Чистяков Александр Николаевич

**Чистяков Александр Николаевич** (1 ғинуар 1957 йыл — 18 август 2019 йыл) — Рәсәй пародия артисы, профессиональ йырсы һәм уҡытыусы.

## Биографияһы

### Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Александр Чистяков 1957 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Кушнаренко районыКушнаренко ауылында тыуған. Ата-әсәһе — Нина Сергеевна һәм Николай Матвеевич Чистяковтар һөнәре буйынса агрономдар. Атаһы музыка ярата, шиғырҙар яҙа, йырлай, бейей һәм айырыуса степ стилендә бейергә оҫта була, ә иң мөһиме — меломан була, йортта һәр ваҡыт грампластинкалар яңғырай. Нәҡ бәләкәй сағында Саша Чистяков тәүге тапҡыр Карлос Антонио Жобима музыкаһын, Робертино Лореттиҙың, ватан һәм сит опера йырсыларын йырҙарын ишетә. Әсәһе лә гитарала уйнарға һәм йырларға ярата. 1967 йылда Саша Дүртөйлө балалар музыка мәктәбенең халыҡ музыка ҡоралдары (баян) класына беренсе класҡа ҡабул ителә Һәйбәт ишетеү һәләте һәм саф тауышы арҡаһында бәләкәй саҡтан музака мәктәбе хорында солист була. .

1969 йылда ғаилә Өфөгә күсенә, Александр бында 1972 йылда музыка мәктәбен тамамлай. Төрлө конкурстарҙа яулаған уңыштары һөҙөмтәһендә, уға сәнғәт институтына уҡырға тәҡдим яһайҙар. Әммә егеттең башҡа төрлө мауығыуҙары була: фотография, конструкторлау һәм электроника. Мәктәптә ул вокаль-инструменталь ансамблен ойоштора, аппаратураны үҙе ремонтлай, үҙе музыканттар өсөн вокаль һәм инструменталь партитуралар яҙа. Һыбыҙғыла һәм гитарала уйнарға өйрәнә. Ошо йылдарҙа телевизор экрандарында иҫ китмәле шәп пародист Виктор Чистяков (фамилиялашы) барлыҡҡа килә, уның пародиялары яҙылған дисктар һатыуҙа ла була. Исем-шәрифтәрҙең тап килеүе Саша Чистяковты пародиялар яһауға этәрә.

### Юғары уҡыу йорто
1974 йылда Өфө авиация институтының «Авиация двигателдәре» факультетына уҡырға инә. Был ваҡытта уның репертуарында бер нисә тиҫтә тауыш, музыкаль пародияһы жанрҙары арсеналында күп һанлы еңеүҙәр була, Александр Чистяков төрлө уҡыу йорттары, ҡала һәм республика конкурстарында үҙен һынап ҡарай. Институттың һуңғы курсында «Крылья» вуз ансамбле менән етәкселек итә. 1979 йылда ВИА конкурстарҙағы уңыштары өсөн Одесса ҡалаһына теплоходта сәйәхәт менән бүләкләнә. был Александрҙың Одесса менән тәүге танышыуы була.

Юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң (1980 йыл), Александр Бөтә Союз ғилми-тикшеренеү институтында инженер-электронсы булып эшләй, бер үк ваҡытта башҡарыу оҫталығын ҡаола ресторандарында камиллаштыра. Ошо йылдар эсендә ул бер нисә музыкаль синтезаторҙар аналогын, спектр анализаторҙарын эшләй, бер нисә компьютер йыя. 1985—1986 йылдарҙа Киев политехник институтында «Микропроцесс системалары» һөнәре буйынса белемен камиллаштырып. икенсе юғары белемгә эйә була һәм информатика уҡытыусыһы булып эшләй башлай.

### Артист карьераһы

1995 йылда, беренсе тапҡыр профессиональ кимәлдә Аркадий Райкин исемендәге Халыҡ-ара юмор һәм сатира фестивалендә ҡатнаша (Рига), унда Почетлы Диплом һәм Тамашасы һөйөүе призы менән бүләкләнә.

2001 йылдан алып «Ретро FM — Өфө», радиоканалында эшләй башлай, радиотыңлаусылар өсөн тапшырыуҙар алып бара.

Өфө автотранспорт колледжында информатика уҡытыусыһы булып эшләй, бер үк ваҡытта КВН түңәрәге менән етәкселек итә. Уның «Өфө тормозо» командаһы район һәм ҡала юмориналарында призлы урындар яулай.

2008 йылдың май айында Александр Чистяков «В. Чистяков исемендәге пародия академияһы» исеме аҫтында мәктәп-студия булдыра, төп йүнәлеше — балалар һәм өлкәндәр өсөн өҫтәмә музыкаль белем биреү.

2008 йылдың июнендә Александр «Һөйләү жанры» номинацияһында 3-сө дәрәжә лауреат дипломы ала (Мәскәү, Асыҡ юмор һәм сатира фестивале).

2009 йылда «Ты смешной» Бөтә Рәсәй телевизион конкурсында ҡатнаша, почетлы приз менән бүләкләнә һәм 1-се урынды ала. 2010 йылдың авгусында . А. Чистяков «Большая разница в Одессе» I халыҡ-ара пародиялар фестивалендә ҡатнашып, «Мультипародия» номинацияһында 1-се урынды яулай — максималь 40 балл йыйған берҙән-бер конкурсант.

2010 йылдың ноябрендә Александр Чистяков «Седой Урал» гәзите ойошторған «Алтын Урал» Халыҡ ижади премияһыменән бүләкләнә — Башҡортостан Республикаһы алдында эстрада сәнғәтен пропагандалау һәм үҫтереү өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсө. 2010 йылдың декабрендә «Комсомольская правда» (Башҡортостан) «Беҙҙе ғәжәпләндергән кешеләр» проектында йыл һөҙөмтәләре буйынса Александр Чистяковты «Йыл кешеләре — 2010» Халыҡ премияһы номинанты тип иғланитә («Шоу-бизнес персонаһы» номинацияһында).

2010 йылдан алып яҙыусы Семен Лам менән хеҙмәттәшлек итә.

БДАУ ИИТ кафедраһында өлкән уҡытыусы вазифаһында дүрт йыл эшләй һәм параллель рәүештә эстетик тәрбиә үҙәгендә музыкаль пародия студияһы менән етәкселек итә.

Артист Өфө ҡалаһында «Ба! Знакомые все!..» (1.12.10), «День Дурака во главе с Александром Чистяковым» (1.04.11), «Уфимцы на Первом» (26.11.11), «Посмеёмся вместе!» (1.04.12), «Шутить по-русски!» (24.05.12), «Осень смешно!» (27.10.12), «День Дурака в Черниковке» (31.03.13) соло концерттарын үҙ аллы әҙерләй һәм үткәрә.

2013 йылдың яҙында сатирик Айрат Йәнекәев менән берлектә «Прищепка» сатирик телевизион журналын ойоштороуҙа ҡатнаша, унда ул бөтә ролдәрҙе һәм йырҙарҙы үҙе башҡара.

2013 йылдың сентябренән 2014 йылдың сентябренә тиклем ӨДАТУ студенттар клубында музыкаль юмор студияһы (СМЮ) менән етәкселек итә, унда студенттарҙы эстрада вокалына, гитарала, фортепьянола, синтезаторҙа уйнауға өйрәтә, музыкаль грамота һәм музыка теорияһы буйынса дәрестәр бирә.

2014 йылдың апрелендә Александр Чистяков Өфөлә үҙенең сираттағы"Не держите нас за дурака!" юмор концертын ойоштор, концертта ул үҙе, Александр Лынник һәм Айрат сЙәнекәев ҡатнашалар.

2015 йылдың 1 апрелендә Өфөлә Йәштәр һарайында «Назад в БАССР!» исеме аҫтында юмористик шоу үткәрә, тамаша уның 40 йыллыҡ сәхнә эшмәкәрлегенә арнала, кисә бик уңышлы үтә

2016 йылдың ғинуарында сираттағы тапҡыр Птре Метростройының 75 йыллыҡ юбилейына саҡырыу ала (https://www.youtube.com/user/a4lm10ytb/videos).

Һуңғы ваҡытта Александр Чистяков Башҡортостан шифаханаларында сығыш яһай. Ял итеүселәр пародист Александр Чистяковтың концерттарында рәхәтләнеп көләлә һәм ял итәлә, тамаша ла «Сеанс смехотерапии» тип атала(https://www.youtube.com/user/a4lm10ytb/videos)

Александр Чистяков оҙайлы ауырыуҙан һуң 2019 йылдың 18 авгусында вафат була.

## Пародиялар объекттары

Барыһы Александр Чистяков реперуарында 40-тан ашыу төрлө персонаж.

### Вокаль
# Леонид Утёсов;
# Михаил Боярский;
# Анатолий Кашепаров;
# Владимир Мулявин;
# Юрий Никулин;
# Александр Розенбаум;
# Лев Лещенко;
# Адриано Челентано;
# рэнк Синатра;
# Людмила Зыкина;
# Эдита Пьеха;
# Олег Анофриев;
# Иосиф Кобзон;
# Валерий Ободзинский;
# Энгельберт Хампердинк;
# Энди Уильямс;
# Крис Ри;
# Эрик Клэптон;
# Мөслим Магомаев;
# Иван Козловский;
# Сергей Лемешев;
# Георг Отс;
# Клавдия Шульженко.

### Һөйләү
# Леонид Брежнев;
# Михаил Горбачёв;
# Борис Ельцин;
# Владимир Жириновский;
# Эраст Гарин;
# Евгений Леонов;
# Савелий Крамаров;
# Анатолий Папанов;
# Борис Андреев;
# Борис Новиков;
# Николай Озеров;
# Николай Литвинов;
# Армен Джигарханян;
# Игорь Ильинский;
# Аркадий Райкин.

## Телепроекттарҙа ҡатнашыу
* 2015 йыл — Резонанс

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* 1995 йыл — халыҡ-ара фестиваль-конкурсы сатира һәм юмор Аркадий Райкин исемендәге «Диңгеҙ көлөү» исемле Рига. Почетлы Диплом һәм тамашасы һөйөүе призы;
* 2008 йыл — юмор һәм эстрада фестивале асылды ҡалаһы Мәскәү. Iii дәрәжә лауреат дипломы «номинацияһында йәнле һөйләү жанры».
* 2009 йыл — Телепроектында «ирмәк һин!» был НТВ. Почетлы беренсе урын һәм приз менән Юрий Гальцев.
* 2010 йыл — пародия-ара фестивалендә тәүге «Ҙур айырма одессала». Номинацияла беренсе урынға «Мультипародия».
* 2010 йыл — Халыҡ ижади премияһын «Алтын Урал».
* 2010 йыл — халыҡ премияһы номинанты «йыл кешеһе — 2010» номинацияһында «Персонал шоу-бизнес» (проект «кеше, ғәжәпләнгәндәй беҙ уларҙы» гәзите, «комсомольская правда-Башҡортостан»).

### Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Выступление Александра Чистякова на фестивале пародий «Большая разница в Одессе».
* Выступление Александра Чистякова на 70-летнем юбилее Санкт-Петербургского Метростроя.
* Прищепка 1 выпуск
* Прищепка 2 выпуск
* Прищепка 3 выпуск
* Прищепка 4 выпуск
* Прищепка 5 выпуск
* КОНЦЕРТ «НЕ ДЕРЖИТЕ НАС ЗА ДУРАКА!..»
* Выступления и награды за 15 лет
* Выступление на 75-летнем Юбилее Питерского Метростроя.
* СЕАНС СМЕХОТЕРАПИИ ч.1
* СЕАНС СМЕХОТЕРАПИИ ч.2
* Канал видео Александра Чистякова на Youtube
* Видеоклипы песен Юрия Олешко, сделанные Александром Чистяковым