Башенёв Валерий Алексеевич

**Башенёв Валерий Алексеевич** (22 февраль 1942 йыл) — СССР һәм Рәсәй баянсыһы, педагог, юғары мәктәп һәм музыкаль-йәмәғәт эшмәкәре. Профессор (2003). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (2013). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987).

## Биографияһы
Валерий Алексеевич Башенёв 1942 йылдың 22 февралендә Свердловск өлкәһенең Карпинск ҡалаһында тыуған.

1963 йылда Силәбе музыка училищеһын (баян класы, дирижерҙар К. С. Петров , Анохин П. М.) тамамлай.

1963—1970 йылдарҙа — Гнесиндар исемендәге Мәскәү дәүләт музыка-педагогия институтында (Беляков В. Ф. — баян класы, Б. П. Тевс — дирижерҙар класы) уҡый.

1964—1967 йылдарҙа — Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә, Красноярск-26 ҡалаһында ВЛКСМ-дың 20-йыллығы исемендәге Мәҙәниәт һарайында баянсылар оркестры дирижеры була.

1971—1973 йылдарҙа Гнесиндар исемендәге Мәскәү дәүләт музыка-педагогия институтында ассистентура-стажировка (баян класы фәнни етәксеһе Колобков С. М., Беляков В. Ф., методика — Егоров Б. М.) үтә.

1970—2003 йылдарҙа хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында эшләй: декан, уҡыу һәм фәнни эштәр буйынса проректор, сәнғәт институтының ансамбле етәксеһе.

2003—2013 йылдарҙа — музыка теорияһы һәм музыка ҡоралдары кафедраһы мөдире, баянсылар оркестры дирижеры, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының ансамбль етәксеһе, 2013 йылдан профессор, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның музыка ҡоралдары һәм музыкаль-компьютер технологияһы кафедраһы ансамбле етәксеһе.

Музыкаль белем һәм сәнғәт өлкәһендә 150-нән ашыу юғары квалификациялы белгес әҙерләй. Улар араһында профессорҙар, атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәрҙәре, артистар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан һәм Татарстан Республикаһы уҡытыусылары, халыҡ-ара, бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары еңеүселәре (оркестрҙар, ансамблдәр, солистар).

Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә ҙур мәҙәни-музыкаль сараларында ҡатнашыусы: Мәскәү ҡалаһында XII Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (1985), Башҡорт АССР-ының ГДР-ҙа (1986), Ҡаҙанда мәҙәниәт һәм сәнғәт көндәре (1989), СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә Советтар иленең Йәш сәнғәте (1989), Өфөлә Бөтә союз халыҡ музыкаһы фестивале (1994), Өфөлә Халыҡ-ара Аксаков Көндәре (1985—2003). Башҡорт дәүләт филармонияһы, Башҡорт АССР-ының композиторҙар союзы, Өфө дәүләт сәнғәт институты, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының концерт бригадаһы составында (3500-ҙән ашыу концерт бирә) сығыш яһап, айырыуса тыуған ил, милли һәм халыҡ музыкаһын пропагандалауҙа ҙур әүҙемлек күрһәтә.

Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар фондына яҙҙырылған инструментовкалар авторы. 70-тән ашыу башҡорт оркестр, инструменталь композиторҙар һәм халыҡ музыкаһы әҫәрҙәренең беренсе баҫмаһын һәм башланғыс, урта һәм юғары музыкаль белем алыу өсөн башҡа уҡыу-методик баҫмалар әҙерләй.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987)
* Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй) (2013)
* Хеҙмәт ветераны миҙалы (1989)
* «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилей миҙалы (1965)
* «Мәскәү ҡалаһында XXII Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивален әҙерләү һәм үткәреүҙә әүҙем ҡатнашҡан өсөн» Совет әҙерлек комитетының һәм ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почёт билдәһе (1985)
* Тула (1986), Ҡурған (2002) ҡалаларында Бөтә Рәсәй конкурсы дипломанты, Новосибирскиҙа Халыҡ-ара конкурс (2001), Ырымбурҙа (2002), Һарытауҙа (2005) Бөтә Рәсәй конкурсы, Өфөлә Халыҡ-ара конкурс лауреаты(2015).

## Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Башҡорт АССР-ы Мәҙәниәт министрлығы коллегияһы ағзаһы (1986—1989); Башҡорт АССР-ы мәҙәниәт министрлығының тарификация комиссияһы ағзаһы (1981—1989); РСФСР мәҙәниәт фондының Башҡортостан бүлексәһе идараһы ағзаһы (1981—1989); РСФСР Музыка йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе идараһы рәйесе урынбаҫары (1986—1990); Башҡортостан Республикаһының музыкаль йәмғиәт йәмәғәт ойошмаһы идараһы ағзаһы (1992 йылдан алып).

1980—2013 йылдарҙа — халыҡ-ара, бөтә союз һәм республика конкурстары жюри ағзаһы.

## Баянсы тураһында мәҡәләләр
* О работе кафедры музыкальных инструментов и теории музыки. Аудитория стала сценой // Аудитория. — 2008. — № 1—2 — январь. — С. 4.
* Люди года: Башенев Валерий Алексеевич // Аудитория. — 2010. — № 19—20 — декабрь. — С. 2.
* Валерий Башенев — педагог и музыкант // Аудитория. — 2012. — № 29—30 — май. — С. 2.
* *Рахимов Р., Сагадеева Р. Валерию Алексеевичу Башеневу — 70! // Народник. — 2012. — № 4 (80). — С. 61—65.*
* * Платонова С. Валерий Башенев — музыкант, педагог, человек // Современные тенденции развития науки и технологий. Материалы ХIII Международной научно-практической конференции. — Белгород, 2016. — № 4—5. — С. 141—143.*
* * Сагадеева Р. Заслуженная награда. О В. А. Башеневе // Бельские просторы. — 2014. — № 10 (191). — C. 148—153.*
* * Валерий Башенев. Творческий портрет. К 70-летию со дня рождения / Составители: Р. Г. Рахимов, Р. Г. Сагадеева, И. Р. Левина. — Уфа : Изд-во БГПУ, 2012. — 100 с. — *
* 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* *   
*  Заслуженная награда. Баянист Валерий Башенев. 
*  Блог Башенева Валерия Алексеевича в Башкирском государственном педагогическом университете им. М. Акмуллы. 
* Фестиваль баянистов и аккордеонистов.
* Научные труды, публикации Башенeва Валерия Алексеевича в Российском индексе научных цитирований (РИНЦ).
*  Работы Башенева В. А. в библиотеке Красноярского государственного института искусств. 
*  Награждение Башенева В. А. Орденом Дружбы. 
* Научные труды. 
* Дипломы .