Түбәнге Әбсәләм

**Түбәнге Әбсәләм** () — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл. Арый ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 13 кеше.
Почта индексы — 452539, ОКАТО коды — 80223804006.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Мәсәғүт): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Арый): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 84 км

Түбәнге Әбсәләм ауыл Әнйәк йылғаһы буйында, район үҙәге Мәсәғүт ауылынан 9 километр һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан 84 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Түбәнге Әбсәләм — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл. Арый ауыл Советы составына инә.
Тәүге нигеҙ һалыусы кеше — Әбделсәләм Әбүталипов. Ул 1756 йылда тыуған. Уның улдары: Фәтҡулла (уның улдары: Хәбибулла, Ғәйнулла, Вәлиулла), Мөхәмәтйәр, Зәйнулла, Әбделхәким, Хөснулла). Әхмәт ауылына нигеҙ һалыусы ла Әбсәләм ауылыныҡы була. Уның улы Зөлҡәрнәй Әхмәтов 1750—1826 йылдарҙа йәшәгән. Уның 1776 йылда тыуған улы Исай була. Исайҙың улы — 1799 йылғы Сәйетборхан.

1795 йылда Әбсәләмдәге 13 йортта 51 ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Түбәнге Әбсәләм ауылының XIX быуатта артабанғы үҫеше
1816 йылда Әхмәт (Әбсәләм) ауылында 6 йортта 30 кеше йәшәгән. Бергә алғанда, Әбсәләм ауылындағы 34 йортта 197 кеше, 1834 йылда — 56 йортта 299 кеше йәшәгән.

1842 йылда Әбсәләм ауылында 313 кешегә 92 сирек ужым һәм 388 сирек яҙғы иген, шулай уҡ 8 сирек картуф сәселгән. Шул уҡ осорҙа Әбсәләм ауылы янындағы Әхмәт ауылында 36 кешегә 17 сирек ужым, 66 сирек яҙғы ашлыҡ һәм 2 сирек картуф сәселгән. Әбсәләм һәм Әхмәт ауылдары халҡы бөтә ерҙәргә лә уртаҡ хужа булған.

1859 йылда Әбсәләмдә — 54 йортта 390 кеше, 1870 йылда — 73 йортта 432 кеше йәшәгән.
1859 йылда Әхмәт тип аталған ауылда 6 йортта 20 кеше, 1870 йылда 3 хужалыҡта 11 кеше донъя көткән.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм хәҙерге үҫеше
XX быуаттан башлап Үрге Әбсәләм һәм Түбәнге Әбсәләм тип айырып йөрөтөлгән. Икеһе лә Дыуан-Мәсетле ауылынан 8 саҡрымда урынлашҡан.

1920 йылда ике ауылда (Үрге һәм Түбәнге Әбсәләм) — 76 йортта 419 кеше йәшәгән. Әхмәт ауылы, рәсми рәүештә Әбсәләм тип аталғанлыҡтан, 1920 йылда иҫәпкә алынмаған. Әхмәт ауылы — Үрге йә Түбәнге Әбсәләм тип йөрөтөлгәнме, уныһы билдәһеҙ.

Әлеге ваҡытта Түбәнге Әбсәләм бөткән ауыл тип әйтерлек хәлдә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Арҙаҡлы шәхестәр
Тимер Йосопов — (31 май 1938 йыл, Дыуан районы, Түбәнге Әбсәләм ауылы — 16 март 2016 йыл) — Башҡортостандың халыҡ шағиры (2003). 1971 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССР-ҙың (1988) һәм Рәсәй Федерацияһының (1999) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1998).

## Урамдары

* Үҙәк урамы ( Центральная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:*

*Йылғалар:*
* Әй, Әнйәк

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Тәбиғәт һәйкәлдәре:* Арый ауылы эргәһендәге **Сейәле тау**

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
*  497 б.
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 120—121 с. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## Иҫкәрмәләр