Пенза дәүләт университеты

**Пенза дәүләт университеты (ПГУ)** — Пенза ҡалаһындағы дәүләт университеты. 1943 йылда нигеҙләнә. Университет составында 8 факультет һәм 8 институт бар.

## Тарихы
Пензаға эвакуацияланған Одесса индустриаль институты нигеҙендә СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарамағындағы Бөтә Союз Юғары мәктәп эштәре буйынса комитеттың1943 йылдың 3 июлендәге «Пенза ҡалаһында Одесса индустриаль институтының эшмәкәрлеген тергеҙеү тураһында» бойороғо менән ойошторола.

«Пенза индустриаль институтында» исеме менән 1943 йылдың 1 ноябрендә асыла. Составында 11 кафедра була. 1959 йылда СССР юғары белем биреү министры бойороғо менән *Пенза индустриаль институты* *Пенза политехник институты итеп* үҙгәртелә, ә төҙөлөш факультеты нигеҙендә *Пенза инженер-төҙөлөш институты* ойошторола.

Рәсәй Федерацияһының Юғары белем биреү буйынса дәүләт комитеты рәйесенең 1993 йылдың 5 июлендәге бойороғона ярашлы Пенза политехник институты «Пенза дәүләт техник университеты» итеп үҙгәртелә.

1998 йылдың 22 ғинуарында Рәсәй Федерацияһының дөйөм һәм профессиональ мәғариф министры бойороғо менән Пенза дәүләт техник университеты Пенза дәүләт университеты тип үҙгәртелә.

2010 йылда Рәсәй милли рейтингында 57-се урынды , 2011 йылда 32-се урынды , 2012 йылда 49-сы урынды  биләй.

## Институттары
Пенза дәүләт университеты составына түбәндәге институттар инә:

* Хәрби белем институты (ИВО)
* Физик культура һәм спорт институты (ИФКИС)
* Медицина институты (МИ)
* Өҙлөкһөҙ белем институты (ИНО)
* В. Г. Белинский исемендәге педагогия институты
* Политехник институт (ПИ)
* Иҡтисад һәм идара итеү институты (ИЭиУ) 
* Юридик институты (ЮИ)

## Факультеттар
Пенза дәүләт университеты составына түбәндәге факультеттар инә:

* Политехник институтта Хисаплау техникаһы факультеты (ФВТ)
* Тарих-филология факультеты (ИФФ)
* Дауалау факультеты (ЛФ)
* Политехник институтта Сәнәғәт технологияһы, транспорт һәм электр энергетикаһы факультеты (ФПТЭТ)
* Педагогика, психология һәм социаль фәндәр факультеты(ФППиСН)
* Политехник институтта Электроника һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты (ФИТЭ)
* Стоматология факультеты (ФС)
* Физика-математика һәм тәбиғи фәндәр факультеты (ФФМиЕН)

## Филиалдар
Пенза дәүләт университеты составына түбәндәге филиалдар инә:

* Кузнецк мәғлүмәт һәм идара итеү технологиялары институты
* Нижнеломовск филиалы
* Сердобск филиалы

## Билдәле тамамлаусылар
* Власов Александр Васильевич (1926—2017) — төҙөлөш сәнәғәте ойоштороусыһы. 1968—1978 йылдарҙа — Өфө ҡалаһының 21-се тәҙәләш тресы управляющийы. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты. 1949 йылда тамамлай;
* Пацаев Виктор Иванович (1933—1971) — летчик-космонавт, Советтар Союзы Геройы. Ер атмосфераһынан ситтә эшләгән беренсе донъя астрономы, 1955 йылда тамамлай;
* Учайкин Илья Григорьевич (1934—2004) — ғалим, инженер-электромеханик. Ленин премияһы лауреаты. 1957 йылда тамамлай;
* Шаролапова Таисия Федоровна (1925—2009) — Пенза сәғәт заводының цех начальнигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы. 1962 йылда тамамлай;
* Щербаков Александр Евгеньевич (1928—2016) — дәүләт һәм партия эшмәкәре, 1965—1984 йылдарҙа Пенза ҡала башҡарма комитеты рәйесе, 1951 йылда тамамлай;
* Ютландов Юрий Дмитриевич (1934—2010) — сәнәғәт ойоштороусыһы. Саранск ҡалаһында Генераль «Электровыпрямитель» производство берекмәһе директоры. Социалистик Хеҙмәт Геройы. 1956 йылда тамамлай.

## Тәнҡит
Техник фәндәр докторы, профессор, РФ-тың атҡаҙанған фән эшмәкәре . В. И. Левин «Троицкий вариант — наука» гәзитендә, хеҙмәт коллективының ПДУ ректоры итеп  полицияның отставкалағы генералы А. Д. Гуляковты һайлауынан шок кисереүен билдәләй. Левин фекеренсә, бындай хәл университет репутацияһына зыян килтерә, лояль ректоры ҡуйылған тигән фекергә этәрә. Левин, Гуляков үҙе лә фән һәм мәғариф өлкәһеннә алдыҫ тороуын инҡар итмәй, тип раҫлай.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
* Официальный сайт 
* Университетская газета 
* Фильм «Рожденный в 1943. К 70-летию Пензенского государственного университета»
* Официальная группа ВКонтакте