Яйыҡ

*һәм [[Урал (мәғәнәләр)]]*

**Яйыҡ** (, , ) — Көнсығыш Европалағы йылға.

## Исеме
Боронғо исем (1775 йылға тиклем) - **Яйыҡ**. Гидроним боронғо-иран теленән **Daiks* исеме менән Клавдий Птолемейҙың II быуаттағы картаһында күрһәтелгән. Хәҙерге ваҡытта рәсми рәүештә «Яйыҡ» исеме Ҡаҙағстанда ҡулланыла. Рәсәйҙә — Урал. Башҡорт телендә йылғаны *«Яйыҡ»* һәм *«Урал»* исемдәре менән йөрөтәләр (мәҫәлән, Учалы районы Уральск ҡасабаһы янында юл таҡтаһы).
Александр Пушкин «Пугачёв тарихында» түбәндәгеләрҙе яҙа:  Оҙонлоҡ буйынса Европала өсөнсө урында (Волга ,Дунайҙан һуң) .
Боронғо Европа карталарында йылға *Rhymnus fluvius* исемен йөрөтә. 1140 йылда беренсе тапҡыр урыҫ йылъяҙмаларында осрай:
Емельян Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиән һуғышынан һуң 1775 йылда Екатерина II үҙенең указы менән Яйыҡтың исемен Уралға алмаштырған.
## Галерея

File:Пешеходный мост и набережная р. Урал в г. Оренбург.JPG|Яйыҡ яры, Беловка, Ырымбур
File:Набережная реки Урал в г. Оренбург.JPG| Яйыҡ яры, Беловка, Ырымбур
File:Набережная р. Урал, Оренбург.JPG| Яйыҡ яры, Беловка, Ырымбур
Файл:Ural river.jpg|Яйыҡ Уральск һәм Атырау араһында (Ҡаҙағстан)
Файл:Bridge_in_Orenburg.jpg |Яйыҡ  аша күпер, Ырымбур


## Яйыҡ ярында тораҡ пункттар
# Буранғол (Учалы районы)
# Рысай (Учалы районы)
# Ҡалҡан
# Юлдаш (Учалы районы)
# Ураҙ (Учалы районы)
# Уральск (Учалы районы)
# Яңы Байрамғол (ауыл)
# Ғәҙелша
# Наурыҙ (Учалы районы)
# Йәһүҙә (Учалы районы)
# Мишкә (Учалы районы)
# Мәҫкәү (Учалы районы)
# Волковский, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Үрге Урал, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Дзержинка, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Каширинский, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Спасский, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Ивановский, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Приморский, Үрге Урал районы, Силәбе өлкәһе
# Үрге Ҡыҙыл, Агаповка районы, Силәбе өлкәһе
# Магнитогорск, Силәбе өлкәһе
# Агапов, Аблязово, Янгельский, Агаповка районы пункттары, Силәбе өлкәһе
# Ҡыҙыл районы, Силәбе өлкәһе
# Кваркено районы, Ырымбур өлкәһе
# Новотроицк, Ырымбур өлкәһе
# Орск, Ырымбур өлкәһе
# Новоорск районы, Ырымбур өлкәһе
# Гай районы, Ырымбур өлкәһе
# Ҡыуандыҡ районы, Ырымбур өлкәһе
# Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе
# Ырымбур районы, Ырымбур өлкәһе
# Ырымбур
# Переволоцк районы, Ырымбур өлкәһе
# Новосергиевка районы, Ырымбур өлкәһе
# Ташлы районы, Ырымбур өлкәһе
# Кваркено районы, Ырымбур өлкәһе
# Ҡаҙағстан
# Каспий диңгеҙе

## География
Йылға Учалы районының Буранғол ауылы янында башлана .
Пётр Рычков «Топография Оренбургская» китабында яҙған :

Үҙенең башында Яйыҡ төньяҡтан көньяҡҡа аға. Ҡаҙаҡ далаһының бәләкәй тауҙарына етеп, төньяҡ-көнбайышҡа китә. Ырымбурҙан көньяҡ-көнбайышҡа китә. Уральск янында йылға яңынан бөгөлә. Яйыҡтың бассейны 237&nbsp;000&nbsp;км². Оҙонлоғо 2428&nbsp;км. Ҡаҙағстанда оҙонлоғо 1082 км. Һыуҙың горизонты 635&nbsp;м абсолют бейеклектә.


Файл:Urals river Bashkortostan.JPG|Учалы районында Яйыҡ аша күпер
Файл:Fence around the spring of the Ural River.jpg|Яйыҡ башы
Файл:Ural River Atyrau.JPG|Яйыҡ Атырау ҡалаһы үҙәгендә (Ҡаҙағстан)
Файл:Европа-Азия.JPG|«Европа — Азия» таҡтаһы Яйыҡ ярында Үрге Урал районы, Үрге Урал ҡалаһы
Файл:Ural-delta-ISS009E18679 lrg.jpg|Яйыҡ дельтаһы


### Яйыҡтың ҡушылдыҡтары

## Уң яҡтан
# Урғаҙа
# Оло Ҡыҙыл
# Таналыҡ
# Гөбөрлө (йылға)
# Һаҡмар (йылға)
# Заживная
# Киндел
# Иртәк (Яйыҡ ҡушылдығы)
# Чаган, Ҡаҙағстан

## Һул яҡтан
# Ғөмбәй
# Суундук
# Оло Кумак
# Ур (Ыр)
# Илек
# Утва
# Барбастау
# Солянка (йәйен ҡорой)
#Уртабүртә

## Фауна

Файл:Loeffler.jpg|Яйыҡтағы эндемик, «Ҡыҙыл китап»ҡа индерелгән Евразия колпица ҡошо
Файл:50Kolpitsa-r.jpg|‎Колпица Ҡаҙағстандың «Красная книга Казахстана» серияһы аҡсаһында
Файл:Stamps of Azerbaijan, 2009-876.jpg| Әзербайжан почта маркаһында колпица


## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
* 
* 
*