open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рәмилә

**Рәмилә** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимология
Рәмилә башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, мәғәнәһе — тылсымлы 

## Билдәле кешеләр
Йомағужина Рәмилә Наил ҡыҙы (10 сентябрь 1953 йыл) — Башҡортостан Республикаһының дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-юрист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2003—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү (ЗАГС) идаралығы етәксеһе, 2012—2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһы уҡытыусыһы һәм факультет деканы урынбаҫары. Юридик фәндәр кандидаты (2006).

Ҡобағошова Рәмилә Сөләймән ҡыҙы (15 декабрь 1957 йыл) — Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры артисы. 1990 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996).

Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы (12 октябрь 1942 йыл) — театр актёры. 1967 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989).

Сәлимгәрәева Рәмилә Миңлеғәли ҡыҙы (5 июнь 1950 йыл) — башҡорт театр актёры, 1977 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986).

Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы (11 июнь 1961 йыл) — спортсы. Еңел атлетика буйынса 1987—1991 йылдарҙа СССР, 1992 йылдан БДБ һәм 1993—1996 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. 1992 һәм 1996 йылдарҙағы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. 1991—1993 йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъяның 10 иң яҡшы марафонсыларының береһе. СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1990). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994).

Искәндәр Рәмилә Риф ҡыҙы (татар. *Рамилә Риф кызы Искәндәр*; 24 июнь 1977 йыл) — Рәсәйҙең театр һәм кино актёры. 
Рәмилә Рифовна Хисамова (Искәндәр — сәхнә псевдонимы, әсәһенең ҡыҙ фамилияһынан яһалған -  Искәндәрова) Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Ҡоншаҡ ауылында тыуған. Милләте буйынса татар . 1993 йылда баян класы һәм хорҙа йырлау буйынса  буйынса музыка мәктәбен тамамлай. 1999 йылда Силәбе дәүләт сәнғәт һәм мәҙәниәт институтын тамамлай (Наум Орлов курсы).
1997 йылдан 1999 йылға тиклем Силәбе йәш тамашасы театрында, 1999 — 2002 йылдарҙа Силәбе драма театрында эшләй.
2002 йылда Мәскәүгә күсә һәм 2003 йылға тиклем  К. С. Станиславский исемендәге театрҙа, 2003 йылдан Рәсәй дәүләт академия йәштәр театрында (РАМТ) эшләй. Кинола төшә.
2013 йылда улы Тимур тыуа, атаһы билдәһеҙ.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Миләүшә

**Миләүшә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Миләүшә исеме башҡорт теленә фарсы теленән килеп ингән. Мәғәнәһе миләүшә сәскәһендәй нәфис, нәзәҡәтле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Мортазина Миләүшә Ғәли ҡыҙы (27 май 1926 йыл) — вокал буйынса педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1977 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Профессор (1990). РСФСР‑ҙың (1983) һәм Башҡорт АССР‑ының (1967) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973), СССР юғары мәктәбе отличнигы (1985). 2‑се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2012) һәм Салауат Юлаев (2011) ордендары кавалеры. Өфө ҡалаһының почётлы гражданы.

Иҙрисова Миләүшә Абрар ҡыҙы (28 декабрь 1961 йыл) — музыка белгесе, журналист, педагог. Сәнғәт ғилеме кандидаты (2014). Журналистар союзы (2002), Композиторҙар союзы (2006) ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2006).

Ҡолмөхәмәтова Миләүшә (Годбодь Миләүшә) — журналист.

Ғиниәтуллина Миләүшә Хизбулла ҡыҙы (1955 йыл) — ғалим-химик, хужалыҡ эшмәкәре. 1980 йылдан «Сода» йәмғиәтенең үҙәк лабораторияһы инженеры, 1987 йылдан — йәмғиәттең фәнни-технологик үҙәк лабораторияһы етәксеһе. Техник фәндәр кандидаты (2007).

Ҡаһарманова Миләүшә Сәйғәфәр ҡыҙы — билдәле шағирә һәм яҙыусы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге хөкүмәт премияһы лауреаты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Миләш-Миләүшә» -Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, драматург Нәжиб Асанбаевтың шул уҡ исемле пьесаһы буйынса ҡуйылған спектакле.

Ала миләүшә (, Аню́тины гла́зки, лат. Víola trícolor) — миләүшәләр үҫемлектәр ғаиләһенә ҡараған ҡыҫҡа һабаҡлы, ялтыр яҫы япраҡлы, көрән, аҡ йәки төрлө төҫтәге сәскәле бер йыллыҡ, һирәк осраҡта ике йыллыҡ һәм күп йыллыҡ үҫемлек.

«Миләүшә сәскәһе» — Әмир Гәрәевтың хикәйәһе.

Миләүшә — төҫ, шәмәхә фиолет төҫ.

Миләүшә (фиалка, сенполия) — сәскә, бүмә гөлө, мәңгелек мөхәббәт символы һаналған гөл, бер-береһен яратҡан кешеләрҙе тыныс булырға, әрләшмәҫкә, аңларға өйрәтә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғәйшә

**Ғәйшә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Ғәйшә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе йәшәүсе, йәшәүсән тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Әкимбәтова Ғәйшә Мостафа ҡыҙы (19 сентябрь 1930 йыл) — Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Ҡыҙрас ауыл Cоветы башҡарма комитетының элекке рәйесе, СССР-ҙың VIII саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС-тың XXIII һәм XXIV съездары делегаты[1]. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Дәүләкән ҡалаһының һәм Дәүләкән районының почётлы гражданы.

Ҡамаева Ғәйшә Нурғәли ҡыҙы — татар йырсыһы, Татар радиоһы солисты.

Ғәйшә бинт Әбү Бәкер (Әишә бинт Әбү Бәкр) (‎; (Ҡалып: ДР, Мәккә — 678, Медина) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең ғиффәтле килеш алған берҙән-бер ҡатыны, сәхәбә Әбү Бәкр ҡыҙы.

Ғәйшә әл-Хүррә (, ) — Гранада әмирлеге әмире Мөхәммәт XI ибн Мөхәммәттең һәм унан һуңғы әмир Әбдел-Хәсән Али ибн Садтың хәләл ефете, шулай уҡ Мөхәммәт XII Әбү Абдуллаһтың (Бүәбил) әсәһе. Әл-Хүррә ғәрәп телендә хөрмәтле тигәнде аңлата, ул Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең затынан, уның тере вариҫы булыуы менән танылған. Сәйәси йәһәттән әүҙем була һәм Гранада әмирлектәренең һуңғы йылдарҙағы дәүләт сәйәсәтенә йоғонто яһай. Ғәйшә әл-Хүррә — был дәүләт тарихында иң билдәле ҡатын-ҡыҙҙарының береһе.

Рахманҡолова Ғәйшә Абдрахман ҡыҙы (3 декабрь 1913 йыл — 03 март 1991 йыл) — рәссам, график, ТАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәое (1974), Татарстан АССР-ының халыҡ рәссамы (1984). 1942 йылда ТАССР Рәссамдар берлеге ағзаһы булған беренсе татар ҡатын-ҡыҙ-рәссамы, Мәскәүҙә Бөтә союз акварель күргәҙмәләрендә Татарстан АССР-ның беренсе вәкиле булып ҡатнашыусы.

Ҡамаева Ғәйшә Нурғәли ҡыҙы — татар йырсыһы, Татар радиоһы солисты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Азад-Ғәйшә Рорлих — Калифорния университеты профессоры, «Волга буйы татарлары тарихы», йәки «Волга буйы татарлары: Милли һығылмалылыҡ профиле» (ингл. The Volga Tatars: A Profile in National Resilience) — 1986 йылда АҠШ-тың Калифорния штатында Стэнфорд университеты тарафынан инглиз телендә нәшер ителгән ғилми хеҙмәт (монография) авторы.

Дәләү Ғәйшә (Башҡорт халыҡ йыры).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Гөлдәр

**Гөлдәр** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимология
Гөлдәр башҡорт теленә фарсы теленән ингән, гөл менән биҙәлгән; гөлгә күмелгән, гөлгә эйә булған тигәнде аңлата. Гөлдәр исеменә эйә һүҙе ҡушылып, Гөлдәриә исеме барлыҡҡа килгән.

## Билдәле кешеләр
Моратова Гөлдәр Сабит ҡыҙы (20 март 1951 йыл) — дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре. 1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021).

Ильясова Гөлдәр Мозафар ҡыҙы (11 июнь 1954 йыл) — театр режиссёры. 1990—2008 йылдарҙа Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театрының художество етәксеһе һәм баш режиссёры. 1989 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1994) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994).

Йосопова Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы (14 ғинуар 1967 йыл) — журналист. 1994 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар берлеге ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).

Ишҡыуатова Гөлдәр Йәдкәр ҡыҙы (1975) — йырсы, телережиссер. Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — йәш быуынды рухи-әхләҡи яҡтан тәрбиәләүҙәге хеҙмәте өсөн (2001).

Гөлдәр Илембәтова — Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатының 2010 йылғы сығарылыш уҡыусыһы, Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты (2010)

## Мәҙәниәттә
«Гөлдәр» — Сибай ҡалаһында балалар сәнғәт мәктәбенең бейеү ансамбле[1].

## Әҙәбиәттә
Гөлдәр баҡсаһында — БАССР-ҙың халыҡ шағиры Мәжит Ғафури шиғыры. 1924 йылда яҙылған. 7 кластар өсөн «Башҡорт теле» һәм «Туған әҙәбиәт» дәрестәре программаһына индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Фәриҙә

**Фәриҙә** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме

## Этимология
Фәриҙә (Фәридә) башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм ынйы бөртөгө; тиңдәшһеҙ, берҙән-бер; тиңдәше булмаған, иң яҡшы; бер бөртөк тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Ҡудашева Фәриҙә Йәһүҙә ҡыҙы (15 декабрь 1920 йыл — 9 октябрь 2010 йыл) — йырсы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1972), Башҡорт АССР-ының (1968) һәм Татарстандың (1990) халыҡ артисы; Татарстан Республикаһының Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1996), Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1991), Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (1995).

Камалетдинова Фәриҙә Мирсаяп ҡыҙы (25 август 1916 йыл — 15 ғинуар 2008 йыл) — башҡорт театр актёры, 1967 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1972), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1964).

Ғәлиева Фәриҙә Ғабдулхай ҡыҙы (18 декабрь 1962 йыл) — ғалим-фольклорсы. Филология фәндәре докторы (2007), тарих фәндәре кандидаты (1997), доцент (2010).

Усманова Фәриҙә Ғәлимйән ҡыҙы() — (26 декабрь 1918 йыл — 21 май 1983 йыл)  — медицина хеҙмәте капитаны. Фронт хирургы — 1096-сы пушка артполкының өлкән табибы.

Садиҡова Фәриҙә Вәли ҡыҙы (11 июль, 1956 йыл, БАССР, Ейәнсура районы, Байыш ауылы) — селекционер. Биология фәндәре кандидаты (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урман белгесе (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы урман хеҙмәткәре (2007).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Гөлназ

**Гөлназ** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимология
**Гөлназ** башҡорт теленә фарсы теленән ингән, гөл+наз, гөлдәй наҙлы; гөл кеүек наҙлы.

## Билдәле кешеләр
Ҡотоева Гөлназ Мират ҡыҙы (1 ғинуар 1974 йыл) — шағир, журналист, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2006)

Галина Гөлназ Салауат ҡыҙы (3 февраль 1961 йыл) — ғалим-музыка белгесе, педагог‑методист. 1984 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты, бер үк ваҡытта 1998—2014 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институты уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1998). Башҡортостан Республикаһының (1995) һәм Рәсәй Федерацияһының (1997) Композиторҙар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2018).

Ғөбәйҙуллина Гөлназ Радик ҡыҙы (14 февраль 1992 йыл) — бишалыш менән шөғөлләнеүсе Рәсәй спортсыһы, Рио-де-Жанейро олимпиадаһында Рәсәй вәкиле, заманса бишалыш буйынса донъя чемпионы (2017).

Ҡолһарина Гөлназ Фәрит ҡыҙы — тележурналист, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Тамыр» балалар телеканалы директоры, Шәйехзада Бабич исемендәге Башҡортостан Республикаһы дәүләт йәштәр премияһы лауреаты.

Асаева Гөлназ Рөстәм ҡыҙы (2 июнь 1998 йыл) ― башҡорт һәм татар эстрадаһы йырсыһы.

Сотникова Гөлназ Ивановна (21 сентябрь 1967 йыл) — Рәсәй эшҡыуары, йәмәғәт эшмәкәре, «Вертэкс» АЙ холдингы президенты (1990 йылдан), Мәскәү һәм бөтә Русь патриархы Алексий II тарафынан ойошторолған Рәсәй Килешеү һәм Татыулыҡ хәйриә фонды президенты (1997 йылдан), М. В. Ломоносов исемендәге МДУ-ның Классик пансионы президенты (1997 йылдан). Рәсәйҙә хәйриәлек һәм меценатлыҡ барлыҡҡа килеүҙә ҙур роль уйнай. Рәсәй православие сиркәүенең I дәрәжә Изге равноапостольная княгиня Ольга I (1999 йыл), II дәрәжә Изге благоверный кенәз Даниил Московский (2003 йыл) ордендары менән бүләкләнгән. Рәсәй һәм халыҡ-ара жюри тарафынан ике тапҡыр «Йыл ҡатын-ҡыҙы» (1995,1999) тип таныла. Бер нисә мәҙәни программаһы өсөн «Леди инициатива» тигән почетлы титул ала.

Әбүбәкерова Гөлназ Әхмәт ҡыҙы (18 ғинуар 1996 йыл) — Рәсәй шашкасыһы, урыҫ һәм халыҡ-ара шашка буйынса махсуслашҡан. Рәсәй һәм Европа беренселегенең күп тапҡырҙар еңеүсеһе. Спорт мастерлығына кандидат. Халыҡ-ара шашка буйынса Рәсәй йәштәр йыйылма командаһы ағзаһы (2004).

Әхмәҙиева Гөлназ Ғафир ҡыҙы (6 апрель 1960 йыл) — педагог. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2000).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Тайыш Сыныҡаев

**Тайыш Сыныҡаев** (тыуған йылы билдәһеҙ — 31 май 1774) — хәрби эшмәкәр, Е. И. Пугачёв етәкселегендәге 1773-1775 йылдарҙағы Рәсәйҙәге Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан. Себер даруғаһы Әйле улусы старшинаһы.

## Биографияһы
Тыуған урыны асыҡ ҡына билдәле түгел. Себер даруғаһы Әйле улусы старшинаһы. 1768 йылда Ырымбур һыҙатында хеҙмәт иткән, отряд башында торған. 

3 мең башҡорт ғәскәре составында 1771—1773 йылдарҙа Бар конфедераттарына ҡаршы Польша походында ҡатнаша. Уның командаһы составында хорунжий Сура Рәсүлев та була. 

1773 йылда командаһында 131 хужалыҡ иҫәпләнгән. Себер даруғаһындағы Әйле улусы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Дыуан районы) Ҡәҙер ауылы башҡорто.

## 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыуы
1773 йылдың декабрендә старшина Тайыш Сыныҡаев Әйле улусында булдырылған башҡорт отрядын И. Н. Зарубин етәкләгән баш күтәреүселәр үҙәгенә оҙата. 1774 йылдың апрель-май айҙарында Салауат Юлаев ғәскәре составында Төп ихтилал ғәскәрен эҙәрлекләгән хөкүмәт ғәскәрҙәренең алға барыуына тотҡарлыҡ яһай. Салауат Юлаевтың иң тоғро көрәштәштәренең береһе.

1774 йылдың 6-8 майҙарында Эҫем заводы янында подполковник И. И. Михельсон деташементына ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнашҡан.

1774 йылдың 31 майында Әй пристаны янында һуғышта һәләк була.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Салават Юлаев: Энциклопедия. Таиш Ченыкаев, 351 с. /Гл.ред. И. Г. Илишев.— Уфа: Башкирская энциклопедия, 2004. — 480 с.: ил. ISBN 5-88185-054-8
* ЦГИА РБ. Ф.1, оп.1, д.3380, л.60-63; Крестьянская война на территории Башкирии: Сборник документов. Уфа, 1975.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа, 2001.

## Һылтанмалар
* Салават Юлаев. Энциклопедия ISBN 5-88185-054-8
Наилә

**Наилә ** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимология
Наилә башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән, **бүләк** тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Ғәләүетдинова Наилә Ғизетдин ҡыҙы (3 ғинуар 1946 йыл) — хеҙмәт ветераны, 1965 йылдан Башҡортостан радиоһы һәм телевидениеһы дикторы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2020), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).

Сәфәрғолова (Байкова) Наилә Абдулхай ҡыҙы (10 март 1963 йыл) — театр‑йәмәғәт эшмәкәре, 2002 йылдан Рәсәй Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008).

Абдулкаримова Наилә Йосоп ҡыҙы (29 декабрь 1929 йыл, Ҡаҙағстан АССР-ының Семипалатинск өлкәһе Зөбәйер ауылы) — педагог, тәржемәсе, журналист, йәмәғәт эшлеклеһе.

Әхмәтйәнова Наилә Әхмәҙулла ҡыҙы (8 июнь 1969 йыл) — ғалим-журналист, 2006 йылдан Башҡорт дәүләт университетының журналистика кафедраһы доценты. 2010 йылдан Рәсәй Журналистар союзы, 2019 йылдан Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (2007).

Ишморатова Наилә Мәүлитйән ҡыҙы (28 сентябрь 1954 йыл) — ғалим-химик. Химия фәндәре кандидаты, ауыл хужалығы фәндәре докторы (2007), доцент. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2010).

Сафина (Круговых) Наилә Файыҡ ҡыҙы (4 ноябрь 1963 йыл) — ғалим-патофизиолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2001).

Буранғолова Наилә Дамир ҡыҙы (15 апрель 1961 йыл) — педагог, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ҡауи (исем)

**Ҡауи** (Ҡәүи) — башҡорттарҙа һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа таралған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡауи исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм көслө, ҡеүәтле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Кәримов Ҡәүи Кәрим улы 1947 йылдың 15 ғинуарында Башҡортостан АССР-ының Тәтешле районы Яңғыҙнарат ауылында тыуған. Тарихсы. Тарих фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1993), СССР‑ҙың мәғариф отличнигы (1990), Башҡортостан Республикаһының белем биреү отличнигы (1997), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессональ белем биреү хеҙмәткәре (2006).

Ҡәүи Нәжми, ысын исеме Ҡәүи Һибәт улы Нәжметдинов (15 декабрь 1901 йыл — 24 март 1957 йыл) — татар яҙыуһысы һәм йәмәғәт эшмәкәре, СССР яҙыусылар берлеге ағзаһы. Сталин премияһы лауреаты (1951). РКП(б) ағзаһы (1919).

Ғабдуллин Вил Ҡәүи улы (25 май 1961 йыл) — спортсмен. Кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара спорт мастере (2003). Башҡортостадың иң яҡшы спортсыһы (1996). Кикбоксинг һәм яу оҫталығы буйынса 30 тапҡыр донъя чемпионы.  

Таһиров Ҡәйүм Ҡәүи улы (10 сентябрь 1957 йыл) — уҡытыусы, ғалим. Педогогия фәндәре кандиданты. Сығышы менән Ҡыйғы районының Алағуҙ ауылынан.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғәлим

**Ғәлим** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарының ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Ғәлим ғәрәпсәнәнә белемле, уҡымышлы, ғалим тигәнде аңлата. Ғәлим исеменән Ғәлимов фамилияһы барлыҡҡа килә.

## Билдәле шәхестәр
Хисамов Ғәлим Афзал улы (25 апрель 1949 йыл) — журналист, яҙыусы һәм дәүләт эшмәкәре, 1994—1998 йылдарҙа Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт министры. 1988 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (2014) һәм Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия (2006) лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

Дәүләтов Ғәлим Абдулла улы; Ғәлим Дәүләди (9 апрель 1936 йыл — 15 апрель 2016 йыл) — башҡорт шағиры, яҙыусы, тәржемәсе һәм журналист. 1968 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сергей Чекмарёв һәм Булат Рафиҡов исемендәге премиялар лауреаты.

Әхмәтшин Ғәлим Әхмәт улы (1903 — ?) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

Латипов Ғәлим Хатип улы (Латиф улы) () (1904—?) — Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

Яҡупов Ғәлим Миңлеғәлим улы — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе. 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Гөлшат

**Гөлшат** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме, шулай уҡ татарҙарҙа, төркмәндәрҙә, ҡаҙаҡтарҙа ла киң таралған.

## Этимологияһы
Гөлшат исеме башҡорт теленә фарсы теленән үҙләштерелгән. Мәғәнәһе гөл батшаһы тигәнде аңлата

## Билдәле шәхестәр
Зыязитдинова Гөлшат Ибраһим ҡыҙы (22 сентябрь 1947) — башҡорт театр һәм кино актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2003).

Әхмәтҡужина Гөлшат Фәйзелғаян ҡыҙы (28 февраль 1951 йыл) — журналист, шағир һәм драматург. 1981 йылдан республика матбуғат баҫмалары, шул иҫәптән 2002—2007 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзите хеҙмәткәре. 1989 йылдан СССР-ҙың Яҙыусылар һәм Журналистар союздары ағзаһы. Әбйәлил районының Ким Әхмәтйәнов исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2006).

Зәйнәшева Гөлшат Хисам ҡыҙы (13 ғинуар 1928 йыл — 1 апрель 2005 йыл) — татар шағиры, драматург. 1969 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988) һәм Ғ. Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1991).

Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы Фазлитдинова; 28 август 1992 йыл) — кроста һәм оҙон дистанцияға йүгереү менән шөғөлләнеүсе Рәсәй еңел атлетика спортсыһы. Өс тапҡыр Рәсәй чемпионы. Йәштәр араһында Европа чемпионы (2013). Рәсәй спортының халыҡ-ара класлы спорт мастеры.

Гөлшат Диас ҡыҙы Омарова (1968 йыл) — Ҡаҙағстан актрисаһы, сценарий яҙыусы һәм режиссёры.

Гөлшат Сәхый ҡыҙы Мамедова (төркмән) Gülşat Sahyýewna Mämmedowa. 1964 йыл) — төркмән дәүләт эшмәкәре. Төркмәнстан Мәжлесе Рәйесе.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Логунов Денис Юрьевич

**Денис Юрьевич Логунов** (13 октябрь 1978 йыл) — Рәсәй ғалим-микробиологы, медицина микробиологияһы өлкәһендә белгес, биология фәндәре докторы (2011), Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2016). Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәгенең фәнни эштәр буйынса директор урынбаҫары, күҙәнәк микробиологияһы лабораторияһы мөдире, фән һәм технологиялар өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы Дәүләт премияһы лауреаты (2020).

## Биографияһы
Денис Юрьевич Логунов 1978 йылдың 13 октябрендә Фрунзе (хәҙер Бишкәк, Ҡырғыҙстан) ҡалаһында тыуған. 2000 йылда Курск дәүләт медицина университетының «Биомедицина инженерияһы» кафедраһы биотехнология факультетын тамамлай. 2002 йылда Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы биотехнологиялары ғилми-тикшеренеү институтында «Конструирование рекомбинантных аденовирусов птиц CELO для экспрессии генетической информации в организме млекопитающих и птиц» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, биология фәндәре кандидаты булып китә. 2003 йылдан алып Рәсәй Медицина фәндәр Аакадемияһының Д. И. Ивановский исемендәге вирусология ғилми-тикшеренеү институтында (2014 йылда ул Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү институтына ҡушыла) эшләй.

2011 йылда Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәгендә ул  «Модуляция активности транскрипционных регуляторов p53 и NF-kB в условиях микоплазменной инфекции как фактор, способствующий трансформации эукариотических клеток и опухолевой прогрессии» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай, биология фәндәре докторы булып китә. Рәсәй Федерацияһы Президентының 2019 йылдың 13 июнендәге 274-се «Рәсәй Федерацияһы дәүләт наградалары менән бүләкләү тураһында» Указы менән, һаулыҡ һаҡлауға һәм медицина фәнен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн, Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығының ФДБУ [Н. Ф. Гамалея исемендәге [Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәгенең фәнни эштәр буйынса директор урынбаҫары, Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты Д. Ю. Логунов II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы менән бүләкләнә.

140-тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы, шулар араһында 1 монография, 1 китап бүлеге, рецензияланыусы журналдарҙа 82 мәҡәлә, 21 патент, 6 методик күрһәтмәләр һәм тәҡдимдәр. Рекомбинатлы вирус вакциналары һәм генотерапевтик препараттар булдырыу өсөн векторлы платформалар алып бара. Уның етәкселегендә 4 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған. Коронавирустан Рәсәй вакцинаһы эшләүсе төркөмдөң етәксеһе булып тора. Уның туранан-тура етәкселеге аҫтында Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәгендә COVID-19-ға ҡаршы беренсе Рәсәй вакцинаһы (Гам-КОВИД-Вак, сауҙа маркаһы «Спутник V») эшләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Первое большое интервью создатель российской вакцины от коронавируса Денис Логунов дал «Медузе». Он рассказал, стоит ли ждать прививок к сентябрю 2020 года, Meduza, 23.07.2020.
Миңлегөл

**Миңлегөл** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған мосолман ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Миңлегөл — башҡорт теленән «миңле» һәм фарсы теленән үҙләштерелгән «гөл» һүҙҙәрен ҡушып яһалған ҡатын-ҡыҙ исеме. Мәғәнәһе — бәхетле, аҫыл.

## Билдәле шәхестәр
Санъярова Миңлегөл Әһелмөхәмәт ҡыҙы — (9 сентябрь 1929 йыл — 12 февраль 2010 йыл) — төҙөүсе, 1957—1984 йылдарҙа Өфөләге 3-сө төҙөлөш тресы ташсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975).

Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы — (1 октябрь 1948 йыл) — мәғариф ветераны, шағир. 1993 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем хеҙмәткәре.

Хәмиҙуллина Миңлегөл Фәрхит ҡыҙы — һауынсы, Башҡорт АССР-ының Салауат районы Ишембай ауыл советына ҡараған Миндеш ауылында тыуған,Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1979, 1981) ордены кавалеры.

Сәғҙәткирәева Миңлегөл Байғужа ҡыҙы (10 май 1946 йыл) — физик, физика‑математика фәндәре докторы (2005), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2006).

Тайсина Миңлегөл Мәүлембирҙе ҡыҙы (?) — шағирә, балалар яҙыусыһы, «Аҡбуҙат» журналының яуаплы сәркәтибе.

Хисмәтуллина Миңлегөл Хәбибйән ҡыҙы (24 ноябрь 1927 йыл — 18 февраль 2004 йыл) — башҡорт шағиры һәм прозаигы, 1983 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Ябалаҡлы ауылында тыуған.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Чухраёв Александр Михайлович

**Чухрай Александр Михайлович** (14 ғинуар 1952 йыл — Рәсәй Федерацияһы Дәүләт думаһының IV һәм V саҡырылыш депутаты, Дәүләт Думаһында һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет рәйесе урынбаҫары. "Берҙәм Рәсәй " Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Юғары советы ағзаһы. «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Курск төбәк бүлексәһе секретары (2002 йылдан). Медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2002).

## Биографияһы
1952 йылдың 14 ғинуарында Курск өлкәһенең Кореневский районы Сафоновский совхозында эшсе ғаиләһендә тыуған. 1971 йылда Рыльск медицина училищеһын отличие менән тамамлағандан һуң Брежневский медпунктында фельдшер булып эшләй башлай. 1971—1977 йылдарҙа — Курск дәүләт медицина институты студенты, 1977—1979 йылдарҙа — Курск дәүләт медицина институтының факультет хирургияһы кафедраһында клиник ординатор, ә 1979—1982 йылдарҙа — шул уҡ кафедра аспиранты.

1982—2003 йылдарҙа Курск өлкә клиник дауаханаһының баш табибы вазифаһын биләй. 1987 йылда Харьковта Украина табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында медицина фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн «Функциональное состояние органов гепатопанкреатодуоденальной зоны у больных с билиодигестивными анастомозами» темаһы буйынса диссертация яҡлай. 2001 йылда Федераль медик-социаль экспертиза һәм инвалидтарҙы реабилитациялау фәнни-ғәмәли үҙәгендә (хәҙерге Федераль медик-социаль экспертиза бюроһы) «Управление многопрофильной больницей как социально-экономической системой в условиях реформирования здравоохранения» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1995 йылдан — Курск дәүләт медицина университетының сестринский эштәр кафедраһы мөдире.

2002 йылдан «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Курск төбәк бүлеге секретары. 2003 йылда Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһының дүртенсе саҡырылыш депутаты, 2007 йылда Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһының бишенсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана.

2011 йылдың 22 ноябрендә Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы бойороғо менән Рәсәй Федерацияһының «Күҙ микрохирургияһы» тармаҡ-ара фәнни техник комплексының генераль директоры итеп тәғәйенләнә, был поста отставкаға ебәрелгән Христо Тахчидиҙе алмаштыра. Бер ҡасан да күҙ ауырыуҙарын махсуслаштырылған дауалау менән шөғөлләнмәгән дөйөм профилле хирург Чухраевты тәғәйенләү йәмәғәтселектең һәм комплекс хеҙмәткәрҙәренең уның бөтә 12 филиалында ҡырҡа кире реакция тыуҙыра.

Өйләнгән, ике балаһы бар.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Чухраёв Александр Михайлович на официальном сайте Государственной Думы РФ
*
Роза

**Роза** — яңы исем, төрки телле халыҡтарҙа, шулай уҡ башҡа халыҡтарҙа ла киң таралған ҡатын-ҡыҙ исеме

## Этимологияһы
Роза исеменең мәғәнәһе рауза сәскәһе исеме менән бәйле.

## Билдәле шәхестәр
Аҡкучукова Роза Сабирйән ҡыҙы (12 февраль 1950 йыл — 8 февраль 2021 йыл) — башҡорт эстрада йырсыһы. 1973 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының вокалсыһы, 1999 йылдан — баш администраторы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).

Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы (7 ноябрь 1935 йыл, БАССР, Нуриман районы, Иҫке Күл ауылы) — театр актёры. 1961 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) һәм атҡаҙанған (1972) артисы. (1961).

Буканова Роза Ғафар ҡыҙы (29 ғинуар 1950 йыл) — ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фəн эшмəкəре (2000).

Әхмәтова Роза Сәмиғулла ҡыҙы (13 февраль 1924 йыл — 16 ғинуар 2009 йыл) — инженер-технолог. Техник фәндәре кандидаты (1967). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971)

Маннанова Роза Ғәбдерәүеф ҡыҙы (20 апрель 1923 йыл — 22 октябрь 2012 йыл) — мәғариф һәм йәмәғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1962), БАССР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1966).

Роза Рымбаева, Рымбаева Роза Ҡыуаныш ҡыҙы (28 октябрь 1957 йыл) — совет һәм ҡаҙаҡ эстрада йырсыһы (сопрано), педагог, профессор. Ҡаҙаҡ ССР-ының халыҡ артисы (1986), Ҡаҙағстан Республикаһының дәүләт премияһы лауреаты (2004), Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстан республикаларының атҡаҙанған артисы.

Вәлиева Роза Ғүмәр ҡыҙы (3 ноябрь 1951 йыл) — инженер‑электромеханик, техник фәндәр докторы (2004), профессор (2006).

Ишемова Роза Ғакил ҡыҙы (1 ғинуар 1939 йыл) — башҡорт ғалимы һәм педагог-методисы. 1973—2003 йылдарҙа Рәсәйҙең Милли мәғариф проблемалары институтының Башҡортостан филиалындағы ғилми хеҙмәткәр. Педагогия фәндәре кандидаты (1988). БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1986), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1980).

Уразаева Роза Зәйнулла ҡыҙы (20 ноябрь 1944 йыл — 11 август 2005 йыл) — табип, гинеколог, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе алдынғыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1981). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981).

Ғәниева Роза Шәрип ҡыҙы (30 июль 1921 йыл — 2013 йыл) — башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан тәүге нефтсе. 1953—1988 йылдарҙа Башҡортостан нефть ғилми-тикшеренеү һәм проект институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

Ильясова Роза Хәмит ҡыҙы (23 апрель 1947 йыл) — башҡорт ғалимы, сәнғәт фәндәре кандидаты (1982), профессор (2013).

## Топонимияла
Роза (Тюрингия) (нем. Rosa (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.

Роза (Силәбе өлкәһе) — Рәсәй Федерацияһы, Силәбе өлкәһе Коркин районының эшселәр ҡасабаһы.

Роза утрауы Республикаһы (эспер. Respubliko de la Insulo de la Rozoj) — элекке виртуаль дәүләт. Адриатик диңгеҙҙәге яһалма (антропоген) платформала, Италияның Римини (Форли) ҡалаһынан 11 км алыҫлыҡта урынлашҡан

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* 
*
Ғәлиә

**Ғәлиә** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме, төрки телле халыҡтарҙа киң таралған.

## Этимологияһы
Ғәлиә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе «бөйөк» тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Солтанова Ғәлиә Кәлимулла ҡыҙы (16 февраль 1937 йыл) — йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993) һәм халыҡ артисы (2011).

Имашева Ғәлиә Шакир ҡыҙы (17 май 1915 йыл — 5 ғинуар 1995 йыл) — совет театр рәссаме. РСФСР-ҙың (1955) һәм БАССР-ҙың (1943) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. БАССР-ҙың (1970) һәм РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1973). Рәссамдар союзы ағзаһы (1938). Башҡорт профессиональ театр декорацияһы сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе профессиональ рәссам. К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

Науразбаева Ғәлиә Мөҙәрис ҡыҙы (1 июль 1930, БАССР Бөрйән районының Яуымбай ауылы — 23 март 2009, Башҡортостан Республикаһы, Бөрйән районы, Байназар ауылы) — алдынғы һауынсы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Октябрь Революцияһы ордендары кавалеры, БАССР Юғары Советы депутаты, Коммунистик хеҙмәт ударнигы, хеҙмәт ветераны.

Мөхәмәтйәнова Ғәлиә Мөхтәр ҡыҙы (1 декабрь 1950 йыл) — педагог, дәүләт хеҙмәткәре, ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры (1998—2004). Рәсәй Федерацияһы Педагогия һәм социаль фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, педагогия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы ағзаһы (2015). СССР-ҙың мәғариф отличнигы, Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре.

Кайбицкая Ғәлиә Мотыйғулла ҡыҙы — танылған йырсы, Татарстандың халыҡ артисы.

Измайлова Ғәлиә Баязит ҡыҙы (12 февраль 1923 йыл, РСФСР, Томск — 2 октябрь 2010 йыл, Үзбәкстан, Ташкент) — балет бейеүсеһе, балетмейстер, режиссер, Үзбәкстан ССР-ы (1951) һәм СССР (1962) халык артисы, Үзбәкстан ССР-ының Хәмзә исемендәге (1970) һәм СССР (1950) дәүләт премиялары лауреаты.

## Әҙәбиәттә
Ғәлиә — Фәнил Әсәновтың «Тол ҡатындар» әҫәре геройы. 

Ғәлиә — Флорид Бүләковтың «Таштуғай» пьесаһы геройы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғәлиә мәҙрәсәһе — Өфө ҡалаһындағы мосолман уҡыу йорто. 1906 йылдың көҙөндә асыла.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* Кайбицкая,_Галия_Мутыгулловна
* Измайлова,_Галия_Баязитовна
Әйүпова Ләлә Әҙһәм ҡыҙы

**Әйүпова (Имашева) Ләлә Әҙһәм ҡыҙы** (18 август 1951 йыл) — журналист. «Гөлистан» Яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры.

## Биографияһы
Ләлә Әҙһәм ҡыҙы Имашева 1951 йылдың 18 авгусында Башҡорт АССР-ы Бишбүләк районы Аҙнай ауылында уҡытыусылар династияһы ғаиләһендә тыуған.

Аҙнай һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡый. Тәүҙә Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. Һуңғараҡ — Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының тәбиғи-география факультетын тамамлай.

## Хеҙмәт юлы һәм ҡаҙаныштары
Имашева Ләлә Әҙһәм ҡыҙы хеҙмәт юлын 1970 йылда Аҙнай һигеҙ йыллыҡ мәктәбенең оҙайтылған көн төркөмө тәрбиәсеһе булып башлай.

1972 йылда БАССР-ҙың телевидение һәм радиотапшырыуҙар Комитеты радио-телевидение үҙәгендә киң мәғлүмәт саралары секретарь-машинисткаһы хеҙмәтен башҡара. Артабан радиотапшырыуҙар цехында тауыш яҙҙырыу операторы, «Эфир Башкортостана» гәзитенең иғландар һәм баҫма программалар буйынса кесе мөхәррире, «Башҡортостан» Дәүләт теле-радиотапшырыуҙар компанияһы реклама-коммерция үҙәгенең өлкән мөхәррире булып эшләй. БАССР-ҙың телевидение һәм радиотапшырыуҙар Комитетында барлығы 26 йыл хеҙмәт итә.

1996 йылдың декабрендә «Радио-101 «Гөлистан» Яуаплылығы сикләнгән йәмғиәткә нигеҙ һала.

2000 йылда «Гөлистан» Яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте «Деловой мир Башкортостана» мәғлүмәти-реклама гәзитен булдыра һәм баҫтыра.

Уның етәкселегендә Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына ҡарата Башҡортостандың лайыҡлы кешеләренең тормошон һәм ижадын яҡтыртыуға арналған ике томдан торған „Летопись достижений к 100-летию Республики Башкортостан“ биографик-публицистик баҫма донъя күрҙе.

Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына ҡарата „Живая память поколений“ китабы баҫылып сыҡты.

Ләлә Әҙһәм ҡыҙы Әйүпова Рәсәйҙә генә түгел, ә халыҡ-ара кимәлдәге ҙур күргәҙмәләрҙә: Шэньян йәрминкәһе (ҠХР, 2001 йыл), Төркиә (Измир ҡалаһы, 2003 йыл), „Нефть-Газ“ күргәҙмәһе (Пекин, 2006 йыл), Йыл һайын үтеүсе Инвестиция Форумы (AIM) (Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Дубай ҡалаһы, 2013 йыл, 2014 йыл), Йыл һайын үтеүсе Төҙөлөш Форумы (ОАЭ, 2014 йылдың ноябре) ҡатнаша.

Ләлә Әҙһәм ҡыҙы башланғысы менән 2008 йылда Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының тәүге директоры һәм режиссёры Булат Имашевтың 100 йәшенә ҡарата артистың тыуған Бишбүләк районы Аҙнай ауылында йорт-музейын аса. Шулай уҡ Аҙнай ауылындағы Тимербулат Имашев урамын төҙөкләндереүҙе лә финанслай.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Почёт грамотаһы һәм күкрәк билдәһе(2015).
* Әйүпова Ләлә Әҙһәм ҡыҙының исеме „Who is who в России“: Биографическая энциклопедия успешных людей России» энциклопедияһына индерелә (2012). 
* Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһының «За заслуги в предпринимательстве» миҙалы (2021)
* БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары Агентлығының Почёт грамотаһы (2021 йыл) 
* БР-ның Бишбүләк муниципаль районының Почёт грамотаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Аюпова Ляля Адгамовна — наша гордость 
* Компания «Гюлистан» 
* газета «Деловой мир Башкортостана» 
* Музей Булата Имашева
* Культурный мир 
* Аюпова Ляля Адгамовна
Татар-башҡорт мәҙәни үҙәге (Берлин)

**Татар-башҡорт мәҙәни үҙәге** — Германияның баш ҡалаһы Берлинда эшләп килгән татар-башҡорт мәҙәни үҙәге. 
Татар-башҡорт мәҙәни үҙәгенең маҡсаты — һәр кемгә милли үҙенсәлекте һаҡлап ҡалырға ярҙам итеү. 
## Тарихы
Йәмғиәт 2000 йылда рәсми теркәлгән, был немец формализмы юридик яҡтан өҫтөнлөктәр бирә. Әммә Берлинда башҡорттар һәм татарҙар бер йыл элек «Римон» галереяһында Рәйес Хәлилов, Нурия Хадееваның рәсемдәре һәм Илдар Харисовтың коллаждары күргәҙмәһен ойошторған.
Тиҙҙән беренсе гәзит баҫтырырға өлгәшәләр, һуңынан икенсе баҫма барлыҡҡа килә. Бер-ике айҙан ойошманы лигитимлаштырыу зарурлығы килеп тыуа.
«Беҙҙең үҙәк немецсә "Tatarisch-Baschkirischer Kulturverein e.V.", татарса һәм башҡортса - "Tatar-bashqort madani uzage" тип атала, - ти үҙәкте ойоштороусы Илдар Харисов. Беҙҙе журналистар нисек кенә атаманы: татар-башҡорт ойошмаһы, татар йәмғиәте, яҡташтар... Беҙ мәҙәни үҙәк тигән исем һайланыҡ».

Үҙәктә эмигранттар юҡ тиәрлек, күпселеге ваҡытлыса эшкә йәки уҡырға килгән ватандаштар.
Татар-башҡорт үҙәге ячейкалары бөтә Германия буйлап - Майндағы Франкфурттан Мюнхенгә тиклем бүлеп таралған. Франкфурдта 2004 йылдан 2010 йылға тиклем «Бертуған» тигән татар-башҡорт журналы сығарылған. 2010 йылда журнал сығарылыуҙан туҡтай, шул уҡ исемдәге нәшриәт эшләп килә. 

Рәис Хәлилов ирекле рәссам-дизайнер булып эшләй һәм фотоһүрәттәр менән шөғөлләнә. Ул рәссамдарҙың, музыканттарҙың, ғалимдарҙың мәҙәни үҙәген ойошторған. Үҙәк күргәҙмәләр, классик һәм милли музыка кисәләрен ойоштора. Берлинда татар-башҡорт общинаһы һабантуйҙың милли байрамын даими билдәләй.

Евросоюз илдәрендә башҡорттар ҡоролтайын Лейпциг ҡалаһында йәшәүсе Баишев Ирек Фәнүр улы етәкләй.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Үҙәктең сайты  
* Башкиры, казахи, русские, татары, турки в Германии: где отпраздновать Наурыз
*«Всемирный курултай (конгресс) башкир». Башкирские общественные организации в мире

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге
Зәкирйән

**Зәкирйән** (Закирйән) — төрки телле халыҡтар араһында ғәрәп һәм фарсы теленән таралған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Зәкирйән (Закирйән) башҡорт теленә ғәрәп һәм фарсы телдәреннә үҙләштерелгән. «Иҫкә алыусы кеше» мәғәнәһен аңлатыусы Зәкир (Закир) һәм йән һүҙҙәрен ҡушып яһалған ир-ат исеме. 

## Билдәле шәхестәр
Зәкирйән Ғәлимйән улы Әминев — (30 ғинуар 1954 йыл) — Башҡортостандың ғалим—этнологы, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны. Башҡорт АССР-ының Баймаҡ ҡалаһында тыуған.

Закирйән Хан улы Ханов — (7 февраль 1920 йыл — 9 август 1990 йыл) — театр актёры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1937—1940 йылдарҙа һәм 1946 йылдан Ҡыйғы колхоз-совхоз театры, 1952—1987 йылдарҙа Сибай драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1971) һәм халыҡ (1978) артисы. Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Салауат районы Лағыр ауылында тыуған.

Хәкимйәнов Зәкирйән Хәкимйән улы (1904 йыл) − 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ылау йөрөтөүсек, һуңынан 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 1-се батареяһы ашнаҡсыһы була. Ике тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» (икеһе лә 1945 йылда), «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» (1943) миҙалдары менән наградлана.

## Фамилияларҙа
Зәкирйәнов Әлфәт Мәғсүм улы (7 октябрь 1959 йыл) — әҙәбиәт ғалимы, тәнҡитсе, педагогия фәндәре кандидаты, филология фәндәре докторы (2012 йыл), Татарстан Фәндәр академияһының Ғ. Ибраһимов исемендәге Тел, әҙәбиәт һәм сәнғәт институтының әҙәбиәт белеме бүлеге мөдире.

Зәкирйәнов Кәбир Зәкирйән улы — (10 апрель 1931 йыл) — СССР һәм Рәсәй урыҫ теле белгесе, педагог-методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (1979), профессор (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2007), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре (1997), СССР юғары белем биреү мәктәбенең отличнигы(1977), РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы(1973), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы(1994, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында кафедра мөдире (1980—1996).
750-гә яҡын ғилми һәм уҡытыу-методик хеҙмәттәренең авторы, Өфө методик берләшмәһе филология советының «Милләт-ара коммуникацияла рус теле һәм әҙәбиәте» секцияһы рәйесе, Башҡорт АССР-ы Үрге Ҡыйғы районының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы) Йыланлы ауылында тыуған.

Нәсибуллин Закирйән Һиҙиәт улы (5 август 1925 йыл -) — запастағы офицер, алыҫ йөҙөү штурманы, 1 ранг капитаны.

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан»
Мөнирә

**Мөнирә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Мөнирә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе — нур һибеүсе, яҡтыртыусы тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы (24 октябрь 1927 йыл — 2012) — малсылыҡ тармағы алдынғыһы, һауынсы, БАССР-ҙың атҡаҙанған малсыһы.

Һөйөндөкова Мөнирә Басим ҡыҙы — профессор, биология фәндәре докторы.

Шәйбәкова Мөнирә Ғабдулла ҡыҙы (1948), хеҙмәт ветераны. Кушнаренко районы «Большевик» колхозының элекке механизаторы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

Занина Мөнирә Ғәрәф ҡыҙы (1930—17.10.2017), театр актёры. 1971 йылдан Салауат башҡорт дәүләт драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1995).

Төхвәтуллина Мөнирә Сәхиулла ҡыҙы (1961), малсылыҡ алдынғыһы һәм ветераны. Көйөргәҙе районы Киров исемендәге хужалыҡтың элекке машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

Ғәйнетдинова Мөнирә Зәйнетдин ҡыҙы — БАССР-ҙың 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, 134-се Мишкә һайлау округы.

Фәрхетдинова Мөнирә Сәләх ҡыҙы — БАССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Өфө ҡалаһы, 3-сө Совет һайлау округы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Мөнирә» мәсете — Өфөләге мосолман дини ойошмаһы. Өфө ҡалаһы Ленин районындағы Нижегородкала урынлашҡан.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Әнисә

**Әнисә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Әнисә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе иң яҡын күргән, йән дуҫ тигәнде аңлата. Шулай уҡ үлән атамаһынан (Әнис-Әнисә) килеп сыҡҡан.

## Билдәле шәхестәр
Яхина Әнисә Алтынтимер ҡыҙы (11 май 1952 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының нәфис һүҙ жанры артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).

Дилмөхәмәтова Әнисә Хәйретдин ҡыҙы (27 ноябрь 1933 йыл — 12 август 2015 йыл) — театр актёры һәм драматург. 1954 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972).

Таһирова Әнисә Абдулла ҡыҙы (15 декабрь 1941 йыл) — башҡорт шағиры, тәржемәсе, 1973 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, журналист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1992), Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2011).

Хәмәтдинова Әнисә Әхтәм ҡыҙы (13 март 1928 йыл — 25 октябрь 1989 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. 1982 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Муллағолова Әнисә Муса ҡыҙы (5 март 1963 йыл) — ғалим—әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, журналист. Филология фәндәре кандидаты, доцент. «Юлдаш» радиоһы хеҙмәткәре. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы.

Жеравина Әнисә Нурылғаян ҡыҙы (22 май 1932 йыл) — ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәтсе. 1965 йылдан Томск дәүләт университеты уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1989), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2011) һәм почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2002).

Каверина-Ғәлиева Әнисә Заһретдин ҡыҙы — Европа реестры психолог-психотерапевы, Рәсәй Федерацияһы Профессиональ Психотерапевтик Лигаһының Тула бүлексәһе етәксеһе, Лиганың Халыҡ-ара класлы рәсми уҡытыусыһы һәм практика супервизоры, ЯСЙ «Фармбытхим» һәм «Пульсар» уҡыу үҙәгенең директоры һәм нигеҙ һалыусыһы, шәхси психология мәктәбенә нигеҙ һалыусы һәм Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә лә лекциялар уҡыусы, 2004 йылдан склероз менән ауырыусылар йәмәғәт ойошмаһының йәмәғәт эксперты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Әнисә» мәсете — Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы үҙәге Мишкә ауылындағы мәсет.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Әлфирә

**Әлфирә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Әлфирә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе мәңге йәшел тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Баҡыева Әлфирә Миңнулла ҡыҙы (1966 йыл) — ғалим-табип, муниципаль хеҙмәткәр. 1993 йылдан Өфө һәм республика дауаханалары табибы, бүлек мөдире; 2006 йылдан Өфөләге 36-сы поликлинканың баш табибы; 2007 йылдан Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары, хакимиәттең эштәр идарасыһы. Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

Шәйәхмәтова Әлфирә Биктимер ҡыҙы (1951 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. 1986—2001 йылдарҙа Салауат ҡалаһының 54-се мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы тәрбиәсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1996), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2006) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1995).

Ғәлләмова Әлфирә Хәләф ҡыҙы (1966 йыл) -Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры артисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.

Мәжитова Әлфирә — философия фәндәре кандидаты.

Йоносбаева Әлфирә — Башҡортостандың Баймаҡ районы Мәҙәниәт йорто янында 1983 йылда ойошторолған, Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары һәм фестивалдәре дипломанты, лауреаты һәм еңеүсеһе, Б. Вәлид исемендәге район премияһы лауреаты «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Әлфирә» — Ринат Камал әҫәре.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Нәжибә

**Нәжибә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Нәжибә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе затлы нәҫелдән, арҙаҡлы, юғары ҡатламдан, аҡһөйәк; аҫыл зат, аҡыллы тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Мәҡсүтова Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы (27 ноябрь 1932 йыл — 11 октябрь 2004 йыл) — башҡорт теле белгесе, йәмәғәтсе. 1957—1995 йылдарҙа хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1966 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1984 йылдан — бүлек мөдире, 1987 йылдан — баш, 1991 йылдан — төп ғилми хеҙмәтәр. 1990—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе. Филология фәндәре докторы (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983).

Нәжибә Әминева (9 декабрь 1945 йыл) — уҡытыусы, шағир. 1996 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1986).

Хәтмуллина Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы (; (1 сентябрь 1923 йыл — 6 апрель 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, «За оборону Кавказа» миҙалы һәм 2-се дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән.

Сафина Нәжибә Әхмәтнур ҡыҙы (2 март 1949 йыл) — татар шағиры, уҡытыусы һәм журналист.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Хәнифә

**Хәнифә** — ғәрәптәрҙән башҡа төрки телле халыҡтар араһында күп таралған ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Хәнифә (Ҡәнифә) — «ысын», «саф» мәғәнәһен аңлатҡан, ҡыҙ балаларға ҡушылған мосолман исеме. 

## Билдәле шәхестәр
Хәнифә Сиражи ҡыҙы Искәндәрова — (20 март 1928 йыл — 4 сентябрь 2020 йыл) — өс тиҫтә ярым йылдан артыҡ Салауат районы Арҡауыл урта мәктәбендә (бөгөн (Айҙар Байыҡ) исемендәге мәктәп) биология фәненән белем биргән хаҡлы ялдағы уҡытыусы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1968), СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1982), РСФСР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1967), СССР-ҙың VIII (1970—1974) саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС-тың XXIV съезы (1971) һәм Уҡытыусыларҙың беренсе Бөтә Союз съезы (1968) делегаты. Салауат районының почётлы гражданы.

Хәнифә Шәкүр ҡыҙы Зиннәтуллина (10 декабрь 1911 йыл — ?) — ғалим-әҙәбиәт белгесе. Филология фәндәре кандидаты (1954), доцент (1956).

Әбү Хәнифә — 699—769 йылдарҙа йәшәгән ислам динендәге дүрт мәзһәбтең береһе булған хәнәфиҙәр мәзһәбенә нигеҙ һалыусы. Әбү Хәнифә — әсир төшөп ҡол булған фарсы кешеһенең ейәне. Ул намаҙҙың һәр рәҡәғәтендә Ҡөръәнде уҡып сыға торған булған. Ғүмере эсендә ул етмеш тапҡыр хаж ҡылған, сәхәбәләр һәм тәбиғиндар менән осрашҡан.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ҡанифа юлы — (икенсе әйтелеше — **Ҡанифа юлы**, **Хәнифә юлы**) — элгәре Башҡортостанды Урта Азия илдәре менән тоташтырыусы боронғо сауҙа юлы. Уның икенсе атамаһы **Каруан юлы** булған. Ул Яйыҡ йылғаһы аша үтеп, Ҡаҙағстан аша Урта Азияға барып сыға. Ырымбур башҡорттары юлдың ул өлөшөн «Мысыр юлы» тип атаған. Гөбөрлө йылғаһы кисеүен «Мысыр кисеүе» тип йөрөткәндәр.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар