Ҡом сәғәте

**Ҡом сәғәттәре** — ваҡыт арауығын иҫәпләү өсөн иң ябай ҡоролма, тар ғына үткәүел менән тоташтырылған ике үтә күренмәле һауыттан тора. Уларҙың береһе өлөшләтә ҡом менән тултырыла. Ҡом өҫтәге һауыттан үткәүел аша аҫтағы икенсе һауытҡа, бер нисә секундтан алып бер нисә сәғәткә тиклем ваҡыт эсендә «ағып» төшә.

## Тарих һәм хәҙерге заман
Парижда табылған яҙмала бындай сәғәт тураһында тәүге тапҡыр телгә алына. Был яҙмала шарапта бешерелгән һәм ҡояшта киптерелгән ҡара мәрмәр онтағынан ваҡ ҡом әҙерләү буйынса инструкция бар.

Әлеге ваҡытта ҡом сәғәттәре ҡайһы бер дауалау процедураларын үткәргәндә, фотоһүрәттәрҙә, шулай уҡ сувенир сифатында ҡулланыла.

Windows операцион системаларында ҡом сәғәте күрһәткесе әйләнә, был символ системаның мәшғүллеген күрһәтеү өсөн ҡулланыла.

⌛ — Юникод системаһында ҡом сәҡәте символы (HOURGLASS, `U+231B клавишаларын бергә баҫырға`).

## Өҫтөнләктәре
Конструкцияһының ябайлығы.

Һыуҙан айырмалы рәүештә, ҡомдоң «ағыу» тиҙлеге даими, һыуыттың өҫкө өлөшөндә күпме ҡалғанын иҫәпкә алманмай (был ваҡыт шкалаһы тигеҙ булған сәғәттәр эшләргә мөмкинлек бирә).

## Етешһеҙлектәре
Ҡом сәғәттәренең ваҡытты үлсәү интервалы бик ҡыҫға, был ҡом сәҡәтенең етешһеҙлеге.. Европала таралған сәғәттәр, ғәҙәттә, ярты сәғәт йәки бер сәғәт дауамында эшләүгә иҫәпләнгән. 3 сәғәт дауамында эшләгән сәғәттәр ҙә осрай, бик һирәк 12 сәғәткә етә. Үлсәү интервалын арттырыу өсөн бер корпуста (футлярҙа) ҡом сәғәттәре йыйылмаһы төҙөлә.

Ҡом сәғәттәренең теүәллеге ҡомдоң бөртөклөлөге һәм ағамға һәләтлелеге, колбаның формаһы, уның өҫкө йөҙөнөң сифатына бәйле. Колбалар яндырылған, ваҡ иләк аша үрелгән һәм яҡшылап киптерелгән ваҡ бөртөклө ҡом менән тултырыла. Тултырыусы материал сифатында шулай уҡ йомортҡа ҡабығы, цинк һәм ҡурғаш саңы ла ҡулланыла. Оҙайлы ваҡыт файҙаланғанда ҡом сәғәттәренең теүәллеге колбаның эске йөҙө ҡом менән сыйылып боҙолоуы, колбалар араһындағы диафрагмала тишектең диаметры ҙурайыуы һәм ҡом бөртөктәренең ватылып бүленеүе арҡаһында насарая.

## Рекордсмен сәғәттәр
* Будапештта «Ваҡыт тәгәрмәсе»
* Японияның Нима[ja] (хәҙер Оданың бер өлөшө) ҡалаһының ҡом музейында бейеклеге 8,6 метр һәм ваҡыт иҫәпләү циклы 1 йыл булған ҡом сәғәте бар.
* Иң ҙур ҡом сәғәттәре исемлеге

## Галерея

E4CC appendix2.jpg|Ҡанатлы ҡом сәғәттәре, һүҙмә-һүҙ  *[[tempus fugit]]* билдәле латин эпитафияһының (йәғни осоу ваҡыты)
Peleus-Thetis-350.jpg|Яҡынса 350 йыл тип даталанған саркофаг.
Ambrogio Lorenzetti 002-detail-Temperance.jpg|Йырлай торған сәғәт
Egg timer.jpg|3 минутлыҡ йомортҡа бешереү өсөн таймер
Budapest timewheel 02.jpg|Будапешттағы Ваҡыт тәгәрмәсе, Венгрия.
Flag of Christopher Moody.svg|Ҡыҙыл пират флагы Муди[en], 1714 йылдар тирәһе
Cursor-design1-hourglass.svg|Ҡом сәғәттәре курсоры
hourglass-cross.png|Соломон  Утрауҙарында ағастан һырлап эшләнгән ҡом сәғәт рәсеме
Sanduhren.jpg|Антиквар ҡом сәғәттәре


Livingstone Mausoleum detail - geograph.org.uk - 1325673.jpg|  ҡорбаны булған Эдинбургтағы Джон Ливингстон мавзолейында  ҡәбер ташы. XVII быуат
Knochenmann in Salzburg.JPG|Sebastiansfriedhof зыяратында кәшәнә, Зальцбург
DeHe vanitas-conocete-a-ti-mismo-jacobo-jordaens-rennes-MBA.jpg|Үҙеңде таны, йәштәр Гонаһ һәм Изгелек араһында (Якобу Йордансҡа рәсеме)
StillLifeWithASkull.jpg|Филипп де Шампань *баш һөйәге менән Натюрморт*, 1671 й.
Self-portrait (with Hourglass and Skull) by Johann Zoffany.jpg|Иоганн Цоффаниҙың *автопортреты* (ҡом сәғәте һәм баш һөйәге төшөрөлгән), яҡынса 1776 й.



## Символ

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Һыу сәғәте

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* Часы песочные // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 502. — 890 с.