Джеймс Дин

**Джеймс Дин ** (; 8 февраль 1931 йыл — 30 сентябрь 1955 йыл) — Америка актёры.

## Биографияһы

### Тәүге йылдары
Джеймс Ба́йрон Дин 1931 йылдың 8 февралендә Индиана штатының Мэрион ҡалаһындағы «*Seven Gables*» ҡунаҡханаһында тыуған. Ул фермер Уинтон Диндың һәм Милдред Мэри Уилсондарҙың балалары. Шәжәрәләрендә ата-әсәләренең төп сығышы инглиздәр, шулай ҙа әҙ генә шотланд, ирланд һәм валлий ҡандары ла ҡатышҡан. Алты йылдан һуң Уонтон Дин фермерлыҡ эшен ташлай. Дантист булып китә. Диндар Калифорния штатының Санта-Моникаға күсенә. Ғаилә бында бер нсә йыл йәшәй. Малай Брэнтвуда дөйөм мәктәбендә уҡый башлай. Малай әсәһе Милдред менән бик һәйбәт мөнәсәбәттә була. Таныштары улар тураһында: « малайҙы аңлай белеүсе берҙән бер кешеһе ине», тиҙәр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әсәһе уға туғыҙ йәш булғанда яман шеш ауырыуынан үлеп ҡала.
Атаһы, малайҙы тәрбиәләүгә мөмкинселектәре булмау сәбәпле, уны һылыуы Ортензия һәм кейәүе Маркусҡа вәлиәтлеккә (попечительство) бирә. Улар Индиана штатының Фэйрмаунт ҡаласығында фермала йәшәй. Малай унда квакерҙарҙа дини тәрбиә ала. Ул унда сиркәү руханийы Джеймс ДиУирд менән дуҫлаша. Малайға мөнәсәбәте көслө була. Уның тәьҫире аҫтында үгеҙҙәр алышына, уҙыштарға, актёрлыҡ һәләтенә ҡыҙыҡһыныуы арта..
Дин мәктәптә һәләтле актёр булып иҫәпләнә. Шулай ҙа ул беренсе класлы спортсы ла була. Бейсбол һәм баскетбол уйындарында уңыштар ҡаҙана. Бе үк ваҡытта драматика сәнғәтен өйрәнә, мәктәптә бәхәсле дебаттарҙа ҡатнаша.
Фэйрмаунтта 1949 йылдың 16 майында мәктәпте тамамлағас, инглиз породалы һунар эте Макс менән Калифорнияға атаһы менән үгәй әсәһе ҡарамағына ҡайта. Санта-Моника колледжына уҡырға керә. Унда хоҡуҡ белгесе белемен үҙләштерә. Аҙаҡ Калифорния университетына күсә.
 үҙен тулыһынса актёрлыҡ һөнәрен үҙләштереүгә бағышлай. Шул айҡанлы атаһы менән һүҙгә килешәләр. Дин «Сигма Ню» дини йәмғиәтенә керергә ниәтләй, тик унда бағышлауҙан үтмәй. Калифорния университетында уҡыған осорҙа ул 350 актёрҙы аша атлап Малькльомдың «Макбет» спектакелендә ҡатнашыу хоҡуғы ала. Был ваҡытта Дин Джеймс Уитмор труппаһында сығыш яһарға башлаған була. 1951 йылдың ғинуарында ул Калифорния университетын ташлай һәм актёрлыҡ карьераһында ғына шөғөлләнә.

### Актёрлыҡ карьераһы

Диндың телевидениенан тәүге сығыштары *Pepsi Cola* тәҡдимләүҙән (реклама) башланған. Ул шулай итеп телевидениенан төрлө сығыштар менән шөғөлләнә башлай, колледждағы уҡыуын ҡалдыра, һәм актёрлыҡ карьераһы менән йәшәй башлай. «Hill Number One» пасха шоу ваҡытында Джон ролендә ҡатнаша. Шулай уҡ ҡыҫҡа фильмдәрҙә лә төшә башлай. Ул «Һөңгөләрҙе яҡынайтырға !», «Минең ҡыҙыҡайҙы берәйегеҙ күрмәнеме?» и «Һаҡлан, моряк» фильмдәрендә ҡатнаша.

## Документаль фильмдәр
* 1957: ** Джеймса Дин тарихы** / *The James Dean Story*
* 1974: ** Джеймс Дин тураһында иҫтәлектәр** / *James Dean Remembered*
* 1976: **Джеймс Дин: Дуҫтарса портрет** (шулай уҡ **Джеймс Дин** булып та таралған) / James Dean: Portrait Of A Friend (a.k.a. James Dean)
* 1976: **Джеймс Дин: Первый подросток Америки** / James Dean: The First American Teenager
* 1988: **Навеки Джеймс Дин** / Forever James Dean
* 1991: **Джеймс Дин: Последний день** / James Dean: The Final Day (эпизод мини-сериала *Naked Hollywood*, в котором впервые открыто встаёт вопрос о бисексуальности Дина; включает интервью с Уильямом Бэстом, Лиз Шеридан и Майлой Нурми)
* 2002: **Джеймс Дин: За гранью** / James Dean: Outside the Lines (эпизод программы *Biography*, включающий интервью с Родом Стайгером, Уилльямом Бэстом и Мартином Ландау)
* 2003: **Живя во славе: Джеймс Дин** / Living Famously: James Dean (австралийский фильм, включающий интервью с Мартином Ландау, Бэтси Палмер, Уильямом Бэстом и Бобом Хинклом)
* 2005: **Джеймс Дин: Жизнь на полной скорости** / James Dean: Mit Vollgas Durchs Leben (немецкий телевизионный фильм, включающий в себя интервью с Рольфом Уотхеричем и Уильямом Бэстом)
* 2005: **Джеймс Дин: Вечно молодой** / James Dean: Forever Young.
* 2005: **Тёплые воспоминания** / Sense Memories
* 2005: **Джеймс Дин: Маленький принц, маленький ублюдок** / James Dean: Kleiner Prinz, Little Bastard (английское название *James Dean — Little Prince, Little Bastard*) — немецкий документальный фильм, включающий интервью с Маркусом Уинслоу-Младшим и Робертом Хэллером
* 2006: **Анатомия катастрофы: Смерть Джеймса Дина** / Сrash Science: James Dean’s Death (передача Национального Географического Общества)
* 2006: **30 сентября 1955** / September 30, 1955

## Нәфис фильмдәр
* 1982: **Приходи ко мне на встречу, Джимми Дин, Джимми Дин** / Come Back To The Five & Dime, Jimmy Dean
* 1997: **Джеймс Дин: Наперегонки с судьбой** (также известен под названием **Джеймс Дин: Живи быстро, умри молодым**) / James Dean: Race With Destiny (a.k.a. James Dean: Live Fast, Die Young) (в роли Дина — Каспер Ван Дьен)
* 2001: **Джеймс Дин** / James Dean (художественный фильм, в роли Дина — Джеймс Франко)
* 2011: **Дерево Джошуа, 1951 год: Портрет Джеймса Дина** / Joshua Tree, 1951: A Portrait of James Dean (художественный фильм о гомосексуальной стороне жизни Дина)
* 2015: **[[Лайф (фильм)|Лайф]]** / Life (в роли Дина — Дейн Дехан)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт Джеймса Дина 
* Русскоязычный сайт о Джеймсе Дине
* 
* Джеймс Дин, фрагменты биографии  Джон Хоулет «Дикий сердцем»/John Howlett. James Dean. A Biography. L.Plexus, 1975
* История Porsche 550 spyder — «маленького ублюдка» Джеймса Дина в фотографиях