Һамар дәүләт бәйләнеш юлдары университеты

**Һамар дәүләт бәйләнеш юлдары университеты** —  — Һамарҙағы юғары уҡыу йорто (вуз). Волга буйы төбәгендә тимер юл транспорты белгестәрен әҙерләүсе берҙән-бер университет.

Университет ректоры —Андрончев Иван Константинович, техник фәндәр докторы, профессор.

## Тарихы
Куйбышев тимер юл транспорты инженерҙары институты булараҡ ойошторолған (). Ҡануни нигеҙе — КПСС ҮК һәм СССР Министрҙар Советының 1963 йылдың 1963 йылдың 9 майындағы 533-сө ҡарары һәм СССР-ҙың тимер юл транспорты министрлығының 1973 йылдың 5 мартындағы 320-се бойороғо менән Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу инженерҙар институты филиалының () нигеҙендә барлыҡҡа килтерелгән. ВЗИИТ филиалы директоры итеп Николай Данилович Сосевич тәғәйенләнә. Уҡытыу-методик әҙәбиәт филиалдың заявкалары буйынса төп юғары уҡыу йортонан килтерелә. Был эш менән Ю. Т. Дуванов шөғөлләнә.

1991 йылға тиклем тимер юл транспорты инженерҙарының Куйбышев институты (КИИТ) тип атала, 1991 йылда ҡалаға тарихи исемен кире ҡайтарыу арҡаһында, тимер юл транспорты инженерҙарының Һамар институты исеме бирелә ().

2002 йылдың апрелендә Һамар тимер юл транспорты инженерҙары институты «**Академия**» юғары уҡыу йорто (вуз) булараҡ аккредитация үтә һәм Һамар дәүләт бәйләнеш юлдары академияһына үҙгәртелә.

2007 йылдың 1 мартында Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең аккредитация коллегияһы ҡарары менән академияға «**Университет**» статусы бирелә, һәм ул Һамар дәүләт бәйләнеш юлдары университеты университеты тип үҙгәртелә .

## Эшмәкәрлеге
Университетта 37 техник һөнәр һәм 6 урта һөнәри белем биреү йүнәлеше буйынса 23 меңдән ашыу студент белем ала. Уҡыу процесын 452 академик белгес алып бара, шуларҙың 70 проценты ғалим дәрәжәһенә һәм исеменә эйә, шул иҫәптән Рәсәй һәм халыҡ-ара фәндәр академиялары ағзалары бар. 17 һөнәр буйынса аспирантура эшләй. Патент китапханаһы (3,5 миллион берәмек патент мәғлүмәте), китап фонды (766 мең китап) урынлашҡан. Вуз эсе локаль селтәре оҙонлоғо 19,5 саҡрым тәшкил иткән уҡытыу-лаборатория биналарын (уларҙың дөйөм майҙаны 72 мең м² ашыу тәшкил итә) берҙәм мәғлүмәт майҙанына берләштерә.

### Йәлеп ителгән даирәһе
Рәсәй Федерацияһының 11 субъектынан уҡыусылар ала: *5 республика* — Башҡортостан, Мордовия, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан; *6 өлкә*: Киров,Түбәнге Новгород, Ырымбур, Пенза, Һамар, Һарытау.

Университет составына 6 факультет һәм 22 кафедра (шул иҫәптән 13 — сығарыусы); Ырымбур һәм Өфө ҡалаларында 2 институт (Өфө тимер юл институты); Урта һөнәри белем биреү программаһын тормошҡа ашырған 3 филиал, Орск һәм Рузаевка ҡалаларында 2 вәкиллек һәм Алатырь, Ижевск, Ҡазан, Киров, Ртищев , Пензала урта һөнәри белем биреү буйынса 6 филиалы бар.

Факультеттың 6 кафедраһы һәм университеты составына инә 22 (сығарҙы, шул иҫәптән 13); 2 ҡала институты Ырымбур һәм Өфө (өфө юлдарын самгупс институты) ; 3 филиалы, СПО һәм программаһын тормошҡа ашырыу БАРЫШЫНДА, ҡала вәкиллеге 2 Орск һәм Рузаевка ҡалаһының 6-сы урта профессиональ белем филиалы һәм Алатырь, Ижевск, Ҡазан, Киров, Ртищев, Пенза.

Университет базаһында «Һамар ғилми-етештереү транспорт комплексы» университет белем биреү йорто комплексы булдырылған.

## Иҫкәрмә

## Һылтанмалар
* Официальный сайт 
* Фотографии корпусов университета 
* СамГУПС ВКонтакте 
* СамГУПС в Инстаграм