Иммануил Кант исемендәге Балтик федераль университеты

**«Иммануил Кант исемендәге Балтик федераль университеты»** (*«И. Кант исемендәге БФУ»*, *«Кантиана»*) — 1947 йылда Рәсәй Федерацияһының Калининград өлкәһе Калининград ҡалаһында ойошторолған  федераль дәүләт автономиялы юғары белем биреү учреждениеһы,  2010 йылдың 30 декабрендә федераль университет статусы алған, inkl. Königsberger Dom (fisiko_mathematische Fakultät).

Рәсәй Федерацияһының Калининград өлкәһенең иң боронғо  юғары уҡыу йорто булып тора. Уның тарихы Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Кёнигсбергер һөжүм итеү операцияһы барышында элекке Көнсығыш Пруссия ерендә барлыҡҡа килгән яңы Рәсәй төбәге тарихы менән бер үк ваҡытта башлана (1945 йылдың 6-9 апрелендә).

Билдәле немец философы  Иммануил Канттың исеме  2005 йылдың 23 майында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 630-р бойороғо менән бирелә.

Әлеге ваҡытта Иммануил Кант исемендәге Балтик федераль университеты - Калининград өлкәһенең төп юғары уҡыу йорто, Рәсәйҙең ун федераль университетының береһе һәм Рәсәй Федерацияһының Төньяҡ-Көнбайыш федераль округында юғары белем һәм фән үҙәктәренең береһе.

5-100 Проектта ҡатнашыусы (донъяның төп ғилми-белем биреү үҙәктәре араһында Рәсәйҙең алдынғы университеттарының конкурентлыҡҡа һәләтен күтәреү проекты).

## Университеттың тарихы
Хәҙерге Иммануил Кант исемендәге  Балтик федераль университеты (1544—1945)  Кёнигсберг университетынан ойошторола (1544—1945), ул Көнсығыш Пруссия һәм бөтә Европала иң боронғо юғары уҡыу йорттарының береһе (уның тарихы дүрт йөҙҙән ашыу) иҫәпләнгән.

1947 йылдың 21 июлендә СССР Министрҙар Советы советы өлкә башҡарма комитетына Калиниградта педагогия институты ойошторорға рөхсәт итә.

Һөҙөмтәлә, 1947 йылда  *Калининград дәүләт педагогия институты  (КГПИ)* төҙөлә.  1948 йылда институт  эш башлай. Башҡа институтта өс факультет була: тарих, әҙәбиәт һәм физика-математика. Һуңыраҡ тарихи  һәм әҙәбиәт факультеты тарих-филология факультетына берләшә. Башланғыс белем биреү педагогикаһы һәм методикаһы факультеты һәм тәбиғи фәндәр факультеты асыла.

1966 йылдың 16 июлендә СССР Министрҙар Советының 923-сө ҡарары менән Калининград дәүләт педагогия институты Калининград дәүләт университетында үҙгәртеп ҡорола *(КДУ)*. Тәүҙә уның составына физика-математика факультеты, тәбиғи фәндәр факультеты, тарих-филология факультеты, иҡтисади-хоҡуҡи факультет инә. Университеттың беренсе ректоры итеп Николай Васильевич Прикладков тәғәйенләнә.

1971 йылда тәбиғәт фәндәре факультеты нигеҙендә география һәм химия-биология факультеттары ойошторола.

2005 йылдың 23 майында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 630-р бойороғо менән Калининград дәүләт университеты Иммануил Кант исемендәге Рәсәй дәүләт университеты  (И. Канта исемендәге Рәсәй дәүләт университеты) тип үҙгәртелә (тибы - федераль дәүләт юғары профессиональ белем биреү учреждениеһы).

2006 йылдан башлап университет базаһында йыл һайын Балтика мәғариф форумы үткәрелә, уның барышында мәғариф сифатын күтәреү маҡсатында Рәсәй һәм Европа университеттары ректорҙары тупланған тәжрибәләр менән алмаша.

2010 йылдың 13 октябрендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведев үҙенең 1255-се указы менән Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенә Төньяҡ-Көнбайыш федераль округта өс ай эсендә Иммануил Кант исемендәге  Балтик федераль университетын төҙөү һәм уны төҙөүҙә  дәүләт ярҙамы күрһәтеү бурысын йөкмәтә.

2010 йылдың 30 декабрендә Иммануил Кант исемендәге Рәсәй дәүләт университеты базаһында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2483-сө ҡарары менән Иммануил Кант исемендәге Балтик федераль университеты ойошторола (федераль дәүләт автономиялы юғары һөнәри белем биреү учреждениеһы тип үҙгәртелә).

## Факультеттары  һәм институттары

Әлеге ваҡытта Иммануил Кант исемендәге Балтика федераль университеты составында 10 институт  бар.

* Тере системалар институты
* Гуманитар фәндәр институты
* Физика-математика фәндәре  һәм информацион технологиялар институты
* Инженер-техник институты
* Юридик институты
* Медицина институты
* Университет колледжы (элекке тәбиғәттән файҙаланыу, ҡала төҙөлөшө һәм территориаль үҫеш институты )
* Рекреацион, туризм һәм физик культура институты 
* Иҡтисад һәм менеджмент институты
* Мәғариф институты

## Вәкиллектәре һәм филиалдары
Иммануил Кант исемендәге БФУ-ның филиалдары юҡ. Университеттың  Рига ҡалаһында вәкиллеге бар. Бүлексәнең төп маҡсаты - Латвияла һәм Балтияның башҡа илдәрендә ватандаштарға мәғлүмәт ярҙамы, рус телле уҡыусылар һәм мәктәпте тамамлаусылар менән үҙ-ара эш итеү.

## Халыҡ-ара эшмәкәрлеге
Бөгөнгө көндә И.Кант исемендәге БФУ белем биреү ойошмалары менән хеҙмәттәшлек тураһында 173 килешеү сиктәрендә хеҙмәттәшлек итә, уларҙың күбеһе төбәктә Балтик диңгеҙе (Германия, Польша, Скандинавия илдәре) һәм Европала (Франция, Испания) урынлашҡан. 2019 йылда Азия төбәге вуздары (Ҡытай, Корея Республикаһы, Япония) менән хеҙмәттәшлекте үҫтереү әүҙемләшә.

EUA, BSRUN, BUP, AUF кеүек юғары белем биреү өлкәһендәге халыҡ-ара ассоциациялар менән әүҙем хеҙмәттәшлек алып барыла. Университет йыл һайын В2С һәм В2В халыҡ-ара мәғариф күргәҙмәләрендә ҡуйыла, уларҙың иң ҙуры - NAFSA һәм EAIE.

2019 йылдың 1 октябренә И. Кант исемендәге Балтик федераль университетында  728 сит ил студенты белем ала. 2019 йылда сит ил граждандары өсөн әҙерлек бүлегенә 32 тыңлаусы уҡырға инә, ә халыҡ-ара программалар сиктәрендә Әрмәнстандан, Белоруссиянан, Германиянан, Чехиянан, Польшанан, Ҡытайҙан, Корея Республикаһынан, Италиянан һәм Япониянан 32 студент ҡабул ителгән.

### Юғары уҡыу йорттары партнерлығы
Әлеге ваҡытта И. Кант исемендәге Балтик т федераль университеты һәм төрлө сит ил юғары уҡыу йорттары араһында хеҙмәттәшлек тураһында 102 килешеү эшләй:

* 
** Зальцбург университеты;
** Вена техник университеты.
* 
** Белорус   дәүләт физик культура  университеты,  Минск;
** Максим Танк исемендәге Белорусия дәүләт педагогия университеты;
** Янка Купала исемендәге Гродно дәүләт  университеты;
** Белорус дәүләт университеты;
** Франциск Скорин исемендәге Гомель дәүләт  университеты;
** Белорус  торгово-экономический университет потребительской кооперации;
** Барановичи дәүләт университеты;
** Гродно дәүләт медицина университеты.
* 
** Көнбайыш Англия университеты, Бристоль;
** Кембридж ESOL Examinations университеты;
** Кембридж университет (Cambridge Exams).
* 
** еорг Август  исемендәге Гёттинген университеты;
** Марбург университет;
** Кристиан исемендәге Университет,  Киль;
** Людвиг Максимилиан исемендәге университет,  Мюнхен;
** Зиген ҡалаһында университет;
** Бремен ҡалаһында университет;
** Фридрих Шиллер исемендәге университет,  Йена;
** Университет,  Любек ҡалаһы;
** Готфрид Лейбниц  исемендәге илдәр фәне институты,  Лейпциг.
* 
** Афинский университет экономики и бизнеса;
** Салоники ҡалаһында Александрия техник университет 
* 
** Юғары педагогия училищеһы, Икаст;
** Орхус  университеты.
* 
** Болонья университеты.
* 
** Вильнюсс  университеты;
** Клайпеда университеты.
* 
** Гданьск техник университеты;
** Белосток политехник институт;
** Варминьско-Мазура университеты,   Ольштын ҡалаһы;
** Гданьск университеты;
** Университет г. Лодзь;
** Гданьск медицина академияһы;
** Вроцлав  политехник университеты;
** Вроцлав университеты;
** Белосток ҡалаһы университеты;
** Гуманитар фәндәр академияһы, Пултуск ҡалаһы
* 
** Оклахома штаты университеты;
** Фэйерфилд университет;
** Нью-Йорк штаты университеты;
** Урта Теннесси штаты университеты;
** Джорджия штатының университеты һәм университет колледжы.
* 
** Турку ҡалаһы университеты;
** Ғәмәли фәндәр университеты (JAMK), Юваскюля ҡалаһы.
* 
** Пьер Мендес Франс, Гренобль 2 университеты;
** Савойя университеты;
** 3А халыҡ-ара сауҙә һәм -ҫеш мәктәбе,  Лион;
** Европа паблик рилейшнз уҡытыу институты– IEERP, г. Париж;
** Тулузаның милли политехник институты;
** Электроника, информатике, гидравлика һәм  телекоммуникациялар буйынса юғары дәүләт мәктәбе.
* 
** Мальме ҡалаһы университеты;
** Лунда ҡалаһы университеты;
** Готланд  университеты;
** Уппсала университеты
* 
** Эстон тәбиғи фәндәр университеты,  Тарту.
* 
** Тель-Авив университет.
* 
** Задар университет.
* 
** Рәсәй-әрмән университеты  (Славян), Ереван ҡалаһы;
** В.Брюсов исемендәге телдәр һәм социаль фәндәр институты

## Рейтингтары

2015 йылдан башлап университет QS University Rankings рейтингы буйынса БРИКС илдәренең иң яҡшы 200 вузы иҫәбенә инә. Бынан тыш, Балтика Федераль университеты THE University Impact Ranking университеттары рейтингында 201-300 позицияны биләй, шул иҫәптән "тотороҡло үҫеш мәнфәғәтендә партнерлыҡ" үҙәге буйынса 50-се урынды биләй

Кант исемендәге Балтик  федераль  университет бер нисә халыҡ-ара һәм милли рейтингтарҙа күрһәтелгән. Мәҫәлән, Рәсәй университеттарының Интерфакс милли рейтингында  БФУ 30-сы урынды биләй, ә халыҡ-ара  University Ranking Round рейтингта  федераль университет 721-се   урынды биләй. Round University Ranking рейтингында Рәсәйҙең университеттары араһында - 43-сө, "Йәмәғәт фәне" (14-се урын), "Медицина фәндәре" (16-сы урын) һәм "Тормош тураһында фән" (17-се урын). Кант исемендәге БФУ Рәсәй вуздарының Хәйриә фонды  рейтингында 21-се урынды биләй, һәм Европа ғилми-сәнәғәт палатаһының  (ARES) Рәсәй вуздары рейтингында  95-се урынды биләй.

UI GreenMetric World University Ranking рейтингы версияһы буйынса университет Рәсәй вуздары араһында 28-се урынды биләй һәм донъяла 562-се урында тора. Бынан тыш, Кант исемендәге Балтик федераль университеты Webometrics донъя рейтингында 2611 позицияны биләй.,  БРИКС илдәре  буйынса 473-сө урын һәм рәсәй юғары уҡыу йорттары араһында 40-сы. UniRank University Ranking донъя рейтингында БФУ 2519-сы урынды һәм Рәсәй вуздары рейтингында 53-сө урынды биләй

2019 йылда университет тәүге тапҡыр бер юлы бер нисә Рәсәй рейтингына индерелә: Кант исемендәге Балтика дәүләт университеты  Университеттың өс  миссияһында (MosIUR) - 1101-се урын һәм Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары араһында 59-сы урын,  "Эксперт РА" агентлығы версияһы буйынса 47-се урынды биләй.

*

*

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Кёнигсбергский университет
* Кёнигсбергская обсерватория

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* «Иммануил Кант дәүләт университеты рәсәй исеменән. Тарих һәм хәҙерге заман» / [Гальцов в. и. (ҡулында.) [и др.]; редкол.: Клемешев а. п. (отв. ред.) [и др.]. — Калининградта: изд-во ПЛЕХАНОВ исемендәге И. Кант, 2007. — 417, [2] б.: ил., табл., фото, портр.. — ISBN 978-5-88874-804-6
* «Иммануил Кант дәүләт университеты рәсәй исеменән. Тарих һәм хәҙерге заман» / Отв.ред. Клемешев А. П. — 2-е изд., исправа. һәм том — Калининград: изд-во ПЛЕХАНОВ исемендәге И. Кант, с 2008-440 ISBN 978-5-888-74-869-5.
* Балтийский федеральный университет имени Иммануила Канта / л. а. Симаков // Ҙур рәсәй энциклопедия [электрон ресурс].  — 2020.

## Һылтанмалар

* Официальный сайт Балтийского федерального университета имени Иммануила Канта. // kantiana.ru
* Профиль БФУ им. И.Канта на портале StudyInRussia