Anémia

**Anémia** inggih punika kirangnyané rah utawi keadaan ritatkala akéh sél rah barak tur akéh hémoglobin (protéin makta oksigén) ring sél rah barak wénten ring sor normal. Sél rah barak madaging hémoglobin sane mawiguna antuk makta oksigén saking jantung sane kapolihang saking paru-paru, miwah salanturnyané ngatehang ka makasami pahan raga.

## Sané ngranayang
Makudang anémia madué pinakit sané nasarin. Anémia prasida kapah manut wentuk utawi morfologi sél rah barak, étiologi sané nasarin miwah kawéntenan klinisnyané. Sané ngranayang anémia ketahnyané pendarahan sané langkung, usaknyané sél rah barak sane kaakéhan hémolisis utawi kakirangan pawentukan sél rah barak (hématopoisésis) sane nénten becik. Anak kaorahang anémia yéning konséntrasi hémoglobin (Hb) kirang saking 13,5 g/dL utawi hématokrit (Hct) kirang saking 41% ring anak lanang, miwah konséntrasi Hb kirang saking 11,5 g/dL utawi Hct kirang saking 36% ring istri.

Anémia puniki taler mewehang tumbuh panglimbakan pianak. Panglimbakang otak pianak manut saking asupan nutrisi sané kaajeng. Silih tunggil nutrisi sané penting sané patut kapenuhin ring galah limang warsa kapertama kauripan pianak antuk nukung kaoptimalan panglimbakan otaknyané punika zat besi. Nika ngawinang yéning pianak kakirangan ajengan nyabran rahina sané prasida ngawinang anémia tur nénten becik antuk kauripan.

## Cihna miwah gejala
Puniki wantah cihna tur gejala sané karasayang ritatkala kena pinakit anémia, inggih punika asimtomatik, utamannyané yéning anémia wénten ring galah sané lami, sakadi létargi, napasnyané sesak, sirahnyané krasa iing, palpitasi, pucet, miwah kekebalan ragannyané tuun. Lianan punika, cihna-cihna saking anémia sané patut kacingakin ritatkala kaperiksa, inggih punika pucat ring mémbran mukosa, punika bibih, konjungtiva, miwah kuku. Wénten taler sirkulasi hiperdinamik, sakadi takikardi, pulse sané ical, aliran murmur sistolik. Tur taler wénten gagal jantung, miwah pendarahan retina.

Cihna-cihna khusus ring pasién anémia, inggih punika:

* Glossitis: karasayang olih pasién anémia mégaloblastik, anémia défisiénsi besi
* Stomatitis angular: karasayang olih pasién anémia défisiénsi besi.
* Jaundis (kakuningan): wénten krana hémolisis, anémia mégaloblastik iing.
* Splénomegali: wénten krana hémolisis, miwah anémia mégaloblastik.
* Ulserasi ring cokor: wénten ring anémia *sickle cell*
* Déformitas tulang: wénten ring talasémia
* Néuropati perifér, atrofi optik, dégenerasi spinal, punika éfek saking défisiénsi vitamin B12.
* Garing biru ring isit (***Burton’s line***), énséfalopati, miwah néuropati motorik périfer ketah kacingakin ring pasién sané keracunan métal. 

## Soroh anémia
Puniki soroh anémia sané kakranayang olih gangguan éritropoiésis, inggih punika:

# Anémia défisiénsi besi, puniki krana kirangnyané suplai besi sane ngawinang défék ring sintésis Hb, tur ngawinang wéntennyané sél rah barak sané hipokrom tur mikrositer.
# Anémia mégaloblastik, puniki défisiénsi folat utawi vitamin B12 ngawinang gangguan ring sintésis timidin miwah défék ring réplikasi DNA, nika ngawinang agengnyané prekursor sél rah (mégaloblas) ring sumsum tulang, hématopoiésis sané nénten becik, miwah pansitopenia.
# Anémia aplastik, puniki sumsum tulang gagal mroduksi sél rah krana hiposélularitas. Hiposélularitas puniki prasida wénten krana paparan racun, radiasi, réaksi antuk ubad utawi virus, miwah défék ring pamecikan DNA miwah gén.
# Anémia miéloptisik, wénten krana pangentosan sumsu tulang olih infiltraté sél-sél tumor, kelainan granuloma, sané ngawinang lébnyané éritroid ring pahan pangawit.

Puniki soroh anémia sané manut sareng ageng sélnyané, inggih punika:

# Anémia mikrositik, sané kakranayang olih defisiénsi besi miwah talasemia (gangguan Hb).
# Anémia normositik, imbannyané punika anémia krana pinakit kronis sakadi gangguan ginjal.
# Anémia makrositik, sane kakranayang olih anémia pernisiosa, anémia krana konsumsi alkohol, miwah anémia mégaloblastik.

## Etiologi
Umumnyané pinakit anémia sané kakranayang olih:

# Menéknyané déstruksi éritrosit, imbannyané ring pinakit gangguan sistem imun, talasemia.
# Tuunnyané produksi éritrosit, imbannyané ring pinakit anémia aplastik, kakirangan nutrisi.
# Kaicalan rah sané akéh, imbannyané krana pendarahan akut, pendarahan kronis, ménstruasi, ulser kronis, miwah trauma.

## Diagnosis
Pemeriksaan rah sederhana prasida nentuang kawéntenan anémia. Perséntasi sél rah barak ring volume rah total (*hématokrit*) miwah akéhnyané hémoglobin ring siki imba rah sané prasida katentuang. Pemeriksaan puniki pinaka pahan saking paitungan rah jangkep.

## Manajemen terapi
Terapi langsung katujuan ring sané ngranayang anémia, punika marupa:

# Transfusi rah.
# Kaicénin kortikostéroid utawi ubad-ubadan lianan sané prasida neken sistem imun.
# Kaicénin éritropoiétin, hormon sané mawiguna ring prosés hématopoiésis, kawigunannyané antuk ngawentuk sumsum tulang ring prosés hématopoiésis. 
# Kaicénin suplémen besi, vitamin B12, vitamin-vitamin, miwah mineral lianan sane kaperluang.

## Pustaka