open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аҙнағол Ырыҫҡолов

**Аҙнағол Ырыҫҡолов** (? — 1664 йыл, артабанғы яҙмышы билдәһеҙ) — 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе. 

## Тормош юлы
Аҙнағол Ырыҫҡолов, башҡорт ихтилалы (1662—64) етәкселәренең береһе. Себер даруғаһы Ҡыр‑Көҙәй улусы башҡорттарынан. Бикйән Туҡтамышев менән бергә шулай уҡ даруғаның көнбайышында баш күтәреүселәр хәрәкәтенә етәкселек итә. Хөкүмәт вәкилдәре менән ихтилалды туҡтатыу тураһында һөйләшеүҙәрҙән баш тарта. 1663 йылда яҙында ихтилалдың башҡа етәкселәре менән бергә батша ғәскәрҙәренә ҡаршы Себер хандары менән союз төҙөй. Өфө воеводаһының 1664 йылда 1 мартында яҙылған грамотаһында Аҙнағол Ырыҫҡолов ярлыҡау вәғәҙә ителә. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

«…А тот де ево Ирки-муллы и людей ево живот грабили в Уфинском уезде башкирцы, ясачные люди Араслан-бек с товарыщи… И великий государь царь… Алексей Михайлович… колмытцкого Облая-тайги посла Ирки-муллу пожаловал, велел против челобитья ево послать на Уфу свою великого государя грамоту к стольнику и воеводе к Федору Сомову… у Араслан-бека с товарищи сыскать подлинно всякими сыски накрепко, и у Арасланка с товарыщи того грабежного живота обыскать, а что сыщут, и то о[т]дать с роспискою тому, ково для того на Уфу Ирки-мулла пришлет, а вором, которые тот живот грабили, учинить наказанье».

## Хәтер

## Әҙәбиәт
* Материалы по истории Башкирской АССР. Ч.1. Башкирские восстания в XVII и первой половине XVIII вв. М.; Л., 1936.

## Һылтанмалар
* 

## Иҫкәрмәләр
Арыҫланбәк Бәккин

**Арыҫланбәк Бәккин** (билдәһеҙ — 1664 йыл) — 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе.

## Биографияһы
Арыҫланбәк Бәккин башҡорт ихтилалы (1662—64) етәкселәренең береһе. Себер даруғаһы Ҡатай улусы башҡорттарынан. Себер даруғаһында эш итә. 1663 йылдың мартында Арыҫланбәк Бәккин Тубыл воеводаһы И.А.Хилков менән һөйләшеүҙәр алып бара, әммә улар һөҙөмтәһеҙ тамамлана. Яҙын Себер даруғаһы башҡорттары Арыҫланбәк Бәккин һәм башҡалар етәкселегендә ихтилалға яңынан күтәрелә. 1664 йылдың яҙында Себер даруғаһының башҡорт улустарына  Д.Полуэктов етәкселегендәге язалау полкы экспедицияһы ваҡытында Мейәс йылғаһының үрге ағымында Арыҫланбәк Бәккин үлтерелә.

## Хәтер

## Әҙәбиәт
* «Славянская энциклопедия. XVII век». М., ОЛМА-ПРЕСС. 2004 год.

## Һылтанмалар
* Арыҫланбәк Бәккин
* «Араслан-Бек» на интернет-проекте «Хронос»

## Иҫкәрмәләр
РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы

**РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы** () — маҡтаулы исем. РСФСР Юғары Совет Президумы Указы менән 1940 йылдың 11 ғинуарынан индерелгән. 1995 йылдың 30 декабренән «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеменә алмаштырылған.

## Тарихы
«РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеме беренсе тапҡыр 1940 йылдың 11 ғинуарынан РСФСР Юғары Совет Президумының мәғәриф һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә маҡтаулы исемдәр булдырыу Указы менән индерелә.

1975 йылдың 28 мартында РСФСР Юғары Совет Президумы Указы менән түшкә тағыу тамғаһы булдырылған.

1956 йылдың 18 июлендә РФСФР Юғары Совет Президумы Указы менән «РСФСР һөнәри-техник мәғарифе атҡаҙанған оҫтаһы» () һәм «РСФСР һөнәри-техник мәғарифе атҡаҙанған уҡытыусыһы» () маҡтаулы исемдәре булдырыла.

1995 йылдың 30 декаберендә Рәсәй Федерацияһы Президентының 1341 һанлы Указы менән «РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеме урынына Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы ().

## Бүләкләү шарты
Башта был маҡтаулы исем уҡытыу-тәрбиә эшендәге уңыштары өсөн тик уҡытыусыларға ғына бирелә.

Һуңғараҡ мәғариф өлкәһендә эшләгән башҡа хеҙмәткәрҙәр — директорҙар, уларҙың урынбаҫарҙары һәм халыҡ мәғарифы бүлектәре мөдирҙәре лайыҡ була.

50—80 йылдарҙа мәғариф белем биреү өлкәһенең һәммә тармаҡтарында өлгө күрһәткән хеҙмәткәрҙәргә — уҡытыусылар менән бер рәттән тәрбиәселәргә, район, ҡала, өлкә һәм республика мәғариф эштәрен ойоштороусыларға, урта, махсус һәм юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларына, дәреслек авторҙарына, методистарға, мәктәп биналары төҙәүгә һәм уҡытыу-тәрбиә эшен юғары кимәлдә ойоштороуға булышлыҡ иткән хужалыҡ етәкселәренә лә бирелә.

Хеҙмәт стажы 15 йылдан күберәк булырға тейеш.

## Маҡтаулы исем менән бүләкләнгән Башҡортостан уҡытыусылары
Уҡытыу—тәрбиә эшендә айырыуса ҙур уңыштарға өлгәшкән ике Башҡортостан уҡытыусыһы иң беренсе маҡтаулы исемгә 1943 йылда лайыҡ була — Баймаҡ ҡалаһаның 4-се һанлы ете йыллыҡ мәктәбенең башланғыс синыфтар уҡытыусыһы Мәҙинә Ризуан ҡыҙы Шәйҙуллина һәм Мәсетле районы Дыуан-Мәсетле урта мәктәбенең урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Хөсәйен Ямалетдин улы Фәтҡуллинға бирелә.

Башҡортостандан был маҡтаулы исем менән 2003 йылдың башына ҡарата 425 кеше бүләкләнгән. Был һанға Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы маҡтаулы исеме менән бүләкләнгәндәр ҙә ингән.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Ғәлинурова Л. К. Башҡортостан Республикаһындағы Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусылары (тарихи-педагогик очектар). Беренсе китап. — Өфө: Китап, 2004. — 292 бит. (Был китаптың мәғлүмәтен Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Яйыҡбаев Камил Яҡшыгилде улы туплай башлаған. Уның эшен ҡыҙы Лира Ғәлинурова дауам иткән һәм китап итеп баҫтырған. Китапҡа 190 шәхес тураһында тарихи-педагогик очерктар ингән).
Бикйән Туҡтамышев

**Бикйән Туҡтамышев** — 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе.

## Биографияһы
Бикйән Туҡтамышев сығышы менән Өфө өйәҙе Себер даруғаһы Ҡыр-Көҙәй улусы башҡорттарынан. 

1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе була. Аҙнағол Ырыҫҡолов менән Себер даруғаһының көнбайышында баш күтәреүселәр хәрәкәтен етәкләй. Ихтилалды туҡтатыу тураһында хөкүмәт вәкиле М. Есипов менән һөйләшеүҙәрҙән баш тарта. 

1663 йылда яҙында Себер ханы улдары менән союз төҙөү тураһында һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. Өфө воеводаһы кенәз А. М. Волконскийҙың 1664 йылда 1 мартындағы грамотаһында ул ихтилал күтәреүҙә төп ғәйепле кешеләрҙең береһе тип таныла. 

Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Акманов И.Г. Башкирские восстания XVII — начала XVIII вв. — Уфа, 1993.
* Материалы по истории Башкирской АССР. Ч.1. Башкирские восстания в XVII и первой половине XVIII вв. — М.; Л., 1936.

## Һылтанмалар
*
Магалианс (өлкә)

**Магалианс** () — Чилиҙың көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан өлкә. Үҙенә 11 коммуна һәм 4 провинция берләштерә.

Майҙаны — 132 291,1 км². Халыҡ һаны — 150 826 кеше (2002). Халыҡ тығыҙлығы — 1,14 кеше/км².

Административ үҙәге — Пунта-Аренас.

## Географик урыны
Өлкәнең сиктәштәре:
* төньяҡта — Айсен өлкәһе
* көнсығышта — Аргентина республикаһы
* көньяҡта — Дрейк боғаҙы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
 

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
* Пунта-Аренас — 119 496 чел. (2002)
* Пуэрто-Наталес — 19 116 чел. (2002)

## Административ бүленеш
Өлкә үҙенә 11 коммуна һәм 4 провинция берләштерә.
Калдера (коммуна)

**Калдера ** () — Чилилағы ҡала һәм диңгеҙ порты. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Копиапо провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 12 776  кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 4667 км². Халыҡ һаны — 13 734 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 2,94 кеше/км².

## Географик урыны
Копиапо ҡалаһынан 59 саҡрым (56 км) төньяҡ-көнбайышта, тымыҡ океандың яр буйында урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Чаньяраль һәм Диего-де-Альмагро коммунаһы
* көнсығышта — Копиапо коммунаһы
* көньяҡта — Копиапо һәм Уаско коммунаһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Транспорт
* Калдера диңгеҙ порты
* Калдера аэропорты 
** Коды ICAO: SCCL
* С-5 Арика Автомобил юлы — Ла-Серена (Панамерикан таш юлы)

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Административ бүленеш
Коммуна 4 райондан тора:

## Һылтанмалар
* Portal Web de Atacama 
* Portal Municipalidad de Caldera
Чаньяраль

**Чаньяраль** () — Чилилағы ҡала һәм диңгеҙ порты. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның һәм Чаньяраль провинцияһының административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Чаньяраль провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 12 086  кеше (2002).

Коммунаның майҙаны — 5772 км². Халыҡ һаны — 13 410 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 2,3 кеше/км².

## Географик урыны
Копиапо ҡалаһынан 124 саҡрым (117 км) төньяҡ-көнбайышта, тымыҡ океандың яр буйының, Эль-Саладо йылғаһының тамағында урынлашҡан.

Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Тальталь коммунаһы
* көнсығышта — Диего-де-Альмагро коммунаһы
* көньяҡта — Калдера һәм Копиапо коммунаһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Күренекле (иҫтәлекле) урындар
Ҡаланан төньяҡтараҡ Пан-де-Асукар милли паркы урынлашҡан.

## Транспорт
**Баркито* диңгеҙ порты
*Чаньяраль аэропорты  (Коды ICAO  — SCRA)
*С-5 Арика Автомобиль юлы  — Ла-Серена (Панамерикан таш юлы)

Автомобиль юлынан торамаларға (йәшәү пункттарына) хәтлем ара:
* Копиапо — 165 км
* Калдера — 90 км
* Диего-де-Альмагро — 67 км
* Тальталь — 117 км

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Административ бүленеш
Коммуна 3 райондан тора:

## Һылтанмалар
* Коммунаның рәсми сайты
Кинйәбай (мәғәнәләр)

**Кинйәбай** — топоним.

* Кинйәбай — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл.
* Кинйәбай — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл.
1940 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 2 ғинуар — Вәлиев Дамир Жәүәт улы, философия фәндәре докторы (1984), профессор.
* 2 ғинуар — Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы, йырсы, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1985), РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1989).
* 5 февраль — Сөләймәнова Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы, педагог-методист һәм тел ғалимы, педагогия фәндәре кандидаты. 1985—1988 йылдарҙа БАССР-ҙың мәғариф министры.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Һары Мәргән

**Һары Мәргән** (1596—1663 йылдар) — 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе.

## Биографияһы
Һары Мәргән башҡорт ихтилалы (1662—64) етәкселәренең береһе. Себер даруғаһы башҡорттарынан. Себер даруғаһында эш итә. 1662 йылда авгусында Һары Мәргәндән отряды (2 мең кеше) Ощепков ҡәлғәһенә, Павлов монастырына, Белослудск һәм Уст-Ирбит Верхотор өйәҙенең һәм Тубыл өйәҙенең Мырҙа биҫтәһен баҫып ала. Көҙөн октябрҙә Иртәш күле янында баш күтәреүселәр менән Полуэктов тәкселек хөкүмәт отряды араһында ҡаты алыш була. 1663 йылдың башында Һары Мәргән үлгәндән һуң Урал арты башҡорттарына Арыҫланбәк Бәккин етәксе булып алған.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Һары Мәргән 
* Беҙ — Кирәй Мәргән тоҡомо 
* Һары Мәргән 
* Әкрәм Бейеш. Башҡорт халҡының тарихы һәм азатлыҡ көрәше
1924 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* Мөстәҡимов Зәйнулла Мөстәҡим улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 февраль — Мөхәмәтйәнов Шәкирйән Юныс улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 22 март — Ёлкин Иван Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 3 апрель — Сәйетов Ғабдулхай Сәйет улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 апрель — Домашников Борис Фёдорович, СССР-ҙың халыҡ рәссамы.
* 7 апрель — Өмөтбаев Рамаҙан Ғимран улы, Башҡортостандың дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы һәм публицист.
* 2 май — Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы (1924—2012), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 28 май — Шәриф Бикҡол, яҙыусы, РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 22 август — Аҡназаров Зәкәриә Шәрәфетдин улы, совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. 1962—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе.
* 28 август — Сабир Йыһаншин, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим, 1971—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы мәғариф министры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Педагогия фәндәре кандидаты.
* 29 август — Суфиян Поварисов, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2011).
* 10 октябрь — Аскин Ғәйфетдин Ғәфиәт улы (1924—2007), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 24 декабрь — Миржанова Сәриә Фазулла ҡыҙы, башҡорт тел белгесе, төркиәтсе, филология фәндәре докторы.
* 25 декабрь — Аҡтуғанов Мәхмүт Сафа улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Вафат булғандар
* 21 ғинуар — Владимир Ильич Ленин, совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре, революционер, большевиктар фирҡәһен ойоштороусы, Халыҡ Комиссарҙары Советының (СССР һәм РСФСР хөкүмәтенең) председателе.
* 21 декабрь — Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы, революционер, партия һәм дәүләт эшмәкәре, яҙыусы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1952 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 15 ғинуар — Флүрә Килдейәрова, башҡорт опера йырсыһы (сопрано), педагог, Рәсәй Федерацияһының (2002) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) халыҡ артисы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1985).
* 23 ғинуар — Рәфил Нәбиуллин, Рәсәйҙең атҡаҙанған (2000) һәм БАССР-ҙың халыҡ (1989) артисы.
* 10 август — Рәмил Йәнбәков, башҡорт шағиры һәм журналисы, йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2002), әҙәби премиялар лауреаты.
* 2 декабрь — Фәнил Күзбәков, башҡорт тарихсыһы, шағир, әҙәби тәнҡитсе һәм ғалим-педагог.
* 10 июнь - Гүзәл Ситдиҡова, башҡорт шағирәһе, публицист, тәржемәсе һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007). Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2017)

## Вафат булғандар
* 6 сентябрь — Шәйхетдинов Ғимай Фәсхетдин улы, Бөйөк Ватан Һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1980 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1964 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 10 октябрь — Азамат Юлдашбаев, башҡорт журналисы, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.
## Вафат булғандар
* 2 август — Ишкинин Ишмәй Иштубай улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1908 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 15 ғинуар — Зәйнәб Биишева, башҡорт яҙыусыһы, шағир, тәржемәсе, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты.
* 8 май — Ғайсин Хәсән Назар улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 10 июнь — Зәйтүнә Бикбулатова, башҡорт актёры, СССР халыҡ артисы.
* 10 август — Вәлиев Әкрәм Мөхәррәм улы (Әкрәм Вәли), шағир, балалар яҙыусыһы, тәржемәсе.
* 22 август — Сыртланов Рим Солтан улы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1955), Башҡорт АССР-ҙың халыҡ (1954) артисы.
* 6 сентябрь — Ғәйфуллин Абдрахман Зәйнулла улы (1908—1945), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 15 декабрь — Арыҫлан Мөбәрәков, башҡорт совет актёры, театр режиссёры, драматург. СССР-ҙың халыҡ артисы (1955).
* 24 декабрь — Әхтәм Ихсан, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт шағиры һәм яҙыусыһы, тәржемәсе. СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы (1935).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1936 йыл

## Ваҡиғалар
* Башҡорт АССР-ына СССР составындағы союздаш республика статусы биреү тәҡдиме рәсми рәүештә кире ҡағыла.

## Тыуғандар
* 7 февраль — Нәҙершина Фәнүзә Айытбай ҡыҙы, башҡорт фольклорсы-ғалимәһе, филология фәндәре докторы.
* 21 февраль — Йәһүҙин Муса Садиҡ улы, башҡорт шағиры.
* 25 февраль — Фәйзуллина Лира Фәхри ҡыҙы, башҡорт радиоһының тәүге дикторҙарының береһе, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы (1993).
* 9 апрель — Барый Ноғоманов, башҡорт яҙыусыһы.
* 9 апрель — Ғәлим Дәүләди, башҡорт шағиры, яҙыусы.
* 15 апрель — Сәғитов Тайфур Барый улы, яҙыусы, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986).
* 2 май — Мөхәмәтдинов Радил Ҡыяметдин улы, Башҡортостандың күренекле партия һәм дәүләт эшмәкәре, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты, профессор.
* 14 май — Уразаев Мәхмүт Һибәт улы, башҡорт яҙыусыһы.
* 15 июль — Аллаярова Нажия Һибәт ҡыҙы, йырсы, БАССР-ҙың халыҡ (1977), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисткаһы.
* 19 сентябрь — Гөлли Мөбәрәкова, башҡорт театр актёры, педагог һәм режиссёр, СССР-ҙың халыҡ артисы, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.

## Вафат булғандар
* 11 апрель — Ризаитдин Фәхретдин, күренекле башҡорт мәғрифәтсеһе, яҙыусы, шәрҡиәтсе һәм дин әһеле. Эске Рәсәй һәм Себер Үҙәк диниә назараты мөфтөйө һәм рәйесе (1923—1936).
* 18 июнь — Максим Горький, рус яҙыусы, прозаик, драматург.
* Манатов Шәриф Әхмәтйән улы, башҡорт дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, Башҡортостан автономиялы республикаһын нигеҙләшеүселәрҙең береһе.
* Фәхретдинов Ғабдрахман Ризаитдин улы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәренең береһе, «Башҡорт хөкүмәтенең теле» гәзите мөхәррире.
* Шафиҡ Әминев Тамъяни, башҡорт сәсәне.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1996 йыл

## Ваҡиғалар
* 9 январь — Кизляр.
* 18 ғинуар — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты ҡарары менән «Ҡандракүл» тәбиғи паркы ойошторола.
* 25 ғинуар — Башҡортостан Республикаһы Европа Региондары Ассамлеяһы ағзаһы итеп ҡабул ителә.
* 17 апрель — Өфөлә халыҡҡа тәүге тапҡыр интернет хеҙмәте күрһәтелә башлай.
* 16 июнь — Горбачёв проиграл.
* июль — «Ватандаш» журналының тәүге һаны донъя күрә.
* 28 август — Башҡортостан Республикаһы Президенты указы менән С. Т. Аксаков исемендәге Бөтә Рәсәй әҙәби премияһы булдырыла.
* сентябрь — Башҡорт халыҡ йорто — Ырымбурҙағы Каруанһарай тарихи-архитектура комплексының 150 йыллығы билдәләнә.
* 50000 дана тиражы менән рус телендә Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия нәшер ителә.
* 1 декабрь — СТС

## Тыуғандар

## Вафат булғандар
* 1 апрель — Абдрахманов Барый Абдрахман улы, совет дәүләт һәм партия эшмәкәре.
* 4 апрель — Чанышев Әмир Иҙрис улы, башҡорт яҙыусыһы.
* 11 апрель — Әхмәров Ғәбит Абдулла улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 18 апрель — Бикбулатов Наил Вәли улы, башҡорт ғалимы һәм этнографы.
* 21 май — Әләдинов Шамил Сәйет улы, ҡырым татарҙары шағиры һәм яҙыусыһы.
* 8 июнь — Абдуллин Мансур Иҙиәт улы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 16 июль — Зотов Виктор Никифорович, Дан ордендарының тулы кавалеры.
* 24 август — Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы.
* 21 октябрь — Рәхимғолова Фәүзиә Абдулла ҡыҙы, башҡорт яҙыусыһы һәм шағирәһе.
* 29 октябрь — Гәрәев Радик Арыҫлан улы, РСФСР-ҙың (1989) һәм Башҡорт АССР-ның (1983) халыҡ артисы.
* 17 декабрь — Юзыкайн Александр Михайлович, Марий Эл Республикаһының халыҡ яҙыусыһы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Һылтанмалар
http://web.archive.org/
http://www.kommersant.ru/
http://www.yeltsinmedia.com/period/year-1996/
http://www.proekt.media/research/statistika-prestuplenyi-v-rossii/

## Иҫкәрмәләр
1968 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 14 июнь — Якушев Владимир Владимирович, Башҡортостанда тыуған Рәсәйҙең билдәле дәүләт эшмәкәре, 2005 йылдың 24 ноябренән Төмән өлкәһе губернаторы, «Берҙәм Рәсәй» сәйәси фирҡәһенең Юғары советы ағзаһы, иҡтисад фәндәре кандидаты (2005), «Почёт Билдәһе» (2008) һәм IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2012) ордендары кавалеры.

## Вафат булғандар
* 28 май — Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1946).
* 2 сентябрь — Баязит Бикбай, шағир, прозаик һәм драматург, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Бееренсе башҡорт милли операһы «Салауат Юлаев»тың либретто авторы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1948 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 1 ғинуар — Ишмөхәмәт Ғәләүетдинов, башҡорт теле белгесе, филология фәндәре докторы, профессор, шәрҡиәтсе.
* 20 март — Сабир Шәрипов, башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе,  Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997).
* 9 ноябрь — Леонора Ҡыуатова, башҡорт совет балет артисы. РСФСР-ҙың (1982) һәм БАССР-ҙың (1974) халыҡ артисы.

## Вафат булғандар
* 11 февраль — Сергей Эйзенштейн, совет театры һәм кино режиссёры, рәссам, сценарист, сәнғәт теоретигы, педагог.
* 7 май — Баймырҙин Ғаяз Исламетдин улы, хәрби осоусы, гвардия майоры (1943), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1976 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

* 26 сентябрь — Абдразаҡов Илдар Әмир улы, Башҡортостандың (2011) һәм Татарстандың (2013) халыҡ артисы.
* 18 август —  Алтынбаев Рәнис Рәйес улы, ғалим, филология фәндәре кандидаты, 2011 йылдан Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары.
* 16 декабрь —  Лилиә Ғүмәрова, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, 2014 йылдан Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы башҡарма органы вәкиле,  Федерация Советының Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары.

## Вафат булғандар

* 21 октябрь — Сайранов Садиҡ Уйылдан улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1960 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 1 февраль — Фәрзәнә Аҡбулатова, журналист һәм яҙыусы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
* 22 май — Әмир Ишемғолов, умартасылыҡ буйынса Рәсәйҙә танылған белгес, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2003), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2008), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2010).
 
## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1932 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 12 февраль — Рәми Ғарипов, Башҡортостандың халыҡ шағиры (1992).
* 16 февраль — Рафаэль Сафин, башҡорт шағиры һәм драматургы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1982).
* 6 май — Сәйфуллин Таһир Сергеевич, дирижёр, Башҡортостандың халыҡ артисы (1995).
* 7 октябрь — Фәрит Богданов, драматург, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
2016 йыл

## Ваҡиғалар
* Стәрлетамаҡ ҡалаһына — 250 йыл, Бәләбәй ҡалаһына — 135 йыл тула.

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Һылтанмалар
* Календарь праздничных и памятных дней, профессиональных праздников и юбилейных дат Республики Башкортостан на 2016 год// Управление по делам архивов Республики Башкортостан. 
* Перечень знаменательных и памятных дат Республики Башкортостан на 2016 год// Национальная библиотек имени А.-З. Валиди.
1904 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 10 март — Ҡужаҡов Морат Ғәлләм улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 20 март — Йософ Гәрәй, башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе.
* 25 декабрь — Сәғит Агиш, башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.
* 30 декабрь — Рәимов Риф Мөхсин улы, билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, тәүге башҡорт совет тарихсыларының береһе, тарих фәндәре докторы (1950).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1916 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 27 март — Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 15 июль — Ишҡолов Ғәтиәт Абдулла улы, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 21 сентябрь — Ғәтиәтуллин Шакир Йосоп улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 25 декабрь — Бикәев Солтан Хәмит улы, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Чаньяраль (провинция)

**Чаньяраль провинцияһы ** () — Чилиҙың Атакама өлкәһенә ингән провинция. Административ үҙәге — Чаньяраль.

Үҙенә 2 коммуна берләштерә.

Майҙаны — 24 436,2 км². Халыҡ һаны — 32 132 кеше. Халыҡ тығыҙлығы — 1,31 кеше/kм².

## Географик урыны
Провинция Атакама өлкәһенең төньяғында урынлашҡан.

Провинцияның сиктәштәре:
* төньяҡта — Антофагаста провинцияһы
* көнсығышта — Катамарка провинцияһы (Аргентина)
* көньяҡта — Копиапо провинцияһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Административ бүленеш
Үҙенә 2 коммуна берләштерә.
* **[[Чаньяраль]]**. Админ. үҙәге — Чаньяраль.
* **[[Диего-де-Альмагро (Чили)|Диего-де-Альмагро]]**. Админ. үҙәге — Диего-де-Альмагро.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
1928 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 4 февраль — Әхмәт Лотфуллин, СССР-ҙың (1989) һәм РСФСР-ҙың (1982) халыҡ рәссамы, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы (1966), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1982).
* 6 март — Фәрит Иҫәнғолов, билдәле башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1970).
* 14 апрель — Агиш Ғирфанов, билдәле башҡорт сатирик яҙыусыһы, журналист, тәржемәсе, Башҡорт АССР-ының (1978) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988).
* 15 сентябрь — Ишмулла Дилмөхәмәтов, актёр, ҡурайсы, йырсы, композитор. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1975), БАССР-ҙың халыҡ (1973) артисы.
* 25 сентябрь — Абдулла Солтанов, үҙешмәкәр йырсы һәм ҡурайсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996).
* 19 октябрь — Александр Бурзянцев, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), БАССР-ҙың халыҡ (1979) рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1986).
* 12 декабрь — Сыңғыҙ Айытматов, ҡырғыҙ яҙыусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978).

## Вафат булғандар
* 9 июль — Мирхәйҙәр Фәйзи, башҡорт һәм татар яҙыусыһы, драматург һәм журналист.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1956 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 12 ғинуар — Николай Носков — Рәсәй музыканты
* 25 апрель — Илдус Тимерханов — башҡорт балалар яҙыусыһы, журналист, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2012).
* 3 июнь — Әлфис Ғаязов, Башҡортостандың дәүләт эшмәкәре, ғалим һәм яҙыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре.

## Вафат булғандар
* 2 ғинуар — Мәсәлим Вәлиев, композитор, дирижёр, башҡорт профессионал музыка сәнғәтенә нигеҙ һалыусы. Беренсе башҡорт операһын яҙыусы.
* 12 ғинуар — Фәррәх Дәүләтшин, Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Сәйет (Арғаяш районы)

**Сәйет** — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Яратҡол ауыл биләмәһенә керә. 

Почта индексы — 456896, ОКАТО коды — 75206898006.

## Халыҡ һаны
2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 160 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 87 ир-ат һәм 73 ҡатын-ҡыҙ.

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (97 %) йәшәй.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
1944 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 5 ғинуар — Барлыбаев Хәлил Әбүбәкер улы, иҡтисад һәм фәлсәфә фәндәре докторы, Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы профессоры.
* 18 май — Бүләков Динис Мөҙәрис улы, башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты.
* 1 август — Вилданов Әхәт Ханнан улы, әҙәбиәт белгесе, яҙыусы.
* 1 ноябрь — Назаров Рәшит Сәйетбаттал улы, башҡорт шағиры, Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты.

## Вафат булғандар
* 15 ғинуар — Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 8 март — Ғөбәйҙуллин Миңлеғәли Хәбибулла улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 14 март — Харисов Мәлих Харис улы (Мәлих Харис), башҡорт шағиры.
* 28 март — Фәрхетдинов Мирғәй Әхмәй улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 30 май — Әхтәмов Хәсән Баһҙый улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 19 июль — Әхмәтғәлин Хәкимйән Рәхимйән улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 25 август — Муса Йәлил, татар яҙыусыһы, совет шағиры, Советтар Союзы Геройы (1956).
* 20 сентябрь — Мөхәмәтйәнов Бәҙретдин Мөхәмәтйән улы (Бәҙрүш Моҡамай), яҙыусы.
* 12 октябрь — Ноғоманов Дәйләғи Сирай улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 10 декабрь — Ишҡолов Ғәтиәт Абдулла улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 18 декабрь — Кинйәкәев Сабир Мөьмин улы, шағир.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1906 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 15 февраль — Муса Йәлил, татар шағиры, Советтар Союзы Геройы (1956).
* 15 сентябрь — Булатов Хоҙат Сәлимйән улы, Советтар Союзы Геройы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 26 ноябрь — Ихсанов Зәйнулла Әмин улы, башҡорт ғалимы һәм физиологы, медицина фәндәре докторы (1958), профессор (1964). БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1966).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1917 йыл

## Ваҡиғалар
*  — Рәсәй империяһында Февраль революцияһы башлана.
* июль, август, декабрь — Ырымбурҙа һәм Өфөлә I, II һәм III Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары уҙа.
*  — Рәсәйҙә Октябрь революцияһы була.
*  — Башҡортостан автономияһы ойошторола.

## Тыуғандар
* Латипов Ғабдрахман Хәким улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 8 ғинуар — Исмәғилев Заһир Ғариф улы (1917—2003), атаҡлы башҡорт композиторы, БАССР-ҙың (1963), РСФСР-ҙың (1968) һәм СССР-ҙың (1982) халыҡ артисы.
* 17 ғинуар — Халиҡов Тимербулат Ғәләүетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 4 март — Львов Михаил Давыдович, рус шағиры.
* 15 май — Сайранов Садиҡ Уйылдан улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 июнь — Абдуллин Әнүәр Абдулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 15 сентябрь — Сәлмәнов Рафиҡ Вафа улы, РСФСР-ҙың (1989) һәм БАССР-ҙың (1983) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, композитор.
* 22 октябрь — Ҡарамышев Лотфулла Ғибәҙулла улы, совет партия эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957).
* 1 ноябрь — Кулиев Ҡайсын Шувай улы, балҡар совет шағиры, Ҡабарҙы-Балҡар АССР-ының халыҡ шағиры.
* 19 ноябрь — Индира Ганди, Һиндостандың сәйәси эшмәкәре, 1966—1977 һәм 1980—1984 йылдарҙа Һиндостандың премьер-министры.
* 21 декабрь — Воловик Михаил Яковлевич, рус шағиры, сатира һәм юмор оҫтаһы, тәржемәсе.

## Вафат булғандар
* 2 февраль — Зәйнулла Рәсүлев, күренекле башҡорт дин әһеле, ишан, йәмәғәт эшмәкәре һәм мәғрифәтсе.
* 16 февраль — Октав Мирбо, француз яҙыусыһы һәм драматургы.
* 9 декабрь — Богданович Максим Әҙәм улы, белорус шағиры, публицисты, әҙәбиәтсеһе, тәржемәсеһе.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1934 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 15 ғинуар — Абдразаҡов Әмир Ғәбделмән улы, актёр, режиссёр, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 7 февраль — Рәхимов Мортаҙа Ғөбәйҙулла улы, Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты (1993—2010).
* 3 март — Галин Салауат Әхмәҙи улы, филология фәндәре докторы, профессор, Рәсәй Федерацияһы Гуманитар фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (академигы), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре.
* 9 март — Гагарин Юрий Алексеевич, донъяла йыһан киңлегенә беренсе булып 1961 йылдың 12 апрелендә осҡан кеше, космонавт.
* 8 апрель — Илһамов Марат Әҡсән улы, физика-математика фәндәре докторы, профессор. Салауат Юлаев ордены кавалеры, Башҡортостан Республикаһының һәм ТР-ҙың фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты. 
* 25 апрель — Әлмөхәмәтов Рәшит Вәлиәхмәт улы, педагогия фәндәре кандидаты, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.
* 15 май — Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы, тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 4 август — Рафиҡов Булат Заһри улы, башҡорт яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге Башҡортостандың Дәүләт премияһы лауреаты.
* 20 декабрь — Ишбирҙин Эрнст Фәйзрахман улы, филология фәндәре докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.

## Вафат булғандар
* 28 октябрь — Мәжит Ғафури, башҡорт һәм татар совет әҙәбиәтенең классигы, БАССР-ҙың халыҡ шағиры.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1945 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 29 май — Зарема Әхмәтйәнова, башҡорт шағиры һәм журналисы.
* 18 сентябрь — Зөбәржәт Йәнбирҙина, шағир, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 1 август — Флүр Яхин, башҡорт балалар яҙыусыһы-әкиәтсе, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (1996)
* 25 октябрь — Алмас Шәйхулов, тел ғалимы-төркиәтсе, филология фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011).

## Вафат булғандар
* 5 ғинуар — Арыҫланов Ғәфиәтулла Шаһимәрҙән улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1940).
* 25 ғинуар — Александров Геннадий Петрович, совет осоусы-штурмовигы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 25 ғинуар — Латипов Ғабдрахман Хәким улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 19 февраль — Кәримов Фәтих Әхмәтвәли улы (Фәтих Кәрим), фронтовик-шағир.
* 28 февраль — Мөстәҡимов Зәйнулла Мөстәҡим улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 11 март — Имаметдинов Мәғсүм Имаметдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 12 апрель — Франклин Делано Рузвельт, АҠШ-тың 32-се президенты.
* 17 апрель — Ғәйфуллин Абдрахман Зәйнулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 18 апрель — Шәмғолов Ғәттәх Ғәфүрйән улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1946).
* 30 апрель — Адольф Һитлер, милли-социализмға нигеҙ һалыусы һәм уның төп фигураһы, Өсөнсө Рейхта тоталитар диктатураны башлаусы, Милли-социалистик немец эшселәр фирҡәһе юлбашсыһы (фюреры), Германия рейхсканцлеры (1933—1945), Германия фюреры (1934—1945), Икенсе бөтә донъя һуғышында Германия ҡораллы көстәренең (1941, 19 декабрҙән) юғары башлығы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1973 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар
* 21 май — Сәғит Агиш, башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.
* 25 октябрь — Бирҙин Ғәли Иркәбай улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1962 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1951 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 3 ғинуар — Алтынбаева Зөһрә Нариман ҡыҙы, башҡорт журналисы һәм шағиры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2000)
* 11 август — Олег Ханов, башҡорт театр һәм кино актёры, режиссёр, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1981).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ураҙбай (Арғаяш районы)

**Ураҙбай** — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Яратҡол ауыл биләмәһенә керә. 

Почта индексы — 456896, ОКАТО коды — 75206898007.

## Халыҡ һаны
2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 258 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 120 ир-ат һәм 138 ҡатын-ҡыҙ.

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.

## Билдәле шәхестәре
* Биктимер Ураҙаев (? — 17 май 1774 йыл) — башҡорт старшинаһы. Емельян Пугачёв полковнигы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, отряд командиры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
1979 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 10 июнь — Сөләймәнова Гүзәл Наил ҡыҙы, балет артисы. Рәсәйҙең атҡаҙанған һәм Башҡортостандың халыҡ артисы.

## Вафат булғандар
* 29 апрель — Әхмәлетдинов Фазылйән Фазлый улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 13 сентябрь — Сыртланов Рим Солтан улы, актёр, РСФСР‑ҙың атҡаҙанған (1955), Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1954) артисы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1990 йыл

## Ваҡиғалар
* 11 октябрь — Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул ителә.
* 3 ноябрь — Башҡорт йәштәре иттифағы ойошторола.
* 17 ноябрь — Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте ойошторола.
* 24 ноябрь — Башҡортостан халыҡ партияһы төҙөлә.

## Тыуғандар
* 14 июнь — Хужин Илвир Илдар улы, Рәсәй спортсыһы, бобслейсы.

## Вафат булғандар
* 30 ғинуар — Әхмәтйәнов Зәйнетдин Низаметдин улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 11 июнь — Мырҙағәлимов Ғәзис Ғәбиҙулла улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
15 август — Виктор Цой
* 5 сентябрь — Ринат Хәйри, башҡорт шағиры.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Һылтанмалар
http://gorbymedia.com/post/1990-review 
http://www.yeltsinmedia.com/period/year-1990/
http://www.proekt.media/research/statistika-prestuplenyi-v-rossii/

## Иҫкәрмәләр
1918 йыл

## Ваҡиғалар
* ғинуар — Башҡорт Хөкүмәте автономиялы идаралыҡ тураһындағы положение проектының айырым параграфында эске автономиялы идаралыҡта һәм судта башҡорт теле рәсми тел булыуын билдәләй.
* сентябрь — Комуч һәм Башҡорт Хөкүмәте менән килешеү төҙөлә, уға ярашлы Комуч Башҡортостан милли-территориаль автономияһын таный.
* 8—23 сентябрь — Өфөлә Дәүләт кәңәшмәһе үтә. Бында «Бөтә Рәсәй юғары идаралығы барлыҡҡа килеүе тураһында акт» ҡабул ителә һәм уға ярашлы Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте (Өфө директорияһы) ойошторола.

## Тыуғандар
* 5 ғинуар — Аляев Иван Павлович, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарҙа ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1940).
* 5 февраль — Назар Нәжми, Башҡортостандың халыҡ шағиры.
* 15 апрель — Әхмәлетдинов Фазылйән Фазлый улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 2 май — Әхмәтов Абдулла Шәңгәрәй улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 18 июль — Нельсон Мандела, Нобель Тыныслыҡ премияһы лауреаты, Көньяҡ Африка Республикаһының 8-се президенты.
* 7 сентябрь — Яҡуп Ҡолмой, башҡорт совет шағиры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 15 сентябрь — Ибраһим Ғиззәтуллин, башҡорт яҙыусыһы һәм шағиры.
* 20 декабрь — Әсфәндиәров Закир Лотфрахман улы, Советтар Союзы Геройы (1944)

## Вафат булғандар
* 7 март — Иҙелбаев Ғабдулла Сәфәрғәли улы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* 12 май — Радлов Василий Васильевич, төркиәтсе, этнограф, археолог һәм педагог.
* 7 август — Ҡарамышев Әмир Батыргәрәй улы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* 19 август — Шәфиев Бәхтегәрәй Әғзәм улы, революционер.
* 19 сентябрь — Кейеков Ғарифулла Мөхәмәтғәли улы, башҡорт мәғрифәтсе-шағиры.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1935 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 1 ғинуар — Ғабдрахманов Абрар Хаҡ улы, композитор, Башҡортостандың халыҡ артисы (1995).
* 13 июнь — Яхин Риза Хәжиәхмәт улы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
* 5 ноябрь — Зәйнуллин Марат Вәли улы, башҡорт тел белгесе, Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (2009), филология фәндәре докторы (1988), профессор (1991).
* 7 ноябрь — Камалова Лира Шәриф ҡыҙы, педагог, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1946 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 18 декабрь — Стивен Спилберг, АҠШ кинорежиссёры, сценарист, продюсер.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1963 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 14 март — Тәнзилә Үлмәҫбаева, башҡорт радиожурналисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһы лауреаты (2006).

## Вафат булғандар
* 19 март — Әкрәм Вәли, башҡорт шағиры һәм балалар яҙыусыһы, тәржемәсе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1974 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 30 март — Эльбрус Ниғмәтуллин, «Рәсәйҙең иң көслө кешеһе» исемен йөрөтөүсе башҡорт бәһлеүәне, Рәсәй спортсыһы, пауэрлифтинг һәм армрестлинг буйынса спорт мастеры, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәре, актёр.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1985 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 28 июнь — Ләйсән Үтәшева — билдәле Рәсәй спортсыһы һәм телетапшырыуҙар алып барыусы, донъя һәм ике тапҡыр Европа чемпионы.

## Вафат булғандар
* 20 ғинуар — Вәзих Исхаҡов, яҙыусы, БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Копиапо (провинция)

**Копиапо провинцияһы ** () — Чилиҙың Атакама өлкәһенә ингән провинция. Административ үҙәге — Копиапо.

Үҙенә 3 коммуна берләштерә.

Майҙаны — 32 539 км². Халыҡ һаны — 155 713 кеше. Халыҡ тығыҙлығы — 4,79 кеше/kм².

## Географик урыны
Провинция Атакама өлкәһенең урта өлөшөндә урынлашҡан.

Провинцияның сиктәштәре:
* төньяҡта — Чаньяраль провинцияһы
* көнсығышта — Катамарка һәм Ла-Риоха провинцияһы (Аргентина)
* көньяҡта — Уаско провинцияһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Административ бүленеш
Үҙенә 2 коммуна берләштерә.
* **[[Копиапо]]**. Административ үҙәге — Копиапо.
* **[[Калдера (коммуна)|Калдера]]**. Административ үҙәге — Калдера.
* **[[Тьерра-Амарилья]]**. Административ үҙәге — Тьерра-Амарилья.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
1991 йыл

## Ваҡиғалар
* ғинуар — «Известия Башкортостана» һәм «Истоки» республика гәзиттәре сыға башлай.
* 6 февраль — Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумының «Башҡорт ССР-ы Фәндәр академияһы ойошторолоуы тураһындағы» указы сыға.
* май-июнь — Өфөлә төрки телле театрҙарының I Халыҡ-ара «Туғанлыҡ» фестивале уҙғарыла.
* 12 июнь — Макашов проиграл!
* 16 август — Башҡортостан һәм Татарстан араһында тәүге Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла.
* 29 август — Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы «Өфө «Нур» татар дәүләт театрын асыу тураһында» ҡарар ҡабул итә.
* 17 сентябрь — Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы һәм Венгрия Хөкүмәте араһында сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәр тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла.
* 15 октябрь — «Башҡорт Совет Социалистик Республикаһы Президенты вазифаһын булдырыу тураһында» Башҡорт ССР-ы законы ҡабул ителә.
* 7 декабрь — Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһы асыла.
* 8 декабрь — Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе ойошторола.
* СССР йәшәүҙән туҡтай.

## Тыуғандар

## Вафат булғандар
* 3 апрель — Ёлкин Иван Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 11 август — Мөхөтдин Тажи, башҡорт шағиры.
* 12 август — Ғайсин Хәсән Назар улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 1 октябрь — Нәжип Иҙелбай, шағир, драматург, тәржемәсе.
* 5 октябрь — Бәхти Ғайсин, башҡорт музыканты, Башҡортостандың халыҡ артисы (1962), Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (1986).
* 24 ноябрь — Фредди Меркьюри, британ музыканты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Һылтанмалар
http://gorbymedia.com/post/1991-review
http://www.yeltsinmedia.com/period/year-1991/
http://www.proekt.media/research/statistika-prestuplenyi-v-rossii/

## Иҫкәрмәләр
Уаско (провинция)

**Уаско провинцияһы ** () — Чилиҙың Атакама өлкәһенә ингән провинция. Административ үҙәге — Валенар.

Үҙенә 4 коммуна берләштерә.

Майҙаны — 18 201,5 км². Халыҡ һаны — 66 491 кеше. Халыҡ тығыҙлығы — 3,65 кеше/kм².

## Географик урыны
Провинция Атакама өлкәһенең көньяғында урынлашҡан.

Провинцияның сиктәштәре:
* төньяҡта — Копиапо провинцияһы
* көнсығышта — Сан-Хуан провинцияһы (Аргентина)
* көньяҡта — Эльки провинцияһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

## Административ бүленеш
Үҙенә 4 коммуна берләштерә.
* **[[Валенар]] **. Админ. үҙәге — Валенар.
* **[[Фрейрина]] **. Админ. үҙәге — Фрейрина.
* **[[Уаско]] **. Админ. үҙәге — Уаско.
* **[[Альто-дель-Кармен]] **. Админ. үҙәге — Альто-дель-Кармен.

## Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:

## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)
1997 йыл

## Ваҡиғалар
1 январь — Ren-TV
9 июнь — ТВЦ
1 ноябрь — РТР-2

## Тыуғандар

## Вафат булғандар
* 25 май — Бурзянцев Александр Данилович, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), БАССР-ҙың халыҡ (1979) рәссамы, С. Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1986).
* 24 август — Өмөтбаев Рамаҙан Ғимран улы, Башҡорт АССР-ының һәм Башҡортостандың күренекле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы һәм публицист.
* 13 октябрь — Янбулатова Рәғиҙә Сәйетғәли ҡыҙы, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1954), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1955) артисы.
* 25 декабрь — Ихсанов Зәйнулла Әмин улы, башҡорт ғалимы һәм физиологы, медицина фәндәре докторы (1958), профессор (1964). БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1966).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Һылтанмалар
http://web.archive.org/
http://www.kommersant.ru/
http://www.ortv.ru/
http://www.vid.ru/
http://www.ha3.com/ 
http://www.yeltsinmedia.com/period/year-1997/
http://www.proekt.media/research/statistika-prestuplenyi-v-rossii/
1969 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 11 июль — Абдразаҡов Асҡар Әмир улы, Башҡортостандың халыҡ артисы (1994).

## Вафат булғандар
* 11 февраль — Әхмәров Ҡасим Закир улы, башҡорт тел белгесе, филология фәндәре докторы (1963), профессор.
* 14 апрель — Сөләймәнова Гүзәл Ғәли ҡыҙы, балет артисы, РСФСР-ҙың (1955) һәм БАССР-ҙың (1953) халыҡ артисы.
* 12 август — Әминев Миңлетдин Ғилметдин улы, Советтар Союзы Геройы (1943).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1958 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 27 сентябрь — Сәлимов Ниязбай Булатбай улы, башҡорт журналисы һәм яҙыусыһы, 2011 йылдан «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире.

## Вафат булғандар
* 17 июнь — Халиҡов Тимербулат Ғәләүетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1986 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар
* Ҡужаҡов Морат Ғәлләм улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 10 май — Күсимов Таһир Тайып улы, генерал-майор, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1975 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 28 июль — Лариса Абдуллина, башҡорт журналисы, шағир һәм тәржемәсе, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2008).

## Вафат булғандар
* 5 апрель — Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 5 сентябрь — Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы, совет дәүләт эшмәкәре. 1950—1967 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Совет Президиумы рәйесе. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 19 октябрь — Ҡадир Даян, башҡорт шағиры, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1947 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 7 октябрь — Сергей Михалёв, билдәле СССР хоккейсыһы һәм тренеры, СССР-ҙың спорт мастеры (1974).

## Вафат булғандар
* 19 ғинуар — Дәүләткилдиев Ҡасим Сәлиәсҡәр улы, башҡорт совет рәссамы, СССР художниктар Союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ алыусы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1941 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1930 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 9 ғинуар — Кәримов Марат Нәби улы, Башҡортостандың халыҡ шағиры (2003).
* 1 июль — Суфиянова Сафура Рафиҡ ҡыҙы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1913 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 1 ғинуар — Баймырҙин Ғаяз Исламетдин улы, лётчик, гвардия майоры (1943), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 4 ғинуар — Иғдәүләтов Зәйни Сирай улы, БАССР-ҙың халыҡ (1970) артисы.
* 21 июнь — Шәйхетдинов Ғимай Фәсхетдин улы, Бөйөк Ватан Һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 14 август — Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 15 сентябрь — Үтәғолов Зөбәй Тәхфәт улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 16 сентябрь — Иҙрисов Ғилемхан Иҙрис улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 10 октябрь — Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы, совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ы Юғары Совет Президиумы рәйесе (1950—1967). Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1902 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 28 июнь — Шамун Фидаи, башҡорт һәм татар революционер-шағиры.
* 16 декабрь — Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы, сөгөлдөрсө, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1903 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 4 декабрь — Ғәлимйән Ҡарамышев, башҡорт театр актёры, РСФСР‑ҙың (1955) һәм БАССР‑ҙың (1940) халыҡ артисы.
* 25 октябрь — Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы (1903—1975), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Вафат булғандар
* Биксурин Мирсалих Мирсәлим улы — Башҡортостандың мәғариф тарихында, фән һәм мәҙәниәт үҫешендә үҙенсәлекле эҙ ҡалдырған эшмәкәр.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1914 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 6 ғинуар — Әхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы, беренсе башҡорт классик композиторы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.
* 20 апрель — Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1946).
* 14 декабрь — Вәлиева Баныу Нурғәли ҡыҙы, РСФСР-ҙың (1955) һәм БАССР-ҙың (1947) халыҡ артисткаһы.
* 15 декабрь — Ишкинин Ишмәй Иштубай улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 29 декабрь — Суфиянов Суфый Хажи улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1925 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 24 апрель — Әхмәтов Михаил Владимирович, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 10 июль — Әхтәмов Хәсән Баһҙый улы, Советтар Союзы Геройы (1944).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1931 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 8 февраль — Таһирова Майя Авзал ҡыҙы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы.
* 15 июль — Муллаҡаева Нурия Камалетдин ҡыҙы, башҡорт эшсе синыфынан сыҡҡан Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
* 15 август — Зәйнәғәбдинов Сәлих Насретдин улы, хужалыҡ эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* 9 декабрь — Уразмәтов Әхәт Сәлих улы, Кәкүк, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1983), БАССР-ҙың халыҡ (1977) артисы.

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
1942 йыл

## Ваҡиғалар

## Тыуғандар
* 2 ғинуар — Абдрахманов Илдус Барый улы, химия фәндәре докторы (1990), Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы академигы.
* 10 май — Рәшиҙә Туйсина — бейеүсе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1978) һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы (1974), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1974).
* 19 декабрь — Антошкин Николай Тимофеевич, Советтар Союзы Геройы (1986).

## Вафат булғандар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ