2-се гвардия кавалерия корпусы

**2-се гвардия кавалерия корпусы** — СССР Ҡораллы көстәре составындағы юғары тактик берләшмәһе (оператив-тактик берекмәһе).

## Тарихы
Оборона Халыҡ Комиссариатының 1941 йылдың 26 ноябрендәге 342-се бойороғона ярашлы 3-сө кавалерия дивизияһы

1943 йылдың 20 мартында корпус составына 20-се кавалерия дивизияһы урынына 7-се кавалерия дивизияһы индерелә, ул 1943 йылдың апрелендә ҡыйратыла. 11943 йылдың 20 июненән алып кавалерия дивизияһы корпус составына ҡайтарыла.
1945 йылдың йәйендә корпус составында булған 4-се гвардия кавалерия дивизяһы тарҡатыла.

1945 йылдың июнь башында 2-се гвардия кавалерия корпусына Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуы менән корпус яугирҙарын ҡотлау өсөн шәхсән Советтар Союзы Маршалы Г. К. Жуков килә.

1945 йылдың 13 октябрендә СССР Ҡораллы Көстәре Генераль штабының 1/600-сы Директиваһына ярашлы 2 -се гвардия кавалерия корпусы 28-се гвардия механизацияланған дивизия итеп үҙгәртелә, уның составына элекке 3-сө, 4-се һәм 17-се гвардия кавалерия дивизиялары инә. .

1945 йылдың 8 ноябрендә Тильзит (хәҙер Калининград өлкәһе Советск ҡалаһы) ҡалаһында 2-се гвардия кавалерия корпусының һуңғы парады үткәрелә. Парад ипподромда үтә. Махсус хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы алдында Юғары Башкомандующийҙың 1-се урынбаҫары Советтар Союзы Маршалы Г. К. Жуков парадты ҡабул итә.

28-се гвардия механизацияланған дивизия 2-се гвардия кавалерия корпусынан Померания почетлы исемен һәм Ҡыҙыл Байраҡ һәм Суворов ордендарын ҡабул итеп ала һәм 28-се гвардия Померания Ҡыҙыл Байраҡ Суворов ордены механизацияланған дивизияһы тип исемләнә башлай. 1957 йылда 28-се гвардия Померания Ҡыҙыл Байраҡ Суворов ордены механизацияланған дивизия тип үҙгәртелә.

### Ғәмәлдәге армия составына ингән осорҙар
* 26.11.1941 — 16.02.1942
* 17.07.1942 — 23.01.1943
* 12.02.1943 — 30.04.1943
* 18.07.1943 — 09.05.1945

## Тулы исеме
**2-се гвардия кавалерия Померан Ҡыҙыл Байраҡ Суворов ордены корпусы**

## Корпус составы
(1945 йылдың 1-се майына ҡарата)

* 3-сө гвардия кавалерия Мозырь Суворов ордены дивизияһы;
* 4-се гвардия кавалерия Мозырь ҡыҙыл Байраҡ дивизияһы;
* 1941 йылдың 20 ноябренән 20-се тау-кавалерия дивизияһы→1942 йылдың ғинуарынан 20-се кавалерия дивизияһы (1942 йылда булдырылған)→18.9.1943-1.12.1945 17-се гвардия кавалерия Мозырь Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ Суворов һәм Кутузов ордендары дивизияһы;
* 7-се кавалерия дивизияһы (1943 йылдың февраленән апреленә тиклем);
* 1459-сы үҙйөрөшлө артиллерия Седлец Ҡыҙыл Байраҡ полкы;
* 149-сы гвардия истребитель-танкыға ҡаршы Ҡыҙыл Байраҡ полкы;
* 2-се гвардия айырым истребитель-танкыға ҡаршы дивизионы;
* 60-сы айырым гвардия миномет дивизионы;
* 10-сы гвардия реактив артиллерия Седлец Ҡыҙыл Байраҡ миномет полкы;
* 1730-сы зенит артиллерия полкы.

Корпус өлөштәре:

* 2-се айырым гвардия элемтә дивизионы
* 191-сы айырым автотранспорт батальоны, 18.07.1943
* 350-се ялан авторемонт базаһы, 28.05.1944
* 256-сы кер йыуыу отряды, 17.07.1942
* 257-се кер йыуыу отряды, 01.07.1944
* 30-сы ялан автоикмәкозаводы, 18.07.1943
* 90-сы Дәүләт банкының ялан кассаһы, 17.07.1942
* 18-се хәрби-почта станцияһы, 17.07.1942

## Корпус командованиеһы

### Корпус командирҙары

### командиры корпуса
*  генерал-майор Доватор Лев Михайлович (26.11.1941 — 19.12.1941), 1941 йылдың 19 декабрендә һәләк була;
*  генерал-майор Плиев Исса Александрович (19.12.1941 — 05.03.1942);
*  генерал-майор  Крюков Владимир Викторович (06.03.1942 — декабрь 1945).

### Строевой часть буйынса корпус командиры урынбаҫарҙары
* Куц Иван Федорович (1942 йылдың июненән)

### Корпус хәрби комиссарҙары
1942 йыл аҙағынан— корпус командирының сәйәси эштәр буйынса урынбаҫары:

* бригада комиссары Е. А. Щукин

### Корпус штабы начальниктары
* полковник Картавенко Андрей Маркович

* полковник Мансуров Борис Владимирович

### Сәйәси бүлек начальниктары
* полк комиссары Дробиленко Тимофей Федорович

## Батырлыҡ күрһәткән яугирҙар.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында меңләгән корпус яугирҙары СССР ордендары һәм миҙалдары менән бүләкләнә, 42 яугир Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була, 17 кеше Дан орденының тулы кавалерҙары.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* 17-се гвардия кавалерия  дивизияһы

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Воскобойников Г. Л. Казачество и кавалерия в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. — Ростов-на-Дону: «Терра Принт», 2006.
* Дорофеев А. А. «2-й гвардейский корпус в контрнастурении под Москвой». М. изд. тип. ВАФ 1971.
* Исаев А. В. Антисуворов. Десять мифов Второй мировой. — М.: Эксмо, Яуза, 2004.
* Плиев И. А. Дорогами войны. — М.: Книга, 1985
* Сиджах Х. И. В вихре конных атак. Майкоп, 1993;

## Һылтанмалар
* 2-й гвардейский кавалерийский корпус
* Форум RKKA ru
* Роль кавалерийских частей Красной Армии в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг. (на примере 2-го гв. кк)
* Казаки. Второй гвардейский корпус