Мозырь районы

**Мозырь районы** () — Гомель өлкәһенең көньяҡ — көнбайышындағы административ берәмеге. Административ үҙәге — Мозырь ҡалаһы.

## Административ ҡоролошо
Районда 10 ауыл башҡарма комитеты теркәлгән (2014 йылдың 29 ғинуарына ҡарата):
* Барбаров — 9011,68 га
* Каменка — 24261,38 га
* Козенки — 9555,55 га
* Криничный — 10663,31 га
* Махновичи — 16176,67 га
* Михалковка — 13876,90 га
* Осовцы — 18682,85 га
* Прудок — 6277,39 га
* Скрыгалов — 17694,34 га
* Слобода — 29656,91 га

## Географияһы
Район майҙаны 1600 км² тәшкил итә (12 урын). Калинковичи, Хойницы, Ельск, Петриков һәм Лельчицы райондары менән сиктәш.

Төп йылғалар — Припять һәм уның ҡушылдыҡтары — Тремль, Ипа, Неначь, Тур, Мытва, Солокуча, Крапивень, Сколодин, шулай уҡ Словечна йылғаһының ҡушылдығы — Чертень.

## Тарихы
Район 1924 йылдың 17 июлендә ойошторола. 1926—1927 йылдарҙа ул Слобода ауылы исеме менән йөрөтөлә. Башта Мозырь округы составында була. 1930 йылдың 27 сентябрендә Калинковичи районы Мозырь районы тип үҙгәртелә, район үҙәге итеп Мозырь ҡалаһы билдәләнә. 1930—1935 йылдарҙа район тура республика буйһоноуында була, 1935—1938 йылдарҙа — Мозырь ҡала округы (сик буйы), 1938—1954 йылдарҙа — Полесье өлкәһенә (үҙәге Мозырь ҡалаһы), 1954 йылдан — Гомель өлкәһенә ҡарай.

Район территорияһы бер нисә тапҡыр үҙгәртелә. 1930 йылдың 27 сентябрендә ҡабаттан ойошторолған районға Казимир ауыл Советы (Петриковка районынан), шул уҡ йылда — Тваричев милли поляк ауыл Советы (Наровлян районынан) ҡушыла. 1931 йылдың 5 февралендә Какуевич ауыл Советы Речица районына тапшырыла, 1931 йылдың 2 июлендә Мозырь районына бөтөрөлгән Копаткевич районынан 2 ауыл Советы, Озарич районынан 7 ауыл Советы, Юрович районына 4 ауыл Советы ҡушыла. 1935 йылдың 2 февралендә Доманович һәм Копаткевич райондары ҡабаттан тергеҙелә һәм уларға йәмгеһе 15 ауыл Советы беркетелә. 1935 йылдың 5 апрелендә район эреләтелә. 1938 йылдың 20 февралендә бер район Василевич районына тапшырыла. 1939 йылдың 3 июлендә ҡабаттан Калинкович районы булдырыла, унда Мозырь районынан 11 ауыл Советы тапшырыла. Шул уҡ көндө Мозырь районына Елцы, Наровлян һәм Петриков райондарынан берешәр ауыл советы беркетелә.

## Демографик хәле
Халҡы — 132 437 кеше (2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата). Ауыл халҡы — 16,27 %, ҡала халҡы — 83,76 %

1959 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса, районда (Мозырь ҡалаһынан тыш) 26 613 кеше йәшәй: 25218 белорус, 599 урыҫ, 327 поляк, 278 украин, 63 йәһүд, 128 башҡа милләт вәкилдәре.

## Иҡтисады

### Сәнәғәте
2010 йылда район сәнәғәт ойошмалары 13906 млрд һумлыҡ продукция етештерә.

Ҡала һәм район предприятиелары
Мозырь ҡалаһында 30 сәнәғәт предприятиһы урынлашҡан, ула араһында иң мөһимдәре:
«Мозырь нефть эшкәртеү заводы» ААЙ— автомобиль бензины, дизель яғыулығы, мазут, ыҫмала етештерә.

«Мозырьсоль» ААЙ— аҙыҡ-түлек тоҙон сығара һәм етештерә.

«Беларускабель» ААЙ— төрлө сымдар етештерә.

«Мозырь спирт-араҡы заводы» ААЙ — шарап, араҡы һәм ликер-араҡы изделиеларын етештерә.

«Мозырьсельмаш» (Мозырь ауыл хужалығы машиналары заводы) ААЙ — шыйыҡ яғыулыҡ һәм газ генераторҙарын, көнкүреш ҡаҙандарын етештерә.

«Мозырь машиналар эшләү заводы» ААЙ — урман техникаһын етештерә һәм башҡалар.

### Ауыл хужалығы
2017 йылда ауыл хужалығы ойошмаларында иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар өсөн — 13 496 га һөрөнтө ерҙәр, мал аҙығы культураларыөсөн 14 886 га ер сәселә.

2018 йылдың 1 ғинуарына ҡарата районда ауыл хужалығы ойошмаларында 30, 5 мең эре мал башы, шул иҫәптән 8, 3 һыйыр, шулай уҡ 49 мең сусҡа һәм 437 мең ҡош-ҡорт тотола.

## Транспорт
Район аша Калинковичи — Овруч тимер юлы, шулай уҡ Мозырь — Овруч, Мозырь — Наровля, Мозырь — Лельчицы, Мозырь — Петриков автомобиль юлдары үтә Припять буйлап суднлар йөрөй.

Район аша «Дуҫлыҡ» нефть үткәргее үтә.

## Мәғариф
2017 йылда районда 47 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы иҫәптә инә. 2017/2018уҡыу йылында 33 урта белем биреү уҡыу йорттары эшләй. унда 14,8 мең уҡыусы уҡый. 1494 процесын 1494 уҡытыусы тәьмин итә.

## Мәҙәниәт
Район үҙәгендә Мозырь берләштерелгән крайҙы өйрәнеү музейы урынлашҡан. Унда 28,8 мең музей предметы тупланған. 2016 йылда музейҙы 42,3 мең кеше күргәнь.

## Һаулыҡ һаҡлау учреждениелары
2017 йылда Беларусь республикаһы һаулыҡ һаҡлау министрлығы учреждениеларында 442 табип иҫәпләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Сайт райисполкома 
* Достопримечательности
* Карта и краткие сведения 
* Геральдика г. Мозыря