«МИФИ» милли тикшеренеү ядро университеты

**«МИФИ» милли тикшеренеү ядро университеты  (Мәскәү инженер-физик институты)** — Рәсәйҙең тәүге ике милли тикшеренеү университетының береһе (МИСиС менән бер рәттән), 2009 йылдың 8 апрелендә Мәскәү инженер-физика институты базаһында ойошторолған.

Тарихын 1942 йылдың 22 ноябрендә нигеҙ һалынған Мәскәү механика боеприпастар институтынан ала. Дәрестәр 1943 йылдың 1 ғинуарында башлана. Институттың тәүге маҡсаты - Советтар Союзының хәрби һәм атом программалары өсөн белгестәр әҙерләү. 1945 йылда - Мәскәү механика институтына, ә 1953 йылда Мәскәү инженер-физика институтына үҙгәртелә. 1993 йылдан - Мәскәү дәүләт инженер-физика институты (техник университеты). 2003 йылдан - Мәскәү инженер-физика институты (дәүләт университеты). 2009 йылда университет милли тикшеренеү университеты статусына федераль конкурс еңеүселәренең береһе була һәм "МИФИ" милли тикшеренеү ядро университеты тип үҙгәртелә

Университет биләмәһендә яңы типтағы (англ) ғилми-тикшеренеү Реакторы урынлашҡан. Университет «Росатом» атом энергияһы буйынса дәүләт корпорацияһы һәм атом энергияһы буйынса Халыҡ-ара агентлыҡ менән тығыҙ бәйләнештә. Ғилми-тикшеренеү институты фән донъяһында төрлө саралар үткәреү майҙансығы булып тора. Йыл һайын юғары уҡыу йортонда МИФИ-ның ғилми сессияһы уҙғарыла.   .

Биш-100 Проектта ҡатнашыусы (донъяның алдынғы ғилми-белем биреү үҙәктәре араһында Рәсәйҙең алдынғы университеттарының конкурентлыҡҡа һәләтен күтәреү проекты).

Тулы исеме — **юғары белемдең федераль дәүләт автономиялы белем биреү учреждениеһы  «МИФИ»  милли тикшеренеү ядро  универстеты**

## Тарихы
1942 йылдың 22 ноябрендә СССР Халыҡ Комиссарҙары советының   1871—872с ҡарары буйынса Мәскәү боеприпастар заводы базаһында   Мәскәү боеприпастар механика институты  төҙөүгә ҡул ҡуйыла.   Институтҡа эвакуацияланған Мәскәү полиграфия институты бинаһы тапшырыла.

Институтта  1)Көпшә һәм шартлатҡыстар,  2)Снаряд, мина, авиабомбалар һәм 3)Патрон һәм гильзалар факультеты ойошторола.  Шулай уҡ 21 кафедра  ойошторола, шул иҫәптән: физика,  юғары математика, метал өйрәнеү фәне һәм металлургия, сопромат, башланғыс геометрия һәм графика; химия, транспорт машина һәм ҡоролма деталдәре, металл һалҡын эшкәртеү кафедраһы, информатика һәм идара итеү процесы кафедраһы, электротехника, сит телдәр, физкультура һәм хәрби әҙерлек, марксизм-ленинизм һәм политэкономия нигеҙҙәре Шулай уҡ  баллистика, снарядтар, мина һәм авиабомбалар  етештереү технологиялары кафедралары эшләй башлай

1993 йылдың 22 ноябрендә Рәсәй юғары уҡыу йортоноң бойороғо менән  «Мәскәү дәүләт инженер-физика институты (техник университеты)»  тип  үҙгәртелә.

2001 йылдың 13 декабрендә РФ Мәғариф министрлығы бойороғо менән «Мәскәү инженер-физика институты (дәүләт университеты)»  тип үҙгәртелә.

2008 йылдың 7 октябрендә Рәсәй Президенты Указы менән «Мәскәү инженер-физика институты (дәүләт университеты)» юғары һөнәри белем биреү дәүләт мәғариф учреждениеһы базаһында  Милли тикшеренеү ядро университеты ойошторола .

2011 йылдан — Юғары һөнәри белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы  «МИФИ»  милли тикшеренеү ядро университеты (МИФИ НИЯУ).

2016 йылдан — Юғары  белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы «МИФИ»  милли тикшеренеү ядро университеты (Милли тикшеренеү ядро университеты) тип үҙгәртелә

## Рейтингтары
2013 йылда юғары уҡыу йорто Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы үткәргән, эксперттар фекеренсә, иң яҡшы программаларҙың береһе (юл карталары) араһында Рәсәй Федерацияһының алдынғы университеттарының халыҡ-ара конкуренцияға һәләтлелеген күтәреү буйынса конкурста 15 еңеүсенең береһе була.

2014 йылда "Эксперт РА" агентлығы юғары уҡыу йортона сығарылыш уҡыусыларын әҙерләү кимәле *иң юғары* тигәнде аңлатҡан «В» рейтинг класын бирә; ул БДБ илдәрендә берҙән-бер юғары уҡыу йорто була, был рейтингта «А» класын («иҫ киткес *юғары кимәл*»), МДУ ала.

2016 йылдың июнендә МИФИ тәүге тапҡыр QS Британияның БРИКС рейтингы илдәренең иң яҡшы 50 университеты исемлегенә индерелә.

### Башҡа рейтингтары

* Интерфакс Life Sciences 2014 рейтингының төрлө категорияларында 2-6-сы урынды биләй (тормош тураһындағы фән).

## Структураһы
Структура бүлектәре

* Ядро физикаһы һәм технологиялар институты 
* Плазмалы һәм лазер технологиялары институты 
* Биомедицинаның  нженер-физик институты
* Электроника, нанотехнологиялар, спинтроника һәм фотоника институты
* Кибернетик интеллектуаль системалары институты 
* Финанс иҡтисади хәүефһеҙлек һәм технологиялар институты 
* Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты (ИМО)
* Атом энергетикаһы институты (Обнинск)
* Физика-техник интеллектуаль системаһы институты
* Юғары инжиниринг мәктәбе
* Бизнес-информатика һәм комплекслы системалар менән идара итеү факультеты  (ФБИУКС)
* Көндөҙ һәм ситтән тороп (киске) уҡыу (В) факультеты 

Башҡа белем биреү структуралары

* Сит ил уҡыусылары факультеты
* Кадрҙар әҙерләү һәм квалификацияны күтәреү факультеты
* Дөйөм профессиональ әҙерлек институты
* Әҙерләү үҙәге.

### Айырымланған структур бүлексәләре (филиалдары)
Балаково инженер-технологик институты

Волгодон инженер-техник институт

Димитровград инженер-технологик институты

Яңы Урал технология институты

Обнинск атом энергетикаһы институты

Озёрск технология институты

Саров физика-техник институты

Төньяҡ технология институты

#### Филиалдары: техникум һәм колледждар
Красноярск  сәнәғәт колледжы

* Мәскәү өлкә политехник колледжы 
* Нововоронеж политехник колледжы
* Себер политехник колледжы
* Урал технология колледжы

### Лицейҙары һәм мәктәптәре

* 1511-се лицей
* 1523-сө лицей
* 1547-се лицей
* 978-се мәктәп 
* 985-се  мәктәп (10-11 лицей  класс) 

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Мужской хор МИФИ
* ЧВД НЕВОД НИЯУ МИФИ

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

### Рәсми ресурстары

* Официальный сайт НИЯУ МИФИ 
* 
* Сетевая школа НИЯУ МИФИ 
* Видео НИЯУ МИФИ на YouTube
* Профиль НИЯУ МИФИ на портале StudyInRussia 

* Открытые учебные курсы на портале Coursera ,
* Открытые учебные курсы на портале edX 
* Открытые учебные курсы на портале Универсариум»
* Эндаумент МИФИ

### Рәсми булмаған ресурстары

* Энциклопедия МИФИ (Имеется устаревшая информация)
* Студенческий портал МИФИ 
* Интерактивная карта МИФИ