Вилинбахов Георгий Вадимович

**Вилинбахов Георгий Вадимович** (13 апрель 1949 йыл, Ленинград) — СССР һәм Рәсәй тарихсыһы, рус мәҙәниәте тарихы, хәрби тарих һәм геральдика буйынса белгес. Тарих фәндәре докторы. Рәсәй Федерацияһы президенты янындағы Геральдика советы рәйесе — дәүләт герольдмейстеры; фәнни эштәр буйынса Дәүләт Эрмитажы директор урынбаҫары.

## Биографияһы
Георгий Вадимович Вилинбахов 1949 йылдың 13 апрелендә Вилинбахов (Виленбахов) урыҫ дворяндары нәҫеле ғаиләһендә тыуған һәм ун икенсе быуын вәкиле булып тора. Атаһы — Вилинбахов Вадим Борисович (1924—1982), тарихсы һәм уфолог, әсәһе — Вера Николаевна, химия-технология институты кафедраһы мөдире.

Вилинбахов фамилияһы Иван Грозный ваҡытында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — XVII быуат башында) Рәсәйгә килгән Филипп Виленбахтан башлана, ул «хеҙмәттәре өсөн» 1628—29 йылдарҙа Ярославль өйәҙендә поместьелар менән бүләкләнә. Вилинбаховтар ырыуы Ярославль һәм Витебск губерналарның шәжәрә китаптарының VI өлөшөндә теркәлгән.

Тыумыштан дворян булараҡ, Георгий Вилинбахов шәхси гербҡа эйә (уның төҫлө һүрәте 50-йәшлек юбилейына бүләк ителә). Шәхси герб Вилинбаховтарҙың дворян ырыуы гербынан ғибәрәт, ул герб хужаһы лайыҡ булған дәүләт наградалары һәм *«Братцы»* девизы менән тулыларндырылған.

1969 йылдан Дәүләт Эрмитажында эшләй, 1970 йылдан — байраҡтар һәм хәрби геральдика коллекцияларын һаҡлаусы.

1971 йылда Ленинград дәүләт университетының тарих факультетын тамамлаған. 1982 йылда «Государственная геральдика России конца XVII — первой четверти XVIII вв.: к вопросам формирования идеологии абсолютизма в России» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1992 йылдың авгусында фәнни эштәр буйынса Дәүләт Эрмитажы директоры урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.

1992 йылдың 20 февраленән — Рәсәй Федерацияһының геральдика хеҙмәте начальнигы.

1992 йылдың 22 декабренән 1994 йылға тиклем — Рәсәй Федерацияһы Дәүләт архив хеҙмәтенең геральдика идаралығы начальнигы.

1994 йылдың 25 июленән 1999 йылға тиклем — Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт герольдияһы етәксеһе — дәүләт герольдмейстеры.

1994 йылдың 7 ноябренән — Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы дәүләт символдары тураһында» федераль конституция законы проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.

1995 йылдың 19 сентябренән — Ватандың иҫтәлекле хәрби тарихы ваҡиғалары һәм ветерандар эше буйынса саралар әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ағзаһы.

1997 йылдың 2 апреленән — Рәсәй императоры Николай ІІ һәм уның ғаиләһе ағзаларының кәүҙәләрен тикшереү һәм яңынан күсереп ерләү мәсьәләләрен өйрәнеү комиссияһы ағзаһы

1997 йылдың 7 апреленән — Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы Дәүләт флагы, Дәүләт гимны һәм Дәүләт гербы тураһында» федераль конституция законы проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.

1997 йылдың 5 ноябрендә герольдия етәксеһе вазифаһы Рәсәй Федерацияһы дәүләт граждан хеҙмәтенең юғары вазифалары исемлегенә индерелә.

1999 йылдың 29 июненән — Рәсәй Федерацияһы Президенты янындағы Геральдика Советы рәйесе— дәүләт герольдмейстеры. 2004 йылдың 26 авгусында был вазифаға йәнә раҫлана.

2000 йылдың 26 сентябренән — Санкт-Петербург ҡалаһына нигеҙ һалыныуҙың 300-йыллығынна әҙерлек буйынса Дәүләт комиссияһы ағзаһы

2001 йылдың 27 июленән — ЕврАзЭС символикаһын эшләү буйынса Рәсәй Федерацияһынан дәүләт-ара эшсе төркөм ағзаһы.

2001 йылдың 11 октябренән — Рәсәй Федерацияһы дәүләт символикаһын популярлаштырыуға ҡағылған тәҡдимдәр әҙерләү буйынса эшсе төркөм ағзаһы.

2003 йылдың 22 апреленән — Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре байрағы, Хәрби-Диңгеҙ Флоты байрағы, Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең башҡа төр байраҡтары һәм башҡа ғәскәрҙәр байраҡтары тураһында» Федераль законға үҙгәрештәр индереү тураһында" федераль закон проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.

2003 йылда тарих фәндәре докторы дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Государственная геральдика в России: теория и практика» темаһына диссертация яҡлай (РФА Санкт-Петербург тарих институты, 2003, оппоненты академик, тарих фәндәре докторы В. Л. Янин, тарих фәндәре докторҙары С. В. Мироненко һәм Л. Е. Шепелев).

2004 йылдың 4 февраленән — Дания короллегенән Санкт-Петербург Петропавловск соборына Император Александр III тол ҡатыны императрица Мария Федоровнаның кәүҙәһен күсереү һәм ерләү тантанаһын ойоштороу буйынса Ведомство-ара эшсе төркөмөнөң яуаплы секретары.

2005 йылдың 30 декабренән — атамалар буйынса Санкт-Петербург ведомство-ара комиссия ағзаһы (Топонимия комиссияһы).

2010 йылдың 2 февраленән — Рәсәй Федерацияһы Президенты казак эштәре буйынса советы ағзаһы.

Дәүләт символдары тураһында закон проектын эшләүҙә ҡатнаша. Рәсәй Федерацияһының дәүләт геральдик регистрын алып барыу буйынса эште һәм бер нисә министрлыҡта һәм ведомстволарҙа геральдика хеҙмәтен булдырыуҙы ойоштора.

Рус мәҙәниәт тарихы, хәрби тарих һәм геральдика буйынса 150-нән ашыу баҫмаһы бар.

Мауығыуҙары: һалдат уйындары, сигара йәки көпшә тартыу.

## Уҡытыусы эшмәкәрлеге
Рус мәҙәниәте тарихы, Петербург тарихы курсы, шулай уҡ Тарту университетында һәм А. И. Герцен исемендәге Ленинград дәүләт педагогия институтында ярҙамсы тарих дисциплиналары буйынса лекциялар уҡый. Санкт-Петербург дәүләт университетында геральдика курсы буйынса лекциялар уҡый һәм профессор дәрәжәһендә А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург художество-сәнәғәт академияһының сәнәғәт графикаһы кафедраһында геральдика бүлеге етәксеһе була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* III дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (15 ғинуар 2010 йыл) — ватан *музейы эшен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне һәм күп йыллыҡ емешле эшмәкәрлеге өсөн*
* IV дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (13 апрель 1999 йыл) — *ватан геральдикаһын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне һәм* *күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн*
* Александр Невский ордены (5 ноябрь 2020 йыл) — *ватан мәҙәниәтен һәм сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, күп йыллыҡ емешле эшмәкәрлеге өсөн*
* Почет ордены (30 май 1997 йыл) — *Рәсәй федерацияһының дәүләт геральдикаһына ҙур өлөш индергәне һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн*
* «Италия Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» офицер ордены (11 ғинуар 2001 йыл)
* Аҡ роза ордены, 1 класлы Тәре рыцары (Финляндия, 2005 йыл)
* «Ҡаҙаныштары өсөн» Милли орден кавалеры (Франция, 2005 йыл)
* «Ҡаҙаныштары өсөн» Милли орден офицеры (Франция, 2011 йыл)
* Польша Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн офицер ордены (Польша, 2014 йыл).
* pro Merito Melitensi ҡаҙаныштар өсөн Оло (Мальта ордены, 28 сентябрь 2015 йыл).
* Оран-Нассау Ордены офицеры (Нидерланд, 2019 йыл).
* «Санкт-Петербургтың 300-йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы
* «Ҡазандың 1000 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәт Хаты (19 апрель 2002 йыл) — Р*әсәй дәүләт геральдика үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн*
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәт Хаты (27 июль 2007 йыл) — *геральдика өлкәһендә берҙәм дәүләт сәйәсәтен тәьмин итеүгә ҙур өлөш индергәне өсөн*
* «Таможня хеҙмәттәшлеген нығытыу өсөн» миҙалы (Рәсәй ГТК, 2002 йыл)
* «Рәсәй дәүләт һаҡлығы органдарына 125 йыл» миҙалы (Рәсәй ФСО, 2006 йыл)
* «Ҡаҙаныштары өсөн» тамғаһы (Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, 2002 йыл)
* «Рәсәй Президенты ҡарамағындағы махсус объекттар хеҙмәтенең почетлы хеҙмәткәре» тамғаһы (2002 йыл)
* «Тверь өлкәһеү үҫтереү өсөн» түш билдәһе (2006 йыл)
* «Рәсәйҙә коллекция эшенә ҙур өлөш индергәне өсөн» миҙалы.
* Татарстан Президенты Рәхмәте
* «Гринцане — Эрмитаж» премияһы лауреаты (2008 йыл)
* Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының Ш. Мәржәни исемендәге Тарих институтының почетлы докторы (2007 йыл) — *гуманитар фәндәрҙе үҫтереү эшенә һәм Рәсәй тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеү өлкәһендә халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте ойоштороуға, күп яҡлы фәнни эшмәкәрлектә һәм Ватан геральдикаһы өлкәһендә фундаменталь тикшеренеүҙәр әҙерләүҙә ҙур өлөш индереүе өсөн*
* Х. М. Бербеков исемендәге Ҡабарҙы-Балҡар дәүләт университетының почетлы профессоры (2017 йыл).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Георгий Вадимович Вилинбахов на сайте «Геральдика сегодня»
* Биография (недоступная ссылка) на сайте РИА «Новости»
* Биография на сайте ЭкФак. Ру 
* Премия «Гринцане — Эрмитаж». Лауреаты — Георгий Вадимович Вилинбахов и Антонио Паолуччи