Kumpol nin diyalektong Okinoerabu

An **kumpol nin diyalektong Okinoerabu** ( *Shimamuni*), siring man **Oki-no-Erabu**, sarong kumpol nin diyalekto na pigtataram sa Isla nin Okinoerabu, Prepektura nin Kagoshima sa habagatan-sulnopan na Hapon. Parte ini kan mga tataramon na Amami–Okinawa, na parte kan mga tataramon na Haponiko.

## Mga diyalekto

An mga diyalektong Okinoerabu pigklasipikar sa duwang grupo:
*Subangan na Okinoerabu
*Sulnopan na Okinoerabu
An linggwistikong linderos sa pag'oltan kan Subangan asin Sulnopan na Okinoerabu haros kaagimba kan administratibong linderos sa pag'oltan kan Wadomari (subangan) asin China (sulnopan). Dugang pa, an komunidad sa sirangan kan Kunigami (parte kan Subangan na Okinoerabu asin dai dapat ikaribong sa Amihanan na Okinawa) midbid sa panapanahon na pagdanay nin sarong sentralisadong mga katanog, na sarong karakteristiko kan Amihanan na Amami. Halimbawa, an  ("gamot", Panusugan na Hapon /ne/) pighihingulay sa  ("mga karga", Panusugan na Hapon /ni/). An komunidad sa amihanan-sulnopan kan Tamina (parte kan Sulnopan na Okinoerabu) igwa nin napapalain na sistema nin aksentuwal.

Si Uwano (1998:131-133), nagtao kan minasunod na lista nin mga diyalektong Okinoerabu:
* Kunigami
** Kunigami
** Nishibaru
* Wadomari
** Degi
** Kibiru
** Uetedechina
** Wadomari
** Azefu
** Wa
* Ōjiro
** Tamajiro
** Ōjiro
** Furusato
** Neori
** Sena
* Uchijiro
** Uchijiro
** Goran
** Nagamine
** Taniyama
* Shimohirakawa
** Amata
** Yaja
** Saozu
** Gushiken
** Kamihirakawa (Hyōmuni)
** Shimohirakawa
* Ashikiyora
* Kamishiro
** Shinjō
** Kamishiro (also part of China)
* China
** Kuronuki
** Serikaku
** China
** Yakomo
* Shimajiri
** Ōtsukan
** Tokudoki
** Sumiyoshi
** Masana
** Tamina

## Panagaan kan mga tawo
Si Takahashi Takayo (m. 1967), sarong kultural na antropologo gikan sa isla, nagsabi na an tataramon kan lambang komunidad o kan isla sa kabilogan inaapod na *shimamuni*. An lambang klase nin tataramon sa laog kan isla igwa nin napapalain na mga karakteristiko. An tataramon kan komunidad kan Kunigami sa isla, halimbawa, inaapod na *Kunigami-bushi*. Napagdanay kaini an pagkakasinirabutan sa mga tataramon kan ibang mga komunidad kan isla. Sinasabi na an Okinoerabu magkapareho na dai nasasabotan kan kataraid na Yoron asin Tokunoshima.

## Palatanugan
### Subangan na Okinoerabu
An minasunod iyo an palatanugan kan diyalektong Wadomari (parte kan Subangan na Okinoerabu), na nakasusog ki Hirayama et al. (1986).

Siring sa kadaklan na mga tataramon na Ryukyuan sa amihanan kan Katahawan na Okinawa, an mga pag-ontok ilinaladawan bilang "plain" C’ asin "glottalized" C‘. Ponetikal, an duwang serye magaan an pag-aspirar  asin tenuis , sunod-sunod.

#### Mga katanog

**Mga Tala**
*An zero onset /'/ puwedeng idugang. Ini naiiba sa glottal na  asin . An sarong minimal pair iyo an   ("tulak"),   ("aldaw") asin   ("malumoy na pagdali").
*An "panahunan (tense)" na ,  asin , yaon sa proseso kan pagsasaro pasiring sa "plain" ,  asin , sunod-sunod.
*An  iyo an  bago an  asin , asin an  bago an  asin .
*An  bago asin bihira.
*An  asin  narealisar bilang  asin , sunod-sunod.
*An  iyo an  bago an  asin , asin  sa ibang lugar.
*An ,  asin  iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang ,  asin , sunod-sunod.
*An ,  asin  iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang ,  asin , sunod-sunod.
*An ,  asin  iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang ,  asin , sunod-sunod.

#### Mga patanog
An Subangan na Okinoerabu igwa nin , , ,  asin , halaba asin halipot.

#### Mga Katugma sa Panusugan na Hapon
An mga mayor na tanog na pagkakapareho sana an nakalista.
*An Panusugan na Hapon na  pinagsararo sa .
*An Panusugan na Hapon na  pinagsararo sa .
*An Subangan na Okinoerabu  asin  igwa nin segundaryong ginikanan asin kadaklan katumbas kan mga diptongong Panusugan na Hapon.
*An Panusugan na Hapon na ,  asin  katumbas kan  ,   asin  .
*An Panusugan na Hapon na  katumbas kan  sa paagi nin default. An Hapon na  asin  parati  sa Subangan na Okinoerabu, alagad may mga taga na igwang  para sa Panusugan na Hapon . An mga reflexes sa  paminsan-minsan man na makukua.
*Historikal an  hinahale kun ini minalataw sa tahaw kan arin man na patanog asin .
*An  asin  palatalized bago an . An Panusugan na Hapon na  asin  katumbas kan Subangan na Okinoerabu na  asin .
*An Panusugan na Hapon na  katumbas kan  sa posisyon kan tataramon na inisyal asin sa  sa ibang lugar.
*An pagsasaro kan magkasunod na morae nagresulta sa glottalized asin 'tense' na mga konsonante sa Subangan na Okinoerabu.

### Sulnopan na Okinoerabu
An minasunod iyo an ponolohiya kan diyalektong China (parte kan Sulnopan na Okinoerabu), na nakasusog ki Hirayama et al. (1986).

#### Mga katanog

**Mga tala**
*Pwedeng idugang an zero onset /'/. Ini nagkokontra sa glottal  asin .
*An  iyo an  bago an  asin , asin an  bago an  asin .
*An  bago asin bihira.
*An  asin  narealisar bilang  asin , sunod-sunod.
*An  bago an  asin , asin  sa ibang lugar.
*An , ,  asin  iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang  , ,  asin , sunod-sunod.
*An ,  and  iyo an pig-aanalisar sa ponemiko bilang ,  asin , sunod-sunod.

#### Mga patanog
Igwa an Sulnopan na Okinoerabu nin , , ,  asin , halaba asin halipot.

#### Mga pagkakalain sa tanga kan Subangan asin Sulnopan na Okinoerabu
*An Panusugan na Hapon na  asin  pinagsararo sa  sa Sulnopan na Okinoerabu mantang ini katumbas kan  asin  sa Subangan na Okinoerabu.
*Siring man, an Sulnopan na Okinoerabu  dai pa nag-agi nin palatalisasyon.
*An Sulnopan na Okinoerabu mayo nin ,  o .

## Mga toltolan

## Urog pang mababasa
*Sakimura Hirofumi, 1987. *[http://ir.kagoshima-u.ac.jp/handle/10232/15680 A New View on the Accentual Systems of the Japanese Dialects in Okino-erabujima]* (in Japanese).

## Mga panluwas na takod

*Database kan Shimamuni  (naka-Hapon)
* Mga bidyo sa diyalektong Kunigami
** 
** 
** 
** 
** 
** 
*