open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҡаҙнабаев Фазыл Ғәйнулла улы

**Ҡаҙнабаев Фазыл Ғәйнулла улы** (10 февраль 1922 йыл — 14 ғинуар 1992 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.

## Биографияһы
Фазыл Ғәйнулла улы Ҡаҙнабаев 1922 йылдың 10 февралендә Башҡорт АССР-ының хәҙерге Баймаҡ районы Күсей ауылында тыуған.

1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла.    йылда 12-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә. 1943 йылдың ноябрендә Әстерхан хәрби-пехота училищеһына (ВПУ) ебәрелә. 1947 йылда тыуған яҡтарына ҡайта. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа — башта Кананикольск урман хужалығында (Йылайыр районы), һуңынан Сибай автотранспорт предприятиеһында шофер булып эшләй.

1992 йылдың 14 ғинуарҙа Сибай ҡалаһында вафат була һәм шунда ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* КАЗНАБАЕВ Фазыл Гайнуллович. Шаймуратовцы
* Кавалеристы Баймакского района 112(16) гвардейской Башкирской кавалерийской дивизии, призванные Баймакским РВК
Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы

**Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы** ( 1903 йыл — 6 ғинуар 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.

## Биографияһы
Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы 1903 йылда хәҙерге Башҡортостандың Шаран районы Сәлих ауылында тыуа. 1941 йылда Шаран район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Көньяҡ-көнбайыш фронтта 112-се кавалерия дивизияһының 313 кавалерия полкында элемтәсе булып хеҙмәт итә. Награда исемлегендә взвод элемтәсеһе Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улының һуғыш барышында элемтәсе булараҡ үҙенең шәхси өлгөһөндә башҡа элемтәселәрҙе элемтәнең өҙлөкһөҙ эшен тәьмин итеү буйынса рухландыра, тип әйтелә. Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнә..
Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы 1943 йылдың 6 ғинуарында хәбәрһеҙ юғала (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1337-се госпиталдә яраларынан вафат була). Ерләнгән урыны билдәһеҙ.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Сабирьянов Салихьян Сабирьянович
* Память народа. Сабирьянов Салихьян Сабирьянович. Картотека награждений

## Сығанаҡтар
* Источник информации: Память. Башкортостан. Книга 20
Ҡыуандыҡов Шанян Фәхрислам улы

**Ҡыуандыҡов Шанян Фәхрислам улы** (1913 йыл — 22 ноябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы яугиры, артиллерист.

## Биографияһы
Шанян (Шаһит) Фәхрислам улы Ҡыуандыҡов 1913 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Иҫәнбәт ауылында йәшәгән. Сығышы менән ошо уҡ райондың Төркмән ауылынан. 1926 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Ҡыуандыҡов фәхрисламдың ғаиләһендә 12 бала тәрбиәләнә. Яугирҙың исеме әлегә асыҡланмаған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында орудие номеры булып хеҙмәт итә. Хәрби техниканы расчет хеҙмәтләндерә. Расчет составындағы хәрбиҙәр номер тип атала, уларҙың һәр ҡайһыһы үҙ бурысын үтәй. Ҡыуандыҡов ошондай расчетта орудие номеры булған. 1943 йылдың 22 ноябрендә батырҙарса һәләк була, Белоруссия ССР-ы Полесье өлкәһе (хәҙер Беларусь Республикаһы Гомель өлкәһе) Головки ауылында ерләнә. Иҫәнбәт ауылында йәшәүсе ҡатыны Гөлсара күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  КУВАНДЫКОВ Шанян Фахрисламович. Шаймуратовцы
* Кувандыков Шаняп Факрисламович. Донесение о безвозвратных потерях
Әбсәләмов Ғәфүр Фәхри улы

**Әбсәләмов Ғәфүр Фәхри улы** () (1918( башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1912 йыл) — 6 июль 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкының 4-се эскадроны писары. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Ғәфүр Фәхри улы Әбсәләмов 1918 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (хәҙер — Ҡырмыҫҡалы районы) Үтәгән ауылында тыуған.

Ҡырмыҫҡалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Ҡыҙылармеец Әбсәләмов Ғәфүр 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се полкы 4-се эскадроны писары булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 6 июлендә Курск (хәҙер — Липецк) өлкәһе Тербуны ауылы янында хәбәрһеҙ юғалған.

## Хәтер
Әбсәләмов Ғәфүр Фәхри улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы районы Үтәгән ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Шулай итеп, оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен ҡаҙып сығарҙы. Барлығы 671 яугир исемен белә алдылар.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абсалямов Гафур Фахреевич
* Память народа. Абсалямов Гафур Фахреевич. 
* Дорога памяти. Абсалямов Гафур Фахреевич  
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Братская могила в с. Тербуны
* Тербунский рубеж

## Иҫкәрмәләр
Сәғәҙиев Фәтҡул Сәғәҙи улы

**Сәғәҙиев Фәтҡул Сәғәҙи улы** ( 1903 йыл — 22 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Сәғәҙиев Фәтҡул Сәғәҙи улы 1903 йылда элекке Башҡортостандың Маҡар районы (Ишембай районы) Күҙән ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Маҡар район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә. 1943 йылдың 22 февралендә Украинаның Ворошиловград өлкәһе Юлино-2 станцияһы янында яуҙа һәләк була. Ҡыҙылармеец Сәғәҙиев Фәтҡул Сәғәҙи улы Украина ССР-ы Луганск өлкәһенең ҡала тибындағы Городище ҡаласығында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САГАДЕЕВ Фаткул Сагадеевич
* Память народа. Сагедеев Фаткул Сагадеевич. Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* Источник информации: Книга Памяти Украины. Луганская обл. Том 18
Тербун районы

**Тербун районы** — Рәсәй Федерацияһы Липецк өлкәһенең көньяҡ-көнбайышындә урынлашҡан административ-территориаль берәмек (район) һәм муниципаль берәмек (муниципаль район).

Административ үҙәге — Тербуны ауылы.

## Географияһы
Майҙаны 1170,07 км² (райондар араһында 12-се урын биләй). Райондың төньяҡтан көньяҡҡа оҙонлоғо — 32 км, көнбайыштан көнсығышҡа — 51 км.

Район территорияһы ҡалҡыулыҡлы, тигеҙһеҙ, ер өҫтө йырындар, йылғалар менән киҫелгән, йылға үҙәндәре күп һанлы убаларға бай. Тупраҡ япмаһы: көньяҡта типик тупраҡтан һәм төньяҡта салат тупраҡтан (тоҙлолоғо бөтөрөлгән тупраҡ) ғибәрәт. Эрозия процестары бик көслө.

Төп йылғалар — Олым, Олымчик һәм Кобылья Снова. Күл-быуалар, урман майҙандары бик аҙ.

Район өс өлкә менән сиктәш: Орел (Ливен районы). Курск (Касторка районы), Воронеж (Семилуки районы) һәм Липецк өлкәһенең үҙендә — Долгоруков, Задонье, Хлевенск һәм Воловка райондары менән.

## Тарихы
Район 1928 йылдың 30 июлендә Үҙәк-Ҡара тупраҡлы өлкә (ЦЧО) составында ойошторола. (1930 йылға тиклем Ельцы округына инә). 1934 йылдың 31 декабрендә Воронеж өлкәһе составына инә, 1935 йылдың 18 ғиуарынан — Курск өлкәһенә. 1954 йылдың 6 ғинуарында Липецк өлкәһе булдырылғандан һуң, уның составына индерелә.уның составына индерелә.

## Административ-муниципаль ҡоролошо
Тербун районы 15 административ-территориаль берәмеге — 15 ауыл Советынан тора.

Тербун муниципаль районы ауыл биләмәһе статусы менән 15 муниципаль берәмекте үҙ эсенә ала.
Тербун районында 75 тораҡ пункты иҫәпләнә.
## Тербун районы Бөйөк Ватан һуғышы осоронда
## Библиография
* А. А. Голубев. Край родной. Липецк, 1999;
* 
* Крутые ступени. Сост. — С. Т. Безлепкин. Елец, 1997;
* 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Сведения на сайте областной администрации 
* Сайт районной администрации
* Сведения на сайте Тербуны. NET
* Информация об усадьбе в селе Борки
Әбсәләмов Сабир Шафиҡ улы

**Әбсәләмов Сабир Шафиҡ улы** () (1922—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы уҡсыһы. Һуңғы хеҙмәт урыны — 62-се гвардия кавалерия полкы. Ҡыҙылармеец

## Биографияһы
Сабир Шафиҡ улы Әбсәләмов 1922 йылда БАССР йәғни Оло Башҡортостандың Стәрлетамаҡ кантонында тыуған (хәҙерге — Ишембай районы,
Бөйөк Ватан һуғышына тиклем Петровск, ә 1930 йылдан — Маҡар районы тип йөрөтөлгән).

1941 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ы Маҡар районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

1942 йылдың июнь айында хәбәрһеҙ юғалған

## Хәтер
Әбсәләмов Сабир Шафиҡ улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ишембай районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абсалямов Сабир Шафикович
* Память народа. Абсалямов Сабир Шафикович
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Дорога памяти. Абсалямов Сабир Шафикович 

## Иҫкәрмәләр
Сәғәҙиев Хәбир Әхмәтдин улы

**Сәғәҙиев Хәбир Әхметдин улы** ( 1905 йыл — 19 сентябрь (башҡа мәғлүмәттәр буйынса ноябрь) 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Белоруссия ерҙәрендә барған яуҙа хәбәрһеҙ юғала.

## Биографияһы
Сәғәҙиев Хәбир Әхметдин улы 1905 йылда хәҙерге Башҡортостандың Дүртөйлө районында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылда Дүртөйлө район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында миномет расчеты командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 19 сентябрендә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса ноябрендә) Белоруссияның Полесье өлкәһендә (хәҙер Белоруссияның Гомель өлкәһе) яуҙа хәбәрһеҙ юғала.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САГАДИЕВ Хабир Ахметдинович
* Память народа. САГАДИЕВ Хабир Ахметдинович
Талипов Ғабдрахман Талип улы

**Талипов Ғабдрахман Талип улы** (1905 йыл — 15 июль 1975 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Талипов Ғабдрахман Талип улы 1905 йылда тыуған.
Ысын исеме — Григорий. Ырымбур өлкәһенән. Атаһы Беренсе донъя һуғышында үлгәндән һуң, ҡартатаһы менән, Сафар ауылына килә.
Талип уллыҡҡа ала, документҡа исемен Ғабдрахман тип яҙҙыра.
Миәкә хәрби комиссариаты тарафынан 1942 йылдың 18 февраленән хәрби хеҙмәткә алына.
Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында ҡатнаша. Гвардияның 58-се кавалерия полкында хеҙмәт итә. 
1945 йылда һуғыштан ҡайта. 1975 йылдың 15 июлендә вафат була.

## Ғаиләһе
Өйләнгән. Ҡатыны — Хәмиҙә. Хәмиҙулла, Тәғлимә, Рәхмәтулла, Кәлимулла, Хәкимулла исемле балалары була. Хәмиҙулла Талипов ейәндәре — нәҫелде дауам итеүселәр.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы.

## Хәтер
Талипов Ғабдрахман Талип улының исеме «Они вернулись с победой. Списки военнослужащих, вернувшихся живыми с Великой Отечественной войны 1941—1945 гг.» баҫмаһының 8-се томына индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы- воины легендарной 112-й Башкирской кавалерийской дивизии. Талипов Габдрахман Талипович
*
Ҡазыханов Шәйхелислам Ҡазыхан улы

**Ҡазыханов Шәйхелислам Ҡазыхан улы** (1912 — 8 сентябрь 1942 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, сапёр.

## Биографияһы
Ҡазыханов Шәйхелислам Ҡазыхан улы 1912 йылда Асҡын районы Ҡашҡа ауылында тыуған. Асҡын районы Ҡашҡа ауылынан Мәфрузә һәм Ҡазыхан Кәримовтарҙың ғаиләһенән Бөйөк Ватан һуғышына алты ир-егет — улдары Зарифҡан, Фәхрислам, Хәйрислам, Фәтхелислам, Шәйхелислам һәм ейәндәре Мәғәсүм китә. Өс улдары яу ҡырында батырҙарса һәләк була. Иң бәләкәйе, бишенсеһе, Шәйхелислам Ҡазыханов.

## Хәрби хеҙмәте
Ҡашҡа моделле китапханаһы Өлкән китапханасыһы Гөлфиә Сабирова Васбиә апай атаһы тураһында иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, тип яҙа:

## Ғаилә хәле
Сафура Камилйән кыҙы менән Шәйхелислам Ҡазихан улы Ҡазыхановтарҙың берҙән — бер ҡыҙҙары Васбиә 1937 йылда тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда уға дүрт йәш була. Ул — һуғыш осоро балаһы. Сафура өс мөйөшлө ҡара ҡағыҙ алһа ла, ғүмере буйына ирен көтә. кейәүгә бармай, ҡәйнәһен ҡарай. Һуғыш осоро балаһы Васбиә Феткулова ла 83 йәшендә баҡыйлыҡҡа күсте.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* 

## Һылтанмалар
* Память народа. Ҡазыханов Шәйхелислам Ҡазыхан улы
* Шайморатовсылар. Ҡазыханов Шәйхелислам Ҡазыхан улы
Әбсәләмов Фәхри Хөсәйен улы

**Әбсәләмов Фәхри Хөсәйен улы** () (1918 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы артиллерия батареяһы ездовойы. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Фәхри Хөсәйен улы Әбсәләмов 1918 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Баймаҡ заводы ҡасабаһында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһындағы Баймаҡ ҡалаһы) эшсе ғаиләһендә тыуа.

Башҡорт АССР-ы Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Ҡыҙылармеец Әбсәләмов Фәхри Көньяҡ-Көнбайыш фронты составында һуғышҡан 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы артиллерия батареяһы ездовойы була.

Подразделениеның 1942 йылдың 15 декабрендә раҫланған 292-се һанлы бойороғонда 

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942)

## Хәтер
Әбсәләмов Фәхри Хөсәйен улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баймаҡ районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абсалямов Фахрий Хусаинович
* Память народа. Абсалямов Фахрий Хусаинович
* Дорога памяти. Абсалямов Фахрий Хусаинович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Баймакский район, т. 2, 2002 ISBN 5-295-03092-Х

## Иҫкәрмәләр
Рәхимов Хәйбрахман (Хәбибрахман) Ғабдрахман улы

**Рәхимов Хәйбрахман (Хәбибрахман) Ғабдрахман улы** (1904 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, ефрейтор, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкы ездовойы.

## Биографияһы
Хәйбрахман Ғабдрахман улы Рәхимов 1904 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Иҫке Яппар ауылында тыуған. 
1943 йылда Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се полктың 45-миллиметрлы пушка батареяһы ездовойы булып хеҙмәт итә

## Батырлығы
1945 йылдың 15-18 февралендә Петуник ауылы өсөн барған һуғыштарҙа, дошмандың алты тапҡыр танк менән булған пехота атакаһын кире ҡаға, өҙлөкһөҙ ут аҫтында алғы һыҙыҡҡа снарядтар ташый, бының менән Петуник ауылының совет ғәскәрҙәре яғында ҡалыуына булышлыҡ итә. Был ҡаһарманлығы һәм ҡыйыулығы «Батырлыҡ өсөн» миҙал"ы менән баһалана

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945)"

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память Народа. Рахимов Хайбрахман Габдрахманович
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состаВ.Рахимов Хайбрахман (Хабибрахман) Габдурахманович
Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улы

**Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улы** ( 1903 йыл ― 25 ноябрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улы 1903 йылда хәҙерге Башҡортостандың Дәүләкән районы Иҫке Яппар ауылында тыуа. 1941 йылда Дәүләкән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһының 313-се кавалерия полкында хәрби аҙыҡ-түлекте ташыусы булып хеҙмәт итә.

Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улының вафаты тураһында анкетала шаһит Гәрәев Миңлеғол Миңлегәрәй улы һүҙҙәре буйынса хәрби аҙыҡ-түлек ташыусы ҡыҙылармеец Сәғәтәйев Сабит Сағатай улы 1942 йылдың 25 ноябрендә Көньяҡ-Көнбайыш фронтында Обливская станцияһында һәләк була. Рәсәй Федерацияһы Ростов өлкәһенең Обливская станицаһы районында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САГАТАЕВ Саг(б)ит Сагатаевич
* Память народа. Донесения о потерях. САГАТАЕВ Сабит Сагатаевич
Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы

**Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы** () (1912 – 17.4.1944) — Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

## Биографияһы
1904 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса Башҡортостандың Нуриман районы Ҡыҙыл Шишмә ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Оло Теләк районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 58-се гвардия полкында минометчик, 62-се гвардия кавалерия полкында ҡыоыссы булып хеҙмәт итә.

Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы 1944 йылдың 17 апрелендә һуғышта һәләк була. Украина СССР-ы Волынь өлкәһе Поповка ауылында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр
Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы

**Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы** ( 1906 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

## Биографияһы
Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы 1906 йылда элекке Башҡортостандың Боҙаяҙ районы (хәҙер Ауырғазы районы) Ишле ауылында тыуа. 1942 йылда Дәүләкән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полының 2-се эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 6 октябрендә гвардияның 2-се эскадроны ҡылыссыһы ҡыҙылармеец Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы һөжүм итеү алыштарында автоматы менән дошмандың ике офицерын юҡ итә. Ул «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы 1985 йылда Еңеүҙең 40-йыллығы айҡанлы юбилейлы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы САГИТОВ Гар(а)й Гайнутдинович
* Память народа. Сагитов Гарей Гайнутдинович Картотека награждений
Назыров Миңлеғәли Әхмәт улы

**Назыров Миңлеғәли Әхмәт улы** (1923 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, элемтәсе, штаб дивизияһы разведчигы.

## Биографияһы
Миңлеғәли Әхмәт улы Назыров 1923 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Юлыҡ ауылында тыуған. 1942 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында элемтәсе, һуңынан штаб дивизияһы разведчигы булып хеҙмәт итә.

1943 йылдың 22 февралендә Украиналағы Ворошиловоград өлкәһе (хәҙер Луганск өлкәһе) Юлино-2 станцияһы тирәһендә дошман тылына рейдтан сыҡҡанда ҡаты алыш ваҡытында хәбәрһеҙ юғалған, тип иҫәпләнә. 23 февралдә Петровское менән Юлино араһында генерал М. М. Шайморатов һәләк була, уны ла оҙаҡ ваҡыт хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләйҙәр.

Атаһы Назыров Әхмәт Юлыҡ ауылында йәшәгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* НАЗЫРОВ Миннигали Ахметович. Шаймуратовцы
* Назыров Миннигали Ахметович
Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы

**Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы ** () (1 ғинуар 1902 - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадроны ҡылыссыһы. Гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Абдулла Әхмәт улы Абсаттаров 1902 йылдың 1 ғинуарында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы) Әхмәт ауылында тыуған.

1941 йылда Кушнаренко район хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

1942 йылдың 15 ғинуарынан 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт иткән.

1943 йылдың 31 декабре, 1944 йылдың 1 февралендә, 1944 йылдың 4 майынан алып 10 майына тиклем дауам иткән алыштарҙа ҡатнашты тиелә РФ Оборона министрлығының «Халыҡ хәтере» тигән рәсми сайтында һәм батырлыҡ күрһәткән даталары күрһәтелә: 

«Халыҡ хәтере» сайтында Абсаттаров Абдулланың (хәрби документтарҙа атаһының исеме бирелмәгән) конкрет батырлығы тасуирлана: 

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.06.1945)

## Хәтер
Абсаттаров Абдулла Әхмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Кушнаренко районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абсатаров Абдулла
* Память народа. Абсатаров Абдулла
* РГБ: Они вернулись с победой. Кушнаренковский район, т. 8, 2004 ISBN 5-295-03393-7

## Иҫкәрмәләр
Әбүбәкеров Әкрәм Әғзәм улы

**Әбүбәкеров Әкрәм Әғзәм улы** () (1910—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында повозочный (арбасы) булып хеҙмәт итә. Гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Әкрәм Әғзәм улы Әбүбәкеров 1910 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Туймазы районы) Йәрмөхәмәт ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

1941 йылдың 28 авгусында Туймазы район хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

1943 йылдың 19 сентябрендә Украина ССР-ы Чернигов өлкәһенең Борки ауылы янындағы һуғышта һәләк була. Березнянский районы Борки ауылында ерләнгән.

## Хәтер
Әбүбәкеров Әкрәм Әғзәм улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа
һәм БР-ҙың Туймазы районы Ҡандра станцияһы Йәрмөхәмәт ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Украинаның Чернигов өлкәһе Березнянский районы Борки ауылында һәләк булған яугирҙар исемлегендә Әбүбәкеров Әкрәм Әғзәм улы ла бар.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абубакиров Акрам Агзамович
* Память народа. Абубакиров Акрам Агзамович
* Дорога памяти. Абубакиров Акрам
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Фотографии братской могилы в Березнянском районе Черниговской области Украины
* Борки, с. Памятник воинам, погибшим в годы Великой Отечественной войны

## Иҫкәрмәләр
Муллағәлин Әҙһәм Хәбибулла улы

**Муллағәлин Әҙһәм Хәбибулла улы** (24 август 1921 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы элемтәсеһе, гвардия ҡыҙылармеец. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

## Биографияһы
Әҙһәм Хәбибулла улы Муллағәлин 1921 йылдың 24 авгусында Башҡорт АССР-ы Дәүләкән районы Ҡаҙанғол ауылында тыуған.
1941 йылдың 1 майында Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия полкында элемтәсе булып хеҙмәт итә.

## Батырлығы
Дивизияның штабы менән параллель рәүештә хәрәкәт итеүсе дошман автоколоннаһын оҫталыҡ менән үҙе артынан әүрәтә, фашистар көтөлмәгән һөжүмгә дусар була. Һөҙөмтәлә дошмандың 22 автомашинаһы юҡ ителә, 62 һалдат һәм офицеры үлтерелә, утыҙ бише әсир ителә. Муллағәлин Әҙһәм Хәбибулла улы үҙе дүрт автомашинаны яндыра, һигеҙ дошман һалдатын һәм офицерын юҡ итә, бер офицерҙы ҡулға төшөрә. Бөтә пакеттарҙы һәм һуғыш мәғлүмәттәрен теләһә ниндәй һуғыш шарттарында ваҡытында еткерә. Әҙһәм Хәбибулла улы Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлыҡтары, сослоғо, ҡыйыулығы өсөн ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» һәм «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (икеһе лә 1945)
* Ике «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944, 1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Муллагалин Адгам Хабибуллович
* Память Народа. Муллагалин Адгам Хабибуллович
Шәрәфетдинов Сәлих Хафиз улы

**Шәрәфетдинов Сәлих Хафиз улы** () (1903—1943) —  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

## Биографияһы
1903 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Баймаҡ районы Татлыбай ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Баймаҡ районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабында шофёр булып хеҙмәт итә.

Шәрәфетдинов Сәлих Хафиз улы 1943 йылдың 1 ғинуарынан 24 февраленә тиклем арауыҡта Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе (хәҙерге Луганск өлкәһе) Чернухино ауылы янында алышта һәләк була. Шул саҡта саҡта дивизия командиры генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов та һәләк була..
## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Чернухино ауылы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында

## Иҫкәрмәләр
Һағынбаев Ишмырҙа Дәүләткирәй улы

**Һағынбаев Ишмырҙа Дәүләткирәй улы** ( (1923 йыл — 19 сентябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 62-се кавалерия полкы ҡылыссыһы.

## Биографияһы
Һағынбаев Ишмырҙа Дәүләткирәй улы 1923 йылда хәҙерге Башҡортостандың Хәйбулла районы Аҡъяр ауылында тыуа. 1941 йылда Хәйбулла район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 62-се кавалерия полкында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 19 сентябрендә Украинаның Чернигов өлкәһе Березна ауылы янында Днепрҙы аша сыҡҡанда яуҙа һәләк була. Украинаның Одесса өлкәһе Тарутино районының Березино ауылында ерләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САГИНБАЕВ Ишмурза Давлеткиреевич
* Память народа. Донесения о потерях. САГИНБАЕВ Ишмурза Давлеткиреевич

## Сығанаҡтар
* Память. Башкортостан. Книга 20
Шәрипов Фидрат Ғәлләм улы

**Шәрипов Фидрат Ғәлләм улы** ( (1909 йыл — 24 июнь 1968 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы.

## Биографияһы
1903 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Баймаҡ районы Наҙар ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Баймаҡ районы военкоматы тарафанан 1941 йылда хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия полкында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (07.07.1944)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (20.07.1943)

## Иҫкәрмәләр
Әбүбәкеров Әхмәт Мәхмүт улы

** Әбүбәкеров Әхмәт Мәхмүт улы** (1908—1944) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө (62-се гвардия) кавалерия полкында зенит ҡоролмаһы пулемётсыһы (номеры — ппс 1927 ч 771). Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Әхмәт Мәхмүт улы Әбүбәкеров 1908 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Татлыбай ауыл биләмәһе) Йәнйегет ауылында тыуған.

1942 йылдың 12 октябрендә Баймаҡ район хәрби комиссариаты Әхмәт Әбүбәкеровты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Ҡыҙылармеец Әбүбәкеров Әхмәт 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө (62-се гвардия) кавалерия полкында зенит ҡоролмаһы пулемётсыһы (номеры ппс 1927 ч 771) булып хеҙмәт итә.

Төрлө мәғлүмәт буйынса, 1944 йылдың февралендә әллә мартында һәләк була (хәбәрһеҙ юғала).

## Хәтер
Әбүбәкеров Әхмәт Мәхмүт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баймаҡ районы Йәнйегет ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Ахмет Махмутович Абубакиров
* Память народа. Абубакиров Ахмет Махмутович
* Дорога памяти. Абубакиров Ахмет 
* РГБ: Они вернулись с победой. Баймакский район, т. 2, 2002 ISBN 5-295-03092-Х

## Иҫкәрмәләр
Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы

**Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы** ( (1902—?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант.

## Биографияһы
1904 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Яҡут ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1942 йылдың декабрендә Көйөргәҙе районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла.

116 гвардия дивизияһының 1943 йылдың 27 сентәбрендәге наградаға тәҡдим ителгән приказында: «Гвардия рядовойы Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы дошман атышы аҫтында кыҙылармеецтарға ваҡытында хат һәм газеталар килтереп торҙо», — тиелгән.

## Наградалары
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (№: 81 от: 27.09.1943)

## Иҫкәрмәләр
Әбүбәкеров Мәғсүм Әбүбәкер улы

**Әбүбәкеров Мәғсүм Әбүбәкер улы** () (1902—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында химик химик вазифаһын башҡара. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Мәғсүм Әбүбәкер улы Әбүбәкеров 1902 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районы Аҡсәйет ауыл Советы) Йосоп ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Тәтешле районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Ҡыҙылармеец Әбүбәкеров Мәғсүм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында химик вазифаһын башҡара.

1942 йылдың 6 июлендә Курск (хәҙер — Липецк) өлкәһе Тербуны ауылы янында хәбәрһеҙ юғалған.

## Хәтер
Әбүбәкеров Мәғсүм Әбүбәкер улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Туймазы районы Иҫке Ҡандра ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен ҡаҙып сығарҙы. Барлығы 671 яугир исемен белә алдылар. Һәм хәрби хөрмәт күрһәтелеп, һәләк булыусылар исемлегендә рядовой Әбүбәкеров Мәғсүм Әбүбәкер улының һөйәктәре лә Липецк өлкәһе Тербуны ауылындағы туғандар ҡәберлегенә ерләнде.

Мәғсүм Әбүбәкеровтың исеме ҡәберлек һәйкәленең мемориал таҡтаһына уйып яҙылған.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абубакиров Магасум Абубакирович
* Память народа. Абубакиров Магасум Абубакирович
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Әбүбәкеров Мисбах Иҙрис улы

**Әбүбәкеров Мисбах Иҙрис улы** () (1914—1945) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкы 5-се батареяһының ҡороусыһы (зарядлаусы) була. Гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Мисбах Иҙрис улы Әбүбәкеров 1914 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (элегерәк БАССР-ҙың Байҡыбаш районы, хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Ҡариҙел районы Иҫке Аҡбүләк ауыл Советы) Яҡуп ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

1941 йылда Байҡыбаш район хәрби комиссариаты тарвафынан Мисбах Әбүбәкеров Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец Әбүбәкеров Мисбах 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкы 5-се батареяһының ҡороусыһы (зарядлаусы) була.

Һуғыштың башынан алып аҙағына тиклем 112-се Башҡорт (дүрт орденлы 16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы составында ҙуғыша. Күп тапҡырҙар батырлыҡ өлгөһө күрһәтә:

1945 йылдың 26 майында ҡыҙылармеец Әбүбәкеров Мисбах Иҙрис улы һәләк була.
Германия ерендә, Бранденбург ҡалаһында, ерләнгән.

## Наградалары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)

## Хәтер
Әбүбәкеров Мисбах Иҙрис улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа БР-ҙың Ҡариҙел районы Яҡуп ауылында ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 690155. Единица хранения 5136.
* ЦАМО. Фонд 58. Опись 18003. Дело 925
## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абубакиров Мисбах Идрисович
* Память народа. Абубакиров Мисбах Идрисович
* Дорога памяти. Мисбах Абубакиров 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Форум Поисковых Движений. Султанов Камил

## Иҫкәрмәләр
Садовский Алексей Владимирович

**Садовский Алексей Владимирович** (1924 йыл — 19 ғинуар 1944 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Садовский Алексей Владимирович 1924 йылда хәҙерге Башҡортостандың Күгәрсен районы Мораҡ ауылында тыуа. 1943 йылда Күгәрсен район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында элемтәсе булып хеҙмәт итә.
Хәрби хәрәкәттәр барышында ҡыҙылармеец Садовский Алексей Владимирович, батарея командирының элемтәсеһе булараҡ, полктың команда пункты менән һәр ваҡыт яҡшы бәйләнеш тәьмин итеүе өсөн «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Ҡыҙылармеец Садовский Алексей 1944 йылдың 19 ғинуарында Белоруссия ерҙәрендә барған яуҙа һәләк була. Беларусь Республикаһының Гомель өлкәһе Сколодин ауылында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДОВСКИЙ Алексей Владимирович
* Память народа. Садовский Алексей Владимирович Картотека награждений

## Сығанаҡтар
* Источник информации: ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 18002 Дело ист. информации: 440
Абулкарамов Тәлғәт Абулкарам улы

**Абулкарамов Тәлғәт Абулкарам улы** () (13 август 1915 йыл — 3 май 1991 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се гвардия кавалерия полкы 2-се эскадроны пулемётсыһы. Кесе сержант. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Тәлғәт Абулкарам улы Абулкарамов 1915 йылдың 13 авгусында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Асҡын районы) Упҡанкүл ауылында тыуған.

1941 йылда Асҡын районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се гвардия кавалерия полкының 2-се эскадронында пулемётсы була.

Дивизияның Көньяҡ-Көнбайыш фронты составындағы һөжүмендә немец илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә күрһәткән батырлығы өсөн  кесе сержант Тәлғәт Абулкарам улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.

## Наградалары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1987)

## Хәтер
Абулкарамов Тәлғәт Абулкарам улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Асҡын районы Упҡанкүл ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. ЦАМО. Фонд 33. Опись 686044. Единица хранения 4305.
* ЦАМО. Картотека награждений, шкаф 1, ящик 14.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абулкарамов Талгат Абулкарамович
* Память народа. Абулкарамов Талгат Абулкарамович
* РГБ: Они вернулись с победой. Аскинский район, т. 1, 2001 ISBN 5-295-02997-2
* Дорога памяти. Талгат Абулкарамов 

## Иҫкәрмәләр
Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы

**Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы** ( 1901 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы 1901 йылда хәҙерге Башҡортостандың Туймазы районы Түбәнге Троицк ауылында тыуа. 1941 йылдың 16 декабрендә Туймазы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһының 294‑се кавалерия полкында политрук урынбаҫары булып хеҙмәт итә.

1951 йылдың 30 майында СССР Юғары Совет Президиумының 209/839 Указы менән 1942 йылдың 1 июненән 1942 йылдың 29 ноябренә тиклем осорҙа немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкәләнә.
1945 йылдың 9 майында Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә..

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДРЕТДИНОВ Гимад Садретдинович
* Память народа. Садретдинов Гимат Садретдинович Картотека награждений
Әбүнәғимов Мәрҙән Миңнислам улы

**Әбүнәғимов Мәрҙән Миңнислам улы** () (1910—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында ҡылыссы (сабельник) булып хеҙмәт итә. Гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Мәрҙән Миңнислам улы Әбүнәғимов 1910 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы) ауылында тыуған.

Баҡалы районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Гвардия ҡыҙылармеецы Әбүнәғимов Мәрҙән 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.

1943 йылдың 14 нояябрендә Белоруссия ССР-ы биләмәһендә хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Әбүнәғимов Мәрҙән Миңнислам улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баҡалы районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абунагимов Мардан М.
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
## Иҫкәрмәләр
Садиҡов Хәмзә Әғләм улы

**Садиҡов Хәмзә Әғләм улы** ( 1922 йыл — ?) — 112 -се Башҡорт каваерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Садиҡов Хәмзә Әғләм улы 1922 йылда Башҡортостандың Өфө ҡалаһында тыуа. Өфөнөң Сталин район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында штаб батареяһы ездовойы булып хеҙмәт итә.

Ездовой Садиҡов Хәмзә Әғләм улы аттарын һәйбәт ҡарағаны һәм арба һәм ғәскәри ҡамыт-дуғалары яҡшы торошта булғаны өсөн 1944 йылдың 1 майында «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Хәрби хәрәкәттәр менән 1000 км маршта ездовой Садиҡов Хәмзә Әғләм улының аттары таушалмай һәм артта ҡалмай, уларҙы яҡшы торошта тотҡаны өсөн 1945 йылдың 12 апрелендә ул «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДЫКОВ Хамзя(а) Ахлямович
* Память народа. Садыков Хамза Ахнамович Картотека награждений
Әбүталипов Вәхит Абдулталип улы

**Әбүталипов Вәхит Абдулталип улы** () (1906—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында ҡылыссы («Хәтер китабы»нда — 275-се полк ездовойы булған тип бирелгән) булып хеҙмәт итә. Гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Вәхит Абдулталип улы Әбүталипов 1906 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы) Әбеш ауылында тыуған.

1941 йылдың 11 декабрендә Миәкә район хәрби комиссариаты тарафынан Әбүталипов Вәхит Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында ҡылыссы («Хәтер китабы»нда — 275-се полк ездовойы булған тип бирелгән) булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 1 июлендә («Хәтер китабы»нда — 10 июлдә тип яҙылған) хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Әбүталипов Вәхит Абдулталип улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Миәкә районының Әбеш ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абуталипов Вахит Абдулталипович
* Память народа. Абуталипов Вахит Абдулталипович
* Память народа. Абуталипов Вахит Абдулталипович
## Иҫкәрмәләр
Әбүшаһмин Ғәндәлиф Ғәйнислам улы

**Әбүшаһмин Ғәндәлиф Ғәйнислам улы** () (1922—1995) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡан. Ҡыҙылармеец. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Ғәндәлиф Ғәйнислам улы Әбүшаһмин 1922 йылда БАССР-ҙың Нуриман районы Яңы Күл ауылында тыуған.

1942 йылда Нуриман районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

112-се Башҡорт (16-сы гвардия) кавалерия дивизияһы составында һуғыша.

## Һуғыштан һуң
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң, Ғәндәлиф Ғәйнислам улы Әбүшаһмин БАССР-ҙың Нуриман районындағы Баһау Нуриманов исемендәге колхозыда тракторсы-машинист булып хеҙмәт итә.

Юғары хеҙмәт ҡаҙаныштары айҡанлы, БАССР ауыл хужалығы атҡаҙанған механизаторы почётлы исеменә лайыҡ була, «Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнә.

## Наградалары
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Жуков миҙалы
* БАССР ауыл хужалығының атҡаҙанған механизаторы (1980)
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1983)

## Хәтер
Әбүшаһмин Ғәндәлиф Ғәйнислам улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Нуриман районы Яңы Күл ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Юбилейная картотека награждений, шкаф 1, ящик 7. Номер документа 84.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абушахмин Гандалиф Гайнисламович
* Память народа. Абушахмин Гандалиф Гайнисламович 
* Фотография Абушахмина Гандалифа Гайнисламовича
* Гандалиф Абушахмин 
* Бессмертный полк.  
* РГБ: Они вернулись с победой. Нуримановский район, т. 9, 2004 ISBN 5-295-03394-5

## Иҫкәрмәләр
Намаҙҡаев Фәйзи Вәли улы

**Намаҙҡаев Фәйзи Вәли улы** (; 12 март 1906 йыл — 6 апрель 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Фәйзи Вәли улы Намаҙҡаев 1906 йылдың 12 мартында Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Темәс ауылында тыуған. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән, өлкән сержант. Ворошиловоград өлкәһе Чернухино станцияһы өсөн тиңһеҙ алышта минометсы Намаҙҡаев Фәйзи айырыуса батырлыҡ күрһәтә: дошмандан ҡул пулеметын тартып алып, өс немецты юҡ итә, ҡаһарманлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» хәрби миҙалға лайыҡ була. Һуғыштан һуң, 1964—1966 йылдарҙа — Сибай педагогия училищеһында хужалыҡ буйынса директор урынбаҫары.

1973 йылдың 6 апрелендә Сибай ҡалаһында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* НАМАЗК(Г)АЕВ Файзи Валиевич. Шаймуратовцы
* Кавалеристы Баймакского района 112(16) гвардейской Башкирской кавалерийской дивизии, призванные Баймакским РВК
Таһиров Мәжит Ислам улы

**Таһиров Мәжит Ислам улы** () (1922—?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

## Биографияһы
1904 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Благовар районы Һайрайлы ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Благовар районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 15-се гвардия айырым элемтә эскодронында телевонист булып хеҙмәт итә.

Таһиров Мәжит Ислам улы 1946 йылда демобилизациялана.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)

## Иҫкәрмәләр
Саҙрыев Вафа Мөхәмәтғәли улы

**Саҙрыев Вафа Мөхәмәтғәли улы** ( 1906 йыл — декабрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 1942 йылда яуҙа хәбәрһеҙ юғала.

## Биографияһы
Саҙрыев Вафа Мөхәмәтғәли улы 1906 йылда хәҙерге Башҡортостандың Йәрмәкәй районы Атамкүл ауылында тыуа. 1941 йылда Йәрмәкәй районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһы кавалерисы булып хеҙмәт итә
Саҙрыев Вафа Мөхәмәтғәли улы 1942 йылдың декабрендә яуҙа хәбәрһеҙ юғала

## Ғаиләһе
Ҡатыны Баҙыгөлъямал, улы Айрат.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДРИЕВ Вафи Мухаметалиевич
* Память народа. Донесения о потерях. Садриев Вафи Мухаметгалеевич
* Портал о фронтовиках

## Сығанаҡтар
* Источник информации: Память. Башкортостан. Книга 10
Садиҡов Ғәйбрәсүл Ғәбит улы

**Садиҡов Ғәйбрәсүл Ғәбит улы** ( 1907 йыл — ?) — 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант.

## Биографияһы
Садиҡов Ғәйбрәсүл Ғәбит улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостандың Бүздәк районында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Бүздәк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Көньяҡ-Көнбайыш фронтта 112 кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкы ПТР взводының 2-се эскадронында командир ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 15 декабрендә ПТР взводы 2-се эскадроны командиры ярҙамсыһы Садиҡов Ғәйбрәсүл Ғәбит улы Аржановский районында һуғышта ПТР-ҙан дошмандың ике автомашинаһын юҡ итә һәм һуғыш яланынан яралы взвод командиры лейтенантты алып сыға, командалыҡты үҫ өҫтөнә ала һәм яугирҙәрҙе ҡыйыу рәүештә дошманға алып бара. Был батырлығы өсөн сержант Садиҡов «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДЫКОВ Гаи(й)брасуль Габитович
* Память народа. Садыков Гайбрасуля Габитович. Картотека награждений
Ноғоманов Сөнәғәт Ғата улы

**Ноғоманов Сөнәғәт Ғата улы** (1921 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-сы (башҡа сығанаҡта 275-се) кавалерия полкындағы химик взводы яугиры.

## Биографияһы
Сөнәғәт Ғата улы Ноғоманов 1921 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Түбә руднигы ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылдың 9 октябрендә. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 294-се (275-се)кавалерия полкының химик взводында  хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы рядовой. 1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһе Тербун районы Икенсе Тербуны ауылы тирәһендәге аяуһыҙ алыштар барышында хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә Түбә руднигы ауылында йәшәгән ҡатыны Ноғоманова Шәмсиә күрһәтелгәнР.

## Хәтер
2018 йылдың 10 ноябрендә «Аҡ тирмә» Башҡорт милли-мәҙәни төркөмө (Мәскәү) башланғысы менән Рәсәй Федерацияһы ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында Липецк өлкәһенең Икенсе Тербуны ауылында Башкавдивизияның 246 яугиры ерләнгән туғандар ҡәберенә ҡуйылған һәйкәлгә дивизия атлыларының тулы исемлеге яҙыла.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Икенсе Тербуны

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* НУГУМАНОВ Сунагат Гатавович. Шаймуратовцы
* с. Борки. Братское захоронение
Назыров Мөбәрәк Йыһанша улы

**Назыров Мөбәрәк Йыһанша улы** (1 ғинуар 1906 йыл — 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, подполковник. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының хәрби комиссары. Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943) кавалеры.

## Биографияһы
Мөбәрәк Йыһанша улы Назыров 1906 йылда Рәсәй Федерацияһының Киров өлкәһе Тат-Верх-Гоньба ауылында тыуған. Томск тау институтында (1929-31), Мәскәү Көнсығыш илдәрен өйрәнеү фәне институтында уҡый (1932—1933). 1927 йылдан алып ВЛКСМ-дың округ комитеты Томск ҡала мәғариф бүлеге инструкторы. 1931 йылдан — Томск уҡыу комбинаты директоры, 1933 йылдан — Дүртөйлө машина-трактор станцияһында сәйәси бүлеге начальнигы урынбаҫары, Приютово МТС-ы сәйәси бүлеге начальнигы. 1935 йылдан — ВКП(б)-ының Ҡырмыҫҡалы райкомының 2-се, артабан 1-се секретары, 1938 йылдан БАССР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы кадрҙар бүлеге мөдире, 1940—1941 йылдарҙа — ВКП(б)-ының Баймаҡ райкомының 1-се секретары.

Ҡыҙыл Армияға 1941 йылда саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хәрби комиссар булып хеҙмәт итә. Полковник М. М. Шайморатов менән бергә дивизия байрағын ҡабул итә.
112-се Башҡорт кавдивизияһы менән хәрби юлын 1943 йылдың 15 ғинуарында тамамлай

Һуғыштан һуң, 1945—1952 йылдарҙа, БАССР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарамағындағы мәҙәни-ағартыу учреждениелары эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы, 1960‑1971 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Геология институтының Башҡорт филиалы директоры урынбаҫары.

Мөбәрәк Назыровтың ейәнсәре Светлана Игнатенко хәтирәләренән:

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* НАЗЫРОВ Мубаряк Зиганше(е)вич
* Назыров Мубарак Зиганшеевич
* В башкирской дивизии. 31 июля 1942 года. В донских степях (От специального корреспондента «Красной звезды»)
* Генерал. Шаймуратов. Издательство КИТАП имени Зайнаб Биишевой УФА 2010 
* Госкаталог. РФ. Фотография черно-белая: «Группа офицеров 112-й Башкирской кавалерийской дивизии». Артҡы рәттә һулдан икенсе — Назыров М. З. 
* КОРЕННЫЕ УФИМЦЫ. Игнатенко Светлана Владиславовна

## Әҙәбиәт
* Саҡма тояҡ аттарҙа 
* Башкирская гвардейская кавалерийская 
* Слава башкирских конников
Һәйетҡолов Әхмәҙулла Ибраһим улы

**Һәйетҡолов Әхмәҙулла Ибраһим улы** () — (1909 йыл – ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант. 1943 йылдың 22 мартында яуҙа хәбәрһеҙ юғала.

## Биографияһы
Һәйетҡолов Әхмәҙулла Ибраһим улы 1909 йылда хәҙерге Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Ҡунаҡбай ауылында тыуған. 1941 йылдың 16 февралендә Бөрйән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Һәйетҡолов Әхмәҙулла батарея командиры булып хеҙмәт итә. 
Һәйетҡолов Әхмәҙулла Ибраһим улы 1942 йылдың декабрендә һуғышта хәбәрһеҙ юғала, ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса Украинаның Ворошиловград өлкәһе Юлино-2 станцияһы районында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Шаймуратовцы.САИТКУЛОВ Ахмадулла Ибрагимович
*Память народа. Сайткулов Ахмадулла Ибрагимович

## Сығанаҡтар
*Источник информации: ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 18001 Дело ист. информации: 818
Салауатов Фәттәх Хәсән улы

**Салауатов Фәттәх Хәсән улы** ( 1903 йыл ― 23 май 1992 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. I (1987) һәм II (1968) дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Салауатов Фәттәх Хәсән улы 1903 йылда Башҡортостандың Ғафури районы Яугилде ауылында тыуа. Башланғыс белем ала. 1924 йылдан алып Красноусол быяла заводында, 1928 йылдан «Яугилде» колхозы бригадиры, 1930 йылдан рәйесе булып эшләй. 1941 йылда Ғафури район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се гвардия Чернигов кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә.

Яраланыуы сәбәпле армиянан ҡайтҡас, 1943 йылдан Ерекле ауыл Советы рәйесе, 1947 йылдан «Яугилде» колхозы рәйесе, 1951—1959 йылдарҙаа шул уҡ райондың М.Гафури исемендәге колхоз рәйесе урынбаҫары булып эшләй. I (1987) һәм II (1968) дәрәжә Ватан һуғышы ордены, «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән. Ветеран тыуған яғында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память народа. Документы о награждении. Салаватов Фаттах Хасанович
* Шаймуратовцы. САЛАВАТОВ Фаттах Хасанович