open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хөрмәт

**Хөрмәт** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимология
Хөрмәт исеме ғәрәп теленән ингән. Ҡәҙер, хөрмәт тигән мәғәнәлә.

## Билдәле кешеләр
Хөсәйенов Хөрмәт Хәмзә улы (10 март 1920 йыл — 10 март 2002 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, артиллерия полкының орудие командиры, старшина. 1953—1980 йылдарҙа Сәмәрҡәнд ҡалаһындағы 3-сө автомобиль ремонтлау заводында слесарҙар бригадиры. Дан орденының тулы кавалеры. Үзбәк ССР-ының атҡаҙанған автотранспорт хеҙмәткәре.

Бикҡолов Хөрмәт Талха улы (22 март 1927 йыл — 4 август 1997 йыл) — яҙыусы, тәржемәсе, нәшерсе. 1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987).

Аҡҡөбәков Хөрмәт С. (; 1913 йыл — 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкы кавалерисы. Ҡыҙылармеец.

Ғәзизов Хөрмәт Мөхәмәтулла улы (1920 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы.

Үтәшев Хөрмәтулла Ғаззали улы (23 ноябрь 1959 йыл) — актёр, режиссёр һәм театр эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1991 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының халыҡ (2008) һәм атҡаҙанған (1998), Башҡортостан Республикаһының халыҡ (1995) һәм атҡаҙанған (1992) артисы. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2002).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғәббәс (исем)

**Ғәббәс** — төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ғәббәс — «һуғышсан», «көрәшсән», «яусы» мәғәнәләрен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ғәббәс Дәүләтшин (24 сентябрь 1892 йыл — 7 декабрь 1937 йыл) — башҡорт телсеһе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. 1929—1937 йылдарҙа Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ағзаһы. Сәйәси золом ҡорбаны.

Ғәббәс I — Сәфәүиҙәр нәҫеленән Фарсы шаһы, реформатор һәм полководец.

Ғәббәс ибн Ғәбд әл-Моталлип (; (566 йыл, Мәккә) — , ) — Мөхәммәт Рәсүлулланың атаһының бер туғаны, Ғәбд әл-Моталлиптың күп һанлы улдарынан туғыҙынсыһы.

Ғәббәс II (Иран шаһы) (перс. عباس دوم; азерб. II abbas səfəvi; 31 декабрь 1632 йыл — 1667 йыл) — 1642 йылдың майынан Сәфәүиҙәр династияһынан Иран шаһы.

Ғәббәс Мәһәҙи улы Ғафуров (31 декабрь 1908 йыл — 11 апрель 1995 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби табип, медицина хеҙмәте майоры. Ҡыҙыл Байраҡ (1953) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1947) ордендары кавалеры. Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың ағаһының улы.

## Фамилияларҙа
Ғәббәсов Әхмәҙулла Әхмәт улы (1902 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец.

## Топоним
Ғәббәс — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғәбәсә сүрәһе (, *Ҡашын йыйырҙы *) — Ҡөрьән Кәримдең 80 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 42 аяттан тора.

## Әҙәбиәттә
«Ғәббәс хәҙрәт» (роман) — Ғариф Ахунов романы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Сурағол (исем)

**Сурағол** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Сурағол исеме батыр, ҡыйыу егет тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Сурағол Миңлебаев — 1755—1756 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе. Мулла.

Рәмил Сурағол, Сурағолов Рәмил Мотаһар улы (16 август 1962 йыл) — шағир һәм композитор, меңдән ашыу йыр авторы, көйҙәр ҙә яҙа. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010); Башҡортостандың, Рәсәйҙең Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы (1996).

## Ауылдар
Сурағол () — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл.

## Әҙәбиәттә
«Сурағол» — Хәйбуллин Әбүталип Сәфәрғәле улының повесы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Абрар (исем)

**Абрар** — Башҡорт ир-ат исеме, мосолман илдәрендә осрай.

## Этимологияһы
Абрар исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе изге, яҡшы күңелле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Ғабдрахманов Абрар Хаҡ улы (1 ғинуар 1935 йыл — 15 октябрь 2013 йыл) — башҡорт композиторы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995).

Ярлыҡапов Абрар Бәҙретдин улы (12 июль 1942 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (1997), профессор (2007). Халыҡтар Дуҫлығы (1988) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры.

Саҙретдинов Абрар Мәсәлим улы (4 апрель 1933 йыл) — дәүләт, йәмәғәт һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим. Иҡтисад фәндәре кандидаты, Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы фәндәре академияһы академигы. Башҡорт АССР-ының VII, VIII һәм X саҡырылыш Юғары Советы депутаты. РСФСР-ҙың XI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Өс Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966, 1971, 1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1976) ордендары кавалеры. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Мәсетле районының почётлы гражданы (2005)

Игелеков Абрар Ғабдулла улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, механизатор.

Абрар Хөсәйен (9 февраль 1965 йыл — 16 июнь 2011 йыл) — Пакстан боксеры, Олимпия уйындарында бер нисә тапҡыр ҡатнашыусы, беренсе ауырлыҡта сығыш яһаусы (71 кг)

Абрар (Аброр) Һиҙиәтов ( (1900 йыл — 1958 йыл) — СССР, үзбәк театры һәм кино актеры, йырсы. СССР-ҙың халыҡ артисы (1945).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* Хусейн, Абрар
* Хидоятов, Абрар
Миңлеғәли (исем)

**Миңлеғәли** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Миңлеғәли исеме бар.

## Этимология
Миңлеғәли, Миңлеғәле, [баш., ғәр.] Миңле (бәхетле) + ғәле; бөйөк, юғары, билдәһе булған, бөйөк кеше тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Нәҙерғолов Миңлеғәли Хөсәйен улы (7 октябрь 1953 йыл) — башҡорт әҙәбиәте белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2010). 2003 йылдан Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), Ғәли Соҡорой исемендәге премия лауреаты (2013).

Ғөбәйҙуллин Миңлеғәли Хәбибулла улы (28 октябрь 1923 йыл — 8 март 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында, кәүҙәһе менән дошман амбразураһын ҡаплап, батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсылар полкының пулемёт взводы командиры, гвардия лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).

Камалов Миңлеғәли Хажиғали улы (9 март 1928 йыл — 8 апрель 1998 йыл) — ғалим-табип, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы. 1960—1987 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының һаулыҡ һаҡлау министры һәм 6—12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Медицина фәндәре кандидаты (1959). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1980), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1975). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1970) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1961, 1966) ордены кавалеры. 

Мөҙәрисов Миңлеғәли Закир улы (23 февраль 1947 йыл — 24 март 2015 йыл) — СССР биатлонсыһы, биатлон буйынса СССР һәм Рәсәй тренеры. 1995—2003 йылдарҙа Рәсәй Йәйге биатлон һәм ғәмәли күпбәйге федерацияһының тренерҙар советы рәйесе. Ғәмәли‑хәрби күпбәйгеләр буйынса РСФСР‑ҙың атҡаҙанған тренеры (1989) һәм Бөтә Союз категориялы судья (1983), биатлон буйынса СССР‑ҙың спорт мастеры (1971). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2006).

Яппаров Миңлеғәли Ғәлим улы (1907 йыл — 21 ноябрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец, артиллерист.

Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы (1906) — 348-се Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов орденлы Бобруйск уҡсылар дивизияһының 1174-се уҡсылар полкы яугиры. Ефрейтор.

Назыров Миңлеғәли Әхмәт улы (1923 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, элемтәсе, штаб дивизияһы разведчигы.

Аҡҡулов Миңлеғәли Ҡотләхмәт улы (рус. Аккулов Минигалей Кутлахметович; 1906 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 101-се айырым ат-артиллерия паркының ездовойы. Гвардия ҡыҙылармеецы. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына лайыҡ була.  

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Миңлеғәле Ғөбәйҙуллин музейы — музей. Советтар Союзы Геройы Ғөбәйҙуллин Миңлеғәли Хәбибулла улы хөрмәтенә Башҡортостандың Миәкә районы Өршәкбаш-Ҡарамалы ауылында 1965 йылда асылған. 1991—2006 йылдарҙа Милли музей филиалы, 2010 йылдан алып Үҙәк мәҙәниәт һарайы (Ҡырғыҙ-Миәкә ауылы) составындағы муниципаль музей. Экспозицияһы 1982 йылда асыла. Музейҙың дөйөм майҙаны — 118 кв. м. 
 
## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Ғариф (исем)

**Ғариф** — башҡорт ир-ат исеме, төрки телле халыҡтарҙа киң ҡулланыла.

## Этимологияһы
Ғариф исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе аҡыллы, белемле, белем эйәһе тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Ғүмәров Ғариф Мортаза улы (псевдонимы Ғариф Ғүмәр; 10 декабрь 1891 йыл — 18 август 1974 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Беренсе донъя һәм граждандар һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1971). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).

Ахунов Ғариф Ахунйән улы (18 сентябрь 1925 йыл — 4 июнь 2000 йыл) — татар яҙыусыһы, драматург, публицист һәм йәмәғәт эшмәкәре, Татарстан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы.

Аҡмалов Ғариф Аҡмал улы (; 1911 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкының 1-се батареяһы ездовойы. Гвардия сержанты. Ҡаһарманлығы өсөн ике «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Ҡошмөхәмәтов Ғариф Зариф улы (1901 йыл — 1958 йыл) — совет ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Чкалов өлкәһенең (хәҙер Ырымбур өлкәһе) Аҡболаҡ районы Аҡболаҡ МТС-ы директоры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957).

Макаев Ғариф Дәүләт улы (14 февраль 1904 йыл — 22 ғинуар 1981 йыл) — СССР-ҙың хәрби етәксеһе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы командиры.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* 
*
Фирҙәүес (исем)

**Фирҙәүес** — төрки телле халыҡтарға фарсы теленән ингән ҡатын-ҡыҙ һәм ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Фирҙәүес — «баҡса», «йәннәт баҡсаһы» мәғәнәһен аңлатҡан фарсы теленән таралған ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ исеме. 

## Билдәле шәхестәр
Фирҙәүес Хисамитдинова (1 ғинуар 1950 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-башҡорт теле белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (1994—1999). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2016), филология фәндәре докторы (1993), профессор (1994). Рәсәй Федерацияһының (2008) Һәм Башҡортостан Республикаһының (2003) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2014). Ким Әхмәтйәнов исемендәге (2010), Рәми Ғарипов исмеедәге (2016) премиялар лауреаты.

Фирҙәүес Бәширова 14 октябрь 1945 йыл) — башҡорт шағиры, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1997 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Татарстан Республикаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе (2002). Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005).

Фирҙәүес Нафиҡова (20 март 1938 йыл — 26 ғинуар 2008 йыл) — балет артисы, бейеүсе, педагог, РСФСР-ҙың халыҡ (1974), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1963). «Почёт Билдәһе» ордены (1981) кавалеры. БАССР‑ҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1977).

Фирҙәүес Хәлил ҡыҙы Ғисмәтуллина (1936 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. 1961 йылдан Көйөргәҙе районы Мораптал урта һәм ҡайһы бер башҡа мәктәптәре уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1983), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1980).

Фирҙәүес Абдулхаҡ ҡыҙы Айҙарбәкова (1929 йыл — 2003 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. Күгәрсен районы «Сорғояҙ» колхозының элекке һауынсыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

Фирҙәүес Ғәйетйән улы улы Ханов — архитектор.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Фирҙәүси (; 940 йылда Иранда Тус ҡалаһында тыуған — 1020 йыл тирәһе йәки 1026) — күренекле фарсы шағиры, «Шаһнамә» эпик поэмаһының авторы; «Йософ вә Зөләйха» поэмаһы ла уның әҫәре тип иҫәпләнә. Иранда, Тажикстанда һәм Афғанстанда бик киң таныла һәм милли шағир тип иҫәпләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Рәфис

**Рәфис** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Этимологияһы
Рәфис ғәрәп теленән билдәле, күренекле тигән мәғәнәлә.

## Билдәле шәхестәр
* Ҡадиров Рәфис Фәйез улы (; (7 июнь 1955 йыл) — банк хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1993 йылдан «Восток» Халыҡ-ара коммерция банкының рәйесе.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Юғары Советтың Республика, ҡала һәм райондарҙың социаль һәм иҡтисади үҫеш буйынса комиссия ағзаһы.

* Зыязитдинов Рәфис Миңлеғәли улы (4 ноябрь 1952 йыл) — тарихсы-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (2011), профессор. Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2005), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2015), Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (2002).

* Батырҡаев Рәфис Хөтип улы (псевдонимы — *Батырҡай*; 22 май 1951 йыл — 16 август 2014 йыл) — рәссам, керамист, дизайнер.

* Вәлиев Рәфис Шәмсиәхмәт улы (23.03.1942), Краснокама районы педагогы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.

* Хәлимов Рәфис Иҙиәт улы (6.05.1959), мәҙәниәт эшмәкәре. 2003—2011 йылдарҙа һәм 2018 йылдан Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле директоры. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

* Садиҡов Рәфис Рауил улы (1959), спортсы, дәүләт хеҙмәткәре. 1999—2010 йылдарҙа Өфө ҡалаһының Дим районы хакимиәтенең физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеты рәйесе. Грек‑рим көрәше буйынса СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1981). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994) һәм атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2003).

* Мөхәрләмов Рәфис Исхаҡ улы (1940—2004), ғалим-инженер-химик. 1970—2004 йылдарҙа Ҡазан химия-технология институтының һәм Ҡазан дәүләт технология университеты уҡытыусыһы. Химия фәндәре кандидаты (1970).

* Исламов Рәфис Усман улы (1944), хужалыҡ эшмәкәре. 1984—2000 йылдарҙа Ҡариҙел районының «Совет» колхозы рәйесе. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

* Рәфис Ишбаев — йырсы.

* Рәфис Мөхәмәтдинов — шағир.

* Сәйәхов Рәфис Фәнис улы (1.01.1969), журналист, «Кызыл таң» республика гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.

* Бермөхәмәтов Рәфис Ҡасим улы (1963—2005)- БДУ- ның химия факультетын тамамлаған, «Тарк» машина майын уйлап табыусы, бик күп патент авторы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Дим (исем)

**Дим** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки-мосолман халыҡтарында ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Дим — башҡорт телендә йылға исеменән; бәлки, төрөкмән телендәгесә «тын» тигән мәғәнәгә бәйлелер.

## Билдәле кешеләр
Дәминев Дим Абдрахман улы (21 июнь 1942 йыл — 23 апрель 1994 йыл) — рус телендә ижад иткән Башҡортостан шағиры, тәржемәсе һәм журналист, СССР Яҙыусылар (1982) һәм Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1992).

Баязит Дим (Баянов Баязит Фәтхелислам улы; 24 ғинуар 1909 йыл — 10 октябрь 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир-яҙыусы, журналист, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1944).

## Ауылдар
Дим () — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.
 
Дим (Күсәй; ) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл.

Димтамаҡ — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Ютазы районындағы ауыл.

Дим () — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл.

Дим () — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл.

Дим (Дим биҫтәһе) — Өфө ҡалаһының Дим районындағы биҫтә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Дим (Күгиҙел) — Башҡортостандағы йылға.

Дим һөйләше — Башҡорт теленең Көньяҡ диалекты һөйләштәренең береһе.

Дим районы — Өфө ҡалаһының районы.
 
Ҡоро Дим — Рәсәйҙәге йылға.

Дим — Өфө ҡалаһының Дим районындағы, Куйбышев тимер юлының Башҡортостан төбәгендә Көнбайыш йүнәлешендәге тимер юл станцияһы.

Дим —  Башҡорт АССР-ындағы ҡала (12 ноябрь 1943 — 6 март 1944). Хәҙерге ваҡытта Өфө ҡалаһының Дим районы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Рәфил

**Рәфил** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Рәфил ғәрәп теленән ҡупшы тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
* Нәбиуллин Рәфил Рауил улы (23 ғинуар 1952 йыл — 18 сентябрь 2002 йыл) — Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры, Рәсәйҙең атҡаҙанған (2000) һәм БАССР-ҙың халыҡ (1989) артисы.

* Ханов Рәфил Лотфулла улы (16 май 1946 йыл) — совет спортсыһы һәм ауыр атлетика буйынса тренер; СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1972), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1993)

* Абдуллин Рәфил Сәйфулла улы (тыуған 12.9.1946, БАССР‑ҙың Ғафури районы Ҡарлы ауылы) — инженер-механик, техник фәндәр докторы (2000), профессор (2003); Башҡортостан Республикаһның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006), Башҡортостан Республикаһының Инженерҙар академияһының ағза корреспонденты.

* Абдрахманов Рәфил Фазыл улы (5 апрель 1942 йыл) — ғалим-гидрогеолог, университет уҡытыусыһы. Геология-минералогия фәндәре докторы (1993), профессор (1996), Башҡортостан Республикаһының (2000) һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011), Аграр белем биреүҙең халыҡ-ара академияһы ағзаһы (академик) (2000) һәм Экология, кеше һәм тәбиғәт именлеге фәндәренең халыҡ-ара академияһы мөхбир ағзаһы (академик) (2002),. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Рәсих

**Рәсих** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Рәсих ғәрәп теленән ныҡлы тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
* Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы (27 декабрь 1956 йыл) — рәссам. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010). 1992 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы, Maison Artistes des ағзаһы, France (2002).

* Ханнанов Рәсих Нурғәли улы (28 октябрь 1931 йыл — 28 сентябрь 2020 йыл) — журналист, шағир һәм яҙыусы. 1957 йылдан СССР Журналистар союзы, 1959 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы, 1960 йылдан — КПСС ағзаһы. 1992—1994 йылдарҙа Ҡыҙыл таң республика гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Әнғәм Атнабаев (2005) исемендәге лауреаты.

* Лоҡманов Рәсих Сәләх улы (1942), хеҙмәт ветераны, журналист, шағир, тыуған яҡты өйрәнеүсе. 1991—1999 йылдарҙа Учалы районының «Яйыҡ» гәзите мөхәррире. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

* Рәсих Хәмитов — Башҡортостандың атҡаҙанған металлургы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Раил (исем)

**Раил** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Раил исеме ғәрәп теленән нигеҙ ҡороусы, һалыусы тигән мәғәнәлә килә.

## Билдәле шәхестәр
* Сарбаев Раил Сәлих улы (11 ғинуар 1962 йыл) — хужалыҡ, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, 2008—2010 йылдарҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1999). Салауат Юлаев ордены (2007) кавалеры.

* Байбулатов Раил Фәтхелислам улы (2 июнь 1937 йыл — 22 июль 2002 йыл) — яҙыусы, публицист, тәржемәсе. 1984 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ының (1988) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

* Көсөков Раил Фазыл улы (28 март 1952) — опера йырсыһы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (2009), Башҡортостандың халыҡ артисы (2000), Ғәлимов Сәләм исемендәге премия һәм Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика конкурсы лауреаты.

* Ғатауллин Раил Рәфҡәт улы (3 март 1959 йыл) — ғалим-химик. 1987 йылдан Өфөләге Органик химия институты хеҙмәткәре, 2004 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр. Химия фәндәре докторы (2004), профессор (2006).

* Вәлитов Раил Бәкер улы (18 ғинуар 1940 йыл) — ғалим-химик-технолог, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), техник фәндәре докторы (1973), профессор (1976). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984) һәм атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1981). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1985).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Агиш (исем)

**Агиш** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Ҡушма һүҙ: аҡ + иш (дуҫ, тиң).Төрки телдән сыҡҡан аҡ һүҙе аҡ төҫтө белдереүҙән тыш, сафлыҡ, изге, керһеҙ, паклыҡ, яҡты, нурлы; яҡшы теләк, ышаныс, тоғролоҡ, намыҫлылыҡ, күркәм, гүзәл, аҫыл, бәхет, шатлыҡ һ.б. ыңғай күсмә мәғәнәләргә лә эйә.

## Билдәле шәхестәр

Ғирфанов Агиш Шәйех улы (14 апрель 1928 йыл — 8 ноябрь 1999 йыл) — башҡорт сатирик яҙыусыһы, журналист, тәржемәсе, 1971 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының (1978) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988).

Агишев Сәғит Ишмөхәмәт улы —  **Сәғит Агиш** (25 декабрь 1904 йыл/7 ғинуар 1905 йыл — 21 май 1973 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1943 йылдан — КПСС ағзаһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1975).

Агишев Рөстәм Салауат улы — табиб-хирург 

Одельша Александрович Агишев ===

Андрей Валентинович Агишев ===

Дания (Дана) Одельшевна Агишева ===https://stuki-druki.com/authors/Agisheva-Dana.

Агишевтар — татар мырҙаларынан барған боронғо дворяндар нәҫеле. Агишевтар Һарытау, Ырымбур һәм Өфө губернаһының дворяндар шәжәрәһе китабына индерелгән. Мырҙа Төмәновтарға туған.

Агишев Рөстәм Константин улы (1913—1976) — совет яҙыусыһы.

Агишев Андрей Валентинович (1965 йылғы) — Рәсәй сәйәсмәне.

## Топонимикала
Агиш — — Агишты — Чечняла ауыл, Аргун ҡалаһынан көньяҡҡа 40саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Бәлки, топонимдың тәржемәһе нигеҙендә Агиш исеме ята; икенсе версия — «балка» һәм «т1и» — «балкала урынлаштырыу».

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

Сәғит Агиш."Турыҡай" хикәйәһе

Сәғит Агиш."Ғәләмша бурылы" хикәйәһе

Сәғит Агиш."Cәғит Агиш. "Фәтхи һалдат". 1-се тапшырыу" хикәйәһе 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Өлфәт

**Өлфәт** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Өлфәт исеме ғәрәп теленән дуҫлыҡ, мөхәббәт тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
* Хәмәтйәнов Өлфәт Рәхимйән улы (27 июль 1938 йыл — 6 декабрь 2016 йыл) — ғалим-акушер-гинеколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1987), профессор (1988). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995), Рәсәй Федерацияһының (2001) һәм Башҡортостан Республикаһының (1992) атҡаҙанған табибы.

* Мостафин Өлфәт Мансур улы (4 май 1959 йыл — 29 октябрь 2020 йыл) — дәүләт эшмәкәре, ғалим. Техник фәндәр кандидаты. 2018 йылдың 29 октябренән Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы.

* Ҡобағошов Өлфәт Миниәхмәт улы -Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, скульптор.

* Зиннуров Өлфәт Ғаяз улы — (1950), ғалим-иҡтисадсы. 1970 йылдан (өҙөклөк менән) Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы.

* Йомағужин Өлфәт Зәйнетдин улы (11.05.1949), дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2009 йылдан Башҡортостан Республикаһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарма директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры.

* Шәйәхмәтов Өлфәт Шәйхизаман улы (1956), ғалим-физик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1978 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001 йылдан финанс-иҡтисад мәсьәләләре буйынса проректор; 2010 йылдан — Ғилми-производство инновацион технологиялар институты директоры. Техник фәндәр докторы (2002), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* «Өлфәт» — 1905 йылдың 11 декабренән алып 1907 йылдың 9 июненә тиклем татар телендә сыҡҡан гәзит.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Уйылдан (исем)

**Уйылдан** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарында да ҡулланыла.

## Этимологияһы
Уйылдан — төрки сығанаҡлы башҡорт исеме.Ҡаҙағстандың Аҡтүбә далаларынан башланған Уйыл йылғаһы атамаһынан, Башҡортостандың Рәсәй ғәскәрҙәре сафында был йылға буйында хәрби походтарҙа һәм хәрби хеҙмәттә булыуҙары иҫтәлегенә ҡушылған исем.. Уйылдан ғәрәпсәнән бала, улан, ожмах хеҙмәтсеһе тигән мәғәнәләргә эйә.

## Билдәле шәхестәр
Сәйетов Уйылдан Ғилман улы (17 ноябрь 1951 йыл) — комсомол, партия, матбуғат һәм дәүләт эшмәкәре, ғалим. Философия фәндәре кандидаты (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2011), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2015). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986).

Уйылдан Нурғәли улы Ғәлин — Бөтә Рәсәй теле-радиотапшырыуҙар кампанияһының «Башҡортостан» ДТРК филиалында генераль директоры урынбаҫары.

## Топонимдар
Уйылды (күл) — Рәсәйҙәге Силәбе өлкәһе Арғаяш районы, Ҡарабаш, Ҡыштым ҡала округтарындағы күл.

Уйылды (Ҡыштым ҡала округы) — ( Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Ҡыштым ҡала округындағы ҡасаба.

## Халыҡ ижадында
«Уйыл» — башҡорт халыҡ йыры

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Илүзә

Илүзә — башҡорт ҡатын-ҡыҙы исеме. Төрки халыҡтарҙа ҡулланыла.

## Этимология

## Билдәле шәхестәр

**Ноғманова Илүзə Ҡаһарман ҡыҙы** (22 август 1972 йыл) — бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).

## Һылтанма

'''Ноғманова Илүзə Ҡаһарман ҡыҙы'''
Юлдаш (исем)

**Юлдаш** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла осрай.

## Этимологияһы
Юлдаш исеменең мәғәнәһе юлдаш, иптәш, дуҫ тигәнде аңлата. Юлда бергә барған кеше. Юлдаш булыу. Күсмә мәғәнәлә — Бер рух, теләкле кеше. Юлдаш табыу. Ғүмерлек юлдаш. Ышаныслы юлдаш. Тормош юлдашы тормош юлын бергә үткән, бергә йәшәгән кеше.

## Билдәле шәхестәр
Юлдаш Ҡотлин (18-се быуаттың икенсе сиреге — 1800 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Тельтем—Юрматы улусы старшинаһы, Көньяҡ Уралда күмер ятҡылығын табыусы.

Юлдаш Һөйәрембәтов (? — 1742 йыл) — 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе. Мулла. Сығышы менән Себер даруғаһы Көҙәй улусы башҡорттарынан. Көҙәй улусы старшинаһы вазифаһын башҡара.

Юлдаш Рәхмәтуллин (1786 йыл — ?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

Ахунбабаев Юлдаш Ахунбабай улы (, 1 июль 1885, Мәрғылан, Мәрғылан өйәҙе, Фирғәнә өлкәһе, Рәсәй империяһы — 28 февраль 1943 (57 йәш), Ташкент, СССР) — совет партия-дәүләт эшлмәкәре, Үзбәк ССР-ы ҮБК (1925—1938) һәм Үзбәк ССР-ы Юғары Советы президиумы (1938—1943) рәйесе.

Ураҡсин Юлдаш Зиннур улы — Башҡортостан Республикаһының Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана директоры.

## Фамилияларҙа
Юлдашев Ҡанбулат — башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.

Юлдашев Марс Тимербулат улы (1937 йыл) — табип һәм медицина ғалиме, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, медицина фәндәре докторы, профессор.

Юлдашев Роберт Нәжип улы (1971 йыл) — ҡурайсы, Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты.

Юлдашев Хисмәт Хәсән улы (1957 йыл) — башҡорт шағиры.

Юлдашев Әхнәф Әхмәт улы (1920 йыл — 1980 йыл) — башҡорт теле белгесе, төркиәтсе.

Юлдашева Тамара Ишбулды ҡыҙы (Тамара Искәндәриә; 1958 йыл) — башҡорт шағирәһе, журналист, «Аҡбуҙат» балалар журналының баш мөхәррире.

## Ауылдар
Юлдаш (Учалы районы) () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл урынлашҡан.

Юлдаш (Ишембай районы) () — ауыл, Башҡортостандың Ишембай районында урынлашҡан.

Юлдаш (Фёдоровка районы) () — ауыл, Башҡортостандың Фёдоровка районында урынлашҡан.

Юлдаш (Балаҡатай районы) () — ауыл, Башҡортостандың Балаҡатай районында урынлашҡан.

Юлдаш (Ейәнсура районы) — Ейәнсура районы Этҡол ауылының икенсе атамаһы.

Юлдаш (Ауырғазы районы) () — ауыл, Башҡортостандың Ауырғазы районында урынлашҡан.

Юлдаш (Ҡариҙел районы) () — ауыл, Башҡортостандың Ҡариҙел районында урынлашҡан.

Юлдаш (Әбйәлил районы) () — ауыл, Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан.

Юлдаш (Ҡоншаҡ районы) () — Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл.

Юлдаш (Наҙы-Петровск районы) () — Силәбе өлкәһенең Наҙы-Петровск районындағы ауыл.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Башҡортостан юлдаш телевидениеһы — Башҡортостан телеканалы.
* Иҫке Юлдаш — Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл.
* Кесе Юлдаш — Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл.
* Үрге Юлдаш — исемдәш тораҡ пункттар исемлеге.
* Яңы Юлдаш — Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Яхъя (исем)

**Яхъя** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Яхъя исеме бар.

## Этимология
Яхъя [боронғо йәһүд, ғәрәп] Яхъя пәйғәмбәр исеменән алынған, шулай уҡ рухландырыусы тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Яхъя, Яхъя́ ибн Зәкәрийә (ғәр. يحيى ابن زكريا‎) — Аллаһы тәғәлә тарафынан Бәни Исраил ҡәүеменә Мәрйәм улы Ғайсаның пәйғәмбәрлек миссияһын раҫларға ебәрелгән Ислам пәйғәмбәре. Зәкәрийә пәйғәмбәр улы. Библиялағы пәйғәмбәр Иоанн Креститель менән бер тип һанала. Ҡөрьәндә 5 тапҡыр телгә алына. Исламс риүәйәтенә күрә, Яхья пәйғәмбәр Ғайсаның пәйғәмбәрлеген беренсе булып әйткән, уға ышанған һәм йәһүдтәр араһында рисәләтенә ярҙам иткән.
 
Яхъя Шәрәф улы Сәлихов (1893 йыл — 1937 йыл) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. 1893 йылда Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Туҡ районы) Ҡыҙыл Мәсет ауылында тыуған.

Яхъя Яҡшыев (тыуыу һәм вафат көндәре билдәле түгел) — Ҡыр-Көҙәй улусы старшинаһы.

Яхъя Кемал Бейатлы (төр. Yahya Kemal Beyatlı; тыуғанда исеме Әхмәт Агях; 2 декабрь 1884 йыл — 1 ноябрь 1958 йыл) — төрөк шағиры һәм яҙыусыһы, сәйәсмән һәм дипломат.

Яхъя Килдеғолов (1790 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы

Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы (18 июнь 1955 йыл) — ғалим-агроном, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2015).

## Ауылдар
Яхъя () — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл. Ишембай ауыл биләмәһенә ҡарай.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Хциси Яхъя сиркәүе — Грузияла, Шида-Картли төбәгенең Хашури муниципалитетындағы Хциси ауылынан 1,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан сиркәү.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Насих

**Насих** (Нәсих) — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла был исемде осратырға мөмкин.

## Этимологияһы
Насих исеме ғәрәп теленән дуҫ, кәңәшсе тигән мәғәнәлә килә.

## Билдәле шәхестәр
Хәлисов Нәсих Хөббөтдин улы, Халисов Насих Хуббутдинович (12 апрель 1957 йыл) — Башҡортостандың билдәле рәссамы, фоторәссам. 1989 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006).

Тажиев Нәсих Фәтих улы — Татарстандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, бер нисә китап авторы,  Яр Саллыла татар гәзиттәренең баш редакторы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Илдус (исем)

**Илдус** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Илдус исеме бар.

## Этимология
Илдус башҡорт теленә неологизм булараҡ фарсы теленән ингән, илен, халҡын хөрмәт итеүсе, һөйөүсе, илен һаҡлаусы тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Илешев Илдус Ғөбәйҙулла улы (17 май 1957 йыл) — дәүләт эшмәкәре, Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы ҡарамағындағы Рәсәй вәкиленең урынбаҫары, 2005—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры, филология фәндәре кандидаты (1990), сәйәси фәндәр докторы (2000), профессор (2003), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007).
 
Хәбиров Илдус Хәйбулла улы (10 октябрь 1935 йыл — 29 май 2007 йыл) — балет артисы, балетмейстер, педагог. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы. Бөтә Союз балет артистары конкурсы (1957), Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы (1963; икеһе лә — Мәскәү) лауреаты.

Абдрахманов Илдус Барый улы (2 ғинуар 1942 йыл) — ғалим, химик. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы, Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре.
 
Тимерханов Илдус Хәмит улы (25 апрель 1956 йыл) — башҡорт балалар яҙыусыһы, журналист, тыуған яҡты өйрәнеүсе, 1990 йылдан СССР-ҙың Журналистар, 1996 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2012) һәм Дүртөйлө ҡалаһы һәм районының Назар Нәжми исемендәге премиялары лауреаты.

Вәлитов Илдус Ғәләметдин улы (20 сентябрь 1947 йыл — 1 июль 2000 йыл) — график, архитектор. 1980 йылдан СССР Архитекторҙар союзы, 1995 йылдан Рәсәйҙең Рәссамдар союзы ағзаһы.

Бүләков Илдус Ҡасим улы (29 июнь 1940 йыл — 18 сентябрь 2016 йыл) — ғалим-әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1973). Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнгән (2000).

Әҙеһәмов Илдус Әнәс улы (18 июнь 1951 йыл) — дәүләт эшмәкәре, ғалим-философ, юғары мәктәптәр уҡытыусыһы, отставкалағы судья.

Ғәлиуллин Илдус Һаҙый улы (1934 йыл — 2009 йыл) — кинооператор, кинорежиссёр. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1984), РФ-тың почётлы кинематографисы (2000).

## Ауылдар
Илдус (Дүртөйлө районы) () — Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ҡырҙас (исем)

**Ҡырҙас** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡырҙас исеме ғәрәп теленән ҡыҙыл йөҙлө, матур; күңел асыусы тигән мәғәнәлә.

## Билдәле шәхестәр
Ҡыҙрас Муллаҡаев (? — 1789) — башҡорт тарханы, Себер юлындағы Ҡара-Табын улусы |Өфө өйәҙе]] (XVIII б башы. — XVI б.аҙағы), Емельян Пугачёв балығындағы Крәҫтиән һуғышы (1773—1775) юлбашсыларының береһе. Поход старшина (1767). Ҡара-Табын улусы старшинаһы, Нуғай юлының баш старшинаһы.

## Ауылдар
Ҡыҙрас () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл.

Ҡыҙрас () — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Медногорск ҡалаһы ҡала округындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Әкрәм

**Әкрәм**— төрки телле халыҡтар араһында ғәрәптәрҙән таралған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Әкрәм — ғәрәптәрҙән ингән «бик йомарт», «кеселекле» мәғәнәләрен аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Әкрәм Бейеш — (16 апрель 1926 йыл — 2 октябрь 2003 йыл) — ғалим-тел белгесе. 1957—1986 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге секторы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1964). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998). Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2017, үлгәндән һуң), Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Бөрйән-Ҡыпсаҡ улусы Туйөмбәт ауылында тыуған.

Әкрәм Мөхәррәм улы Вәлиев, Әкрәм Вәли — (28 июль 1908 йыл — 19 март 1963 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1937 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1945).

Әкрәм Әғзәм улы Ниғмәтуллин — (; 16 февраль 1946 йыл — 5 март 2007 йыл) — хужалыҡ һәм муниципаль хеҙмәт эшмәкәре, 1990 йылдан Баймаҡ районы халыҡ депутаттары Советы рәйесе, район хакимиәте башлығы. Башҡорт АССР-ының ун беренсе (1985—1990) Юғары Советы һәм 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Ҡатын-ҡыҙҙар эше, ғаиләне һаҡлау, әсәлек һәм балалыҡ буйынса комиссия ағзаһы.

Әкрәм Искәндәр улы Мулдашев — (5 февраль 1924 йыл — ?) — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1970), Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.

Әкрәм Сөнәғәт улы Дауытов — (17 ноябрь 1914 йыл — 9 ғинуар 1986 йыл) — үҙешмәкәр композитор, йыр текстары авторы, уҡытыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Батальон командиры, гвардия майоры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мəҙəниəт хеҙмәткәре (1964). 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары кавалеры. Төрлө ижади конкурс һәм бәйгеләр лауреаты. Өфө губернаһы Бəлəбəй өйəҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Йəрмөхəмəт ауылында тыуған.

Әкрәм Әғзәм улы Әбүбәкерев — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында повозочный (арбасы) булып хеҙмәт итә. Гвардия ҡыҙылармеецы.

Әкрәм Мөхәмәт улы Ғәниев — (3 ғинуар 1959 йыл) — дәүләт эшмәкәре, Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса территориаль органы етәксеһе (2005). Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Башҡорт АССР-ының Салауат районы Күҫәләр ауылында тыуған.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
*
Фәүзиә (исем)

**Фәүзиә**— төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Фәүзиә — «еңеүсе» тигән мәғәнә аңлатҡан мосолман ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Билдәле шәхестәр
Фәүзиә Абдулла ҡыҙы Рәхимғолова (15 декабрь 1921 йыл — 21 октябрь 1996 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, шағир һәм журналист. 1952 йылдан — КПСС, 1961 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982).

Фәүзиә Миҙхәт ҡыҙы Мөхәмәтшина (15 июнь 1953 йыл) — башҡорт журналисы, Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәйҙең Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2016),

Фәүзиә Юлдашбаева (22 март 1947 йыл — 16 август 1996 йыл) — башҡорт шағиры. 1992 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Фәүзиә Шағәле ҡыҙы Латипова (11 март 1947 йыл) — журналист. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Журналистар союзы азаһы (1996). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2002).

Фәүзиә Ҡотлогилдина (7 ғинуар 1952 йыл) — Ғафури районының Сәсәндәр мәктәбе етәксеһе, бер нисә китап авторы. Алтынбикә исеме менән сығыш яһай.

Ҡаһарманова Фәүзиә Ҡаһарман ҡыҙы (14 декабрь 1914 йыл — 1993 йыл), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1933—1950 йылдарҙа Дүртөйлө МТС-ының ҡатын-ҡыҙ тракторсылар бригадаһы етәксеһе. Ленин (1942) һәм «Почёт Билдәһе» (1935) ордендары кавалеры. Республикала «Почёт Билдәһе» орденына лайыҡ булған иң беренсе ҡатын-ҡыҙ.

Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы (5 декабрь 1950 йыл) — татар халҡының күренекле сәйәсмәне, яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре, тарих фәндәре кандидаты (2006). Иттифаҡ партияһы башлығы (1991 йылдан), Төрки халыҡтар ассамблеяһы рәйесе урынбаҫары (1991 йылдан), Милли Йыйылыш рәйесе (1994—1997), Татарстан Республикаһы Юғары Советы депутаты (1990—1995). Хажиә (1999).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Ҡотдос (исем)

**Ҡотдос** — башҡорт һәм башҡа  төрки халыҡтарҙа ҡулланылған боронғо ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡотдос — ғәрәп теленән үҙләштерелгән «бик изге», «бик ҡәҙерле» тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
* Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы (14 июль 1923 йыл — 23 декабрь 2016 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, осоусы, авиация полковнигы (1967). 1945 йылдан КПСС ағзаһы. Советтар Союзы Геройы (1946).

* Абдуллин Ҡотдос Ҡотләхмәт улы () (1903—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының ат тотоусыһы (ездовой). Гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

* Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улы (; 1912 — 21 апрель 1945) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се кавалерия полкының сапёр-емертеү взводы отделениеһы командиры. Гвардия өлкән сержанты.
## Фамилиялар
Ҡотдосов Наил Яҡуп улы (19 октябрь 1941 йыл — 7 июнь 1995 йыл) — ғалим-зоотехник, яҙыусы һәм журналист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1964 йылдан КПСС, 1978 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1993). Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1980).Башҡорт АССР-ының Ҡандра районы (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Йәрмөхәмәт ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған.

## Ҡалалар
Ҡотдос ( *әл-Ҡүдс* — أورشليم (*Ӯрушалӣм*); Израилдәге ғәрәпсә рәсми исеме — أورشليم القدس, *Ӯршалӣм-аль-К̣удс* ), **Иерусалим**;  *Йерушалайим* ) — Яҡын Көнсығыштағы боронғо ҡала, 1949 йылдан алып Израиль дәүләтенең баш ҡалаһы (1967 йылдан алып Израиль ҡаланың бөтә майҙанын контрольдә тота). Иерусалим Израилдың баш ҡалаһы булараҡ халыҡ-ара йәмғиәт тарафынан танылмаған. Иерусалим — иудаизм, христианлыҡ һәм ислам диндәре өсөн изге ҡала булып иҫәпләнә. Иерусалим Урта һәм Үле диңгеҙҙәре арауығында, диңгеҙ кимәленән 650—840 метр бейеклектә урынлашҡан.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ҡолой (исем)

**Ҡолой** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡолой — ҡушма исем. «Ҡол» һүҙенә «ой» өндәшеү ялғауының ҡушылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.

## Билдәле шәхестәр
Ҡолой (Мөхәмәтҡолой) Көсөков (1763 — 1840 йылдан һуң) — 5-се Башҡорт кантоны начальнигы (1800—1825). Башҡорт халҡы уға арнап, ҡапма-ҡаршы мәғәнәле ике «Ҡолой кантон» йырын сығарған.

Мәүлә Ҡолой (ысын исеме — *Муллағол*) — төрки суфый шағиры. *Әхмәт Йәсәүи*, *Сөләймән Баҡырғани* артынан эйәреүсе.

## Ауылдар
Ҡолой — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Ҡолой ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

## Сәнғәттә
Ҡолой кантон (йыр) — башҡорт халыҡ йыры, оҙон көйҙәрҙең береһе. Тәүге тапҡыр 1920-се йылдарҙа билдәһеҙ автор яҙып ала. Йырҙың бер нисә варианты 1951 йылда «Совет музыкаһы» журналының 3-сө һанында донъя күрә. Йырҙың варианттарын артабан фольклорсы ғалимдар Л. Н. Лебединский, С. Ә. Галин, К. Й. Рәхимов, И. В. Салтыков, Н. Д. Шоңҡаров яҙып ала. Йырҙың көйө бик һағышлы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Йәмил (исем)

**Йәмил** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимология
Йәмил — матур, һөйкөмлө мәғәнәләрен аңлатҡан, башҡорттар араһында һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ғәрәптәрҙән таралған ир-ат исеме.

## Билдәле кешеләр
Буранғолов Йәмил Айҙар улы (19 июнь 1958 йыл) — журналист. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).
 
Мостафин Йәмил Мостафа улы (20 май 1927 йыл) — башҡорт совет прозаигы, тәржемәсе. СССР Яҙыусылар союзы (1971) һәм Рәсәй Яҙыусылар союзының Юғары ижади советы ағзаһы. СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең әҙәби премиялары лауреаты. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991).

Әбделмәнов Йәмил Әбделәхәт улы (29 апрель 1965 йыл) — йырсы (баритон), педагог. 1993 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, бер үк ваҡытта 1992—2001 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы, 2000 йылдан — хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. 2002 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2006), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021). Төрлө кимәлдәге ижади конкурстар, Аҡмулла (2004) һәм М. Өмөтбаев (2010) исемендәге премиялар лауреаты.

## Фамилияла
Йәмилов Марат Арыҫлан улы (23 ноябрь 1938 йыл — 2 ноябрь 1996 йыл) — башҡорт театр актёры. 1967 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре Союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1989) артисы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Күсем (исем)

**Күсем** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Күсем исеме күсеп йөрөгәндә тыуған тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Күсем Түләкәев (?—?) — 1710—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе. Тамъян ҡәбиләһе бейе, башҡорт кенәзе һәм тарханы Шәғәле Шаҡман вариҫы, Аҡай Күсемовтың атаһы. Нуғай даруғаһы Тамъян улусы башҡорто. Батыр.

Күсем-хан — Себер ханлығының хакимы.

## Ауылдар
Күсем руднигы () — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.

Күсем (Шишмә районы) () — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл.

Күсем (Әбйәлил районы) () — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.

Арыҫлан (Наҙы-Петровск районы) (боронғо атамаһы — Күсем) — Силәбе өлкәһенең Наҙы-Петровск районындағы ауыл.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
*Күсем ташы — Ирәндек һыртындағы түбә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Фәйзи

**Фәйзи** — ғәрәптәрҙән төрки халыҡтарға ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Фәйзи — «Фәйез» исеменең ҡыҫҡартылған варианты. «Белемле», «муллыҡ», «йомартлыҡ, рәхимлелек» мәғәнәләрен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Фәйзи Әхмәт Сафа улы (ысын фамилияһы — Фәйзуллин) (1903 йыл — 1958 йыл) — татар совет яҙыусыһы, шағир-лирик, либреттолар яҙыусы, драматург, әҙәбиәт белгесе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957). Ғабдулла Туҡай исемендәге ТАССР дәүләт премияһы лауреаты. (1958).

Фәйзи Ғәскәров (21 октябрь 1912 йыл — 18 июнь 1984 йыл) — беренсе башҡорт профессиональ бейеүсеһе, хореограф һәм балетмейстер. БАССР-ҙың (1944) һәм РСФСР-ҙың (1975) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1967).

Фәйзи Муллағәли улы Ғүмәров (3 март 1926 йыл — 27 июль 2002 йыл) — комсомол һәм партия органдары хеҙмәткәре, журналист һәм шағир. Бөйөк Ватан һәм 1945 йылғы совет-япон һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1987 йылдарҙа Стәрлебаш район гәзите мөхәррире. 1957 йылдан — СССР Журналистар союзы, 1971 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986). Стәрлебаш районының Аҡмулла исемендәге премияһының беренсе лауреаты (1995).

Фәйзи Вәлиев (1892 — 29 ноябрь 1941) — партия һәм хужалыҡ хеҙмәткәре, шағир һәм яҙыусы. Беренсе бөтә донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыусы.

## Фамилияларҙа
Фәйзуллина Лира Фәхри ҡыҙы (25 февраль 1936 йыл) — Башҡортостан радиоһының тәүге дикторҙарының береһе, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).

Фәйзуллина Зөһрә Хәдит ҡыҙы (29 июль 1946 йыл — 27 октябрь 2020 йыл) — педагог, журналист, шағир. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Рамаҙан Өмөтбаев, Ким Әхмәтйәнов, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге премиялар лауреаты.

Фәйзуллин Рәфғәт Шакирйән улы (3 август 1904 йыл — 5 сентябрь 1983 йыл) — башҡорт театр актёры, режиссёр. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1964). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955) кавалеры.

Фәйзуллина Резеда Мансаф ҡыҙы (16 ғинуар 1956 йыл) — ғалим-педиатр, аллерголог-иммунолог. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2010), Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2013), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2017).

## Мәҙәниәттә
Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле — Башҡортостан Республикаһының профессиональ халыҡ бейеүҙәре ансамбле."Башҡорт профессиональ хореография сәнғәте һәм юғары башҡарыу оҫталығы үҫешенә ҙур өлөш индереү һәм пропагандалау өсөн" Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһын алыусы берҙән-бер коллектив.

## Әҙәбиәттә
Фәйзи (пьеса) — Нәжиб Асанбаев пьесаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Рәүилә (исем)

**Рәүилә**- мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Рәүилә исеме ғәрәп теленән килеп ингән. Яҙғы ҡояш, сәйәхәтсе тигән мәғәнәләргә эйә.

## Билдәле шәхестәр
Хажиева Рәүилә Миңлеғәли ҡыҙы (15 август 1930 йыл — 18 август 2021 йыл) — бейеүсе. 1952—1972 йылдарҙа хәҙерге Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе, 1972 йылдан бөгөнгө Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. 1975—1985 йылдарҙа Әбйәлил районы хужалыҡтарының бейеү ансамблдәре етәксеһе. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1967). Йәштәр һәм студенттарҙың VII Бөтә донъя фестивале лауреаты (Вена, 1959).

Диңгеҙбаева Рәүилә Муса ҡыҙы (10 декабрь 1958 йыл) — агроном, педагог. Баймаҡ районындағы Урал аръяғы агросәнәғәт колледжының директор урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2004).

Мәсәлимова Рәүилә — йырсы,Башҡортостандың атҡаҙанған артисы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар