Билалова Сулпан Билал ҡыҙы

**Билалова Сулпан Билал ҡыҙы** (16 март 1965 йыл) — рәссам, дизайнер һәм педагог. 2000 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2000). 

## Биографияһы
Билалова Сулпан Билал ҡыҙы Башҡорт АССР-ы Борай районы Борай ауылында 1965 йылдың 16 мартында тыуған. Башҡортостан Республикаһының төрлө ҡалаларында йәшәгәндәр. Каникул осоронда ата-әсәһе, Сулпанды һәм башҡа балаларын Хәйбулла районына Әбүбәкер ауылында йәшәгән Мөслимә ҡарсәһенә һәм Борайҙағы өләсәһенә сиратлап ебәрә торған булғандар.

 Паспортымда тыуған урыным Борай тип яҙылһа ла, мин үҙемде Хәйбулла ҡыҙы тип тә һанайым. Минең ижадым нигеҙҙә Әбүбәкер тураһындағы иҫтәлектәр менән һуғарылған. Мин Тыуған илемдең мәҙәниәте һәм рухи байлығына ғашиҡмын. Күп композицияларым, шулар араһында  әҫәре, Әбүбәкергә һәм Борайға бағышланған. Был минең Ташлы буйында үткән гүзәл бала сағымдың иҫтәлектәре. Һәм тағы ла күп картиналар

Мәләүез ҡалаһының 1-се урта мәктәбен тамамлаған.

1982—1987 йылдарҙа — Өфө ҡалаһындағы Башҡорт дәүләт педагогия институтының (хәҙер Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты) Художество-графика факультетында уҡый.

## Хеҙмәт юлы
1987—1990 йылдарҙа — Дүртөйлө ҡалаһының 5-се урта мәктәбендә рәсем һәм һыҙма уҡытыусыһы.

1990—1999 йылдарҙа — Өфөнөң 2-се педагогия колледжын живопись, һүрәт, композиция һәм һыҙма геометрия уҡытыусыһы һөнәре буйынса тамамлай.

1999 йылда — «Аҡбуҙат» республика балалар-үҫмерҙәр журналының бүлек мөдире (Өфө)

1999—2007 йылдарҙа — «Аҡбуҙат» республика балалар-үҫмерҙәр журналының яуаплы секретары (Өфө).

2007—2015 йылдарҙа — Мәскәү ҡалаһындағы «АРС Комьюникейшнс» эвент-компанияһының креатив бүлеге арт-директоры.

2016 йылдан ирекле рәссам. Төрлө стилдәрҙә һәм жанрҙарҙа эшләй.

Сулпандың «Урал моңдары» альбомы тамашасы һөйөүен яуланы. 2018 йыл һуңында Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына бағышланған Бөтә Рәсәй һынлы сәнғәт конкурсында ҡатнашыусылар әҫәрҙәренең гала-күргәҙмәһендә «Станковая живопись» номинацияһы дипломы менән бүләкләнде.

Сулпан билал ҡыҙының Нидерландының Геффен ҡалаһында студияһы бар. Ғаиләһе менән Мәскәү ҡалаһында йәшәй.

## Ғаиләһе
Атаһы Билалов Билал Заһит улы Хәйбулла районы Әбүбәкер ауылында 1934 йылда тыуған. Хәҙер улар Өфө ҡалаһында йәшәй. Билалов Билал Заһит улы — хәрби хеҙмәт ветераны, 3-сө, 9-сы холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт колонияларының начальнигы урынбаҫары.
Әсәһе Билалова Сәкинә Кәлимулла ҡыҙы әсәһе Борай районы ҡыҙы, 1935 йылда тыуған. БДУ-ны тамамлаған. Педагог. Мәләүез ҡалаһының ҡала советы депутаты булған.
Башҡортостан Республкаһының Халыҡты социаль яҡлау министрлығының бүлек мөдире булып эшләгән.

Апаһы Билалова Нәфисә Билал ҡыҙы 1992—2017 йылдарҙа БР Президенты һәм Башлығы Хакимиәтендә эшләй,
2017 йылдан БДУ-ның ижади оҫтаханаһы мөдире, БР Почётлы грамотаһы менән бүләкләнгән. Апаһының ҡыҙы Фатима Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһын тамамлап, Өфө дәүләт нефть техник университетында уҡый.

Сулпан Билалованың ҡыҙы Мәскәү технология һәм дизайн университетын тамамлаған.
Улы Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетының иҡтисад кибернетикаһы факультетында уҡый.

Һеңлеһе Гөлнара ла дизайнер.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* 2001 — Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты — «Аманат» балалар журналын биҙәү буйынса хеҙмәттәре өсөн.
* 2017 — I Алабуға үҙенсәлекле һүрәт биенналеһының махсус дипломы (Татарстан Республикаһы).
* 2017—2018 — «Матбуғат көҙгөһөндә өҫтөнлөклө милли проекттар» конкурсы сиктәрендә «Матбуғат — 2007» һәм «Матбуғат — 2008» һәм «Матбуғаттың алтын фонды» ХIV һәм ХV Халыҡ-ара һөнәри күргәҙмәләр дипломы. (Мәскәү. Бөтә Рәсәй күргәҙмәләр үҙәге).
* 2018 — «Станковый » номинацияһы лауреаты дипломы. М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейының Рәхмәт хаты. Өфө.

## Рәссам ҡатнашҡан әһәмиәтле күргәҙмәләр
1995 йылдан — персональ, ҡала, республика, шул иҫәптән махсус (графика; китап графикаһы), төбәк, бөтә рәсәй, сит ил, халыҡ-ара махсус (китап графикаһы; арт-симпозиумдар, арт-фестивалдәр) һәм төркөм, шул иҫәптән сит ил күргәҙмәләре экспоненты.

   
Сулпан Билалованың күп кенә эштәре Башҡортостанда, Рәсәйҙә, Нидерландта, Португалияла, Францияла, Югославияла, Болгарияла, Германияла, Швецияла, Польшала, Кипрҙа шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.

## Абруйлы халыҡ-ара ойошмаларҙа ағзалығы
* 2003 йылдан — ЮНЕСКО-ның Халыҡ-ара рәссамдар ассоциацияһы ағзаһы.
* 2005 йылдан — ЮНЕСКО эгидаһы аҫтында Брест-Берлин-Страсбург-Париж-Лион-Дрезден-Варшава-Мәскәү-Өфө маршруты буйынса ойошторолған «Цивилизациялар диалогы» халыҡ-ара ер шары буйлап ижади экспедицияһы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* [Художник, педагог. http://sulpan-art.ru  www.sulpan.com/ Сулпан Билалованың сайты]
* [www.bashinform.ru/news/750254-v-ufe-na-vystavke-chulpan-bilalovoy-vpervye-predstavleny-privezennye-iz-gollandii-polotna/ В Уфе на выставке Чулпан Билаловой впервые представлены привезенные из Голландии полотна. Башинформ, 23 июля 2015]
* [i-gazeta.com/news/mesta_interesa/33404.html Чулпан Билалова: я словно пуповиной связана с Башкирией… Электоргазета]
* [artoblaka.ru/blog/chulpan-bilalova-hudozhnik---zerkalo-kotoroe-/ Чулпан Билалова: «Художник — зеркало, которое отражает внешнее и внутреннее»]
* Сулпандың Фейсбуктағы сәхифәһе
* [союзпоиск.рф/news/detail.php?ID=14629 Атаһы Билалов Билал Заһит улы тураһында]
* [bashkortostan.regnews.org/law/cw/9m.htm СССР Юғары Советының 1985 йылғы Указы]