Дэниел Дэй-Льюис

Сэр **Дэ́ниел Майкл Блэйк Дэй-Лью́ис** (, 29 апрель 1957 йыл, Лондон) — Бөйөк Британия актёры. Ир-ат роле өсөн өс тапҡыр «Оскар» премияһына лайыҡ булыусы берҙән-бер актёр.

Джим Шеридан фильмдарында уйнаған ролдәре менән Дэй-Льюис донъяла дан ҡаҙана. Дэй-Льюис фильмографияһында 30-ға яҡын ғына роль булыуға ҡарамаҫтан, кинопрессала, уның исеме тарихтағы бөйөк актёрҙар араһында. Ҡайһы бер осраҡта актёрлыҡ алымдары уның һаулығын ҡаҡшатыуға ҡарамаҫтан, сәмләнеп Станиславский системаһын хуп күрә, Дэй-Льюис кинопроекттарҙы ентекләп һайлай һәм ғәҙәттә йылына 3—5 фильмда ғына төшә.

«Оскар» менән баһаланған эштәре — «Минең һулаҡай аяҡ» (1989) драматик байопик һәм «Линкольн» (2012), шулай уҡ «Нефть» философик эпосы (2007) — Дэй-Льюистең актёрлыҡ һәләтенең юғары баҫҡысы. 2003 йылда, быға тиклем АҠШ киноактёрҙары Гильдияһы һәм *BAFTA*.  премияларына лайыҡ булыуына ҡарамаҫтан, көтмәгәндә «Нью—Йорк шайкаһы» исемле тарихи таҫмалағы ролендә Америка киноакадемия бүләгенән 29 йәшлек Эдриен Броудиҙан ҡалыша.

Халыҡ араһына бик һирәк сыға, интервью биреүҙән баш тартып, ситләшеп йәшәй. Time журналы 2013 йылда уны донъялағы йөҙ иң абруйлы кеше иҫәбенә индерә.

## Биографияһы

### Йәш ваҡыты
Дэниел Майкл Блэйк Дэй-Льюис 1957 йылдың 29 апрелендә Лондон ҡалаһында донъяға килә. Уның атаһы ирланд, әсәһе—йәһүд (ата-инәһе Латвия һәм Польшанан). Англияның юғары ҡатламынан сыҡҡандар: актёрҙың атаһы Сесил Дэй-Льюис (1904—1972) — милли шағир-лауреат, әсәһе — актриса  (1925—2009), Альфред Хичкок менән бергә эшләгән продюсер  ҡыҙы. Ғаиләлә Дэниелдән дүрт йәшкә олораҡ  исемле ҡыҙ була, ә Сесил Дэй-Льюисаның уҡытыусы Констанция Мэри Кинг менән быға тиклемге никахында улдары ла була.

Бала сағында буласаҡ Оскар йөрөтөүсе актёрға британец Кен Лоучтың «Кес» картинаһы тәьҫир ҡалдыра. 13 йәшендә Дэниелде мәктәптән сығаралар. Ул үҙенең һәләтлелеген иртә төшөнә һәм Короллектең Шекспир труппаһына инә. «Йәкшәмбе, ҡанлы йәкшәмбе» фильмындағы эпизодын иҫәпкә алмағанда, Дэй-Льюистың кинодебюты 1982 йылда Оскар яулаусы «Ганди» фильмында була.

Дүрт йыл үткәс тәнҡитселәр Дэй-Льюис тураһында йыл асышы һәм үҙ дәүеренең өмөтлө актёры булараҡ һөйләйҙәр: бер көндә уның ҡатнашлығында ике фильм премьераһы күрһәтелә. Тарихи «Күренешле бүлмә» фильмында эдвардиан дәүерендәге ҡылансыҡ аристократты уйнай, ә "Минең гүзәл кер йыуыу йорто"нда уның киреһе — урам хулиганы-гей ролен башҡара.

### Уңыш
Милан Кундераның «Ысынбарлыҡтың оҡшамаған еңел яғы» романын экранлаштырыуҙа Дэй-Льюисҡа беренсе тапҡыр баш роль бирелә (1988).

Мәгәр актёрҙың ысын ҙур ҡаҙанышы «Минең һулаҡай аяҡ» картинаһы була (1989), бында ул церебраль фалиж менән сирле Кристи Браунды уйнай. Был ролгә әҙерлек ваҡытында *Sandymount School Clinic клиникаһына йөрөй*, физик мөмкинлектәре сикләнгән бер нисә кеше менән дуҫлаша. Дэй-Льюис был ролгә шул тиклем инеп китә, хатта кино төшөрөү майҙанынан ситтә шул образда ҡала. Инвалид коляскаһында бөкөрәйгән килеш ике ҡабырғаһын һындырған тигән имеш-мимеш йөрөй. Һөҙөмтәлә Дэниел был имеш-мимеште кире ҡаға. Уның уйыны иң юғары, шул иҫәптән Британ (BAFTA) һәм Америка («Оскар») киноакадеяларының премияларын да индереп, маҡтауға лайыҡ була.

Өс йыл тынып ятҡандан һуң, "Һуңғы могикан"да төп герой ролендә Дэй-Льюис киноэкранға көтмәгәндә кире килә. Бөркөт күҙ һунарсыны кәүҙәләндерер өсөн ул мускулдар үҫтерә, шул герой һымаҡ ер, урманды файҙаланырға, образда ҡалыр өсөн Дэниел эш ваҡытында винтовка йөрөтә һәм мал һуйырға өйрәнә. Фильмды тәнҡитселәр юғары баһалай, ә Дэй-Льюис үҙе, иң яҡшы актёр булараҡ, BAFTA премияһы номинанты була.

1993 йылда Дэй-Льюис Джим Шеридан менән ҡабаттан эшләй башлай һәм уның «Атай хаҡына» исемле ғәҙәттән тыш сюжетлы драмаһында төшә. Фильмда ул Гилфорд ҡалаһындағы шартлау өсөн нахаҡҡа хәкәм ителгән ирланд Джерри Конлон ролен уйнай. Кинола актёр ирланд акценты менән һөйләшә, ә буш ваҡытын төрмә камераһында уҙғара. Фильм өҫтөндә эшләү барышында төшөрөүсе төркөмдән үҙен мыҫҡыллауҙарын һәм һалҡын һыу менән ҡойондороуҙарын үтенгән. Актёр, ныҡышмалы эш һөҙөмтәһендә, «Алтын глобус» һәм BAFTA премиялары номинацияларында еңеү яулай. Америка киноакадемиктары ла ситтә ҡалмай һәм икенсе тапҡыр «Оскар»ға номинантар исемлегенә индерә.

Үҙенең «Ғәйепһеҙ дәүер» романының киноверсияһында Мартин Скорсезе төп ролдә бары тик Дэй-Льюисте күрә. Актёр Мишель Пфайффер һәм Вайнона Райдер һымаҡ йондоҙҙар менән бер рәттән, фильмда төшөргә саҡырыла. Әҙерлек ваҡытында Дэниел XIX быуаттағы аристократтар кейемендә, цилиндр эшләпәлә һәм таяҡ менән йөрөй.

### Кинонан китеү һәм кире ҡайтыу

Дэй-Льюис ун йылдан һуң кинонан арыуы тураһында иғлан итә һәм ағас эшкәртеү шөғөлөнә кире ҡайта. Италияға күскәс, аяҡ кейеме эшләү һөнәре менән ҡыҙыҡһына һәм итексе булып көн итә. Бер ни осор уның ҡайҙа йөрөгәнен бер кемгә лә билдәле булмай.

Скорсезе, Леонардо Ди Каприо һәм продюсер Харви Вайнштейнға Скорсезенең «Нью-Йорк шайкаһы» исемле яңы фильмында төшөргә күндереү өсөн уны күп өгөтләргә тура килә. Дэй-Льюис ризалаша һәм ролгә әҙерләнеү маҡсатында Лондонда ит магазинында оҙаҡ ҡына ит һатыусыһы булып эшләп ала. Кино төшөрөү барышында Дэниелдың үпкәһе шешә, әммә ул медицина ярҙамы һорамай. Был тырышлығы бушҡа китмәй — актёр яңынан күп наградаларға, шул иҫәптән BAFTA һәм АҠШ киноактёрҙары Гильдияһының премияһына лайыҡ була. Был эше өсөн дә «Оскара»ға дәғүә иткән булһа ла, Дэй-Льюис башҡа кинола төшмәйәсәген белдерә.

### Икенсе «Оскар»
2007 йылда режиссёр Пол Томас Андерсондың «Нефть» фильмында Дэниел төп герой — ҡомһоҙ нефтсе*Дэниел Плейнвью ролен башҡара*. 2008 йылдың 24 февралендә ошо роле өсөн Дэй-Льюис икенсе «Оскар» ала һәм «Оскар»ҙы ике быуатта ла бер үк номинацияла алыусы берҙән-бер иң яҡшы актёр булараҡ тарихҡа инә.

Дэй-Льюисҡа 2009 йылдың «Туғыҙ» мюзиклендәге роле «Алтын глобус» номинацияһын алып килә.

### Өсөнсө «Оскар»
2012 йылда Стивен Спилбергтың «Линкольн» байопикендәАҠШ-тың 16-сы президенты Авраам Линкольн роленә ризалаша. Күпселек кино тәнҡитселәре фекере буйынса, 2012 йылдың иң яҡшы актёры тип таныла һәм икенсе «Алтын глобус»ҡа, шулай уҡ 2013 йылдың 24 фералендә *BAFTA*. һәм өсөнсө «Оскар»ға лайыҡ була.

## Шәхси тормошо
1993 йылдан Дэй-Льюис Ирландия гражданины, һәм әлеге ваҡытта ике гражданлыҡҡа эйә.

Француз актрисаһы Изабель Аджан менән бәйләнеше уның факс аша ауырға ҡалыуы тураһындағы хәбәр ебәреүе менән өҙөлә; ата-инәһе айырылышҡас, алты айҙан балалары (улы Гэбриел-Кейн Дэй-Льюис) тыуа.

Бер нисә йылдан Дэй-Льюис билдәле драматург Артур Миллерҙең ҡыҙы — актриса һәм кинорежиссёр Ребекк Миллерға өйләнә. Был никахта уның ике балаһы бар.

## Фильмография

### Кино

### Телевидение

## Бүләктәр

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*