Кольмар

**Кольмар** ( , эльза. Colmer ) — ҙурлығы һәм халыҡ һаны буйынса Эльзастағы өсөнсө урындағы ҡала. Кольмар ҡалаһы төньяҡ-көнсығыш Францияның төньяҡ-көнсығышындағы Гранд-Эст (элекке Эльзас — Шампань — Арденны — Лотарингия) төбәгендә урынлашҡан. Ҡала Үрге Рейн департаменты Кольмар — Рибовилле округының Кольмар-1 һәм Кольмар-2 кантоны составында тора. Ул Үрге Рейн департаментына ҡараған шул уҡ Кольмар исемендәге округтың һәм юҡҡа сығарылған Кольмар-Нор һәм Кольмар-Сюд кантондарының административ үҙәге булып тора.

## тарих
* 823 йылда беренсе тапҡыр король биләмһе булараҡ йылъяҙмала Columbarium исеме аҫтында телгә алынған (*Голубятня*);
* XIII быуат башы — нығытмалар төҙөү;
* 1226 йылдан алып Империяның ирекле ҡалаһы (Reichsstadt Freie);
* 1360: ҡала советы власты цехтарға тапшырған;
* XIV быуатта Кольмар ҡалаһы ун ҡала союзына инә (, );
* XIV быуатта/XV быуат: Кольмарҙа мөһим Мейстерзанг мәктәбе барлыҡҡа килә, шулай уҡ Meistersinger; франц. Maître chanteur;
* 1673 йылда Людовик XIV ғәскәрҙәре Кольмарҙы биләй;
* 1679 йылда Нимвеген килешеүе буйынса, Кольмар Францияға ҡушыла һәм Эльзас советының тулы хоҡуҡлы вәкиле була (Conseil souverain d’Alsace, Ratsversammlung der Provinz Elsaß);
* 1791: Үрге Рейн департаменты идаралығы;
* XIX быуат: сәнәғәт революцияһы, Кольмар туҡыу сәнәғәт үҙәге барлыҡҡа килә;
* 1871 йылда Франция-Пруссия һуғышы һөҙөмтәһендә Германия империяһы аннексиялай (*Deutsches Reich, das deutsche Reich) *;
* 1918 йылдың ноябрендә 10-22: Совет Республикаһы тип исемләү;
* 22 ноябрь 1918 йыл. Франция юрисдикцияһына ҡайтарыла.

## Географик урыны
Ҡала тигеҙ ерҙә, Лош (Лаух, Lauch) йылғаһы буйында урынлашҡан, Рейн йылғаһынан көнбайышҡа табан яҡынса 20 км алыҫлыҡта, Базель (60 км) һәм Страсбург (65 км) ҡалалары араһында тора.

Коммунаның майҙаны — 66,57 км2, халҡы —  кеше (2006) үҫеш тенденциялары менән:  кеше (2012), халыҡ тығыҙлығы — 1010,3 кеше/км2.

## Халыҡ
2011 йылда халыҡ һаны  кеше, ә 2012 йылда —  кеше.Халыҡ һаны динамикаһы:
ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
 id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:70000
ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
 bar:1962 color:pink width:1
  from:0 till:52355 width:15 text:52355 textcolor:black fontsize:8px
 bar:1968 color:pink width:1
  from:0 till:59550 width:15 text:59550 textcolor:black fontsize:8px
 bar:1975 color:pink width:1
  from:0 till:64771 width:15 text:64771 textcolor:black fontsize:8px
 bar:1982 color:pink width:1
  from:0 till:62483 width:15 text:62483 textcolor:black fontsize:8px
 bar:1990 color:pink width:1
  from:0 till:63498 width:15 text:63498 textcolor:black fontsize:8px
 bar:1999 color:pink width:1
  from:0 till:65136 width:15 text:65136 textcolor:black fontsize:8px
 bar:2006 color:pink width:1
  from:0 till:65713 width:15 text:65713 textcolor:black fontsize:8px
 bar:2012 color:pink width:1
  from:0 till:67257 width:15 text:67257 textcolor:black fontsize:8px


## Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр

### Туғанлашҡан ҡалалар
*  Лукка, Италия (1962)
*  Шонгау, Германия (1962)
*  Синт-Никлас, Бельгия (1962)
*  Эбингдон, Бөйөк Британия (1978)
*  Айзенштадт, Австрия (1983)
*  Принстон, АҠШ (1986)
*  Дьер, Венгрия (1993)
*  Тольятти, Рәсәй (1995)

### Ҡала-партнерҙар
*  Лимбе, Камерун (2007)

## Иҫтәлекле урындар

Кольмар — матур ҡала. унда Урта быуаттар осоронда төҙөлгән бик күп биналар, сиркәү һәм монастырҙар бар. мәҫәлән, Изге Матфей сиркәүе (Saint Eglise Matthieu), готика стиле менән тәүге роман стилендә төҙөлгән (1240), Доминикан монастыры (XIII быуат), Сен-Мартен сиркәүе (XIII—XIV быуат) һәм башҡа бик күп иҫтәлекле архитектура ҡомартҡылары бар.

Сағыштырмаса бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, ҡала асыҡ һауалағы музей булып тора, уның архитектураһы үҙенсәлекле, унда архитектураның бөтә стилдәре — һуңғы готика, Яңырыу, барокко, рококо, классицизм, ампир, эклектика, модерн, модернизм һәм постмодернизм — бар.


Place cathedrale colmar.jpg|Собор майҙаны
Gare colmar.jpg|Вокзал бинаһы
Portcolmar.JPG|Порт


## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Кольмар — прекраснейший город Эльзаса
* Филокартическая история города — Кольмар на почтовых карточках прошлого века