Demokratische Republik Kongo

D **Demokratischa Repablik Kongo**, franz. *République démocratique du Congo* (*RDC*), infurmell aa **Kongo-Kinshasa** oda blouss da **Kongo**, historisch aa **Zaire**, is a Stoot ze Zentrolafrika; u nou da Flechn es zwoatgressta Landl vo ganz Afrika. Midrana Bvelkaring vo umma 105 milliona Leitn is d Demokratischa Repablik Kongo da am mejran bavelkate offezjell frankophone Stoot vo da Welt, un es am vejatmejran bavelkata Land vo Afrika, nou Nigeria, Ethiopia un Egiptn. Es is a Mitglid vo de Vaointn Naziona, da Bwegung vo d Blockfrein Stootn, da Afrikanischn Union u da COMESA. Seit 2015 sigt se d estlinga Demokratischa Repablik Kongo i d Nourichtn zwengs an zouwalzatn, oda furtlaffatn, militearischn Konflikt i da Kivu-Region.

In n Flußtol von n Kongo hod s vur umma 90,000 Jouana scho Jaḡar- u Sammlar-Leit gem u vur a poa Jouatausnd hom se nou Bantu-rednate Gmoaschaftn u Reichh durtnhi asbroatt. In n Westn ban Durchgang von n Kongo in n Atlantik hod s Kinereich Kongo von n 14. bis zen 19. Jh. reḡiad. In n Noadoustn, da Mitta und in Oustn hom de Kinereich Azande, Luba u Lunda von n 16. u 17. Jh. bis zen 19. Jh. reḡiad.

I de 1870ga kurz vua n eiropejschn Darappln vo Afrika hod s d Eiropejscha Asfurschung vo da Kongo-Senkn gem, zejascht von n Henry Morton Stanley õgfejad unta Finanziring von n Leopold II vo Belgja. Da Leopold hod se furmell d Rechtt af d Kongo-Gengt ba da Berlina Konferenz 1885 gsichat, es Land zou san Priwatbsitz daklejad u Freistoot Kongo ghoissn. Unta n Freistoot hom d Kolonjaltruppn, ej amol aa d *Force Publique* ghoissn, dej durtatn, lokalnan Leit gnejt, dass s an Kautschuk fabrizian. Zwischn 1885 u 1908 han milliona vo Kongolesn weng a Kronkat u Schintarei dafreckt. 1908 hod da Leopold aa wenn a long ghadat ghobt houd, en aso ghoissanan Freistoot en Stoot Belgjen iwaloua. Doudamid is s Belgisch Kongo woan.

Da Kongo hod vo Belgjen en 30. June 1960 unta den Nama Repablik von n Kongo d Unohangekait daglengt. Da kongolesischa Nazionalist Patrice Lumumba is zen ejaschtn Prejeminister gwelt woan, dawal da Joseph Kasa-Vubu da ejascht President woan is. Nou da Unohangekait hod s an Konflikt iwa d Kontroll von n Land gem, da wou d Kongo-Krisn gnennt wiad. Dej Prowinzn Katanga unta n Moïse Tshombe u Sidkasai hom nou a Sezession vasoucht. Nou dem, dass d UN u d westlinga Reḡiringa a Hilf vaweiḡad hom u da Lumumba gmoint houd, ar waarad offn fia a Hilf von an jednan Land, a vo da Sowjetunion, hom d USA u Belgjen owa a Misstraua gschepft u zougseng, daŝ ar durch en Kasa-Vubu en 5. Septemma astauscht u nou duach Belgisch-gfejada Truppn vo da Prowinz Katanga en 17. Jenna 1961 putzt, resp. fisaliad, woan is.

En 25. Nufemma 1965 hod da Generolleitnant Joseph-Désiré Mobutu, da spada Mobutu Sese Seko, duach an Putsch offezjell d Macht daglengt. 1971 houd ar as Land af n Nama Zaire umtauft u gfejad als an diktatoriaschn Oaporteia-Stoot min Popular Movement of the Revolution aswej d oinze legala Partei, dej wou s gem houd. An Mobutu sa anti-kommunistisch eigstellta Reḡiring houd z dera Zeid in n Koltn Krejḡ a recht groussa Untastitzing vo d Vaoinigtn Stootn krejgt. I d frejn 1990ga houd en Mobutu sa Reḡiring nougloua. Nou an Genozid in n estlinga Nouchbaland Ruanda vo 1994 hod d Destabilisazion in n Oustn von Kongo u d Entrechting ba d Banyamulenge, a Tutsi Velkl z Ruanda un Ostkongo, 1996 za Inwasion von n Tutsi FPR-reḡiatn Ruanda in n Kongo gfejad, wos da Õfang von n Ejaschtn Kongo Krejḡ gweng is.

En 17. Mai 1997 is da Laurent-Désiré Kabila, a Fejrara vo d Tutsi Streitkreft vo da Prowinz Sidkivu President woan, noudem dass da Mobutu af Morocco tiamt is u hod s Land wida d Demokratischa Repablik von n Kongo gnennt. Spannunga zwischn en Presidentn Kabila u da Präsenz vo Ruanda u vo d Tutsi hom zen Zwoatn Kongo Krejḡ vo 1998 bis 2003 gfejad. Af d Letzt hom nein afrikanische Lenda un umma 20 bwaffnata Partein in n Krejḡ midgmacht, wos umma 5,4 milliona Leitn en Toud bracht houd. Dej zwej Krejḡ hom s Land schej demaliad u hergrichtt. Da President Laurent-Désiré Kabila is nou vo oinn vo sane Bodyguard en 16. Jenna 2001 weggaghaut woan un acht Taḡ spada is an sa Suhn, da Joseph, nouhe gruckt, unta dan wou d Menschnrecht in n Land owa aa unta n Hund blim han, wos nou NGOs eftas Missbreich eischlejsst, wej es Iwanacht-Nimmadousaakinna, d Ummafoltarei, arbitreas Eikastln u generell Restrikziona vo d Burgarechtt. Mid de Presidentschafts- u Parlamentswohlen vo 2018 is da Félix Tshisekedi af n Kabila gfulgt, da wou dasida d Presidentschaft inna houd.

D Demokratischa Repablik von n Kongo hod narrisch vill Roustoff, owa orḡ glittn vo politischa Konfliktt, von n Fahln vo Ifrastruktua, vo da Korrupzion u vo Johrhunnat vo wiatschaftling u kolonialn Hunga un Assanejn mid weng groussflechada Firdarung fia d Leitt durtn. Nou da Hapstod Kinshasa, han de zwou grejsstn Stedt wuhl Lubumbashi u Mbuji-Mayi, dej wou allzwoa Berḡbaustedt han. An Kongo sane am mejran exportiatn Produktt han Roustoff, vo dej wou 2012 mejra wej 50% nou Kina ganga han. Ban Human Development Index sitzt da Kongo awl recht weid z untast. 2018 han umma 600,000 Kongolesn as da Mittn un as n Oustn zwengs Konflikt i Nouchbalendan af da Flucht. Vill krejng niks zwischa d Zent zen dakeia u d Kempf hom umma fimfthals, oda vejrahalb, milliona Leitn vo dahoim vatrim.

## Galeri

Dem_congo_sat.jpg|A Satelitnbild von n Kongo.
Vue_Kinshasa.jpg|D Hapstod Kinshasa vo om.
Over_Bunia.jpg|Iwa da Stod Buni.
FLII_CongoDR.png|Da Zoustand vo d Welda nou en Forest Landscape Integrity Index, 2019.
Le_marché_feminin_de_butembo.jpg|A Moakt z Butembo.
Boulevard_du_30_juin,_Kinshasa.jpg|Da Boulevar von n 30. June i Kinshasa.
KingdomKongo1711.png|Es Kinereich Kongo umma 1711.
LumumbaBrussel1960.jpg|Da Patrice Lumumba um 1960.
Congo_belge_campagne_1918.jpg|D *Force Publique* in Belgisch Kongo umma 1918.
Patrice_Lumumba_official_portrait.jpg|Da ejascht Premjeminista, Patrice Lumumba.
Refugees_in_Congo.jpeg|Af da Wossastrouss zwischn Kisangani u Kinshasa, en Handl houd da Krejḡ nouariad.
Opening_ceremony_of_new_PNC_headquarters_in_Goma_(6988913212).jpg|Leitn, wou vo Noadkive weggazejng.
Paysage_de_Nsele.jpg|D Landschaft vo Nsele af da Grenz za Repablik Kongo.
Kindepuisbrazza.jpg|A Blick af Kinschasa af da onda Flußseitn.
FARDC_and_MONUSCO_reinforce_their_presence_in_and_around_Goma_following_a_second_day_(21_May_2013)_of_clashes_between_M23_and_National_troops._(8782972992).jpg|Reḡiringstruppn ba Goma.
Congo_Rep_Dem_carte.gif|A weitane Koatn von Kongo.
Koppen-Geiger_Map_COD_present.svg|A Klimakoatn von n Kongo.
Rainforest_-_Ituri_(20874628148).jpg|Da Rengwald i da Ituri-Prowinz.
Dem_congo_sat.jpg|A Satelitnbild von n Kongo.
An_aerial_view_of_the_towering_volcanic_peak_of_Mt._Nyiragongo.jpg|Da Nyiragongo-Vulkan.
La_rivière_Lulilaka,_parc_national_de_Salonga,_2005.jpg|Da Lulilaka-Fluß in n Salonga National Park.
Paysage_du_territoire_de_Masisi_(28130228449).jpg|D Masisi-Region i Noadkivu.
Nord-Kivu,_RD_Congo_-_Vue_sur_un_cratère_aux_abords_de_la_ville_de_Goma._(22722760943).jpg|Da Kivu-Sej i Noadkivu.
Bas-congo.JPG|D Landschaft vo da Prowinz Kongo Central, resp. Kongo dia Kati.
Aveba,_district_de_l’Ituri,_Province_Orientale,_DR_Congo_-_Des_militaires_FARDC_en_patrouille._(16643921095).jpg|Soldatn i da Ituri Prowinz.
Democratic_Republic_of_the_Congo_GDP_evolution-fr.svg|D Entwicklung von n BIP.
Train_rdc.svg|A Koatn von n Eisnbahnnetz in n Kongo.
Kinshasa-Gombe,_from_CCIC.JPG|D Hapstod Kinshasa.
Mbuji-Mayi Airport, Democratic Republic of the Congo, 2008.jpg|D Stod Mbuji-Mayi i da Prowinz Kasai-Oriental.
Downtown_Lubumbashi,_Democratic_Republic_of_the_Congo_-_20061130.jpg|D Millionastod Lubumbashi ganz in n Siḏn.
Kananga_Vue_aérienne.jpg|D Millionastod Kananga i da Prowinz Kasai-Central.
Photo_of_the_Day,_17_February_2014_(12589890963).jpg|A Frinsfestiwal i da Millionastod Goma i Noadkivu, 2014.
Opening_ceremony_of_new_PNC_headquarters_in_Goma_(7134901927).jpg|Leit af da Fluchd i Noadkivu 2012.
Cathedrale_notre_dame_de_la_victoire_bukavu.png|D Katedral Notre-Dame-de-la-Paix z Bukavu.
Map_-_DR_Congo,_major_languages.svg|D grejssan Bantusprouchn in n Kongo.
Changing_land_use_in_the_Masisi_-_Julien_Harneis_-_May_2_2007_-_4.jpg|Dou is aa scho mejra Wold gweng.
UMHK_1917.jpg|Industriõlagn i Lubumbashi umma 1917.
Wolframite_Mining_in_Kailo1,_DRC.jpg|Obbau vo Kassiterit und Wolframit z Kailo i da Prowinz Maniema.
MtStanley.jpg|Da Gipfl von n Ruwenzori-Massiv, en hejchstn Beaḡ von n Kongo u vo Uganda.
Congo_Transport_Map.PNG|Transpoatweḡ in n Kongo.
Lava_Lake_Nyiragongo_Volcano.jpg|Da Nyiragongo, da wou oina vo de Virunga-Vulkann is.
Road_Ubundu_Kisangani_1989.jpg|A Woldweḡ ba Kisangani umma 1989.
Inga04.jpg|Ba de Staudemm vo d Inga-Wossafell af n Kongo.
Inga_2006-projet.svg|D plantn Staudemm ba d Inga-Wossafell.
Klimadiagramm-Kinshasa-Demokratische_Republik_Kongo_(Zaire)-metrisch-deutsch.png|A Klima-Diagram vo da Hapstod.
Gorillas-moving.jpg|In n Virunga-Nazionalparkk.
Second_Congo_War_2001_map_vector.svg|Machtregiona in n zwoatn Kongo-Krejḡ.
Bevölkerungsdichte_der_DR_Kongo.png|Bvelkarungsdichtn in n Kongo.
Kinshasa_2003.jpg|Da Boulevard von n 30. June i Kinshasa.
Kisantu_kathedraal_2.JPG|D Katedral Notre Dame des Sept Douleurs z Kisantu ban durtatn Botanischn Gartn.
Acajou_d'Afrique_dans_le_jardin_du_père_Gillet_à_Kisantu.jpg|In n Botanischn Gartn vo Kisantu.
Fac_de_droit_University_of_Lubumbashi.jpg|D juristische Fakultet vo da Universitet vo Lubumbashi.
Kongo_1961_map_en.png|A Koatn vo da Kongo-Krisn um 1961.
Village_in_North_Kivu_(20439962134).jpg|D Prowinz Noadkivu.
Wolframite_Mining_in_Kailo,_DRC.jpg|Obbau vo Wolframit z Kailu.
Wolframite_Mining_in_Kailo2,_DRC.jpg|Nu a Bildl von Beaḡbau z Kailu.


## Beleg