Малыченко Вячеслав Васильевич

**Малыченко Вячеслав Васильевич** (20 июнь 1922 йыл, Ольховка — 2006 йыл, Волгоград) — совет Рәсәй ғалимы, йәшелсә-емеш белгесе-агроурманмелиораторы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1976), профессор (1991), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995). 1989 йылдан — Волгоград дәүләт университетының экологик иҡтисад кафедраһы профессоры.

## Биографияһы
1922 йылдың 20 июнендә Ольховка ауылында (хәҙерге Волгоград өлкәһе Ольховский районы) тыуған. 1940 йылдан Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә, Бөйөк Ватан һуғышында һәм милитаристик Япония менән һуғышта ҡатнаша. Демобилизациянан һуң Сталинград ҡалаһының урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1951 йылда Сталинград ауыл хужалығы институтының емеш-еләк факультетын тамамлай, «Агроном-емеш-йәшелсә үҫтереүсе» һөнәре буйынса агро урман хужалығы һөнәре буйынса диплом ала.

1954 йылда И. В. Мичурин исемендәге Бөтә Союз баҡсасылыҡ ғилми-тикшеренеү институтының агротехника бүлегенең аспирантураһын тамамлай. Бынан һуң Сталинград эксперименталь-мелиорация станцияһының Волга-Дон терәк пунктында кесе ғилми хеҙмәткәр, һуғарыулы игенселек бүлеге мөдире (шунда уҡ), Н. И. Вавилов исемендәге Бөтә Союз үҫемлекселек ғилми-тикшеренеү институтының Волгоград тәжрибә станцияһында емешселек бүлеге мөдире, фән буйынса директор урынбаҫары (шунда уҡ).

1955 йылда И. В. Мичурин исемендәге Йәшелсә-емеш институтында «Ашламалар ҡулланыуға бәйле сейәнең тамыр системаһы үҫешенең үҙенсәлектәре» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1976 йылда Ленинградта «Алмағастың сорт ресурстарын һәм уларҙы Түбәнге Волгала файҙаланыу юлдарын өйрәнеү» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1989—2006 йылдарҙа Волгоград дәүләт университетының тәбиғәттән файҙаланыу иҡтисады кафедраһы профессоры булып уҡыта. 1991 йылда профессор исеменә лайыҡ була.

150-нән ашыу баҫма әҫәр яҙған. 1988 йылда үҙе сығарған"Малыченковское" алма сорты буйынса автор танытмаһын ала. Түбәнге Волга буйы шарттарында емеш культураларын үрсетеү һәм үҫтереү буйынса күп кенә технологик тәҡдимдәр әҙерләнгән һәм етештереүгә индерелгән. Малыченко донъя һәм халыҡ-ара конгрестарҙа, симпозиумдарҙа алмағастың донъя генофондын һәм селекцияһын өйрәнеү һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй фәне исеменән сығыш яһай. Уның етәкселегендә алты кеше кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланы.

1997 йылда Волгоград дәүләт университетында уның туранан-тура ҡатнашлығында экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса махсуслашҡан яңы «геоэкология» белгеслеге асылды.

Волгоград фән докторҙары клубы, Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының баҡсасылыҡ секцияһы ағзаһы, Волгоград агросәнәғәте ауыл хужалығы етештереү берләшмәһенең баҡсасылыҡ секцияһы рәйесе, Бөтә Рәсәй тәбиғәтте һаҡлау йәмғиәтенең Волгоград бүлексәһе президиумы ағзаһы булған. Рәсәй экспорт акад. Волгоград бүлексәһенең ботаника баҡсаһына етәкселек иткән һәм фәнни ярҙам күрһәтеүҙе тормошҡа ашыра.

1995 йылда уға «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» тигән маҡтаулы исем бирелә.

Өйләнгән, ике ҡыҙы бар. Документаль һәм нәфис фотолар менән мауыға, үҙенең ғилми хеҙмәттәрен үҙенең аҡлы-ҡаралы фотоһүрәттәре менән биҙәй. Алмағас сорттарының помологик плакаттары (4 серия) баҫылған.

2006 йылда Волгоградта вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ii дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «Почет Билдәһе» ордены (1976)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Японияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы
* ВДНХ-ның Ҙур Көмөш миҙалы (1962)
* «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы» миҙалы (1970)
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1982)
* «Академик Н. И. Вавилов исемендәге юбилей миҙалы» (1987).

## Библиографик
* Итоги обследования насаждений и сбора местного сортимента культурных и дикорастущих плодов в садах и лесах поймы Дона и его притоков // Сб. тр. Волгогр. опытной станции ВИР. — Волгоград, 1966. — Вып. 4. — С. 183—305. — Соавт.: Ф. Д. Лихонос
* Фенологические особенности сортов яблони различного происхождения в условиях Нижнего Поволжья : (метод. разработка) // Труды Волгоградской опытной станции ВИР. — Волгоград, 1973. — Вып. 7
* Исходный материал для селекции сортов яблони интенсивного типа // Научно-технический бюллетень ВИР. — 1986. — Т. 166. — С. 3-6. — Соавт.: Л. Н. Баландина
* Использование изопероксидазных спектров для идентификации форм сорта яблони яндыковское // Научно-технический бюллетень ВИР. — 1986. — Т. 166. — С. 13-16. — Соавт.: А. А. Грушин, А. П. Ивакин
* Продолжительность хранения плодов интродуцированных сортов яблони в Нижнем Поволжье // Научно-технический бюллетень ВИР. — 1988. — Т. 186. — С. 34-39. — Соавт.: Л. Н. Баландина
* Биологические особенности развития и семенная продуктивность вишни войлочной (Cerasus tomentosa (Thunb.) Wall.) в условиях Нижнего Поволжья // Сб. науч. тр. по прикладной ботанике, генетике и селекции. — 1990. — Т. 134, вып. 1. — С. 70-78. — Соавт.: С. В. Лопанцев
* Определитель сортов яблони европейской части СССР : справочник. — М. : Агропромиздат, 1991. — 320 с. — В соавт.; Перспективное использование результатов интродукции сортов яблони на Юго-Востоке Европейской части СССР // Folia dendrologica. — Bratislava, 1991. — № 18. — P. 139—149
* Яблоня : учеб. пособ. — Волгоград : Комитет по печати и информации, 1994. — 332, [2] с.
* Садоводство России. — Тверь : Агентство «Дайджест», 1994. — 281 с. — В соавт.; История формирования садоводства Нижнего Поволжья // Стрежень : науч. ежегодник. — Волгоград, 2000.- Вып. 1. — С. 197—205
* Оценка сортовых ресурсов яблони и пути их использования в Нижнем Поволжье // Стрежень : науч. ежегодник. — Волгоград, 2001. — Вып. 2. — С. 107120
* Волго-Ахтубинская пойма — природный дар человечеству = The Volga-Akhtuba flood-lands as natures' gift to mankind : ил. научн.-попул. очерк по охране природы. — Волгоград : Издатель, 2006. — 470.

## Әҙәбиәт
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Садоводы ученые России : (краткий биографический справочник). — Орел, 1997. — С. 227
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Кто есть кто в Волгоградской области : справочник / сост. М. Г. Козак. — Волгоград, 1997. — С. 118
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Альманах — 2001 / под ред. Г. К. Лобачевой. — Волгоград, 2001. — С. 10-14
* Малыченко Вячеслав Васильевич : автобиография / В. В. Малыченко // Вестник Волгогр. гос. ун-та. Сер. 6, Университетское образование. — 2002. — Вып. 5. — С. 111—115
* Родина, В. В. К 80-летию В. В. Малыченко / В. В. Родина // Стрежень : науч. ежегодник. — Волгоград, 2003. — Вып. 3. — С. 363—376
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Экономическая энциклопедия регионов России. Южный федеральный округ. Волгоградская область. — М., 2005. — Прил. 2 :
* Ученые-экономисты и организаторы производства, оказавшие влияние на развитие экономики Волгоградской области. — С. 491
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Энциклопедия Волгоградской области / гл. ред. О. В. Иншаков. — Волгоград, 2007. — С. 195
* Малыченко Вячеслав Васильевич // Лауреаты премий Волгоградской области в сфере науки и техники. 2006—2008 гг. : информ.-справ. изд. — Волгоград, 2008. — С. 199—200.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САДОВОДЫ — УЧЕНЫЕ УЧАСТНИКИ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ 
* «Селекционеру необходимы не только опыт, но и чутье» 
* Сотрудники и преподаватели Волгоградского государственного университета, внесшие вклад в победу над фашизмом в годы Великой Отечественной войны
* МАЛЫЧЕНКО Вячеслав Васильевич 
* «Мой дедушка — ветеран Великой Отечественной войны»