Лиепа Илзе Марисовна

**Лиепа Илзе Марисовна** (22 ноябрь 1963 йыл) — СССР һәм Рәсәй балеринаһы, театр һәм кино актрисаһы. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2002). Карелия халыҡ артисы (2007). РФ дәүләт премияһы лауреаты (2003). «Алтын маска» милли театр премияһы лауреаты (2003).

## Биографияһы
Илзе Марисовна Лиепа 1963 йылдың 22 ноябрендә СССР-ҙың халыҡ артисы Марис Лиепа һәм А. С. Пушкин исемендәге Мәскәү драма театры актрисаһы. А. Маргарита Жигунова ғаиләһендә тыуған. Ағаһы — Андрис Лиепа, апаһы — Мария Лиепа.

1981 йылда Мәскәү академик хореография училищеһын (Н. В. Золотова класы), ә 1991 йылда ГИТИС-тың педагогия бүлеген тамамлай.

Ҙур театрҙа артист карьераһы башында Илзе Лиепа «Кармен», «Иван Сусанин», «Кенәз Игорь», «Хованщина», «Травиата» операларында үҙенсәлекле бейеүҙәр башҡара.

1990 йылдар аҙағында Санкт-Петербург антрепризында драматик актриса булараҡ дебют яһай, һуңынан 2000 йылдың апрель айында Светлана Врагованың «Модерн» театрында «Сон императрицы» спектакленең премьераһы үтә, унда Илзе императрица Екатерина II ролен башҡара.

2011 йылда «Евровидение 2011 йәш бейеүселәр өсөн» конкурсында жюри составында була.

2011 йылдан «Орфей» радиоһында авторлыҡ «Балет FM» программаһын алып бара.

Үҙ пилатес студияһы бар, унда шәхсән дәрестәр үткәрә. Балет алымдары менән пилатестың даими дәрестәре «Метод Лиепа» китабын яҙыу өсөн нигеҙ булып тора, унда форманы тотоу өсөн балерина әҙерләгән күнегеүҙәр комплексы һүрәтләнә («Альпина нон-фикшн» баҫтырып сығара).

2014 йылдың ғинуарында балалар өсөн «Театры әкиәттәре», тип аталған китабы сыға.

2018 йылда Мәскәү мэрына кандидат Сергей Собяниндың ышаныслы кешеһе була.

### Шәхси тормошо
Беренсе ире — скрипкасы Сергей Стадлер.

Икенсе ире — эшҡыуар Владислав Паулюс. 2010 йылдың 15 мартында 46 йәшендә ҡыҙы Надежданы таба. 2013 йыл парҙар айырылыша.

## Ижады

### Ҙур театрҙа репертуары
1983 йыл — Гера (бейегән К. В. Глюктың «Ифигения в Авлиде» операһында бейеү күренеше) — беренсе башҡарыусы

1984 йыл -
мазурка һәм краковяк («Польский бал», М.Глинканың «Иван Сусанин» операһында, Р. Захарова хореографияһы), М. Петип, А. Горский хореографияһы)

1985 йыл -
испан бейеүҙәре, мазурка («Раймонда», А Глазунов көйө, М. Петип хореографияһы) Мерседес («Дон Кихот»)
Чиполла-әсә («Чиполлино» К. Хачатурян, Г. Майоров хореографияһы)

1986 йыл -
сиған бейеүҙәре («Дон Кихот»)
Батильда («Жизель», А Адан, , Ж. Коралли, Ж. Перро, М. Петип хореографияһы), өс сиған ҡатын («Анюта» В.Гаврилин музыкаһына) — Ҙур театрҙа беренсе башҡарыусы. Королева («һылыуҡай» П Чайковский, Ю. Петип хореоргафияһы). Штальбаум ҡатыны («Щелкунчик» П Чайковский, Ю Григорович хореографияһы)

1987 йыл -һарай яны бейеүселәре («Легенда о любви» А. Меликов, Ю Григорович хореографияһы). Принцесса («Лебединое озеро» П Чайковский, А Горский, М. Петип хореографияһы). Синьора Капулетти («Ромео и Джульетта», С. Прокофьев, Григорович хореоргафияһы)

1988 йыл — Фарсы ҡыҙы («Кенәз Игорь» операһында «Половецкие пляски», А Бородин, К. Голейзовский хореографияһы). Фарсы ҡыҙы (опера «Хованщина» М. Мусоргский, С. Корен. хореографияһы)

1992 йыл — Зюльма («Корсар», А Адана К. Сергеев хореографияһы)

1994 йыл — Царица бала («Фантазии на тему Казановы», В. А. Моцарт, М. Лавровский постановкаһында)

1995 йыл — Королева-мачеха («Белоснежка» К. Хачатурян, Г. Майоров постановкаһында) — Ҙур театрҙа беренсе башҡарыусы. Капулетти-әсә («Ромео и Джульетта», Л. Лавровский постановкаһында)

2001 йыл — Графиня («Пиковая дама», П. Чайковский, Р. Пети постановкаһында) — беренсе башҡарыусы (донъяуи премьера)

2003 йыл -
Леди Капулетти («Ромео и Джульетта» Д. Доннеллан һәм Р. Поклитару постановкаһында) —беренсе башҡарыусы

2007 йыл — Пианистка («Урок» Ж. Делерю, Ф.Флиндт постановкаһында)

Әүҙем концерт һәм гастролдәр эшмәкәрлеге алып бара. 2003 йылда Илзе Лиепаның ижади кисәләре Ҙур театрҙың Яңы сәхнәһендә үтә, һәм унда театрҙың балет төркөмө артистары ҡатнаша. Илзе Лиепа, Майя Плисецкаянан ҡалыша Р.Щедрин көйөнә (хореография А.Алонсо) Ж.Бизеның «Кармен-сюита» балетында Кармен партияһын башҡарыусы беренсе рәсәй балеринаһы. 1993 йылда Рәсәйҙә беренсе тапҡыр, ағаһы Андрис Лиепа һәм М.Фокиндың ейәнсәре Изабель Фокина тергеҙгән Н.Римский-Корсаков көйөнә М.Фокиндың «Шехеразада» балетында Зобеида партияһын башҡара. Балеринаның репертуарында билдәле миниатюралар ҙа — «Умирающий лебедь» (К. Сен-Санс — М. Фокин), «Гибель розы» (Г. Малер балетында — Р. Пети), шулай уҡ уның өсөн махсус ҡуйылған номер һәм балеттар ҙа бар (Илзе менән хореографтар Д. Брянцев, Г. Алексидзе, В. Смирнова, Т. Сердюкова, М. Шеннон һ.б. хеҙмәттәшлек итә).

### Драма театрында ролдәре
*  —Л.Разумовскаяның «Ваша сестра и пленница…», режиссёр Владимир Иванов — *[[Мария Стюарт]]* (Модерн (театр))
*  — «Сон императрицы», Андрей Максимовтың пьесаһы һәм постановкаһы — *[[Екатерина II|Екатерина]]* (Мәскәү драма театры «Модернъ»)
*  — «Рамки приличий», Андрей Максимовтың пьесаһы һәм постановкаһы — *Маркиза де Люрсе* (Театр имени Вл. Маяковского)
*  — «День рождения Синей Бороды», Андрей Максимовтың пьесаһы һәм постановкаһы— *агент Пол* (Вл. Маяковский исемендәге театр)
*  — «Чайная церемония», Александра Строганов, режиссёр Карен Нерсисян — *Женщина* (Театральное товарищество «Старый театр»)
*  — Ксения Драгунская «Ан-дер-сен», режиссёр Ольга Субботина — *Йенни Линдт и Снежная королева* (Тетар берләшмәләренең конфедерацияһы)
*  — «Горе от ума — Горе уму — Горе ума», Александр Грибоедов, режиссёр Юрий Любимов — *Наталья Дмитриевна Горич* (Таганкала театр)

### Кинолағы ролдәре
*  — Герой её романа — *эпизод*
*  — Блистающий мир — *Руна*
*  — Детство Бемби — *Лебедь-мать*
*  — Юность Бемби — *Лебедь-дочь*
*  — Михайло Ломоносов — *Елизавета Андреевна Ломоносова (Элизабет Христина Цильх)*
*  — Лермонтов — *Соломирская*
*  — Странник — *Катя*
*  — Эти… три верные карты… — *Графиня в молодости*
*  — Возвращение Жар-птицы — *Зобеида*
*  — Фантазия на тему Казановы — *Царица бала*
*  — Самозванцы — *Гизела Веббер*
*  — Империя под ударом — *балерина [[Карсавина Тамара Платоновна|Тамара Карсавина]]*
*  — Люби меня — *Роза*
*  — Вокальные параллели — *[[камео]]*
*  — Одна любовь души моей — *Елизавета Алексеевна*
*  — Первая любовь — *Галина*
*  — Мешок без дна

### Йәнһүрәттәр дубляжы
*  — Балерина — *Одетта*

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* 1996 — Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы
* 1998 — «Гәлсәр Турандот» театр премияһы (Л. Разумовскаяның «Ваша сестра и пленница» пьесаһы буйынса спектаклдә Мария Стюарт ролен башҡарыуы өсөн)
* 2000 — «Аҡсарлаҡ» театр премияһы (А.Максимованың «Сон императрицы» пьесаһы буйынса спектаклдя Екатерина II ролен башҡарған өсөн)
* 2002 — Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы
* 2003 — «Алтын битлек» театр премияһы
* 2003 — Рәсәй ФЫедерацияһының дәүләт премияһы
* 2003 — Рәсәй бизнес һәм эшҡыуарлыҡ академияһының ҡатын-ҡыҙҙар ҡаҙаныштарын таныу «Олимпия» йәмәғәт премияһы
* 2007 йылдан — Карелия Республикаһының халыҡ артисы

## Библиография
* 
* 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Чижова А. Э. Лиепа Илзе Марисовна / А. Э. Чижова // Русский балет: энциклопедия. — М., 1997. — С. 264—265.

## Һылтанмалар
* Официальный сайт балетной школы-студии Илзе Лиепа ;
* 
* Интервью каналу «Москва 24» (авторская программа Евгения Додолева «Правда-24», 2015)