Әхтәр Хәмит Хан

**Әхтәр Хәмит Хан** (, , 15 июль 1914 йыл — 9 октябрь 1999 йыл) — Пакистан социологы. Пакистанда һәм башҡа үҫешеүсе дәүләттәрҙә ауыл хужалығы үҫешендә ҡатнаша, был сараларҙа ҡатнашырға йәмәғәтселек араһында киң пропаганда эше алып бара. Уның эшмәкәрлеге ауыл райондары үҫешенең комплекслы проекты — Комилла моделе (1959) барлыҡҡа килеүенә килтерә. Был ҡаҙаныштары өсөн Рамон Магсайя премияһы менән бүләкләнә һәм уға Мичиган штаты университетының хоҡуҡ докторы (L.D.) почётлы дәрәжәһе бирелә. Ральф Смуклер үҙенең китабында: «Скандинавия хеҙмәттәштәре һәм башҡа кәңәшселәре Әхтәр Хәмит Ханды Нобель тыныслыҡ премияһына лауреат итеп тәҡдим итте» тип яҙҙы.

1980 йылда «Оранджи» проектының () Карачи ҡалаһы ситендә урынлашҡан «Аҫтан өҫкә» () инициативаһын тормошҡа ашыра башлайҙар. Тағы ла ул күп кенә программалар менән — микрокредитлауҙан алып үҙ финанслауға тииклем һәм ауыл общиналарында һәм ҡаланың ярлы өйҙәр районында торлаҡ биреүҙән алып ғаиләне планлаштырыуға тиклем етәкселек иткән.

## Баҫмалар
Әхтәр Хәмит Хан ғәрәп, инглиз, бенгал, һинди, пали, фарсы һәм урду телдәрендә ирекле яҙған.

### Инглиз телендә
* 1965, *Rural Development in East Pakistan, Speeches By Akhtar Hameed Khan*. Asian Studies Center, Michigan State University.э

* 1974, *Institutions for rural development in Indonesia*, Pakistan Academy for Rural Development. Karachi.
* 1985, *Rural development in Pakistan*. Vanguard Books. Lahore.
* 1994, *What I learnt in Comilla and Orangi*. Paper presented at the South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC) seminar. Islamabad.
* 1996, *Orangi Pilot Project: Reminiscences and Reflections*. The Oxford University Press: Karachi. (editions: 1996, 1999, 2005). ISBN 978-0-19-597986-2
* 1997 *[http://www.unicef.org/pon97/water1.htm The sanitation gap: Development’s deadly menace] *. The Progress of Nations . UNICEF.
* 1998, Community-Based Schools and the Orangi Project. In Hoodbhoy, P (ed.), *Education and the State: Fifty Years of Pakistan*, Chapter 7, Karachi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-577825-0
* 2000, *Twenty Weeks in America: A Diary, 3 September 1969 — 21 January 1970*. Translated from Urdu by Aqila Ismail. City Press. ISBN 969-8380-32-9

### Урду телендә
* 1972, *Safar-e-Amrika ki Diary* (A Diary of Travels in America). The City Press: Karachi.
* 1988, *Chiragh aur Kanwal* (Collection of poems in Urdu). Saad Publishers. Karachi.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Abadi, H. (2006). *Dr. Akhtar Hameed Khan*. Karachi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-547205-9
* BARD (1983). *The Works of Akhtar Hameed Khan*. Volumes I—III. Comilla: Bangladesh Academy for Rural Development.
* Barmazel, S. (2005). «Orangi Pilot Project: An NGO Helping to Build Community» in O.P. Richmond and H.F. Carey (eds.) *Subcontracting Peace: The Challenges of NGO Peacebuilding*. Aldershot: Ashgate Publishing. pp. 191-98. ISBN 0-7546-4058-2
* Chowdhury, A.N. (1990). *Let Grassroots Speak: People’s Participation Self-Help Groups and NGO’s in Bangladesh*. Dhaka: South Asia Books. ISBN 978-81-85054-79-7
* Chaudhuri, M.A. (1969). *Rural Government in East Pakistan*. Dhaka: Puthighar Ltd.
* Dowla, A. and Barua, D. (2006). *[http://www.kpbooks.com/pdf/dowla06_FM.pdf The Poor Always Pay Back: The Grameen II Story] * (PDF). Bloomfield, CT: Kumarian Press. ISBN 1-56549-231-5
* Hasan, A. (1994). «Replicating the Low-Cost Sanitation Programme Administered by the Orangi Pilot Project in Karachi, Pakistan» in I. Serageldin, M.A. Cohen, and K.C. Sivaramakrishnan (eds.) *The Human Face of the Urban Environment, Proceedings of the Second Annual World Bank Conference on Environmentally Sustainable Development*. (19-21 September). Washington, D.C.: The World Bank. ISBN 0-8213-3320-8
* Hasan, A. (1996). «Introduction» in A.H. Khan *Orangi Pilot Project — Reminiscences and Reflections*. Karachi: Oxford University Press. pp. xi-xli. ISBN 0-19-597986-9
* Hasan, A. (1999). *Akhtar Hameed Khan and the Orangi Pilot Project*. Karachi: City Press. ISBN 969-8380-20-5
* Hasan, A. (2002). A model for government-community partnership in building sewage systems for urban areas. The experiences of the OPP-RTI  (PDF). *Water Science and Technology* Vol. 45, No. 8, pp. 199—216.
* Khan, A.H. (1996). *Orangi Pilot Project: Reminiscences and Reflections*. Karachi: Oxford University Press. (editions: 1996, 1999, 2005). ISBN 978-0-19-597986-2
* Nigam, A. and Rasheed, S. (1998). «Financing of Fresh Water for All: A Rights Based Approach» in *UNICEF Staff Working Papers*. Evaluation, Policy and Planning Series, No. EPP-EVL-98-003.
* NRSP (2000). *In commemoration of The Life and Times of Akhtar Hameed Khan: Talks of Akhtar Hameed Khan at the National Rural Support Programme*. Islamabad: National Rural Support Programme (NRSP).
* Raper, A.F. (1970). *Rural Development in Action: The Comprehensive Experiment at Comilla, East Pakistan*. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 0-8014-0570-X
* Valsan, E.H. (2005). «Leadership in Public Administration for Alleviating Poverty and Development: A Conceptual Approach»  (PDF), in J. Jabes (ed.) *The Role of Public Administration in Alleviating Poverty and Improving Governance*, NAPSIPAG. Manila: Asian Development Bank. ISBN 978-971-561-595-2
* Yousaf, Nasim (2003). *Allama Mashriqi and Dr. Akhtar Hameed Khan: Two Legends of Pakistan*. New York: Xlibris. ISBN 978-1-4010-9097-5