open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anemona sa dagat

An **mga anemona sa dagat** sarong grupo nin mga parakakan na mga invertebrado sa dagat na minakompuesto kan orden **Actiniaria**. Huli sa saindang makolor na itsura, sinda nginaranan sa *Anemone*, sarong tinanom na namumurak sa daga. An mga anemona sa dagat pigklasipikar sa phylum Cnidaria, klase Anthozoa, subklase Hexacorallia. Bilang mga cnidarian, an mga anemona sa dagat magkapareho sa mga korales, dikya, mga anemona na nag-eerok sa tubo, asin *Hydra*. Bakong arog kan mga jellyfish, an mga sea anemone mayo nin medusa stage sa saindang siklo nin buhay.

An tipikal na sea anemone sarong solong polip na nakadukot sa sarong matagas na ibabaw sa paagi kan saiyang base, alagad an ibang species nabubuhay sa malumoy na sedimento, asin an nagkapira naglalataw harani sa ibabaw kan tubig. An polyp igwa nin sarong harigi na puon na may ibabaw nin sarong oral disc na may singsing nin mga tentakulo asin sarong sentral na nguso. An mga tentakulo pwedeng ibalik sa laog kan laog kan hawak o palawakon tanganing madakop an nag-aagi na biktima.

## Toltolan
Scorpio

An **Scorpio** iyo an ikawalong astrological sign sa sodyak, guminikan sa konstelasyon kan Scorpius. Nasasakupan kaiyan an 210–240° ekliptikong longitud. Sa irarom kan tropikong sodyak (pinakakomun na piggamit sa Solnopan na astrolohiya), an Saldang naglilibot sa senyal na ini sa Oktobre 23 sagkod Nobyembre 21. Depende sa kun arin na sistemang sodyak an piggagamit nin sarong tawo, an namundag sa irarom kan impluwensya nin Scorpio posibleng apudon na *Scorpio* o *Scorpionic*.

## Toltolan
Pagmanada

Sa biyolohiya, an **pagmanada** iyo an pagpaduros kan magkabalitadan na sekso o hermaphroditikong organismo para sa katuyuhan na sekswal na reproduksyon. An *[[pertilisasyon]]* iyo an fusion nin duwang gametes.  An *[[kopulasyon (solohiya)|kopulasyon]]* iyo an pagsaroan nin organong sekswal nin duwang sekswal na nagrereprodusir na mga hayop para sa inseminasyon asin subsequent na panlaog na pertilisasyon. An pagmanada posible man na maggiya sa panluwas na pertilisasyon, siring kan nahihiling sa MDA ampibyano, mga sira asin mga tinanom. Para sa kadaklan na mga espesye, an pagmanada iyo an sa pag-ultanan nin duwang indibidwal nin kabaliktaran na sekso. Alagad, para sa ibang hermaphroditic species, an kopulasyon dai nangangaipo huli ta an magurang na organismo igwang kakayahan nin self-fertilization (autogamiya); por ehemplo, banana slugs.

## Toltolan
Panlaog na pertilisasyon

An **panlaog na pertilisasyon** iyo an pagsaroan kan egg asin sperm cell durante kan sekswal na reproduksyon sa laog kan hawak nin babayi. An panlaog na pertilisasyon, bakong siring kan saiyang counterpart, panluwas na pertilisasyon, nagdadara nin urog pang kontrol sa babayi pag-abot sa reproduksyon. Tanganing mangyari an panlaog na pertilisasyon dapat na igwang pamamaagi para sa lalaki na magpamidbid an sperm sa reproduktibong *tract* kan babaye.

## Toltolan
Scorpius

An **Scorpius** iyo an sodyak na konstelasyon na namumugtak sa Habagatan na langitnon na emisperyo, na kun saen iyan nakatukaw harani sa sentro kan Milky Way, sa pag-ultanan kan Libra sa solnopan asin Sagittarius sa subangan. An Scorpius iyo an suanoy na konstelasyon na an pagmidbid nagpoon pa sa kulturang Griyego; saro iyan sa 48 na konstelasyon na minidbid kan Griyegong astronomong si Ptolemy kaidtong ikaduwang siglo.

## Toltolan
Inseminasyon

An **inseminasyon** iyo an pagkamidbid kan esperma (sa kasit) pasiring sa babayi o hermaphrodite's reproduktibong sistema nin hermaproditiko tanganing mapertilisar an ovum sa paagi nin sekswal na reproduksyon. An sperm naglalaog pasiring sa uterus nin sarong mamalya o sa oviduct nin sarong oviparous (nagsusugok) na hayop. An babaying tawo asin iba pang mamalya inseminado durante kan pagkitoan o kopulasyon, alagad pwede man na magin inseminado sa paagi kan artipisyal na inseminasyon.

## Toltolan
Panluwas na pertilisasyon

An **panluwas na pertilisasyon** iyo an pamamaagi nin reproduksyon na kun saen an sperm kan lalaking organismo pigpepertilisar an sugok kan babaying organismo sa luwas kan hawak nin babayi. Kabaliktaran iyan kan panlaog na pertilisasyon, na kun saen an sperm pigpapamidbid via inseminasyon asin dangan sinasalak sa sugok sa laog kan hawak kan babaying organismo.

## Toltolan
Mailah Baldemor

**Mailah Baldemor** sarong Pilipina na visual artist asin edukador. Nagdaog siya kan 1993 na Shell National Student Art Competition (NSAC) . Naggikan sa pamilya nin mga artist, si Baldemor nagtampo sa sining Pilipino paagi sa saiyang mga malikhaing obra asin partisipasyon sa edukasyon sa sining.

## Kabataan asin edukasyon
Naipakilala si Mailah Baldemor sa sining hale pa sa saiyang pagkabata, nagtukdo nin mga batakang konsepto arog kan color harmony maski bago pa siya nagin marhay sa pagsurat. Nagpartisipar siya sa mga kompetisyon sa sining habang bata pa, ipinapahiling an saiyang pagkamalikhain asin nagtutubod nin kumpiyansa bilang batang artist. Sa 1992, nag-enroll siya sa University of Santo Tomas College of Architecture and Fine Arts (CAFA), na nagin College of Architecture asin College of Fine Arts and Design sa masunod na mga taon, kun sain pinadakul niya an saiyang talento sa pagkamalikhain. Sa 1993, nakab-ot niya an nasyonal na pagkilala sa pagdaog sa Shell National Student Art Competition gamit an saiyang obra na pinamagatang, *Lahar Country*. Ini na premyo nagtugot saiya nin scholarship asin nagtukdo nin dalan sa saiyang propesyonal na karera sa sining.

## Karera asin kontribusyon sa sining
Si Mailah Baldemor nagserbi bilang Chair kan Painting Program sa University of Santo Tomas College of Fine Arts and Design (UST–CFAD). Sa saiyang papel, nakikibahagi siya sa edukasyon asin pag-uswag kan mga nag-uuswag na Pilipinong artist. An saiyang praktis sa sining naglalakip nin iba-ibang media asin nagtutok sa mga tema na may kinalaman sa kontemporaryong sosyedad.

Si Baldemor nag-istorya man manungod sa epekto kan digital connectivity sa larangan nin sining sa Pilipinas, pinapahiling kun pano an social media asin internet nagtutabang sa pagbinaylo nin mga ideya, pag-adoptar nin mga bag-o na uso, asin pag-apod nin partisipasyon sa mga isyu arog kan climate change asin pampublikong kahimsog.

Sa 2020, nagtampo siya bilang artist sa Philippine entry na nagdaog sa International Christmas Seals contest na gin-organisar kan Philippine Tuberculosis Society, na nagpapahiling kan saiyang partisipasyon sa mga sosyal na proyekto sa sining.

## Pagkilala asin epekto
Sa 2023, si Mailah Baldemor narekognisar bilang sarong sa apat na bantog na Filipina na artist sa selebrasyon kan Pilipinas Shell Petroleum Corporation para sa International Women's Month. Ini na pagkilala nagpasabot kan saiyang mga naabot bilang Shell National Student Art Competition (NSAC) alumna asin sa padagos na kontribusyon sa sining Pilipino.

An saiyang karera nagpapahiling kan papel kan Shell NSAC sa pagsuporta sa mga Pilipinong artist asin nagpapadagos kan impluwensya kan kompetisyon sa pag-amuma kan mga batang talento sa saiyang -taon na kasaysayan.

## Mga reperensya
Krisantemo

An **mga krisantemo** (*Chrysanthemum*), mga tinanom na namumurak sa pamilyang Asteraceae. An mga ini tubong Sirangan na Asya asin norte-subangan na Europa. Kadaklan sa mga species gikan sa Sirangan na Asya, asin an sentro kan pagkakaiba-iba yaon sa Tsina. Dai mabilang na mga klase asin nakultibar nin hortikultura an yaon.

## Mga species

## Toltolan
Hortensiya

An **mga hortensiya** (*Hydrangea*) sarong genus nin sobra sa 70 species nin mga namumurak na tinanom na tubong Asya asin Amerika. An genus enot na ilinadawan gikan sa Virginia sa Amerika del Norte, alagad an pinakadakulang pagkakaiba-iba kan mga species yaon sa sirangan na Asya, orog na sa Tsina, Korea, asin Hapon. An kadaklan mga palungpong 1–3 m (3 piye 3 pulgada – 9 piye 10 pulgada) an langkaw, alagad an iba mga saradit na kahoy, asin an iba mga liana na minaabot sagkod sa 30 m (100 piye) sa paagi nin pagsakat sa mga kahoy. Pwede sindang magin deciduous o evergreen, dawa ngani an mga lakop na pigkukultibar na temperate species gabos deciduous.

## Toltolan
Kuwaw na kamalig

An **kuwaw na kamalig** (*Tyto alba*) sarong species nin pamilya na Tytonidae na tubong Europa, sur-sulnopan na Asya, asin Aprika. Dati ining pigkokonsiderar na sarong grupo nin subspecies kaiba an mga barn owl na tubong ibang parte kan kinaban, alagad an klasipikasyon na ini nakuang paraphyletic sa ibang mga miyembro kan genus.

An barahibo sa payo asin likod igwa nin mga tiktik na kolor abohon o kayumanggi; na sa irarom na parte nag-iiba-iba poon puti sagkod kayumanggi asin minsan may mga tiktik na may maitom na mga marka. An disc sa lalawgon karakteristikong dakula asin korteng puso, na may puting barahibo sa kadaklan na subspecies. An kuwago na ini dai nag-uungal, kundi nagbubunga nin makangingirhat, halawig na kurahaw.

An kuwaw na kamalig nocturnal sa kadaklan kan saiyang lugar, alagad sa Great Britain, ini man nag-aayam kun aldaw. An mga barn owl nag-espesyalisar sa pag-ayam nin mga hayop sa daga, asin haros gabos nindang kakanon kompuesto nin saradit na mammal, na saindang nakukua sa paagi nin tanog, an saindang pagdangog matarom na gayo. An mga kuwaw parati nakikipag-agom sa bilog na buhay apwera sana kun an saro sa mag-agom magadan, kun saen an sarong bagong bogkos nin mag-agom puwedeng mabilog. An pag-aanak nangyayari sa manlaen-laen na panahon kan taon, susog sa lokalidad, na may sarong grupo nin mga itlog, na nag-aaverage nin mga apat an bilang, na pigbubugtak sa sarong salag sa sarong guwang na kahoy, lumang edipisyo, o pispis sa sarong pangpang. An babae an naggigibo kan gabos na pag-inkubar, asin nagsasarig sa lalaki tanganing maghanap nin kakanon.

## Toltolan
Miss Supranational 2025

An **Miss Supranational 2025** iyo an ika-16 na edisyon kan Miss Supranational na pagarayonan, ginanap kaidtong Hunyo 27, 2025 sa Strzelecki Park Amphitheater sa Nowy Sącz, Lesser Poland, Poland.

Si Harashta Haifa Zahra kan Indonesia kinoronahan si Eduarda Braum kan Brazil bilang saiyang successor sa katapusan kan event. Iyo ini an enot na titulo kan Brazil sa kasaysayan kan pagarayonan.

## Toltolan
Miss asin Mister Supranational

An **Miss Supranational** iyo an taonan na internasyonal na pagarayonan, nagpoon kaidtong 2009, asin iyo an igwang pinakadakul na contests na ginanap sa Poland. An parallel na panlalaking contest, **Mister Supranational**, linansar kaidtong 2016, ginanap man sa Poland.

An presenteng organizers kan Miss asin Mister Supranational is yi an World Beauty Association S.A. asin Nowa Scena.

## Toltolan
Taurus

An **Taurus** iyo an ikaduwang astrological sign sa modernong sodyak. Nasasakupan kaiyan poon 30° sagkod 60° kan sodyak. Ining senyal na ini kaapíl sa elementong Kinaban o triplisidad, siring man sarong fixed modality, quality, o quadruplicity. Saro iyan na Venus-ruled sign, an Bulan yaon sa saiyang exaltation digdi sa eksaktong 3°. Naglilibot an Saldang poon sa haros Abril 20 sagkod Mayo 20 sa solnopan na astrolohiya. An Taurus iyo an saro sa tulong earth signs, kaiba an Capricorn asin Virgo. An kabaliktaran na senyal kan Taurus iyo an Scorpio.

## Toltolan
Taurus (konstelasyon)

An **Taurus** (Latin, 'Toro') iyo an saro sa mga konstelasyon kan sodyak asin namumugtak sa amihanan na langitnon na emisperyo. An Taurus iyo an sarong dakula asin prominenteng konstelasyon sa langit durante kan taglipot sa Amihanan na Emisperyo. Saro iyan sa pinakadaan na konstelasyon, poon pa kaidtong Early Bronze Age, kan minarkahan kaiyan an lokasyon kan Saldang durante kan spring equinox. An saiyang importansya sa agrikultural na kalendaryo impluwensyahan an various bull figures sa mga mitolohiya kan Suanoy na Sumer, Akkad, Assyria, Babylon, Egypt, Greece, asin Rome. An saiyang daan na astronomical symbol iyo an  (♉︎), na minaagid sa payo nin toro.
Peregrine falcon

An **peregrine falcon** (*Falco peregrinus*), sarong kosmopolitan na gamgam na paradakop (raptor) sa pamilyang Falconidae na bantog sa saiyang rikas. Sarong dakula, arog kadakula nin uwak na falcon, igwa ining asul-abohon na likod, may mga baras na puti na parte sa irarom, asin itom na payo. Siring sa tipikal para sa mga parakakan nin gamgam na mga raptor, an mga peregrine falcon igwa nin sekswal na dimorpiko, na an mga babae mas dakula nanggad kisa sa mga lalaki.

## Toltolan
Sun bear

An **sun bear** (*Helarctos malayanus*) sarong species nin oso sa pamilyang Ursidae na manunumpungan sa mga tropikal na kagubatan kan Sur-subangan na Asya. Ini an solamenteng species sa genus na ***Helarctos*** asin an pinakasadit na species nin oso, na haros 70 cm (28 in) an langkaw sa abaga asin may gabat na 25–65 kg (55–143 lb). Ini mahiwas an hawak, na may darakulang kuko, makusog na kurbadong kuko, saradit, bilog na talinga asin halipot na nguso. An barahibo sa pankagabsan halipot asin itom, alagad pwedeng mag-iba-iba poon sa abohon sagkod sa pula.

## Toltolan
Tulip

An **mga tulip** mga tinanom na namumurak sa tigsoli na perennial herbaceous sa genus na ***Tulipa***. An saindang mga burak parati darakula, magarbo, asin maliwanag an kolor, sa pankagabsan pula, kahel, rosas, giyaw, o puti. Parati sindang igwa nin ibang kolor na mantsa sa base kan mga tepal, sa laog. Huli sa sarong grado nin pagkakaiba-iba sa laog kan mga populasyon asin halawig na kasaysayan nin pagkultibar, an klasipikasyon nagin komplikado asin kontrobersyal. An tulip sarong miyembro kan pamilyang Liliaceae, kaiba an 14 iba pang genera.

## Toltolan
Capricorn

An **Capricorn** iyo an ikasampulong astrological sign sa sodyak sa kagduwang kabilugan na mga zodiac signs, guminikan sa konstelasyon nin Capricornus, an kanding. Nasasakopan kaiyan an ika-270–300 degree kan zodiac, minakoresponder sa langitnon na longitud. Sa irarom kan tropikong sodyak, naglilibot an saldang sa ronang ini poon Desyembre 22 sa Enero 19. An Capricorn iyo an saro sa tulong earth signs, kaiba an Virgo asin Taurus, a negative sign, asin saro sa apat na a cardinal signs. An Capricorn sarong ruled nin planetang Saturn asin an kabaliktaran na senyal iyo an Cancer.

## Toltolan
Astrolohiya asin astronomiya

An **astrolohiya asin astronomiya** trinatar na saro sanang lado nin pag-aadal kaidtong suanoy na panahon (Latin: *astrologia*), alagad luhay-luhay na nasasabi an pagkakalaen pag-abot kan Late Middle Ages pasiring sa Age of Reason. An mga pag-uswag kaidtong ika-17 siglong pilosopiya nagresulta sa astrolohiya asin astronomiya nag-operar bilang independyenteng *pursuits* pag-abot kan ika-18 siglo.

Na kun saen an akademikong disiplina kan mga pag-aadal sa astronomiya mga observable phenomena sa luwas kan atmospera kan Kinaban, an astrolohiya naggagamit nin *apparent positions* kan mga langitnon na bagay bilang basehan para sa dibinasyon.

## Toltolan
Capricornus

An **Capricornus** iyo an saro sa konstelasyon kan sodyak. An saiyang ngaran iyo an Latin para sa "kanding na may sungay" o "kanding sungay" o "igwang sungay siring kan sa kanding", asin komun iyan na pigrepresentar sa porma nin sarong sea goat: sarong mitikong linalang na kabangang kanding, kabangang sira.
Jameson Blake

Si **Jameson Andrew Blake** (namundag Hunyo 17, 1997) iyo an sarong Filipino-American na aktor, parasayaw, asin modelo na nakabase sa Filipinas. Midbidon siyang marhay huli sa saiyang mga papel sa mga pelikula *[[2 Cool 2 Be 4gotten]]* (2016), *[[So Connected]]* (2018), asin *Ang Babaeng Allergic sa WiFi* (2018).

## Toltolan
Cancer

An **Cancer** iyo an ikaapat na astrological sign sa sodyak, guminikan sa konstelasyon nin Cancer. Nasasakupan kaiyan an poon 90° sagkod 120° langitnon na longitud. Sa irarom kan tropikong sodyak, an Saldang naglilibot sa ronang ini sa pag-ultanan kan haros Hunyo 22 asin Hulyo 22.
Kahadean kan Netherlands

An **Kahadean kan Netherlands** (Dutch: *Koninkrijk der Nederlanden*, West Frisian: *Keninkryk fan de Nederlannen*, Papiamento: *Reino Hulandes*), simpleng komun na pig-aapod na  **[[Netherlands]]**, iyo an sarong soberanong estado kompwesto nin sarong koleksyon nin constituent territories nagkasararo sa irarom kan monarkiya kan Netherlands, na nagpupunsyon bilang  pamayo kan estado. An realm bakong sarong pederasyon; saro iyan na unitaryong monarkiya na an saiyang pinakadakulang subdivision, iyo an eponymous Netherlands, predominanteng namumugtak sa Amihanan-solnopan na Europa and with nagkapirang saradit na islang teritoryo na namomogtak sa Karibe.

## Toltolan
{reflist}}
Cancer (konstelasyon)

An **Cancer** iyo an saro sa kagduwang konstelasyon kan sodyak asin namumugtak sa Amihanan na langitnon na emisperyo. An saiyang ngaran iyo an Latin para sa kasag asin komun iyan na pigrepresentar nin siring kaidto. An Cancer sarong katamtaman na sukol na konstelasyon na igwang rona nin 506 square degrees asin an saiyang mga bitoon mga malumlom, an saiyang pinakamakintab na bitoon Beta Cancri na igwang apparent magnitude nin 3.5. Igwa iyan nin sampulong bitoon na igwang midbid na mga planeta, kabali an 55 Cancri, na igwang lima: sarong super-Kinaban asin apat na gas giants, an saro kaiyan yaon sa habitable zone asin kun siring an linalaoman na temperatura kaagid sa Kinaban. Sa (angular) heart kaining sektor kan satong langitnon na sphere iyo an Praesepe (Messier 44), saro sa pinakaharaning open clusters sa Kinaban asin sarong popular na target kan mga amateur na astronomo.

## Toltolan
Dylan Harper

Si **Dylan Michael Harper** (namundag Marso 2, 2006) iyo an sarong Amerikanong propesyonal na parakawat nin basketball para sa San Antonio Spurs kan National Basketball Association (NBA). Nagkawat siya sa college basketball para sa Rutgers Scarlet Knights, asin nagin drafted na ikaduwa sa pangkagabsan sa 2025 NBA draft kan Spurs. Saro siya sa consensus five-star recruit asin saro sa nangengenot na parakawat sa 2024 class.

## Personal na buhay
An ama ni Harper iyo si Ron Harper, nagkawat sa 15 seasons sa NBA asin nanggana nin limang NBA championships. An saiyang inâ iyo si Maria (née Pizarro), gikan sa Bataan, Filipinas asin nagkawat sa college basketball para sa New Orleans asin sa ngunyan sarong assistant coach sa Don Bosco. An lolo ni Harper sa ina rinepresentar an Filipinas sa jai alai sa 1968 Summer Olympics. An matuang tugang ni Harper na si Ron Harper Jr., nagkawat sa college basketball sa Rutgers asin nagkawat sa NBA para sa Toronto Raptors, asin sa ngunyan nagkakawat para sa Detroit Pistons.

## Toltolan
Pantasya

An **pantasya** iyo an sarong genre nin speculative fiction na imbwelto an subrenatural o mahiwagang elemento, parating kabali an imaginary places asin creatures.

## Toltolan
DZGB-AM

An **DZGB** (729 AM) **Radyo Halimbawa** iyo an sarong estasyon nin radyo na pagsadiri asin pig-operar kan PBN Broadcasting Network. An saiyang mga estudyo asin transmitter namumugtak sa 3rd Floor, Bayona Bldg., Imperial Court Subd. Phase 1, Legazpi, Albay. Nag-ooperar iyan aro-aldaw poon 5:00 AM sagkod 9:30 PM.

## Toltolan
Unibersidad Estatal kan Pampanga

An **Unibersidad Estatal kan Pampanga** o **Pampanga State University** (**PSU** o **PamSU**) iyo an sarong unibersidad estatal sa Bacolor, Pampanga, Filipinas. Igwa iyan na anom na satellite campuses sa Apalit, Candaba, Porac, Mexico, Santo Tomas asin Lubao sa probinsya kan Pampanga. Konsiderado iyan na pinakagurang na vocational school sa Far East Asia.

## Toltolan
Kamara Komersyo kan Islas Filipinas

An ***La Cámara de Comercio de las Islas Filipinas***,  mas bistado ngunyan bilang an **Kamara Komersyo kan Islas Filipinas**, 
iyo an pinakagurang na institusyong pangkomersyo sa Pilipinas, na naitogdas kan 1886. An *Kamara* iyo gikan sa panahon kan Espanyol kun sain an Hade kan Espanya na si Alfonso XII sa paagi kan Reyna Rehente na si Maria Cristina, naghimo nin kasuguan kaidtong Abril 9, 1886 na naggigibo nin kaparehas na institusyon para sa kagabsan nin mga kolonya kan Espanya.

An *Camara de Comercio de Manila* iyo pormal na naiorganisar asin naipresenta sa Pankagabsan na Pagtiripon kaidtong Mayo 24, 1887, asin kan Hunyo 17, 1887 an mga istatura asin ley iyo inisyal na naaprobar kan *Gobierno Superior* kan Pilipinas; sagkod pinal na naaprobar kan Reyna Rehente kan Espanya na si Maria Cristina kaditong Pebrero 9, 1888.

Si Sr. Don Joaquín María Elizalde an enot kaining Presidente, na sinundan kan 1890 ni Sr. Don Francisco Godínez, asin kaidtong 1895 ni Sr. Don José de Echeita.

Pakatapos kan Gerang Espanyol-Amerikano kaidtong 1898 sagkod marhay na an sitwasyon, kan Hulyo 19, 1903, an Camara de Comercio de Manila nagsaibo kan pinakaenot kaining sesyon, kaiba an Gobernador-Heneral kan Pilipinas na si William Howard Taft bilang an Honoraryong Presidente kaini asin si Don Francisco Reyes bilang an pinakaenot na Presidente kan Kamara.

## Mga nagin Pamayo kan Kamara

Sarong kronolohikal na paglista kan mga nagin presidente kan Kamara asin an saindang mga termino:

## Kataytayan nin mga ladawan

File:The Chamber of Commerce of the Philippine Islands Historical Marker (English).jpg|Pankasaysayang marka kan Kamara Komersyo kan Islas Filipinas (Ingles)
File:Chamber of Commerce of the Philippine Islands, Intramuros.JPG |An Chamber of Commerce of the Philippine Islands sa Intramuros
CCPI's Chamber Bldg Interior, Intramuros, Manila, June 2025.jpg|Sa laog kan Chamber Building
Ang Chamber of Commerce of the Philippines Foundation, Inc. Historical Marker, Intramuros, Manila.jpg|Pankasaysayang marka kan Ang Chamber of Commerce of the Philippines Foundation, Inc. 


## Toltolan
Sagittarius

An **Sagittarius** iyo an ikasiyam na astrological sign, na asosyado sa konstelasyon na Sagittarius asin nasasakupan an ika-240–270 degrees kan sodyak. Sa irarom kan tropikong sodyak, naglilibot an saldang sa signong ini sa pag-ultanan kan haros Nobyembre 22 asin Desyembre 21. An Griyegong mitolohiya pig-asosyar an Sagittarius sa centaur na si Chiron na tinukduan si Achilles, sarong Griyegong heroe kan Gerang Trojan, sa archery.

An Sagittarius, an kabangang taon asin kabangang kabayo, iyo an centaur kan mitolohiya, an nakanood na parabulong na an urog kahalangkaw na intelihensya minaporma nin sarong tulay sa pag-ultanan kan Kinaban asin Langit. Midbid man bilang **Archer**, an Sagittarius pigrepresentar kan simbolong *bow* asin pana.

## Toltolan
PBN Broadcasting Network

An **PBN Broadcasting Network, Inc.** iyo an sarong media network kan Filipinas. An saiyang opisina namumugtak sa 3rd floor, Eesan Bldg., #32 Quezon Ave., Quezon City.

## Toltolan
Funeraria Imperial

An **Funeraria Imperial** sarong punerarya sa Siyudad nin Naga na tinugdas ni Felipe Importante Imperial (20 Peb 1901 - 25 Mayo 1972) kan mga 1920, asin sagkod ngonyan padagos pa pag'operar kan punerarya kan pamilya Imperial.

An kagtugdas na si Imperial kan taon 1924 igwa nang negosyo sa mwebles sa banwaan  nin Naga na an apod Bazar Cosmopolita. An saiyang shop naggigibo nin mga lamesa, tokador, aparador, tukawan, katre, dining set asin kun ano-anong mga karaipohan sa harong na gibo sa kahoy. .

Si Felipe I. Imperial namundag sa Bgy. Sagrada, Buhi, Camarines Sur. An saiyang mga magurang iyo sinda Isidro asin Gavina Imperial na mga paraoma asin may karihan na negosyo sa Anayan, Pili..

Alagad, pagsunod na taon 1925, an saiyang talyer sa mwebles nagpoon nag maggibo nin mga kabaong gibo kan nagdakula an pangangaipo sa siring na produkto huli ta mayo pang toltol asin propesyonal na paragibo nin kabaong sa munisipyo..
Si Imperial nagin man sekretaryo sa gobyerno munisipal nin Naga sa irarom kan Alkaldeng si Rosalio   Imperial, Sr. (1941)  asin Tesorero sa Southern Luzon College igdi sa munisipyo nin Naga.

Mala ta an Bazar Cosmopolita nagin nang negosyo sa punerarya asin bako sana sa paggibong longon kundi pati nagin nagtataong serbisyo sa pag'embalsamar, sa cremation asin katarakod pang kasiribotan sa paglubong.

Sa ngonyan igwa na ini nin nakaag na colombarium sa Balatas, Naga.

An presenteng negosyo na Funeraria Imperial pigpapadalagan kan saiyang tagamana na si Philip Imperial.
.
## Toltolan
Sagittarius (konstelasyon)

An **Sagittarius ** iyo an saro sa konstelasyon kan sodyak asin namumugtak sa Habagatan na langitnon na emisperyo. Saro iyan sa 48 na konstelasyon na linista kan ika-2 siglong astronomo na si Ptolemy asin nagdadanay na saro sa 88 modernong konstelasyon. An saiyang daan na astronomikong simbolo iyo an  (♐︎). An saiyang ngaran iyo an Latin para sa "archer". An Sagittarius komun na pigrepresentar bilang centaur nagbubutong nin *bow*. Namumugtak iyan sa pag-ultanan kan Scorpius asin Ophiuchus sa solnopan asin Capricornus asin Microscopium sa subangan.

An sentro kan Milky Way namumugtak sa pinakasolnopan na kabtang kan Sagittarius (hilingon an Sagittarius A).

## Toltolan
Pankinaban na Unyon sa Astronomiya

An **International Astronomical Union** (**IAU**; Pranses: *Union astronomique internationale*, **UAI**) iyo an sarong international non-governmental organization (INGO) na igwang obheto nin pagpaurog sa astronomiya sa gabos na aspeto, kabali an pagbusol sa pagsaligsig astronomiko, outreach, edukasyon, asin pagpaurog sa paagi kan kooperasyon na pangglobo. Minukna iyan kaidtong Hulyo 28, 1919 sa Brussels, Belgium asin nakabase sa Paris, France.

## Toltolan
Pterosauria

An mga ***Pterosauria*** sarong grupo nin mga napuho nang naglalayog na mga arkosaur. Nabuhay sinda poon kan huring panahon kan Triassic sagkod sa katapusan kan panahon nin Cretaceous kan panahon nin Mesozoic. An huring mga representante nagpoon pa kan pangyayari nin pagkapuho kan Cretaceous–Paleogene, mga 66.043 milyon na taon na an nakaagi. An mga pterosaur iyo an pinakaenot na mga vertebrate na nagkaigwa nin kakayahan sa ebolusyon para sa paglayog na may pag-alog.

## Toltolan
Eukaryota

An mga **eukaryota** sarong domain nin mga nabubuhay na organismo na an mga selula igwa nin nucleus. An mga eukaryote kabali an mga hayop, fungi, asin mga tinanom. An mga organismo na an mga selula mayong nukleo (bakterya asin archaea) inaapod na mga prokaryota. An mga birus asin an kaagid kaini bako man mga prokaryote o eukaryote.

## Toltolan
Chordate

An **Chordata** sarong klase nin mga hayop na deuterostome, na nabibisto sa presensya nin sarong endodermal axial skeleton sa porma nin sarong notochord, na sa mas halangkaw na porma sinasalidahan nin sarong tulak. Sa mga termino kan grado nin pag-uswag kan sistema nerbiyoso, an klaseng chordate iyo an pinakahalangkaw sa gabos na hayop. Igwa nin labing 60,000 na midbid na klase nin mga chordate sa kinaban.

## Toltolan
Arapayan (limulido)

An **Arapayan** sa Bicolano o Limulido sa Tagalog sarong pamilya kan *Arthropoda*. An **Limulidae** sarong pamilya nin mga ikos hale sa orden **Xiphosura**, classis **Merostomata**, phylum **Arthropoda**, asin kahadean **Animalia**. An pamilyang **Limulidae** igwa nin apat (4) na species, susog sa **Catalog of Life**. Because they have seen little morphological change since then, extant (surviving) forms have been described as "living fossils".

An mga **Arapayan** o horseshoe crab sarong klaseng arthropod na kaipuhan, mga miyembro kan pamilya **Limulidae**, asin sinda sana an mga natatadang buhi na miyembro kan grupong **Xiphosura**. Maski an apod ninda may “crab,” dai sinda tunay na mga alimasag o crustacean. Imbes, kabali sinda sa grupong **chelicerates**, mas parahuring kapareho nin mga **alakdan, garang, asin mga garanggâ**.      .

An mga **Arapayan** o horseshoe crab sarong klaseng arthropod na kaipuhan, mga miyembro kan pamilya **Limulidae**, asin sinda sana an mga natatadang buhi na miyembro kan grupong **Xiphosura**. Maski an apod ninda may “crab,” dai sinda tunay na mga alimasag o crustacean. Imbes, kabali sinda sa grupong **chelicerates**, mas parahuring kapareho nin mga **alakdan, garang, asin mga garanggâ**.

An lawas kan arapayan may tulo na parte: **cephalothorax** (ulo-bulan), **abdomen**, asin **telson** (ekor). An cephalothorax an pinakadakulang parte, asin digdi mababisto an mga mata, kamot, asin mga lamang-loob. Didi man nahale an apod na "horseshoe crab" ta an porma kaini kapareho nin horseshoe.

Tinaapod sindang mga "**living fossils**" ta halos bako nagbago an porma ninda haloy nang panahon, manungod pa sa **Triassic period**.

Ngonian, apat na species sana an buhi. Pirmi sindang mahale sa dagat, pero an **mangrove horseshoe crab** makukuha man sa alat-tabang (brackish) na tubig. An **Atlantic horseshoe crab** namumuhay sa mga alat-tabang na estuwaryo arog kan Delaware asin Chesapeake Bays. May mga nagkapirang extinct na species man na nag-adapt sa tabang na tubig.

Nabubuhay sinda sa sirong kan dagat pero kaya man ninda magsaboy kung kaipuhan. Sa panahon ngonian, limitado an pagkakabisto kan mga arapayan makukuha sana sa baybayon kan **Western Atlantic Ocean** sa **North America**, asin sa **Central Indo-Pacific** sa **South** asin **Southeast Asia**.

Nadakop an mga arapayan para sa dugo ninda, ta an dugo ninda may **Limulus amebocyte lysate**, kemikal na ginagamit para madetect an **bacterial endotoxins**. Gagamit man sinda bilang pain sa pangingisda sa Estados Unidos, asin gakaon bilang delicacy sa ibang parte kan Asia.

Sa mga nakalipas na taon, nagkakaigwa nin pababa na populasyon kan arapayan. Rason kaini iyo an pagkarhay kan mga baybayon asin sobrang pangingilog. Para mapadagos an lahi ninda, may mga lugar na nagtao nin regulasyon sa pangingilog asin nagtukod nin breeding programs.

## Mga Reperensya
Eksoplaneta

An **eksoplaneta** (gikan sa ; ) o **planetang ekstrasolar** iyo an sarong planetang nag-iikot sa sarong bitoon sa luwas kan Sistemang Solar.
Drybrush Gallery

An **drybrush Gallery** sarong galeriya tinugdas kan 2022 igdi sa Filipinas sa pagpaeksibit, pagbakal, asin pagpabakal nin mga pintura kan mga pintor na Filipino. Sa ngonyan, igwa ini nin duwang galeriya, saro sa Mall of Asia (MOA) asin man an saro yaon sa North EDSA.

Ini igwa pang paeksibit sa Bonifacio Global City (BGC), sa Taguig City, Metro Manila. 

An misyon  kaini iyo an maigot na pagsuporta sa mga pintor na Filipino asi iba pang mga artista, asin pagtolod kan mga produksyon kaini sa merkado.

Ini nagdadara man nin mga iskultura na trabaho kan mga Filipinong iskultor.

An mga galeriya kaini pano nin mga pintura kan mga lataw na mga Filipinong pintor. 

## Toltolan
Stanisław Kunicki

Si **Stanisław Kunicki** (6 Hunyo 1861 – 28 Enero 1886) sarong Polakong rebolusyunaryo.

Si Kunicki namundag sa nobilidad  msa ama niyang Polako asiun inang Georgian. kan 8 Hunyo 1861. Durante kan estudyante siya sa St. Petersburg siya nagbali sa Polish St. Petersburg Social Revolutionary Party, na saro ini sa grupong nagkasarao kan 1883 sa pagbilog kan First Proletariat na partido. Si Kunicki nagin myembro kan ko9mite sewntral kan partidong ini.

Si Kunicki nagpartisipar man sa partidong People's Will na nagtotolod kan pagka'uruyon sa pag'ultan kaini asin kan inapod na First Proletariat.

Si Kunicki inaresto kan 28 Hunyo 1884 asion nasentensyahan nin kagadananan. Siya binitay kan 28 Enero 1886 sa Warsaw Citadel.

## Toltolan
Elena Ceaușescu

Si **Elena Ceaușescu** (; NAMUNDAG **Lenuța Petrescu**; 7 Enero 1916 – 25 Desyembre 1989) sarong Romanyanong komunistang politiko na agom ni Nicolae Ceaușescu Sekretaryo Heneral kan Romanian Communist Party asin lider kan Socialist Republic of Romania. Siya man an Deputy Prime Minister nin Romania. Kan pumutok an Rebvolusyon Romanyano kan 1989, siya pig'ehekutar kaiba an saiyang agom kan 25 Desyembre.

## Toltolan

[][Kategorya:Mga 1916 na kamundagan]]

]]
Polyrhachis

An ***Polyrhachis*** sarong genus nin mga tanga na manunumpungan sa Lumang Kinaban na igwang sobra sa 600 na species. An genus dai pa komprehensibong nareresolberan asin igwa nin kadakol na manlaen-laen na klase kabali an mga parahabol nin salag (halimbawa, *Polyrhachis dives*), mga trabahador sa paglangoy (halimbawa, *Polyrhachis sokolova*), daga (halimbawa, *Polyrhachis proxima*) asin mga nag-eerok sa kahoy (halimbawa, *Polyrhachis bicolor*).

## Piniling klase
* *[[Polyrhachis ammon]]* (NSW)
**[[Polyrhachis beccari]]*
* *[[Polyrhachis bihamata]]*
* *[[Polyrhachis bugnioni]]*
* *[[Polyrhachis convexa]]* 
* *[[Polyrhachis curvispina]]*
* *[[Polyrhachis cyaniventris]]*
* *[[Polyrhachis dives]]*
* *[[Polyrhachis exercita]]*
* *[[Polyrhachis gibbosa]]*
* *[[Polyrhachis gracilior]]*
* *[[Polyrhachis hagiomyrma]]*
* *[[Polyrhachis hippomanes]]* 
* *[[Polyrhachis horni]]*
* *[[Polyrhachis illaudata]]*
* *[[Polyrhachis jerdonii]]*
* *[[Polyrhachis lamellidens]]*
* *[[Polyrhachis nigra]]*
* *[[Polyrhachis punctillata]]*
* *[[Polyrhachis rastellata]]*
* *[[Polyrhachis rupicapra]]*
* *[[Polyrhachis scissa]]*
* *[[Polyrhachis semiinermis]]*
* *[[Polyrhachis sokolova]]*
* *[[Polyrhachis sophocles]]*
* *[[Polyrhachis thrinax]]*
* *[[Polyrhachis tibialis]]*
* *[[Polyrhachis xanthippe]]*
* *[[Polyrhachis yerburyi]]*
## Toltolan
Gigantochloa

An ***Gigantochloa*** sarong tropikal na Asyano asin Papuasiano na genus kan mga higanteng nagkukumpol na kawayan sa pamilya nin doot. Makukua ini sa subangan na Tsina, Sur-subangan na Asya, sa subkontinente kan Indya, asin New Guinea.

## Mga species

## Toltolan
Anthurium

An ***Anthurium*** sarong genus nin mga 1,000 na species nin mga namumurak na tinanom, an pinakadakulang genus kan pamilyang arum, an Araceae. An mga pangkagabsan na komun na pangaran kabali an **tailflower**, burak nin **flamingo**, **pigtail**, asin **laceleaf**.

An genus tubong Amerika, kun saen ini nakalakop poon sa norteng Mehiko sagkod sa norteng Argentina asin mga parte kan Caribbean.

## Mga galeriya

File:Flamingo Flower Orchid.JPG|Flamingo Flower
File:Anthuriumpolyschistumjuvenile-araceum1.jpg|*[[Anthurium polyschistum]]*
Image:Anthurium digitatum0.jpg|*[[Anthurium digitatum]]* inflorescence
File:Anthurium scandens berries.jpg|*[[Anthurium scandens]]* bunga asin dahon
File:Anthurium gracile.jpg|*[[Anthurium gracile]]*
Image:Anthurium.andraeanum1web.jpg|*[[Anthurium andraeanum]]*
Anthurium obtusum (habitus).jpg|*[[Anthurium obtusum]]* 
File:火鶴霹靂馬20190724201841.jpg|*Anthurium andraeanum* cv. Previa


## Toltolan
Anacardium

An ***Anacardium*** sarong genus nin mga tinanom na namumurak sa pamilyang Anacardiaceae, tubo sa mga tropikal na rehiyon kan Amerika . An pinakamidbid na species iyo an *[[Kasoy|Anacardium occidentale]]*, na komersyal na pigkukultibar huli sa mga cashew nuts asin cashew apples kaini.

## Mga species
**[[Anacardium amapaense]]* J.D.Mitch.
**[[Anacardium amilcarianum]]* Machado
**[[Anacardium brasiliense]]* Barb.Rodr. 
**[[Anacardium caracolii]]* Mutis ex Alba
**[[Anacardium corymbosum]]* Barb.Rodr.
**[[Anacardium excelsum]]* L.
**[[Anacardium fruticosum]]* J.Mitch. & S.A.Mori
**[[Anacardium giganteum]]* (Bertero & Balb. ex Kunth) Skeels
**[[Anacardium humile]]* Hance ex Engl.
**[[Anacardium microsepalum]]* Loes.
**[[Anacardium nanum]]* A.St.-Hil.
**[[Anacardium occidentale]]* L.
**[[Anacardium parvifolium]]* Ducke

## Toltolan
Limulus

An ***Limulus*** sarong genus nin horseshoe crab, na igwang sarong eksistidong species, an Atlantic horseshoe crab ( *Limulus polyphemus* ). Sarong fossil species an presenteng nakatagama sa genus dawa ngani nagkapirang ibang species an nginaranan, na poon kaidto nakadestino na sa ibang genera.

## Toltolan
Nepenthes

An ***Nepenthes*** sarong genus nin mga tinanom na karniboro, bisto man sa apod na tropikal na **pitsel na tinanom**, o **monkey cups**, sa monotipikong pamilyang Nepenthaceae. Kabali sa genus an mga 170 species, asin dakul na natural asin dakul na kultibadong mestiso. An mga ini kadaklan mga tinanom na nagpoporma nin liana kan mga tropiko kan Lumang Kinaban, na minapoon sa Sur na Tsina, Indonesya, Malaysia, asin Filipinas; pasolnopan pasiring sa Madagascar (duwang klase) asin sa Seychelles (saro); pa-sur pasiring sa Australia (apat) asin New Caledonia (saro); asin pa-norte pasiring sa India (saro) asin Sri Lanka (saro). An pinakadakulang pagkakaiba-iba nangyayari sa Borneo, Sumatra, asin Filipinas, na igwang kadakol na mga species na endemic. Dakul an mga tinanom sa mainit, mahamog, hababang lugar, alagad kadaklan mga tropikal, mga tinanom sa kabukidan, na nag-aako nin mainit na mga aldaw alagad malipot sagkod malipot, mahamot na mga banggi sa bilog na taon. An nagkapira pigkokonsiderar na tropikal na alpine, na may malipot na mga aldaw asin banggi na haros magyelo. An pangaran na "monkey cups" nanonongod sa bagay na an mga unggoy kaidto pighuhuna na nag-iinom nin tubig-uran hale sa mga pitsel.

## Toltolan
Datilero

An **datilero** (*Phoenix dactylifera*), sarong klase nin namumurak na tinanom sa pamilya nin palma na Arecaceae, na pigkukultibar huli sa nakakakan na mahamis na bunga kaini na inaapod na palma. An species na ini lakop na pigkukultibar sa norteng Afrika, Tahaw na Sirangan, Horn of Africa, Australia, Sur na Asya, asin mga rehiyon nin disyerto kan Sur na California sa Estados Unidos. Ini naturalisado sa kadakol na tropikal asin subtropikal na rehiyon sa bilog na kinaban. An *P. dactylifera* iyo an klase nin species kan genus *Phoenix*, na igwa nin 12-19 na species nin mga layas na palma.

## Toltolan
Nicolae Ceaușescu

Si **Nicolae Ceaușescu** ( ; ; &nbsp;– 25 Desyembre 1989) sarong Rumanong politiko na iyo an ikaduwa asin ultimong komunistang lider nin Rumanya, nagsirbe bilang sekretaryo heneral kan Partido Komunista Rumanya poon 1965 abot kan saiyang ehekusyon kan 1989. Hinihiling kan kadaklan na sarong diktador, siya an pamayo kan estado nin Rumanya poon 1967 sagkod 1989, nagsirbeng Presidente nin Estado Konsehal poon 1967 asin komo enot na presidente poon 1974. Siya napatalsik sa pwesto asin pig'ehekutar durante kan Rebolusyon Rumanya kan 25 Desyembre 1989 kasabay kan saiyang agom na si Elena Ceaușescu, bilang ini parte kan  anti-komunistang hiron na nagbungkaras sa Europang Subangan kan taon na idto.

## Toltolan
Higeriya

An **higeriya** (*Ricinus communis*), sarong species nin tinanom na namumurak sa pamilyang Euphorbiaceae. Ini an solong species sa genus *Ricinus*. An ebolusyon kan higeriya asin an relasyon kaini sa ibang mga klase pig-aadalan sa presente gamit an mga modernong kasangkapan sa henetiko. Ini nagdadakol sa paagi nin pinaghalo-halong sistema nin polinasyon na nagpapabor sa selfing sa paagi nin geitonogamy alagad sa parehong panahon pwedeng magin out-crosser sa paagi nin anemophily (polinasyon sa doros) o entomophily (polinasyon nin insekto).

## Toltolan
Sitrus

An **sitrus** sarong genus nin mga namumurak na kahoy asin mga palungpong sa pamilyang Rutaceae. An mga tinanom sa genus nagpoprodusir nin mga prutas na sitrus, kabali an mga importanteng pananom arog kan mga kahel, mandarin, lemon, pomelo asin apog.

An sitrus naggikan sa Sur na Asya, Sirangan na Asya, Sur-subangan na Asya, Melanesia, asin Australia. An mga katutubo sa mga lugar na ini naggagamit asin nag-aataman nin manlaen-laen na klase nin hayop poon pa kan suanoy na mga panahon. An pagkultibar kaini enot na naglakop sa Micronesia asin Polinesia sa paagi kan pagpahiwas kan Austronesya (c. 3000–1500 BCE). Kan huri, ini nakalakop sa Tahaw na Sirangan asin Mediteraneo (mga 1200 BCE) sa paagi kan ruta nin komersyo nin insenso, asin hale sa Europa pasiring sa Amerika.

## Toltolan
Michael O'Hanrahan

Si **Michael O'Hanrahan** (; 17 Marso 1877 – 4 Mayo 1916) sarong Irlandes na rebelde na pig'ehekutar huli kn aktibo niyang pagpapel sa 1916 Paskong Pag'alsa.

## Likod tanaw
Siya namundag na **Michael Hanrahan** sa New Ross, County Wexford, Irlandya, aki ni Richard Hanrahan, sarong cork cutter, asin Mary Williams. An ama niya garo imbwelto sa 1867 Fenian na pag'alsa.An pamilya niya naghubo' sa Carlow, kun saen si Michael nag'adal sa Carlow Christian Brothers' School asin sa Carlow College Academy. Sa pagluwas sa pagklase, siya nagkapot kun ano-anong trabaho kabali an saiyang pagtabang sa ama niya sa  cork-cutting business. Kan 1898 siya nagbali sa Gaelic League asin kan 1899 natugdas niya an enot na sanga kan Liga sa Carelow asin siya igdi an Sekretaryo. Asin man kan 1899 siya nagtabang sa pagtugdas kan Workingmen's club sa |title=Michael O'Hanrahan |date=2015 |publisher=O'Brien Press |page=61}}Kan 1903 siya yaon sa Dublin, kun saen siya nagtatrabaho bilang proof-reader para sa Gaelic League printer An Cló Cumann. Siya nagpublikar nin mga bareta sa by-lines na 'Art' asin 'Irish Reader' sa magkapirang mga peryodikong makabanwa, kabarali an *[[Sinn Féin (peryodiko)|Sinn Féin]]* asin *Irish Volunteer*. Siya an kagsurat kan duwang nobela *A Swordsman of the Brigade* (1914) asin *When the Norman Came* (napublikar postuma kan 1918).

## Toltolan
Dietrich I von Hengebach

Si **Dietrich I von Hengebach** (namundag mga 1150, nagadan lihis 1223) Arsobispo nin Cologne. Siya naelehir kan 1208. Saiyang sinuportahan si Otto nin House of Welf komo Holy Roman Emperor asin siya na ekskomunikar kan 1212 ni Innocente III.  Kan siya naekskomunikar, nawara saiya an Episcopal see asin siya nagdarang kaso sa Roma, alagad saiyang kaso dai pig'onra, taon 1215. Pakapangyari kaini siyq nagretiro sa Deanery nin Saint Apostles sa Cologne, kun saen duman na siya nagadan pakalihis taon 1223.

## Karera
An ginikanan ni Dietrich asin saiyang pamilya bakong malinaw, alagad kan taon 1166, siya nanombrahn na pastor sa Ssimbahan nin Saint Apostles sa Cologne. Kan 1199, saiyang pigkontra an pagkaelehir ni Engelbert von Berg sa Cologne cathedral chapter. Si Dietrich habong akoon saiyang kadaogan asin sige an pagkwestoyn kan eleksyon na idto hanggan 1204. Pakatukaw ni Arsobispo Bruno IV, Arsobispo nin Cologne, sa pagparasonson ni Otto IV, Holy Roman Emperor, siya unanimong naelihir na Arsobispo kan 22 Desyembre 1208, dawa igwang nagkokontra, si sobrino ni Bruno, Engelbert II nin Berg. Si Dietrich naresibe an ordinasyon episkopal kan 24 Mayo 1209.

## Toltolan
Rodolfo Fontiveros Beltran

Si **Rodolfo Fontiveros Beltran** (1948- 2017) sarong Filipinong padi nin obispo kan San Fernando de La Union kan 30 Oktobre 2012 sagkod na siya nagadan kan 17 Hunyo 2017. Siya nagsirbeng dati bilang apostolic vicar nin Bontoc-Lagawe poon 2006 sundo 2012.

## Biograpiya
Si Beltran namundag sa Gattaran nin Cagayan Province. Siya naordenan na deacon kan Archdiocese of Tuguegarao kan 1974 asin naordenan na padi kan 1976 kan First Metropolitan Archbishop nin Tuguegarao, si Teodulfo S. Domingo. Kan 18 Marso 2006, sa bisperas kan Feast of Saint Joseph, siya nanombrahan na Apostolic Vicar nin Bontoc-Lagawe na may titular see nin Buffada. Siya nakonsagrar ni  Diosdado A. Talamayan kan 16 Mayo 2006, asin pig instalar bilang ika-apat na vicar apostolic nin Bontoc-Lagawe kan 29 Mayo 2006. Si Beltran dangan nanombrahan na  Obispo nin San Fernando de La Union kan 30 Oktobre 2012. Kan 12 Hunyo 2015 siya nagbali sa Order of Preacher.

## Nota
Petunia

An **petunia** sarong genus kan 20 species nin mga namumurak na tinanom na gikan sa Amerika del Sur. An popular na burak na may parehong pangaran kinua an epithet kaini sa Pranses, na nagkua kan tataramon na *pétun*, 'tabako', sa sarong tataramon na Tupi–Guarani. Sarong malumhok na perennial na tinanom, kadaklan sa mga varieties na nahihiling sa mga hardin mga hybrid (*Petunia × atkinsiana*, bisto man sa apod na *Petunia × hybrida*).

## Mga species

## Toltolan
Physalis

An ***Physalis*** (hale sa Suanoy na Griyego: φυσαλλίς *physallís* 'pantog') sarong genus nin mga 75 abot 90 na namumurak na tinanom sa pamilya nin nightshade (Solanaceae), na tubong Amerika asin Australasia. Dai mababa sa 46 na klase an endemik sa Mehiko. An mga kultibadong asin doot na mga klase ipinamidbid sa bilog na kinaban. An sarong tampok na tampok kan *Physalis* iyo an sarong dakula, garo papel na upak na hale sa calyx, na parsial o bilog na nakapalibot sa bunga. Dakul na species an nagbubunga nin kakanon na prutas, asin may mga species na pigkukultibar.

## Toltolan
Mentha

An ***Mentha***, bisto man sa apod na **mint** (hale sa Griyego μίνθα *míntha*), sarong genus nin mga namumurak na tinanom sa pamilya nin Lamiaceae. Tinatantya na 13 sagkod 24 na species an yaon, alagad an eksaktong pagkakaiba kan mga species bakong malinaw. An hybridization nangyayari nin natural kun saen an mga sakop kan nagkapirang species nag-oorolay. Dakul na mga mestiso asin kultibar an midbid.

An genus igwa nin subkosmopolitan na distribusyon, na pinakamarahay na nagtatalubo sa mga basang kapalibutan asin basang daga.

## Mga species
* *[[Mentha aquatica]]*
* *[[Mentha arvensis]]*
* *[[Mentha asiatica]]*
* *[[Mentha australis]]*
* *[[Mentha cervina]]*
* *[[Mentha crispata]]*
* *[[Mentha cunninghamii]]*
* *[[Mentha dahurica]]*
* *[[Mentha diemenica]]*
* *[[Mentha gattefossei]]*
* *[[Mentha grandiflora]]*
* *[[Mentha haplocalyx]]*
* *[[Mentha japonica]]*
* *[[Mentha kopetdaghensis]]*
* *[[Mentha laxiflora]]*
* *[[Mentha longifolia]]*
* *[[Mentha x piperita]]*
* *[[Mentha pulegium]]* 
* *[[Mentha requienii]]*
* *[[Mentha sachalinensis]]*
* *[[Mentha satureioides]]*
* *[[Mentha spicata]]* 
* *[[Mentha suaveolens]]* 
* *[[Mentha vagans]]*
* *[[Mentha paguay]]*

## Toltolan
Lavender

An **lavender** (komun na pangaran na ***Lavandula***) sarong genus kan 47 na bistong species nin perennial na namumurak na tinanom sa pamilya nin Lamiaceae. Ini tubong sa Lumang Kinaban, na pangenot na makukua sa mas mara, mas mainit na mga rehiyon kan Dagat Mediterraneo, na may pagkamoot sa mga doros sa dagat.
An lavender makukua sa Iberian Peninsula asin sa palibot kan bilog na baybayon kan Mediteraneo (kaiba an baybayon kan Adriatiko, an Balkan, an Levant, asin an baybayon kan Norteng Aprika), sa mga parte kan Sirangan asin Sur na Aprika asin sa Tahaw na Sirangan, siring man sa Sur na Asya asin sa subkontinente kan Indya.

## Toltolan
Lupus

An **lupus**, na midbid sa teknikal bilang ***systemic lupus erythematosus*** (**SLE**), sarong helang na *autoimmune* kun saen an sistema nin resistensya kan hawak salang inaatake an marahay na tisyu sa kadakol na parte kan lawas. An mga sintomas magkakaiba-iba sa lambang tawo asin pwedeng maluya sagkod grabe. An mga komun na sintomas kabali an makulog asin hurubag na mga kasukasuan, kalintura, pagkulog nin daghan, pagkawara nin buhok, mga ulser sa nguso, pagkakaigwa nin mga buro-buskay, pagmati nin kapagalan, asin sarong pulang pantal na pinakaparateng yaon sa lalawgon. Parati igwa nin mga panahon nin helang, na inaapod na mga ''flare'', asin mga panahon nin remisyon na kun saen igwa nin dikit na mga sintomas.

Bakong malinaw an kawsa. Ini pighuhuna na imbuelto an henetika kaiba an mga bagay sa kapalibutan. Sa mga magkaparehong kambal, kun an saro apektado igwa nin 24% na tsansa na an saro man apektado. An mga hormona sa sekso kan babae, liwanag kan saldang, paninigarilyo, kakulangan nin bitamina D, asin nagkapirang impeksyon pigtutubodan man na nagpapalangkaw kan peligro. An mekanismo minaimbueltar sa pagresponde kan sistema nin resistensya sa paagi nin mga *autoantibodies* laban sa sadiring mga tisyu nin sarong tawo. Ini an pinaka-komun na mga anti-nukleyar *antibodies*i asin nagbubunga ini nin inflamasyon. An pag-diagnose pwedeng magin dipisil asin nakabasar sa kombinasyon nin mga sintomas asin mga pag-eksamin sa laboratoryo. Igwa nin nagkapirang iba pang klase nin *lupus erythematosus* kabali an *[[discoid lupus erythematosus]]*, *[[neonatal lupus]]*, asin *[[subacute cutaneous lupus erythematosus]]*.

Mayo nin bolong na makararahay. An mga pagbolong pwedeng maglaog nin *NSAIDs*, mga *corticosteroid*, mga *immunosuppressant*, *hydroxychloroquine*, asin *methotrexate*. Dawa ngani an mga corticosteroid marikas na epektibo, an halawig na paggamit nagbubunga nin mga epekto. An alternatibong medisina dai pa naheheling na nakakaapektar sa helang. An lawig nin buhay mas hababa sa mga tawong may SLE. An SLE nagpapalangkaw na gayo kan peligro nin helang sa puso na ini an pinaka-komun na kawsa nin kagadanan. Sa modernong pagbolong mga 80% kan mga apektado an nabubuhay nin labing 15 taon. An mga babaeng may lupus igwa nin mga pagbados na mas halangkaw an peligro alagad kadaklan napapamarhay.

An bilang kan SLE nagkakaiba-iba sa pag-oltanan kan mga nasyon poon 20 sagkod 70 kada 100,000 katawo. An mga babae na nasa edad nin pangangaki apektado nin orog pa sa siyam na beses kisa mga lalaki. Mantang ini pinakaparateng nagpopoon sa pag'oltan kan edad na 15 sagkod 45, an orog na mahiwas na taytay nin edad pwedeng kaining maapektaran. An mga may ginikanan na Aprikano, Karibe, asin Intsik mas halangkaw an peligro kisa sa mga tawong puti. An mga bilang nin helang sa nagpoprogreso pa sanang kinaban bakong malinaw. An Lupus Latin para sa "*lobo*": an helang pigngaranan kan ika-13 siglo nin huli ta an pantal pighuna na garo kagat nin lobo.

## Mga Reperensya