open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2-се Александровка

**2-се Александровка** () — Башҡортостан Республикаһының Благовещен районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 13 кеше булған.
ОКАТО коды — 80215825014.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ильина Поляна): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 24 км

Файл:Д. 2-я Александровская. Фото 1.jpg
Файл:Д. 2-я Александровская. Фото 2.jpg
Файл:Д. 2-я Александровская. Фото 3.jpg
Файл:Д. 2-я Александровская. Фото 4.jpg


## Иҫкәрмәләр
Языков (Благовар районы)

**Языков** () — Башҡортостандың Благовар районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 6368 кеше.
Почта индексы — 452740, ОКАТО коды — 80214837001.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәр
* Никишин Сергей Михайлович (24.07.1958), спортсы. Конькиҙа шыуыу буйынса СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1978). Шорт-трек буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1992) һәм Бөтә Союз категорияһындағы судья (1990). 1000 һәм 1500 метрға йүгереүҙә СССР (1979), РСФСР (1980—1981) һәм РСФСР халыҡтары спартакиадаһы (1982) чемпионы, халыҡ‑ара ярыштар еңеүсеһе. СССР йыйылма командаһы ағзаһы (1980—1984). 
* Рим Хәсәнов (9.03.1947), композитор, Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты (1976), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1979), Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2009).

## Иҫкәрмәләр
Андреевка (Благовещен районы)

**Андреевка** () — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 33 кеше.
Почта индексы — 453441, ОКАТО коды — 80215828002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Николаевка): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 38 км

## Иҫкәрмәләр
Аннин (Благовещен районы)

**Аннин** () — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4 кеше.
Почта индексы — 453437, ОКАТО коды — 80215849003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәр
* Сергеев Дмитрий Степанович (30.10.1922—13.03.2003) — Советтар Союзы Геройы (1945), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, орудие командиры, гвардия сержанты. 

## Иҫкәрмәләр
Арҡауыл (Благовещен районы)

**Аркауыл** () — Башҡортостандың Благовещен районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 93 кеше.
Почта индексы — 453437, ОКАТО коды — 80215849005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 42 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 51 км
## Тарихы
### Урындары

## Билдәле шәхестәре
* Зәйнуллин Хәмит Насретдин улы (16.11.1944—21.01.2003), ғалим-инженер‑технолог. 1970—1995 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, 1995 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Йәшәйеш хәүефһеҙлеге ғилми-тикшеренеү институтының лаборатория мөдире. Техник фәндәр докторы (2000).


Файл:Д. Аркаул, РБ. Фото 1.jpg
Файл:Д. Аркаул, РБ. Фото 2.jpg
Файл:Д. Аркаул, РБ. Фото 3.jpg
Файл:Д. Аркаул, РБ. Фото 4.jpg
Файл:Д. Аркаул, РБ. Фото 5.jpg


## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Быков (Благовещен районы)

**Быков** () — Башҡортостан Республикаһының Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 44 кеше булған.
ОКАТО коды — 80215849007.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 43 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 51 км

## Билдәле шәхестәре
* Мерзляков Алексей Николаевич (14.01.1911—31.01.1994), хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1942—1978 йылдарҙа Силәбе өлкәһе Һатҡы  директоры. 1947—1979 йылдарҙа Силәбе өлкә һәм Һатҡы ҡала Советтары депутаты. Ленин, Ҡыҙыл Йондоҙ, Октябрь Революцияһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. 1978 йылдан республика әһәмиәтендәге персональ пенсионер, Һатҡы ҡалаһы һәм Һатҡы районының почётлы гражданы (1969).

Файл:Д. Быково, РБ. Фото 1.jpg
Файл:Д. Быково, РБ. Фото 2.jpg
Файл:Д. Быково, РБ. Фото 3.jpg
Файл:Д. Быково, РБ. Фото 4.jpg


## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.    
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
Үрге Иҙәк

**Үрге Иҙәк** (, ) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 558 кеше.
Почта индексы — 453457, ОКАТО коды — 80215819001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 23 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 15 км


Файл:Д. Верхний Изяк, РБ. Фото 1.jpg
Файл:Д. Верхний Изяк, РБ. Фото 2.jpg
Файл:Д. Верхний Изяк, РБ. Фото 3.jpg
Файл:Д. Верхний Изяк, РБ. Фото 4.jpg


## Иҫкәрмәләр
Ғүмәр (Благовещен районы)

**Ғүмәр** () — Башҡортостандың Благовещен районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 59 кеше.
Почта индексы — 453456, ОКАТО коды — 80215822003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 47 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Зәгородная): 60 км

## Билдәле шәхестәре
* Дәүләтбаев Фәтих Ислам улы (27.03.1950—7.04.2004), артист. 1972—2013 йылдарҙа Башҡортостан Ҡурсаҡ театры актёры. 1980 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2010) һәм Башҡорт АССР-ының  халыҡ (1989) артисы.  
* Мөхәмәт Сәлихов (?—1893) — дин әһеле. 8-се йәмиғ мәсете (Солтан мәсете, Усманов мәсете) имам-хатибы, «Усмания» мәҙрәсәһе мөҙәрисе. Улдары — Ғарифулла һәм Мөхәмәтғариф.

## Иҫкәрмәләр
Иҫке Илек (Благовещен районы)

**Иҫке Илек** () — Башҡортостандың Благовещен районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 356 кеше.
Почта индексы — 453456, ОКАТО коды — 80215822001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Благовещен): 44 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 60 км

## Билдәле шәхестәре
* Шәйнуров Фәрит Вәлинур улы (1.05.1934—12.09.1987), спортсы һәм тренер. Мотоспорт буйынса СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1968). СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың бер нисә тапҡыр чемпионы, ил һәм лонъя чемпионаттарының күп тапҡыр призёры. 1959—1969 йылдарҙа СССР йыйылма командаһы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Село Староиликово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
Ахун (Бүздәк районы)

**Ахун** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 387 кеше.
Почта индексы — 452726, ОКАТО коды — 80217825009.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 50 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Күҙәй): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 35 км

## Билдәле шәхестәр
* Арыҫланов Айрат Гәрәй улы (10.04.1928—23.04.2010), совет һәм Рәсәй артисы, нәфис һүҙ оҫтаһы, диктор. РСФСР‑ҙың (1981) һәм Татар АССР‑ының (1974) халыҡ артисы. Бөтә Рәсәй нәфис һүҙ оҫталары конкурстары лауреаты (1970, 1974). ТАССР‑ҙың Ғабдулла Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1969). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971).

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Иҫкәрмәләр
Оло Өстүбә

**Оло Өстүбә** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 345 кеше.
Почта индексы — 452726, ОКАТО коды — 80217000000.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 10 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Кәпәй - Кыбау): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 10 км

## Билдәле шәхестәре
* Ишҡара Арыҫланов — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёв полковнигы. Тархан.
* Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы (20.03.1919—27.11.1979), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие тоҫҡаусыһы, кесе сержант. Дан орденының тулы кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Бүздәк

**Бүздәк** () — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы татар ауылы, ошо исемдәге район үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 10323 кеше булған.
ОКАТО коды — 80217807001.

## Сәнәғәт
* Бүздәк консерва комбинаты

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәре
* Ғисмәтулла Кинйәкәев (1792—?) — хәрби эшмәкәр, йорт старшинаһы. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
* Ибраев Рәшит Әхмәтзыя улы (24.02.1959), ғалим-математик, океандағы физик процесстарҙы математик моделләштереү өлкәһендәге белгес, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2008), физика-математика фәндәре докторы (2002), профессор (2008). Табанлыкүл ауылынан (хәҙер Бүздәккә ҡушылған-?).
* Ҡотошов Наил Муллайән улы (1926—2007) — хужалыҡ эшмәкәре. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1981).
* Нәбиева Венера Рөстамхан ҡыҙы (1.01.1943—26.05.2012), журналист, 1969—1998 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзите хәбәрсеһе, СССР Журналистар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Саҡаева Мәстүрә Фәхретдин ҡыҙы (15.01.1916—16.05.2007), табип-нефролог. 1947—1990 йылдарҙа Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы табибы, шул иҫәптән 1958—1984 йылдарҙа бөйөр ауырыуҙары бүлеге мөдире. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1966), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1956).
* Чанбарисов Шәйхулла Хәбибулла улы (9.05.1916—4.10.1996), ғалим-тарихсы, фән һәм мәғарифты ойоштороусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт дәүләт университетының беренсе ректоры. 1973—1981 йылдарҙа Өфө вуздары ректорҙары советы рәйесе. Тарих фәндәре докторы (1975), профессор (1975). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976). Октябрь Революцияһы (1972), ике Ҡыҙыл Байраҡ (1942, 1943), Александр Невский (1945), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1945), ике Почёт Билдәһе (1961, 1967) ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр
 

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 81148   
* Буздяк на портале «Генеалогия и Архивы»
Килем

**Килем** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 797 кеше.
Почта индексы — 452725, ОКАТО коды — 80217000000.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 26 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 25 км

## Билдәле шәхестәр
* Арыҫланов Ринат Гәрәй улы (11.11.1932) — инженер-теплотехник. СССР-ҙың энергетика һәм электрләштереү отличнигы (1971), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған энергетигы (1987), СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1989), СССР-ҙың почётлы энергетигы (1990). 
* Усманов Йософ Абдрахман улы (8.06.1903—1.02.1993), агрохимик-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1968), профессор (1961). 1950—1978 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрохимия кафедраһы мөдире. РСФСР-ҙың (1971) һәм БАССР‑ҙың (1957) атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР‑ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1971). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957), Халыҡтар Дуҫлығы (1980) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1944, 1966) ордендары кавалеры. 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.
Күҙәй (Бүздәк районы)

**Күҙәй** () — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 492 кеше була.
Почта индексы — 452726, ОКАТО коды — 80217000000.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 40 км

## Билдәле шәхестәре
* Ғафарова Зинфира Хөсәйен ҡыҙы (5.04.1936), китапханасы, библиограф. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), Ленин ордены кавалеры (1976).
* Тоҡомбәтов Мәхмүт Исхаҡ улы (1916—1989) — ауыл хужалығы иҡтисадсыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (1971), профессор (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968).
* Чанышев Әнүәр Хәйҙәр улы (2.10.1924—27.04.2017), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр. Полковник. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре. Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ, I дәрәжә Ватан һуғышы, III дәрәжә «РФ Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәте өсөн» ордендары кавалеры. 
* Чанышева Фәниә Ғәбделғафар ҡыҙы (1.09.1926), башҡорт шағиры һәм журналисы, 1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* 
* Кузеево на портале «Генеалогия и Архивы»
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
Комсомол (Бүздәк районы)

**Комсомол** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 316 кеше була.
Почта индексы — 452701, ОКАТО коды — 80217810004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 9 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ғафури): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 16 км

## Билдәле шәхестәре
* Надежкин Станислав Наумович (1940), ғалим-агроном. 1968—2013 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1981—1989 йылдарҙа агрономия факультеты деканы, 1983—2012 йылдарҙа аҙыҡ етештереү кафедраһы мөдире. Халыҡ-ара аграр белем академияһы академигы, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1995), профессор (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* Башҡортостан энциклопедияһы — Комсомол
Михайловка (Бүздәк районы)

**Михайловка** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 296 кеше.
Почта индексы — 452635, ОКАТО коды — 80258830008.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 12 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ғафури): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 10 км

## Билдәле шәхестәр
* Никифоров Михаил Тихонович (7.11.1918—30.10.1993), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, 1936—1978 йылдарҙа Бүздәк районы «Бүздәк» совхозының тракторсыһы, шофёры, ферма мөдире, 1954—1978 йылдарҙа бүлексә идарасыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Казанка ауылынан (бөткән), Михайловкала ерләнгән. 
* Спивак Александр Иванович (17.11.1923—20.01.2007), тау инженеры-ғалим, юғары мәктәп эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1976—1994 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының почётлы академигы (1991), техник фәндәр докторы (1972), профессор (1972). РСФСР‑ҙың (1974) һәм БАССР‑ҙың (1967) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1980). 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.
Сабай (Бүздәк районы)

**Сабай** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 732 кеше.
Почта индексы — 452716, ОКАТО коды — 80217000000.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 38 км

## Билдәле шәхестәре
* **Минәй Султыҡов** — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Ҡаңлы улусы башҡорт старшинаһы.
* Үтәшева Римма Әмир ҡыҙы (3 ғинуар 1952 йыл) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, ғалим-табип-акушер-гинеколог, йәмәғәтсе. 1975 йылдан Өфөнөң 1-се бала табыу йорто, 1978—1988 йылдарҙа 4-се бала табыу йортоноң табип-акушер-гинекологы, 1988—2008 йылдарҙа — баш табип урынбаҫары; 2013 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Рәсәйҙең 8-се саҡырылыш Дәүләт думаһы, Башҡортостан Республикаһының 4-6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры
## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Иҫкәрмәләр
Иҫке Боғаҙы (Башҡортостан)

**Иҫке Боғаҙы** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 547 кеше.
Почта индексы — 452722, ОКАТО коды — 80217804001.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 11 км

## Билдәле шәхестәр
* Маннапов Әлфир Ғабдулла улы (24.02.1954), ғалим-зооинженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (1999), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2013)
* Вилданов Флүр Шафиҡ улы (1937—31.07.2020), урмансы. 1977 йылдан Дүртөйлө махсус орлоҡсолоҡ урман хужалығының бүлек начальнигы, 1978 йылдан — урман хужалығы директоры; 2000—2004 йылдарҙа директор урынбаҫары, махсус урман питомнигы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (1995).
* Вилданов Әхмәт Шафиҡ улы (26.02.1932—9.07.2016), төҙөлөш тармағы эшмәкәре. 1993—1997 йылдарҙа «Баштрансстрой» тресының генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш (1990—1995) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының Төҙөүселәр союзын ойоштороусы һәм 1995—2004 йылдарҙа уның тәүге пезиденты. Рәсәйҙең һәм Башҡорт АССР-ының (1983) атҡаҙанған төҙөүсеһе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Сергеевка (Бүздәк районы)

**Сергеевка** (икенсе атамаһы Яңы Сергеевка; ) — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 702 кеше булған.
ОКАТО коды — 80217807003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 8 км

## Билдәле шәхестәре
* Журавлев Виктор Игнатьевич (1951—21.08.2016), журналист, эске эштәр органдары ветераны, эске хеҙмәт подполковнигы. 1978—1996 йылдарҙа Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе, бер үк ваҡытта 1990 йылдан «Версия» республика хоҡуҡи гәзитенең баш мөхәррире; 1992—1996 йылдарҙа «Версия» мәғлүмәт-хоҡуҡ агентлығының генераль директоры; 1996—2009 йылдарҙа «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
* Пятков Виктор Евгеньевич (1929—3.09.2008), алдынғы нефтсе, 1956 йылдан Башҡорт АССР-ының «Октябрьскнефть» промысла идаралығы, 1965—1989 йылдарҙа — Төмән өлкәһе «Юганскнефть» нефть һәм сығарыу идаралығы операторы. КПСС-тың XXVI съезы делегаты (1981), КПСС Үҙәк Комитеты ағзалығына кандидат (1981—1986). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981). СССР-ҙың нефть сығарыу сәнәғәте отличнигы (1970).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Сыртлан (Бүздәк районы)

**Сыртлан** () — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 35 кеше булған.
ОКАТО коды — 80217810008.

## Ауылдың тарихы
Ауылға нигеҙ һалыусы — Шланлыкүл һәм Сыртланкүл ауылдары уҙаманы Сыртлан Айытҡолов. Тәүге тапҡыр ауыл 1777 йылда телгә алына, сөнки 1777 йылда Ҡаңлы улусы башҡорттары тарафынан Алатор, Темников, Пенза, Кадом өйәҙҙәре татарҙарына һәм мишәрҙәренә ҡуртымға ер бүлеп бирелә — Ҡарғалы йылғаһы буйында, оҙайлығы 50 йыл, хаҡы 20 һум. 1795 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Шланлыкүл ауылы ғына иҫәпкә алынған, сөнки буласаҡ киң билдәле Сыртлановтарҙың төп имениеһы ошо ауылда булған тип фаразлап була. 1917 йылда Сыртлан ауылында — 292, 1920 йылда 54 йортта 340 башҡорт йәшәгән.

Сыртлановтар нәҫеле бихисап данлыҡлы башҡорт шәхестәрен биргән нәҫел. 1865 йылда Сыртановтар нәҫеленә дворянлыҡ дәрәжәһе бирелә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, өҫтөнлөклө милләт — башҡорттар (50 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 8 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ғафури): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 10 км

## Билдәле шәхестәре
* Сыртланов Ампир Шәйбәк улы (1936—29.06.2016), хужалыҡ эшмәкәре, ғалим-инженер. 1984 йылдан «Башнефть» производство берекмәһенең баш инженеры—генераль директор урынбаҫары, 1994—2002 йылдарҙа — генераль директоры. Техник фәндәр кандидаты (1983). КПСС-тың XXVII съезы делегаты. Башҡортостан Республикаһының 1-се (1995—1999) һәм 2-се саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһы нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе, Рәсәйҙең Яғыулыҡ-энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Сыртлановтар

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* Сыртланово на портале «Генеалогия и Архивы»
Түреш (Бүздәк районы)

**Түреш** () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 722 кеше.
Почта индексы — 452727, ОКАТО коды — 80217840001.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 44 км

## Тарихы
Түреш ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән һәм Бүздәк тимер юл станцияһынан 45 саҡрым алыҫлыҡта Түреш йылғаһы буйында урынлашҡан.
Ауылды Ҡазан даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1680 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәр нигеҙләй. 1739 йылда бында керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәрҙең яңы төркөмө, аҙаҡ типтәрҙәр күсеп ултыра. XIX  быуаттың 2‑се яртыһында Түреш ауылы XVIII быуат уртаһында нигеҙләнгән Шөңкәй ауылы менән берләшә. Түреш‑Шөңкәй исеме менән дә теркәлгән. 1865 йылда 229 йортта 1293 кеше йәшәгән. Халыҡ игенселек, малсылыҡ, сабата үреү менән шөғөлләнгән. 3 мәсет, училище булған. 1906 йылда 3 мәсет, 3 һыу тирмәне, 2 бакалея кибете, янғын һүндереү машинаһы, мөгәзәй теркәлгән. Түрештә улус идараһы урынлашҡан.
Халҡы: 1906 йылда — 2438 кеше; 1920 йылда — 2896 кеше; 1939 йылда — 2043 кеше; 1959 йылда — 1210 кеше; 1989 йылда — 944 кеше; 2002 йылда — 861; 2010 йылда — 722 кеше. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Төп мәктәп (Күҙәй урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Урҙайбаш

**Урҙайбаш** () — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 713 кеше булған.
ОКАТО коды — 80217804006.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 30 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 19 км

## Билдәле шәхестәре
* Ғайнанов Дамир Әхнәф улы (4.01.1956), ғалим-иҡтисадсы. 1978 йылдан (өҙөклөк менән) Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән иҡтисад һәм производствоға идара итеү, иҡтисади һәм социаль системаларҙа идара итеү кафедралары мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2002).
* Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы (22.10.1923—19.11.1999), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, штурмлау авиация полкының авиация эскадрильяһы командиры урынбаҫары. Майор. Советтар Союзы Геройы (1945).
* Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы (16.08.1923), ғалим-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*    
* Урзайбаш (Уразайбаш) на портале «Генеалогия и Архивы»
Абдулла (Борай районы)

**Абдулла** (), икенсе атамаһы Көсөкбай — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 58 кеше.
Почта индексы — 452955, ОКАТО коды — 80218831002.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡуҙбай): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 48 км

## Билдәле шәхестәре

* Нәбиуллин Рәмил Бағданур улы (30 ғинуар 1957) — Рәсәй Эске эштәр органдары ветераны, отставкалағы милиция полковнигы, ауыл тарихына арналған китап авторы һәм Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәре хөрмәтенә ауылда 2015 йылда асылған обелискты эшләп-ҡуйыуҙы башлап йөрөүсе.
* Хәбисламов Вәсил Карам улы (15.08.1937) — үҙешмәкәр композитор, 1972—1997 йылдарҙа Борай музыка мәктәбе уҡытыусыһы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981).

## Фоторәсемдәр

Памятник - Абдуллино.jpg|Абдулла ауылында асылған обелиск, 2015 йыл.
Солдаты тыла деревни Абдуллино.JPG|Тыл һалдаттары, 2015 йыл.


## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.
* Набиуллин Р. Б. История деревни Абдуллино. Сборник архивных документов, воспоминаний. — Салават: Издательство «Фобос», 2012. — 352 с. — ISBN 978-5-903334-42-1.

## Иҫкәрмәләр
Байшаҙы

**Байшаҙы** () — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 135 кеше.
Почта индексы — 452969, ОКАТО коды — 80218843006.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 33 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Тепляк): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 101 км

## Билдәле кешеләре
* Миңләхмәтова Татьяна Ғилниәхмәтовна (3.1.1961) — фольклорсы, этнограф, тарих фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (Венгрия, 2003), [[РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы (1987). Фәнни эшмәкәрлеге удмурттарҙың, шулай уҡ башҡорттарҙың, Башҡортостан мариҙарының, татарҙарының, эстондарының фольклоры һәм этнографияһына, ҡыр шарттаоында алып барылған этнографик тикшеренеүҙәр методикаһын эшләүгә арналған.

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Иҫкәрмәләр
Баҡалы (Борай районы)

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәшкәләү): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 86 км

## Билдәле шәхестәре
* Хәйруллина Мөсәллиә Хәйрулла ҡыҙы (1915—2008), педагог-методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (1971), профессор (1972). РСФСР-ҙың (1987) һәм БАССР-ҙың (1977) атҡаҙанған фән эшмәкәре, БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1974), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1949).
* Әлфис Ҡыямов (1960—2004), йырсы,баянсы, Татарстандың халыҡ артисы

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* *Асфандияров А. З.* История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Һылтанмалар
*
Берләҫ

**Берләҫ** (; боронғо икенсе атамаһы **Четвертаков**) — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 236 кеше.
Почта индексы — 452975, ОКАТО коды — 80218807002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 24 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Оло Баҙраҡ): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 92 км

## Билдәле шәхестәре
* Ғәзизов Хәтиб Шәрифйән улы (1.05.1949), ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2003). 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Берлячево (Четвертаково) на портале «Генеалогия и Архивы»
* Деревня Берлячево, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
Бигәнәй (Борай районы)

**Бигәнәй** (; боронғо атамаһы **Яңы Ҡангилде**) — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 183 кеше булған.
ОКАТО коды — 80218822002.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 21 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡайынлыҡ): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 89 км

## Билдәле шәхестәре
* Майский (Мәхүбғәлиев) Сәхиб Нурлығаян улы (17.01.1901—24.01.1943), граждандар, совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы хәрби хеҙмәткәр, механизацияланған бригада командиры урынбаҫары, гвардия подполковнигы. Советтар Союзы Геройы (1940).
* Мөхәсимова Рәлинә Риф ҡыҙы (26.09.1964), мәҙәниәт өлкәһе эшмәкәре. 1984 йылдан Краснокама районы Яңы Ҡайынлыҡ ауыл мәҙәниәт йорто директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007)..

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Варзитамаҡ

**Варзитамаҡ** () — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 91 кеше.
Почта индексы — 452964, ОКАТО коды — 80218816007.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 14 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ваныш-Алпауыт): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 88 км

## Билдәле шәхестәре
* Зәйнәшев Нәҙим Карам улы (29.06.1929, ғалим-инженер‑электрик, иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник (1970) һәм иҡтисад фәндәре (2000) докторы, профессор (1977). Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ының (1990) атҡаҙанған фән эшмәкәре.

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
* Варзитамак на портале «Генеалогия и Архивы»

## Иҫкәрмәләр
Дүсмәт (Борай районы)

**Дүсмәт** () — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 96 кеше.
Почта индексы — 452960, ОКАТО коды — 80218813003.

## Тарихы
Ауылға Борай Ерғужиндың бүләһе Дүсмәт исеме ҡушылған. 1741 йылда бер туған Дүсмәт һәм Ураз Ураз ауылында йәшәй. Йылан улусынан Ҡарасай Ураҡсин, Дусмәт менән Ураздың аҫаба ерҙәрен тартып алыу маҡсатында, уларҙы Ҡаҙан өйәҙенән килгән татарҙар тип судҡа бирә. Әммә суд тикшереүе барышында Дүсмәт менән Ураздың Борай Ерғужиндың бүләләре булыуы иҫбатлана, һәм улар аҫаба башҡорттар тип таныла. 1795 йылдағы рәүиз ауылдағы 9 ихатала 47 башҡорттоң йәшәүен теркәй. 1816 й. - 136 башҡорт, 1834 й. - 140, 1859 й. - 279, 1870 й. - 318, 1920 йылда 449 башҡорт иҫәпкә алына.

1837 йылдың 7 сентябрендә ауылда керҙәштәрҙең (припущенниктар) дә йәшәүе теркәлә. Ерҙәре алпауыт Ильинскийға тапшырылыу сәбәпле, ауыл икенсе урынға күсерелә, шуға ла ул Яңауыл тип тә атала башлай. Кальнин улусы ерҙәренә күсерелеүгә бәйле ауылдың ир-егеттәре 1839 йылда йәйге сик буйы һыҙатында хеҙмәт итеүҙән азат ителә. 90 кеше яңы урындан 15 дисәтина ер ала. 

Зауряд-йөҙ башы Мөхәмәдиәр Ҡорбанғәлин (Ҡазбулат улы) 4 тапҡыр Урал йылғаһы буйындағы сик буйы хеҙмәтенә саҡырыла. 1917 йылғы рәүиздә ауылдағы 89 ихатала 488 башҡорт теркәлә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 4 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Борай): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 73 км

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
*
Ҡуҙбай

**Ҡуҙбай** (рус. Кузбаево) — Башҡортостан Республикаһы Борай районындағы ауыл, Ҡуҙбай ауыл Советы үҙәге.

## Этимологияһы
Ҡуҙбай (ҡушма һүҙ) — «ҡуҙ» — баҙлап янып торған утлы күмер, тере күмер һәм бай.

## Тарихы
Ауылды Ҡазан даруғаһындағы Эске-Йылан улусында үҙ ерҙәрендә аҫабалыҡ иткән башҡорттар нигеҙләгән.
Ул 1707 йылдан алып билдәле. 1767 йылда ҡәрҙәшлек килешеүе буйынса яһаҡлы татарҙар (һуңынан типтәрҙәр ҡатламына инә) күсеп ултыралар.
Ауып үҫеше түбәндәгесә булған:
— 1795 йыл — 8 типтәр, (башҡорттар тураһында мәғлүмәт юҡ)
— 1816 йыл — 308 башҡорт,165 типтәр
— 1859 йыл — 537 башҡорт,165 типтәр
— 1870 йыл — 511 башҡорт,145 типтәр
— 1920 йыл — 1232 (башҡорт һәм типтәр бергә)

## Билдәле шәхестәре
 
* Исмәғил Асаинов (урядник) — 1812 йылғы Ватан һуғышында 10-сы башҡорт полкы составында хеҙмәт иткән.
* Хәйруллин Әбделбарый Хәби улы (1955) — Рәсәй ислам эшмәкәре.

## Халыҡ
2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыуға ярашлы, күпселек милләтте — башҡорттар (94 %) тәшҡил иткән.

## Географик урыны
Тиклемге арауыҡта:

— район үҙәгенә тиклем (Борай): 12 км

— яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 56 км

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Башҡортостан республикаһы муниципаль берәмектәр советы.
* Кузбаево на портал «генеалогия һәм архивтар»
Ҡоҙаш (Борай районы)

**Ҡоҙаш** () — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 409 кеше.
Почта индексы — 452970, ОКАТО коды — 80218828004.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 8 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡушманак): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 76 км

## Билдәле шәхестәре
* **Ибраһим Биктимер улы Шәймиев** — 5-се Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813-1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы. «1814 йылдың 19  мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалдары кавалеры.
* **Сәйфетдин Вәлит улы Солтанбәков** — 10-сы Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры.

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Иҫкәрмәләр
Бәләкәй Баҙраҡ

**Бәләкәй Баҙраҡ** () — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 225 кеше.
Почта индексы — 452975, ОКАТО коды — 80218807003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 22 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Оло Баҙраҡ): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 90 км

## Билдәле шәхестәр
* Гәрәев Ибраһим Сәхипгәрәй улы (25.12.1918—3.10.1997), хужалыҡ эшмәкәре, 1957—1980 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Борай районы  В. И. Ленин исемендәге колхоз рәйесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1973). Ленин (1971), 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966) ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
Ҡолай

**Ҡолай** (; боронғо атамалары *Алтыбай*, *Иҫке Ҡангилде*) — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 374 кеше булған.
Почта индексы — 452970, ОКАТО коды — 80218822004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡайынлыҡ): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 83 км

## Билдәле шәхестәре
* Кашапов Иван Ибраһим улы (*Уршат Кашафетдин улы*; 1915—12.03.2005), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының миномёт ротаһы командиры, гвардия өлкән лейтенанты. Дан орденының тулы кавалеры
* Нурисламов Борис Шәрәфғәли улы (18.09.1956), педагог, муниципаль хеҙмәткәр. 1998 йылдан Яңауыл район хакимиәте башлығы урынбаҫары, 2007 йылдан Борай район хакимиәте башлығы, 2019 йылдан «Башҡортостандың муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһының башҡарма директоры. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.   
*       

## Һылтанмалар
*
Мулла

**Мулла** (,  — *хужа, башлыҡ,эйә, әйтел. әл-муллаа*; , ) — ислам руханийы, Ҡөрьән һәм мосолман дини йолалары белгесе. Рәсәй империяһында мосолман дин әһелдәренең бөтәһен дә, ҡайһы саҡта мәҙрәсә уҡытыусыларын һәм, ғөмүмән, белемле кешеләрҙе йыш ҡына муллалар тип атағандар. Шиғыйҙарҙа мулла — дини община лидеры, теолог дин һәм хоҡуҡ мәсьәләләрен аңлатыу буйынса белгес (сөнниҙәрҙә был функцияларҙы ғөләмә үтәй).

## Рәсәй империяһы
Мулланың эшмәкәрлеген чиновниктар контролдә тотҡан, ә уларҙы тәғәйенләү махсус указ менән тормошҡа ашырылған. Мулла ғәҙәттә тәғәйен мәсеткә билдәләнеп ҡуйыла.

## Кавказ
Кавказда мәзиндәрҙе лә, «көндәлек» имамдарҙы һәм башҡа түбәнге руханиҙарҙы мулла тип тә атайҙар, шул уҡ ваҡытта «йома» үткәргән имам, ҡаҙый һәм шәйех-үл-ислам Мулла-ахун (шиғыйҙарҙа) йәки Мулла-әфәнде (сөнниҙәрҙә) тип атайҙар.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Халидов А. Б. Мулла // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 170. — 315 с. — 50 000 экз. — .
*
Салҡаҡ

**Салҡаҡ** () — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 754 кеше.
Почта индексы — 452973, ОКАТО коды — 80218846001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 106 км

## Билдәле шәхестәре
* Ниғмәтуллин Радик Әсхәт улы (20.06.1959—5.10.2012), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2002).
* Солтан Ғәбәши 1891 йыл — 8 ғинуар 1942 йыл), композитор, фольклорсы, йәмәғәт эшмәкәре. СССР Композиторҙар союзының Башҡортостан бүлексәһен ойоштороусыларҙың һәм башҡорт профессиональ музыка сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

## Һылтанмалар
* 
*  Село Челкаково, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
Шишмә-Борай

**Шишмә-Борай** () — Башҡортостандың Борай районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 140 кеше.
Почта индексы — 452965, ОКАТО коды — 80218837005.

## Тарихы
1795 йылғы рәүиз материалдарына ярашлы Шишмә-Борай ауылында 188 башҡорт һәм 123 мари йәшәй, әммә артабанғы рәүиздәрҙә ауылда тик башҡорттарҙың ғына йәшәүе теркәлә: 1819 йылда - 252 башҡорт, 1834 йылда 308 башҡорт, 1859 й. - 520, 1834 й. - 308, 1859 й. - 520, 1870 й. - 442, 1920 й. - 196 башҡорт. 

Йәлдәк ырыуының ир-егеттәре Рәсәй империяһы алып барған хәрби походтарҙа, сик буйын һаҡлауҙа әүҙем ҡатнаша. Мәҫәлән, поход старшинаһы, дистанция начальнигы зауряд- йөҙ башы Хөсәйен Сәфәров (Йосоптың улы) 7 тапҡыр сик буйы хеҙмәтендә була: Рәсәйҙең Ҡытай менән булған сик буйы һыҙатында, Верхнеуральск, Ырымбур, Орск һәм Гөбөрлө ҡәлғәләрендә. Уның улы Исмәғил дә атаһы юлынан китә, хәрби бурыстарын намыҫ менән үтәй. 24 йәшлек Хәмит Ашимов 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнаша һәм яу ҡырында шәһит була. 

1917 йылғы халыҡ иҫәбен алыу ауылдағы 213 ихатала 1 мең 803 башҡорттоң йәшәүен теркәй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Борай): 16 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яңы Таҙлар): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 84 км

## Билдәле шәхестәре
* Саяпов Искәндәр Әғзәм улы (15.09.1934—8.07.2008), сценограф, рәссам. 1985—1997 йылдарҙа Туймазы татар дәүләт драма театрының баш рәссамы. 1980 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1994). Халыҡ театрҙарының зона смотры (Өфө, 1973), Бөтә Рәсәй СССР художество вуздары студенттарының диплом эштәре күргәҙмәһе (Ленинград, 1978) лауреаты.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  
* 

## Һылтанмалар
* 
* Чишма-Бураево на портале «Генеалогия и Архивы»