibidad iyo pareho nindang ginigibo an listahan nin mga kaiba - iba asin dai nagtogot na makidorog sa sainda, alagad an bakong mag - agom laen an paagi tanganing marisa an akto nin panlulugos.

An sarong sekswal na kapadis tibaad igwa o mayo nin pantay - pantay na kapangyarihan sa sekswal na aktibidad; An siring na sex "roles" (na kun minsan pwedeng madeterminaran sa paagi kan klase nin personalidad alagad pwede man madeterminaran kan may pag'iisip na pagpili kan indibidwal na mag-assume nin sarong partikular na papel) na tipikal na minababa sa irarom nin manlaen-laen na dominante/submisyon (D/s) na kategorya.

## Toltolan
Ganesha

Si **Ganesha** (Sanskrito: गणेश, IAST: Ganeśa), midbid man sa ngaran na **Ganapati**, **Vinayaka**, asin **Pillaiyar**, an saro sa mga pinakamidbid asin pinakasinasambang dios sa Hindu asin iyo an Supremong Dios sa sektang *Ganapatya*. An saiyang ladawan yaon sa bilog na India. An mga Hindung denominasyon nagsasamba saiya maski ano man an affiliation. An pagdebosyon kay Ganesha lakop na marhay asin nakaaabot sa Jains asin Budista asin kaiba an Nepal, Sri Lanka, Thailand, Indonesia (Java asin Bali), Singapore, Malaysia, Filipinas, asin Bangladesh patin sa mga nasyon na may darakulang populasyon na etniko kaiba an Fiji, Guyana, Maurisio, asin Trinidad asin Tobago.

Minsan ngani dakol an atributo ni Ganesha, siya daing pag - alangan na namimidbid sa paagi kan saiyang elepanteng payo. Sia iginagalang nin dakol, mas espesipiko, bilang an naghahale nin mga kaolangan asin nag - iisip na magdara nin marahay na swerte; an patron nin mga arte asin siyensia; asin an deva nin intelihensiya, puridad, kainosentehan, Valour asin kadonongan. Bilang diyos nin mga kapinunan, siya pinag-onrahan sa pagpoon nin mga ritwal asin seremonya. Pig-aaakò man si Ganesha bilang sarong patron nin mga letra asin pag-adal sa mga pagsusurat.  An pirang mga teksto manungod sa mga mitolohikal na anecdotes na kaayon sa saiyang pagkamundag asin mga pag-exploits.

Mantang nagkakalain-lain an mga iskolar dapit sa saiyang ginikanan na pinagpetsahan siya sa pag-oltan kan ika-1 siglo BCE sagkod ika-2 siglo CE, si Ganesha naimukna na gayo kan ika-1 asin ika-5 siglo CE, sa panahon kan Gupta asin nagkaigwa nin mga karakteristiko gikan sa Vedic asin pre-Vedic precursors. An mitolohiyang Hindu binibisto siyang aki ni Parvati asin Shiva kan tradisyon na Shaivismo, alagad siya sarong diyos sa pankagabsan na Hindu na yaon sa manlaenlaen na tradisyon kaini. Sa tradisyon kan Ganapatya kan Hinduismo, si Ganesha iyo an Supremong Persona. Kaiba sa mga pangenot na teksto kay Ganesha an Ganesha Purana, an Mudgala Purana asin an Ganapati Atharvasirsha.

## Toltolan
Tridevi

An **Tridevi** (Sanskrito: त्रिदेवी, romanisado: tridevī, lit. 'tolong diosa') sarong trinidad nin supremong dibinidad sa Hinduismo, pagkaburunyog kan sarong trinidad nin eminenteng mga diosa posible bilang sarong pambabaeng bersyon kan Trimurti, o bilang mga konsorto nin sarong maskulinong Trimurti, depende sa denominasyon.

An trinidad na ini tipikong ilinadawan kan mga diosang Hindu na si Saraswati, Lakshmi, asin Parvati. Sa Shaktismo, an trianggulong mga diyos-diyosan na ini iyo an mga pagpapahiling kan *Mula-Prakriti* o *Adi Parashakti*.

## Toltolan
Pambangging pagla'tog kan putoy

An **pambangging pagla'tog kan putoy** (Ingles: *nocturnal penile tumescence*) iyo an sarong spontaneous na ereksyon kan putoy sa panahon nin pagturog o pagmata.  Kaiba nin pambangging pagla'tog kan klitoris, iyan inaapod man na ereksyon na may kinaaraman sa pagtorog, morning glory o morning wood.  An mga lalaki na mayo nin pisyolohikal na dysfunction o makuring depresyon nakakaeksperyensia nin nocturnal penile tumescence, na sa parate tolo sagkod limang beses mantang nagkakatorog, tipikalmente durante nin rapid eye movement sleep. Si Nocturnal penile tumescence pigtutubodan na nakakokontribwir sa salud kan putoy.

## Toltolan
Wikimania

An **Wikimania** iyo an taonan na komperensya kan Wikimedia, na inorganisar kan mga boluntaryo asin pinapadrinohan kan Wikimedia Foundation. Kaiba sa mga topiko nin mga presentasyon asin orolay an mga proyekto sa Wikimedia arog kan Wikipedia, iba pang mga wiki, bukas-gunoan na software, libreng kaaraman asin libreng laog, asin mga sosyal asin teknikal na aspekto na konektado sa mga topikong ini.

Poon kan 2011, an nanggana na Wikimedian of the Year award (bisto bilang "Wikipedian kan Taon" sagkod 2017) ipig-anunsyo sa Wikimania.

## Listahan kan mga Wikimania
*2005: Frankfurt, Alemanya
*2006: Cambridge, Estados Unidos
*2007: Taipei, Republika kan Tsina (Taiwan)
*2008: Alexandria, Ehipto
*2009: Buenos Aires, Arhentina
*2010: Gdańsk, Polonya
*2011: Haifa, Israel
*2012: Washington, D.C., Estados Unidos
*2013: Hong Kong, Republikang Popular kan Tsina
*2014: Londres, Reino Unido
*2015: Syudad nin Mehiko, Mehiko
*2016: Esino Lario, Italya
*2017: Montreal, Quebec, Canada
*2018: Cape Town, South Africa
*2019: Stockholm, Sweden
*2020: Mayo nin komperensya huli sa COVID-19 na pandemya
*2021: Birtwal na kapalibotan
*2022: Birtwal na kapalibotan
Aninipot

An **Lampyridae** iyo sarong pamilya nin elateroid beetles na may labing 2,000 na nailadawan na mga espesye, na an dakul kaini naglalaad. Sinda mga malumoy an hawak asin komun na inaapod na **aninipot** (Ingles: *fireflies*, *lightning bugs*, o *glowworms*) huli sa saindang  conspicuous na produksyon nin liwanag, pirmi kada bes madiklom na banggi, nganing makadagka nin makakadorog. An produksyon nin liwanag sa Lampyridae hinuhuna na naggikan bilang sarong onestong patanid tanda na an larvae daing siram. Ini ilinalaog sa ebolusyon bilang senyal nin pagdodorog sa mga nasa edad na. Sa dugang pang pangyayari, an mga paputok na babae sa genus na ***Photuris*** kinokopya an kilyab kan mga species nin ***Photinus*** tanganing siloon an saindang mga lalaki bilang biktima. 

An mga aninipot manonompongan sa mainit asin tropikal na klima. Dakol an nag-iistar sa mga tibo o sa basa - basa, makahoy na lugar kun saen an saindang larvae igwa nin abundang suplay nin kakanon. Minsan ngani an gabos na midbid na aninipot nagkikinang bilang larvae, an nagkapira sanang nasa edad na nagpapaluwas nin liwanag, asin an namumugtakan kan organo sa liwanag nagkakalaenlaen sa tahaw nin mga klase asin sa pag - oltanan nin mga sekso kan iyo man sanang klase. An mga aninipot nakaakit sa atensyon nin tawo poon kan klasikal na suanoy. An saindang presensia ginibo tanganing mangahulogan nin dakol na laen - laen na kamugtakan sa laen - laen na kultura, asin nangorognang inaapresyar na marhay sa Hapon, kun saen an mga parke itinagama para sa espesipikong katuyohan na ini.

## Toltolan
Sarwal

An mga **sarwal** (Ingles: *shorts*) iyo an gubing na sulot sa ibabaw kan parte nin pelvic, na minaitok sa habayan asin nagkakabaranga tanganing takopan an itaas na parte kan mga tabay, na kun beses minasagkod sa mga tuhod alagad dai nakatatahob sa bilog na tabay. Inaapod sindang "shorts" huli ta iyan pinahalipot na bersion nin mga pantalon, na nakatahob sa bilog na tabay, alagad bako sa bitis. An mga sarwal iyo parateng isinusulot sa mainit na panahon o sa kapalibotan kun saen mas mahalaga an pagranga asin pagbolos nin aire kisa proteksyon kan mga tabay.
 
Igwa nin laen - laen na sarwal, poon sa mga abot sa tuhod na haralipot na pantalon na pwedeng isulot sa nagkapirang sitwasyon bilang pormal na mga gubing tanganing magin badong pandagat asin man atletikong mga sarwal. An nagkapirang klase nin sarwal sa tipikong paagi isinusulot nin mga babae, arog baga nin culottes, na nababangang palda na nakaaagid sa sarong padis nin mahiwas na tabas nin sarwal.
Bulang

An **bulang** iyo sarong isport na padugoan, na ginigibo sa ring na inaapod na bulangan. An kasaysayan nin pag-ataman nin manok para ilaban sa bulang nagpoon kaidto pang 6,000 na taon. Isinurat an inot na dokumentadong paggamit kan terminong gamecock, na nagpaparisa nin paggamit kan medya na "game," sarong isport, pampalihis nin oras o aling - alingan, narekord kan 1634, pagkatapos kan terminong "cock of the game" na ginamit ni George Wilson, sa kaenot - enoteng sikat na libro dapit sa isport na pagbulang sa The Commendation of Cocks and Cockighting in 1607. Alagad durante kan biyahe ni Magellan sa pagkadiskobre sa Pilipinas kan 1521 kan enot nang mapatotoohan asin madokumento an modernong pagbulang inot na nasaksihan kan mga taga Solnopan kan Italianong si Antonio Pigafetta, an historiador ni Magellan, sa Kahadean nin Taytay.

An mga naglaban, na inaapod na mga gamecock (dai dapat ikaribong sa mga gamebirds), nangorognang binubuta asin natitigado huli sa orog na kosog. An mga manok na arog kaiyan na ataman na hayop inaapod na game fowl. An mga lalake igwa nin congenital na karingisan sa gabos na lalaking may parehong espesye. An mga paghatol parateng ginigibo sa resulta kan pag - purukan.

An bulang iyo sarong isport sa madugo huli sa sarong kabtang kan pisikal na trauma na ginigibo nin mga sulog na nangdadanyar sa kada saro, na kun beses pinakokosog sa paagi kan pagkonektar nin metal na spurs sa natural na mga spurs. Minsan ngani bakong gabos na iriwal minaresulta sa kagadanan, an mga sulog puedeng magtagal nin dakulang pisikal na makolog na eksperyensia. Sa nagkapirang lugar sa bilog na kinaban, an pagbulang ginigibo pa man giraray bilang sarong mayor na aktibidad; sa nagkapirang nasyon iyan kontrolado nin ley, o direktang ipinangangalad. An mga kaapil sa "age old sport" parati piglista an impluwensyang kultural asin relihiyoso bilang rason sa pagpadagos kan pagkokompara bilang sarong isport.

## Toltolan
Sone Tatsuzō

Si  sarong Hapon na arkitekto, na mauunabihan sa saiyang paggamit kan sulnopan na estilong arkitektural sa peryodong huring parte kan Meiji. Siya saro sa tagasunod ni Josiah Conder.

## Kaamayi nin buhay asin karera
Kairiba sinda Katayama Tokuma, Tatsuno Kingo asin Satachi Shichijiro, si Sone yaon sa grupo nin mga bantogan na mga estudyante sa arkitektura sa Imperial College of Engineering, Tokyo, asin sinda mga estudyante kan Briton na arkitektong si Josiah Conder.

Isinubol sa London kan 1901 kan kagmukna kan Mitsubishi, na si Iwasaki Yanosuke, si Sone pagbalik iyo an nagdesenyo asin nagpakonstruksyon kan Senshokaku, sarong eleganteng 2-eskalon na mansion tinugdok sa  bulasok na gilid kan bulod na kun saen natata'naw an astilyera nin Nagasaki.

An pinakabantog na trabaho ni Sone iyo an Old University Library Building (1912), na yaon pa nakatindog sa kampus kan Keio University duman sa mayor na kampus sa Mita. Katuwang an saiyang partner na si  Chujō Seiichirō, sa Sone nagprodyusir nin edipisyo sa estilong Edwardian neo-gothic sa pulang radrilyo na pinatos sa puting pinta. An Old Library iyo na an pinakabistong landmark sa unibersidad. An huring peryodong Meiji na estrukturang ini naggamit nin modernong teknolohiya kan panahon na idto, na may mga aserong kabaan asin pinapusog na konkretong salog, siring man mga sirkwit elektrikal na mahusay para sa gas asin steam.

Sa pag'ultan kan peryodong pagtatapos kan Meiji asin Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Sone asin Chujo nagdesenyo man nin mga edipisyo para sa Keio University kabali diyan an Keio Corporate Administration Building asin an First School Building, na pareho pa tindog sa kampus kan Mita.

Si Sone bilang superintendente,  kaiba an  dating instructor sa unibersidad na si Josiah Conder komo arkitekto, responsable kan dakul na mga bantogan na pulang-radrilyong mga edipisyong Mitsubishi sa Marunouchi, Tokyo.  An distrito nin Marunouchi pigdesenyo na an mga edipisyo igdi pigplano na matibay sa anoman na kusog nin linog asin an Mitsubishi zaibatsu nagpagibo nin 20 mga edipisyo na siring pakadesenyo sa lugar na idto bago pa nangyari an Dakulang Linog Kantō kan 1923.

## Mga edipisyo
* 1912 Keio University Old Library

## Toltolan
Masoneriya

An **Masoneriya** iyo an mga mapadapit sa mga kasararoan fraternal na nasusog kan saindang ginikanan sa mga lokal na guild nin mga mason na paghinapos kan Ika-13ng siglo iyo an nag'aataman kan mga kakayahan ninda sa pagtrabaho en relasyon sa mga autoridad asin mga klyente ninda.
Ngonyan, an kasararoan na ini huli sa katuyohan na magkaigwang marhay na iribanan, magtaong tabang sa kapwa (pilantropo), magpukaw nin interes sa mga sibikong proyekto. 

An Masoneriya ngonyan napipisan sa duwang grupo: 

* Regular na Masoneriya pinipirit na dapat may bukas na banal na iskritura sa sarong nag'ooperar na lohiya, na mayong babae an dapat ipalaog o akoon, asin an anoman na urulay dapit sa relihiyon asin politika ipagbawal.
* An Kontinental na Masoneriya binibilog nin mga kasakopan na hinale an gabos o parte kan siring na mga pinagbabawal.

An pinakatugmad na yunit sa Masoneriya iyo an Lohiya. An mga pribadong katiponan na ini parati sakop asin pinagmamato nin sarong Nakakadakulang Lohiya sa rehiyonal o probinsyal na lebel. Mayong internasyonal o pangkinaban na Lohiya na namato sa Masoneriya, lambang Nagdadakulang Lohiya independyente, asin lambang saro dai man obligado na bistohon an arin man na lohiya bilang lehitimo.

An mga grado nin Masoneriya retenido an tolong grado na iyo an medieval craft na lohiya, an  Entered Apprentice, Journeyman o fellow (ngonyan apod nang Fellowcraft), asin an Master Mason. An kandidato sa arinman na grado luwayluway tinutukdoan kan mga kahulogan kan mga simbolo sa masoneriya asin saiya itinitiwala an mga "takma", senyales asin mga tataramon na nagpapaisi sa kapwa kaapil na an siring na myembro natukdoan na asin naako na. An mga degree parte kan allegorical morality play asin parte lektura. An tolong degree na ini iyo an nabilog kan Craft (o Asul na Lohiya) kan Masoneriya asin an mga kaapil igdi inaapod na mga **Mason**. Igwa pang ibang mga degree alagad ini sa sarong lokalidad uso asin dai man makua sa iba saka suway man duman sa nagawad nin mga degree.

Huli sa mga salang pakasabot dapit sa Masoneriya dara kan an mga myembro igdi dai man nagpapara-usipon kan mga ritwal sa laog, an fraternidad pigtutubod kan  i ba na may mga pambihirang praktis.

## Toltolan
Metrosekswal

An **metrosekswal** iyo an sarong *portmanteau* nin metropolitan asin sekswal na inginaran kan 1994, na naglaladawan sa sarong tawo na may bakong siguradong sekswalidad, (espesyalmente saro na nag - iistar sa sarong siyudad, *post-industrial*, kulturang kapitalista) na espesyalmenteng maingat na nagsusuportar sa saiyang pag - ataman sa sadiri asin itsura, na sa tipiko naggagamit nin dakol na oras asin kwarta sa pamamakal bilang kabtang kaini. 

An terminong iyan nanonongod sa kadaihan nin kasegurohan kun baga an sarong metrosekswal, heterosekswal, bakla o bisekswal na tawo.

## Toltolan
Kulog

An **kulog** (Ingles: *pain*) iyo sarong nakapupurisaw na pagmate na parateng kawsa nin grabe o nakadadanyar na stimuli. An *International Association for the Study of Pain* tinatawan nin kahulogan an kulog bilang "sarong dai nakakaogmang pagmate asin emosyonal na eksperyensia na konektado sa, o pagkakaagid na konektado sa, aktwal o potensial na danyos sa tisyu." Sa medikal na diagnosis, an kolog ibinibilang na sintomas nin malaen na kamugtakan.

An kulog nagmomotibar sa indibidwal na likayan an nakadadanyar na mga sitwasyon, protehiran an naraot na kabtang kan hawak mantang iyan nararahay, asin likayan an kaagid na mga eksperyensia sa ngapit. An kadaklan na kolog nararahay kapag an noxious stimulus iyo nahale asin maomayan an hawak, alagad tibaad magpadagos iyan sa ibong kan paghale kan stimulus asin garo baga pagkaomay kan hawak. Kun beses minalataw an kulog kun mayo nin ano man na maririsang stimulus, danyos o helang.

An kulog iyo an pinakakomun na dahelan kan pagkonsulta sa doktor sa kadaklan na mauswag nang nasyon. Iyan sarong mayor na sintomas sa dakol na medikal na kamugtakan, asin pwedeng makaolang sa kwalidad nin buhay asin sa pankagabsan na pagpunsionar. An simpleng bulong sa kulog magagamit sa 20% sundo sa 70% nin mga kaso. An mga salik na sikolohikal arog baga kan sosyal na pagsuportar, cognitive behavioral therapy, kaogmahan, o pagkadisturbo puedeng makaapektar sa intensidad kan kulog o makuring marhay.

Sa nagkapirang debate mapadapit sa paghugot na may doktor o euthanasia, an kolog ginamit bilang argumento tanganing togotan an mga tawo na may helang na ikagagadan na taposon an saindang buhay.

## Toltolan