Ҡолғона

**Ҡолғона** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 774 кеше. Ҡолғона ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 453233, ОКАТО коды — 80231845001.

## Географик урыны

Оло Шешәнәк йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 87 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ): 83 км
 
Йылға Оло Шешәнәк

## Тарихы
Ауылға Ҡолғона Дәүләтов нигеҙ һалған, уға 1816 йылда 94 йәш булған. Уның балалары билдәле: Алсынбай, Бустубай, Имелбай.

1795 йылда ауыл 90 кеше йәшәгән 27 йорттан тора, 64 йылдан һуң — 180 кеше һәм 20 йорт була.

1920 йылда ике Ҡолғона ауылы була: беренсеһендә (Ҡалғаһау) — 294 кеше һәм 53 йорт, икенсеһендә — 61 хужалыҡ (1925); улар бер-береһенән ике саҡрым алыҫлыҡта була.

Борон ауыл халҡының төп кәсебе урман, малсылыҡ, һөнәрселек менән бәйле булған. 1839 йылда 294 кеше йәшәгән 40 йортта 205 ат, 305 һыйыр, 88 һарыҡ, 20 кәзә, 6 умарта, 18 солоҡ иҫәпләнә. Хәрби губерна властарының был ауылда башҡорттар араһында игенселекте булдырыу буйынса мәжбүри саралары әлегә тиклем ғәмәлдә булмаған. Губернаторҙың бойороғон — йән башына кәм тигәндә 2-3 бот иген сәсеү — халыҡ үтәмәй: орлоҡтар, ауыл хужалығы ҡорамалдары булмай. 1842 йылда бында ни бары 72 бот көҙгө ашлыҡ сәселә.

1980-се йылдарҙа ауылға электр һәм нефть сығарыу килә. Үтә тәрән скважина быраулана, унда 2707-3140 м тәрәнлек диапазонында Зигәлгә свитаһы асыла

Мәсет булған. 1906 йылда шулай уҡ 3 бакалея кибете теркәлгән. Ауыл эргәһендәге Алатау һырты участкаһы — тәбиғәт ҡомартҡыһы.
2011 йылдың 4 октябрендә Ҡолғона ауылында һыу үткәргес асыу тантанаһы үтә, был шулай уҡ хәҡимиәт көнөнә тап килә.

## Ауылдың бөгөнгөһө
Ауыл Ҡолғона ауыл Советының үҙәге. Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар (100 %) йәшәй. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, китапхана бар. Яңы социаль-мәҙәни үҙәккә 2014 йылдың көҙөндә нигеҙ ташы һалына. Ике йыл төҙөлгәс, яңы уҡыу йылына бина әҙер була.
Ике ҡатлы бина 300 кешене һыйҙыра ала. Ҙур залда концерттар һәм спектаклдәр ҡуйырға мөмкин. Ошонда Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусинды яҡташтары 85 йәшлек юбилейы менән тәбрикләне. Спорт зылы, хореография залы, һынлы сәнғәт бүлмәһе һәм музей ойошторолған. Социаль-мәҙәни үҙәктә бөтә ғаилә менән ял итергә була. Ата-әсәләр түңәрәктәргә килһә, балаларын ошо бүлмәлә ҡалдыра ала. Бында кескәйҙәр шахмат, шашки, хоккей һәм футбол уйнай ала. Үҙәк күп функциялы. Кешеләргә уңайлы булһын өсөн бында почта, полиция бүлеге һәм ауыл биләмәһе хакимиәте урынлашҡан.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары
Урам исеме:

* Йылға урамы ()
* Урман урамы ()
* Тау урамы ()
* Үҙәк урамы ()
* Комсомол урамы ()
* 1-се Май урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Дуҫлыҡ урамы ()
* Яңы ауыл урамы ()
* Йәшел урамы ()
* Дауахана урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәштәр урамы ()

## Ауыл эргәһендәге ер-һыу
* Ҡоҙаш () — Башҡортостандың Ишембай районындағы тау. Ҡолғона ауыл советы биләмәһендә урынлашҡан.
* Уртаайыры (Урта-Айры) — Башҡорт АССР-ы Маҡар районының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) юҡҡа сыҡҡан утары. Ҡолғона ауыл Советы составына ингән була.
* Оло Шешәнәк () — Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ишембай районы Ҡолғона ауылы янында башлана.
* Саҡыйтау— Башҡортостандың Ишембай районының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге тау. Ишембай районы Ҡолғона ауылынан 7,5 км төньяҡтараҡ Оло Шешәнәк йылғаһының уң яҡ ярында ята.
* Егән () — Башҡортостандың Ишембай һәм Ғафури райондарындағы йылға. Алатау һыртының көнбайыш яғынан баш ала. Шишмәһе Ҡолғона ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 6 км алыҫлыҡта.
* Салауат Юлаев мәмерйәһе — Башҡортостандың Ишембай районында урынлашҡан тәбиғәт ҡомартҡыһы. Кәлимосҡан ҡаяһында, Маҡар аулынан Ҡолғона ауылына барған юлда урынлашҡан. Ул мәмерйә менән бергә 1985 йылда тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә. Туризм урыны. Маҡар аулынан ете километр алыҫлыҡта, Ҡолғона ауылына барған юлда урынлашҡан.
* Ҡаратүбә — Башҡортостандың Ишембай районындағы тау. Ҡолғона ауылынан төньяҡ-көнбайыштараҡ һәм Иҫке Һәйет ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 11 км тирәһе алыҫлыҡта ята.
* Алатаубала — тау һырты, Алатау һырты армыты. Ишембай районы буйлап Үрек йылғаһының үрге ағымынан Ҡолғона ауылына тиклем меридиональ йүнәлештә һуҙылған.
* Яҙғыйорт— Башҡортостандың Ишембай районының төньяҡ көнсығыш өлөшөндәге тау. Ишембай районының Ҡолғона ауылынан 6,5 км алыҫлыҡта Оло Шешәнәк йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан.
* Алатау — тау һырты. Көньяҡ Уралда, Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан. Ишембай һәм Белорет райондары буйлап Үрек йылғаһының үрге ағымынан Оло Шешәнәк йылға (Еҙем йылғаһы ҡушылдығы) тамағына тиклем меридиональ йүнәлештә һуҙылған. Ҡолғона ауылы янынан үтә.

## Рәсемдәр

Рәсем:Centre of village Kulgunino.jpg|Ҡолғона


## Билдәле шәхестәре
* Ноғман Мусин (17.07.1931—31.10.2021), Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1991). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). 1958 йылдан — КПСС, 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2011) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.

## Транспорт
Ауыл аша [Р316 [Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлы]] үтә.

## Һылтанмалар
* Кулгунино
* 
* Вконтакте сайтында Кулгунино^^Ҡолғона ауылы
* Ҡолғона ауылы халҡына ҙур бүләк 
* Ҡолғона ҡоротоноң сере
* «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡолғона ауылы
## Сығанаҡтар