Мәскәү дәүләт лингвистика университеты

**Мәскәү дәүләт лингвистика университеты**, *элекке. * **Морис Торез исемендәге Мәскәү дәүләт сит телдәр педагогия институты** (разг. ***ИнЯз***) — Мәскәүҙәге юғары уҡыу йорто, тел ғилеме өлкәһендә Рәсәйҙең иң ҙур юғары уҡыу йорто. МДЛУ-ла 7 меңгә яҡын студент һәм аспирант белем ала, 38 тел уҡытыла.

## Исеме
Төрлө йылдарҙа Яңы телдәр институты, Мәскәү педагогия институты, Мәскәү дәүләт сит телдәр педагогия институты, 1-се Мәскәү дәүләт педагогия институты, Морис Торез исемендәге 1-се Мәскәү дәүләт сит телдәр педагогия институты, Морис Торез исемендәге Мәскәү дәүләт сит телдәр институты, Морис Торез исемендәге Мәскәү дәүләт сит телдәр институты исемен йөрөтә. 1990 йылда институт Мәскәү дәүләт лингвистика университетына үҙгәртелә.

## Тарихы
Архитектор Матвей Казаковтың проекты буйынса 1764—1772 йылдарҙа төҙөлгән заманса МДЛУ бинаһы тәүҙә 1805 йылға тиклем ошонда йәшәгән Мәскәү губернаторы Петр Еропкиндың айырым йорто булған. Губернатор ваҡытында   бында йыш ҡына балдар ойошторола, һәм бала саҡта ата-әсәләре менән Александр Пушкин була. Хужалар вафат булғандан һуң йорт  Еропкиндарҙың туғандары Новосильцевтарға, һуңынан кенәз  Гагариндарға күсә.   Еропкиндың вафаты алдынан,  1804 йылда, император Александр I юғары указ буйынса  император Мәскәү коммерция училищеһы ойошторола. 1806 йылда П. Д. Еропкиндың йортон  (38-се йорт) училище өсөн 35 мең һумға һатып алыу тураһында ҡарар ҡабул ителә. 

1930 йыл — РСФСР Халыҡ Мәғрифа комитеты бойороғо буйынса Мәскәү яңы телдәр институты ойошторола. Институттың беренсе ректоры булып  О. Г. Аникст тора. Университетҡа нигеҙ һалыусы  булып иҫәпләнә.

1935 йылда Мәскәү дәүләт сит ил телдәре  педагогия институты тип үҙгәртелә 

1941 йылда  институты бинаһында  халыҡ ополчениеһының 5-се Фрунзе дивизияһы урынлаша, уға институттың уҡытыусылар һәм студенттары  инә. Бөйөк Ватан һуғышы  тураһында иҫтәлек итеп  сквер институты бинаһы алдында яугир стелаһы ҡуйыла. 

1961 йыл — Мәскәү дәүләт сит ил телдәре  педагогия институты  базаһында БМО  тәржемәселәренең курстары ойошторола. Йыл һайын институт БМО-ла уңышлы эшләгән 25 тәржемәсе әҙерләп сығара

1964 йыл —   Ваҡыт үтеү менән юғары уҡыу йорто илдең иң көслө институттарының береһе була, уның   «Морис Торез исемендәге Мәскәү сит телдәр институты» атамаһы халыҡ-ара бренд булып китә.

1971 йылда институттың яңы ете ҡатлы корпусы файҙаланыуға тапшырыла

1980 йылда Морис Торез исемендәге Мәскәү сит телдәр институты квалификациялы белгестәр әҙерләүҙә   50-йыллығы менән бәйле Халыҡтар Дуҫлығы ордены  менән бүләкләнә

1990 йылда Мәскәү дәүләт университеты итеп үҙгәртелә.

2000 йылда БДБ дәүләттәре хөкүмәттәре башлыҡтары ҡарары буйынса БДБ дәүләттәре телдәре һәм мәҙәниәте буйынса база ойошмаһы статусы бирелә.

2001 йылдан алып МДЛУ - Рәсәй һәм БДБ илдәре өсөн Европа телдәре көнө координаторы булып тора.

2005 йыл —  МДЛУ ҡарамағында Рус теле һәм мәҙәниәте үҙәге асыла, уның эшмәкәрлеге рус теле һәм мәҙәниәте өлкәһендә белемде киңәйтеүгә һәм тәрәнәйтеүгә ҡыҙыҡһыныу белдергән сит ил студенттарының эшмәкәрлегенә йүнәлтелгән.

2006 йыл - Дәүләт йәштәр университетының ғилми советы 24 апрелдә "Морис Торез исемендәге Сит телдәр институтының"  данлыҡлы маркаһын һаҡлау маҡсатында дүрт факультет менән университетты тергеҙеү тураһында ҡарар ҡабул итә.

2014 йыл - "Эксперт РА" агентлығы сығарылыш уҡыусыларын әҙерләүҙең "юғары кимәле" билдәһе менән юғары уҡыу йортона «С» рейтинг класын бирә. 

2018 йыл — 2018 йылдың 14 мартында Ирина Аркадьевна 2023 йылдың 14 мартына тиклем МДЛУ ректоры вазифаһында раҫлана. Шул уҡ йылда был уҡыу йорто Forbes версияһы буйынса Рәсәй вуздарының беренсе рейтингына инә һәм 45-се баҫҡысҡа сыға.

## МДЛУ бөгөн
Бөгөн университетта 38 сит тел уҡытыла, өйрәнелә торған тел илдәренең тел  һәм мәҙәниәт үҙәктәре эшләй. Муниципаль педагогия университеты уҡытыусыларының 75 проценттан ашыуы ғилми дәрәжәһенә эйә. Университетта уртаса бер йыл эсендә Рәсәй Федерацияһы мәктәптәре һәм вуздары өсөн 200-ҙән ашыу ғилми монография, дәреслектәр һәм уҡыу әсбаптар баҫыла.  Университет донъяның 32 иленән 91 алдынғы вуздары  менән хеҙмәттәшлек итә, шул иҫәптән студенттар МДЛУ юғары уҡыу йорттарының икенсе дипломын алыу мөмкинлегенә эйә була.

МДЛУ  халыҡ-ара мәғариф проектында ҡатнаша:

* ЮНЕСКО
* Европа Советы
* Европа комиссияһы
* Хәҙерге телдәр Европа  үҙәге
* УШОС Һәм башҡалар

МДЛУ составына 

* Хәҙерге заман телдәр буйынса уҡытыусыларҙың халыҡ-ара федерацияһы (FIPLV)
* Француз теле уҡытыусыларының  халыҡ-ара федерацияһы 
* Немец теле уҡытыусылары ассоциацияһының  халыҡ-ара федерацияһы (IDV)
* Испан теле уҡытыусылары ассоциацияһының   халыҡ-ара федерацияһы (FIAPE)
* Халыҡ-ара университеттар ассоциацияһына (IAU)
* Европа университеттары ассоциацияһы (EUA)
* Тәржемәселәрҙең  халыҡ-ара федерацияһы (FIT)
* Халыҡ-ара эштәр буйынса Рәсәй советы (РСМД)
* Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университеты (УШОС)
* ОДКБ университеты лигаһы

## Структураһы
МДЛУ составында  11 факультет:

* Тәржемә  факультеты
* Инглиз теле факультеты
* Немец теле факультеты
* Француз теле факультеты
* Ситтән тороп уҡыу факультеты
* Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр һәм социаль-сәйәси фәндәр институты  (факультеты)
* Халыҡ-ара суд һәм хоҡуҡ институты
* Фән мәғлүмәт институты
* Программа халыҡ-ара белем биреү институты
* Өҙлөкһөҙ белем биреү факультеты
* Гуманитар һәм ғәмәли фәндәр институты

МДЛУ-ның институттары:

* Инглиз, немец һәм француз телдәре факультеттарын берләштереүсе Морис Торез исемендәге сит телдәр институты
* Математика  һәм ғәмәли лингвистика институты 

Дөйө университет кафедраһы:

* Физик тәрбиә кафедраһы
* Хәрби уҡыу үҙәге

Университетта  (элекке. 1555 Лингвистика Лицей) университарий алды  эшләй

## Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек
Мәскәү дәүләт лингвистик университеты төрлө сит ил вуздары һәм халыҡ-ара ойошмалар менән әүҙем хеҙмәттәшлек итә. Бындай хеҙмәттәшлектең мөһим өлөшө булып Халыҡ-ара тел үҙәктәре сығыш яһай:

* БДБ дәүләттәренең телдәр һәм мәҙәниәт үҙәкге
* Иран программалары үҙәге
* Итальян теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Испан теле һәм мәҙәниәте үҙәге 
* Немец теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Инглиз теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Нидерланд теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Канада телен, мәҙәниәтен һәм мәғарифын өйрәнеү үҙәге
* Япон мәҙәниәте һәм теле үҙәге
* Корея теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Төрөк теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Иран теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* Болгар теле һәм мәҙәниәте үҙәге
* ЮНЕСКО кафедраһы
* Конфуций Институты
* Франкофон халыҡ-ара тикшеренеүҙәр үҙәге 
* Австрия китапханаһы
* Халыҡ-ара мәғлүмәт именлеге мәсьәләләре буйынса үҙәк

## Рейтингтары
2019 йылда университет "Өс университет миссияһы" халыҡ-ара рейтингында 801-900-сө урынды алды һәм 2020 йылда - Рәсәй юғары уҡыу йорттары рейтингында 32-се урын.
## Был вузды тамамлап Башҡортостанда эшләгән иң тәүге белгестәр
*Кейекбаев Жәлил Ғиниәт улы(1934 й.сығарылыш)-немец теле, Өфө сит тел уҡытыусылар институты, Өфө дәүләт авиация институты, Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы. Профессор. 
*Я.В.Ярмонтович-1939 й.сығарылыш, немец теле,Өфө сит тел уҡытыусылар институты, К.А.Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы,БДПИ сит телдәр факультеты деканы (1940-1946)
*И.Г.Суслина-1939 сығарылыш, инглиз теле,1940-1949, 1952-1971 БДПИ инглиз теле кафедраһы мөдире
*Н.З.Диаров- 1937 й.сығарылыш,инглиз теле
* В.Ф.Козлова-  1940 й.с., инглиз теле
*Е.К.Брюкнер-  1937 й.с., немец теле
*

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* 
* Официальный сайт
*