Schweiza Rap

**Schweiza Rap** is gwissamaassn Rap as da Schweiz. Da Rap ko midunta af Englisch, Houchdeitsch, Alemannisch, Franzejsisch, Italienisch oda Retoromanisch saa. Af n Radio-Senda DRS 3 hod s bspw. 1983 schou an englischn Rap gem. D ejaschtn Dialektrap-Vasouchh hod s aa schou i d 80ga Jouana gem.
 
## Alemannischa Rap
A Bsundaheit von n alemannischn Rap i da Schweiz – owa aa von n arabischn Rap – is, dass a Dialektrap d globala Entwicklung von n Rap zen *Mainstream* midgmacht houd, wos daudamid zammahenkt, dass da alemannische Dialekt i da Schweiz aa a Mediensprouch is. Ummetum z Deitschland, Italie, Frankreich un onnaschtwou wiad fost nea i da Houchsprouch grapt u da Dialektrap is nej aso weit kumma. Weitas hom d Leit z ejascht nu recht vill af Englisch grappt. Un es houd *Freestyle Sessions* u *Hiphop-Jams* gem, wou d vaschinan Leit zammkumma han. 

### Dea Neinzga

Da E.K.R. houd nu id 80ga d ejascht Hiphop-Sendung vo da Schweiz af n Radio Lora ghobt. Da Basla Rappa Black Tiger hod s rappn aso umma 1987 õgfangt u 1991 d ejaschtn Aftritt ghobt. 1991 houd da Black Tiger aa a Schweizadeitschs *Feature* af n Track *Murder by Dialect* vo P27 af da Plattn »Fresh Stuff 2« assabracht. Weitane Dialektrapp u.&nbsp;A. von n E.K.R. san schou 1992 af n Album »Fresh Stuff 3« gfolgt. Des Lejd von n Black Tiger u dass generell mejra i d Mouttasprouchn grapt woan is, houd aa ondane inspiriad, mejra af Dialekt zen rappn. Da Ziricha Rappa Lügner houd 1991 d Gruppn Mamanatua grindt un umma 1995 paar@ohrä. D ejascht Ziricher Rap-Scheim Zürisläng Freischtiil houd ar 1995 min Bligg, en Tiisär un en DJ Cutmando zamma assabracht. 1992 is d Ziricha Rap-Gruppn Gleiszwei grindt woan, dej wou zamm min Bligg 1996 den Track *Kein Kampf um de Titel* assabracht hom. 1991 is aa d Rap-Gruppn Primitive Lyrics grindt woan u houd 1994 es Album *Halbi Nüni Chlorzit* u drea Jouana spaada s Album *PLAG* assabracht. Aa da E.K.R. is oina vo de ejaschtn Rappa gweng. Ar is 1988 Mitbagrinda von n Schweiza Hip-Hop-Magazin *14K* (1988-1997) gweng u houd 1995 es Albbum *E.K.R.* assabracht. 

Da Churer Rappa Spoo, oda Spooman, houd aa um dej Zeid õghebt un 1990 d AOH Family midgrindt, d wou 1998 d CD *Chill* assabracht houd. 1994 houd ar min HipHop-Aktivistn Shark u da Luzerna Rapperin ZORA d Hiphop-Gruppn *Wrecked Mob* grindt un se en Basla Rappa Shape mid dazoughult. Wrecked Mob houd 1996 d Plattn *Microphone Testa* assabracht u 1997 an Deal ba Sony midgnumma. Min Shape zamm houd da Spoo nu s Dynamic Duo grindt u 1999 d CD *Vollkontakthiphop* assabracht. Dej ejaschtn Deals hom nou d Grundloḡ fia d Kommeazialisirung von n Schweiza Rap glegt. 

Weitas hom se 1996 z Bern dej Hobbitz grindt u 1999 es ejascht Album assabracht. 1996 wean aa d Oschtblock Kuabuaba grindt. 1997 wiad z Bern d Wurzel 5 grindt, dej wou nu 1998 d ejaschtn zwej Tracks assabrenga. Da Griot hout 1998 sa ejaschta Plattn *s'Rosebett* assabracht u 1999 es Mixtape *Dynamite*. 1998 wiad z Graubindn d Sektion Kuchikäschtli grindt. 1998 wiad z Bern aa d Formazion PVP grindt, dej wou 1999 d ejascht Plattn *Äsche zu Schtoub* assabracht hom. 1998 is d Basla Gruppn TAFS grindt woan, u houd 1999 nu d ejascht Singl *8i Bahnhof* assabracht. Da DJ Dimos houd 1998 es Album *Homework* assabracht. Da Gimma houd 1999 sa ejaschts Album *Planet Strengelbach* assabracht. I d 90ga hod da Baze min Thomes aa Thomes&Baze, resp. Double Dragon, grindt. 1999 is s Musiklabel Chlyklass Records aswej a Vabandt vo d Berna Formazionna Wurzel 5, PVP u Thomes&Baze grindt woan. Aa d Bindna-Rap-Gruppn Breitbild is 1999 afkumma. Af s End vo 90ga gits aa dea *Krümelmonstaz*, d wou da Webba midgrindt houd. I d 90ga - u danou - hom se aa vill Rappa nu af *Freestyle Sessions* un af Konzeatt tummlt. Da Knackeboul, da Samurai, da DefG u vill Ondane hom nuh i d 90ga õgfangt z rappn.

### D Zwoatausnda

Vo d 2000da õ wiads uniwasichtle, wal s awl mejra Rappa, Albna u Raprichtunga wean. Da Rap wiad kommeazjella u dafolgreiche Gruppn wej Chlyklass u Sektion Kuchikäschtli wean fia *Trademarks* gholtn. Da Spooman kumt 2000, da Bligg 2001, d Sektion Kuchikäschtli kumt 2002, d Wurzel 5 2003 i d Charts. Danou kumma awl mejra u mejra andana Rappa aa i d Charts. Da EKR inspiriad mid san Album *Grigor Fakalaja* vo 2001 vill Leit u wiad 2006 aa af MTV asgstrohlt. U d Musiksender Viva Swiss u MTV wean aswej wichtinga Plattforma gseng, zmol s Radio kontroweasa Gschichtn mejara gmiḏn houd. Es git vaschinane Kooperaziona mid Deitschland u.&nbsp;A. von n Black Tiger, von n Greis min n Curse, von n Griot u von n Bligg min Kool Savas u von n Bandit, da wou af sann Album vo 2008 *Dr letscht wos git* en italienischn Rappa Mondo Marcio un en Kool Savas mid draf houd. U da Stroussnrap u Gangstarap kumt i da Schweiz longsam af, owa aa da Raggaerap u Vamischunga vo Rap u Popmusik. Da Rap trennt se doudamit aweng von n generelln Hiphop.

D Gruppn Luut u Tüütli von n Bandit, en Shpoiz un en DJ Aldäwaldä wiad um 2000 grindt u d Berna Gruppn 6er Gascho bringt a ejaschts Mixtape assa. Da Black Tiger bringt min Rony zamm es Album *Zwei in aim* assa. Vo da Sektion Kuchikäschtli kumt d Maxi *Lampafiaber* assa. Da Spoo bringt i da Zeid bei Sony *Füür & Flamma* u 2001 nou min Hambuaḡa Rappa Samy Deluxe zamm en Track *Burner* assa. Da Thomes u da Baze brenga d Plattn *Amoklouf* assa. Weitas kummt es Album *Jugendsündä* vo da Wurzel 5 u d Plattn *From Hell to Heaven and Back* vo da PVP assa. D Big Zis bringt es Album *Quotäreglär* assa. 2002 kumt u.&nbsp;A. d Singl Hersh’n'Bersh vo da Chlyklass, es Album *Statischt* vo Breitbild, es Album *Dorfgschichta* vo da Sektion Kuchikäschtli u s Album *Roirschachtescht* von n Samurai mid da Gruppn Oibel Troibel assa. Da Webba bringt mid sana Gruppn *Krümelmonstaz* dej Plattn *Grössäwahn* assa. 

Weitas bringt da Semantik sa Mixtape *Kammermusik*, u d Gruppn Mundartisten, wou aa da Knackeboul dazoughejad, es Album *Gift* assa. 2003 wiad d Rapgruppn Radio 200000 grindt. Da Baze bringt sa Solo-Album Himutruurig u d Wurzel 5 es Album *Verdächtig* assa. Von n Tommy Vercetti un n Dezmond Dez kummt s Album *Cheftape 1* assa. D Gruppn AK42, wou da Wallisa Rappa Bzar dazoughejad bringt s Album *Vorwanig* assa. 2004 wiad von n Black Tiger, en Rony un en EKR d Plattn *Deal with the Real* assabracht. Da EKR bringt d Plattn *Ich bin au dini Mueter* assa. Da Baze vaeffntlicht es Soloalbum *Item*. Vo da PVP kumt es Album *Eifach nüt* u 2005 *Aus Abfackle* assa. D Clyklass bringt 2005 es Album *Ke Summer* assa. 2005 wiad von n DJ ACE d Plattn *Jetzt ich!* assabracht. Da Baze grindt 2005 min Jonny Bunko d Formazion Boys on Pills. Es Radio 200000 bringt d Plattn *Installation* assa.

2006 wiad d Wintatura Gruppn Phumaso&Smack grindt. Da Knackeboul bagrindt sa Solo-Karrjer min Album *Red und Antwort*. Da Griot bringt sa Album *Strossegold* assa, wos aswej a "Genre-Klassika" von n Schweiza Gangstarap gseng wiad, owa aa blechlt woan is. Da E.K.R. houd an Beitroḡ af n Olli Banjo san zwoatn Mixtape *Sparring 2* u bringt d Plattn *Dunne mit em King* assa. D Wurzel 5 bringt 2006 es Album *Teamgeist*, da Manillio bringt es Mixtape-Album *Jurassic Parts Vol. 1*, d Churchhill es Album *Kennsch?!* u d HTC es Album *Nume das's weisch* assa. Da Griot macht 2007 an Diss geng an Bandit u d Formazion *Luut & Tüütli* krejgt von n Bandit aa an Diss. Zwischn en Griot un en Gimma git s aa Diss-Trackk. 

Da Gimma bringt 2007 en Song *Hol dr an Politiker* assa u wiad von n Berna Groussrout Fuchs vo da SVP vaklogt. 2007 is aa d Platn *Connected* von n DJ Ilarius assakumma. 2007 kumt aa es Mixtape-Album *Strosseparade* von n Griot assa mid Beitreng von n Kool Savas, vo Snaga & Pillath u von n Sentino. Da Basla Rappa Pyro houd 2008 sa ejaschts Album *Hoffnigsfungge* vaeffntlicht. D Rap-Gruppn Eldorado FM bringt es ejascht Mixtape assa. Aa da Berna Rappa Hopeless bringt vaschinane Songs assa, u.&nbsp;A. *So High*. 2009 kummt s Album *Aus der Dunkelheit* vo da deitsch-schweizarischn Gruppn Rap Pack mid an Feature von n Black Tiger, u s *Update 1.0* vo Lo & Leduc assa. HmK bringt es Album *Eh Dick* u d Wurzel 5 es letzat Album *Letschti Rundi* assa. Seit 2009 gibts mejrana Feature vo Gsezhlos min Eko. U dej umma 2006 grindta Gruppn Eigänäbou bringt es ejascht Album «Jahräsärnti» assa.

### D Zwoatausndzahna
Wou da Rap i d 90ga nu a Sach vo Freaks u Assnseita gweng is, is da Rap nou zou ana Popkultua u Modn woan. Mid Zeidostand kumma d ganzn Entwicklunga vo d USA, Frankreich, Deitschland imme; d Sendunga »Din 16er TV« u »Heb de Latz TV« san vo Aggro TV inspiriat; nemma mejra Trap kumt aa Autotune u Mumblerap af. Weitas wiad owa aa von an Boombap- un Old-School-Revival gredt. Da Rap wiad generell differenziata u d Video af s End furta afwendiga. Grod da Mumble-Rap von n Pronto owa aa ondane neiane Rappa wej da XEN finna z Deitschland a Afmiaksomkait. 

2010 bringt da Tommy Vercetti sa Soloalbum *Seiltänzer* assa; u d Steff la Cheffe es Album *Bittersüessi Pille*. 2011 brenga da Kiko u da Boro (aa 361 Grad) es Album *The fescht & The furios*, da QC es Album *10 Schritt bis zum 11.*, The Hajvans es Album *Hajvan World* u da EAZ es Lejd *Vollglade mit Hass* assa. Weitas kummt *Transatlantic Artivism* min Black Tiger, en Roger Rekless un Ondan assa. 2012 bringt da Mimiks es Album *Jong & Hässig 1* un Uslender Production es Album *Schwarzi Schoof* assa. U da Milli54 macht mid den Lejd «Grüezi Herr Blocher» Schloḡzeiln. 2013 kumt es Album *Mau luegä* vo Black Ivory & Buskapé un es Album *Entwickligshilf* von n M SKills, en Chilz un en Kush assa. Da Black Tiger bringt en lengstn Rap-Song vo da Welt *1City1Song* mid mejra wej hundat Rappan as Basel un 83 Minutn Leng assa. 2014 wiad d Gruppn D.Ü.V. u.&nbsp;A. von n E.S.I.K. grindt, da wou aa schou seit de 90ga rappt. Weitas wiad es Hiphop-Kollektiv Chaostruppe grindt u bringt 2015 es ejascht Mixtape-Album assa. Da Shapo bringt 2014 d Singl *Vorurteil* u da Griot *In my Hood* assa. *VodkaZombieRambogang* von n Mimiks bringt scheint's an Wechsl i da Hiphop-Landschaft

2015 kumt en XEN sa Album *Ich gäge mich* assa u glangt i d Charts. 2016 bringt d J Who d Plattn *Soulfood* u d Dara Deep es Album *Krieg & Friede* assa. 2017 bringt da Pronto d Plattn *Solo di nero* assa u kumt doudamid i d Charts. Von n Shape un n TReBeats kumt es Album *Zwei für Eine* assa. D Gruppn S.O.S. min Nativ un nen Dawill bringt d Albna *Akim* un *Imani* assa; u ma list, dej schaffatn mid an Turnup- u Trap-Foamat vo Content-Rap d Quadratua von n Kroas. 2018 kumt es Album *Asimetrie* von n Knackeboul u s Album *Hie* vo da 11Ä assa. D KimBo bringt 2020 es Album *Pangolin* assa. I d 2010na Jouana finna se owa aa ganz vill weitane Gruppn, doudrunta u.&nbsp;A. d ZH Secondos oda d mejra raggaelastinga Gruppn Etobasi.

## Franzejsischa Rap
* (Hiphop-Program von n Sidney Duteil af Radio 7 seid 1982)
* Apache
* Greis (aa Alemannisch)
* Hardlife
* Nostra
* Opee 
* Sens Unik
* Stress

## Italjenischa Rap
* Zako 
* Cigi 
* Don Farina
* KimBo (aa Alemannisch)
* Stoffunita (aa Alemannisch)

## Retoromanischa Rap
* Liricas Analas
* Giganto
* Orange (mid OBK)
* Snook (aa Alemannisch)
** *No Fain Festa* (2011) u *Lingua Materna* (2013)

## Weitane Sprouchn
* Deitsch
** Akkurat
** COBEE
** CRF (aa Alemannisch)
** epilog (son kas)
** EZY
** Loredana
** Monet192
** Zora (aa Alemannisch)
* Englisch
** Luana
** Silent Majority
** Underclassmen
* Tiakisch 
** Makale
* Albanisch
** *baby luv ya* vo Lul Dxe feat. Oran G & Priscilla
** Young Dirty & Don Farina ( DIRTYFARINA ) ft.Mad Lion - Three Kingz

## Beleg


## Exteana Vaweiss
* HipHop Museum Schweiz
* 14k Magazin
* Lyrics Magazin
* Aightgenossen u Jam On Radio
* Swisstubers
* mx3.ch HipHop-Bands
* Corner Talk (Youtube)
* Lyrics TV (Youtube)
* Näbegrüüsch-Podcast
* 30 Jahre CH-Rap: Urs Musfeld (SRF 3)
* Telebasel: 1991 in Basel: Die Geburtsstunde des Mundart-Raps (14.4.2021)
* SRF Podcast: Uf Takt / 30 Jahre Mundartrap im Zeitraffer (31.1.2021)
* SRF Virus: Dokserie 30 Jahre Mundart-Rap Uf Takt (Youtube)
* Gimma: Anfänge des Mundartraps in Chur (Youtube), as n Mauro Lorenz sa Interview von n Gimma (Youtube)
* BM Dokumentation The Story (Youtube)