Паулс Раймонд Вольдемарович

**Раймонд Паулс** (; 12 ғинуар 1936 йыл) — СССР һәм Латвия композиторы, дирижёр, пианист, сәйәси эшмәкәр; 1989—1993 йылдарҙа Латвияның мәҙәниәт министры. СССР-ҙың халыҡ артисы (1985). Ленин комсомолы премияһы лауреаты.

## Биографияһы
Оярс Раймондс Паулс 1936 йылдың 12 ғинуарында Рига  ҡалаһының Ильгюциемс биҫтәһендә Вольдемар һәм Алма-Матильда Паулстар ғаиләһендә тыуа. Атаһы — быяла өрөүсе, әсәһе ынйы менән сигеүсе булып эшләй.  Атаһы һәүәҫкәр музыкант та була: «Михаво» тигән үҙешмәкәр оркестрҙа һуҡма музыка ҡоралдарында уйнай. 

Раймонд бала саҡтан фортепианола уйнай.  Өс йәшенән 1-се музыка институтының балалар баҡсаһына йөрөй, шунда музыкаль тәрбиә ала башлай. 10 йәшендә Латвия консерваторияһы эргәһендәге музыка мәктәбенә — Эмилс Дарзиньш исемендәге Рига музыка мәктәбенә инә . Мәктәпте тамамлағас, 1953—1958 йылдарҙа Язеп Витол исемендәге Латвия консерваторияһында (хәҙер Язеп Витол исемендәге Латвия музыка академияһы) профессор Г. Браунда фортепиано класы буйынса белем ала. 1962—1965 йылдарҙа — йәнә Латвия консерваторияһында, был юлы Янис Иванов етәкселегендә композиция бүлексәһендә уҡый.

Шул саҡта уҡ фортепианола оҫта уйнай. Уҡыу менән йәнәш автоюлсылар һәм медицина хеҙмәткәрҙәренең профсоюз клубтарындағы эстрада оркестрҙарында пианист булып та эшләй, филармонияла концертмейстер була. Джаз классиктарын һәм заманса йырҙарҙы өйрәнеп, ресторандарҙа уйнай. Үҙенең тәүге музыкаһын Латыш ССР-ы Ҡурсаҡ театры һәм Латыш ССР-ының А. Упит исемендәге Драма театры (хәҙерге Латвия Милли театры) өсөн яҙа. 

1958 йылда консерваторияны тамамлағас, Латвия филармонияһының Рига эстрада оркестрында эшләй, концерттар менән Грузияла, Әрмәнстанда, Украинала, сит илдәрҙә сығыш яһай. 1964—1971 йылдарҙа был оркестрҙың художество етәксеһе була. 1973—1978 йылдарҙа — «Модо» инструменталь ансамбленең художество етәксеһе. 

1978—1982 йылдарҙа — Латвия радио һәм телевидениеһының Еңел һәм джаз музыкаһы оркестры дирижёры, 1982—1988 йылдарҙа — Латвия радиоһы музыкаль тапшырыуҙарының баш мөхәррире. 1986 йылда Раймонд Паулс инициативаһы менән йәш башҡарыусыларҙың «Юрмала» халыҡ-ара популяр музыка конкурсы барлыҡҡа килә, ул 1992 йылға тиклем үткәрелә. 

1994—1995  йылдарҙа — Латвия радио һәм телевидениеһы джаз-оркестрының (биг-бэндтың) художество етәксеһе һәм баш дирижёры.

2002 йылда Игорь Крутой менән берлектә йәш башҡарыусыларҙың «Яңы тулҡын» (Юрмала) халыҡ-ара популяр музыка конкурсының инициаторы була.

2010-сы йылдарҙа нигеҙҙә Латвияла башлыса пианист булараҡ сығыш яһай, симфоник оркестр менән дә  уйнай.

1967 йылдан — Латыш ССР-ы Композиторҙар союзы ағзаһы.
Латыш ССР-ы Кинематографистар союзы ағзаһы.

«Детектив и политика» журналының мөхәррирәт ағзаһы була.

### Ғаиләһе
Һеңлеһе — &nbsp;(латыш.)баш. (1939), гобеленға һүрәт төшөүсе рәссам
* Ҡатыны — Светлана Епифанова, лингвист
** Ҡыҙы — Анета (1962), «телевидение режиссёры» специальносы буйынса ЛГИТМИК  тамамлаған, ғаиләһе менән Мәскәүҙә йәшәй
*** Ейән-ейәнсәрҙәре: Анна-Мария (1989), Моник-Ивонн (1994) һәм Артур Паулс (1995)

## Ижады
Раймонд Паулс — бик күп эстрада хиттары музыкаһының, джаз композицияларының һәм фильмдарға яҙылған көйҙәрҙең авторы. Иң билдәле йырҙары Илья Резник, Андрей Вознесенский һәм Янис Петерс шиғырҙарына ижад ителгән. 

### Йырҙары һәм көйҙәре
Раймонд Паулстың рус телендә башҡарылған бик күп билдәле йырҙары төп нөсхәлә латыш телендә лә йырлана.

### Инструменталь композициялары
* Фортепиано менән эстрада оркестры өсөн рапсодия (1964)
* Тамамланмаған фортепиано концерты
* «Пасмурная погода»
* «Старый клавесин»
* «Беспокойный пульс»
* «Памяти Нино Рота»
* «Балтийский ветер»
* «Капля дождя» (Вокализ) — Нора Бумбиере башҡара.

### Балеттары
* "Кубинские мелодии" (1963)
* "Витражи" (1979) (балет миниатюраһы)
* "Ритмы, ритмы, ритмы" (1979) (балет миниатюраһы)

### Мюзиклдары
* «Сестра Керри» (1979)
* «Шерлок Холмс» (1979; 2006)
* «Таинственное похищение» (1982)
* «Дьявольщина» (1987)
* «Дикие лебеди» (1995)
* «Легенда о Зеленых Дева» (2000)
* «Дамский рай» (2001)
* «Лео. Последняя богема» (2010)
* «Марлен» (2011)
* «Всё о Золушке» (2014)

### Композиторлыҡ фильмографияһы
# 1963 — Три плюс два (аранжировка һәм фон музыкаһы)
# 1963 — Ты нужен (ҡыҫҡа метражлы)
# 1964 — До осени далеко
# 1967 — 235 000 000 (документаль)
# 1969 — Мальчишки острова Ливов
# 1970 — Слуги дьявола
# 1970 — Клав — сын Мартина
# 1971 — Большой янтарь
# 1971 — Танец мотылька
# 1972 — Слуги дьявола на чёртовой мельнице
# 1973 — Подарок одинокой женщине
# 1975 — В клешнях чёрного рака
# 1975 — Четыре весны
# 1975 — Мой друг — человек несерьёзный
# 1975 — Стрелы Робин Гуда (В. Высоцкий һәм А. Зубов менән берлектә)
# 1976 — Под опрокинутым месяцем
# 1976 — Смерть под парусом
# 1977 — Будьте моей тёщей!
# 1977 — Подарки по телефону
# 1978 — Открытая страна
# 1978 — Театр
# 1979 — За стеклянной дверью
# 1979 — Незаконченный ужин
# 1979 — Грустный рассказ о Кэрри (телевизион) («Сестра Кэрри» мюзиклының музыкаһы)
# 1979 — Jo pliks, jo traks (телевизион)
# 1980 — Где ты, любовь? (популяр шлягерҙар)
# 1980 — Жаворонки
# 1980 — Испанский вариант
# 1981 — Долгая дорога в дюнах
# 1981 — Лимузин цвета белой ночи
# 1981 — Два дня в начале декабря
# 1981 — Береги этот вечный свет (документаль)
# 1982 — Блюз под дождем
# 1982 — Краткое наставление в любви
# 1982 — Рыжая ворона (анимацион) (Весёлая карусель № 18 мультипликацион альманахы )
# 1982 — Однажды вечером (анимацион)
# 1982 — Созвездие стрелков (документаль)
# 1983 — Я возвращаю Ваш портрет (документаль)
# 1983 — Мечта (анимацион, ҡыҫҡа метражлы)
# 1984 — Последний лист (анимацион, ҡыҫҡа метражлы)
# 1984 — Меньший среди братьев
# 1985 — Двойной капкан
# 1986 — Принцесса и пума (анимацион, ҡыҫҡа метражлы)
# 1986 —  Душа Пегаса (анимацион, ҡыҫҡа метражлы)
# 1986 — Бармен из «Золотого якоря» («Сестра Керри» мюзиклынан увертюра)
# 1989 — Композиция на тему... Рыжик (анимацион, ҡыҫҡа метражлы) (Л. Вайнштейн менән берлектә)
# 1990 — Композиция на тему... Паршивец (анимацион, ҡыҫҡа метражлы) (Л. Вайнштейн менән берлектә)
# 1991 — Депрессия
# 1991 — Композиция на тему... Принцесса-Мимо (анимацион, ҡыҫҡа метражлы) (Л. Вайнштейн менән берлектә)
# 1992 — Дуплет
# 1995 — Рига — Балтийская жемчужина (документаль)
# 1995 — Apburtais loks (документаль)
# 1997 — Жернова судьбы
# 2009 — Bēgums (документаль)
# 2010 — Наследство Рудольфа (У. Праулиньш менән берлектә)
# 2012 — Raganu mēnesis (документаль)
# 2013 — Тётушки (Е. Костягина һәм  А. Комиссаров менән берлектә).

### Кинолағы ролдәре
# 1978 — Театр — *пианист*
# 1986 — Как стать звездой — *пианист.*

### Фильмдарҙа ҡатнашыуы
# 1972 — И снова Раймонд Паулс (телевизион)
# 1977 — Раймонд Паулс: Портрет музыканта (документаль)
# 1980 — Мелодии Балтики (документаль)
# 1981 — Береги этот вечный свет (документаль)
# 1985 — Раймонд Паулс: Работа и размышления (документаль)
# 2009 — Валерий Леонтьев: Я ещё не жил (документаль)
# 2009 — Никто не хотел забывать. Будрайтис, Банионис и другие (документаль)
# 2010 — Раймонд Паулс: Сыграй, маэстро, жизнь свою… (документаль)
# 2011 — Балтийский дом: Биография (документаль)
# 2011 — Мелькает колесо жизни (документаль).

### Камео
# 1995 — Жди и помни меня (мини-сериал) (документаль)
# 2007 — Живая легенда (сериал) (документаль)

## Сәйәси эшмәкәрлеге
Латыш ССР-ы Юғары Советы депутаты  (1985—1989), СССР-ҙың халыҡ депутаты (1989—1991). 1988 йылдан — Латыш ССР-ының Мәҙәниәт буйынса дәүләт комитеты рәйесе, 1989—1991 йылдарҙа — Латыш ССР-ының мәҙәниәт министры. 1991— 1993 йылдарҙа — Ивар Годманис кабинетында Латвияның мәҙәниәт министры. 1993— 1998 йылдарҙа — Латвия Президентының мәҙәниәт буйынса кәңәшсеһе. 

1998 йылда Сеймға Яңы партия исемлеге буйынса,  ә 2002 һәм 2006 йылдарҙа Халыҡ партияһынан һайлана. 1999 йылда Латвия Президенты вазифаһына дәғүәсе була, ләкин кандидатураһын кире ала.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Бөтә Союз йәш композиторҙар смотры лауреаты (1961)
* Латыш ССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1967)
* Латыш ССР-ының халыҡ артисы (1976)
* СССР-ҙың халыҡ артисы (1985)
* Ленин комсомолы премияһы (1981) — йәштәр өсөн музыкаль ижады өсөн
* Латыш ССР-ының Дәүләт премияһы (1977)
* Латыш ССР-ы Ленин комсомолы премияһы  (1970)
* Өс йондоҙ ордены командоры  (Латвия, 1995)
* Тимер ҡаҙыҡ йондоҙо орденының  I класс рыцары (Швеция; 1997)
* Танылыу тәреһе (Латвия; 2008)
* Почёт ордены (Рәсәй; 2010) 
* Почёт ордены (Әрмәнстан) (2013) 
* Өс йондоҙ орденының гранд-офицеры  (Латвия, 2016 год)
* Латвияның Ҙур музыкаль наградаһы (1994)
* Латвияның Ҙур музыкаль наградаһы  (2000)
* «Балтийская звезда» халыҡ-ара премияһы (Санкт-Петербург, 2008) )
* Латвияның Министрҙар Кабинеты премияһы (2010)
* «Мелодия» фирмаһының «Алтын диск» премияһы
* Латвия Фәндәр академияһының почётлы ағзаһы 
* Юрмаланың почётлы гражданы (2010).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт композитора 
* Статья на сайте «Люди: Биографии, Интервью, Истории»
* «Международный объединенный биографический центр»
* Фильмы Рижской киностудии 
* Сыграй, маэстро, жизнь свою (2010): документальный фильм о Раймонде Паулсе
* Видео песни: «Дай бог». Музыка: Раймонд Паулс, слова: Евгений Евтушенко, поёт: Александр Малинин