Ступка Богдан Сильвестрович

**Богда́н Сильве́стр улы Сту́пка** (; (1941 йылдың 27 авгусында, Жолков районының Куликов ҡасабаһында тыуған — 2012 йылдың 22 июлендә, Киевта үлгән) — совет һәм украин театр һәм кино актёры. СССР-ҙың халыҡ артисы (1991). Украина Геройы (2011). СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты (1980).

## Биографияһы
Богдан Ступка 1941 йылдың 27 авгусында Жолков районы Куликов ҡасабаһында (хәҙер: Украинаның Львов өлкәһе Жолков районы).

1948 йылда уларҙың ғаиләһе Львовҡа күсә.

«Львов политехника»һы Милли университетҡа инә алмағас (политехник институт), бер ни тиклем ваҡыт слесарь өйрәнсеге булып йөрөй, артабан астрономик лабораторияһында фотограф була (Үҙгәреүсән йондоҙҙа - лаборант-иҫәпләүсе). Был ведущим в джаз-ансамбле «Медикус» джаз-ансамблендә алып барыусы була.

1961 йылда Львовтағы Мария Заньковецкая исемендәге Милли академия украина драма театры эргәһендәге студияны тамамлай. 1963—1965 йылдарҙа ситтән тороп Иван Франко исемендәге Львов милли университетының филология факультетында уҡый.

1961—1978 йылдарҙа — М. К. Заньковецкая исемендәге театр актёры.

1963 йылда Совет армияһына саҡырылған, 1963 йылдан 1966 йылға тиклем Карпат буйы хәрби округының Йыр һәм бейеү Ансамблендә хеҙмәт иткән (конферансье һәм нәфис һүҙ оҫтаһы булып танылған).

1978 йылдан — Иван Франко исемендәге Киев Милли драма театры актёры.

1984 йылда И. Карпенко-Карого исемендәге Киев театр институтының (хәҙер И. К. Карпенко-Карого исемендәге Киев театр, кино һәм телевидение милли университетының) «театр сәнғәте белеме» бүлегендә уҡый.

2001 йылдан ғүмеренең ахырынаса Иван Франко исемендәге театрҙың художество етәксеһе була.

2006 йылдан 2010 йылға тиклем — И. Карпенко-Карого исемендәге Киев театр, кино һәм телевидение милли университетының актёр курсында художество етәксеһе булған.

1967 йылдан — Украин театр йәмғиәтенең театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Украина кинематографистарының Милли союзы ағзаһы. Член Европа киноакадемияһы ағзаһы. Рәсәй кинематография сәнғәтенең «Ника» академияһы академигы. Украина Милли сәнғәт академияһы тулы хоҡуҡлы ағзаһы (академигы)  (1997).

1992 йылдан — Украина Министрҙар Кабинеты эргәһендәге Тарас Шевченко исемендәге Дәүләт премиялары буйынса Комитет ағзаһы булған.

1999 йылдан 2001 йылға тиклем  — Виктор Андреевич Ющенко дәүерендәге Украина Хөкүмәтендә мәҙәниәт министры булды.

2007—2008 йылдарҙағы телевизион сезонының «Интер» телеканалында «Бөйөк украиндар» тигән проект ойошторолдо. Документаль фильмда Богдан Ступка Тарас Григорьевич Шевченконы уйнаны. Ступка үҙе бөйөк украиндар рейтингында 47-се урынды биләне.

2001 йылдан — Киев Халыҡ-ара кинофестивале «Йәшлек»тең президенты. 2009 йылдан — Киев халыҡ-ара кинофестивале президенты.

2011 йылдан Иван Франко исемендәге Театр сәхнәһендә актёрҙың 70 йыллығы байрамын билдәләгәндәр. Юбилей кисәһе «Концерт № 70» тип аталған.

### Һуңғы йылдары һәм вафаты
2010 йылдың йәйендә Богдан Ступка «Бер ваҡыт Ростовта» телесериалын төшөргәндә аңын юғалтып йығыла. 2011 йылдың ғинуарында актёрға Германияла  операция эшләйҙәр, артабан ул дауаланыуын шунда дауам иткән.

2012 йылдың 22 июлендә, иртәнге 7:45 сәғәттә актёр, оҙайлы ауырығандан һуң, Киевтағы «Феофания» дауаханаһында вафат булған. Украина Президенты Виктор Фёдорович Янукович  Богдан Ступканы һуңғы юлға оҙатыу өсөн махсус комитет ойошторорға ҡуша.

Актёрҙың үлеменең сәбәбе булып һейҙек ҡыуығы яман шешенең һуңғы стадияһы йөрәк эшмәкәрлегенең көтмәгәндә түбәнәйеүенә килтереүе (башҡа мәғлүмәт буйынса — һөйәк яман шеше, 2012 йылдың ғинуарында ул һөйәктәргә метастаза биргән) тора, тиелә. 21-нән  22 июлгә ҡаршы төндә актёрҙы инфаркт һуға, шул сәбәпле ул кома хәлендә була. Таңға Ступка вафат була.

Актёрҙың вафаты сәбәпле бик дәрәжәле персоналар, Украина, Белоруссия һәм Рәсәй президенттары, шулай уҡ Ступканың сәхнә һәм кино төшөрөү майҙансығы буйынса коллегалары тәрән ҡайғылары менән уртаҡлашты. Ступканы «Упҡын өҫтөндәге ҡуян» («Заяц над бездной») таҫмаһына төшөрөүсе режиссёр Тигран Эдмондович Кеосаян::

23 июлдең кисенән Аскольд ҡәберлегендәге Изге Николай Мирликийский сиркәүендә йыназа уҡыу йолаһы атҡарыу башлана һәм ул төн буйы дауам итә. Ступка менән хушлашыу 24 июлдә Иван Франко Театры сәхнәһендә үткән. Гражданлыҡ панихидаһынан һуң актёр Байково зыяраты 52-се яланының үҙәк аллеяһына күмелгән.

Актёр үҙе әсәһе Мария Григорьевна үлгән көндө, (әсәһе 2007 йылдың 23-нән 24 июленә ҡаршы төндә үлгән була) үлергә теләүен әйткән була.

### Ғаиләһе
* Атаһы — Сильвестр Дмитрий улы Ступка (1914—1993), Львов опера театры хорының йырсыһы]]
* Әсәһе — Мария Григорий ҡыҙы (1912—2007)
* Ҡатыны (1967 йылдан) — Лариса Семён ҡыҙы Ступка (ҡыҙ сағында — Корниенко) (1942 йылда тыуған), балерина, Баҡы хореографик училищеһы сығарылыш уҡыусыһы 
** Улы — Остап Богдан улы Ступка (1967 йылда тыуған), Иван Франко исемендәге Милли академия драма театры актёры, Украинаның халыҡ артисы (2009)
*** Ейәне — Дмитрий Остап улы Ступка, (1985 йылда тыуған), Иван Франко исемендәге Милли академия драма театры актёры
*** Ейәнсәре — Устина
*** Ейәне — Боһдан

## Ижады
Боһдан Ступка, күбеһенсә, драматик актёр булған, ул теләһә ниндәй образ һәм персонаждарҙы ла оҫта башҡарған. Кино экранында 100 роль һәм театр сәхнәһендә 50-нән ашыу роль уйнап, ул ғүмер ахырына украин милләтенең символына әйләнә, украин мәҙәниәте үҫешен  дауам итеүгә һәм тулы ҡанлы булыуы өсөн ҡеүәтле импульс биргән. Боһдан Сильвестр улы постсовет киңлегендәге һуңғы тиҫтә йылда төп артистарҙың береһе булды.

=