I Lutung Ngencak Taluh

**Satua I Lutung Ngencak Taluh** inggih punika silih tunggil satua Bali.

## Daging satua
Kacarita sasampun I lutung bengil wareg neda woh nyabu, raris ipun malali ka alas warsa Mandalané. Irika wénten telaga linggah pisan, sané toyané ening saha akéh pisan madaging ulam.

I lutung nyongkok ring sisin telagané mabalih ulam pasliwer. Saget wénten katak ageng sané mawasta I Godogan, makacos kasamping I Lutung. Tengkejut ipun saha matakén *"O....Godogan. Mara teke?"*

Masaur I Godogan, *"Aa men lutung ape kal alih mai?"*.

I Lutung kabilbil, alon alon ipun masaur. *"Uduh Godogan, tekan kainé mai tuah niru solah sang dadu, setata matulung tekén sawitra, patekan kainé mai tusing ja matirta yatra nanging tuah ngalih sawitra. Apang liu ngelah nyama braya"*.

Ceritayang benjang semengané, I lutung tekén I Godogan matuturan. I Lutung mapajar banban alon. *"Wih Godogan ajaka ya, mabian biu nyak? manian nyén biuné suba mabuah tur pada tasak, ditu jalan puponin bareng bareng"*.

Masaur I Godogan, *"Bah nyen keto melah pesan keneh ibané I lutung, awake masadia"*. Lega manah I lutung miragi raos I godogan sapunika. I Godogan dueg pisan Ngajumang I Lutung. Sang kalih raris masawitra  saling tulungin. I Godogan seken masaur *"E Lutung, iba tusing dadi linyok tekén janji ila-ila anake ané tusing setia tekén janji, tusing buungan lakar nepukin papa neraka"*.

Sasampun pada setuju, I Lutung gelis ngerereh entik biu sané sandang katandur. Malih ajebosan muat ipun entik biu apuun. Jerit – jerit I lutung ngaukin I godogan *”Godogan… Godogan… né kali ngabe panak biu, dije jani kal pula?"*

Metu winayanipun I Godogan. Panak biuné katugel dados kalih, gelis I lutung ngambil muncuk né raris ipun mapajar, *"Kai nyuang muncukne, bakal pula baduur di punyan kayuné, nyen mumcukné pula pedas énggal pesu buah"*, kenten ngerereng I lutung. I Godogan nggambil bongkolné, tanduripun ring sisi tukadé.

Kacarita sampun tigang wulan I Lutung sareng Godogan nandur pisang, muncuk pisang I Lutung padem, daunipun tuh, aas maklupas. Ipun nyesel pisan duaning pisang ipun mawinan nenten mawoh. Raris ipun malali ka tongos I Godogan. I Godogan gargita pisan ring manah duaning pisangipun sampun mawoh ageng ageng tur lusuh lusuh.

Saget rauh I Lutung, nenten runguang antuk I Godogan, I Lutung sareng nyongkok sampingan I Godogan, raris ipun mapajar *“Ee godogan, dadi cai tusing nyapa kai teke? Suba engsap iba masawitra?"* Akasamang Lutung icang kadung kalangen ningalin biune. Buahné gedé gedé tur suba makire tasak.
	 
I lutung kenying kenying masaur. *"Kai teke mai tuah ngidih tetimbang. Ané cen biuné dadi alap, apang sidda mapikolih, buka janjine?*"

I godogan masaur banban, *"Ee Lutung eda gegesonan nagih ngalap biu! Alihang dewasa melah, apang tusing dadi rebat! *"I Lutung merasa katuturin, raris ipun mepajar *"Ih Godogan eda sengsaya! Kai sing je linyok tekén janji. Kai mule setia tekén sawitra”*.

Critayang woh pisangé sampun tasak, kuning kuning. I Lutung malih rauh ka tongos I Godogan. Paes ipun ngetel  ngantenang woh pisangé. Ngraris ipun mapajar *"Ih Godogan, Kai lakar ngalap buah biuné ento. Basing kainé seduk gati”*. Jag tan pasangkan ipun makecos, mamongkod. Kejat-kejit ipun baduur ciplak-ciplak neda who pisange sané ageng-ageng tur sampun tasak.

I Godogan kalintang jengah *"Wih lutung  eda telahange buah biune, tumanang icing abulih!"* Kenten ipun mapajar I Lutung mapi mapi bongol. Itep ipun neda kantos basang ipun bengkak. I Godogan kalintang gedég raris ipun ngambul saha matilar ngalin I Lutung.

Rauh ring pesisin telagane, I Godogan manggihin clebongkak malingeb. Ipun mecelep mengkeb ka betén clebongkak punika. Rauh I lutung bengil egah-egah, taag-taag. Basangné bengkak makite minum toya. Musan nginum toya, negak ipun diddur clebingkake. Ipun gednging-gending, cruat-cruet, masambilang ngeton ulam, sané pasliwer rerad-rerod. Ipun eling ring padewekan, neneten satia tekén masawitra tekén I Godogan. 

Raris ipun mapajar newek *“Ih Godogan, dija sujatiné iba nongos, madak iba dini. Jani rasaang lara ibane!"* 

Godogang masaur betén tengkulake genahipun mengkeb. Suaranipun ageng *“koluk, gung! Cai mule merekak, corah! Setata demen nguluk- nguluk timpal!*

I lutung tengkejut ningeh munyi, tusing ade jlemene. Ipun marengang duening nenten wénten buron wiadin manusa, raris ipun mepajar *“Wihh nyen to mamunyi edengan ibane! Sing buungan iba mati, keplokin kai"*.

Malih mepajar I godogan *"Ih cai lutung! Bikas cainé mule jele. Demen nyuang gelah timpal!"*. I lutung nolih tuun. Gedég ipun sayan murub, kadena nutuhipun sané ngeraos *"oo, né ko cai butuh! Degag cai. Wanen tekn wake. Jani rasaang nah! Kenten ipun mepajar, saha nyemak batu kaanggén ngencak butuh ipun meketcrot getihne, mawinan ipun padem malingkuh"*.

## Pustaka