Ҡорманай (Ауырғазы районы)

**Ҡорманай** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. Өршәк ауыл Советы состпвына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 306 кеше.
Почта индексы — 453477, ОКАТО коды — 80205861002.

## Географик урыны
Ауырғазы йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 23 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Әпсәләм): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 50 км

## Тарихы
Өфө өйәҙе Мөҡмин ауылы мишәрҙәре Ҡорманай Ғәзиев етәкселегендә 1757 йылда Ауырғазы йылғаһы буйына, быға тиклем башҡорт ауылы Бүрҙәк булған ергә төпләнеү маҡсатында, Нуғай даруғаһы Өршәк-Мең улусы Мерәҫ ауылы (хәҙер — Дәүләкән районы Иҫке Мерәҫ ауылы) башҡорттары менән 20 йылға керҙәшлек килешеүе төҙөй. Өс йылдан һуң Өфө провинция канцелярияһынан ҡуртымға алынған биләмәләр менән файҙаланыуға хоҡуҡтарын раҫлау тураһында указ алалар. 30 йылдан һуң, мишәрҙәр был ерҙәрҙе һатып алған һәм биләмәгә хужа булып та ҡуйған

Яңы ауыл Ҡорманай тип атала.

1816 йылда ауылда — 444, 18 йылдан һуң 634 мишәр йәшәй. XIX быуат башында ревизия материалдары буйынса Ҡорманай Ғәзиевтың улдары билдәле. Был Әшрәф (1774 йылғы), Ҡалҡаман (1782 йылғы) һәм Әсфәндиәр (1793 йылғы). Ошо уҡ ауылда мишәр кенәздәре Богдановтар төпләнә.

1795 йылда 100 йортта — 367 кеше, 1865 йылда 144 йортта 1120 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 2 мәсет, 2 училище, 3 һыу тирмәне булған. 1906 йылда 2 мәсет, тимерлек, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән, улус идараһы урынлашҡан.

«Ауыл» статусын Башҡортостан Республикаһының «тораҡ пункттарының барлыҡҡа килеүе, берлешеүе, бөтөрөлөүе һәм статусы уҙгәреүе, административ уҙәктәр күсереү менән бәйле рәүештә Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона уҙгәрештәр индереү тураһында» 2005 йылдың 20 июлендеге 211-з һанлы Законына ярашлы рәүештә алды,

6.торама тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә:
5) Ауырғазы районында:…
э) Өршәк ауыл Советының Ҡорманай ауылын

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (96 %).

## Урамдары

* Гоголь урамы ()
* Ибраһимов урамы ()
* Ҡорманай баҡсалары урамы ()
* Ленин урамы ()
* Тирмән урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Таулы урамы ()
* Баҫыу урамы ()
* Пушкин урамы ()
* Йылға урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Туҡаев урамы ()
* Фрунзе урамы ()
* Мәктәп урамы ().

## Ревизия материалдарында
1850 йылда Ҡорманай ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Билдәле шәхестәре
* Алпаров Ғибат Хәбибулла улы (14 ноябрь 1888 йыл—31 июль 1936 йыл) — төркиәтсе-ғалим, профессор, татар теле грамматикаһына, ҡазаҡ һәм төркмән телдәре орфографияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* Фәтҡуллин Фәрит Миңнула улы (27 сентябрь 1949 йыл) — журналист. 1975 йылдан «Кызыл таң» гәзите хеҙмәткәре. 1975 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының (1998) һәм Татарстан Республикаһының (2014) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2000), Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге (1996) премиялар һәм Башҡортостан Республикаһының «Мәжит Ғафури — XXI быуат» мәҙәниәт фонды төбәк йәмәғәт ойошмаһының Мәжит Ғафури исемендәге (2008) премияһы лауреаты.
* Иҙрис Ғәзиев (21 апрель 1960 йыл) — йырсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2009), профессор (2013). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (1999), Башҡортостан Республикаһының (1993) һәм Татарстан Республикаһының (2002) халыҡ артисы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1998) һәм Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы (1990) лауреаты.
* Ғәзиев Ислам Гәрәй улы (30 сентябрь 1929 йыл) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). СССР-ҙың газ сәнәғәте отличнигы (1974). 1949— 89 йылдарҙа «Востокнефтепроводстрой» тресының экскаватор машинисы. Ике тапҡыр Ленин (1971, 1975), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1969) ордендары менән бүләкләнгән. Хеҙмәт ветераны.

## Тәбиғәт ҡомартҡыһы
* **Ҡорманай мәмерйәһе**. 1770 йылда бында ошо ауыл янында урынлашҡан мәмерйәнең тасуирламаһын ҡалдырған рус академигы Иван Лепёхин була.

## Тарихи ҡомартҡылар
* Мосолман мәғрифәтсеһе һәм дауалаусыһы Йәғәфәр ишан ҡәбере

## Видеояҙмаларҙа
* В Курманаеве берёзы зашумят

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
* ревизия материалдары
* Курманаево на портале «Генеалогия и Архивы»
*  В Курманаеве берёзы зашумят