Йылайыр

**Йылайыр** — Башҡортостандың Йылайыр районындағы ауыл. Йылайыр районы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 5585 кеше.
Почта индексы — 453680, ОКАТО коды — 80 227 816 001.

## Климаты
Климаты уртаса континенталь..

## Халыҡ һаны

; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар рустар (62,5 %), башҡорттар (31,6 %) тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары

* Йылайырҙың 250 йыллығы урамы
* Октябрҙең 50 йыллығы тыҡрығы
* Александр Башкатов урамы
* **Исемһеҙ** тыҡрыҡ — ()
* Бурзянцев тыҡрығы
* Волков урамы
* {өнсығыш урам
* Галина Филиппова урамы
* Геодизистар тыҡрығы
* {олубцов урамы
* Тау урамы
* Гусев тыҡрығы
* Юл урамы
* Йылға аръяғы урамы
* Яңғырауыҡ тыҡрығы
* Йылайыр тыҡрығы
* И. Дилмөхәмәтов урамы
* Ириков урамы
* Калинин урамы
* Кедрлы урамы
* Кириллов урамы
* Киров урамы
* Ҡулса урамы
* Комаров тыҡрығы
* Комсомол урамы
* Кооператив урамы
* Ҡыҙыл партизандар урамы
* Кувшинов урамы
* Ленин урамы
* Ленникова урамы
* Урманлы урам
* Урмансылар урамы
* Магистраль урам
* Тыныслыҡ (урамы
* Йәштәр урамы
* Муравейский (урамы) —  
* Яр буйы (урамы) 
* Нефть үткәүеле урамы
* Октябрьский урамы
* Павлов урамы
* 1 Май урамы
* Пионер тыҡрығы)
* Еңеү урамы
* Преображенский урамы
* Сәнәғәт урамы
* Пушкин урамы
* С. Юлаев урамы
* Серков урамы
* Скоробогатов урамы
* Совет урамы
* Ҡояшлы урамы
* Баш ҡала урамы
* Төҙөүселәр урамы
* Твердышев урамы
* Урал урамы
* Өфө урамы
* Хачин урамы
* Гәлсәр урам
* Ш. Бабич урамы
* Ш. Бабич тыҡрығы
* Шестаков урамы
* Мәктәп тыҡрығы
* Щипакин урамы
* Юбилей тыҡрығы

## Тарихы

1748 йылда Сембер сауҙагәрҙәре Урман Йылайыр йылғаһында Преображенск баҡыр иретеү заводын төҙөй башлай. Артабан ауылға Волга буйынан урыҫ крәҫтиәндәре күсеп килә.

1922 йылдың ноябрендә Преображенский ауылы Йылайыр кантоны үҙәгенә әйләнә.

1925 йылдың 19 ғинуарында Йылайыр кантон советының 3-сө съезында Преображенск ауылын Йылайыр ауылына үҙгәртеү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Артабан, 1925 йылдың сентябрендә, БАССР-ҙың районлаштырыу буйынса БашЦИК административ комиссияһы ВЦИК-ҡа был ҡарарҙы раҫлау үтенесе менән мөрәжәғәт итә, әммә 1925 йылдың 8 октябрендә ҡала статусын биреүҙән баш тарталар.

1965 йылдан Йылайыр ауылы Йылайыр районының административ үҙәге булып тора. **Тағы ла уҡығыҙ**.

## Белем биреү учреждениелары
* Башҡорт иҡтисад-юридик техникумының филиалы.
* «Н. Р. Иреков исемендәге урта дөйөм белем биреү мәктәбе» муниципаль мәғариф учреждениеһы.
* «Йылайыр ауылы башҡорт гимназияһы» муниципаль бюджет учреждениеһы.
* Балалар сәнғәт мәктәбе.
* Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе

## Билдәле шәхестәре
* Валявин Геннадий Георгиевич (25.12.1938), ғалим—инженер-технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1987). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (1996), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1979).
* Кувшинов Леонид Михайлович (5.08.1914—18.08.1973), хәрби хеҙмәткәр, осоусы, полковник (1957). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1957). СССР-ҙың атҡаҙанған һынаусы лётчигы (1959).
* Ленникова Татьяна Ивановна (4.01.1924—28.11.1993), совет театр һәм кино актёры. РСФСР-ҙың халыҡ (1968) һәм атҡаҙанған (1959) артисы.
* Китаев, Март Фролович (1925—2020) — советский и российский театральный художник, сценограф, заслуженный деятель искусств Латвийской ССР (1965), народный художник РСФСР (1982 г.).
* Серков Андрей Игнатьевич (1 август 1919 йыл — 2 ғинуар 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир. Уҡсылар полкы бәйләнеш ротаһының телефонсылар взводы командиры, кесе лейтенант. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң)
thum|200px

## Видеояҙмалар
* Село Зилаир
* Красоты Зилаира

## Сайттар
* сайт «Зилаир.ру»
* сайт «Зилаир-сельсовет.ру»
* сайт «Зилаир.su» 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*