Скопье-2014

**«Скопье-2014»** — был Македония Республикаһының (ВМРО-ДПМНЕ) тарихи шәхестәргә һәйкәлдәр, фонтандар, скульптуралар, музейҙар һәм баш ҡала Скопье үҙәгендә административ биналар төҙөү буйынса хөкүмәт проекты. Был проект ҡаланың туристарҙы йәлеп итеү ҡеүәһен арттырырға тейеш була. «Скопье-2014» проектына ҡаршы бер нисә йәмәғәт ойошмалары һәм сәйәси партиялар сығыш яһай.

Проект 2010 йылдың 4 февралендә тәҡдим ителә. Эштәрҙе тамамлау 2014 йылға планлаштырыла. Тәүҙә проект 80 миллион евроға баһалана. Проектҡа ярашлы бөтәһе 40-тан ашыу һәйкәл һәм 20 бина төҙөү планлаштырыла. Һәйкәлдәрҙең күпселек өлөшөн Македония һәм Яугир майҙанында һәм Вардар йылғаһы яр буйы урамына яҡын төҙөргә уйланыла. Елена һәм Константин сиркәүҙәрен төҙөү эше ваҡытлыса туҡтатыла.

«Скопье-2014» проекты сиктәрендә төҙөлгән иң билдәле ҡоролмалар — Македония майҙанында арыҫландар һындары һәм мәрмәр фонтан менән уратып алынған Александр Македонскийҙың 25 метрлыҡ атлы һәйкәле, Яугир майҙанында арҡалаштары һындары һәм фонтандар менән уратып алынған Филипп II Македонскийҙың 28 метрлыҡ һәйкәле, «Македония» Триумфаль аркаһы, Вардар йылғаһы аша йәйәүлеләр өсөн, күп һанлы изгеләр (береһендә) һәм ғали заттар (икенсеһендә) һындары ҡуйылған, яңы Сәнғәт һәм Цивилизация күперҙәре, Вардар йылғаһы аша яңыртылған «алтын» Гоце Делчев күпере, Македония Милли театры, Македония операһы, Македония филармонияһы, бер нисә монументаль административ бина һәм музей бинаһы, Вардар йылғаһында корабль рәүешендә өс бина-ресторан, Вардар йылғаһында фонтандар. Шулай уҡ проект сиктәрендә Методия Андонов-Ченто, Самуил батша, Юстиниан I, Гоце Делчев, Дамян Груев, «Гемиджии», изгеләр Кирилл һәм Мефодийҙың, изгеләр Климент һәм Наумдың һәйкәлдәре һәм күперҙәр янында, майҙандарҙа, парктарҙа, йорттарҙа башҡа бик күп һәйкәлдәр, һындар төҙөлә. Шулай уҡ проект сиктәрендә ҡалала Лондондағы кеүек ике ҡатлы маршрут автобустары йөрөтөлә башлай.

## Тәнҡит
«Скопье-2014» проекты йыш ҡына тәнҡитләүҙәргә дусар була. Шулай, Александр Македонскийҙы мәңгеләштереү, уны үҙенең тарихының бер өлөшө тип һанаған Грецияның ризаһыҙлығын тыуҙыра. Бынан тыш, һорау алыуҙар күрһәтеүенсә, Македония Республикаһының үҙенең халҡының яртыһынан күберәге был проектты хупламай. Халыҡ араһында ризаһыҙлыҡтың төп сәбәбе — Македония Республикаһы иҡтисады өсөн ҡатмарлы осорҙа ҙур финанс сығымдары була. Төрлө баһалар буйынса, проектҡа 200 миллиондан 500 миллионға тиклем евро киткән. Проект эстетик яҡтан да тәнҡитләүҙәргә дусар була. Мәҫәлән, Македония архитекторы Роберт Дандаров раҫлауынса «*Скопье, дөрөҫөн әйткәндә, „китч“ энциклопедияһына* әйләнеп китте» (Китч (кич) (нем. Kitsch — илке-һалҡы ғына башҡарылған эш, зауыҡһыҙлыҡ, «мәғәнәһеҙ»)).
File:Skopje X44.JPG|Александр Македонский һәйкәле ҡуйылған Македония майҙаны
File:Skopje X42.JPG|Филипп Македонский һәйкәле ҡуйылған Яугир майҙаны 
File:Skopje 2014 - Art Bridge.JPG|Сәнғәт күпере һәм Сит ил эштәре министрлығы бинаһы
File:Археолошки музеј на Република Македонија.jpg|Цивилизация күпере һәм Археология музейы
File:Porta Makedonija 02.JPG|«Македония» Триумфаль аркаһы
File:Muzej na VMRO 016.jpg|Македония өсөн көрәш музейы
File:Skopje - Nationaltheater.jpg|Македония Милли театры
File:Skopje, Daut Pasuv hamam (turecke lazne) ve Skopji, bila budova v.jpg|Македония операһы
File:Monument to Fallen heroes for Macedonia (16).jpg|Македония геройҙары паркы һәм монументы
File:Monuments of Macedonian revolutionaries Goce Delcev and Dame Gruev on Macedonia Square in Skopje.JPG|Таш күпер алдында Гоце Делчев и Дамян Груев һәйкәлдәре
File:Ship in Vardar, Skopje.jpg|Вардар йылғаһында ресторан-кораблдәрҙең береһе
File:Skopje Double deckers (cropped).jpg|Ике ҡатлы маршрут автобустары


## Иҫкәрмәләр