Белгород дәүләт милли тикшеренеү университеты

**Белгород дәүләт милли ткшеренеү университеты —** Белгородтың иң боронғо юғары уҡыу йорттарының береһе, Белгород өлкәһендә иң ҙур юғары уҡыу йорто

## Тарихы
1876 йылдың 26 сентябрендә Белгородта Рәсәй империяһы Халыҡ мәғариф Министрлығы бойороғо буйынса Рәсәйҙә һигеҙенсе уҡытыусылар институты асыла

1919 йылда ул Белгород педагогия институты була, 1920 йылда Белгород Халыҡ мәғарифы институты, 1923 йылда — педагогия техникумы, 1939 йылда ҡабаттан Белгород  уҡытыусылар институты була.

1941 йылда  Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән эшмәкәрлеген туҡтата. 1944 йылда немец-фашист илбаҫарҙары СССР  территорияһынан ҡыуылғас, институт үҙ эшен Иҫке Оскол ҡалаһында башлай, сөнки Белгород емерелгән була. 1954 йылдың 21 июнендә Белгород дәүләт уҡытыусылар институты Белгород дәүләт педагогия институты итеп үҙгәртелә. 1957 йылда юғары уҡыу йорто Белгородтҡа әйләнеп ҡайта.   1966 йылда институт Жданов урамындағы  яңы уҡыу комплексына күсә.

1994 йылда  Белгород дәүләт педагогия университеты итеп үҙгәртелә.  1996 йылдың июлендә, Рәсәй Федерацияһы Президенты указына ярашлы,  **Белгород дәүләт университеты** итеп үҙгәртелә

2007 йылда Белгород дәүләт университеты  инновацион белем биреү программаларын тормошҡа  ашырыусы юғары һөнәри белем биреү учреждениеларын  конкурс нигеҙендә һайлап алыу бәйгеһендә еңгән юғары уҡыу йорттары исемлегенә инә.

2009 йылда  университет «Нанотехнологиялар», «Төбәк белеме» һәм «Экология»  йүнәлештәре буйынса Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университетының база юғары уҡыу йорто була. 2010 йылда БелДУ милли тикшеренеү университеты статусын ала һәм Рәсәйҙең  алдынғы юғары уҡыу йорттары ассоциацияһына инә.

## Рейтингтары
2014 йылда   «Эксперт Ра» агентлығы юғары уҡыу йортона тамамлаусыларҙы әҙерләү  буйынса  «*ҡәнәғәтләнерек*» тигәнде аңлатҡан «D» класын бирә.

Вуз йөҙ Рәсәй уҡыу йорттары араһында 34-се урынды биләй.

Times Higher Education — 1001+ урын World University Rankings 2020, 2020 Economies 351-400 Emerging урында

2019 йылда  "Университеттарҙың өс  миссияһы" халыҡ-ара рейтингыһында 901-1000 урынды биләй һәм 2020 йылда - РАЭКС версияһы буйынса Рәсәй вуздары рейтингында 40 -сы урынды биләй .

## Структураһы

### Институттары һәм факультеттары

; Юридик институты
; Педагогия институты

* Физик культура факультеты
* Мәктәпкәсә белем биреү, башланғыс һәм махсус белем биреү факультеты 
* Тарих-филология факультеты
* Математика һәм тәбиғәт фәндәре белеме факультеты
* Сит ил телдәре факультеты
* Психология факультеты

; Медицина институты

* Медик-профилактика эше факультеты
* Өҫтәмә медицина һәм фармацевтика белеме биреү, аккредитациялаү һәм сертификациялаү үҙәге

; Мәҙәниәт-ара коммуникациялар һәм халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты
; Ер тураһындағы фән институты
; Иҡтисад һәм идара итеү институты

* Идара итеүҙең юғары мәктәбе 

; Киң коммуникациялар һәм ижтимағи фәндәр институты

* Журналистика факультеты
* Мәскәү митрополиты һәм Макарий Коломенский исемендәге социаль-теология факультеты;

Фармация , биология һәм химия институты 

* Фармацевтика факультетын
* Биолого-химия факультеты;

Цифрлы технологиялар һәм инженерҙар институты 

* Математика һәм информатика факультеты 
* Физика-техник факультеты

Әҙерлек факультеты

### Медицина колледжы

БелДУ медицина колледжы — Рәсәйҙәге иң элекке  колледждарҙың  береһе — 1932 йылда Белгородта Халыҡ комиссарҙары советы ҡарары менән медицина  техникумы асыла. 1935 йылда техникум фельдшер-акушер мәктәбе итеп үҙгәртелә. СССР Һаулыҡ һаҡлау министры бойороғо менән 1954 йылда фельдшер-акушер мәктәбе медицина училищеһы итеп үҙгәртелә. 1992 йылда медицина училищеһы колледж статусын ала. 1997 йылда колледж Белгород дәүләт университетының структур подразделениеһы була. 

### Инжиниринг колледжы
Медицина профилле булмаған  урта һөнәри белемле белгестәрҙе  әҙерләү университетта 2014 йылдың сентябрендә башлана,  38.02.07  Банк эше һөнәренә  19 уҡыусы алына.  2017 йылға уҡыусылар һаны 392 тиклем арта. һәҙәмтәлә БелДУ   ректоры бойороғо 2017 йылдың 3 авгусында «БелДУ» фәнни тикшеренеү университеты структураһында «БелДУ» фәнни тикшеренеү университетының Инжиниринг колледжы ойошторола.

БелДУ» фәнни тикшеренеү университетының  Иҫке Оскол филиалы Белгород өлкәһенең Иҫке Оскол ҡалаһында урынлаша. 

### «БелДУ» фәнни тикшеренеү университетының ботаника баҡсаһы
1999 йылда  Белгород өлкәһе губернаторы Е.С. Савченко бойороғо буйынса ойошторолған.   70 гектарҙан ашыу майҙанды бюиләй. 

Ботаника баҡсаһы территорияһында үҫемлектәрҙең 2700-ҙән ашыу төрө һәм сорты йыйылған, шул иҫәптән эндемиктар, реликттар, Рәсәйҙең Ҡыҙыл һәм Йәшел китаттарына ингән  һирәк һәм юҡҡа сығыусы үҫемлектәр бар

### Ат спорт мәктәбе

Ат спорты мәктәбе университеттың  структур подразделениеһы булып тора. Комплекста 40 атҡа иҫәпләнгән ике ат аҙбары, автомобиль транспорты өсөн гараждар, келәт биналарына эйә. 

Университетта шулай уҡ уҡыу-спорт, һауыҡтыру комплекстары, үҙ аптекаһы һәм поликлиникаһы бар 

## Музейҙар
Университетта 9 музей бар: «БелДУ» милли тикшеренеү университетының тарих музейы; криминалистика, зоология, суд-медицина экспертизаһы, тарих факультеты, педагогика факультеты, Халыҡ-аара факультеты, Страховт китапхана- музейы, геология-минералогия музейы

## Ғилми һәм инновацион эшмәкәрлек
55 университеты ойошторған ғилми-тикшеренеү үҙәктәрен һәм лабораториялар, фәнни ҡорамалдар менән коллектив файҙаланыу үҙәктәрен үҙ эсенә 2; Инжиниринг үҙәге «медицина һәм фармацевтика сәнәғәте»; микробиология Төбәк үҙәге; Технопарк «Юғары технологиялар БелГУ» бизнес-инкубатор; доклинический һәм клиник тикшеренеү үҙәге. 45 бәләкәй инновацион предприятиелар булдырылыуы. Фәнни подразделениеһы ғалимдары белгу эшләй, ҡайтырға сыҡҡан рәсәй, Япония, Германия, Польша.

## Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек
Университетта донъяның 80 иленән  2500-ҙән ашыу сит ил студенттары уҡый. 

2009 йылда  университет  «Нанотехнологиялар», «Төбәк белеме» һәм «Экология»,  «Педагогика» йүнәлештәре буйынса Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университетының база юғары уҡыу йорто була.

2016—2017 йылда вузда ШОС илдәре университеттарының  Халыҡ-ара йәштәр форумы үтә

Хәҙерге ваҡытта БелДУ  ике яҡлы килешеү сиктәрендә Германия, АҠШ, Италия, Финляндия, Ҡытай, Украина, Белоруссия һәм башҡа илдәрҙең   160 сит ил юғары уҡыу йорттары һәм ғилми ойошмалары менән хеҙмәттәшлек итә. Европа, Азия- Тымыҡ океан төбәге илдәренең алдынғы университеттары менән 18 берлектәге белем биреү программаһы бар, шуларҙың 10-да  ике диплом күҙ уңында тотола. Академик алмашыу программаһы сиктәрендә   студенттар сит ил  партнер-вуздарында белем ала  (Нидерланд, Германия, Франция, Сербия, Польша, Ҡытай, Ҡаҙағстан, әнстан). 

;

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт БелГУ 
* Технопарк «Высокие технологии» БелГУ с бизнес-инкубатором 
* Региональный микробиологический центр НИУ «БелГУ»