Kahadean kan Herusalem

An **Kahadean kan Herusalem** iyo an sarong kahadean na Romano Katoliko na minukna sa Levant kaidtong 1099 pagkatapos kan Enot na Krusada.  An kahadean na ini huminaloy nin haros 200 na taon poon 1099 sagkod 1291 kan an mga huring mga natatadang pagrugaring ginaraba kan mga Mamluk. An kasaysayan kaini nababanga sa duwang mga daing siring na panahon. An enot na kahadean huminaloy poon 1099 sagkod 1187. Nadaog ini sa Labanan kan Hattin kaidtong 1887 ni Saladino. An Europa tumugon sa pagkadaog na ini sa paagi kan paglunsar nin Ikatulong Krusada na pinamayuhan ninda Richard Lionheart, Philip Augustus, asin Frederick Barbarossa kan magkakahiwalay. An kahadean kan Herusalem sa giraray naimukna sa Acre kaidtong 1192 asin huminaloy sagkod sa pagkakawasak kan syudad kaidtong 1291. Sa kapinonan an kahadean na ini dikit na labi sa sarong mahiwas na kalipunan nin mga banwaan asin syudad na nabihag kan Krusada. Sa tugatog kaini kaidtong katahawan kan ika-12 siglo, an kahadean  tinatayang sumasaklaw sa terirtoryo kan modernong Israel, Lebanon asin Palestina. Poon sa baybayon kan Dagat Mediterraneo, an kahadean na ini nasasakupan an poon Leban sa amihanan sagkod sa disyertong Sinai sa habagatan sagkod sa modernong Hordan asin Syria sa sirangan pasiring sa Fatimid, Ehipto sa solnopan. Sa amihanan kaini may tulong ibang mga estado kan nagkrusada na minukna sa panahon asin pagkatapos kan Enot na Krusada: An Kawnti kan Edessa(1097–1144), an Prinsipalidad kan Antioch (1098–1268), asin an Kawnti kan Tripoli (1109–1289) na gabos mga independiyente alagad harani na nauugnay sa Herusalem. Sa sirangan iyo an mga manlaenlaen na mga emirate na Muslim na sa huri nakipag-alyansa sa kalipang Abbasid sa Baghdad. Sa dugang na amihanan asin sirangan iyo an Kahadean kan Armenmian kan Cilia asin Imperyong Byzantine na may haraning relasyon sa Herusalem kaidtong ika-12 siglo. An pagkakawatak watak kan sirangan na Muslim tuminugot sa pampoon na trayumpo kan Krusada alagad mantang nagpapadagos an ika-12 siglo, an mga pagtaraid kaining Muslim pinagsaro ninda Nur ad-Din Zangi asin Saladino na nakabihag giraray sa nawarang teritoryo. An Herusalem nadaog ni Saladin kaidtong 1187 asin kaidtong ika-13 siglo, an kahadean na ini napasadit sa nagkapirang mga syudad sa kahalabaan kan baybayon na Mediterraneo. Sa panahon na ini, an kahadean kan Herusalem pinamayuhan kan dinastiyang Lusignan kan Kahadean kan Cyprus na sarong pang estado kan nagkrusad na minukna kaidtong Ikatulong Krusada. An mga kaugnayang dinastiko pinakusog sa Tripolo, Antioch asin Armenia. An kahadean kan Herusalem ay sandaling papalaking napanaigan kan mga syudad-estado na Italyano kan Republika kan Venice asin Republika kan Genoa siring man bilang mga ampisyong pang-imperyo kan mga Banal na Emperador Romano. Sinadiri ni Emperador Frederick II an kahadean sa paagi kan kasal alagad an saiyang presensya uminabot sa sarong gerang sibil sa mga maharlika kan kahadean. An kahadean nagin dikit na labi sa sarong pawn sa politika asin gera kan mga dinastiyang Ayyubid asin Mamluk kan Ehipto siring man kan mga parasakyada na dinastiyang Khwarazmian asin Mongol. Bilang relatibong sadit na kahadean, an kahadean kan Herusalem igwang dikit na suportang pinansyal asin militar gikan sa Europa. Sa ibong kan dakol na saradit na ekspedisyon, an mga Europeo sa pangkagabsan bakong handa na magsagibo nin mahal na pagbaklay sa sirangan para sa naglalataw na nadadaog na katuyuhan. Dai pa nahahaloy sinakyada giraray kan mga Mamluk na sinda Baibar asin al-Ashraf Khalil an gabos na mga natatadang muog kan mga nagkrusada na humantong sa pagkakawasak kan Acre kaidtong 1291.

## Toltolan