open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы

**Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы** — ( 1907 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец ҡылыссы, сержант. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы 1907 йылда Башҡортостан Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Муса ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Башҡорт АССР-ының Быҙауяҙ район хәрби комиссариаты тарафынан алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкының 3-сө эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. Сержант, отделение командиры була. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943), I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) менән бүләкләнә. Днепр йылғаһын аша сыҡҡанда ҡаты яралана. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң колхозда эшләй.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память народа. Сагитов Нуриахмет Давлетбаевич. Картотека награждений 
* САГИТОВ НУРИАХМЕТ ДАВЛЕТБАЕВИЧ|ДАВЛЕТОВИЧ 
* Шаймуратовцы
* Помнить своих героев
Абдуллин Ғәли Хәлил улы

**Абдуллин Ғәли Хәлил улы** () (1914 — ?) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы. 62-се гвардия кавалерия полкының административ хеҙмәте гвардия старшинаһы, полк штабының өлкән писаре. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Ғәли Хәлил улы Абдуллин 1914 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Дыуанай улусы (хәҙер — Башҡортостан Благовар районы) Күсәрбай ауылында тыуған. 1942 йылдың декабрендә Стәрлетамаҡ ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

## Хәрби хеҙмәте
Абдуллин Ғәли Хәлил улы 1-се Белорус фронтында 7-се кавалерия корпусы составындағы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә, шайморатовсы. 62-се гвардия кавалерия полкы штабында өлкән писарь вазифаһын башҡара йәғни хәрби званиеһы буйынса полктың административ хеҙмәте гвардия старшинаһы була.
Ғ. Абдуллиндың ҡаһарманлығы тураһында 62-се гвардия полкы командиры гвардия подполковнигы Маркарян наградаға тәҡдим итеү ҡағыҙында түбәндәгеләрҙе белдерә:

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены

## Хәтер
Абдуллин Ғәли Хәлил улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Благовар районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Гали Халилович
* Дрорга памяти. Абдуллин Гали Халилович 
* Память народа. Абдуллин Гали Халилович
* РГБ: Они вернулись с победой. Благоварский район, т. 4, 2003 ISBN 5-295-03187-X
Абдуллин Ғарифулла Ғәйфулла улы

**Абдуллин Ғарифулла Ғәйфулла улы** () (1905—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкы пулемётсыһы. Рядовой ҡыҙылармеец. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Ғарифулла Ғәйфулла улы Абдуллин 1905 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (артабан БАССР-ҙың Маҡар районы, хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Көҙән ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

1941 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ы Маҡар районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Брянск фронты биләмәләрендә 8-се кавалерия корпусы составында хәрәкәт итеүсе 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы пулемётсыһы була.

 Ошо ҡаһарманлығы өсөн наградаға, Ҡыҙыл Йондоҙ орденына, лайыҡ була.

1942 йылдың 22 июлендә Орёл өлкәһенең Большой Колодезь ауылы янындағы һуғышта алған яраларынан төҙәлә алмай вафат була.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены

## Хәтер
Абдуллин Ғарифулла Ғәйфулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ишембай районы Көҙән ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 682524. Единица хранения 398

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Гарифулла Гайфуллович
* Память народа. Абдуллин Гарифулла Гайфуллович
* Дорога памяти. Абдуллин Гарифулла Гайфуллович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Абдуллин Ғатаулла Хәлиулла улы

**Абдуллин Ғатаулла Хәлиулла улы** (; 15 июль 1913 йыл — 1 февраль 1988 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабының ат йөрөтөүсеһе (коновод). Рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ һәм 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Ғатаулла Хәлиулла улы Абдуллин 1913 йылдың 15 июлендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Йәрмәкәй районы Рәтамаҡ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
 
1941 йылда Дим станцияһынан һуғышҡа китә.

## Хәрби хеҙмәте
112-се Башҡорт (Ҡыҙыл Байраҡлы, Ленин, II дәрәжә Кутузов һәм Суворов орденлы 16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы составында һуғыша. Дивизия штабы начальнигы Назаровтың ат йөрөтөүсеһе булып хеҙмәт итә.

Һалдаттарҙы һыбай йөрөргә өйрәтә.

Сталинград алышында ҡатнаша, яралана, күрһәткән ҡыйыулығы өсөн орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә.

Һуғыш тамамланғандан һуң, тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. 1988 йылдың 1 февралендә вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «1941 — 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Хәтер
Абдуллин Ғатаулла Хәлиулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Йәрмәкәй районы Рәтамаҡ ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Юбилейная картотека награждений, шкаф 1, ящик 3. Номер документа 84.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Гатаулла Халиуллович
* Память народа. Абдуллин Гатаулла Халиуллович
* РГБ: Они вернулись с победой. Ермекеевский район, т. 6, 2003 ISBN 5-295-03308-2
* Дорога памяти. Абдуллин Гатаулла Халиуллович 

## Иҫкәрмәләр
Садиҡов Нәзиф Харис (Харас)улы

**Садиҡов Нәзиф Харис (Харас) улы** (1913 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Садиҡов Нәзиф Харис (Харас) улы 1913 йылда Башҡортостандың Саҡмағош районында тыуа. 1942 йылдың октябрендә Башҡорт АССР-ының Саҡмағош район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкында пулеметсы булып хеҙмәт итә. Ҡыҙыл Йондоҙ орденына тәҡдим ителгән бүләкләү ҡағыҙында Садиҡов Нәзиф Харис (Харас) улының батырлығы тураһында былай тип яҙыла: «1943 йылдың 23 октябрендә гвардия рядовойы- пулеметсы, пулемет тоҫҡаусы командир Әбделмәновтың ярҙамсыһы Садиҡов, командир етәкселегендә көслө пулемет уты аҫтында алға бара һәм үҙенең йылдам эш итеүе менән артта ҡалған оборона тотоп сигенеүсе дошман төркөмөнөң юлын киҫә. Садиҡов Нәзиф Харис (Харас) улы пулемет янында оҫта һәм йылдам эш итә, был алышта ун бишкә яҡын дошман һалдатын юҡ итә һәм эскадронға сигенеүсе дошмандарҙы эҙәрлекләп алға барырға мөмкинлек бирә». Был батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САДЫКОВ НАЗИФ ХАРАСОВИЧ|ХАРИСОВИЧ 
* Шаймуратовцы
* Память народа. Садыков Назиф Харисович. Картотека награждений
Әжмәғолов Мөхәмәт Әжмәғол улы

**Әжмәғолов Мөхәмәт Әжмәғол улы** (14 ғинуар 1917 йыл — 25 ғинуар 1989 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры, «Батырлыҡ өсөн», «Берлинды алған өсөн», «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән.

## Биографияһы
Мөхәмәт  Әжмәғол улыӘжмәғолов 1917 йылдың 14 ғинуарында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Ҡашҡа ауылында тыуған. Башланғыс белем генә ала, сөнки уҡыуын дауам итергә мөмкинлеге булмай. Бала сағынан уҡ ат ҡарарға ылыға, һөрөнтө ерҙәрҙе ат менән эшкәртеүҙә, мал тиҙәге, серетмә менән ер ашлауҙа ҡатнаша. 1932—1938 йылдарҙа «Ҡыҙылармеец» колхозында эшләй.

## Хәрби хеҙмәте
1941 йылдың декабрендә Асҡын районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғыша. 8-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадроны танктарға атыусы расчёты (ПТР) тоҫҡаусыһы, комендант взводы ат ҡараусыһы (коновод) була.

Курск дуғаһы, Чернигов һәм Сталинград янындағы алыштарҙа, Днепрҙы кисеүҙә ҡатнаша.

Брест — Литовск, Модлин, Варшава, Көнигсберг ҡалаларын азат итеүҙә Эльба, Висла, Одер йылғаларындағы алыштарҙа ҡатнаша һәм Бранденбург ҡалаһына ҡәҙәр етә. Һуғыш барышында уға аттарҙы ла ҡарарға тура килә. Уның аттарҙы яҡшы ҡарауы, ауыр урындарҙан еңелсә үтергә ярҙам итә. Берлин ҡалаһына етәрәк дивизия урманда ҡамауҙа ҡала. Мөхәмәт Әжмәғолов өс немец һалдатын юҡ итә, (15.04.45 — 03.05.45) дата менән документта теркәлгән.
Уға Кавказда ла булырға тура килә. Унда 58-се кавказ полкында ПТР командиры була. 1943 йылда яралана, контузия ала, әммә яу яланын ҡалдырмай.

1944 йылда аяғы яралана. Комендант взводы командиры булып хеҙмәт итә (22.06.1945).

## Наградалары
Мөхәмәт Әжмәғол улы Әжмәғолов фронтта немец илбаҫарзарына ҡаршы кәрәштә командованиеның хәрби заданияларын үрнәкле башҡарған һәм хәрби батырлыҡтары өсөн СССР Юғары Советы Президиумы исеменән «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены менән бүләкләнә.
Ветерандың күкрәген "Батырлыҡ өсөн" (1944), «Берлинды алған өсөн», «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары биҙәй. 04.03.1945 йылда алған таныҡлыҡ билдәһе бар. Унда Германия ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнашҡан өсөн тип рәхмәт белдерелгән. Еңеүҙең 40 йыллығына уға «II дәрәжә Ватан һуғышы» ордены бирелә. Еңеүҙең 20; 25; 30 һәм 50; 60; 70 Ҡораллы Көстәренә юбилей миҙалдары бирелгән.

## Ғаилә хәле
Мөхәмәт Әжмәғол улы Әжмәғолов Рәйхәнә Ғалиәхмәт ҡыҙына өйләнә. Ул 1919 йылғы, колхозда эшләй.
Рәйхәнә Ғалиәхмәт ҡыҙы уның һуғыштан ҡайтыуын көтөп ала. Уларҙың балалары булмай.

## Һуғыштан һуңғы тормошо
Төрлө тармаҡтарҙа эшләй. Өс мәртәбә ауыл Советына депутат итеп һайлана (1950; 1953; 1957)
Ҡашҡа ауылында Ҡашҡа урмансылығы 1937 йылдарҙа ойошторола. Ул эшләгән дәүерҙә «9-сы биш йыллыҡтың ударнигы» була. «Социалистик ярыштарҙың еңеүсеһе» (1973; 1976). 1977 йылда хаҡлы ялға сыға.
1989 йылдың 25 ғинуарында 72 йәшендә вафат була.

## Иҫкәрмәләр

 
## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Азмагулов Мухамет Азмагулович
* Память народа. Азмагулов Мухамет Азмагулович
* Дорога памяти. Азмагулов Мухамет
Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы

**Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы** — (ноябрь 1911 йыл — 14 май 1969 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 1911 йылдың ноябрендә Башҡортостандың Бөрйән районы Аҫҡар ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем колхоздың аттарын ҡараған. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем һәр бер колхоз айырым рәүештә хәрби комиссия һайлап алған көслө һәм сыҙамлы аттарҙы аҫраған. Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы һуғышҡа алынасаҡ аттарға айырыуса иғтибар итә. Уларҙы кавалерия частарендә хеҙмәт итерлек итеп өйрәтә, тәрбиәләй.

1941 йылдың декабрендә Бөрйән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Үҙе өйрәткән колхоз аттары һәм бер нисә ауылдаштары менән Өфө эргәһендәге Алкиноға киләләр. Бында уларҙы өс ай буйына хәрби һөнәрҙәргә, ә аттарын төрлө ҡаршылыҡтарҙы еңеп сығырға, гранаталар, артиллерия атҡан ваҡыттағы шартлау тауышына һәм төрлө соҡор, кәртәләр аша һикерергә өйрәткәндәр. Алкинола тейешле әҙерлек үткәндән һуң, уларҙы эшелондарға тейәп, ҡаты алыштар барған ергә, немец илбаҫарҙарына ҡаршы һуғышҡа оҙатҡандар.

Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 294-се кавалерия полкында Дивизия штабы идаралығының офицерҙар ашханаһында аш-һыу бүлмәһе эшсеһе булып хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында 1941 йылдың декабренән 1945 йылдың ноябренә тиклем ҡатнаша.
Һуғыш башланғандан алып Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы үҙенең бурыстарын тырышып башҡара. Өҙлөкһөҙ алға барыуҙың ауыр шарттарында һәм тәүлегенә 40-60 км марштарҙа ашнаҡсыға офицерҙар составына йылы ашты ваҡытында әҙерләүҙә иҫ киткес ҙур ярҙам күрһәтә.
«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Һуғыштан ҡайтҡас, Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы ең һыҙғанып колхоз эшенә тотона. Йәмәғәт тормошонда ла ихлас ҡатнаша. 1963 йылда уны депутат итеп һайлап ҡуялар. Ҡайҙа ғына, кем генә булып эшләргә тура килмай уға: склад, фермалар мөдире лә була һәм ғүмеренең аҙаҡҡы һулышына тиклем яратҡан аттары янында була.

Һуғышҡа киткәндә Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы беренсе ҡатынынан ике бала тороп ҡала: Хөснә (1939 йылғы) һәм Мозафар. Хөснә апай әлеге ваҡытта Ҡуян (Нәби) ауылында ғүмер итә. Уның туғыҙ балаһы бар. Мозафар улы мәктәптә уҡып йөрөгән ваҡытында һыуыҡ тейҙереп, ҡаты ауырып,үлеп китә.

Һуғыштан ҡайтҡас Ғөзәйер 1948 йылда Сания исемле Ишембай районы Яңы Һәйет ауылы ҡыҙына өйләнә. Уларҙың туғыҙ балаһы тыуа.

Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 1969 йылдың 14 майында вафат була. Бөрйән районы Берәтәк ауылында ерләнә.

## Наградалары
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы
* СИТДИКОВ ГУЗАИР ЗУЛЬКАРНАЕВИЧ 
* Бессмертный полк. Ситдиков Гузаир Зулькарнаевич<
* Память народа. Ситдиков Гузаир Зулькарнеевич
Йөҙйәшәров Ғәли Кинйәғол улы

**Йөҙйәшәров Ғәли Кинйәғол улы** (1909 йыл (башҡа мәғлүмәттәр буйынса Мәҡсүт ауылы — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Йөҙйәшәров Ғәли Кинйәғол улы 1909 йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ырғыҙлы ауылында, башҡа мәғлүмәттәр буйынса Мәҡсүт ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се КГГ хеҙмәт итә. 1942 йылдың 10 июлендә хәбәрһеҙ юғала.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* ЮЗЪЯШАРОВ Гали Кинзагулович
* Память народа. Юзьяшаров Гали Кинзагузович
* Юзьяшаров Гали Кинзагузович 
* Юзъяшаров
* ЮЗЪЯШАРОВ Гали
Абдуллин Ғатаулла Хәйрулла улы

**Абдуллин Ғатаулла Хәйрулла улы** () (15.10.1915-13.08.1993) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составындағы 60-сы кавалерия полкында һуғышҡан. Гвардия ҡыҙылармеецы. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры

## Биографияһы
Ғатаулла Хәйрулла улы Абдуллин сығышы менән Хәйбулла районы Оло Әбеш ауылынан.

## Хәрби хеҙмәте
1941 йылдың 22 июнендә Башҡорт АССР-ы Хәйбулла районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Яраланыу сәбәпле, 1944 йылда демобилизациялана. Хәйбулла районы Оло Әбеш ауылына әйләнеп ҡайта.

## Наградалары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985).

## Хәтер
Абдуллин Ғатаулла Хәйрулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа[] һәм БР-ҙың Хәйбулла районы Оло Әбеш ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Гатаулла Хайруллович
* Память народа. Абдуллин Гатаулла Хайруллович
* РГБ: Они вернулись с победой. Хайбуллинский район, т. 12, 2005 ISBN 5-295-02996-4]
* Хайбуллинский историко-краеведческий музей

## Иҫкәрмәләр
Сәлимгәрәев Ғүмәр Камалетдин улы

**Сәлимгәрәев Ғүмәр Камалетдин улы** — (1914 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, лейтенант. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сәлимгәрәев Ғүмәр Камалетдин улы 1914 йылда Өфө губернаһы, Бәләбәй өйәҙенең Аҙналы-Ҡарамалы ауылында, хәҙер Йәрмәкәй районы Түбәнге Ҡарамалы ауылында тыуа. 1936 йылда Йәрмәкәй район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 313-сө кавалерия полкында хеҙмәт итә.

Сәлимгәрәев Ғүмәр Камалетдин улы Сталинград фронтының 112-се кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының 8-се кавалерия корпусы составында эскадрон командиры вазифаһында һуғыша. Фронтта 1941 йылдың 24 июненән алып 1943 йылдың 10 ғинуарына тиклем ҡатнаша. Күп тапҡыр алыштарҙа ҡатнаша, уның иҫәбендә юҡ ителгән 17 дошман һалдаты һәм 2 офицеры. Сталинград өлкәһенең Чернышевский ҡалаһы янында барған һуғышта биш немец һалдатын юҡ итә һәм эскадрон менән бергә 37 дошман һалдатын һәм офицерын әсирлеккә ала. Ике тапҡыр ҡаты яралана. Һуңғы тапҡыр яраланғанда уң ҡулы ампутациялана. Икенсе төркөм инвалиды була. Армия хеҙмәтенә тиклем НКВД-ның участка уполномоченныйы була.

II дәрәжә Ватан һуғышы ордены мнән бүләкләнгән

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САЛИМГАРЕЕВ ГУМЕР КАМАЛЕТДИНОВИЧ 
* Шаймуратовцы
*  Память народа. Документы о награждении. Салимгареев Гумер Камалетдинович

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 33 Опись ист. информации: 744808 Дело ист. информации: 303; 117
Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы

**Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы** (1919 – 20. 08. 1943), 112-се кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой.
## Биографияһы
Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы 1919 (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1916) йылда Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған.

1937 йылда Ҡыҙыл Армия сафына хәрби хеҙмәткә алына.

1939 йылда хәрби хеҙмәт срогын тултырып тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. 
Ошо уҡ йылда район үҙәге Иҫке Собханғолға милиция бүлегенә эшкә алына.

Милиционер булып эшләгән ваҡытында Байғаҙы ауылынан Шәрипова Зөбәйлә Шәкир ҡыҙына өйләнә.
 
1941 йылдың 4 декабрендә Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ул Миңлеғәле Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә.

1943 йылдың 20 авгусында ҡаты һуғышта һәләк була. Харьков өлкәһе Чугуев районы Веселый хуторында ерләнгән тигән рәсми ҡағыҙ килә.

Ләкин һуңғы мәғлүмәттәр буйынса бының дөрөҫлөккә тап килмәүе асыҡлана.
 
2019 йылда Мәскәү ҡалаһынан эҙәрмән Шашкова Лариса Владимировна Байназар ауыл Советына шылтыратып, Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы 1943 йылдың 20 авгусында Терновая ауылында мәрхүм булған, шундағы туғандар ҡәберлегендә ерләнгәнен хәбәр итә.

Харьков ҡалаһында йәшәгән эҙәрмән Иван Николаевич Волковский Soldat.ru официаль сайтында түбәндәгеләрҙе хәбәр итә: Байназаров Ғәлиулла Веселый хуторындағы алышта ҡаты яралана һәм 348-се медсанбат менән Терновая ауылына эвакуациялана. Медсанбатта мәрхүм булып ҡала һәм шунда ерләнә. Ерләнгәндәрҙең исемлеге урындағы ауыл Советында һаҡланған була. Терновая ауылы халҡы үҙ иҫәбенә ошонда ерләнгән һалдаттарҙың исеме яҙылған ҡәбер ташы ҡуя һәм ҡәберлекте хөрмәтләп тота. Исемлектең иң башында Байназаров Ғәлиулланың исеме яҙылған.

## Әҙәбиәт
*Не забыты их имена... (памяти воинов Великой Отечественной войны, призванных Бурзянским РВК, посвящается). Руководитель проекта Ахмедьянов Д.А. Редакционная коллегия: Вагапов А.Н., Давлетбердин С.Х.,Сагитов З.Г., Ишкильдин А.И. 2013 год. ББК 63.3(2)622.78

## Һылтанмалар
*БАЙНАЗАРОВ ГАЛИУЛЛА ХАЙРУЛОВИЧ 
* ВОИНЫ-КАВАЛЕРИСТЫ 112-ОЙ БАШКИРСКОЙ КАВАЛЕРИЙСКОЙ ДИВИЗИИ, ПРИЗВАННЫЕ БУРЗЯНСКИМ РВК 

## Иҫкәрмәләр
Солтанов Мостафа Фазылғәфәр улы

**Солтанов Мостафа Фазылғәфәр улы** (1906 — 27 апрель 1992) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия ҡыҙылармеецы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы 45-мм батареяһы тоҫҡаусыһы. «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1943) кавалеры.

## Биографияһы
Мостафа Фазылғәфәр улы Солтанов 1906 йылда Башҡортостандың Йылайыр районы Шәмсетдин ауылында тыуа. 1941 йылда Ҡыҙыл Армияға БАССР-ҙың Матрай районы хәрби комитеты тарафынан саҡырыла. Хеҙмәт юлын данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында үтә: 58-се кавалерия полкының 45-мм батареяһы тоҫҡаусыһы була. Батыр яугир дивизия составында Берлингәсә барып етә, «Ҡыҙыл Йондоҙ» орденына (1943) һәм бер нисә миҙалға лайыҡ була. Мостафа Фазылғәфәр улы йыш ҡына мәктәп уҡыусылары менән осраша, уларға дәһшәтле һуғыш йылдары тураһында һөйләй, айырыуса Дон, Днепр йылғаларындағы ҡаты алыштарҙа бик күп яуҙаштары һәләк булғанын, танкыларға ҡаршы ташланғанда 90 яугирҙан 18 кеше генә тороп ҡалғанын онота алмай. Днепрҙы аша сыҡҡанда күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

1992 йылдың 27 апрелендә вафат була һәм тыуған ауылы зыяратында ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1947)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945)
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* Юбилей миҙалдары
* Рәхмәт хаттары

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* СУЛТАНОВ Мустафа Фазылгафарович
Сынбулатов Ғәббәс Ғайса улы

**Сынбулатов (Самбулатов) Ғәббәс Ғайса улы** (1 ғинуар 1922 йыл — 8 июль 1987 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия сержанты, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкының артиллерист-тоҫҡаусыһы. Ҡыҙыл Йондоҙ (1943),I дәрәжә Ватан һуғышы, (1985), III дәрәжә Дан (1943) ордендары кавалеры

## Биографияһы
Ғәббәс Ғайса улы Сынбулатов 1922 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Хәйбулла районы Әбүбәкер ауылында тыуған. Етем үҫә. 6--сы синыфты тамамлағас, «Игенсе» колхозында хисапсы булып хеҙмәт юлын башлай.
1941 йылдың 21 июлендә Хәйбулла районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына эләгә. 16-сы гвардия атлы дивизияһында сержант, артиллерист-тоҫҡаусы булып хеҙмәт итә. Днепрҙы аша сыҡҡанда ҡаты яралана һәм госпиталгә оҙатыла. Һауығып сыҡҡандан һуң, тағы фронтҡа китә.Икенсе дивизия составында Бессарабияға тиклем барып етә һәм Яссы-Кишинёв операцияһында ҡатнаша.
1944 йылдың февралендә икенсе тапҡыр яралана. Госпиталдә һигеҙ ай дауаланғандан һуң, ҡабаттан хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ булыу сәбәпле, сентябрь айында тыуған ауылына ҡайта

## Батырлығы
Сталинград өсөн барған һуғыштарҙа, артабан 3-сө Украина фронты составында Брянск, Воронеж, Черкассы, Чернигов ҡалаларын азат итеүҙә, Паулюс төркөмөн ҡамауҙа һәм юҡ итеүҙә ҡатнаша. Ошонда күрһәткән ҡыйыулығы өсөн Сынбулатов Ғәббәс Ғайса улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалына тәҡдим ителә. Дон һәм Днепр йылғаларын кискәндә күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн икенсе мәртәбә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Сталинград һуғышында бирелгән «Батырлыҡ өсөн» миҙалы 65 йылдан, үҙе үлгәс, балаларына тапшырыла.

## Һуғыштан һуңғы яҙмышы
Ғәббәс Ғайса улы Сынбулатов мәктәптә хәрби әҙерлек дәрестәрен алып бара. Колхоз, ауыл Советы сәркәтибе, ферма мөдире, баҫыусылыҡ буйынса бригадир һәм башҡа эштәрҙә эшләп хаҡлы ялға сыға."Фиҙакәр хеҙмәте өсөн", «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштерелгән өсөн». юбилей миҙалдары, «Гвардия» знагы, шулай уҡ бик күп Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнә."Почётлы колхозсы" исеменә лайыҡ була.

## Ғаиләһе
Өйләнгән. Ете бала атаһы. Ғәббәс Ғайса улының нәҫелен ейән-ейәнсәрҙәре дауам итә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* 3-сө дәрәжә Дан ордены (1943)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Сынбулатов (Самбулатов) Габбас Гайсинович
* Память Народа Документы Сынбулатова Габбаса Гайсовича (Гайсиновича) 
*
Ишбаев Сәйәх Сәйфулла улы

**Ишбаев Сәйәх Сәйфулла улы** (1912 йыл — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы 3-сө эскадроны ҡылыссыһы, рядовой, ҡыҙылармеец, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Ишбаев Сәйәх Сәйфулла улы 1912 йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ишдәүләт ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы 3-сө эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса 1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһендә хәбәрһеҙ юғала, әммә артабанғы мәғлүмәттәргә ярашлы, 1943 йылдың 15 апрелендә Белорет ҡала хәрби комиссариаты тарафынан ҡабат фронтҡа алына. 1985 йылдың 6 апрелендә II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 1997 йылдың 20 февралендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Шаймуратовцы. ИШБАЕВ Саях Сайфуллович
* Память народа. Ишбаев Саях Сайфуллович
Айытбаев Мөхәмәт Мортаҙа улы

**Айытбаев Мөхәмәт Мортаҙа улы** (1922 йыл - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
## Биографияһы
Айытбаев Мөхәмәт Мортаҙа улы 1922 йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Байназар ауылында, икенсе сығанаҡтар буйынса Мораҙым ауылында тыуа. 
Ҡыҙыл Армия сафына Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла.
Миңлеғәле Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә.  
Башҡорт атлы дивизияһы составында Воронеж, Белград, Трайборн, Сумы ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша.
1943 йылда һуғышта алған яраларынан хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип табыла һәм демобилизациялана.
Ҡатыны Өмөямал менән 3 бала тәрбиәләп үҫтерәләр: Таһир, Рәфис һәм Рәмзиә.
Ветеран Байназар аулында йәшәп, шунда вафат булып ҡала.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Әҙәбиәт
*Не забыты их имена... (памяти воинов Великой Отечественной войны, призванных Бурзянским РВК, посвящается). Руководитель проекта Ахмедьянов Д.А. Редакционная коллегия: Вагапов А.Н., Давлетбердин С.Х.,Сагитов З.Г., Ишкильдин А.И. 2013 год. ББК 63.3(2)622.78

## Һылтанмалар
*АЕТБАЕВ М. М.
*АЕТБАЕВ МУХАМЕТ МУРТАЗОВИЧ 
* ВОИНЫ-КАВАЛЕРИСТЫ 112-ОЙ БАШКИРСКОЙ КАВАЛЕРИЙСКОЙ ДИВИЗИИ, ПРИЗВАННЫЕ БУРЗЯНСКИМ РВК 

## Иҫкәрмәләр
Сәйетғәлин Ҡаһарман Сәйетғәли улы

**Сәйетғәлин Ҡаһарман Сәйетғәли улы** — (18 август 1908 йыл – 24 сентябрь 1990 йыл), 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

## Биографияһы
Сәйетғәлин Ҡаһарман Сәйетғәли улы 1908 йылдың 18 авгусында Башҡортостандың Әбйәлил районы Юлдаш ауылында тыуа. Сәйетғәлиндың хәрби билетындағы яҙыуҙарға ҡарағанда, уның 1931 йылда уҡ 80-се кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итеүе тураһында әйтелә. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем « Ураҡ һәм Сүкеш» колхозында эшләй.

1941 йылдың декабрендә Әбйәлил район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 148‑се гвардия артиллерия-миномет полкының 45-мм пушкалар батареяһының командиры булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 17 апрелендә 112-се дивизия фронтҡа китә, Сәйетғәлин контузия ала һәм эвакуация госпиталендә 1943 йылдың ноябренән 1943 йылдың ғинуарына тиклем була.

Госпиталдән һуң 1943 йылдың февраль башында дивизия 8-се кавалерия корпусы составында фашистар тылы буйынса тәрән рейдка барырға һәм Чернухино торак пунктын, Дебальцево станцияһын алырға, Миллер станцияһы йүнәлешендә дошманды юк итергә тигән бойороҡ ала. Рейд ике аҙна дауам итә һәм дивизия барлыҡ ҡуйылған бурыстарҙы теүәп сыға, ләкин дивизия ҙур юғалтыуҙар кисерә: дивизия командиры генерал-майор М.М. Шайморатов, штаб комиссары Д. Артикулов һәләк була. Дивизия Чернигов ҡалаһы өсөн аяуһыҙ һуғыштарҙа әүҙем катнаша. 7-се гвардия кавалерия корпусы штабы приказы нигеҙендә Сәйетғәлин Ҡаһарман Сәйетғәли улы батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. Артабан 112-се кавалерия дивизияһы Хелм, Люблин ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша. Дивизия составында Сәйетғәлин «Майданек» концлагеры тотҡондарын, Белоруссияны, Польшаны, Зандхаузен ҡалаларын, һуңынан Бранденбургты азат итеүҙә ҡатнаша.

Дон йылғаһынан Эльба йылғаһына тиклем хәрби юл үтеп, Сәйетғәлин Ҡаһарман Сәйетғәли улы 1945 йылдың ноябрендә демобилизациялана. Һуғыштан һуң башҡалар менән бер рәттән емерелгән халыҡ хужалығын тергеҙеү буйынса эшкә тотона. Өйләнә, ете балаһы була.
 
1990 йылдың 24 сентябрендә вафат була.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Гульнара Вахитова, Римма Тимербулатова ПАМЯТЬ — НАША СОВЕСТЬ

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы
* Память народа. Саитгалин Кагарман Саитгалеевич
* Память народа. Герои войны.Саитгалин Кагарман Саитгалеевич
* Стена памяти
Абдуллин Йәғәфәр Ҡәйүм улы

**Абдуллин Йәғәфәр Ҡәйүм улы** () (1913—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының 2-се эскадрон командиры. Гвардия лейтенанты.

## Биографияһы
Йәғәфәр Ҡәйүм улы Абдуллин 1913 йылда Һамар губернаһы Хвалынский өйәҙе (хәҙер — Куйбышев өлкәһе Кулатҡы районы) Мәстәк (хәҙер — Ульяновск өлкәһе Иҫке Мәстәк) ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы (16-сы Чернигов гвардия) составындағы 313-сө кавалерия полкының 2-се эскадроны командиры була.

1943 йылдың 24 февралендә һәләк була, Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) Юлино-1 станцияһы районында ерләнә.
 
.

## Хәтер
Абдуллин Йәғәфәр Ҡәйүм улының исеме Ульяновск өлкәһендә нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Ульяновск өлкәһенең Мәстәк (Мостяново) ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Әҙәбиәт
* Легендар Башҡорт дивизияһы. Р. Абайҙуллин. Дәүләкән район гәзите/2008 йыл, 10 апрель.
* Газета «Красная звезда», 1942 год, 7 октября.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Ягафар Каюмович
* Память народа. Абдуллин Ягафар Каюмович
* Дорога памяти. Абдуллин Ягафар Каюмович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Ватандаш ж. Абдуллин Йәғәфәр Ҡәйүм улы 
* Память о Шаймуратовцах

## Иҫкәрмәләр
Ишбирҙин Әхиәр Исмәғил улы

**Ишбирҙин Әхиәр Исмәғил улы** ( 1910 йыл — 14 ноябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Ишбирҙин Әхиәр Исмәғил улы 1910 йылда Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Һабай ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Ғафури районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 7 гвардия кавалерия корпусының 16 гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкында пулеметсы булып хеҙмәт итә. Һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн гвардия рядовой Ишбирҙин Әхиәр Исмәғил улы 1943 йылдың 6 октябрендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була. 1943 йылдың 14 ноябрендә Белоруссия ССР-ының Полесский өлкәһе Александровка ауылы эргәһендә хәбәрһеҙ юғала. Беларусь Республикаһының Гомель өлкәһе Малодуша ауылы эргәһендәге туғандар ҡәберлегендә ерләнгән булырға мөмкин.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ишбердин Яхия Исмагилович 
* Шаймуратовцы. ИШБЕРДИН Ахиар (Ахия, Яхия) Исмагу(и)лович
Арыҫланов Миңдеғол Абдулхаҡ улы

**Арыҫланов Миңдеғол Абдулхаҡ улы** (башҡа сығанаҡ буйынса **Миңнеғол Әбүбәкер улы (Арсланов Миннигул Абубакирович)**) (3 ғинуар 1920 йыл — 3 июнь 2008 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия старшинаһы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы орудиеһы командиры. Ҡыҙыл Байраҡ (1943), «Ҡыҙыл Йондоҙ» (1943) ордендары кавалеры.
 
## Биографияһы
Миңдеғол Әбүбәкер улы Арыҫланов Башҡорт АССР-ының Бөрйән-Түңгәүер кантоны (хәҙер Баймаҡ районы) Ғөбәйҙулла (икенсе исеме Ҡоштүбә) ауылында 1920 йылдың 3 ғинуарында тыуған. Ҡоштүбә ауылы Темәс ауыл Советы составына ингәнгә күрә, Миңдеғол Абдулхаҡ улы үҙ ауылынан ун километр алыҫлыҡта ятҡан Темәс мәктәбендә уҡый, артабан Түбә алтын йыуыу фабрикаһында эшләй. 1941 йылда Миңдеғол Арыҫланов Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан һуғышҡа алына. Шайморатов генерал етәкселегендәге 112-се Башҡорт атлы дивизияһында 58-се гвардия кавалерия полкы орудиеһы командиры булып хеҙмәт итә. Снаряд ярсығынан яраланып, госпиталдә ята. «Саҡма тояҡ аттарҙа» исемле китапта (авторы Әхтәм Ихсан) бер нисә урында Миңдеғол Арыҫлановтың исеме телгә алына:
Баймаҡ егете шәп ҡурайсы булараҡ дан ала, алыштар араһында ял итеү сәғәттәрендә ҡурайҙа уйнай. Үҙе һөйләүенсә, бер ярышта еңгән өсөн Шайморатов генерал уға үҙенең сәғәтен бүләк итә.
1945 йылдың 9 майын Миңлеғол Арыҫланов Берлинда ҡаршылай, әммә тыуған яҡтарына тик 1947 йылда ҡайта. Темәс урман хужалығында эшләй.

2008 йылдың 3 июнендә Баймаҡ районы Темәс ауылында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)
*«Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1943)
*«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (ғинуар-февраль 1943)

## Хәтер
2015 йылда Темәс ауылы эргәһендәге тауҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына обелиск ҡуйыла. Исемлектә Арыҫланов Миңдеғол Абдулхаҡ улының исеме лә мәңгеләштерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Саҡма тояҡ аттарҙа 

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы
* Гульнара Вахитова, Римма Тимербулатова. ИСЕМДӘРЕ МӘҢГЕ ХӘТЕРҘӘ (ИМЯ ВАШЕ БЕССМЕРТНО)
* Национальный музей Республики Башкортостан
* Киләсәккә рухи васыят

## Видеояҙмалар
#  Уҙаман Арыҫланов Миңдеғол
Сәғитов Әхтәм Сибәғәт улы

**Сәғитов Әхтәм Сибәғәт улы** (1901 йыл — 1943 йыл, февраль) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.Рядовой.

## Биографияһы
1901 йылда хәҙерге Мәләүез районы Ергән ауыл Советы Юлдаш (Үрге Юлдаш) ауылында тыуған. 1941 йылдың 2 декабрендә Мәләүез район военкоматы тарафынан армияға алынған. 1943 йылдың февралендә, тимәк дошман тылына Дебальцево районына рейд ваҡытында, Луганск өлкәһе аша рейдтан сыҡҡанда хәбәрһеҙ юғалған. Рядовой.

Адресы: п/п 1927 в.ч.139

## Ғаиләһе
Улы — Әхмәтйән Сәғитов.

## Хәтер
Вариҫтары Әхтәм Сибәғәт улын онотмай. Мәүсилә Сәғитова, Әмин Сәғитов, Гөлнур Мәғизова һәм Нурия Байсурина ярҙамы менән Сәғитовтар «Ауыл тарихы — йөҙҙәрҙә» тигән Сәғит Сөләймәнов нәҫеле тураһында китап баҫтырып сығарған.

## Иҫкәрмәләр

 
## Һылтанмалар
* Участники Великой Отечественной войны. Юлдаш, Юпитер, Венера, Желанный
* Олег Торгашев. Бойцы 112-ой БКД из Мелеузовского района
* Дебальцевский рейд 112-ой Башкирской кавалерийской диизии. А. М. Багаутдинов, В. З. Зиннуров
* Ағас тамыры, милләт тарихы менән көслө
* Записи из военкоматов. Сагитов Ахтам Сибагатович
Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы

**Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы** (1911 йыл —?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы 1911 йылда Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Шәрип ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрь айында Салауат район хәрби комиссаритаты (башҡа мәғлүмәттәр буйынса Мәсетле район хәрби комиссариаты) тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының орудие оҫтаһы, өлкән миномет оҫтаһы булып хеҙмәт итә.

Гвардия өлкән сержанты Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы 1942 йылдың 25 ноябрендә Обливская станцияһы (Ростов өлкәһе) районында бомба һәм артиллерия уты аҫтында утлы һыҙыҡта өс минометты ремонтлай.

1943 йылдың 20 ғинуарында Белая Калитва районында артиллерия уты аҫтында утлы һыҙыҡта ике пушканы йүнәтә. Был батырлаҡтары өсөн Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 
 
1945 йылдың 16 февралендә Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы Браленцин районында дошмандың һөжүмен кире ҡағыу ваҡыытнда утлы һыҙыҡта 120 мм минометты йүнәтә, һәм дошманға ҡарата ваҡытлы ут асыуҙы тәьмин итә. Реплин районында ЗИС пушкаһын утлы һыҙыҡтан алмайынса этеп ебәреүгә ҡаршы яйланмаһын ала һәм накатнигын алмаштыра. Бранденбург ҡалаһы районында дошмандың ҡаршы һөжүмен кире ҡағыу ваҡытында ут аҫтында тоҫҡауысты йүнәтә һәм дошмандың һөжүмен кире ҡағырға мөмкинлек бирә. Дееп районында ике көн эсендә 14 минометҡа профилактик йүнәтеү үткәрә. Был ҡаһарманлығы өсөн өлкән сержант Сәғитов 1945 йылдың 16 февралендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Шаймуратовцы. САГИТОВ Хабибзян (Хабибьян) Сагитович
* Память народа. Сагитов Хабибьян Сагитович 
*Память народа.Документы о награждении. Сагитов Хабибьян Сагитович
Абдуллин Зиннәтулла Абдулла улы

**Абдуллин Зиннәтулла Абдулла улы** () (1897—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабында писарь вазифаһын башҡара. Ҡыҙылармеец

## Биографияһы
Зиннәтулла Абдулла улы Абдуллин 1897 йылда Һамар губернасы Бөгөлмә өязе (бүгенге Татарстанның Аҙнаҡай районында) тыуған.

1941 йылда Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабында писарь булып хеҙмәт итә.

1943 йылда хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Абдуллин Зиннәтулла Абдулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Татарстанда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Зиннатулла Абдуллович
* Абдуллин Зиннатулла Абдуллович
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941-1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. - Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Һәйетҡолов Фәйзулла (Фазыл) Фәттәх улы

**Һәйетҡолов Фәйзулла (Фазыл) Фәттәх улы** () (1908 йыл — 16 ғинуар 1973 йыл). 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Һәйетҡолов Фәйзулла Фәттәх улы 1908 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Иҙелбай ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрендә Баймаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Дивизияның сәйәси бүлеге шоферы булып хеҙмәт итә.

Һәйетҡолов Фәйзулла Фәттәх улының хеҙмәте тураһында былай тип яҙыла: .
Һуғыштан һуң Һәйетҡолов Фәйзулла Фәттәх улы Сибай ҡалаһында Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинатында шофер булып эшләй. Өйләнә. Ун өс бала тәрбиәләп үҫтерә. Сибай ҡалаһы 24-се ҡала профессиональ-техник училищеһында ҡурай буйынса курстар алып бара. Ветеран 1973 йылдың 16 ғинуарында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945)

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САИТКУЛОВ Файзулла (Фазул) Фаттахович
* Память народа. Саиткулов Файзулла Фаттахович
* САИТКУЛОВ ФАЗУЛ ФАТТАХОВИЧ
Сәғитов Фазылйән Мөхәмәтйән улы

**Сәғитов Фазылйән Мөхәмәтйән улы** 1917 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Өлкән сержант. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1986)

## Биографияһы
Сәғитов Фазылйән Мөхәмәтйән улы 1917 йылда Башҡортостандың Учалы районы Рысай ауылында тыуа. 1942 йылда Учалы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһы 62-се гвардия кавалерия полкының 2-се Эскадрон взводы командиры ярҙамсыһы, 1179-сы истребитель-танкҡа ҡаршы артиллерия полкының разведчик-күҙәтеүсеһе булып хеҙмәт итә.

Сәғитов Фазылйән Мөхәмәтйән улының артабанғы яҙмышы тураһында мәғлүмәттәр юҡ.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1986)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1943)
* «Берлинды алған өсөн» (1946)
* «Батырлыҡ өсөн» (1945) миҙалы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САГИТОВ ФАЗЫЛЬЯН МУХАМЕТЬЯНОВИЧ 
* Память народа. Сагитов Фазыл Мухаметьянович
* Шаймуратовцы. САГИТОВ Фазыльян (Фазыл) Мухаметьянович
Ишбаев Исмәғил Әбүбәкир улы

**Ишбаев Исмәғил Әбүбәкир улы** (1913 йыл — 24 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

## Биографияһы
Ишбаев Исмәғил Әбүбәкир улы 1913 йылда Башҡорт АССР-ының элекке Йомағужа, хәҙерге Мәләүез районы Кәшәлә ауылында (элекке Бөрйән районы биләмәһе) тыуа. Коллективлашыу башланғас, бер ерән бейәһен биреп, колхозға инә. Колхоздың иң алдынғы эшсеһе була. Миңһылыу исемле ҡыҙға өйләнеп, ғаилә ҡора. Исхаҡ, Исламғол исемле улдары, Баныу исемле ҡыҙҙары тыуа

Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1942 йылда Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 5 йәшлек улы Исхаҡ бер нисә ауылдашы менән ат егелгән санаға ултырып киткән атайын ауыл осона тиклем ултырып барып оҙатып ҡала. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына эләгә.

Әлкә ҡалаһында һыбай йөрөп һуғыш күнекмәләре үтә. Әлкәлә һалдаттарға ашау наҡыҫ була, күптәр яҡындарына өйҙән ризыҡ алып баралар. Исмәғилгә лә атаһы Әбүбәкир ризыҡ алып барып ҡайта. Әлкәлә күнекмәләр үтеп бөткәс, аттарын айырым вагондарға, үҙҙәрен айырым вагондар менән көнбайыш фронтына ебәрәләр һәм һуғышҡа инәләр. Иң һуңғы хатында Украина еренә еттек, тип яҙа. 1943 йылдың февраль айында хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында «ҡара ҡағыҙ» килә.

Аҙаҡ ҡыҙы Баныу Өфө хәрби комиссариатына мөрәжәғәт итеп, Ишбаев Исмәғил Әбүбәкир улының 1943 йылдың 24 февралендә Харьков өлкәһе Старовер районы Поповка ауылында ерләнеүе тураһында мәғлүмәт ала.

Ишбаев Исмәғилдең һәләк булыуы тураһында райондашы, Эткөсөк ауылынан Хажғәле исемле кеше былай тип хәтерләй: «Дошманға ҡаршы алышҡа алға барырға тигән команда булғас, алға ынтылдыҡ, шул ваҡытта снаряд ярсығы Исмәғилдең эсенә тейҙе. Ул атынан ҡолап төштө. Туҡтап торорға мөмкинлек юҡ, приказ тик алға, унан һуң мин уны ҡабат күрә алманым».

1950-се йылдарҙа Кәшәлә ауылы халҡы төрлө яҡҡа күсенеп китеп бөтә. Ишбаевтар ғаиләһе Ғәлиәкбәр ауылына күсеп килеп төпләнә. Исмәғил Әбүбәкир улының өс балаһы ла ил күргәнде күреп үҫеп етеп, ғаилә ҡороп, балалар үҫтерәләр.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Бер кем дә, бер нәмә лә онотолмай
Сәйетгәрәев Арыҫлангәрәй Сәйетгәрәй улы

**Сәйетгәрәев Арыҫлангәрәй Сәйетгәрәй улы** () 1902 йыл - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант.

## Биографияһы
Сәйетгәрәев Арыҫлангәрәй Сәйетгәрәй улы 1902 йылда Башҡортостандың Дәүләкән районында тыуа. Дәүләкән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Көньяҡ-көнбайыш фронтта 112-се кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы составында һуғыша. Полктың хәрби аҙыҡ-түлек взводының командиры ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 23-24 ноябрендә Сәйетгәрәев тапҡырлыҡ күрһәтеп һәм инициативалы эш итеп хәрби кәрәк -яраҡтар менән тәьмин итә, трофей арбаларҙы һәм сафтан сыҡҡан эйәһеҙ аттарҙы киң ҡуллана. Хәрби кәрәк-яраҡтар менән тәьмин итеүҙә бер ниндәй ҙә өҙөклөккә юл ҡуймай. Был хеҙмәте өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САИТГАРЕЕВ АРСЛАНГАРЕЙ САИТГАРЕЕВИЧ
* Шаймуратовцы. САИТГАРЕЕВ Арслангарей Саитгареевич
* Память народа. Документы о награждении. Саитгареев Арслангарей Саитгареевич
Садиҡов Михаил Ғәли улы

**Садиҡов Михаил Ғәли улы** (1906 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943) менән бүләкләнгән.

## Биографияһы
Садиҡов Михаил Ғәли улы 1906 йылда Башҡортостандың Кушнаренко районы Илмырҙа ауылында тыуа. 1941 йылда Благовещенск район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 7-се гвардия корпусында элемтә отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 16 ноябрендә күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САДЫКОВ МИХАИЛ ГАЛЕЕВИЧ 
* Шаймуратовцы. САДЫКОВ Михаил Галеевич
* Память народа. Садыков Михаил Галеевич. Картотека награждений
Шәймөхәмәтов Хажмөхәмәт Баймөхәмәт улы

**Шәймөхәмәтов Хажмөхәмәт Баймөхәмәт улы** (1902 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Шәймөхәмәтов Хажмөхәмәт Баймөхәмәт улы 1902 йылда Башҡорт АССР-ының Мишкә районы Әнәс ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына 1942 йылдың 14 июнендә Мишкә районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се (16-сы гвардия) кавалерия дивизияһына эләгә, дивизияның комендант взводында күсер булып хеҙмәт итә.

Хәрби ҡаһарманлыҡ эшләгән көндәре: 1943 йылдың 18-19 сентябре (1944 йылдың 31 авгусында иғлан ителгән 28/н һанлы бойороғо)

## Наградалары
Шәймөхәмәтов Хажмөхәмәт Баймөхәмәт улы һуғыштағы батырлығы өсөн 1944 йылдың 31 авгусында Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Шаймухаметов Хазимухамет Баймухаметович
* Шаймуратовцы. ШАЙМУХАМЕТОВ Хазимухамет Баймухаметович
Ҡоҙаяров Сағман Билал улы

**Ҡоҙаяров Сағман Билал улы** (? 1904 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, ефрейтор,112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се полк взводының хужалыҡ шофёры. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сағман Билал улы Ҡоҙаяров 1904 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Шишмә районы Яңы Абдулла ауылында тыуған.
1942 йылдың декабрендә Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына.112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының хужалыҡ взводы шофёры булып хеҙмәт итә.

## Батырлығы
Висланан алып Браденбург ҡалаһына тиклем һөжүм итеүсе һуғыштарҙа алғы һыҙыҡты ваҡытында һуғыш ҡоралдары, фураж, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеп тора. Дошман авиацияһының һөжүме ваҡытында машинаһын хәүефһеҙ урынға ҡуйырға өлгөрөп, һуғыш припастарын һаҡлап алып ҡала. Бынан тыш үҙ теләге менән ике трофей автомашинаны ремонтлап, йөк ташыу өсөн сафҡа индерә.Браденбург ҡалаһы өсөн барған һуғышта дошмандың артиллерия-миномёт уты аҫтында һуғыш ҡоралдары ташый һәм яралыларҙы эвакуациялай. Был батырлығы өсөн ул Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)

## Әҙәбиәттә
Әхтәм Ихсандың Башҡорт атлы дивизияһы тураһында шәхси күҙәтеүҙәр һәм тарихи документтар нигеҙендә яҙылған «Саҡма тояҡ аттарҙа» тигән китабында Ҡоҙаяров Сағман тураһында шундай юлдар бар:

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память Народа. Кудояров Сагман Билалович
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Кудояров Сагман Билалович
Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы

**Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы** (26 декабрь 1916 йыл — 16 апрель 2002 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Рядовой.

## Биографияһы
Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы 1916 йылдың 26 декабрендә Башҡортостандың Дүртөйлө районының Имай-Утар ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрендә Дүртөйлө район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 60-сы гвардия кавалерия полкында хужалыҡ взводының ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә
 Был батырлыҡтары өсөн Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Ветеран 2002 умер 16 апреля 2002 г. в г. Уфе 

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943, 1944)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САИТГАРЕЕВ Саитмагруф Саитгареевич
* Память народа. Саитгареев Саитмагруф Саитгареевич
* Участники войны
Сәйғәфәров Яҡуп Мөсәлим улы

**Сәйғәфәров Яҡуп Мөсәлим улы** (1909 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

## Биографияһы
Сәйғәфәров Яҡуп Мөсәлим улы 1909 йылда Башҡортостандың Архангел районы Көмәрле ауылында тыуа. 1941 йылдың 1 декабрендә Архангел район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 2-се батареяһында орудие тоҫҡаусыһы булып хеҙмәт итә.

Сәйғәфәров Яҡуп Мөсәлим улы Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәренән үк ҡатнашып, ике тапҡыр яралана. Висла йылғаһынан алып Одер йылғаһына тиклем һөжүм итеү операцияларында үҙен ҡыйыу яугир итеп күрһәтә. 1945 йылдың 11 февралендә үҙенең тоҫҡаусы бурыстарын үтәп, Гутендорф районында дошман пехотаһына ҡарай ут асып, дошмандың ун һигеҙгә яҡын һалдат һәм офицерын, бер станок пулеметын юҡ итә һәм бер миномет батареяһының утын баҫтыра, бының менән эскадрондың алға барыуын тәьмин итә.

1945 йылдың 27 октябрендә Бранденбург районында һөжүм итеүсе дошман пехотаһына ҡарай тура тоҫҡап ут аса, өс зенит пушкаһының, бер ҡул пулеметының утын баҫтыра. Унға яҡын немец һалдаты һәм офицеры юҡ ителә. Был батырлыҡтары өсөн Сәйғәфәров Яҡуп Мөсәлим улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САЙГАФАРОВ ЯКУП МУСАЛИМОВИЧ|МАСАЛИМОВИЧ  
* Шаймуратовцы. САЙГАФАРОВ ЯКУП МУСАЛИМОВИЧ
* Память народа. Сайгафаров Якуп Мусалимович
Абдуллин Ильяс А.

**Абдуллин Ильяс А.** () (? — 22 февраль 1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Рядовой, ҡыҙылармеец, телефонист (элемтәсе).

## Биографияһы
Абдуллин Ильяс Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы Яңауыл ауылында тыуған.

Яңауыл район хәрби комиссариаты уны Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡыра.

Ҡыҙылармеец Ильяс Абдуллин 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында телефонист вазифаһын үтәгән, разведка эшенә лә йәлеп ителгән.

1943 йылдың 22 февралендә Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһендәге (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) Юлино-2 станцияһы янында хәбәрһеҙ юғалған.

## Хәтер
Ильяс Абдуллиндың исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Яңауыл районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Ильяс А.
* Янаульские шаймуратовцы 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр