Үгеҙ (Бөрө районы)

**Үгеҙ** () — Башҡортостандың Бөрө районындағы татар ауылы, Үгеҙ ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 414 кеше.
Почта индексы — 452468, ОКАТО коды — 80213843001.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бөрө): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 60 км

Үгеҙ (Таулах) ауылы Таулы (Рәйәз) йылғаһы буйында, район үҙәге Бөрө ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 25 километр һәм Өфө тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 60 километр алыҫлыҡта Өфө-Яңауыл автомобиль юлында урынлашҡан.

## Тарихы
Үгеҙ ауылына 1677 йылда  буйынса Уҫы даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙе мишәрҙәре нигеҙ һала.

Уҫы даруғаһында 1725 йылда булып киткән Көңгөр бургомистры Юхнев былай тип яҙған: «Бында үҙ йорттарында башҡорттар йәшәй. Икмәктәре күп, һөрөнтө ерҙәре лә етерлек, йәйгеһен күсенеп йөрөмәйҙәр».

## Халыҡ һаны
Үгеҙ ауылында башҡорттар һәм татарҙар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (54 %) һәм татарҙар (34 %) йәшәй

## Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
1859 йылғы X мәғлүмәттәре буйынса 48 йортта 164 ир-егет, 158 ҡатын-ҡыҙ керҙәш йәшәгән).

1865 йылда 49 йортта 343 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

Мәсет, училище, 5 ел тирмәне булған. Продукцияны һатырға Бөрө ҡалаһы баҙарҙарына йәки Ағиҙел йылғаһындағы пристандә һатҡандар, йыш ҡына тауарҙарҙы натураль аҙыҡҡа алмашҡандар.

XIX быуаттың 2-се яртыһында — Иҫке Үгеҙ булараҡ теркәлә.

1897 йылғы рәүиз мәғлүмәттәренән: "Пономарёвка улусында Үгеҙ көньяҡ-көнбайышҡа һәм көнсығышҡа табан тулҡынға оҡшаған ике ҡаяла, Таулы йылғаһы буйында, төньяҡҡа табан, Бөрө ҡалаһынан 20 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Ауыл эргәһендә тирмән ҡуйыу өсөн уңайлы Яланкүл бар. Халҡы — керҙәшлек килешеүе менән индерелгән башҡорттар. 141 рәүиз йәненә ер бүлемдәре бер участкала бирелгән. Һөрөнтө ерҙәр көнсығышҡа табан тулҡынға оҡшаған битләүҙә һәм көньяҡ-көнбайышта текә битләү буйында. Ул 70 йыл элек һөрөлөп үҙләштерелгән…

Тупрағы — көрән, ҡатлаулы, ҡомло балсыҡлы, тәрәнлеге 4-9 ҡарыш, урыны менән ҡомло. Тупраҡ аҫты — һыҡы ҡыҙыл балсыҡ.

Ауылда 3 елгәргес, 7 данаһы янған. Йәшелсә баҡсалары эшкәртелә. Көтөүлек ауыл янында. Баҫыу бесәнлеге. Бесәнһеҙлек хәленән сыға алалар. Сабынлыҡтар уртаһында урман һибелгән, мал тапаған, лапы, киҫкәләр таралып ята. Урманды хужалыҡ мәнфәғәттәренән сығып ҡырҡалар. Йорттарҙы ҡаҙна урманынан һатып алынған утын менән йылыталар.

Һәр береһенең майҙаны 7,5-шәр дисәтинә булған 5 тирмән урыны бар, йыл һайын дүрт урындың һәр береһенә 35 һум түләп һәм бишенсе урын өсөн 30-ар һум түләп, 12 йылға ҡуртымға бирелә.

Кәсептәре: ҡышын ағасты пристангә алып киләләр; бер ат менән идара итеүсе кеше 10 һумға тиклем аҡса эшләй. Баҡса йәшелсәһе үҙ мәнфәғәттәре өсөн үҫтерелә. Хужалыҡтарында мал аҫырайҙар. Һөрөнтө ерҙәр аҙ.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1906 йылда мәсет, мәҙрәсә, 3 һыу тирмәне, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

Совет осоронда ауыл биләмәһендә ике совхоз булған.  Урындағы халыҡтың күпселеге «Шишмә» совхозында эшләне, төп продукция — еләк плантациялары. Мәктәп, ауыл мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы төҙөлә, үҙәк һыу үткәргесе үткәрелә.

Хәҙерге Рәсәй этабында Үгеҙ ауылында газ үткәрелгән, автомобиль юлына асфальт түшәлгән.

Әлеге көндә төп мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Билдәле кешеләре

## Хәтер

## Урамдары

* Ҡайынлы урам ( Берёзовая (улица)
* Революцион урамы ( Революционная (улица)
* Социалистик урамы ( Социалистическая (улица)
* Коммунистик урамы — ( Коммунистическая (улица)
* Шалҡанлы урамы ( Репная (улица)
* Мәктәп урамы ( Школьная (улица)
* Урман урамы ( Лесная (улица)
* Баҡса урамы — ( Садовая (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:*

*Йылға-күлдәр:*
* **Таулы** (Рәйәз), **Теҙгенде** йылғалары
* **Урманкүл**, **Яланкүл**, **Ҡәҙриә күле**

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Тәбиғәт ҡомартҡылары:*
* Үгеҙ ауылы эргәһендәге 1912 ҡарағай культураһы һәм ҡарағастарҙың ҡарт культуралары.

### 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Йылан

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Угузевский сельсовет
* Карта с. Угузево. Улицы
* Газета «ПОБЕДА», 29 июль 2018 Жители Угузево обустроили спуски к местной речке Таулинке

## Иҫкәрмәләр