open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Төбәк

**Төбәк** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 176 кеше.
Почта индексы — 453489, ОКАТО коды — 80205852010.

## Тарихы
1919 йылда Ҡорманай ауылынан күскенселәр нигеҙ һала
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (93 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 27 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Туҡай): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 50 км

## Урамдар
* Урман урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Таштамаҡ

**Таштамаҡ** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 561 кеше.
Почта индексы — 453495, ОКАТО коды — 80205843001.

## Географик урыны
Түрһәгәҙе йылғаһы (Ауырғазы йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 41 км
## Тарихы
1795 йылда үткәрелгән 5-се ревизияла Таштамаҡ, икенсе атамаһы — Түбәнге Турһәғәҙе, ауылы теркәлмәй.  1811 йылда был ауылда яңы суҡындырылған 120 сыуаш асыҡланған. Тимәк, ауыл V һәм VI рәүиздәр араһында барлыҡҡа килә. 1870 йылда 49 йортта 200 кеше йәшәгән. XIX быуат башында 60 йортта 430 кеше иҫәпләнгән. Түрһәғәҙе йылғаһы буйында өс тирмән булған. 

Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 2 һыу һәм ат тирмәне булған. 1906 йылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе, тирмән, шарап һәм 2 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

## Хәҙерге осор
716 кеше йәшәгән Таштамаҡ ауылының үҙәк усадьбаһы. Автомобиль бәйләнеше бар.
Бөгөн ауыл биләмәһендә «Таштамаҡ» ауыл хужалығы етештереү кооперативы, крәҫтиән-фермер хужалығы, шәхси эшҡыуар Васильев В.Н., шәхси эшҡыуар Сидоров Г.М., шәхси эшҡыуар Сидоров И.Г. эшләй, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли состав
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (92 %).

## Урамдары

* 1 Май урамы  ()
* 7 Ноябрь урамы  ()
* Йылға аръяғы  урамы  ()
* Карл Маркс урамы  ()
* Тыныслыҡ  урамы  ()
* Баҫыу  урамы  ()
* Фрунзе  урамы  ()

## Билдәле шәхестәре
* Сидоров Георгий Маркелович (21 ғинуар 1961 йыл) — инженер, нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы өсөн ҡалыплашмаған ҡорамалдарҙы ғилми иҫәпләү, проектлау, эшләү һәм монтажлау өлкәһендә ғалим һәм уйлап табыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы. Техник фәндәр докторы (1999), профессор (2012). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2004). Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге премияһы (2015) һәм Башҡортостан Республикаһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2013) лауреаты.

## Иҫтәлекле урындары
* Изге Валентина хөрмәтенә төҙөлгән ғибәҙәтхана.

## Тирә-яҡ мөхит
* Түрһәғәҙе йылғаһы
* Бәхтиәр күле
* Моҡан күле

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Ташлыкүл (Ауырғазы районы)

**Ташлыкүл** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 250 кеше.
Почта индексы — 453486, ОКАТО коды — 80205819006.

## Тарихы
Ташлыкүл ауылына V рәүизгә тиклем бер нисә йыл элек, 1786 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе Меркет-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә шул уҡ өйәҙҙең Бишҡайын ауылынан сыуаштарҙың 10 ғаиләһе нигеҙ һала. Һуңғараҡ бында Нуғаҙаҡ, Филипповка ауылдарынан кешеләр күсенеп ултыра, 1795 йылда 53 кеше иҫәпкә алынған, 1811 йылда унда  140 кеше йәшәгән, 1865 йылда 50 йортта — 347 кеше. Игенселек, умартасылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (92 %) йәшәй.

## Географик урыны
Ауырғазы йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәбәс): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 24 км

## Урамдары
* Иҫке урам ()
* Комаров урамы ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1818-1834 йылғы ревизия материалдары
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Өсбәлеш

**Өсбәлеш** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 57 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828008.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 36 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Нуғаҙағы): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 6 км

## Тарихы
Өсбәлеш ауылы XVIII быуаттың һуңғы сирегендә барлыҡҡа килә. Атамаһы гидронимдан. V рәүиз ваҡытына унда 4 башҡорт (21 кеше), 18 типтәр йорто (95 кеше) иҫәпләнә. XIX быуат уртаһына башҡорт йорто һаны 5-кә, ә халыҡ һаны 57 кешегә арта. 1920 йылда унда 130 башҡорт йәшәй.   Игенселек улар өсөн яңы өлкә.  70 кешегә 9 бот ужым, 304 бот ярауай иген сәселә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (95 %).

## Урамдары
* Йылға урамы  ()

## Тирә-яҡ мөхит
* Меңләр күле
* Уҫаҡлыкүл күле
* Ҙур Нуғаҙаҡ күле
* Шарлама йылғаһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары 
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  
* Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге.. 

## Сығанаҡтар

*
Утаркүл

**Утаркүл** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 68 кеше.
Почта индексы — 453486, ОКАТО коды — 80205819008.

## Тарихы
Ауылға XX быуаттың 20-се йылдар аҙағында Ташлыкүл ауылынан күскенселәр нигеҙ һала. Нигеҙ һалыусы — Васильев Семён Иванович

Ауыл тораҡ пунктының *ауыл* статусын ҡасаба Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында»,   211-з һанлы Законына ярашлы ала, ст.1:
6. Тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә: 
5) Ауырғазы районында:…
я14) Кәбәс ауыл Советы Утаркүл ҡасабаһының

## Этимологияһы
Ауылдың исеме «утар» һәм «күл» һүҙенән алынған.  
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (81  %).

## Географик урыны
Ауыл Утаркүл күле буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 11 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәбәч): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 25 км.

## Урамдары
* Урман урамы  ()

## Видеояҙмаларҙа
* озеро Утаркуль
* Утаркуль
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
## Әҙәбиәт
*
Үтәймулла

**Үтәймулла** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 379 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828009.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар.

## Географик урыны
Cитйылға йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Нуғаҙағы): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 8 км

## Билдәле шәхестәр
* Иҫәнғолов Фәрит Әхмәҙулла улы (6 март 1928 йыл — 25 май 1983 йыл) — башҡорт совет яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1970), 1954 йылдан — КПСС, 1956 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
* Әсәҙуллина Әлфиә Нәжип ҡыҙы (2 март 1959 йыл) — башҡорт шағиры, 2004 йылдан Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт  хеҙмәткәре (2010). Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премия лауреаты (2013).
* Рәшитов Урал Камил улы (25 сентябрь 1961 йыл) — композитор, йырсы, музыкаль продюсер. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

## Ауыл тарихы
Ауыл Ситйылғаһы буйында урынлашҡан. Беренсе тапҡыр  1654 йылда телгә алынған. Ауылға Нуғай даруғаһы Бишауыл‑Табын улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1654 йылдан алып Бишауыл (Бишул) исеме менән билдәле. 19 быуаттан Үтәймулла исеме менән йөрөй. 1865 йылда 58 йортта 370 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман промыслалары менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет, мәктәп, һыу тирмәне булыуы тураһында яҙма мәғлүмәт бар. 1906 йылда ауылда мәктәп, тимерлек, бакалея лавкаһы, тирмән булыуы теркәлгән.

Бөгөнгө көндә ауылда урта мәктәп ябылған. Ауылда фермер хужалыҡтары, башланғыс мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет эшләй.
Ауыл эргәһендә бик күп инештәр бар. Шуларҙың ин ҙуры — Тоҡанбаш шишмәһе. Ауылдан йыраҡ түгел Ҡуҙйылға йылғаһы аға. 

Ҡарауыл тауы Үтәймулла ауылының төньяғындағы ҡуйы имәнлек эсендә урынлашҡан һәм йыраҡтан күренеп тора. Ул диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә, тирә-яҡта иң бейеге һанала.

## Тирә-яҡ мөхит
* Күҙбеләк урманы
* Ҡарауыл тауы
* Ҡуҙйылға йылғаһы
* Тоҡанбаш шишмәһе
* Ситйылға йылғаһы
* Көшкәр күле

## Урамдары
*М.Ғафури урамы  ()  
*Йәштәр урамы  ()
*Йылға урамы  ()
*Ф.Иҫәнғолов урамы  ()
*Үҙәк урам  ()

## Видеояҙмаларҙа
Утеймуллино.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Уҫман (Таштамаҡ ауыл Советы, Ауырғазы районы)

**Уҫман** (; икенсе атамаһы **Тос‑Усман**) — Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 165 кеше.
Почта индексы — 453495, ОКАТО коды — 80205858004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Таштамаҡ): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 45 км

## Билдәле шәхестәре
* Ризуанов Наил Мәсәлим улы (15.9.1929—6.04.2012) — ғалим-тау инженеры, нефть сәнәғәте эшмәкәре. 1972—1995 йылдарҙа «Башнефть» берекмәһенең генераль директор урынбаҫары, артабан 2002 йылғаса — генераль директорҙың кәңәшсеһе. Техник фәндәр кандидаты (1983). Рәсәй Федерацияһы нефть һәм газ сәнәғәтенең (1993) һәм Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1994), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1972), Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ‑энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (1999). Октябрь Революцияһы (1986) һәм ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1976, 1981) ордены кавалеры.

## Тирә-яҡ мөхит
* Әкәкүл күле
* Энәкүл күле
* Һыуыҡҡул күле
* Ҡырымһарай мәмерйәһе

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
*
Сыуаш Нуғаҙағы

**Сыуаш Нуғаҙағы** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 408 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828005.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Нуғаҙағы): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 8 км

## Тарихы
Сыуаш Нуғаҙағыға XVIII быуат уртаһында  керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Нуғаҙаҡ исеме менән яһаҡлы сыуаштар нигеҙ һала. Ауылға  күрше Татар Нуғаҙаҡ ауылы, Өфө губернаһынан күсеп килеүселәр, сыуаштар һәм татарҙар менән бергә нигеҙ һалына. Быуат аҙағында ауылда 383 кеше иҫәпләнгән. 1865 йылда 45 йортта 568 кеше иҫәпкә алынған. Беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында ауылда 325 кеше йәшәгән.

Игенселек, умартасылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда сиркәү, 2 мәктәп, тимерлек, шарап һәм 2 бакалея кибете, мөгәзәй иҫәпкә алынған; улус идараһы урынлашҡан. Шөғөлдәр араһында ылаусылыҡ булған. 20‑се йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә.

Борон ауыл сыуаш һәм татар ауылдарына бүленгән. Бәләкәй Нуғаҙаҡ 19 быуат аҙағында  һәм Толмачевка 1911 йылда унан айырылып сыға.

## Этимологияһы
Ауыл исеме «нуғай» этнонимынан алынған, сөнки төбәктә Нуғай татарҙарының йәйләүҙәре урынлашҡан.
## Иҡтисады
«Салауат» крәҫтиән-фермер хужалығы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшләй.
## Транспорт
87 километрлыҡ Ҡарламан — Мораптал тимер юлы һыҙығының тиер юлы платформаһы. Стәрлетамаҡҡа, Өфөгә, Ҡарлыманға тиклем көн һайын ҡала яны бәйләнеше бар. Шулай уҡ Талбазы менән Стәрлетамаҡҡа сығыу урыны булған күрше Татар Нуғаҙаҡ ауылы аша Ғафури районының Аҡкүл ауылына тиклем асфальт юл һәм Өфөгә сығыу урыны булған грунтлы юл (йәй көнө еңел автомобилдә йөрөү өсөн яраҡлы, өлөшләтә ҡырсынташ һибелгән) бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (100 %).

## Урамдары
* Болон урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Күл урамы ()
* Урал урамы ()
* Үҙәк урам ()
## Видеояҙмаларҙа
* Жемчужина Нагадака
* Ансамбль "Араскал" СДК Нагадак на празднике "День чувашского языка" .
* Ансамбль "Араскал" руководитель Иван Степанов д Чувашский Нагадак
* Пасха 2021

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* .

## Сығанаҡтар
Сулпан (Өршәк ауыл советы, Ауырғазы районы)

**Сулпан** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 43 кеше.
Почта индексы — 453480, ОКАТО коды — 80205846002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Әпсәләм): 16 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шөңгәккүл): 45 км

## Сығанаҡтар
Шеверле

**Шеверле** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 360 кеше.
Почта индексы — 453493, ОКАТО коды — 80205834011.

## Тарихы
Шеверле ауылы Үрге Түрһәгәҙе тип тә, Шишмә тип тә йөрөтөлгән.  1920 йылда 240 йортта  800-гә яҡын кеше йәшәгән.

2008 йылға тиклем Түрһәғәҙе ауыл советына ингән. Ул бөтөрөлгәндән һуң ауыл Семёнкин ауыл советына инә.(Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге  «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» 49-з һанлы Законы)

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (97 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 26 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Шланлы): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 40 км

## Урамдары
* Сейәле урам  ()
* Ҡыҙыл Яр урамы  () 
* Урман урамы  ()
* 1-се тыҡрыҡ  ()
* Йылға урамы  ()
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 

## Сығанаҡтар
Шланлы

**Шланлы** () — Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 702 кеше булған.
ОКАТО коды — 80205834007.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 28 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 38 км

## Тарихы
Шланлы ауылы шулай уҡ 1795-1811 йылдар араһында барлыҡҡа килә. Ҡазан губернаһының Зөйә һәм Чебоксар өйәҙҙәренән яңы суҡындырылған сыуаштар Берекмә исеме менән нигеҙ һала. VI ревизия буйынса унда 100 сыуаш иҫәпләнә. XX быуат башында 106 йорттоң һәр береһенә уртаса 7,7 кеше тура килә. Ауылда крәҫтиән сиркәү-мәхәллә мәктәбе булған.
Игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда шулай уҡ сиркәү (1902 йылда төҙөлгән), министрлыҡ мәктәбе, бакалея кибете теркәлгән.

## Хәҙерге осор
Ауылда әлеге мәлдә 1 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы, 1 башланғыс һәм урта мәктәп эшләй. Участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, сиркәү бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (96%).

## Урамдары
* Төп урам  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Баҡса урамы  ()
* Совет  урамы  ()
* Үҙәк  урам  ().

## Билдәле шәхестәре
* Фёдоров Леонид Александрович (1926–29.08.2008), күмер сәнәғәте алдынғыһы. 1960–1983 йылдарҙа «Кузбассуголь» комбинаты «Анжероуголь» тресының 5-се һәм 7-се шахталарында тау эшсеһе, бригадир. Социалистик Хеҙмәт Геройы, Ленин ордены кавалеры (1966).
## Видеояҙмаларҙа
* В Башкирии предприниматель возрождает родное село. Шланлы

## Иҫтәлекле урындары
* Билдәһеҙ һалдат һәйкәле.
## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 

## Һылтанмалар
* 1850 йылғы ревизия материалдары 
*    
* Шланлы на портале «Генеалогия и Архивы»   
*  МБОУ Средняя общеобразовательная школа села. Официальный сайт
Юламан (Башҡортостан)

**Юламан** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 407 кеше.
Почта индексы — 453480, ОКАТО коды — 80205846003.

## Тарихы
Юламан ауылына 1745 йылда аҫаба башҡорттар нигеҙ һала. Сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы аҫабалары Юламан Таймаҫовты һәм уның иптәштәрен Асау йылғаһы (башынан алып уның тамағына тиклем) буйындағы аҫаба ерҙәренә йылына 4 һыуһар һәм бал батманы өсөн индерә. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Юламандың ата-бабалары 1669 йылда уҡ керҙәш булған, уларҙың береһе Талач Мерәҫов ошо уҡ йылға янында Талач ауылына нигеҙ һалған. Шулай итеп, Юламан 76 йылдан һуң керҙәшлекте тергеҙгән генә (уның тамғаһы). Уның улы Ноғман Юламанов (уның улдары Әғлиулла, Хажиәхмәт) һәм башҡа ерһеҙ башҡорттар типтәр ҡатламына күсә. 1783 йылда Яңы Алмантай ауылынан яңы суҡындырылған сыуаштар күсеп килә.  V ревизия ваҡытына улар 14 кеше иҫәпләнә. Артабан этник состав буйынса ауыл сыуаш булып китә. 1870 йылда 2 йортта — 26 башҡорт, 34 йортта 205 сыуаш йәшәгән. 1902 йылда унда 388 кеше менән 58 йорт асыҡлана. 18 йылдан һуң йорт-хужалыҡтар һаны 80-гә барып етә.

Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда бакалея кибете, мөгәзәй иҫәпкә алынған.

## Хәҙерге осор
Юламан ауылы Талбазы ауыл Советына ҡарай. Ауылда төп мәктәп (Талбазы лицейы филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (95%).

## Географик урыны
Чегаклы йылғаһы (Ауырғазы йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 34 км
## Урамдары

* Королев урамы  ()
* Ленин урамы  ()
* Урман урамы  ()
* Нефтселәр урамы  ()
* Николаев  урамы  ()
* Күл урамы  ()
* Баҫыу урамы  ()
* Производство урамы  ()
* Пушкин урамы  ()
* Йәйғор урамы  ()
* Сиркәү  урамы  ()

## Билдәле шәхестәре
* Савельев-Сас Александр Сергеевич (26 сентябрь 1932 йыл) — сыуаш шағиры, яҙыусы. Халыҡ мәғарифы алдынғыһы. М. Трубина, Ф. Кәрим, Ауырғазы район хакимиәтенең Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премиялар лауреаты. Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы (1994). Әлеге ваҡытта Башҡортостанда йәшәй һәм эшләй.
## Тирә-яҡ мөхит
* Сыбар ат күле
* Чегаклы йылғаһы

## Видеояҙмаларҙа
Юламаново - частица Республики Башкортостан

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1850 йылғы ревизия материалдары 
* .
*
Сыуаш-Ҡарамалы

**Сыуаш-Ҡарамалы** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 854 кеше.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205872001.

## Тарихы
Сыуаш Ҡарамалы ауылы XVIII быуаттың 60-сы йылдарынан билдәле. 1740 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙенең Федькино ауылынан суҡындырылмаған сыуаштар Ҡуғанаҡ исеме менән нигеҙ һала. 1760 йылда бында шулай уҡ шарттарҙа Ҡазан губернаһының Свияжск, Чебоксар һәм Цивильский өйәҙҙәренән сыуаштарҙың яңы төркөмдәре килеп урынлаша. 18 быуат аҙағынан алып Ҡарамалы булараҡ иҫәпкә алына. V рәүиз буйынса унда 250 кеше иҫәпләнә. Халыҡтың бер өлөшө Асаутамаҡҡа күсенә, шуға күрә 1811 йылда халыҡ кәмей: унда 145 кеше ҡала. 1865 йылда Сыуаш‑Ҡарамалыла 122 йортта 761 кеше йәшәй. 1920 йылда 289 йортта 698 ир-ат һәм 817 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә. 

Игенселек, малсылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда сиркәү‑мәхәллә мәктәбе, 2 тимерлек, 2 бакалея кибете, 3 мөгәзәй теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (96 %).

## Географик урыны
Ҡарамалы йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 7 км
## Ер-һыу атамалары
* Ҡарамалы йылғаһы
* Ерекле йылғаһы
## Урамдары

* 7 Ноябрь урамы  ()
* Авдоким урамы  ()
* Андреев урамы  () 
* В.Николаев урамы  ()
* Карл Маркс урамы  ()
* Ленин урамы  ()
* Лермонтов урамы  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Пушкин урамы  ()
* Совет урамы  ()
* Үҙәк урам  ()
* Мәктәп урамы  )

## Билдәле шәхестәре
* Николаев Василий Васильевич (11 февраль 1939 йыл—28 июнь 2007 йыл) — ғалим-инженер‑механик, сәнәғәт эшмәкәре. 1989—2002 йылдарҙа Ленин орденлы «Оренбургазпром» производство берекмәһененең начальнигы һәм генераль директоры. Сыуаш Республикаһының Милли фән һәм сәнғәт академияһының почётлы академигы (2001). Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1992), СССР‑ҙың почётлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989). Ике тапҡыр Сыуашстандың Дәүләт премияһы лауреаты (2001, 2006). Почёт ордены кавалеры (1996). Ауырғазы районының почётлы гражданы (2000).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Сыбайтал

**Сыбайтал** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 75 кеше.
Почта индексы — 453498, ОКАТО коды — 80205840004.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Солтанморат): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 40 км.

## Тарихы
1927 йылда Дүртөйлө ауылы кешеләре тарафынан ойошторолған. Халҡы: татарҙар.

Ауыл тораҡ пунктының *ауыл* статусын ҡасаба Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында»,   211-з һанлы Законына ярашлы ала, ст.1:
6. Тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә: 
5) Ауырғазы районында:…
я17) Солтанморат ауыл Советы Сыбайтал ҡасабаһының

## Этимологияһы
Ауылдың исеме Сыбайтал урын атамаһынан алынған  (сыбай - «тупраҡты нығытыу өсөн бағана» һәм тал - «тал»).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (78 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Солтанморат): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 40 км.

## Урамдары
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
*
Юлдаш (Ауырғазы районы)

**Юлдаш** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 60 кеше.
Почта индексы — 453493, ОКАТО коды — 80205834012.

## Тарихы
1928 йылдан алып Юлдаш тип йөрөтөлә, ауыл Турһәғәҙе йылғаһы үрендә урынлаша. Мең ырыуына ҡарай. 1735 йылдан һуң халҡы Аҡкүл күле янынан китергә мәжбүр була һәм Турһәғәҙе йылғаһының үрге ағымында йәшәй башлай.  1782 йылдан — Абдулла тип атала.
 
Ауыл тораҡ тибының ауыл статусын ҡасаба Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» 211-з Законына ярашлы ала, 1-се статья:
6. Биләмә тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә:
5) Ауырғазы районында:…
я19) Турһәғәҙе ауыл Советының Юлдаш ауылының
 
2008 йылға тиклем Турһәғәҙе ауыл Советына инә. Ул бөтөрөлгәндән һуң ауыл Семёнкин ауыл Советы составына инә. (Башҡортостан Республикаһының 19.11.2008 «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм торама пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» 49-з Законы).

## Этимологияһы
Ауылдың атамаһы *Юлдаш* тигән шәхси исемдән алынған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Шланлы): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 43 км

## Урамдары
Ғ.Туҡай урамы ()
## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Абдрахман (Баймаҡ районы)

**Абдрахман** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 245 кеше.
Почта индексы — 453656, ОКАТО коды — 80206849002.

## Тарихы
Верхнеурал өйәҙе Бөрйән улусы Сыңғыҙ ауылы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә утар урынында 1816 йылда төҙөйҙәр. Беренсе булып 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы 96-йәшлек Абдрахман Ҡолмәмбәт төпләнә, шуға күрә ауыл уның исемен йөрөтә. Уның менән бергә Йәрмөхәмәт һәм Йәркәй Мәмбәтовтар (Йәркәйҙең улдары — Иҙрис, Яхъя), Биҡҡол Яҡшыбаев, Рахманғол Ҡорманғолов һәм башҡалар күсеп килә. Ауылдың икенсе исеме лә бар — Монаш.
  
1816 йылда 12 ғаилә теркәлгән, йылдан-йыл халыҡ һаны артып бара: 1834 йылда — 74 кеше, 1859 йылда — 102 кеше, 1920 йылда — 300 кеше, 1939 йылда — 209 кеше, 1999 йылда 269 кеше йәшәгән.
Төп шөғөлө — малсылыҡ. 1839 йылда 74 ғаиәләгә 283 йылҡы малы, 354 эре мал, 37 һарыҡ, 453 кәзә тура килгән һәм 20 дисәтинә сәсеүлек ерҙәре булған.

Совет осоронда ауыл — эреләтелгән Сталин исемендәге колхоз, һуңынан — Иҫәнсурин исемендәге, Куйбышев исемендәге колхоз составына ингән.1957 йылдан алып — «Сибай» совхозы бүлексәһе.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Юлай һаҙы йылғаһы янында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 36 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татлыбай): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 28 км

## Ауылдың билдәле шәхсетәре
* Нурый Буранбаев — КПСС-тың Учалы район комитеты һәм Башҡортостан өлкә комитетының элекке секретары;
* Риза Яхин — Социалистик Хеҙмәт Геройы;
* Ильяс Насыров — Баймаҡ баҡыр иртеү заводы мастеры, күренекле металлург, Ленин ордены кавалеры;
* Дәүләтбаев — "Баймаҡ баҡыр иретеү комбинаты"ның байыҡтырыу фабрикаһы начальнигы.
 
## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4
* 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
Абҙаҡ (Баймаҡ районы)

**Абҙаҡ** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 166 кеше.
Почта индексы — 453647, ОКАТО коды — 80206834002.
## Тарихы
1816 йылда Наҙар ауылы кешеләре тарафынан нигеҙ һалынған һәм поход есаулы *Абыҙгилде Иҫәмбәт улы Ташбулатов* (1779 йылғы) исеме менән Абыҙгилде тип аталған. Абҙаҡ исеме яҡынса 20 быуаттың башынан ҡуллана башлай. Абҙаҡ — Абыҙгилде нәҫеленән. Уның улдары — Хоҙайзат, Юлдашбай, Миңлебай. Хоҙайзаттың улдары — Бикбулат, Ташбулат, Абдуллатиф. 

1859 йылда ауылда 24 йортта 104 кеше йәшәгән. 1920 йылда — 41 йортта 205 кеше, 1939 йылда — 156 кеше, 1989 йылда — 150 кеше, 1999 йылда 164 кеше йәшәгән.

Элек-электән малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр, 19 быуат аҙағында игенселек менән дә шөғөлләнә башлайҙар, шулай алтын-баҡыр мәғдәндәрҙе сығарыу менән. 

Коллективлашыу осоронда бында «Ҡыҙыл партизан» колхозы ойошторола (1930 йыл). Һуңынан хужалыҡ «Ирәндек» һәм «Игенсе» (Әхмәр һәм 1-се Моҡас, 2-се Моҡас  ауылдары) колхоздары менән берләшә. 1957 йылдан алып тораҡ пункты — «Сибай» совхозы, 1965 йылдан — «Ирәндек» совхозы составына инә. 

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ерекле йылғаһы Төйәләҫ йылғаһына төшкән ерҙә урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 62 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 29 км

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4
### Ауылдың билдәле шәхестәре
* Газин Ибраһим Әбүбәкер улы — Сибай рудниыгының беренсе партия ойоштороусыһы   
* Солтангазина Г. Н. (Сөләймәнова) — был яҡтарҙа беренсе табип   
* Аҫылбаев Р. У. — билдәле ҡурайсы, күп кенә республика һәм Бөтә Рәсәй конкурстары дипломанты   
* Күҙәбаева А. Х. — һауынсы, БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты   
* Газин У. И. — уҡытыусы, билдәле гәзит хәбәрсеһе.   
## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
Алғаҙы

**Алғаҙы** () — Башҡортостандың Баймаҡ районы Әбделкәрим ауыл Советы составындағы ауыл. XVIII быуаттың 70-се йылдарында нигеҙләнгән. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 175 кеше.
Почта индексы — 453679, ОКАТО коды — 80206804002.

## Исеменең килеп сығышы
Алғаҙы антропонимынан. Ауыл тәүге төпләнеүсе Алғазы Ғүмәровтың исемен йөрөтә.

## Географик урыны
Кесе Юлыҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Әбделкәрим ауылынан — 7 км.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ) — 50 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай) — 91 км

## Тарихы
Утар булараҡ XVIII быуаттың 70-се йылдарынан билдәле. 1816 йылда 25 йортта — 150 кеше, VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса — 511, 1859 йылда — 468 кеше йәшәгән.
Халҡы — башҡорттар.
Ауыл атамаһы нигеҙ һалыусы Алғаҙы Ғүмәровтың (улдары Мәҡсүт, Сәғит, Байдәүләт) исеменән алып бирелгән. Халҡы малсылыҡ, урман кәсептәре, һунар, солоҡсолоҡ менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 511 кеше башына 36 бот ужым һәм 1052 бот ярауай бойҙай сәселә.

ХХ быуат башында мәғдән һәм сәсмә алтын ятҡылыҡтарының эшкәртеүе башлана. Коллективлашыуға тиклем ЮУГАО-ның Алғаҙы приискыһы була.

**Совет осоро**

1930 йылда крәҫтиәндәр «Ҡыҙыл Октябрь» колхозына берләшә, артабан — ХХ-се партсъезд исемендәге колхоз. 1960 йылда тарҡатыла, уның базаһында Баймаҡ совхозының Алғаҙы бригадаһы ойошторола, һуңынан — «Баймаҡ» СПК-һы. Хужалыҡтың төп йүнәлеше — малсылыҡһәм игенселек.
1920 йылда — ике ауылда (Оло Алғаҙы һәм Кесе Алғаҙы) барыһы 637 кеше теркәлгән. Хәҙерге ваҡытта Оло Алғаҙы ауылы Алғаҙы тип атала.

**Бөгөнгөһө**

Алғаҙы Әбделкәрим ауыл биләмәһенә ҡарай. Ауыл балалары Әбделкәримгә мәктәп автобусында йөрөп уҡый. Ауылда йәшәгән халыҡ нисек тә үҙ шөғөлөн асып, шәхси хужалығында мал үрсетеп, йәшелсә үҫтереп йәшәргә тырыша. Ауылда эш юҡлыҡтан, күптәр сит тарафтарға китергә мәжбүр, әммә тырыш кешеләр йүнен таба: Алғаҙы ауылы егете Альфред Моратов күмер һүндереү эшен үҙләштерҙе, Кәбир Ҡунысбаев, Азат Булатовтар ҡымыҙ етештереп һата. Рима Йәнйегетова тормош иптәше менән кәбеҫтә үҫтерәләр. Алғаҙы ауылына зәңгәр яғыулыҡ үткәрелмәгән, проект эштәре башланған.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, башҡорттар (100 %) йәшәй.

## Урамдар

* Салауат Юлаев (урамы) ()
* Йәнтүрә (урамы) ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* К вопросу о добыче золота на территории Башкирии в конце XIX — начале XX вв. 
* 

## Әҙәбиәт
* 
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Словарь топонимов Башкирской АССР. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1980 г.
Әмин (Баймаҡ районы)

**Әмин** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 274 кеше.
Почта индексы — 453663, ОКАТО коды — 80206852002.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 54 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Темәс): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 98 км
## Билдәле шәхестәре
* Әмин Ибраев (18-се быуаттың сиреге — 1780 йылдарҙан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы. Тиләү волосы старшинаһы, Е. И. Пугачёв полковнигы
## Сығанаҡтар
Әхмәр (Баймаҡ районы)

**Әхмәр** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 616 кеше.
Почта индексы — 453647, ОКАТО коды — 80206834003.
## Тарихы
1795 йылда документтарҙа теркәлгән. Ауылға Бәхтегәрәй (Әпек) ауылынан төйәкләнгән нигеҙ һалыусылар Әхмәр һәм Биктаһир исемдәрен йөрөтә. Халыҡ араһында Әпек, Ялан Әпеге тип йөрөткәндәр. XVIII быуаттың аҙағында ауыл бик ҙур була. 320 кеше йәшәй, әммә 40 йылдан халыҡ һаны кәмей, ә 25 йылдан ҡабаттан 100 кешегә (5-се ревизия мәғлүмәттәре буйынса) арта. Әхмәрҙең улдары Әбделхалиҡ, Рафиҡ һәм Ибраһим ошонда уҡ йәшәгән. 1816 йылда Бәхтегәрәй (Әпек) ауылынан 27 ғаилә күсеп килә, улар араһында 52-йәшлек Иманғол Әпеков (уның улдары — Яхъя, Мәсәх, Әлмөхәмәт, Усман, Усмандың улы — Мөхәмәтрахим). 1920 йылда Әхмәр ауылы Әпек тип теркәлгән. 

1812 йылғы Ватан һуғышында Йәрмөхәмәт Ишемғолов, Әбделхалиҡ Әхмәров, Сәлих Ғабдүсев 15-се башҡорт полкы составында ҡатнашҡаны билдәле.

1957 йылдан алып — «Сибай» совхозының Ирәндек бүлексәһе, 1965 йылдан — «Ирәндек» совхозы, 1996 йылдан «Ирәндек» КПП-һы составында була.

5-се ревизияла ауыл Биктаһир тип теркәлгән, Әхмәр йәйә эсендә күрһәтелгән. 

Төп шөғөлдәре — малсылыҡ. Йәйҙәрен йәйләүҙә үткәргәндәр. 60 йортта 318 кеше йәшәгән, уларҙың 344 йылҡы малы, 175 һыйыры, 30 һарыҡы, 55 кәзәһе булған. 1842 йылда барыһы 156 бот ярауай иген сәскәндәр.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Төйәләҫ йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 66 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (1-се Төрөкмән): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 25 км

## Билдәле шәхестәре
* Байрамғолов Фирғәт Миҙхәт улы (9 май 1960 йыл) — ғалим-анестезиолог-реаниматолог, һаулыҡ һаҡлау һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Баталов М. Г. — ҡурайсы.
* Маннапов С. Х. — БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Кәримов, Х. Ғ. — Сибай ҡала финанс бүлеге мөдире.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.

* Ахмерово (Биктагирово, Апиково)
Аҡморон

**Аҡморон** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 1430 кеше.
Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807000.

## Географик урыны
Һаҡмар йылғаһының Аҡморон ҡушылдығы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 56 км

## Тарихы
1912 йылға тиклем Әсәт Ғәҙелшиндың утары. 1912 йылда ауылға мордва крәҫтиәндәре төпләнә, һуңғараҡ Кананикольскиҙағы хәлле урыҫ кешеләре, башҡорттарҙан ерҙе һатып алып, утарға күсенәләр. Ауылға нигеҙ һалыусылар — Антон һәм Александр Ильиндар, Дмитрий Пономарев, Григорий Передельский, Яков Цыплаков һәм башҡалар. Мордва халҡынан тыш ауылға Кананикольское ауылынан урыҫтар күсенә.
Халыҡ игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгән.

**Совет осоро**

1920 йылда әлеге ауылда 57 йортта — 416 кеше, 1989 йылда — 1596, 1999 йылда 1670 кеше йәшәгән.
1931 йылда РККа-ның 46-сы һанлы Баймаҡ йылҡы заводы ойошторола, уның үҙәге Аҡморонда була. 1956 йылдан — совхоз, 1997 йылдан — «Баймаҡ» ПСК-һы.

**Бөгөнгөһө**

Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер пункты, китапхана, магазиндар, дауахана, хәстәхана, почта бүлексәһе, сбербанк филиалы, мәсет бар. 2017 йылдың 10 октябрендә ҡарттар йорто асылды — Баймаҡ районында өсөнсө йорт. «Ыуыҙ ҡоймағы» байрам йолаһы йылда үткәрелә.
2019 йылда бик мөһим ваҡиға теркәлә: заманса 3 блоклы ҡаҙанлыҡ асыу, улар социаль объекттарҙы: мәктәп, балалар баҡсаһын һәм ауыл амбулаторияһын йылытасаҡ. Дөйөм хаҡы 18 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Тиҙҙән ауыл мәҙәниәт клубы газға күсә, бында монтаж эштәре алып барыла.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Халҡы күп милләтле — башҡорттар, урыҫтар, татарҙар, мордва.

## Урамдары

* 1 Май (урамы) ()
* 21 быуат (урамы) ()
* К. Маркс (урамы) ()
* Ленин (урамы) ()
* Тирмән (урамы) ()
* Тыныслыҡ (урамы) ()
* Парк (урамы) ()
* Салауат Юлаев (урамы) ()
* Төҙөүселәр (урамы) ()
* Сиҙәм (урамы) ()

## Видеояҙмалар
—  Дорога в Акмурун

—  Баймак ТВ. Запуск голубого огня в Акмуруне

## Һылтанмалар
— Посещение дома престарелых пос. Акмурун Баймакского района настоятелем Введенского храма г. Баймак

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 

## Иҫкәрмәләр
Аҡтау (Баймаҡ районы)

**Аҡтау** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 266 кеше.
Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807002.

## Исеменең килеп сығышы
Аҡтау тауы итәгендә урынлашҡанға күрә ауыл *Аҡтау* тип йөрөтөлә.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 11 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Аҡморон): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 42 км

## Тарихы
1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәрендә Аҡтау ауылы күрһәтелмәгән. Ауыл совет осоронда барлыҡҡа килгән.
1930 йылдарҙың башында РККА-ның 46-сы һанлы йылҡы заводының подразделениеһы булараҡ булдырыла. Ауылдың исеме Аҡ тау исеменән алынған. Хужалыҡ эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше — игенселек һәм малсылыҡ.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, бөрйән ырыуы башҡорттары (100 %) йәшәй.

## Урамдар

* 8 Март (урамы)  ()
* Ветерандар (урамы)  ()
* Х. Дәүләтшина (урамы)  ()
* Йәрмөхәмәтов(урамы)  ()
* Салауат Юлаев (урамы)  ()

## Видеояҙмалар
* Мәсетте асыу. 2019 йылдың 29 ноябре
* Ҡыҙҙар ҡайтты ауылға
* Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!
* Аҡтау ауылы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко-лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
* 

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
*  Словарь топонимов Башкирской АССР
Баймырҙа (Баймаҡ районы)

**Баймырҙа** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 20 кеше.
Почта индексы — 453666, ОКАТО коды — 80206810002.

## Исеменең килеп сығышы
Ауылдың исеме *Баймырҙа* антропонимынан алынған.
Икенсе исеме *Һарт* (этноним).

## Географик урыны
Баймаҡ районының төньяғында, Һаҡмар йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан. Район үҙәге Баймаҡтан — 82 км.

## Тарихы
Тораҡ пункты 1834 йылғы документтарҙа күрһәтелгән. Әбйәлил районының Әбделмәмбәт ауылы халҡы нигеҙ һалған, тәүге булып төпләнгән *Баймырҙа Ҡолмөхәмәтовтың* исеме бирелгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Ауылда Ҡарағай-Ҡыпсаҡ ырыуы башҡорттары йәшәй.

## Урамдары

* Һаҡмар (урамы) —  Сакмар (улица)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
— Беҙ үҙебеҙ — Таһирҙан 

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
*  Словарь топонимов Башкирской АССР
Бәхтегәрәй (Ишмөхәмәт ауыл Советы, Баймаҡ районы)

**Бәхтегәрәй** (); шулай уҡ **Манһыр** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 0 кеше.
Почта индексы — 453660, ОКАТО коды — 80206838002.

## Тарихы
1812 йылда Кинйәбулат ауылы кешеләре (35 ғаилә) Урғаҙа йылғаһы буйында утар урынында яңы ауылға нигеҙ һалалар.

Ауыл 79-йәшлек Бәхтегәрәй Ҡасимовтың исемен йөрөтә башлай. Уның улдары — Хизбулла, Ғөбәйҙулла, Ирназар, Нурали, Ирғәли (уның улы Байтүрә). Халыҡ араһында *Манһыр ауылы* тип йөрөтәләр — йорт старшинаһы Манһыр Бикбулатов хөрмәтенә, атаһы — Бикбулат Әликашев. Манһырҙың улдары — Сабит, Трүхмән, Хәмит (аҙансы), Хәмзә (сотник), Сәғит, Ғәббәс, Гәбит (старшина) Манһыровтар.
бында шулай уҡ Кинйәбулаттын улы Әзибай күсенә. Әзибәйҙең улдары — Ибаҡан (указлы мулла, уның улдары — Ялалетдин, Хисамитдин, Сиразитдин) һәм Юлбарыҫ.

Ауылға Ырымбур сик буйы комиссияһы йүнәлтеүе буйынса Урал йылғаһы аша сыҡҡан ҡаҙаҡтар ҙа индерелә. Улар 12 йыл дауамында һалымдарҙан азат ителәләр. Улар араһында Танай, Тума, Ямантай Туғановтар, Бикташ Мунтаев, Бурсуҡ Дәүләтов, һуңғараҡ улар башҡа бөрйән ауылдарына таратыла.

1834 йылда 71 йортта 388 кеше йәшәй. 1885 йылда — 344 кеше һәм 53 йорт, 1920 йылда — 501 кеше һәм 88 йорт иҫәптә тора.
1839 йылда 75 йорттан 54 арбала йәйләүгә сығалар. 420 кешегә 1571 йылҡы малы, 629 һыйыр, 603 һарыҡ, 322 әзә тура килә. Ауыл халҡы сағыштырмаса етеш йәшәгән.

Шулай уҡ иген сәскәндәр: 51 дисәтинәлә 24 бот ужым һәм 786 бот ярауай иген.
Октябрь революцияһына тиклем малсылыҡ һәм алтын йыуыу менән шөғөлләнгәндәр. Коллективлашыу йылдарында крәҫтиәндәр «Урғаҙа» колхозына берләшәләр, 1957 йылдан алып Йылайыр игенселек совхозы составында була.

Хәҙерге ваҡытта ауылда Мөжәүир хәҙрәт Сиражетдиновтың ейәндәре йәшәй. Ауылда мәсет төҙөлгән, Мөжәүир хәҙрәт йәшәгән өйҙә музей ойошторолған. Хәҙрәт шишмәһе, ҡәберлеге тәртиптә тотола.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик белешмә
Урғаҙа йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ):15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ишмөхәмәт): 17 км
* Күрше ауыл Байыш (Баймаҡ районы) 8 км

## Билдәле шәхестәре
* Мөжәүир Сиражетдинов *(Мөжәүир хәҙрәт)* — күренекле дин әһеле.
* Хәмитов Хөснөтдин Хәйбулла улы (1933—2018) — педагог, РСФСР һәм Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Хәмитов Б. — ауылдың беренсе уҡытыусыһы, Ленин ордены кавалеры;
* Сиражетдинов Ғ. М. — билдәле йылҡысы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
* 
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко- лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
## Иҫкәрмәләр
Бәхтегәрәй (Мерәҫ ауыл Советы, Баймаҡ районы)

**Бәхтегәрәй** (), икенсе исеме **Әпек** — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 90 кеше булған.
Почта индексы — 453660, ОКАТО коды — 80206838002.

## Тарихы
1819 йылғы ревизияла (5-се ревизия) Бикҡужа исеме аҫтында күрһәтелгән. Ғалим Ә. З. Әсфәндиәровтың фаразлауынса, Бәхтегәрәй ауылының тәүге исеме Бикҡужа. Ауылға нигеҙҙе Әпек Аблаев һалған, ул үҙе Исхаҡ ауылынан күсенгән. Әпектең улы — Бәхтегәрәй, шуға ла был ауылдың исеме икәү. 1834 йылда — 235, 1920 йылда — 491 кеше (118 йорт), 1928 йылда — 360, 1940 йылда — 138, 1989 йылда — 113, 1999 йылда 108 кеше йәшәгән.

Халыҡтың төп шөғөлө — малсылыҡ, халыҡ кәсептәре, игенселек — һирәк кенә. 1839 йылда 44 йортта 161 йылҡы малы, 81 һыйыр, 100 һарыҡ, 20 кәзә иҫәпләнгән.
1843 йылда 24 бот ужым бойҙайы, 140 бот ярауай бойҙай сәселгән. .

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Улаҡ йылғаһына яҡын урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ):21 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Мерәҫ): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 62 км

### Билдәле шәхестәре
* 1812 йылғы Ватан һуғышында 15-се башҡорт полкы составында Мөхәмәтйән Әҙеғолов, Ғабдулла Дәүләтбирҙин, Тутай Фәйзуллин, 1828—1829 йылдарҙағы урыҫ—төрөк һуғышында Иҫәнғужа Әлибаев, Мөхәмәтша Муллагилдин, Сәйетйәғәфәр Рысаев, Байсафар Фәйзуллин ҡатнашҡан.
* Бибисара Азаматова (21.10.1949), инженер-технолог, хужалыҡ эшмәкәре, үҙешмәкәр йырсы. 1980–1998 йылдарҙа Баймаҡ һыра ҡайнатыу заводы директоры. Башҡортостан Республикаһы аҙыҡ индустирияһының атҡаҙанған хеҙмәткәре.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* 

## Сығанаҡтар
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
Бетерә

**Бетерә** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 323 кеше.
Почта индексы — 453665, ОКАТО коды — 80206852005. 2007 йылдың 10 сентябренә тиклем рәсми исеме **2-се лесозавод** 

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 70 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Темәс): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 115 км

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4

## Иҫкәрмәләр
Үрге Мәмбәт

**Үрге Мәмбәт** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 182 кеше.
Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807003.

## Исеменең килеп сығышы

*Мәмбәт* антропонимынан алынған: ауылға нигеҙ һалыусы Мәмбәт Әбдрәшитовтың исеме бирелгән.

## Географик урыны
Таналыҡ йылғаһының Йәноҙаҡ-Һаҙ ҡушылдығы янында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 13 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Аҡморон): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 54 км

## Тарихы
1816 йылда Йомаш, Мырҙаҡай һәм Ярат ауылдарынан бүленеп сығыусылар Мәмбәт ауылына нигеҙ һала. Ауылға тәүгеләрҙән булып күскән Мырҙаҡай ауылы кешеһе *Мәмбәт Әбдрәшитов* исеме бирелгән.

ХХ быуат башында ике Мәмбәт ауылы була, Түбәнге Мәмбәт Үргеһенән 3 километр алыҫлыҡта ятҡан (хәҙер ул ауыл бөтөрөлгән).
Халҡы малсылыҡ һәм игенселек менән шөғөлләнә.

**Мәмбәттәр Һарытау өлкәһендә**

Хәҙерге Һарытау өлкәһе биләмәһендә Пугачев һәм Перелюб райондары составында башҡорт ауылдары барлыҡҡа килә. Сәбәбе — XVIII быуат аҙағында ҡалмыҡ ханлығы Рәсәй империяһына буйһондоролғандан һуң буш ятҡан ерҙәргә төрлө улустарҙан башҡорттар күсә башлай. Ҡунаҡбай (икенсе исеме Хәсән) ауылына 6-сы кантондың Мәмбәт ауылынан башҡорттар күсә башлай. Мәмбәт халҡы — бөрйәндәр.

**Совет осоро**

1931 йылда РККА-ның 46-сы һанлы Баймаҡ йылҡы заводын ойошторған саҡта уның подразделениеһы була. 1956 йылда йылҡы заводы базаһында «Баймаҡ» сиҙәм совхозы ойошторола, Үрге Мәмбәт совхоз составында ҡала, һуңынан унда «Баймаҡ» ПСК-һы була.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, бөрйән ырыуы башҡорттары (97 %) йәшәй.

## Урамдары

*  Таулы урамы — 
*  Яр буйы урамы — 
*  Сахалин урамы — 
*  Үҙәк урамы — 

## Билдәле шәхестәре
* Ғүмәров Исхаҡ Иҙрис улы — подполковник, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, уның полкы Берлинда империя канцелярияһын баҫып ала.
* Һөйөндөков Йәлил Төхвәт улы — биология фәндәре докторы, доцент.
* Дәүләтбаев Әбделхаҡ Айса улы — фәндәр докторы, Ҡаҙан хиимик-технологик инттитутының элекке ректоры.

## Видеояҙмалар
—  Баймаҡ районы Мәмбәт ауылы халҡы ярҙам һорай

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 

## Әҙәбиәт
* 
* Словарь топонимов Башкирской АССР