Кишертетамаҡ (Пермь крайы)

**Кишертетамаҡ** () — Пермь крайында урынлашҡан ауыл. Кишертетамаҡ районының административ үҙәге.

## Тарихы
Ауыл 1647 йылдан алып боронғо яҙма сығанаҡтарҙа иҫкә алына. 1691 йылда—Покровский острожек. Кишерте йылғаһының исеме бирелгән. Йылға топонимына килгәндә, XVII—XVIII быуаттарҙағы документтарҙа ғәҙәттә *Кишерское, волость Кишерская, рч. Кишерка* тип яҙыла, *т* хәрефе был атамаға аҙаҡ индерелгәндер, тип яҙа топонимдар белгесе А. К. Матвеев, һәм гидронимдың килеп сығышын коми теле менән бәйләй.

Мәгәр урындағы тарихи башҡорт ерҙәрендәге был йылғаға атаманы төрки телле халыҡтар биргән тигән фараздар бар, һәм ул *кишер* һүҙенән килеп сыҡҡан тип һанала. Һүҙ яһалышы буйынса ул шул төбәк башҡорт теле диалектынан — кишер һүҙенә *-те* суффиксы ҡушылып барлыҡҡа килгән, йәғни, кишерте — кишерле.

1897 йылдың 12 октябрендә бында түбәнге һөнәри мәктәп асыла (һуңғараҡ, 1920-се йылдарҙа—һөнәри мәктәп). 1928 йылдың февралендә кирбес заводы булдырыла, һәм ошо уҡ йылдың авгусында эшләй башлай. Һуңғараҡ кирбес, эзбиз һәм алебастр заводтарын берләштерелә һәм район сәнәғәт комбинаты барлыҡҡа килә, һуңынан ул металл булмаған файҙалы ҡаҙылмалар эшкәртеү заводы тип үҙгәртелә. 1929 йылда «Искра» колхозы барлыҡҡа килә, 1951 йылда исеме «Пахарь» тип үҙгәртелә, ә 1959 йылдың 6 мартында ун ауыл хужалығы артелдәрен ҡушып, «Родина» тип аталған колхоз төҙөлә. 1965 йылдың 12 авгусында уның базаһында «Кишерт» совхозы булдырыла.1936 йылдың 15 октябренән алып 1958 йылға тиклем Кишерт МТС-ы эшләй. Сталин репрессиялары ҡорбандары булып Кишертетамаҡтан 26 кеше иҫәпләнә. Кишертетамаҡта һуғыш алдынан тегеү-трикотаж артеле булған.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бында 3463-сө эвакогоспиталь булған. Кишертетамаҡ — Көңгөр өйәҙенең Кишертетамаҡ олоҫо, Кишертетамаҡ районы һәм Кишертетамаҡ ауыл Советы (2006 йылдың ғинуарына тиклем) үҙәге була.

## Экономика
Предприятие һәм ойошмалар:
* «Викон» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте
* «Кишертская МТС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте
* 15-се юл-төҙөлөш предприятиеһы *МУАП"Кишертскавтотранс" предприятиеһы
* «Уралтехника» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте
* 97-се янғын һүндереү бүлеге
* «Микро» техник хеҙмәт күрһәтеү пункты
* Урман хужалығы
* «Беркут» һунарсылыҡ хужалығы
* МУП «Теплоэнерго»

## Урамдар
Кишертетамаҡта бөтәһе 33 урам. Иң төп урам — Советская, шул уҡ ваҡытта ул иң оҙоно ла.

## Халыҡ

## Һаулыҡ һаҡлау, социаль эш һәм спорт
* Үҙәк район дауаханаһы;
* 68-се үҙәк аптека (1979 йылда асылған);
* Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн физик әҙерлек үҙәге;
* йәштәргә һөнәри йүнәлеш һәм психологик ярҙам күрһәтеү үҙәге;
* психологик-педагогик медик-социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге;
* халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге.

## Мәғәриф
* Урта белем биреү мәктәбе;
* Балалар ижады үҙәге:
* Балалар сәнғәт мәктәбе;
* 2 балалар комбинаттары.

## Мәҙәниәт
* Мәҙәниәт йорто;
* Район үҙәк китапханаһы;
* Балалар китапханаһы;
* Мәҙәни-ял итеү үҙәге;
«Сылвенские зори» гәзите сығарыла.

## Иҫтәлекле урындары
В. И. Ленинға һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәйкәлдәр, археологик ҡомартҡы — Кишерте торағы һәм ҡәберлеге. Геологик тәбиғәт ҡомартҡылары — Молебное һәм Провал карст күлдәре. Ауыл эргәһендә 1997 йылдың 31 декабрҙә барлыҡҡа килгән комплекслы (ландшафт) заказник Предуралье (майҙаны — 2,3 мең гектар) урынлашҡан. 1997 йылда ауылға ингән ерҙә «Молебной аномалии» һәйкәле ҡуйылған.

## Билдәле шәхестәр
* Алексей Семёнович Малиева (1908—1966 йылдар) — физика-математика фәндәре докторы, профессор;
* Владимир Аристархович Черкасов (1939 йыл), медицина фәндәре докторы, профессор;
* Николай Иванович Ватолин, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, авиация генерал-майоры.
* Петр Александрович Ватина (1889—1940) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, Воронеж өлкәһе башҡарма комитеты рәйесе (1937—1938), РСФСР-ҙың 1-се саҡырылыш Юғары Советы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр