Artemisia I nin Caria

Si **Artemisia I nin Caria** ( ; fl. 480 BC) na sarong reyna nin suanoy na Greek city-state kan Halicarnassus, na ngunyan na nasa Bodrum, presente aldaw sa Turkey. Siya man na reyna kan mga salampati na isla nin Kos, Nisyros asin Kalymnos , sa laog nin Achaemenid satrapy kan Caria, kan mga 480 BC. Siya na nagpoon sa Carian-Greek na etnisidad kan saiyang ama na si Lygdamis I, asin kabangaan- Cretan kan saiyang ina. Nakipaglaban siya bilang kaalyado ni Xerxes I, Hade kan Persia laban sa mga independiyenteng estado kan lungsod kan Greece kan ika duwang paglusob kan Persia sa Greece. Siya an personal na nagsugo sa saiyang kontribusyon nin limang barko sa naval battle kan Artemisium asin sa naval Battle kan Salamis kan 480 BC. Siya na higit na bisto sa paagi nin mga akda ni Herodotus, mismong sarong katutubo kan Halicarnassus, na pumupuri sa saiyang katapangan asin isinalaysay an paggalang kun sain siya kinaputan ni Xerxes.

## Pamilya asin ngaran
An ama ni Artemisia iyo an satrap kan Halicarnassus, Lygdamis I () asin an saiyang ina taga isla nin Crete. Siya nagtukaw sa trono pagkagadan kan saiyang agom, ta siya nagkaigwa nin aking lalaki, na pinangaranan Pisindelis () na sarong hoben pa.[An makuapo ni Artemisia, si Lygdamis II (), iyo an sakrap kan Halicarnassus kan ipaapon duman asin an poetang si Panyasis () sinentensiyahan nin kagadanan, pagkatapos na dai siya matios.

## Ralaban sa Salamis
Si Xerxes pinahiro kan mensahe nin Themistocles na salakayon an armadang Griego sa irarom nin masakit daogon na mga kamugtakan, imbes na darahon an sarong kabtang kan saiyang barko pasiring sa Peloponnesus asin halaton an pagkatunaw kan mga hukbong Romano. Si Artemisia iyo sana an saro sa mga kumander naval ni Xerxes na dapat maghatol laban sa hiro, dangan nagpadagos sa pagkua nin kaomawan kan saiyang hade huli sa pagigin lider kaini sa aksyon durante kan pagkadaog kan saiyang armada kan mga Griego duman sa Batalya nin Salamis (Setyembre, 480 BC).

### Mga Pagpreparar

Bago an ralaban nin Salamis, tinipon ni Xerxes an gabos niang komandante naval asin isinugo si Mardonios tanganing hapoton kun baga maninigo siang makipaglaban sa sarong guerra. gabos na komandante sinadol sia na makipaglaban sa sarong ralaban nin mgaval apuera ki Artemisia.

Siring kan pagkasabi kaiyan ni Herodoto, sinabihan nia si Mardonios:*Sabihon sa Hade na dai paggadanon an saiyang mga barko asin dai makipaglaban nin sarong hukbong - dagat huli ta mas makosog nanggad an satong mga kaiwal kisa sato sa dagat, kun paanong an mga lalaki iyo man an babae. Asin taano ta kaipuhan niang isapeligro an sarong ralaban naval? Atenas na huli kaini ginibo niya nanggad an ekspidisyon niyang ini iyo siya asin an iba pang parte kan Gresya man. Mayo nin siisay man na makatitindog tumang sa saiya asin sinda na dating paratumang, linaglag.*

*Kun si Jerjes magdesisyon na dai maghidali sa paghampangan kan dagat, alagad imbes papagdanayon an saiyang mga barko na harani sa baybayon asin magsalang magdanay duman o ibinalyo sinda pasiring sa Peloponnese, sia magigin mapanggana. An mga Griego dai kayang olangon sia sa halawigon na panahon. Mahale sinda para sa saindang mga siudad, huli ta mayo sindang kakanon na nakatagama sa islang ini, siring kan nanodan ko, asin kun an satong hukbo magmartsa tumang sa Peloponnese sinda na hale duman nahahadit asin dai sinda magdadanay digdi tanganing idepensa an Atenas.*

*Alagad kun himuyaot niyang makipagtrato natatakot ako na madaog an nacion asin mapaluya man an mga daga-daga. Dugang pa, maninigo man niang isipon na igwa sia nin nagkapirang dai mapagtitiwalaan na kaalyado, arog kan mga Egipcio, taga Chipre, Kiliano asin Pampiriano, na biyong daing serbi.*Naugma si Xerxes sa saiyang advice asin habang pinapahalagahan na niya ini nin husto ma lalo pa siyang pinuri.. Sa ibong kaini, nagtao sia nin mga pagboot na sunodon an sadol kan iba niang komandante. Si Xerxes naghona na sa ralaban nin mga Artemisium an saiyang mga tawohan guminawe siring sa mga matalaw huli ta mayo sia duman tanganing dalanon sinda. Alagad ngonyan binabantayan nia mismo an ralaban tanganing seguradohon na sinda mahiro nin mapuso.

Plutarch, sa *[[:en:On_the_Malice_of_Herodotus|On the Malice of Herodotus]]*, naniniwala na si Herodotus nagsurat na huli sana ta gusto nia nin mga bersikulo tanganing gibohon si Artemisia na garo sarong Sibyl, na naghuhula kan mga bagay na maabot.

## Hilingon pa

** Battle of Artemisium
** Battle of Salamis
** Themistocles
** Ameinias of Athens
* Encyclopædia Iranica: Artemisa
* Si Artemisia sa Herodoto
* Artemisia I - Encyclopaedia of the Hellic World
* Artemisia I - Encyclopædia Britannica
* Suanoy na Kasaysayan Ginikananng libro: Herodotus: Artemisia sa Salamis, 480 BCE -FEdham University

## Toltolan