open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1920-се йылдар

**1920-се йылдар** — 1920 йылдан алып 1929 йылға тиклемге ун йыллыҡ.

## Ваҡиғалар
#### Донъя төп ваҡиғалары
* Граждандар һуғышы (1917—1922/1923). Совет-поляк һуғышы (1920—1921).
* НЭП в Советской России (1921—1928/1931). Образование ГОЭЛРО (1921).
* СССР образован объединением РСФСР, УССР, БССР и ЗСФСР (1922).
* Бөйөк депрессия (1929—1933/1939).
#### Башҡортостанда
* Башҡортостандағы аслыҡ (1921—1922).

## Фән һәм Техника

* Радио (начало коммерческого радиовещания — 1920, «8MK», «KDKA (AM)»)
* Инсулин (первое применение в лечении больных сахарным диабетом — 1922).
* Гробница Тутанхамона открыта (1922; Говард Картер).
* Звуковое кино (первый коммерческий фильм — 1922; Первый полнометражный озвученный фильм — 1927, «Певец джаза»).
* Телевидение (механическая телевизионная система — 1925).
* Пенициллин (открытие — 1928; лечебное применение — 1941).

## Мәҙәниәт
#### Әҙәбиәт
* Грин А. С. (1880—1932) . «Алые паруса» (1922).
* Сабатини Р. (1875—1950) . «Одиссея капитана Блада» (1922).
* Фурманов Д. А. (1891—1926) . «Чапаев» (1923).
* Сергей Есенин (1895—1925), поэт . «Анна Снегина» (1925).
* Булгаков М. А. (1891—1940) . «Собачье сердце» (1925).
* Фицджеральд Ф. С. (1896—1940) . «Великий Гэтсби» (1925).
* Адольф Гитлер (1889—1945) . «Mein Kampf» (1926). 
* Светлов М. А. (1903—1964), поэт . «Гренада» (1926).
* Маяковский В. В. (1893—1930), поэт . «Хорошо» (1927).
* Беляев А. Р. (1884—1942) . «Человек-амфибия» (1927).
* Вулф В. (1882—1941) . «Орландо» (1927).
* Толстой А. Н. (1882—1945) . «Гиперболоид инженера Гарина» (1927).
* Ремарк Э. М. (1898—1970) . «На Западном фронте без перемен» (1928-1929).
* Ильф һәм Петров. . «Двенадцать стульев» (1928).
* Фолкнер У. (1897—1962) . «Сарторис» (1929).
* Хемингуэй Э. (1899—1961) .
* Шоу Д. Б. (1856—1950) .
* Моэм У. С. (1874—1965) .
* Марина Цветаева (1892—1941), поэтесса .
* Анна Ахматова (1899—1966), поэтесса .
* Пастернак Б. Л. (1890—1960), поэт .
* Осип Мандельштам (1891—1938), поэт .

#### Театр һәм тауышһыҙ кино

*  Константин Станиславский
*  Владимир Немирович-Данченко
*  Всеволод Мейерхольд
*  Сергей Эйзенштейн. «Стачка» (1924). «Броненосец «Потёмкин» (1925). «Октябрь» (1927).
*  Евгений Вахтангов
*  Сергей Герасимов
*  Зинаида Райх
*  Мария Ермолова
*  Борис Щукин
*  Альфред Хичкок
*  Чарли Чаплин
*  Грета Гарбо
*  Марлен Дитрих

## Сәйәси эшмәкәрҙәр

*  Владимир Ленин
*  Лев Троцкий
*  Иосиф Сталин
*  Григорий Зиновьев
*  Каменев Лев Борисович
*  Феликс Дзержинский
*  Николай Бухарин
*  Георг V
*  Александр Мильеран
*  Бенито Муссолини
*  Ёсихито
*  Хирохито

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Чепика (Чили)

**Чепика** () — Чилилағы ҡасаба. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡасаба менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡасаба халҡы — 4607 кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 503,4 км². Халыҡ һаны — 13951 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 27,71 кеше/км².

## Географик урыны
Өлкәнең административ үҙәгенән 81 км көньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 32 км көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡ-көнсығышта — Нанкагуа коммунаһы;
* көнсығышта — Чимбаронго коммунаһы;
* көньяҡ-көнсығышта — Тено коммунаһы;
* көньяҡта — Рауко коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Уаланье коммунаһы;
* көнбайышта — Лололь коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Санта-Крус коммунаһы.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
* **Чепика**(ҡасаба) — 4607 кеше
* Аукинко (ҡасаба) — 2342 кеше
Нанкагуа

**Нанкагуа** () — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 6846 кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 111,3 км². Халыҡ һаны — 16774 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 150,71 кеше/км².

## Географик урыны
Өлкәнең административ үҙәгенән 69 км көньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 28 км көнбайышта урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Сан-Висенте-де-Тагуа коммунаһы;
* көнсығышта — Пласилья коммунаһы;
* көньяҡ-көнсығышта — Чимбаронго коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Чепика коммунаһы;
* көнбайышта — Санта-Крус коммунаһы;

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
 

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
* **Нанкагуа **(ҡала) — 6846 кеше
* Кунако(ҡасаба) — 2418 кеше
Чимбаронго

**Чимбаронго** () — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡалахалҡы — 13795 кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 497,9 км². Халыҡ һаны — 34018 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 68,32 кеше/км².

## Географик урыны
Өлкәнең административ үҙәгенән 67 км көньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 15 км көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡ-көнсығышта — Сан-Фернандо коммунаһы;
* көньяҡта — Тено коммунаһы;
* көнбайышта — Нанкагуа һәм Чепика коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Пласилья коммунаһы.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
 

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
* **Чимбаронго **(ҡала) — 13 795 кеше
* Тингиририка (ҡасаба) — 2170 кеше

## Һылтанмалар
* Коммунаның рәсми сайты
Санта-Крус (Чили)

**Санта-Крус** () — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡасаба менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 18 603 кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 419,5 км². Халыҡ һаны — 35094 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 83,66 кеше/км².

## Географик урыны
Өлкәнең административ үҙәгенән 78 км көньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 36 км көнбайышта урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Палмилья коммунаһы;
* төньяҡ-көнсығышта — Сан-Висенте-де-Тагуа коммунаһы;
* көнсығышта — Нанкагуа коммунаһы;
* көньяҡта — Чепика коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Лололь коммунаһы;
* көнбайышта — Пуманке коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Пералильо коммунаһы.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
 

## Һылтанмалар
* Коммунаның рәсми сайты
Әхмәтов

**Әхмәтов** — ир-ат фамилияһы. Әхмәт исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.

**Әхмәтова** — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

## Билдәле йөрөтөүселәр
* Әхмәтов Абдулла Сафиулла улы (1905—1976) — татар яҙыусыһы, драматургы һәм публицисы.
*  Әхмәтов Абдулла Шәңгәрәй улы (1918—1995) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* Ғайса Әхмәтов (1784—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
* Әхмәтов Иҫән Фәйзулла улы (1892—20 март 1942) — Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Стахановсы. СССР-ҙың беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1937). Советтарҙың VIII сираттан тыш съезы (1935), ВКП(б)-ның VIII съезы делегаты. СССР-ҙың почётлы металлургы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.
*  Әхмәтов Михаил Владимир улы (1925—1989) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы (1942—1995) — филология фәндәре кандидаты, доцент.
* Әхмәтов Морат Хөсәйен улы (1948—2006) — композитор, Башҡортостандың халыҡ артисы.
* Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы (1949) — СССР шағиры, диссидент. 
* Әхмәтов Фәрит Ғәфәр улы (1940—2001) — хәрби хеҙмәткәр.
* Әхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы (1914—1993) — беренсе башҡорт классик композиторы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.
----
* Әхмәтова Гөлнар Хөсәйен ҡыҙы (1941 т.) — музыка белгесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987). Композиторҙар союзы ағзаһы (1971).
* Әхмәтова Роза Сәмиғулла ҡыҙы (1924—2009) — инженер-технолог. Техник фәндәре кандидаты (1967). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре.
* Әхмәтова Рәсимә Шамил ҡыҙы (1946) — фармацевт. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре (1998).
* Әхмәтова Һылыу Әхмәт ҡыҙы (1918—2002) — СССР һәм Рәсәй табибы-терапевт, Башҡорт АССР Юғары Советы (1938—1951) депутаты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы (1973 т.) — Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2002) һәм халыҡ артисы (2010).
* Ахматова Анна Андреевна (1889—1966) — шағир, тәржемәсе һәм әҙәбиәт белгесе.
Автомобилист (хоккей клубы)

**«Автомобилист»** профессиональ хоккей клубы — Екатеринбург ҡалаһының шайба менән уйнаусы хоккей командаһы. 1976 йылда төҙөлә. 2009 йылдан Континенталь хоккей лигаһында ҡатнаша.

## Тарих
«Автомобилист» хоккей клубы 2006 йылда Екатеринбургта ойошторола. 2006 йылдан 2009 йылға тиклем Юғары Хоккей Лигаһында уйнай. «Автомобилист» 2009 йылдан Континенталь хоккей лигаһында уйнай.

## Стадион

«Уралец» мәҙәниәт-күңел асыу комплексы 1972 йылда асылған. Арена базаһында «Автомобилист» хоккей клубы. Йыл һайын Континенталь хоккей лигаһы чемпионаты уҙғарыла. Урыннар һаны 5570 кеше.

## Баш тренерҙар

## Етәкселек
* **Президент** — Алексей Олегович Бобров
* **Вице-президент** — Эльвира Андреевна Черепанова
* **Генераль директоры** — Леонид Владленович Вайсфельд
* **Башҡарма директоры** — Беляев Роман Сергеевич

## Тренер штабы
* **Баш тренеры** — Анатолий Емелин
* **Өлкән тренер** — Аркадий Андреев
* **Тренер** — Игорь Уланов
* **Ҡапҡасылар тренеры** — Дмитрий Курошин
* **Физик тренеры** — Рөстем Нефёдов

## Команданың ҡаҙаныштары

### Уйынсыларҙың бүләктәры

### Плей-оффтың Юғары хоккей лигаһы чемпионаты

### Плей-оффтың [[Континенталь хоккей лигаһы]] чемпионаты
* 2009—2010
: 1/8 финалы: **«Салауат Юлаев»** — «Автомобилист» Екатеринбург 3:1 *(5:1, 4:1, 3:4, 8:1)*

* 2013—2014
: 1/8 финалы: **«Барыҫ» Астана** — «Автомобилист» Екатеринбург 4:0 *(3:2 ОТ, 5:4 OT, 2:1, 2:1)*

* 2014—2015
: 1/8 финалы: **«Аҡ Барс» Ҡазан** — «Автомобилист» Екатеринбург 4:1 *(3:2 OT, 3:2 OT, 0:2, 2:1, 3:2)*

## Составы

## Билдәле уйынсылар «Автомобилист» составында уйнай ине

## «Автомобилист» хоккей мәктәбе атаҡлы тәрбиәләнеүселәре

## Фарм-клубтар

Горняк (ЮХЛ) һәм Авто (ЙХЛ).

## Һылтанмалар
* Рәсим сайты 
* «Автомобилист» КХЛ 
* «Автомобилист» Facebook
* «Автомобилист» Вконтакте
* «Автомобилист» Twitter
* Обзоры матчей ХК Авто  на SportS66.ru
* КРК «Уралец» и ХК «Автомобилист» на карте Google
* 

## Иҫкәрмәләр
Көнсығыш конференцияһы (КХЛ)

**Көнсығыш конференцияһы** — Континенталь хоккей лигаһында ҡатнашҡан командаларҙы географик принцип буйынса бүлеү өсөн ҡулланған ике конференцияның береһе.

Көнсығыш конференцияһы 2009 йылда төҙөлә. Көнсығыш конференцияһы составында ике дивизион бар: Харламов һәм Чернышёв дивизиондары.

## Конференция составы

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Көнбайыш конференцияһы (КХЛ)

## Һылтанмалар
* КХЛ рәсми сайты
Талпан ауырыуы

**Варроатоз** (Талпан ауырыуы) — Варроа Якобсони талпаны барлыҡҡа килтергән бал ҡортоноң ауырыуы.

Талпан ауырыуы (варроатоз) беҙҙең республика умарталыҡтарында 1974 йылда тарала башланы. Был ауырыуҙы Варроа Якобсони талпаны барлыҡҡа килтерә. Инә талпан һорғолт, ә ата талпан һарғылт аҡ төҫтә була. Уларҙың ҙурлығы 1 — 2 миллиметр самаһы, шуның өсөн уларҙы рамдағы күҙәнәктәрҙә һәм эшсе ҡорттарҙың өҫтөндә ябай күҙ менән дә күреп була.

Талпандың 8 аяғы бар. Һәр аяғында һурып йәбешеп баҫыу өсөн ҡулайлама бар. Шуның өсөн бал ҡортоноң өҫтөнә һурып баҫҡан талпан бер ваҡытта ла ҡолап төшмәй, хатта осоп барған эшсе ҡорт өҫтөндә лә үҙен яҡшы тоя. Талпан эшсе ҡорт һәм әре ҡорт үрсемдәрендә ябыҡ күҙәнәктә үрсей. Бал ҡортоноң тәнендә саҡта талпан уның ҡаны менән туҡлана, ә күҙәнәктә үрсегәндә ҡарышлауыҡтың йәки ҡурсаҡтың ҡаны менән туҡлана. Талпанды ашатҡан эшсе ҡорттоң ҡанында аҡһым күләме кәмеү сәбәпле, был ҡорт хәлһеҙләнә, һәм уның ғүмере ҡыҫҡара. Эшсе ҡорт ҡарышлауығы тәрбиәләнгән кәрәҙ күҙәнәген көпләргә бер көн ҡалғас, талпан ҡарышлауыҡтың аҫтына инеп урынлаша. Ә әре ҡорт ҡарышлауығы тәрбиәләнгән кәрәҙ күҙәнәген көнләргә өс көн ҡалғас, уға инә талпан инеп урынлаша. Шулай итеп, әре ҡорт тәрбиәләнгән бер күҙәнәккә бер нисә талпандың инеүе ихтимал. Үрсем көпләнеп, 2 — 3 көн үткәс, инә талпан эшсе ҡорт ҡарышлауығы өҫтөнә 5, ә әре ҡорт ҡарышлауығы өҫтөнә 6 йомортҡа һала. Һәр йомортҡаны һалыуға 1 — 1,5 көн үтә. Был йомортҡаларҙан 6 — 7 көндән ата талпан, 8 — 9 көндән инә талпандар үрсей. Инә талпандар аталанғас та, аталары үлә, ә инәләре йәй көнө уртаса 3, о ҡышҡы осорҙа 6 — 8 ай йәшәйҙәр. Инә талпан йәйге осорҙа, үрсем тәрбиәләнгән күҙәнәккә инеп, өс тапҡыр йомортҡа һала. Шулай итеп, бер инә талпан үҙе кеүек 5 — 8 йәш талпан ҡалдырып үлә. Ҡышҡы осорҙа, умартала үрсем булмағанда, талпан бал ҡортоноң эс ҡатлауына тәрәнгә инеп урынлаша һәм үҙен бик яҡшы һаҡлай. Күстәрҙә талпандың һаны көҙгә табан ҡырҡа арта. Йәй көнө талпан әре ҡорт ҡарышлауығы үрсегән күҙәнәккә, эшсе ҡорт үрсегән күҙәнәктәргә ҡарағанда, 14 тапҡырға күберәк инә. Әре ҡортоноң бер ҡурсағында 20, ә эшсе ҡорт ҡурсағында 12-гә яҡын төрлө ҙурлыҡтағы талпан осратырға мөмкин. Талпан күберәк йәш эшсе һәм әре ҡорттарҙа, бер аҙ осҡан өлкән ҡорттарҙа осрай.

Талпан буш умартала ас көйө 7 көндән артығыраҡ, 10 — 30 градус һыуыҡта 3 көндән артыҡ йәшәй.

Сәскә өҫтөнә урынлаштырылған талпан ҡояш нурҙарынан сәғәт-сәғәт ярымда үлә. Был талпанды беренсе тапҡыр Ява утрауында 1904 йылда осратҡандар. 1960 йылда уны Ҡытайҙа ла табалар. Бөгөнгө көндә был ауырыу бөтә донъяға таралған, тип әйтерлек. Уны бер ғаиләнән икенсеһенә аҙашҡан эшсе ҡорттар һәм әре ҡорттар күсерә. Сәскәнән сәскәгә ҡунып, бал һуты һәм һеркә йыйған ҡорттар аша ла тарала, сөнки һеркә йыйған ҡорттоң береһе талпанын юғалтһа, икенсеһенең уны алып китеүе бар.

Әлеге көндә умартасылыҡтарҙа бал ҡорто ауырыуҙарынан күрелгән зыяндың иң күбеһе талпан ауырыуына килә.

## Ҡарағыҙ
* Умартасылыҡ
* Бал ҡортоноң ауырыуҙары
* Бал ҡорто
* Башҡорт балы
Синтоизм

—  Японияның традицион дине.

Синтоизм. Тәржемә иткәндә «синто» һүҙе «аллалар юлы» тигәнде аңлата. Был бик боронғо мәжүси дин, уға изге һәм яуыз рухтарға ышаныу, япондарҙың уларҙы мәрхәмәтләндереү өсөн атҡарған йолалары хас. Синтоизмда аллалар күп булған, ләкин улар араһында Аматэрасу тигән Ҡояш алиһәһе төп урын алып тора. Япон императорҙары унан яралған, тип инанғандар. Шуға күрә хакимлыҡ итеүсе аҡһөйәктәр Күктән төшкән, тип иҫәпләнгән, һәм уларҙың абруйҙары бәхәсһеҙ булған.

Синтоизм тәғлимәте буйынса билдәле шарттарҙа һәр әруах Аллаға әйләнә ала, әммә бының өсөн бөтә дини йолаларҙы үтәргә — табынырға, ғибәҙәт ҡылырға, ҡорбандар килтерергә кәрәк.

Синтоизм Японияла император власын нығытыу өсөн файҙаланылған. VII быуатта император синтоизмдың баш жрецы булған. 

## Һылтанмалар

* Синтоизм Ру — русскоязычный сайт о синто
Исмәғилев

**Исмәғилев** — фамилия.

* Исмәғилев Заһир Ғариф улы (1916—2003), башҡорт композиторы, БАССР—ҙың (1963), РСФСР—ҙың (1968) халыҡ артисы.
* Исмәғилев Зинфер Ришат улы (15.10.1947), ғалим-химик. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001). СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1987). 
* Исмәғилев Сәйет Әхмәт улы, Йәрми Сәйете (1884—1972), Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944).
* Исмәғилев Рәйес Абдрахман улы (29.01.1953), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2004), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1995), .
* Исмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы (24.03.1955), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1997) һәм  Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004).
Арена Рига

**«Арена Рига»** () — универсаль спорт-концерт комплексы. 2006 йылда февраледә «Арена Рига» универсаль спорт-концерт комплексы асылған. «Арена Рига» базаһында «Динамо» Рига һәм «Рига» (Рига) хоккей клубтары. Йыл һайын Континенталь хоккей лигаһы чемпионаты уҙғарыла. Төп аренаның хоккей майҙаны, трибунаһы (10 300 урынлыҡ), спортсмендар һәм тренерҙар өсөн ял бүлмәләре, судьялар өсөн айырым бокс, мед. кабинеты, 2 боҙ ҡойоу машинаһы өсөн гараж, конференц‑залы булған пресс‑үҙәк, аппарат‑студиялы комплекс, ресторан һ.б. бар.

## Характеристиклар

* Төҙөлөш хаҡы: 20 млн лат.
* Дөйөм майҙаны: 22 568 м².
* Бинаның күләме: 232 300 м³.

## Һыйҙырышлығы

* хоккей 10 300 кеше
* баскетбол 11 200 кеше
* концерт 14 500 кеше

## Спорт ваҡиға

## Музыкаль ваҡиға
* Sensation White — TBA (Latvia, 2007)

## Концерттар
* 30 Seconds to Mars
* 2Cellos
* a-ha
* Adam Tensta
* Алла Пугачёва
* Apocalyptica
* Аврил Лавин
* Backstreet Boys
* Бьорк
* Бонни Тайлер
* Крис Норман
* Крис Ри
* Combichrist
* ДДТ
* Deep Purple
* Depeche Mode
* Дмитрий Хворостовский
* Елена Ваенга
* Элтон Джон
* Энрике Иглесиас
* Эрос Рамаццотти
* Faithless
* Оркестр Гленна Миллера
* Gojira
* Золотое кольцо
* Gotan Project
* Gregorian
* Григорий Лепс
* Gustavo
* Джеймс Блант
* Джеймс Браун
* Жан-Мишель Жарр
* Кэтрин Мелуа
* Kiss
* Korn
* Кайли Миноуг
* Ленни Кравиц
* Limp Bizkit
* Linkin Park
* Лу Рид
* МакSим
* Мэрилин Мэнсон
* Машина времени
* Metallica
* Mika
* Мирей Матьё
* Мумий Тролль
* Muse
* Nazareth
* Николай Басков
* Оззи Осборн
* Патрисия Каас
* Мориа, Поль
* Pet Shop Boys
* Филипп Киркоров
* Pink
* Placebo
* Brainstorm
* Queen + Пол Роджерс
* R.E.M.
* Rammstein
* Рианна
* Дима Билан
* Ринго Старр
* Scorpions
* Сил
* Sex Pistols
* Sigur Rós
* Simply Red
* София Ротару
* Smokie
* Сьюзи Кватро
* Стинг
* Tiësto
* Тото Кутуньо
* Thriller – Live (The Jackson 5 + Майкл Джексон)
* The Orchestra
* Валерий Меладзе
* Ванесса Мэй
* We Are Scientists
* Верка Сердючка
* Витас
* Звери
* Tokio Hotel
* Земфира
* Brian May Kerry Ellis
* Judas Priest
* Anthrax
* Филипп Киркоров

## Контакттар
* Адрес: Рига, Сканстес ур. (), 21
* Телефон: (+371) 67388200

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Рига
* Динамо (хоккей клубы, Рига, 2008)
* ВЭФ Рига
* Латвия баскетбол чемпионаты
* Балтик баскетбол лигаһы
* «Рига»
* Континенталь хоккей лигаһы боҙ ареналары
* Континенталь хоккей лигаһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Рәсми сайты
Буранғолов

**Буранғолов (Буранғолова)** — фамилия.

* Буранғолов Йәмил Айҙар улы (19.06.1958),  журналист. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995).
* Буранғолов Мөхәммәтша Абдрахман улы (1888—1966), Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944).
* Буранғолов Мәжит Фазлый улы (1904—1941), тел белгесе, йырсы, музыкант.
* Мөхәмәтғәли Буранғолов (1780—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
----
* Буранғолова Альбина Ванцет ҡыҙы (1961) — ғалим-табип, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007).
* Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы (1910—1979), ауыл хужалығы фәндәре докторы (1967), профессор, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968).
* Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы (14.07.1961) СССР һәм Рәсәй еңел атлеты.
Бәкәтин

**Бәкәтин ырыуы** (*бикәтен*, ) — ҡатай төркөмөнә ингән башҡорт ырыуы. Тамғаһы «Т» («яғылбай»), ораны — «туҡһаба» («туҡһабалылар»), ағасы — «ҡарама», ҡошо — «яғылбай».

## Ырыу уҙғанлығы

Башҡорт шәжәрәләр буйынса бәкәтин ырыуының нигеҙеүсе Иштәк (Байлар һәм Йүрмиҙең атаһы) улы Бәкәтүн булған. Бәкәтиндәр күсешкәне Башҡортостандың көньяҡ-көнбайышына болғарҙарҙың әллә борон башҡорт ырыулыҡтары менән ителгән булғайны. Бер-ике быуат осоронда бәкәтиндәр менән йүрми, юрматы, байлар, үҫәргән, тамъян, бөрйән ырыулыҡтары Башҡортостандың көньяҡ-көнбайышында (унда ҡатайҙар бик оҙаҡ килгәненән элек) йәшәй торғайнылар. 13—14-нсе быуаттарҙа ҡатайҙар менән Пермдәге Себергә күсешкәндәр ҙә һуңынан Урал арҡаһына. 16-17-нсе быуаттарҙа бәкәтиндәр Себер Ханлығының ҡушымлығына ингәндәр. Уның бөткәндән һуң бәкәтиндәр өлөшө менән Көсөм татарҙары көнсығышҡа китеп күсешҡандәр, ә икенсе өлөшө ҡатай ырыулығына инеп 17-нсе быуаттың 30-нсы йылдарында башҡа башҡорт ырыуҙары менән Рәсәй иллегенең ҡушымлығына ингәндәр.

## Бәкәтиндәр һаны ла таралыуы урынлығы
19-нсы быуат башында бәкәтиндәрҙең биш ауылдарында (Сабит ауылы, Алабуға ауылы, Һаттыҡ ауылы, Тауҙаҡ-Берҙәнеш ауылы, Норош ауылы) 867 кеше йәшәгән булған. 1859-нсы йылда бәкәтиндәр 1267 булғайны. Бәкәтиндәр йәшәгән йерҙәрендә 47 күл һаналған булған. Әле уларҙың түбәһендә Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ һәм Кәҫле райондары урынлашып ята. 1957-нсе йылда булған өҙөксәлек шартламанан һуң бөтә бәкәтиндәрҙе башҡа йоғошһоҙ ерҙәргә күсергәйнеләр.

## Y-тереяҙманы тикшереү
Бер бәкәтин R1a тигән ырыулыҡтан булып сыға, R1a-Z280 тигән аралыҡтан (нуғайҙарҙан сығышлылыр), CTS3402 тигән тармаҡтан (Иҙел-Ҡарпатлы тармаҡ. Урыҫ-сиҙилле тармағынан 4800 йылдар самаһы айырыуынан бирле), 12-тапҡырһанлы ҡырһанлығы 13 25 16 11 11-15 12 12 10 13 11 30. Башҡа биш тикшерелгән бәкәтиндәр N1a1 (N1a1-Y24361) тигән ырыулыҡтан булып сыға. Ике лә бәкәтин O3a-M134 тигән тармаҡтан килеп сығалар.

## Һылтанмалар

* История башкирских родов: Салъют, Терсяк, Сынрян, Бикатин, Сырзы, Шуран
* История башкирских родов: Салъют, Терсяк, Сынрян, Бикатин, Сырзы, Шуран, 221-нсе бит: https://vk.com/doc-28361759_463066948
* Вконтакте тигән сайттағы бәкәтин ырыуының төркөмө: https://vk.com/club28361759



## Әҙәбиәт
* 
* 
* 
*
Кәлимуллин

**Кәлимуллин** — башҡорт һәм татар фамилияһы. Мәғәнәһә  белемле, ғилем­ле һүҙ оҫтаһы тигәнде аңлата

* Кәлимуллин Барый Ғибәт улы (1907—1989) — СССР архитекторы, СССР-ҙың төҙөлөш һәм архитектура Академияһы ағза-корреспонденты (1957), сәнғәт фәне докторы (1976), профессор (1976), РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы (1976), БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1947).
* Кәлимуллин Иҙрис Батыршәйех улы (1965 т.) — йырсы, актёр. 
* Кәлимуллин Ләбип Сәхиулла улы (1939—2012) — иҡтисадсы, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 
* Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы (1956) — журналистика ветераны. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (1999).
* Кәлимуллин Сәмиғулла Мәсифулла улы (1914—1989) — рәссам-сәхнә биҙәүсе. 
* Кәлимуллин Төхфәтулла Кәлимулла улы (1894—1938) — башҡорт совет шағиры, яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре.
----
* Кәлимуллина Лариса Айрат ҡыҙы (1972 т.) — тел белгесе.
* Кәлимуллина Әлфиә Әсхәт ҡыҙы (1963 т.) — йырсы, йыраусы.

## Иҫкәрмәләр
Әбдрәшитов

**Әбдрәшитов** — башҡорт һәм татар фамилияһы. Мәғәнәһә  Рәшитов — тура юлдан ба­рыусы; батыр, ҡыйыу, зирәк кеше тигәнде аңлата

* Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы (5 декабрь 1938 йыл) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре.
* Әбдрәшитов Йәғәфәр Мөхәрәм улы (1949 т.) — инженер-техник, техник фәндәр докторы.
* Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы (1954 т.) — хирург, медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2003), БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы (1992)

## Иҫкәрмәләр
Сәхәүетдинов

**Сәхәүетдинов** — фамилия.

* Сәхәүетдинов Барый Мөхәмәт улы (1900—1969) — агроном. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1937), профессор (1960). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957).
* Сәхәүетдинов Венер Ғәзиз улы (1939 т.) — хирург, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты (1995), медицина фәндәре докторы (1975), профессор, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.
----
* Сәхәүетдинова Гөлнар Морат ҡыҙы (1962 т.) — терапевт. Медицина фәндәре докторы (2005).
* Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы (1903—1996) — инженер‑архитектор, дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1993). Архитекторҙар союзы ағзаһы (1936). Башҡорт АССР-ында ҡатын-ҡыҙҙарҙан тәүге халыҡ комиссары.
* Сәхәүетдинова Роза Хәйҙәр ҡыҙы (1937 т.) — композитор, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы (1994).
Рус дәүләтенә ҡушылғанға тиклем Башҡортостан

Башҡортостанды ҡуйынына һыйындырған Көньяҡ Урал үҙ итәгендә йәйелеп ятҡан тигеҙлектәре менән бергә географик урыны арҡаһында элек-электән Евразия материгының ике өлөшөн тоташтырыусы бер быуын хеҙмәтен үтәгән. Бында таш һәм ҡула (бронза) быуаттарҙан бирле Азия һәм Европала көн иткән бик күп боронғо ҡәбиләләр даими аралашҡан, уларҙың тәүтормош мәҙәниәттәре бер-береһенә үтеп ингән һәм үҙ-ара байыҡҡан. Был процесс Көньяҡ Себерҙән һәм Үҙәк Азиянан халыҡтарҙың Бөйөк күсеше дәүерендә (IV—V быуаттар) айырыуса әүҙемләшкән, башҡорттарҙың боронғо ата-бабаларын да үҙ эсенә алған төрки ҡәбиләләрҙең был тирәләрҙә өҫтөнлөк алыуына килтергән.

## Башҡортттар йәшәгән ерҙәр тураһында мәғлүмәт
Башҡорттар һәм улар йәшәгән ерҙәр тураһында һаҡланып ҡалған тәүге яҙма мәғлүмәттәр IX—X быуаттарға ҡарай. Ошо сығанаҡтарҙан һәм унан һуңғы мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, башҡорттар патриархаль ырыу ҡоролошо шарттарында йәшәгән ҡәбиләләр төркөмөн тәшкил иткән. Улар көнбайышта Волга һәм Кама йылғалары менән көнсығышта Тубыл йылғаһына тиклем аралағы ерҙәрҙе биләгән. Башҡорттар ултырған майҙан төньяҡта Чусовая йылғаһынаса, ә көньяҡта Яйыҡ (Урал) йылғаһының киң быуынына тиклем йәйелеп киткән. Бында ҡарурмандар менән ҡапланған тауҙар күккә олғашып торған, күбеһенсә уңдырышлы ҡара тупраҡ менән ҡапланған урманлы дала, дала һәм сәхрә туғайҙар йәйрәп ятҡан, төрлө кейек-хайуандар, ҡоштар, ҡырағай бал ҡорттары, балыҡ мыжғып торған.

## Башҡорттарҙың шөғөлдәре

Башҡорттарҙың шөғөлдәре ярым күсмә малсылыҡтан, солоҡсолоҡтан (ҡырағай бал ҡорттары балын йы-
йыуҙан), һунар һәм балыҡ тотоуҙан ғибарәт булған. X быуаттағы ғәрәп сәйәхәтсеһе Ибн-Даста, башҡорттар «тирмәләрҙә йәшәй, үләнле ерҙәр һәм уңайлы көтөүлектәр эҙләп, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй» тип яҙған. Игенселек башланғыс хәлдә генә булған — ҙур булмаған майҙандарға тары һәм арпа сәселгән, көнкүреш әйберҙәре, ылау кәрәк-яраҡтары өсөн ағас эшкәртеү, шулай уҡ аяҡ һәм өҫ кейемдәре, өпсөн (сбруй) өсөн тире иләү, йөн һәм күн эшкәртеү кеүек эштәр киң таралған. Башҡорттар металл эшкәртеү, уҡ-һаҙаҡ, эш ҡоралдары, биҙәнеү әйберҙәре эшләү менән дә шөғөлләнгән.

Улар йәнлек тиреһе, бал, балауыҙ, бигерәк тә аттар менән һатыу иткән. Башҡортостан Волга Болғары, Урта Азия һәм Яҡын Көнсығыш менән сауҙа бәйләнештәре тотҡан. Ҡиммәтле йәнлек тиреләрен һәм балды улар туҡыма, ҡорал һәм төрлө биҙәүестәргә алмаштырған.

## Монгол яулап алыусылары составында
XIII—XV быуаттарҙа Башҡортостан монгол яулап алыусыларының иҙеүенә дусар ителгән. Алтын Урҙа ҡолағандан һуң, Башҡортостан Нуғай, Ҡазан һәм Себер ханлыҡтары тарафынан бүлеп алынған. Илбаҫарҙарҙың һәм үҙ байҙарының талау-йәберләүҙәренән башҡорттарҙың хеҙмәтсән ҡатламдары тамам бөлгөнлөккә төшкән. Ошондай ауыр шарттарҙан ҡотолоу юлын улар был осорҙа инде социаль-иҡтисади үҫеш яғынан донъялағы алдынғы илдәр рәтенә сыҡҡан Рәсәй дәүләтенә үҙ иректәре менән ҡушылыуҙа күргәндәр.

## Әҙәбиәт
* Хисмәтов. М. Ф., Сухов В. П. Башҡортостан географияһы.9 класс өсөн дәреслек. Өфө «Китап»2001 й. 200 бит. ISBN 5-295-02757-0 (урыҫ) ISBN 5-295-02870-4 (башҡ)
Бикчәнтәев

**Бикчәнтәев** — төрки фамилия.

* Бикчәнтәев Реан Әнүәр улы (1937—1992) — Башҡортостанда тыуып һәм йәшәп, урыҫ телендә ижад иткән яҙыусы һәм журналист.
* Бикчәнтәев Әнүәр Һаҙый улы (1913—1989) — башҡорт яҙыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Аҙнабаев

**Аҙнабаев** — башҡорт фамилияһы.

* Аҙнабаев Булат Марат улы (1964) — офтальмолог.
* Аҙнабаев Булат Әхмәр улы (1966) — башҡорт ғалимы һәм тарихсыһы, тарих фәндәре докторы (2007).
* Аҙнабаев Ҡасим Ҡотлобирҙе улы (1905—1996) — журналист.
* Аҙнабаев Марат Тәлғәт улы (1939) — башҡорт офтальмологы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1995), медицина фәндәре докторы (1987), профессор (1989).
* Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы (1959) — башҡорт офтальмологы, медицина фәндәре докторы (2000), профессор (2011), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001).
* Аҙнабаев Тәлғәт Әхмәтғәлим улы 
* Аҙнабаев Әхмәр Мөхәмәтдин улы (1934) — башҡорт ғалимы, башҡорт теле белгесе, педагог-методист һәм дәүләт эшмәкәре, педагогия фәндәре кандидаты (1967), профессор (1994).
----
*Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы (1954) — мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003). Ике тапҡыр Бөтә башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» тигән миҙалы менән бүләкләнгән. I—IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (Конгресы) делегаты.
* Аҙнабаева Лариса Алексеевна (1941) — тел белгесе.
* Аҙнабаева Лилиә Фәрит ҡыҙы (1963) — иммунолог, уҡытыусы, медицина фәндәре докторы (2003), профессор (2012). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2013).
* Аҙнабаева Флүрә Фәтхи ҡыҙы (1937) — педагог-методист, педагогия фәндәре кандидаты (1988).
Бикҡолов

**Бикҡолов** — башҡорт һәм татар фамилияһы.

* Бикҡолов Мөнир Кәрәмәт улы (1944 т.) — Хеҙмәт Даны ордены тулы кавалеры.
* Бикҡолов Хөрмәт Талха улы (1927—1997) — яҙыусы-тәржемәсе.
* Бикҡолов Шакир Сәлим улы (1932—1983) — шағир.
* Бикҡолов Шәриф Сәғәҙәтулла улы (1924—1995) — яҙыусы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙм‑ре (1980), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
----
* Бикҡолова Әлмира Талха ҡыҙы (1929—2013) — химия фәндәре докторы (1991), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2009).
Аллаяров

**Аллаяров** — фамилия.

* Аллаяров Ғәзим Закир улы (1912—1993) — башҡорт яҙыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
*  Аллаяров Ричард Хәйрулла улы (1927—1988) — СССР-ҙың почётлы нефтсеһе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959).
----
* Аллаярова Нажиә Һибәт ҡыҙы (1936 т.) — БАССР-ҙың халыҡ (1977), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисткаһы.
* Аллаярова Фирүзә Мирхәт ҡыҙы (сәхнә псевдонимы — **Фирүзә Париж**) (1977) — йырсы, актриса. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2014).
Таһиров

**Таһиров** — әзербайжан, башҡорт һәм татар фамилияһы. мәғәнәһә  саф, пак, гонаһһыҙ тигәнде аңлата

* Таһиров Афзал Мөхөтдин улы (1890—1937) — башҡорт яҙыусыһы; БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты (БашЦИК) Рәйесе (1931—1937).
* Таһиров Илгиз Тайфур улы (1984) — театр актёры.
* Таһиров Нуриәғзәм Таһир улы (1888—1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте эшмәкәре, Башҡорт хөкүмәте ағзаһы, телсе, юрист.
* Таһир Таһиров, Ахунйәнов Таһир Исмәғил улы (1923—2013) — дәүләт, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы, журналист. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Таһиров Тойғон Нуриәғзәм улы (11.12.1924) — ғалим-геолог. Бөйөк Ватан һуғышында  ҡатнашыусы. Тажикстан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре. Нуриәғзәм Таһировтың улы.

----
* Таһирова Майя Афзал ҡыҙы (1931—2003) — балет артисы, педагог, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы.
* Таһирова Әнисә Абдулла ҡыҙы (1941 т.) — танылған башҡорт шағиры, тиҫтәләгән сонет һәм элегиялар авторы, тәржемәсе. 

## Иҫкәрмәләр
Вәхитов

**Вәхитов** — фамилия.

* Вәхитов Азат Марат улы (1973) — спортсы. Кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1994), бокс буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры (1992). 
*  Вәхитов Аҡмал Ғилфан улы (1900—1957) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).
* Вәхитов Венер Абсаттар улы (1945) — биохимик, молекуляр биолог. 
* Вәхитов Ғәбделхай Ҡәйүм улы (1918—1978) — драматург, шағир. 
* Вәхитов Ғәҙел Ғәләүетдин улы (1928—2014) — инженер-нефтсе.
* Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы (1903—?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Вәхитов Йәнғәли Арыҫлан улы (1932—2003) — атаҡлы бейеүсе, данлыҡлы хореограф. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1957), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995).
* Вәхитов Зәйнулла Вәхит улы (1906—1942) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Вәхитов Ҡәнзәфәр Йомаҙил улы (1928) — журналист.
* Вәхитов Мөжип Вәхит улы (1916—2000) — педагог, тыуған яҡты өйрәнеүсе, комсомол һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Вәхитов Радик Шакир улы (1948) — ғалим-инженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы, журналист, тарихсы. Техник фәндәр кандидаты (1975). 
* Вәхитов Рауил Сәми улы (1929—2000) — физик‑химик. Химия фәндәре докторы (1977), профессор (1978). БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1979). 
* Вәхитов Раян Йәләй улы (1936) — инженер-нефтсе, техник фәндәр кандидаты (1974).
* Вәхитов Риф Хәйрулла улы (1940—2021) — комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Вәхитов Роберт Миңлислам улы (1952) — физик. Физика-математика фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2016).
* Вәхитов Салауат Венер улы (1961) — журналист, шағир һәм яҙыусы. 
* Вәхитов Фәйез Фәтих улы (1916–2006) — актёр. БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1977).
* Вәхитов Фәрит Назар улы (1933) — журналист. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* Вәхитов Шакир Ҡазыхан улы (1925—2004) — юрист. Юридик фәндәре кандидаты (1970), профессор (1987). РСФСР‑ҙың атҡаҙанған юрисы (1982).
*  Вәхитов Шәүәли Мөхәмәт улы (1932 т.) — һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966), БАССР-ҙың атҡаҙанған малсыһы (1973).
* Вәхитов Әнүр Хисмәт улы (1932—1984) — яҙыусы.
* Вәхитов Ярулла Хәлиулла улы (1907—1994) — хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 
----
* Вәхитова Әлфинур Зарип ҡыҙы (1931) — башҡорт балалар шағирәһе, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1993).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Вахитов
Дәүләтҡолов

**Дәүләтҡолов** — фамилия.

* Дәүләтҡолов Рәмил Хөснөтдин улы, Ҡол Дәүләт (1959—1998) — шағир, драматург.
* Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы (1944 т.) — философия фәндәре докторы (1999), профессор.
----
*  Дәүләтҡолова Әнүзә Шәрифулла ҡыҙы (1935 т.) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
Мәҡсүтов

**Мәҡсүтов** — башҡорт һәм татар фамилияһы.

* Баязит Мәҡсүтов — Е. И. Пугачев етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы. Һалйот улусы старшинаһы.
* Мәҡсүтов Садиҡ Мөбин улы, Мәҡсүд Сөндөклө (1904—1981) — башҡорт шағиры.
* Мәҡсүтов Сәхипзада Дәүләт улы (1874—1942) — Өфө губернаһынан 1-се Дәүләт думаһы (1906) депутаты, башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Мәҡсүтов Руслан Әкрәм улы (1940—2000) — яҙыусы.
* Мәҡсүтов Фәһим Әхмәт улы (1933—1996) — география фәндәре кандидаты, профессор.
----
* Мәҡсүтова Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы (1932—2004) — башҡорт тел белгесе, филология фәндәре докторы (1981), профессор, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983).
Молодёжная газета

**Молодёжная газета** (**Ленинец**, 1996 йылға тиклем) () — Башҡортостан Республикаһының йәштәр өсөн урыҫ телендә сыҡҡан аҙналыҡ ижтимағи-сәйәси гәзите. Кесаҙна көндө 24 бит булып донъя күргән был баҫмала йәштәрҙең төрлө яҡлы: ижтимағи-сәйәси, иҡтисады, мәҙәни һәм спорт тормошо яҡтыртыла.

«Молодёжная газета» 1996 йылға тиклем «Ленинец» исеме менән нәшер ителде.

## Газетаның ҡыҫҡаса тарихы

* Баҫманың юл башы 1923 йылдың 12 ғинуарында РКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты органы булараҡ сыға башлаған «Йәш юҡсыл» () гәзитенә барып тоташа. Ул 1000 дана менән аҙнаһына бер тапҡыр донъя күрә.
* 1925 йылдың 27 мартында ВЛКСМ Үҙәк Комитеты күрһәтмәһе менән республикала «Башҡортостан йәштәре» исемле дүрт битле гәзит сыға башлай. ВЛКСМ өлкә комитеты ҡарары нигеҙендә 1930 йылдың 6 апреленән «Башҡортостан йәштәре»нең исеме «Ленинсы»ға үҙгәртелә.
* Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән йәштәр баҫмалары сығыуҙан туҡтай.
* 1951 йылдың 4 ғинуарында ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты бюроһы «Ленинсы» гәзитен тергеҙеү мәсьәләһен хәл итә, ә ВЛКСМ Үҙәк Комитеты ҡарары менән республикала бер баҫма ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты органы булған «Ленинец» — «Ленинсы» булдырыла: ул урыҫ телендә «Ленинец», ә башҡорт теленә (башлыса тулыһынса) тәржемә ителеп, — Ленинсе (һуңыраҡ Ленинсы) исеме менән сыға башлай.
* 1990 йылдың ғинуарынан «Ленинец» — «Ленинсы» газеты нигеҙендә ике баҫма булдырыла: урыҫ телендә — «Ленинец» һәм башҡорт йәштәре өсөн өр-яңы гәзит — «Йәшлек» донъя күрә башлай.
* 1996 йылдан "Ленинец"тың исеме «Молодёжная газета» итеп үҙгәртелә һәм бөгөнгө көндә лә ул шулай сығып килә.

## Һылтанмалар
* 
* Молодёжная газета Республики Башкортостан. Официальный сайт
Айыуханов

**Айыуханов** — башҡорт һәм ҡаҙаҡ фамилияһы.

* Айыуханов Закир Насир улы (1889—1961) — тел белгесе, педагог-методист.
* Айыуханов Мәсғүт Баян улы (1924—2000) — иҡтисад фәндәре докторы (1980), профессор. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Айыуханов Нәджит Миңлеғәле улы (1920—1990) — балет артисы, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Ҡолмөхәмәтов

**Ҡолмөхәмәтов** — башҡорт фамилияһы.

* Ҡолмөхәмәтов Азамат Рәхмәт улы (6.08.1953) — Рәсәй дипломаты.
* Ҡолмөхәмәтов Хәйрулла Динмөхәмәт улы (1904—) — крайҙы өйрәнеүсе, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Хужалыҡ һәм партия эшмәкәре.
* Ҡолмөхәмәтов Энгельс Вәрис улы (1951) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.
* Ҡолмөхәмәтов Яҡуп Хәйрулла улы, (Яҡуп Ҡолмой) (1918—1994) — башҡорт совет шағиры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙниәт хеҙмәткәре (1978) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987).
Вафин Мөнир Мәхмүт улы

**Вафин Мөнир Мәхмүт улы** (16 ғинуар 1961 йыл) — журналист һәм шағир. «Толпар» журналының бүлек мөдире, бер үк ваҡытта «Азатлыҡ» радиоһының Башҡортостан буйынса үҙ хәбәрсеһе. 2005 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015). Бәләбәй районының Динис Бүләков исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2011). 

## Биографияһы
Мөнир Мәхмүт улы Вафин 1961 йылдың 16 ғинуарында Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Бәләбәй районының Мәтәүбаш ауылында тыуған, урта мәктәпте шунда тамамлай. 1982—1984 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хәрби хеҙмәттә була. 1985—1990 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡый. Студент йылдарында бындағы татар—рус бүлегендә эшләп килгән «Акчарлаклар» әҙәби-ижад түңәрәгендә шөғөлләнә, уның етәксеһе була.
 
1990 йылда БДУ-ла уҡыуын бөтөргәс, хеҙмәт эшмәкәлеген журналистикала башлай. Ул уҙған ХХ быуаттың 90-сы йылдарында республикала татар телендә сығып килеүсе «Өмөт» гәзитен һәм «Толпар» журналын ойоштороусыларҙың береһе, баҫманың яуаплы сәркәтибе вазифаһын башҡара, әле журналдың шиғриәт, сәнғәт һәм сатира—юмор бүлеге мөдире. Бер үк ваҡытта 1994 йылдан «Азатлыҡ» радиоһының Башҡортостан буйынса үҙ хәбәрсеһе.

## Әҙәби ижады
* «Йөрәгем киҫәктәре» исемле шиғырҙар йыйынтығы өсөн Мөнир Вафин 2011 йылда Бәләбәй районының Динис Бүләков исемендәге премияһына лайыҡ булды.

## Йәмәғәт эшмәкәрлеге
* Башҡортостан Республикаһы татарҙарының төбәк милли-мәҙәни автономияһының идара ағзаһы
* Башҡортостан Яҙыусылар союзының Татар ижадсылары берләшмәһенең шиғриәт секцияһы етәксеһе

## Әҙип тураһында ваҡытлы матбуғат
* Романов В. Певец любви к родной земле (К 55-летию поэта и публициста Мунира Вафина). «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 16 ғинуар.
* Рамазанов Р. Поэт и публицист Мунир Вафин отмечает юбилей. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2011, 16 ғинуар.

## Китаптары
* Һүҙҙәр сәстем: Шиғырҙар. — Өфө, Китап, 2001. — бит.
* Донъя —ҡуласа: Шиғырҙар. — Ҡазан, Татарстан китап нәшриәте, 2004. — бит.
* Йөрәгем киҫәктәре: Шиғырҙар. — Өфө, Китап, 2007. — бит.
* Маҡтансыҡ Ғата: Балалар өсөн шиғырҙар. — Ҡазан, Татарстан китап нәшриәте, 2011 — бит.
* Тынлыҡ моңо: Шиғырҙар. — Өфө, Китап, 2011. — 152 бит. 

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Бәләбәй районының Динис Бүләков исемендәге премияһы (2011).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
* Башкирское издательство «Китап» имени Зайнаб Биишевой. Главная > Наши авторы > Мунир Вафин 

## Һылтанмалар
* Певец любви к родной земле (К 55-летию поэта и публициста Мунира Вафина) «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 16 ғинуар
* Поэт и публицист Мунир Вафин отмечает юбилей. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2011, 16 ғинуар
* Сайт газеты «Белебеевские известия»
Юнысов

**Юнысов** — фамилия. Мәғәнәһе  күгәрсен тигәнде аңлата.

* Юнысов Зәбир Кәбир улы (1937—2020) — ауыл хужалығы хеҙмәтҡәре, йәмәғәтсе.
* Юнысов Наил Кәбир улы  (10 ғинуар 1928 йыл) — ғалим- инженер-геофизик, геология-минерология фәндәре кандидаты (1969). 
* Юнысов Марат Сабир улы (1940) — химик. Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2003). 
* Юнысов Мәҡсүт — Рәсәй империяһы дипломаты, мулла.
----
* Юнысова Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы (1948) — журналист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Юнысова Эльвира Әхтәм ҡыҙы (1960) — театр һәм кино актрисаһы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2007), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1989) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисткаһы (1992).
* Юнысова Айhылыу Билал ҡыҙы (1951) — Рәсәй ислам дине белгесе һәм исламды өйрәнеүсе, дин тарихы, дәүләт-дини мөнәсәбәттәрҙе, дини экстремизм мәсьәләләре буйынса белгес.

## Әҙәбиәт
* Төпәйев С.Х. Башҡорт фамилиялары. Өфө. 2008
Нәҙерғолов

**Нәҙерғолов** — башҡорт фамилияһы. Мәғәнәһә  вәғәҙәле ярҙамсы тигәнде аңлата

* Нәҙерғолов Азат Әхмәҙулла улы (1962 т.) — актёр, режиссёр, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997).
* Нәҙерғолов Миңлеғәли Хөсәйен улы (1953 т.) — башҡорт әҙәбиәте белгесе, филология фәндәре докторы.
* Нәҙерғолов Урал Фәйзулла улы (1937 т.) — башҡорт теле белгесе.

## Иҫкәрмәләр
Ишбаев

**Ишбаев** — фамилия. Мәғәнәһә боронғо төрөк телендә ғаиләне ишәйтеүсе ир бала тигәнде аңлата

* Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы (1961 т.) — техник фәндәр докторы (1997), профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2003).
* Ишбаев Кәрим Ғайса улы (1937 т.) — башҡорт тел белгесе, педагог, филология фәндәре докторы (1996), профессор.

## Иҫкәрмәләр
Абдуллина Фәрзәнә Фәйзи ҡыҙы

**Абдуллина Фәрзәнә Фәйзи ҡыҙы** (6 декабрь 1926 йыл) — педагог‑методист, мәктәп дәреслектәре авторы. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1982), СССР‑ҙың мәғариф отличнигы (1977), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1964).

## Биографияһы
Фәрзәнә Фәйзи ҡыҙы Абдуллина 1926 йылдың 6 декабрендә Башҡорт АССР-ы Йылайыр кантонының Мораҡ ауылында тыуған.

1944 йылда Йомағужа урта мәктәбен тамамлай.

1949 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте факультетын тамамлағандан һуң, Мораҡ һәм Темәс башҡорт педагогия училищеларында уҡыта.

1961—1984 йылдарҙа Өфөләге 1-се мәктәп-интернатта эшләй.

Фәрзәнә Фәйзрахман ҡыҙына хас булған ныҡышмалылыҡ, балаларҙың күңелен, мөмкинлектәрен аңлап эш итеү, Башҡортостандың киләсәге — йәштәрҙе ныҡлы рухлы, белемле, әҙәпле итеп тәрбиәләү сифаттары ысын уҡытыусы образын тыуҙыра. Тынғыһыҙ педагог ваҡыт менән иҫәпләшмәй: һәр бер балаға күңел йылыһын биреп әңгәмәләшергә лә, түңәрәктәр үткәрергә лә, дәрестәрен мауыҡтырғыс итеп төҙөргә лә, шуның өҫтәүенә, үҙенең эш тәжрибәһе менән уртаҡлашырға ла, методик хеҙмәттәр, әсбаптар яҙырға ла өлгөрә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Мәғариф өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Фәрзәнә Абдуллинаға «СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың мәғариф алдынғыһы», «РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы» тигән маҡтаулы исемдәр бирелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* *Усманова М. Ғ., Абдуллина Ф. Ф.* Башҡорт теле. Мәктәп уҡыусылары, юғары уҡыу йорттарына уҡырға теләүселәр өсөн ҡулланма. — Өфө: Китап, 2000. — 192 бит. — ISBN 5-295-02619-1

## Һылтанмалар
*
Ҡаһарманов

**Ҡаһарманов** — фамилия.

* Ҡаһарманов Ғәлиән Ғәйнетдин улы (1946 т.) — башҡорт теле белгесе, педагог.
----
* Ҡаһарманова Баныу Латиф ҡыҙы (1983 т.) — журналист.
* Ҡаһарманова Рәзинэ Дәүләт ҡыҙы (1931 т.) — РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт (1982), БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1971).
Вәлитов

**Вәлитов** — фамилия. Мәғәнәһе  ир бала, нәҫел, тоҡом тигәнде аңлата

* Вәлитов Ғәбиҙулла Нәби улы (1932—1986), 1958-1986 йылдарҙа «Салаватнефтеоргсинтез» йәмғиәтенең ремонтсы слесары, өлкән аппаратсыһы, Ленин ордены кавалеры (1971). 
* Вәлитов Заһир Суфиян улы (1940—2019), Рәсәй Федерацияһының (2000) һәм БАССР-ҙың (1984) халыҡ артисы.
* Вәлитов Ишбулды Ғиниәт улы (1935—2013), башҡорт әҙәби тәнҡитсеһе.
* Вәлитов Октябрь Кәли улы (1934), ғалим-философ, юғары мәктәп эшмәкәре.
----
* Вәлитова Нәбилә Ғәбделхәмит ҡыҙы (1928—2006), балет артисы, балетмейстер, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1969).

## Иҫкәрмәләр
Нафиҡов

**Нафиҡов** — башҡорт һәм татар фамилияһы. Мәғәнәһә  файҙа, табыш, иге­лек; кәрәкле тигәнде аңлата
* Нафиҡов Гәрәй Абдулла улы — майор, 112-се кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкы командиры.
* Нафиҡов Ғайфулла Нафиҡ улы (1926—1997) — подполковник, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
*  Нафиҡов Ғәлимйән Харис улы (1938—2011) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).
----
* Нафиҡова Асия Заҡуан ҡыҙы (1932—1995) — БАССР-ҙың халыҡ (1972), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисы.
* Нафиҡова Фирҙәүес Мөхәмәтвәли ҡыҙы (1938—2008) — РСФСР-ҙың халыҡ (1974) һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған (1963) артисы.

## Иҫкәрмәләр
Воробьёв Сергей Владимирович

**Воробьёв Сергей Владимирович** (24 май 1952 йыл) — Башҡортостанда йәшәп рус телендә ижад итеүсе шағир, яҙыусы, тәржемәсе һәм журналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар һәм Журналистар союздары ағзаһы, Ғафури районының «Звезда» гәзите хеҙмәткәре.

## Биографияһы
Сергей Владимирович Воробьёв 1952 йылдың 24 майында Башҡорт АССР-ы Ғафури районының үҙәге Красноусол ауылында тыуған. 1979 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлағандан һуң райондың рус телендә нәшер ителгән «Звезда» гәзитендә эшләй.

## Әҙәби эшмәкәрлеге
Сергей Воробьёв мәктәп йылдарында шиғырҙар яҙа башлай, Башҡорт дәүләт университетында уҡыған осорҙа һәм артабанғы йылдарҙа әҙәби ижады һиҙелерлек әүҙемләшә. Көндәлек журналистика эше менән бер рәттән ул шиғриәттә үҙенең оҫталығын камилләштереүҙе дауам итә. 1985 йылда Башҡортостан китап нәшриәтендә уның быға тиклем яҙылған әҫәрҙәренән торған «Красные птицы» исемле рус телендәге тәүге шиғри йыйынтығы донъя күрә, «На миру» тип аталған икенсеһе 1990 йылда шунда уҡ баҫыла. Артабан йәш әҙип үҙен прозала һәм драматургияла һынап ҡарай. Һөҙөмтәлә «Бельские просторы» журналы уның хикәйәләр тупланмаһын уҡыусылар хөкөменә тәҡдим итә.

2000 йылда «Китап» нәшриәте инде һиҙелерлек тәжрибә туплаған авторҙың «Выбор во тьме» тигән өсөнсө китабын сығара. Тәүге йыйынтыҡтарындағы шиғырҙарға хас булған лирик кисерештәр, үҙенсәлекле образдар быныһында тағы ла тулыланып, шағирҙың уй-кисерештәренең, фәлсәфәүи уйланыуҙарының юғарыраҡ кимәлгә күтәрелеүен, күп төрлө сағыштырыуҙарының тағы ла сағыуыраҡҡа әйләнеүен асыҡ күрһәтә.

Әүҙем ижад менән йәшәгән әҙиптең әҫәрҙәре республикала рус телендә сыҡҡан гәзиттәр — «Вечерняя Уфа», «Республика Башкортостан» һәм "Молодёжная газета"ла, шулай уҡ Ғафури районы баҫмаһы «Звезда» гәзитендә даими донъя күрә.

Ижадының тәүге йылдарынан уҡ Сергей Воробьёв әҙәби тәржемә менән дә шөғөлләнә. Ул данлыҡлы яҡташы, ғалим-яҙыусы Жәлил Кейекбаевтың «Зөбәй Үтәғолов» тигән билдәле очеркын, танылған балалар яҙыусыһы Кәтибә Кинйәбулатованың шиғырҙар йыйынтығын башҡорт теленән руссаға тәржемә итте.

## Китаптары
* Красные птицы: Стихи. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1985. — с. 
* На миру: Стихи. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1990. — с. 
* Выбор во тьме: Стихи. — Уфа: Китап, 2000. — с. 

## Сығанаҡтар
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. 

## Һылтанмалар
* Сайт Издательства «Китап» имени Зайнаб Биишевой. Наши авторы: Воробьев Сергей Владимирович 
* Сайт журнала «Бельские просторы». Авторы — Воробьев Сергей Владимирович
Солтангәрәев

**Солтангәрәев** — фамилия.

* Солтангәрәевтәр — цирк артистары ғаиләһе, һыбайлылар.
* Солтангәрәев Рәшит Ғимран улы (1935—2000) — башҡорт яҙыусыһы, Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм БАССР-ҙың (1985) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Солтангәрәев Әмир Миһран улы (1958) — хоҡуҡ белгесе, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы, публицист. 
----
* Солтангәрәева Розалиә Әсфәндиәр ҡыҙы (1955 т.) — башҡорт фольклорсы-ғалиме, филология фәндәре докторы, йырсы, сәсән.
Шафиҡов

**Шафиҡов** — башҡорт һәм татар фамилияһы.

* Шафиҡов Ғәзим Ғәзиз улы (1939—2009) — шағир, прозаик, драматург, тәржемәсе һәм фольклорсы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989), Салауат Юлаев ордены кавалеры.
* Шафиҡов Денис Фуат улы (1985) — боксёр.
* Шафиҡов Таймаҫ Шафиҡ улы (1899—1947) — БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитетының (БашЦИК) 4-cе Рәйесе.
----
* Шафиҡова Кәүсәриә Фиҙаи ҡыҙы (1949—2017) — шағир, йырҙар авторы.
Нәбиуллин

**Нәбиуллин** — татар фамилияһы.

* Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы (1914—1982) — совет дәүләт эшмәкәре. 1939—1947 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Рәйесе. 
* Нәбиуллин Рәфил Рауил улы (1952—2002) — Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2000) һәм БАССР-ҙың халыҡ (1989) артисы.
----
* Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы (29.10.1963) — Рәсәй иҡтисадсы, дәүләт эшмәкәре, 2013 йылдан Рәсәй Банкы Рәйесе.
Ярмуллин

**Ярмуллин** — фамилия.

* Ярмуллин Азат Шакирйән улы (1975) — журналист.
* Ярмуллин Сәлмән Шакирйән улы (1969) — журналист, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
--------------
* Ярмуллина Альбина Зөфәр ҡыҙы (1979) — мәҙәниәт хеҙмәткәре, ғалим.