open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mekhela chador

An **Mekhela Sador** () sarong  katutubong tradisyonal na badong Assam na tradisyonal na sinusulot kan mga babayeng Assam.

## Draping
Igwang duwang panginot na pidaso nin tela na nakatabing sa lawas.

An irarom na parte na nakabugkos gikan sa abay pababa iyo an inaapod na mekhela (). Saro ining halawig na silindrikal na pidaso nin tela na nakatiklop sa saro o duwang kurô tanganing magkasya sa abay asin nakasukbit.  Nakatiklop an mga kuro o pleat sa tuo asin komon mas kadiit an bilang kumpara sa mga kuro kan Saree, na nakatiklop sa wala asin may kadakol na mga koro. Dai nuarin man piggagamit an mga pisi tanganing ibugkos an mekhela sa abay, dawa na parati na piggagamit an suon o underskirt na may pisi.

An tuktok na parte kan duwang pidasong gubing, na inaapod na chador (pigsasayod: Sador), iyo an sarong halabang pidaso nin tela na may sarong puro na nakasuksok sa itaas na parte kan mekhela sa itaas kan pusod asin nakapatos an natatada sa daghan asin likod. An balyong puro kan chador, nakasuksok sa tulak pagkatapos maggibo nin pieang kuro. An sarong kinagan na blusa parati na isinusulot sa Mekhela chador. Susog sa kaugalian, sa nakaagi, saro pang kasulotan an inaapod na '''riha''' an isinusulot bilang sarong chador o bilang sarong panlaog na pidaso sa ibaba kan chador. An sarong riha isinusulot pa nanggad bilang parte kan Assamese bridal trousseau asin kung minsan, mahihiling an mga tawong nakasulot sa mga katutubong tradisyonal na pangyayari arog kan Bihu asin iba pang mga pagdiriwang kan Assam.

## Mga materyales sa paghabol
Ginibo an mga tradisyonal na mekhela chador gikan sa mga minasunod na materyales:
* Gapas
* Muga
* Sutlang Pat
* Sutlang Eri
An pirang modernong set na may hababang badyet, ginibo man gamit an manlainlain na timpla kan gapas asin sutlang muga o pat na may mga sintetikong materyales.

## Pagkakaigwa
An mekhela chador, igwa sa kadakol na tindahan sa Guwahati asin iba pang mga syudad kan Assam. Igwa man an mga ini sa paagi kan manlainlain na mga websityo.
Halangkawon an demand para sa purong pat sa mga parabakal. An Mekhela Chador nin Pat asin polyester an nangingibabaw sa merkado. Alagad hababa an demand kan Muga, ‘bulawan na sutla kan  Assam' nin huli ta sa halangkaw na presyo kaini aain pagkakaigwa ninbmga panribay arog kan tassar na haros kapandok kan orihinal na sutlang Muga.

## Hilingon man

*Riha
*Muga
*Pathin
*Mga tela asin gubing kan Assam
*Terminolohiya sa paggibo nin tela
*Kultura kan Assam

## Mga pinagkuanan

## Mga panluwas na takod
* How to wear a Mekhala Chadar: The traditional Assamese attire
* 
* Manongod sa Mekhela Chador (Mekhla Sador)
Sampot

An ***sampot*** (, ), halabang rektangggulong tela sinusulot sa ibabang parte kan hawak poon habayan paibaba; ini tradisyonal gubing sa Kambodya.  Pwede ining iharikos asin ilikon sa pirang paagi. Ini nakaagid sa tradisyonal na bado arog kan dhoti nin Habagatan Asya. Sinusu'lot man ini sa magtataraid na mga nasyon nin Laos asin Tailandya kun saen ini inaapod na pha nung ( ).                                                                                                                                                                

## Ginikanan
An sampot nagikan pa sa lumang panahon nin Funan kan an hadeng Kambodyan nagmando sa mga sakop kan saiyang kahadean na magsulot kan Sampot susog sa kahagaran kan embahador na Tsino. Ini agid man sa lungi asin dhoti na ginugubing man sa subkontinenteng Indya, an longyi nasusulot sa Burma, asin an sarong nasusulot sa maritimong Sur-subangan na Asya. An paghabol sa seda dati nang parte kan kultura nin Kambodya.  An mga banwaan sa Probinsya Takeo poon pa kan Era nin Funan may maga hinabol nang mga seda asin igwang mga rekord, mga bas relief, asin sa mga report kan Zhou Daguan nahihiling an mga habolan na naghahabol nang mga sampot kan mga suanoy pang panahon. 

## Toltolan
Motorsiklo

Ang **motorsiklo** o **motor** sarong klase na sakayan na de-motor na may duwa o tolong reda.  Kaidtong 1894, an Hildebrand & Wolfmüller an nagin kainot-inotan na nagkaigwa nin seryeng produksyon kan motorsiklo, sagkod an inot na inapod na sakayan na ini bilang sarong motorsiklo. Kaidtong 2012, an t0long pinakahalangkaw na produksyon kan motorsiklo sa bilog na kinaban iyo an Honda (hale sa bansang Hapon), Bajaj Auto, asin Hero MotoCorp (parehong hale sa India).

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Angkas kan Motor.jpg|Motorsiklo asin an saiyang angkas
Ladawan:NSU 251 OSL, Bj. 1941, Gespann (hinten).JPG|Motorsiklo na kinaganan nin sidecar


## Toltolan
Kasunduan na pangkasalan

An **kasunduan na pangkasalan** o **prenup** sarong kontratang nilalaugan bago magpakasal. Nasasalmingan ninda an kasal o pagkaka-minootan kan magsing-irog. Sa Hudaismo, an kasunduang pangkasalan iyo sarong porma nin sining; igwa ining manlainlain na disenyo tapos pigsasabit na nin prominente sa harong nin mag-agom. Sa Kristiyanismo, an kasal iyo sarong banal na sakramento, kun sain an pagpapasya iyo sigurado. Segun sa kasabihan: "Bako ini arog kan sarong pagkakan na kapag ika napaso madali mong mailuluwa."
Cocaine

An **cocaine** (gikan sa , gikan sa , mas gikan sa Quechua: *kúka*) iyo sarong tropanong alkaloid asin istimulanteng druga na naguguno pangenot hali sa mga dahon kan duwang espesyeng *coca* na katutubo sa Sur na Amerika, an *[[Erythroxylum coca]]* asin *[[Erythroxylum novogranatense]]*. 

Ini iyo pinakanagagamit bilang sarong rekreasyunal na druga asin euphoriant. Pakatapos kan ekstraksyon hali sa dahon nin coca asin padagos na pagproseso pasiring sa *cocaine hydrochloride* (pulbos na cocaine), an druga pwedeng masinghot, initon hasta magsublima asin singhoton dagos, o tunawon asin itudok sa ugat nin tawo. An mga epektong mental iyo kabali an makusog na pagmati nin kaogmahan, pagsangat kan sekswal na pagmati, pagkawara nin kontak sa realidad, o agitasyon. An mga pisikal na simtomas iyo pwedeng ibali an marikas na pagkurabkutab kan puso, pagganot, asin pagbulakog kan mata. An halangkaw na pakonsumo pwedeng magresulta sa halangkaw na presyon kan dugo o temperatura kan lawas. An mga epekto mapoon sa laog nin mga segundo pasiring sa minuto nin paggamit asin mahaloy sa tahaw nin lima asin sisentang minuto.

## Panluwas na takod

* 
*European Monitoring Centre for Drugs (Cocaine)
* Erowid – Cocaine Information — A collection of data about cocaine including dose, effects, chemistry, legal status, images and more.
* Slang Dictionary for Cocaine.
*  Data on cocaine trafficking worldwide.

## Toltolan
Lista kan mga palayogan sa kaislahan kan Spratly

Ini an **lista kan mga palayogan sa kaislahan kan Spratly** sa Dagat Solnopan na Filipinas

## Mga palayogan



## Namumugtakan

## Toltolan
Baganuur

An **Baganuur** (, , *Little Lake*) saro sa siyam na düüreg(distrito) kan kabesera nin Ulaanbaatar, an pinakadakulang siyudad nin Mongolia. Ini nababanga' sa apat na  khoroo (subdistrito).

An Baganuur suway man na siyudad aktwalmente asin ini namumugtak na exclave  an rayo sa pag'ultan nin Töv asin Khentii. Ini natugdas na sarong Sobyet na base militar para sa Ika-12ng Motor Riple na Dibisyon.
Dangan igdi nakaag an pinakadakulang minahan nin coal sa Mongolia. An siyudad nin Baganuur iyo an lokasyon kan pinakadakulang produksyon industrial sa Mongolia, asin ini nakabali sa sampolong pinakadakulang mga siyudad kan nasyon nin Mongolia. Igwang mga hiro na ini isuway na sa pag'administrar asin gibohon nang sarong independyenteng syudad na.

## Transportasyon
An Baganuur iyo an porong linya kan Trans-Mongolian Railway, na nagkokonekta sa mayor na linya pasiring Bagakhangai. Huli sa halangkaw na gasto sa operasyon, pinundo na kan Mongolian Railway aan serbisyong pampasahero sa rutang Ulaanbaatar-Baganuur-Ulaanbaatar, alagad sige pa man an mga tren naghahakot coal pqsiring Ulaanbaatar asin kataraid na banwaan. 
An Baganuur naaabot nin byahe paagi sa 138 kilometrong sementadong tinampo na nahaman kan 2004.

## Pagkatarakot sa hilo sa methanol kan 2008
Kan Desyembre 31, 2007, an Baganuur nagin sentro nin makuring hirilohan sa methanol resulta kan sub-estardanteng metodo nin produksyon sa sarong lokal na paragibo nin vodka. An hilo nakagadan sa 14 katawo asin pirang dosena an naospital. Gibo kaining pangyari pinagbawal sa Ulaanbaatar nin pirang aldaw an pagbenta nin vodka. Ini man nailawan na gayo an problema kan Mongolia sa kaligtasan nin mga pagkakan.

## Toltolan
Taj Mahal

An **Taj Mahal** (; , ), iyo sarong ivory-puti na marbol na mausoleum sa toong bangko kan salog nin Yamuna sa Indyanong syudad kan Agra. Ini iyo pigkomisyon kaidtong 1632 sa paagi kan Mughal na emperador na si Shah Jahan () para magin harong kan lubungan kan saiyang paboritong agom na si Mumtaz Mahal; yaon man digdi an lubungan ni Shah Jahan mismo. An lubungan iyo an sentrong pidaso kan sarong 17 ektaryang (42 acre) na komplekso, na kabali an sarong mosque asin sarong guest house, asin iyo pigkaag sa pormal na hardin na napapalibotan nin tolong gilid kan sarong kreneladong harigi.

An konstruksyon kan mausoleum iyo esensyal na nakompleto kaidtong 1643, pero an paggibo nagpadagos sa iba pang parte kan proyekto sa lain na 10 taon. An Taj Mahal complex iyo pigtutubudan na nakompleto sa kabilogan kaini kaidtong 1653 sa gasto na estimado sa panahong ito na 32 milyong rupee, na kan 2020 magigin harus 70 bilyong rupee (harus U.S. $1&nbsp;bilyon). An konstruksyong proyekto nagtao nin trabaho sa harus 20,000 artisano sa irarom kan paggiya nin board of architects na pinapangenotan kan korteng arktitekto sa emperador na si Ustad Ahmad Lahauri.

An Taj Mahal iyo pigdesigna bilang sarong UNESCO World Heritage Site kaidtong 1983 para sa pagigin (sa Ingles) "*the jewel of Muslim art in India and one of the universally admired masterpieces of the world's heritage*". Ini iyo pigsasabi kan nagkapira bilang an pinakahalimbawa nin Mughal na arkitektura asin sarong simbolo kan mayaman na historya kan Indya. An Taj Mahal nakakaguno nin 7–8&nbsp;milyon na bisita kada aldaw asin kan 2007, ini iyo pigdeklara bilang saro sa nanggana para sa inisyatibong New 7 Wonders of the World (2000–2007).

Sa libro ni Abdul Hamid Lahauri sa *Padshahnama* kan 1636, pig-aapud niya an Taj Mahal bilang *rauza-i munawwara* (Perso-Arabo: , *rawdah-i munawwarah*), boot-sabihon pinaliwanagan o bistadong lubungan. An ngaran na ginagamit ngunya, an Taj Mahal, iyo gikan sa Persyano  *tāj maħall* asin may kahulugan na "korona" (*tāj*) "palasyo" (*maħall*). An Maħall iyo man an apelyido ni Mumtaz Mahal, kun siisay para pinahaman ni Shah Jahan an mausoleum.

## Panluwas na takod

*  kan Taj Mahal
* Deskripsyon kan Taj Mahal sa *Archaeological Survey of India*
* Panindog kan Taj Mahal sa *UNESCO*

## Toltolan
Cawacagan

An **Cawacagan** sarong barangay kan Bato, na namumugtak sa banwaan kan Bato, Camarines Sur. tigseselebrar ang ka pistahan kan barangay sa bulan kan Nobyembre kada petsa 27.
Dinastiya Song

An **Dinastiya Song** (; ; 960–1279) saro sa dinastiya imperyal nin Tsina  na nagpoon kan 960 hanggan 1279. An dinastiya natugdas ni Emperador Taizu kan Song pakatapos na sapawan niya an trono ni Zhou, na nagtapos kan panahon nin Limang Dinastiya asin Sampolong Kahadean. An Song parati nagkakasiplingan sa kagurubay kaining Liao, Habagatan Xia asin Jin na mga dinastiya sa amnayan Tsina. Pakalihis nin pirang dekada nin armadong pakikilaban sa pagsurog sa habagatan Tsina, an dinastiya Song nadaog asin nasupil kan dinastiya Yuan na natugdas kan mga Mongol.

## Toltolan
Willie Ong

Si **Willie Tan Ong** (namondag Oktubre 24, 1963) iyo sarong Filipinong kardyolohista, personalidad sa midya asin politiko na nagsangat an kasikatan sa pagtao nin medikal na abiso sa paagi kan saiyang pahina sa Facebook na may dakulang pagsunod asin an saiyang channel sa YouTube. Si Ong nagin kandidato man para sa pirilian sa Senado kan Filipinas kaidtong 2019, na dakulang naglalaom sa pagdara kan saiyang mga parasunod sa social media. Siya an kandidato para bise presidente sa pirilian para sa Presidente kan Filipinas sa taon 2022 bilang an katambal kan alkalde kan Manila na si Isko Moreno.

Si Ong namondag sa Manila kaidtong Oktubre 24, 1963. An saiyang ama, si Ong Yong, iyo sarong immigrante gikan sa Jinjiang, Tsina na nag-istar sa Filipinas kan 1922. Mas bistado bilang Co Tec Tai sa Tsinong Filipinong komunidad, an gurang na Ong iyo sarong aktibong charity worker na nagsirbe bilang presidente para sa nagkapirang mga sibikong organisasyon.

## Panluwas na takod
*
*

## Toltolan
Pederalismo ng Dugong Dakilang Samahan

An **Pederalismo ng Dugong Dakilang Samahan** (**PDDS**) iyo sarong nasyunal na politikal na partido sa Filipinas na pig-akreditado kan Komisyon sa Eleksyon (COMELEC) kan Ocktubre 30, 2018. Namokna ini ni Presidential Anti-Corruption (PACC) Chairman Greco Belgica. Sambit niya na an mga kaapil kaini an orihinal na parasunod kan presidente kan Filipinas na si Rodrigo Duterte kan pirilian para sa presidente kan 2016. An pangenot na pagbusol kan partido iyo an mai-aplikar an pederalismo sa Filipinas. An partido nagkua nin akreditasyon hali sa Komisyon sa Eleksyon ngantig makapadalagan sinda nin mga kandidato para sa tahaw na terminong eleksyon kan 2019.

Kan eleksyon 2019, an PDDS pigsuportahana an kandidatura kan nagligad na Special Assistant to the President Bong Go, na naggana bilang Senador kan 2019 Senatorial Elections. Si Eduardo Gadiano, an saindang kandidato para gobernador sa Occidental Mindoro an saidang pinakahalangkaw na nakatukaw na opisyal. An Munisipalidad kan Omar sa Sulu an may pinakadakol na bilang nin nangganang kandidato para sa PDDS na pigbibilog kan alkalde kan munisipyo, bise alkalde, asin an bilog na konseho kan munisipyo.

## Panluwas na takod
*Pederalismo ng Dugong Dakilang Samahan sa Facebook

## Toltolan
Portal:Tugtugon

{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#555D50; border-style:solid; border-width:3px; border-color:#B31B1B;"
| width="55%" valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | 
__NOTOC__

{| id="mp-lower" style="margin:4px 0 0 0; width:100%; background:none; border-spacing: 0px;"
| class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| id="mp-bottom" style="vertical-align:top; background:honeydew; color:#000; width:100%"
! style="padding:2px;" | Katakod sa Wikimedia
|-
| style="color:#000; padding:2px 5px 5px;" |
NiziU

An **NiziU** (; ), pigsusurat man sa istilong **NiziU**, iyo sarong Hapones na babaying grupo na namokna kan JYP Entertainment asin Sony Music Entertainment Japan. An grupo iyo pigbibilog nin siyam na miyembro: sinda Mako, Rio, Maya, Riku, Ayaka, Mayuka, Rima, Miihi asin Nina. An NiziU iyo namokna sa paagi kan reality-survival program na *Nizi Project* (2020), asin nagdebut kan Desyembre 2, 2020, sa pagluwas kan saindang debut single na "Step and a Step".

## Uusipon

Kan Enero 29, 2019, an JYP Entertainment pig-anunsyo an saindang plano na magmokna nin sarong Hapones na babaying grupo, sa irarom kan saindang bisyon na "K-pop 3.0", "Globalization by Localization." An mga awdisyon para sa bagong babaying grupo na ini iyo nangyari sa walong (8) Hapones na syudad, Hawaii, asin Los Angeles, para sa mga babaying may edad poon 15 hasta 22 na taon. An NiziU iyo namokna sa paagi kan *Nizi Project*, na nagtampok sa 20 na kontestant, asin pig-ere kada semana sa Hulu Japan poon Enero 30 hasta Hunyo 26, 2020, asin pigdadara sa internasyunal sa paagi kan opisyal na YouTube channel kan JYP Entertainment. An palabas iyo pigbanga sa duwang season. An enot na season na nagpapahiling sa mga awdisyon kan mga prospektibong miyembro sa bilog na Hapon, na nag-ina sa prospektibong lineup pasiring sa 14 hali sa 26 na babayi na pigpili ni J. Y. Park mientras an ikaduwang season nagpapahiling sa mga babayi na nagpasiring sa Sur na Korea para sa saindang training sa laog nin anom na bulan.

Sa pinal na episode kan *Nizi Project*, an debut line-up iyo pigheras sa publiko. Bilang sarong recording artist sa irarom kan JYP Entertainment, am grupo iyo pig-anunsyo na nakipagsundo sa kompanya nin rekord na Sony Music Japan pra sa bentahan kan album asin pag-ataman kan grupo durante sa saindang mga kasibotan sa Hapon.

## Mga miyembro
Naguno gikan sa opisyal na websityo kan NiziU.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Bidyograpiya

### Mga music video

## Mga gawad asin nominasyon

## Toltolan

## Panluwas na takod

*
Kirat Karo

An **Kirat Karō** saro sa tolong harigi nin Sikhismo, an duwang iba pa iyo an Naam Japo asin Vaṇḍ chakkō. An terminong ini boot sabihon magtrabahong honesto, toltol asin maigot na pagbuhay na ginagamit an  sadiring tibay, talento asin paghingowa sa pakinabang kan indibidwal, pamilya niya, asin an sosyedad en heneral. Boot sabihon kaini magdarudal sa sadiring ganot asin dai maghugak, magrawraw nin oras. Alintana, an *[[Simran (Sanskritong kataga)|Simran]]* asin pag'igot sa trabaho nin Dyos, bakong personal na bentahe, iyo an dapat na mayor na motibasyon.

## Sa eskritura
Sa Guru Granth Sahib, Guru Nanak Dev ji nagsasabi: 

Iba pang mga natatamang mga mensahe: 

## Toltolan
Om

An ***Ōṁ*** (o ***Aum***) (; ; ) iyo an tanog kan sarong sagradong simbolo espiritwal nakukua sa mga Relihiyon Indiko. An kahulogan asin mga pasabot kan *Om* nagiiba-iba sa mga magkakapirang mga ripondipon asin sa lawig nin iba-ibang tradisyon. Ini kabtang kan ikonograpiya makukua sa mga panahon na antigo asin mga medieval na manuskrito, sa mga templo, monasteryo, asin mga pangadyean sa Hinduismo, Budhismo, Jainismo, asin Sihismo. Bilang silaba, ini parati pigkakanta solo sana o bago sa sarong pagpaplatika espiritwal asin durante nin meditasyon sa Hinduismo, Budhismo, asin Jainismo.

## Toltolan
Toryo

An **toryo** (Ingles: *thorium*) iyo sarong maluyang radyo-aktibong metaliko na elementong kimikal na may simbolong **Th** asin atomikong bilang na 90. An toryo iyo garu pirak asin nagigin itom kapag nailuwas sa ere, na minaporma nin thorium dioxide; ini iyo medyo malumoy, dae mababari kun pupukpokon kundi mapapatag sana, asin igwa nin halangkaw na punto nin pagkatunaw. An toryo iyo sarong elektropositibong aktinido na an kimika iyo pigdomina kan +4 oksidasyong istado; ini iyo reaktibo man asin nagkakalayo sa ere kun pinong nabanga.

An gabos na aram na isotopo kan toryo iyo dae pusog. An pinakapusog na isotopo iyo an 232Th, na igwang kabangang-buhay nin 14.05&nbsp;bilyong&nbsp;taon, o harus an edad kan uniberso; nalalapa ini nin maluwayong maray sa paagi nin alpha na pagkalapa, na nagpopoon nin kadenang pagkalapa na ipinangaran sa seryeng toryo na nagtatapos sa pusog na 208Pb. Sa Kinaban, an toryo asin uranyo iyo an mga solamenteng signipikong radyoaktibong elemento na mahihiling nin natural sa dakulang kantidad bilang mga primordiyal na elemento. An toryo iyo tsantado na lagpas tolong beses an pagigin abundante kaysa sa uranyo sa ibabaw kan kadagaan nin Kinaban, asin iyo pangenot na pigpipino hali sa monazite na baybay bilang sarong gilid-na-produkto sa pagguno nin mga bihirang pankinabang metal.

## Padagos na pagbasa

* 
* International Atomic Energy Agency (2005). Thorium fuel cycle – Potential benefits and challenges
Iterbyo

An **iterbyo** (Ingles: *ytterbium*) iyo sarong elementong kimikal na may simbolong **Yb** asin atomikong bilang na 70. Ini an ika-14 asin penultimadong elemento sa lantanidong serye, na iyo an basehan kan relatibong kapusogan kan oksidasyong istadong +2 kaini. Alagad, arug kan iba pang mga lantanido, an pinakaaram na oksidasyong istado kaini iyo +3, arug sa oksido, halido, asin iba pang mga kompuwesto kaini. Sa tubigong solusyon, arug kan mga kompuwesto nin iba pang huring lantanido, an mga tunawong kompuwesto kan iterbyo minaporma nin mga komplekso sa siyam na molekula nin tubig. Huli sa saradong *shell electron configuration* kaini, an densidad asin an mga punto nin pagkatunaw asin pagkalakaga kaini iyo signipikong nalalain kumpara sa kadaklan nin iba pang mga lantanido.

An natural na iterbyo iyo salak nin pitong pusog na isotopo, na an gabos iyo presente sa mga konsentrasyon nin 0.3 parte kada milyon. An elementong ini iyo pigmimina sa Tsina, an Estados Unidos, Brasil, asin Indya sa porma nin mga mineral na monazite, euxenite, asin xenotime. An konsentrasyon nin iterbyo iyo hababa huli ta mahihiling sana ini sa pipirang ibang mga bihirang pankinabang elemento; dugang pa, ini saro sa mga pinakahababa an pagigin abundante. Kapag naguno asin napreparar, an iterbyo iyo may peligro sa pagtao nin irita sa mata asin onit. An metal iyo peligroso sa kalayo asin pagsabog.

## Padagos na pagbasa
**Guide to the Elements – Revised Edition*, Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) 

## Panluwas na takod

*It's Elemental – Ytterbium 
*
* Encyclopedia of Geochemistry - Ytterbium
Hasyo

An **hasyo** (Ingles: *hassium*) iyo sarong elementong kimikal na may simbolong **Hs** asin atomikong bilang na 108. An hasyo iyo radyoaktibong maray; ini an pinakapusog na bistadong isotopo na igwa nin kabangang-buhay nin harus sampolong segundo. Saro sa mga isotopo kaini, an 270Hs, igwa nin mahikang numero kan parehas na proton asin neutron para sa depormadong nukleyi, na minatao sa ini nin mas makusog na kapusogan laban sa biglaan na fission. An hasyo iyo sarong magabatong marhay na elemento; namokna ini sa laboratoryo sa kadikitong marhay na kantidad sa paagi nin pagsalak sa magabat na nukleyi sa mga mas magian. An natural na pangyayari kan elemento iyo pinag-adalan pero dae pa nahihiling.

Sa peryodikong tableta kan elemento, an hasyo iyo sarong transaktinidong elemento, sarong kaapil kan ikapitong peryodo asin ikawalong grupo; dagos ini an ikaanom na kaapil kan 6d serye kan mga transisyong metal. An mga eksperimento sa kimika iyo pigkumpirmar na an hasyo may kaugalian bilang an mas magabat na homologo sa osmyo, preparadong nagrereakto sa oksiheno para makamokna nin bolatilong tetroxide. An mga kimikal na karakter kan hasyo iyo partidang nakarakterisa, pero an mga ini marhay na nakukumpara sa kimika kan ibang mga elemento sa grupo 8.

## Panluwas na takod
*
Bakya

An **Bakyâ** na sulot sa bitis na iyo an usong-uso sa Filipinas bago uminabot an gomang sandalya.
An pambitis na sulot na ini gibo sa magian na materyal na kahoy arog kan santol, bungliw o laniti. Ini pinuputol sadya na sa sukol kan bitis asin dangan binubuli ngani magin sarama asin malinig sa hitsura. Mahibog an gilid kan bool kaini mala ta pwedeng ukitan nin mga dekorasyon, mga burak-burak o mga hitsura nin hayop. Dangan an bakya pwede nang pinturahan o barnisan. An atop kaini pwede gibo sa huyo, goma o plastik na nakapako gamit an saradit na pako o klabitos. Ini kaidto simbolo kan masa poon kan nauso ini.May nagswestyon na ini gibohon na "pangnasyunal na sulot-bitis kan Filipinas" poon pa kan 2014.

## Gamit

An bakya gamit-gamit na pirang siglo na sa Filipinas dai pa nadatong an mga Kastila, asin nagagamit ini nin bakong gayong lakopan kan prekolonyal asin  mas lakopan magamit kan panahon Kastila kan ika-16 na siglo abot ika-18ng siglo. Ini popular na gayo kan mga panahon Amerikano asin suno na ipagregalo komo souvenir. An industriyang ini nagluway-luway mawara kan nag'abot an mga gomang sandalya haleng Hapon o lokal man na pigprodyuser. Kan mga 1990 bihira nang maray inin magamit maliban sa mga presentasyon o mga pabayleng eksibit. Ini medyo uso pa man sa mga baryo.

## Toltolan

## Mga panluwas na takod
*
Perlas

An **perlas** (Ingles: *pearl*) iyo sarong matagas, makintab na bagay na namokna sa laog nin malumoy na tisyu (ispesipiko an mantle) nin sarong nabubuhay na *shelled mollusk* o iba pang hayop, arug kan fossil na conulariids. Arug sa bingkay kan mollusk, an perlas iyo pigbibilog nin calcium carbonate (pangenot an aragonite o salak nin aragonite asin calcite) sa minutong kristalikong porma, na naideposito sa konsentrikong lebel. An ideyal na perlas iyo perpektong bilog asin makinis, pero an iba pang mga korte, bistado bilang *baroque pearl*, an pwedeng mangyari. An pinakapinong kalidad kan natural na perlas iyo may halangkaw na halaga bilang mga gemstone asin bagay nin kagayonan para sa nagkapirang mga siglo. Huli kaini, an *perlas* ngani sarong metaphor para sa saro na bihira, pino, inoomaw, asin mahalaga.

An pinakamahalaga na perlas iyo nahihiling sa kadlagan, pero iyo bihiraon na marhay. An mga perlas sa kadlagan na ini iyo inaapod bilang *natural* na perlas. An *pigkultura* o *pigtanom* na perlas gikan sa perlas nin oyster asin freshwater mussels minahimo sa mayorya kan mga presenteng pinapabakal. An mga imitasyong perlas iyo mahiwas na pinapabakal bilang baratong alahas, pero an kalidad kan saindang iridesensyo iyo harus na dae magayon asin iyo pasil na malain sa mga totoong perlas. An mga perlas iyo pig-aani asin pigkukultibar pangenot bilang alahas, pero sa nagligad iyo nagamit man sa pagbado. Pigpipino man an mga ini asin ginagamit sa kosmetiks, medisina, asin pormulasyon nin pinta.

Sa kadlagan man o pigkultura, an kalidad na mga perlas iyo pirming nakresyo asin iridensyo, arug kan interyor nin bingkay na nagmomokna sa mga ini. Alagad, an kadaklan sa mga espesye kan shelled mollusks iyo may kakayahan na makamokna nin perlas (teknikal na "*calcareous concretions*") nin mas kadikit na kintab o mas kadikit na korte nin ispero. Maski ngani an mga ini iyo pwedeng magin lehitimo na "perlas" sa paagi nin hemolohikal na labs asin sa irarom man kan kasugoan nin U.S. Federal Trade Commission, asin iyo namokna sa kaparehas na paagi, an kadaklan sa kaini iyo mayo nin halaga apwera bilang kuriyosidad.

## Panluwas na takod

*The History of Pearls. PBS Pearl History Special.

## Toltolan
Stamford Raffles

Si **Sir Thomas Stamford Bingley Raffles**, FRS (5 Hulyo 1781 – 5 Hulyo 1826) sarong Briton na Lieutenant-Governor of the Dutch East Indies (1811–1816), asin Lieutenant-Governor nin Bencoolen (1818–1824); siya alagad mas bantog bilang kagtugdas kan modernong Singapur asin kan Straits Settlements.

Si Raffles imbweltong gayo sa pagsakyada asin  pagsikop kan Indones na isla nin Java hale sa kamot kan Olandes durante kan Gerang Napoleoniko, asin an pagpadalagan kan Singapur.  Siya man an nagsurat kan librong *[[The History of Java (1817 book)|An Historya nin Java]]* (1817).

## Mga panluwas na takod
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Toltolan
Niels Bohr

Si **Niels Henrik David Bohr** (Oktubre 7, 1885 – Nobyembre 18, 1962) iyo sarong pisikong Danes na nagkaigwa nin mahalagang ambag sa pagkaintindi sa istraktura nin atomo asin kwantum mekaniks. Huli sa saiyang kontribusyon, naako niya an Nobel Prize sa pisikakaidtong 1922. Si Bohr iyo sarong pilosopo man asin tagabusol nin makasiyensya na pag-aadal.                                                                                                                                                                                   

Binilog niya an modelong Bohr nin sarong atomo, kun sain saiyang pigheras na an mga lebel nin enerhiya sa mga elektron iyo diskreto asin an mga elektron na ini iyo nagiikot sa mga pusog na orbita sa palibot nin atomikong nukleyus pero pwedeng maglukso hali sa sarong lebel nin enerhiya (o orbita) pasiring sa saro pa. Alagad naribayan an modelong Bohr nin iba pang mga modelo, mantinido man giraray na balido an pinagbabatayang prinsipyo kaini.

Itinogdas ni Bohr an Instituto nin Panteoryang Pisika sa Unibersidad nin Copenhagen, bistado ngunyan bilang Instituto nin Niels Bohr, na nagbukas kaidtong 1920. Nagin paratukdo asin nakipagtabangan si Bohr sa mga pisikong na binabalehan ninda Hans Kramers, Oskar Klein, George de Hevesy, asin Werner Heisenberg. Hinulaan niya an pagkakaigwa nin sarong bagong elemento na garu zirconium, na pinangaranan niyang hafnium, an pangarang Latin nin Copenhagen, kun saan ini nadiskobre. Kan naghaloy, ipinangaran an elementong bohrium saiya.

## Panluwas na takod

* Niels Bohr Archive
* 
* 
* 
* 
* Author profile sa database na Zentralblatt MATH
* 
* 
* 
*  kaiba an Nobel Lecture, 11 Desyembre 1922 *The Structure of the Atom*

## Toltolan
Pedro Paterno

Si **Pedro Alejandro Paterno y de Vera Ignacio**(Manila, 27 Pebrero 1858 - 26 Abril 1911) sarong Filipinong politiko, poeta, asin  nobelista.

An saiyang pagrepresentar sa mga Espanyol iyo an nangyaring nakadagos an pagpirma kan Pakto nin Biak-na-Bato kan Desyembre 14, 1897, na saiyang pinagpublikar an mga naginibo igdi kan taon 1910. Sa mga sinurat niya iyo an pinakaenot na nobela sinurat nin Filipino, an *[[Ninay]]* (1885), asin a n pinakaenot na kadamotan nin mga rawitdawit nakasurat sa lenggwaheng Espanyol, *[[Sampaguitas y otras poesías varias]]* ("Jasmines and Other Various Poems"), napublikar sa Madrid kan 1880.
## Kaamayi kan buhay/Edukasyon
Si Paterno namundag kan Pebrero 17, 1857. Saro siya sa 13 aki ninda Don Máximo Paterno asin kan ikaduwang agom na si Doña Carmen de Vera Ignacio. Si Máximo pigdestierro sa Guam (dati ini parte kan Spanish East Indies) nin 10 taon bunga kan 1872 Cavite mutiny asin nagadan kan 26 Hulyo 1900, na may walat na kanigoan na yaman.

Si Paterno nakatapos kan *Bachiller en Artes* sa Ateneo de Manila na nabantog gibo kan marhay na mga grado. Sa edad na 14, pinadara siya sa Espanya, kun saen 11 taon siya nag'adal sa Unibersidad nin Salamanca asin dangan sa Unibersidad Sentral nin Madrid (ngonyan Complutense University of Madrid). Sa  Salamanca, nagkua siya nin mga kurso sa Pilosopiya asin Teolohiya, asin ta mantang yaon sa Madrid, siya nakatapos kan 1880 sa abogasya na halangkaw an mga grado. Kan 1893, siya nagawadan kan Order of Isabella the Catholic.

## Lista kan mga sinurat
**Influencia Social del Cristianismo*, 1876 polyeto
**[[Sampaguitas y otras poesías varias]]*, 1880 antolohiya nin mga dawitdawit
**[[Ninay]]*, 1885 nobela
**Magdapio*, 1903 apat-na-kabtang na opera
**Aurora social*, 1910–11 kadamotan nin mga novella
**Los ultimos romanticos: en la erupción del Volcán de Taal*, 1911
**Los Itas*, 1915
**El Cristianismo y La Antigua Civilizacion*, 1892
**La Civilizacion Tagala*
**El Alma Filipinos*

## Toltolan
Kuomintang

An **Kuomintang** (**KMT**), na inaapod man na **Guomindang** (**GMD**) o **Partidong Nationalistang Tsino** (PNT), sarong partido politikal sa Republika nin Tsina, enot sa Kadagaan Tsina dangan na sa Taiwan pakaaagi kan 1949. Orihinalmente iyo an solong partidong namomoon sa irarom kan sistema *[[Dang Guo]]*, an PNT iyo ngonyan pinakadakulang partido oposisyon sa Yuan Lehislatibo. Sa politikang Taiwan, an PNT primeramente nakikikompentensya sa karibal kaining Partido Progresibo Demokratiko (PPD). An KnT pigkokontra an *de jure* independensya sa Taiwan asin an  Pagsasarong Tsina sa lindong kan sinasabing "Sarong nasyon, Duwang Sistema", imbes a pabor sa relasyon baliktaran sa Popular na Republika nin Tsina (PRT) asin mantenido an nangingimbabaw na kamugtakan politika nin Taiwan sa irarom kan Konstitusyon kan Republika nin Tsina. An presenteng pamayo kan Kuomintang iyo si Eric Chu. An PNT iyo an saro sa duwang mayor na historikal na kontemporaryong partido sa Tsina, an saro pa iyo an Partido Komunista nin Tsina (PKT).

An Kuomintang tinugdas ni Sun Yat-sen kan 1919, pakatapos kan 1911 na Rebolusyon, na iyo an  kawsa kan  pagkabungkal kan Dinastiya Qing, asin pagkapundar kan rehimen Beiyang. Poon 1926 abot 1928, an Kuomintang sa pamomoon ni Chiang Kai-shek matrayumpong nahimo na an pwersa kan inapod na Northern Expedition nabungkal an mga rehiyonal na mga hepe-hepe asin nabunyog an dai parasa' na nasyon. Poon 1937 abot 1945, an mga Nasyonalista pinamayohan an Tsina sa inapod na Gerang Sino-Hapon kontra Hapon. Pagtongtong kan 1949, an PNT sayod na nadaog kan Partido Komunista sa Gera Sibil asin ta an Gobyerno Nasyonalista  nag'atras sa Taiwan, na ini dating prefectura nin Qing na nakontrol asin nagin kolonya kan Hapon asin sakop ini poon 1895 abot 1945.

## Kataytayan nin mga ladawan

Ladawan:Dr. Sun in London.jpg|Sun Yat-sen, "Ama kan Nasyon"
Ladawan:蔣中正肖像(上色).jpg|Si Chiang Kai-shek
Ladawan:Chiang Kai-shek.jpg|Si Chiang Kai-shek (1925)
Ladawan:Kmtarmy.JPG|Mga Nationalistang soldados durante kan Gerang Tsino-Hapon
Ladawan:Kuomintang Party in Xinjiang 1942.jpg|An KMT sa Tihwa, Sinkiang kan 1942
Ladawan:19451025 中國戰區臺灣省受降典禮後 臺灣省警備總司令部全體官兵合影.jpg|Pag'uli kan Taiwan sa KMT, 1945


## Toltolan
Proletaryat

An **proletaryat** o **proletariat** (; ) iyo an klase sosyal kan mga parapatandan, idtong mga myembro kan sosyedad na an mga pagsasadiri sana na may halaga iyo an saindang pag'espwerso sa trabaho (kapasidad ninda sa pagdarudal). An myembro sa siring na ripondipon iyo an inaapod na **proletaryat**. Sa Pilosopiyang Marsismo hinihiling na an proletaryat naaapi sa lindong nin kapitalismo, na napipiritan mag'ako nin kakadikit na tandan balos sa pag'operar kan mga gamit nin produksyon, na rogaring kan mga kagsadiri kan mga negosyo, an inapod na bourgeoisie.

Si Marx nakikiasusangan na an pag'aaping ini natao sa proletaryat nin kumon na mga interes politika asin ekonomiko na nalampas sa mga anoman na linderos nasyonal, na nagsusunson sainda na magkaburunyog asin agawon an kapangyarihan sa mga kapitalistang grupo, asin ngapit makamukna nin komunistang sosyedad talingkas sa anoman na distinksyon nin klase, na kun saen gabos pantay-pantay.

## Republika Romana asin Imperyo

An  binibilog nin sarong  klase sosyal nin mga namamanwaan Romano na haros mayong pagsasadiri o mayong propiedad. An termino daang ini pwede naggikan sa pagsensus, na an mga autoridad Romano ginigibo lambang limang taon ngani makagibo nin rehistro nin mga namamanwaan asin an mga rogaring kaini,  na ini an nadeterminar kan saindang mga obligasyon militar asin mga prebilihiyo sa pagboto. Idtong may mga rogaring na 11,000  o kumulang igdi nahuhulog sa pinakahababang kategorya para sa serbisyo militar, asin an saindang mga aki— (mga inaki)— iyo an ilinilista imbes an propriedad; kunsiring ini ginikanan kan pangaran  (nagpoprodyusir nin mga aki). An mga Romanong soldados na namamanwaan nabayad magsadiri kan saindang gamit na mga kabayo asin mga armas, asin nalaban para sa kumonwelt, alagad an ambag militar sana kan  iyo an saindang mga aki, para sa mga namamanwaan na Romano na iyo an magkokolonya kan mga nasakop na mga teritoryo. Opisyalmente, an mga mayong-rogaring na namamanwaan inaapod na  ta sinda "mga persona na pigrehistro bako sa propiedad ninda...kundi huli sa saindang pagkapresente komo mga indibidwal na nabubuhay, primeramente bilang payo () nin sarong pamilya.

## Toltolan
Louis Pasteur

Si **Louis Pasteur**  (, ; 27 Desyembre 1822 – 28 Septembre 1895) iyo sarong kimiko asin mikrobiyolohista na pigbibisto para sa saiyang pagkadiskobre nin mga prinsipyo kan bakunasyon, mikrobyal na permentasyon, asin pasteurization. An saiyang pag-aadal sa kimika an nagtao nin dalan sa dakulang trayumpo sa pagkaintindi nin mga kawsa asin paglikay sa mga helang, na naghaman sa pundasyon nin paglinig, pampublikong salud, asin kadaklan nin modernong medisina. An saiyang gibo iyo pigkredito sa pagsalbar sa milyon nin buhay sa paagi nin paghaman nin bakuna para sa rabies asin anthrax. Pigbisto siya bilang saro sa mga kagmokna kan modernong bakteryolohiya asin pig-onrahan bilang "aman kan bakteryolohiya" asin bilang an "ama kan mikrobiyolohiya" (kaiba si Robert Koch, asin dagos man ki Antonie van Leeuwenhoek).

Si Pasteur an responsable para sa disprobar kan doktrina nin *spontaneous generation*. Sa irarom kan French Academy of Sciences, an saiyang eksperimento nagpahiling na sa isterilisado asin nakatakop na flask, mayo nin nahahaman; asin sa isterilisado pero buka na flask, an mga mikroorganismo pwedeng magdakula. Sa eksperimento na ini, an akademya piggawadan siya kan Premyo Alhumbert na minadara nin 2,500 francs kan 1862. 

Si Pasteur pigbibisto man bilang saro sa ama kan *germ theory of diseases*, na saro pang menor na konsepto kaidto. An nagkapira sa saiyang mga eksperimento nagpahiling na an mga helang pwedeng malikayan sa paggadan o pagpundo sa mga germs, na direktang nagsuporta sa germ theory asin sa aplikasyon kaini sa medisinang klinikal. Pinakabistado siya sa heneral na publiko para sa saiyang imbensyon nin teknik sa pagtrato nin gatas asin arak sa pagpundo nin bakteryal na kontaminasyon na sarong proseso na ngunyan inaapod bilang pasteurization. Si Pasteur nakahimo man nin signipikong pagkadiskobre sa kimika, pinakanotable sa molekular na basehan para sa asimetriya nin nagkairang mga kristal asin rasemisasyon.

## Panluwas na takod

* The Institut Pasteur
* The Pasteur Foundation 
* Pasteur's Papers on the Germ Theory
* The Life and Work of Louis Pasteur, Pasteur Brewing
* The Pasteur Galaxy
* Germ Theory and Its Applications to Medicine and Surgery, 1878 
* Louis Pasteur (1822–1895) profile, AccessExcellence.org
* 
* 
* 
* 
* 
* ''Comptes rendus de l'Académie des sciences'' Mga artikulo na pigpublikar ni Pasteur

## Toltolan
Brahmavihara Arama

An **Brahmavihara-Arama** midbid man sa apod na **Vihara Buddha Banjar** huli sa lokasyon kaini sa Distrito Banjar nin Buleleng, saro na Templo asin Monasteryong budhist sa kabukidan harani sa Lovina sa North Bali.

Huli ta an nalulugaran kaini sa Bali, Indonesia sarong islang predominanteng Hindu, an  templong ini grabeng impluensya sa kulturang Hindu, mala ta an mga estatuwa kaini naglaladawan nin arkitekturang Hindu..

## Toltolan
Antoine Lavoisier

Si **Antoine-Laurent de Lavoisier** (  ,  ,; 26 Agosto 17438 Mayo 1794), midbid man bilang **Antoine Lavoisier** pakatapos kan Rebolusyong Pranses, iyo sarong Pranses na nobleng tawo asin kimiko na sentro sa rebolusyong kimikal kan ika-18 na siglo asin iyo may dakulang impluwensya sa parehas na historya kan kimika asin historya kan biyolohiya. 

Heneral na pig-aako na an pinakadakulang akomplisimiyento ni Lavoisier sa kimika iyo gikan pangenot sa pagliwat sa siyensya hali sa kwalitatibo pasiring sa kwantitatibo. Si Lavoisier iyo pinakanotable para sa saiyang pagkadiskobre sa pagganap kan oksiheno sa kombustyon. Pigbisto niya asin pigpangaranan an oksiheno (1778) asin hidroheno (1783), asin piglabanan an teoryang phlogiston. Nagtabang si Lavoisier sa paghaman kan sistemang metriko, pigsurat an pinakaenot na ekstensibong listahan kan mga elemento, asin nagtabang sa pagreporma kan nomenklaturang kimikal. Nahulaan niya an ekstinsya kan silikon (1787) asin nadiskobre na, alagad an materya pwede maliwat an porma o korte, an masa kaini iyo mantinido giraray.

Si Lavoisier iyo sarong makapangyarihang kaapil kan nagkapirang mga aristokratong konseho, asin sarong administrador kan *Ferme générale*. An *Ferme générale* iyo saro sa mga pinakahinahaboang komposisyon kan *[[Ancien Régime]]* huli sa mga dilensya na naguno kaini sa paggasto kan istado, an sekreto kan mga termino kan kontrata kaini, asin an pag-abuso kan mga armadong ahente kaini. An gabos na mga politikal asin ekonomikong kasibotang ini an naggasto sa saiyang mga siyentipikong pag-aadal. Sa tuktok kan Rebolusyong Pranses, pig-akusahan siya dapit sa tax asin pagbenta nin pinagbabawal na tabako, asin pigbitay.

## Panluwas na takod

* Mga arkibo: Fonds Antoine-Laurent Lavoisier, Le Comité Lavoisier, Académie des sciences
* Panopticon Lavoisier sarong birtuwal na museo ni Antoine Lavoisier
* Bibliyograpiya sa Panopticon Lavoisier
* Les Œuvres de Lavoisier

;Dapit sa saiyang mga gibo

* Lokasyon kan laboratoryo ni Lavoisier sa Paris
* Radio 4 program on the discovery of oxygen kan BBC
* Who was the first to classify materials as "compounds"?  – Fred Senese
* Cornell University's Lavoisier collection

;An saiyang mga kasuratan

* 
* 
* Les Œuvres de Lavoisier (An Kompletong Kagibohan ni Lavoisier) pigliwat ni Pietro Corsi (Oxford University) asin Patrice Bret (CNRS)
* Oeuvres de Lavoisier (Mga Kagibohan ni Lavoisier) sa Gallica BnF sa anom na bolyum.
* WorldCat author page
* Titutlong pahina, *woodcuts*, asin *copperplate engravings* ni Madame Lavoisier hali sa enot na edisyon kan 1789 nin *[https://digital.sciencehistory.org/works/v979v4270 Traité élémentaire de chimie]*

## Toltolan
Benjamin Magalong

Si **Benjamin** "**Benjie**" **Bañez Magalong** (namondag Desyembre 15, 1960)  sarong Filipinong politiko asin retiradong opisyal na pulis na nagsirbe bilang alkalde kan Baguio poon 2019. Bago maglaog sa politika, nagsirbe siya sa Konstabularyo kan Filipinas asin Nasyunal na Pulis kan Filipinas (PNP) nin 38 na taon. Pinamayohan niya an rehiyonal na opisina kan pulis kan Cordillera, an Criminal Investigation and Detection Group (CIDG), asin an Directorate for Investigation and Detective Management (DIDM). Nagretiro siya sa ranggo nin Police Deputy Director General bilang an Deputy Chief for Operations kan PNP.

Nagsirbe siya bilang *contact tracing czar* sa kasimbagan kan gobyerno nin Filipinasn sa pandemya na dara kan COVID-19 poon Hulyo 2020 sundo sa saiyang irebokableng resignasyon kan Enero 29, 2021.
## Mga Pasib asin Onra
### Mga Dekorasyon
Sa mga dekorasyon iginawad saiya, kabarali an mga minasunod:

*  Medalya ng Kabayanihan (PNP Distinguished Conduct Medal)
*  Medalya ng Katapatan sa Paglilingkod (PNP Distinguished Service Medal)
*  Medalya ng Katangitanging Gawa (PNP Outstanding Achievement Medal)
*  Medalya ng Kagitingan (PNP Medal of Valor)
*  Medalya ng Katapangan (PNP Bravery Medal)
*  Medalya ng Pambihirang Paglilingkod (PNP Special Service Medal)
*  Medalya ng Paglilingkod (PNP Service Medal)
*  Medalya ng Kasanayan (PNP Efficiency Medal)
*  Medalya ng Paglilingkod sa Luzon (PNP Luzon Campaign Medal)
*  Medalya ng Pagtulong sa Nasalanta (PNP Disaster Relief and Rehabilitation Operations Campaign Medal)
*  Medalya ng Papuri (PNP Commendation Medal)
*  Medalya ng Mabuting Asal (PNP Good Conduct Medal)
*  Medalya ng Paglaban sa Manliligalig (PNP Anti-dissidence Campaign Medal)
*   Bronze Cross Medal
*  Military Merit Medal
*  Wounded Personnel Medal
*  Silver Wing Medal
*  Military Commendation Medal
*  Military Civic Action Medal

## Toltolan
Bali

An **Bali** (; ) sarong probinsya nin Indonesya asin an pinakayaon sa solnopan na parte kan Saradit na Kaislahan kan Sunda. Subangan kan Java asin sulnopan kan Lombok. Ining probinsyang ini kaiba an isla nin Bali asin saradit na mga magkataraid na puro', arog kan Nusa Penida, Nusa Lembongan, asin Nusa Ceningan. An kabesera probinsyal, Denpasar, iyo an pinakadakul sa populasyon komo sarong syudad igdi sa Saradit na Kaislahan kan Sunda asin iyo man an ikaduwa sa pagkadakula, kumpara sa Makassar, sa Subangan na Indonesya. An banwaan nin Ubud sa Greater Denpasar konsideradong sentro kultural kan Bali. An probinsya iyo man an mayor na destinasyon sa turismo kan Indonesya, na nagpaparalangkaw sa palaog nin turista poon pa kan 1980. Mga negosyo konektado sa turismo nagrerepresentar na gayong 68.28% sa ekonomiya kan Bali (Bali GRDP) kan taon 2014.

An Bali iyo sana an probinsyang an mayorya mga Hindu sa  dominado nin Muslim na Indonesya, na an 86.9% kan populasyon sinusunod an pagtubod na Hindu Balines. Bantog na gayo ini sa halangkaw na lebel nin arte, arog kan tradiysonal asin modernong mga bayle, eskultura, pagpipinta, trabaho sa anit, metalworking, asin musika. An inapod na Indonesian International Film Festival taon-taon ginibo igdi sa Bali. Iba pang mga kasibotan internasyonal arog kan Miss World 2013 asin ginibo man igdi an 2018 Annual Meetings of the International Monetary Fund and the World Bank Group. Kan Marso 2017, an TripAdvisor pigranggo an  Bali komo iyo an 'world's top destination' sa Traveller's Choice award kaini, na naotro pa kan Enero 2021.

## Mga panluwas na takod
* Tourist and Balinese Culture

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|Mga Balines
File:Kecak in Pura Dalem Ubud 1.jpg|Bayleng Kecak
File:Bali cuisine.jpg|Mga gisong Balines
File:Wood carving in Bali.jpg|Mga paraukit sa kahoy
File:Ubud Cremation Procession 1.jpg|Seremonya sa pag'aabo nin bangkay sa Ubud
File:1906 Puputan monument in Denpasar.jpg|Monumento Puputan
File:Bali bomb monument.JPG|Memento sa Pagbomba sa Bali
File:Bali's Gunung Agung seen at sunset from Gunung Rinjani.jpg|Bukid Agung, pinakahalangkaw na bukid
File:Bali Mynah - Houston Zoo.jpg|Gamgam Myna, makukua sana sa Bali
File:Kuta Beach (6924448550).jpg|Kuta Beach, pinakapopular na baybayon
File:Nyepifest auf Bali.jpg|*Ogoh-ogoh* na prosesyon sa banggi nin Nyepifest


## Toltolan
Oscar Moreno

Si **Oscar "Oca" Seriña Moreno** (namondag Pebrero 28, 1951) iyo sarong Filipinong politiko asin an presenteng alkalde kan Syudad nin Cagayan de Oro, Norteng Mindanao, Filipinas, an kapitolyo-probinsyal kan Misamis Oriental. Siya iyo sarong abogado sa propesyon asin nagligad na taga-bangko bago niya linaog an pampublikong serbisyo.

Namondag si Moreno sa Balingasag, Misamis Oriental ki Dr. Emeterio A. Moreno Sr., na nagsirbi sa mga barangay (village) kan banwaan asin ki Milagros Roa Seriña, sarong retiradong paratukdo sa pampublikong eskwelahan asin instruktor nin musika. Agom niya si Arlene Parado Pasion na gikan sa Syudad nin Laoag asin Dingras, Ilocos Norte kun sain siya igwa nin tolong aki – sinda Sean Oliver, Imee Rose asin Oscar Jr.

## Panluwas na takod

* An Opisyal na Websityo kan Probinsya nin Misamis Oriental 
* Liga kan mga Probinsya nin Filipinas: Panindog kan Gobernador
Haw Phra Kaew

An **Haw Phra Kaew** (), sinusurat man na **Ho Prakeo**, **Hor Pha Keo**, dati sarong templo sa Vientiane, Laos. Ini namumugtak sa Setthathirath Road, sa  bandang sud-subangan kan Wat Si Saket. Natugdok ini enot kan 1565 sa tuyong isaray igdi an Emerald Buddha, alagad pirang ulit hinirahay. Ngonyan an  interior kaini yaon an museo na ti'mosan kan mga relihiyosong arftifak asin sadit na tindahan.

## Kataytayan nin mga ladawan

File:Le Vat Phra Kèo (Vientiane) (4346162162).jpg|Pinto pasiring sa *sim* pig'ukit na may gulod-gulod
File:Monk Ho Pra Keo Laos.JPG|Sarong monghe sa Haw Phra Kaew
File:Buddha statues 2 - Haw Phra Kaew.jpg|Mga nakaturukaw na imahen nin Buddha
File:Around Vientiane (8449042767) (2).jpg|Mga nakatirindog na mga Buddha
File:VatPhraKèo.JPG|Tangkaan na hagyan
File:Vientiane, Haw Pha Kaeo.jpg|Atubangan kan museo


## Toltolan
East End Hustle

An ***East End Hustle*** sarong 1976 na pelikulang drama pigderihe ni Frank Vitale asin pigwarak kan Troma Entertainment. An plot manungod sa sarong pampam na de kampanilya na namoon sa sarong pagrebelyon nin mga pampam kontra sa saindang mga sadistang mga bugaw.

## Panluwas na takod
*
Arthur Defensor Jr.

Si **Arthur "Toto" Rivera Defensor Jr.** (namondag Oktubre 8, 1969) iyo sarong Filipinong politiko na nagsisirbe bilang an Gobernador kan Iloilo poon 2019. Nagligad siyang kaapil kan ika-18 na Kongreso kan Kamara de Representantes kan Filipinas para sa ika-tolong distrito poon 2010 sundo 2019.

Si Defensor Jr. iyo an aking lalaki kan nagligad na gobernador asin kongresman, Arthur Defensor Sr.

## Toltolan

## Panluwas na takod

* Probinsya kan Iloilo  (Opisyal na Websityo)
Endoskopiya

An **endoskopiya** (Ingles: *endoscopy*; *paghiling sa laog*) iyo sarong operasyon na nagagamit sa medisina para hilingon an laog kan hawak. An operasyon kan endoskopiya naggagamit nin endoskopyo (*endoscope*) para i-eksamina an laog kan sarong organo o bukas sa hawak. Dae arug sa nagkapirang mga medikal na pag-imaheng teknik, an endoskopy direkta na piglalaog sa organo.

Igwa nin nagkapirang mga klase nin mga endoskopyo. Depende sa sityo sa hawak asin sa klase nin operasyon, an endoskopyo pwedeng gibuhon nin sarong doktor o *surgeon*. An pasyente pwedeng bilog na mata o tutudukan nin anestesya durante sa operasyon. Sa kadaklan, an terminong *endoskopiya* o *endoscopy* iyo ginagamit sa pagladawan sa eksaminasyon kan itaas na parte kan gastrointestinal na agihan, na midbid bilang sarong *esophagogastroduodenoscopy*.

Para sa dae-medikal na paggamit, an kaparehas na instrumento iyo inaapod na mga boreskopyo (*borescope*).

## Panluwas na takod

*The Atlas of Gastrointestinal Endoscopy endoatlas.com
*El Salvador Atlas of Gastrointestinal Endoscopy
*Gastrolab: Site in English, Swedish and Finnish with gastrointestinal endoscopy photolibrary 
*Preventing cross-contamination from flexible endoscopes massdevice.com
*Advances in Endoscopy advancedimagingpro.com

## Toltolan