open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Надеждин (Ауырғазы районы)

**Надеждин** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 42 кеше.
Почта индексы — 453477, ОКАТО коды — 80205861003.

## Тарихы
Ауылға 1883 йылда урыҫтар һәм украиндар нигеҙ һала. Стәрлетамаҡ өйәҙенең Өршәк-Мең улусына ингән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - татарҙар (52 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Әпсәләм): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 40 км

## Урамдары
* Ленин урамы  ()
* Мәктәп урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Надеждино. Генеалогия и архивы

## Әҙәбиәт
*
## Сығанаҡтар
Наумкин (Ауырғазы районы)

**Наумкин** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 699 кеше.
Почта индексы — 453494, ОКАТО коды — 80205802006.

## Тарихы
Наумкин ауылында (Әзекәйкүл) 1795 йылда V ревизия буйынса мордвалар йәшәй: 22 ир-ат һәм 20 ҡатын-ҡыҙ. Шул саҡта уҡ бында Ҡарамалы ауылынан яңы суҡындырылған сыуаштар килеп төпләнә — 33 ир-ат һәм 35 ҡатын-ҡыҙ. Халҡы Өфө өйәҙе Ҡыҙыл Яр һәм Ырымбур губернаһының Бөгөлмә өйәҙе Тарҡай ауылдарынан килгән халыҡ менән тулыландырыла. Ҡатнаш сыуаш-мордва халҡы йылдан йыл яңы күскенселәр иҫәбенә арта. 1902 йылда унда 1760 кеше менән 232 ихата иҫәпләнә. Беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу 1920 йылда 318 ихата асыҡлай, унда 1793 сыуаш һәм мордва йәшәй.
1795 йылғы ревизия яңыраҡ христианлыҡ ҡабул иткән кешеләрҙең сыуаш исемдәрен дә һаҡлап ҡалған. Ауыл 19 быуат уртаһынан ошо ауылда йәшәүсе Наум Карпов исеменән хәҙерге исемен алған.

Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда сиркәү (1902 йылда төҙөлгән), грамота мәктәбе, 2 бакалея кибете, һыу тирмәне, мөгәзәй теркәлгән.

## Хәҙерге осор
Наумкин Балыҡлыкүл ауыл Советына ҡарай. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (61 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 16 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 40 км

## Урамдары

* Васильев урамы  ()
* Таулы урамы  ()
* Пролетар урамы  ()
* Йылға урамы  ()
* Баҡса урам  ()
* Удар урам  ()
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  
* 
* 1850 ревизия материалдары
* 1834 ревизия материалдары

## Сығанаҡтар
## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Түбәнге Ләкәнде

**Түбәнге Ләкәнде** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 234 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828004.

## Географик урыны
Күҙйылға йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Нуғаҙағы): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Тюкунь): 5 км

## Тарихы
Ләкәнде ауылының Үрге Ләкәнде ауылы 1783 йылдан, IV  рәүиз йылынан, ә Түбәнге Ләкәнде  1786 йылдан билдәле. Беренсе ауылға, Үрге Ләкәнде ауылына, типтәрҙәр нигеҙ һала, ә икенсеһенә - Дыуан-Табын улусы аҫабалары менән керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәр нигеҙ һала. Үрге Ләкәнде ауылында, барлыҡҡа килеү мәлендә 12 кеше була. 1834 йылда Түбәнге Ләкәнде ауылында типтәрҙәр һаны 200 кеше иҫәпләнә.

1865 йылда 34 йортта 189 кеше йәшәгән. Игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда мәсет, мәктәп, һыу тирмәне, мөгәзәй теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - татарҙар (50 %), башҡорттар (49 %).

## Урамдары
* Ғ.Туҡай урамы ()
* Мәжит Ғафури урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Билдәле шәхестәре
* Сәғиҙуллин Ғабдулла Ғәйфулла улы (30 июнь 1938 йыл—5 декабрь 1999 йыл) — химик‑технолог. Шартлау физикаһы өлкәһендә СССР һәм Рәсәй ғалимы, техник фәндәре докторы (1978), профессор (1980)
* Хәкимов Миҙхәт Ғәйнан улы (25 февраль 1940 йыл) — Рәсәй Дәүләт Думаһының саҡырылыш депутаты. «Рәсәй төбәктәре» төркөмө.

## Тарихи ҡомартҡылар
* Әүлиә зыяраты
## Ер-һыу атамалары
* Мағаш тауы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* .

## Сығанаҡтар
Никольский (Ауырғазы районы)

**Никольский** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 18 кеше.
Почта индексы — 453488, ОКАТО коды — 80205813002.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Исмәғил): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 44 км

## Тарихы
Ауыл Исмәғил ауыл Советына ҡарай. 1850 йылда алпауыт, титуляр советник Петр Сергеевҡа ҡараған, шуға күрә ауыл халыҡ телендә Сергеевка тип аталған. Шишмә янында урынлашҡан һәм район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 25 км алыҫлыҡта булған. 1891 йылдан сиркәү булған, совет заманында ауыл советы администрацияһы, колхоз, мәктәп була. 1930 йылға тиклем Стәрлетамаҡ өйәҙенең Меркет-Мең улусына инә. 1956 йылға тиклем Быҙауяҙ районы составында була.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - урыҫтар (95 %).

## Урамдары
* Владимиров урамы  ()
* Горшков урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1850 йылғы ревизия материалдары
Түбәнге Бәгәнәш

**Түбәнге Бәгәнәш** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 235 кеше.
Почта индексы — 453492, ОКАТО коды — 80205834005.

## Тарихы
Ауылға 18 быуат уртаһында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1702 йылда) Нуғай даруғаһы Бәгәнәш‑Мең улусы Бәгәнәш ауылы (хәҙерге Үрге Бәгәнәш ауылы) башҡорттары үҙ ерҙәрендә Бәгәнәш исеме менән нигеҙ һала. 1794 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса бында яһаҡлы татарҙар (улар һуңынан типтәрҙәр ҡатламына күскән) килеп ултыра. 1795 йылда (Үрге Бәгәнәш ауылы халҡы менән бергә иҫәпкә алынған) 67 йортта 449 кеше йәшәгән, 1865 йылда 120 йортта — 766 кеше. Шулай уҡ Түбәнге Бәгәнәш‑Әбүкән исеме менән билдәле булған. Игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, бакалея кибете теркәлгән. 1920 йылда 1‑се Түбәнге Бәгәнәш һәм 2‑се Түбәнге Бәгәнәш ауылдары (халҡы бергә иҫәпкә алынған), 1939 йылда Бәгәнәш ауылы булараҡ теркәлгән. 40‑сы йылдарҙан алып хәҙерге исемен һәм статусын йөрөтә.
Унда яңы суҡындырылған сыуаштар йәшәй. Улар 125 кеше иҫәпләнә. Бөгөнгө көндә ауылда татарҙар өҫтөнлөк итә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (70 %), башҡорттар (28 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Семёнкин): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 30 км.
## Урамдары
* Совет урамы  ()
* Үҙәк урам  ()

## Билдәле шәхестәре
* Хисмәтуллин Ғарифйән Рәхимйән улы (9.08.1932—15.11.2004), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1948—1992 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының «Первомайский» совхозы механизаторы, трактор бригадаһы бригадиры. Башҡорт АССР-ының 8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1971-1975). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Ғәлиев Әлмөхәмәт Бикмөхәмәт улы (4.11.1904—6.02.1945), Альт Раутден, Германия (Польша))- СССР ҡораллы көстәре кадровый офицеры. Капитан. Ҡыҙыл Армия сафында 1926-1945 йылдарҙа хеҙмәт иткән. 1930 йылдарҙа Бәләбәй ҡалаһында урынлашҡан айырым 4-се Башҡорт территориаль уҡсылар полкы командиры урынбаҫары.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары

## Сығанаҡтар
Яңы Гуровка

**Яңы Гуровка** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 93 кеше.
Почта индексы — 453484, ОКАТО коды — 80205849005.
## Тарихы
Ауылға 1893 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1876 йылда) Стәрлетамаҡ өйәҙендә граф Варшавскийҙан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә (1893 йылда купчий ҡағыҙы рәсмиләштерелгән) Өфө өйәҙе Гуровка ауылы (хәҙерге Кушнаренко районны) элекке удел крәҫтиәндәре Яңы Гуровка ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һала. 1896 йылда 28 йортта 215 кеше йәшәгән. 1920 йылда 45 ихатала 330 кеше йәшәгән. 1906 йылда тимерлек, мөгәзәй теркәлгән. Ауылда урыҫтар, сыуаштар йәшәй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (75 %).

## Географик урыны
Күҙйылғаның һул ярында Терәпә ауылы (ауыл советы үҙәге) ҡаршыһында урынлашҡан.

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 24 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Терәпә): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 16 км

## Урамдары
* Үҙәк урам ()

## Билдәле шәхестәре
* Кобзев Николай Никифорович (1 октябрь 1925 йыл—1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр. Гвардия полковнигы (1980). Дан орденының тулы кавалеры. 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* 
* Новогуровка на портале «Генеалогия и Архивы» 
* .
Яңы Атйетәр

**Яңы Атйетәр** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 372 кеше.
Почта индексы — 453483, ОКАТО коды — 80205804006.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 14 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Көйәҙебаш): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 15 км

## Тарихы
Атйетәр ауылы Меркет-Мең улусы аҫабалары ерендә 1746 йылғы килешеү буйынса яһаҡлы татарҙар һәм 1747 йылғы килешеү буйынса типтәрҙәр тарафынан  нигеҙ һалына. Башта Ҡунаҡҡол Атйетәров етәкселегендә 5 йорт була. Яңы ауыл уның атаһының исемен йөрөтә. Татарҙарҙы индереү 1758 йылдың 13 июнендә Өфө провинциаль канцелярияһы указы менән раҫлана. Шул саҡта уҡ бында тағы яһаҡлы татарҙарҙың 19 йорто күсенә. Мишәрҙәр бында 1813 йылдан башҡорттарҙан һатып алынған ерҙәрҙә йәшәй. Татарҙар керҙәшлек өсөн аҫаба башҡорттарға йыл һайын 30-шар һыуһар түләгән. Күсенгәндә һәр йорт бер тапҡыр 7-шәр һум аҡса түләгән. 1816 йылда 34 йортта 300 мишәр йәшәгән. 18 йылдан һуң уларҙың һаны 500 кешегә еткән. Типтәрҙәр 1783 йылда — 206, 12 йылдан һуң 257 кеше иҫәпләнгән. VIII ревизия 1834 йылда 568 типтәрҙе асыҡлаған. Мәсет һәм училище булған.

Яңы Атйетәр ауылы халҡының бер өлөшө төп ауылдан айырылып сыҡҡас барлыҡҡа килә. 1795 йылда унда 5 типтәр иҫәпләнгән.
Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, мөгәзәй булған. 1906 йылда мәсет, мәҙрәсә, 2 мөгәзәй теркәлгән

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**


Ауырғазы районы Көйәҙебаш ауылы.jpg
Ауырғазы районы Көйәҙебаш ауыл.jpg


## Урамдары

* 1 Май урамы ()
* Ғ.Туҡай урамы ()
* Киров урамы ()
* Октябрь урамы ()
* Пушкин урам ()
* Баҡса  урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Яңы Тимешкә

**Яңы Тимешкә** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 144 кеше.
Почта индексы — 453488, ОКАТО коды — 80 205 813 003.

## Тарихы
Яңы Тимешкә ауылы 309 кеше йәшәгән 36 йорт менән XIX быуат уртаһында билдәле була. Ауылға 1801 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә шул уҡ өйәҙҙең Өршәк‑Мең улусы Тимешкә ауылы (хәҙер Иҫке Тимешкә ауылы) кешеләре нигеҙ һала. 1865 йылда Яңы Тимешкә (Түбәнге Тимешкә) исеме менән теркәлгән, 51 йортта 320 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище, һыу тирмәне булған. Шулай уҡ Яңауыл исеме менән билдәле булған. 1906 йылда мәсет, мәҙрәсә иҫәпкә алынған.

*Ауыл* статусын Башҡортостан Республикаһының «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» 2005 йылдың 20 июлендәге N 211-з Законына ярашлы ала, ст.1:
6. Тораҡ пункттың тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә: 
5)  Ауырғазы районында:…
я5) Исмәғил ауыл Советының Яңы Тимешкә ауылының

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (91 %) йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Исмәғил): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 43 км
## Урамдары
* Карл Маркс урамы  () 
* Октябрь урамы  ()
* Еңеү урамы  ()
* Совет урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 
* 

## Сығанаҡтар
Яңы Троицкий (Ауырғазы районы)

**Яңы Троицкий** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата  кеше йәшәмәй.
Почта индексы — 453484, ОКАТО коды — 80205849006.

## Тарихы
1911 йылда Терәпә ауылынан сыуаш крәҫтиәндәре тарафынан нигеҙ һалына. 1930 йылға тиклем Стәрлетамаҡ өйәҙенең Бишҡайын, Меркет-Мең һәм Яңы Ҡанаш улусына инә. Район картаһынан XX быуаттың 90-сы йылдарында юҡҡа сыға.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (100 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Терәпә): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 10 км.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
## Әҙәбиәт
Яңы Федоровка (Ауырғазы районы)

**Яңы Федоровка** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 799 кеше.
Почта индексы — 453472, ОКАТО коды — 80205810008.

## Тарихы
Ауылға Стәрлетамаҡ өйәҙе территорияһында Ҡазан губернаһы Цивильский һәм Ядринск өйәҙҙәренең яңы суҡындырылған сыуаштарынан дәүләт крәҫтиәндәре нигеҙ һала, 1811 йылдан алып билдәле. 1865 йылда 65 йортта 437 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Шулай уҡ Сениял исеме менән билдәле булған. 20 быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1906 йылда башҡа милләттәр өсөн мәктәп, тимерлек, шарап һәм бакалея кибеттәре, мөгәзәй теркәлгән. 2005 йылда ауылға 20 быуаттың 20‑се йылдарында нигеҙләнгән Красный Восток ҡасабаһы ҡушыла. 

2005 йылдың 20 июлендәге «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона тораҡ пункттарҙың барлыҡҡа килеүе, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы 211-з Закон ҡарар итә:
 2. Исемдәрен һаҡлап ҡалып, түбәндәге тораҡ пункттарҙы берләштерергә:
2) Аурғазы районында:
Яңы Федоровка ауылы атамаһын һаҡлап ҡалыу юлы менән, берләшетерелгән тораҡ пуктҡа тораҡ тибын *ауыл* тип билдәләп, Ибрай ауыл Советының Яңы Федоровка һәм Красный Восток ҡасабаһын


## Инфраструктураһы
Бөйөк Ватан һуғышы иҫтәлегенә һәйкәл ҡуйылған.
2016 йылдың авгусында православие сиркәүе асыла. Мәктәп, мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы, ауыл китапханаһы, Ибрай ауыл советы хакимиәте, почта элемтәһе бүлексәһе, полицияның участка пункты урынлашҡан.
## Мәғариф
Ауылда 130 уҡыусы белем алған урта мәктәп, балалар баҡсаһы, ауыл китапханаһы бар.
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (95 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кесе Ибрай): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 28 км

## Урамдары

* Большевик урамы  ()
* Комсомол урамы  ()
* Ҡыҙыл Көнсығыш урамы  ()
* Урман урамы  ()
* Болон урамы  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Октябрь урамы  ()
* Беренсе Май урамы  ()
* Баҡса урамы  ()
* Совет урамы  ()
* Өфө урамы  ()

## Билдәле шәхестәре
Карпов Даниэль Николаевич (2 ғинуар 1945 йыл) — ғалим-геоботаник. 1978—2009 йылдарҙа Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының һәм педагогия академияһының педагогика һәм башланғыс белем биреү методикаһы факультеты деканы, бер үк ваҡытта 2001 йылдан — биология кафедраһы мөдире. 2012 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалының биология кафедраһы мөдире. Биология фәндәре докторы (2007). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1991), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1987), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 
* /index.php/6622 Карпов Даниэль Николаевич

## Сығанаҡтар
Яңы Сылатҡан

**Яңы Сылатҡан** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 59 кеше.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205872003.

## Тарихы
Сылатҡан ауылы 1782 йылда 20 сыуаш кешеһенән торған яңы ауыл була. 1810 йылда Бәләбәй өйәҙе Николевка-Суйынсы ауылынан яңы суҡындырылған сыуаштар күсенә. Шул саҡта шулай уҡ Түбәнге Новгород губернаһы Сергач өйәҙенең Ключищи ауылынан 12 яһаҡлы татар килеп төпләнә. 1920 йылда Стәрлетамаҡ кантоны Меркет-Мең улусының Сылатҡан ауылы икенсе исем — Иҫке Ҡарамалы исеме менән күрһәтелә. Ул саҡта Сылатҡанда 75 йортта 325 сыуаш иҫәпләнә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (65%), татарҙар -(31%).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 26 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сыуаш-Ҡарамалы): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 12 км
## Урамдар
* Йылға аръяғы урамы  ()
* Күл урамы   ( )
* Үҙәк урам  ()

## Тирә-яҡ мөхит
Йүкә күле
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Яңы Мостафа (Ауырғазы районы)

**Яңы Мостафа** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 49 кеше.
Почта индексы — 453483, ОКАТО коды — 80205804008.

## Тарихы
1923 йылға тиклем Мостафа ауылында башҡорттар айырым урам булып йәшәй, ә һуңғараҡ Мостафанан көнсыҡышҡа ҡарай 3 км алыҫлыҡҡа күсенеп ултыра.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (73 % %), татарҙар (27 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Көйәҙебаш): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 22 км

## Урамдары
Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Новомустафино (Новый Мустафа)
Яңы Кәлсер

**Яңы Кәлсер** () — Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 187 кеше булған.
ОКАТО коды — 80205831001.
 
## Тарихы
1895 йылда Кәлсер-Буран ауылынан элекке хеҙмәтле татарҙар тарафынан нигеҙ һалына. 1930 йылға тиклем Стәрлетамаҡ кантонының Меркет-Мең улусы составына инә. Мәктәп булған

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар  (58 %), башҡорттар (40 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 36 км

## Урамдары
* Йәштәр урамы ()
* Совет урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Карюков Фәһим Сайран улы (1948—18.05.2015), спортсы-хоккейсы, СССР һәм Рәсәй тренеры. Шайбалы хоккей буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1976), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4  

## Һылтанмалар
* 1850
*    
* Новый Кальчир на портале «Генеалогия и Архивы»
Яңы Этекәй

**Яңы Этекәй**, **Яңы Юлдаш** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 425 кеше.
Почта индексы — 453483, ОКАТО коды — 80 205 804 007.

## Тарихы
Ауылға XVIII быуаттың 30‑сы йылдарында Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы Меркет ауылы (хәҙер Мораҙым ауылы) башҡорттары үҙ ерҙәрендә Дүрттояҡ исеме менән нигеҙ һала. 1807 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса ауылға типтәрҙәр, 1811 йылда мишәрҙәр килеп ултырған. XIX быуаттың 1‑се яртыһынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1865 йылда Яңы Этекәйҙә (Дүртүләк) 80 йортта 570 кеше йәшәгән. 1950‑се йылдарҙа Яңы Этекәйгә XX быуат башында барлыҡҡа килгән Яңы Юлдаш ауылы ҡушылған. Иҫке һәм Яңы Этекәй ауылдарында башҡорттар, мишәрҙәр, типтәрҙәр йәшәй, һуңғылары үҙҙәрен татар тип иҫәпләй.

Аҫаба башҡорт Этекәйҙең улдары һәм ейәндәре тураһында мәғлүмәт һаҡланған. 1774 йылда тыуған Юлбирҙе Этекәйев Яңы һәм Иҫке Этекәй ауылдарының йорт старшинаһы булған. Уның улдары тураһында ла мәғлүмәт билдәле. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ һәм төрлө кәсеп эштәре менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 295 башҡортҡа 608 бот ужым һәм 1082 бот яҙғы иген сәселгән

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (61 %), татарҙар (37 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Көйәҙебаш): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 21 км

## Урамдары

* Ленин урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Баҫыу урамы ()
* Йылға урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Үҙәк урам ().

## Ер-һыу атамалары
* Көрйә йылғаһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 
* 

## Сығанаҡтар
Ситдиҡ-Мулла

**Ситдиҡ-Мулла** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 57 кеше.
Почта индексы — 453486, ОКАТО коды — 80205819005.

## Тарихы
Ситдиҡ-Мулла ауылы XX быуат башынан билдәле. 1902 йылда унда 18 ихатала 75 кеше йәшәй. 18 йылдан һуң кеше һәм ихата һаны арта: 42 ихата һәм 193 кеше иҫәпләнә. Һыу тирмәне булған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (93 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәбәч): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 18 км

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
## Сығанаҡтар
Поташевка (Ауырғазы районы)

**Поташевка** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 25 кеше.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205807004.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бишҡайын): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 12 км

## Тарихы
Поташевка ауылы Бишҡайын ауыл Советына ҡарай. Район үҙәгенән көнсығышҡа ҡарай 24 км алыҫлыҡта урынлашҡан. 1927 йылда Бишҡайын ауылы крәҫтиәндәре нигеҙ һала. 1930 йылға тиклем Стәрлетамаҡ кантонының Яңы Ҡанаш улусы составына инә.

Ауыл тораҡ пунктының *ауыл* статусын ҡасаба Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында»,   211-з һанлы Законына ярашлы ала, ст.1:

6. Тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә: 
5) Ауырғазы районында:…
я6)) Бишҡайын ауыл Советының Поташевка ҡасабаһының

## Этимологияһы
Ауыл исеме Тула сауҙагәре Егор Крапивенцовҡа ҡараған поташ заводынан бирелә, завод 1803 йылға тиклем эшләй. 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (85 %).

## Урамдары
Үҙәк урам  ()

## Билдәле шәхестәре
Тихонов Александр Николаевич (лингвист) (20 ноябрь 1931 йыл — 16 март 2003 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең тел ғалимы, лексикограф, рус дериватология өлкәһе белгесе. Ғалим оялы һүҙ яһау һүҙлектәрен төҙөү принциптарын эшләүгә, оялы һүҙ яһау теоретик проблемаларын хәл итеүгә ҙур өлөш индергән.
## Иҫкәрмәләр
Һабансы (Ауырғазы районы)

**Һабансы** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 8 кеше.
Почта индексы — 453483, ОКАТО коды — 80205804009.

## Тарихы
Батыр ауыл Советына ҡарай. Район үҙәгенән көнсығышҡа табан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ауылға 1927 йылда Мостафа һәм Ғүмәр ауылы крәҫтиәндәре нигеҙ һала.
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (78 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 13 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Көйәҙебаш): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 21 км

## Урамдары
Йылға урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Сабанчи

## Сығанаҡтар
Иҫке Ибрай

**Иҫке Ибрай** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 234 кеше.
Почта индексы — 453486, ОКАТО коды — 80205819002.

## Тарихы
Ауылға 18 быуаттың 2‑се яртыһында Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә шул уҡ даруғаның Ләкәнде ауылы типтәрҙәре Ибрай (тәүге төпләнеүсе Ибрай Теребаев исеменән) исеме менән нигеҙ һала. Шулай уҡ Оло Ибрай булараҡ теркәлгән. 1795 йылда 28 кеше иҫәпкә алынған, 1865 йылда 80 йортта — 607 кеше. Игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, мәктәп, 2 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән. 20‑се йылдарҙан хәҙерге исемен йөрөтә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (45 %), типтәрҙәр (туған татар теле менән) (34 %).

## Географик урыны
Өйәҙән йылғаһы (Өршәк йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 16 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кесе Ибрай): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 31 км

## Билдәле кешеләре
Ғөзәйеров Ғарифулла Вәли улы 14 август 1911 — 2 ноябрь 1991) — журналист. Журналистар союзы ағзаһы (1958). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949).

## Урамдары
* 7 Ноябрь урамы  ()
* Ленин урамы  () 
* Үҙәк урам  ()

## Видеояҙмаларҙа
* дер. Старое Ибраево, Аургазинский район, Башкортостан
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* дер. Старое Ибраево, Аургазинский район, Башкортостан

## Әҙәбиәт
Иҫке Этекәй

**Иҫке Әтекәй** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. Батыр ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 197 кеше.
Почта индексы — 453483, ОКАТО коды — 80 205 804 010.

## Тарихы
XVIII быуаттың 40-сы йылдарында нигеҙләнгән башҡорт ауылы. 1779 йылда Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә типтәрҙәр килеп ултыра. Сотник Этекәй Дәүләтов исеме менән аталған ауылға нигеҙ һала. 1774 йылғы Юлбирҙе Этекәйев йорт старшинаһы булып хеҙмәт иткән — ауылдар менән идара иткән. Уның улдары — Юлбирҙе Этекәев (1774) билдәле. Ул бер төркөм ауылдар менән идара иткән, йорт старшинаһы булған. Юлбирҙенең улдары — Фәйзулла, Ихсан, Мөхәмәтғәле, Йосоп. Шулай уҡ ауыл кешеләренең береһе Ғүмәр Исламғолов исеме менән Ғүмәр ауылы тип теркәлгән. XIX быуаттың 1‑се яртыһынан алып хәҙерге исемен йөрөтә.

1795 йылда 32 йортта 203 кеше — 167 башҡорт, 22 типтәр, 14 мишәр йәшәгән. Мишәрҙәр һәм типтәрҙәр бында меркет-мең башҡорттары менән керҙәшлек килешеүен 1747 һәм 1779 йылдарҙа төҙөгән. 1865 йылда 35 йортта — 236 кеше
Был ике ауылдың халҡы игенселек, малсылыҡ һәм кәсепселек менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 295 башҡортҡа 608 бот ужым һәм 1082 бот яҙғы иген сәселгән.

Был ауыл урынлашҡандан һуң 100 йыл үтеүгә бер нисә ғаилә икенсе Этекәй ауылына нигеҙ һалған. Иҫке һәм Яңы Этекәйҙә хәҙер башҡорттар, мишәрҙәр, типтәрҙәр йәшәй. Типтәрҙәр үҙҙәрен татар тип атай.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек татарҙар (77 %) йәшәй.

## Ревизия материалдары
1850 йылда Иҫке Этекәй ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 8 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Көйәҙебаш): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 22 км

## Урамдары

* 7 Ноябрь урамы ()
* Күл урамы ()
* Совет урамы ()
* Үҙәк урам ().

## Билдәле шәхестәр
* Зифа Нагаева (1 март 1956 йыл) — йырсы, шағир, композитор, радио тапшырыуҙар алып барыусы (1996—2013). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003), Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы лауреаты (2006), Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011).
* Миңлебаев Ғиләжетдин Фәсхетдин улы, **Ғиләж Ғүмәрский** (1 апрель 1890 йыл—26 ноябрь 1967 йыл) — драматург. 1910 сы йылдарҙан үҙешмәкәр театр коллективтарын ойоштороусы. 1930—1937 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең район-ара бүлеге мөдире. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 
* ревизия материалдары
Иҫке Күҙәк

**Иҫке Күҙәк** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 362 кеше.
Почта индексы — 453471, ОКАТО коды — 80205816005.

## Этимологияһы
Атамаһы  *иҫке* ‘старый’ һәм шәхси *Күҙәк* исеменән сыҡҡан.  
## Географияһы
Район үҙәгенән төньяҡҡа табан 26 км һәм Аҡкүл тимер юлы станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 50 км алыҫлыҡта Һарыйылға һәм Өйәҙән йылғалары (Өршәк йылғаһы бассейны) араһында урынлашҡан.

## Тарихы
Ауыл 1710 йылдан, типтәрҙәр Өфө өйәҙе Алмантай ауылынан Мең улусының Муса ауылы башҡорттары менән килешеү нигеҙендә күсенгәндән билдәле. 1783 йылғы ревизия ваҡытында унда 90 типтәр күрһәтелгән. 1859 йылда 63 йортта 291 кеше йәшәгән. Яңы Күҙәк ауылы төп ауылдан 1782 йылда айырылып сыға, ул саҡта  20 кеше иҫәпләнә (хәҙерге Әхмәр ауылы). 77 йылдан һуң 23 йортта 128 ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Ревизия төп Күҙәк ауылына нигеҙ һалыусының улдарын теркәгән: 1746 йылда тыуған Әмир, 1751 йылғы Рафиҡ һәм 1758 йылғы Таңатар Күҙәковтар. Е.Пугачёв хәрәкәтендә Күҙәк ауылынан 40 кеше ҡатнаша. Шулай уҡ ауылда Кирәевтәр, татар дворяндар нәҫеле, йәшәгән.

1782 йылда Яңы Күҙәк (20 быуаттың 30‑сы йылдарҙа Әхмәр ауылы ҡушыла) бүлендек ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң хәҙерге исемен ала. 1865 йылда Иҫке Күҙәк (81 йортта 438 кеше йәшәгән; игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище, һыу тирмәне булған) һәм Күзәк (30 йортта — 557 кеше; малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище, һыу һәм ат тирмәне булған) ауылдары теркәлгән. 1906 йылда был ике ауыл бергә Иҫке Күзәк булараҡ иҫәпкә алынған; мәсет, татар мәктәбе, 2 бакалея кибете, 7 мөгәзәй булған. 1920 йылда Иҫке Күҙәк, 2‑се Иҫке Күҫәк (Зәйет) һәм Зәйет ауылдары  булараҡ теркәлгәндәр, һуңынан улар бергә иҫәпкә алына башланған. 

Ауыл статусын 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың барлыҡҡа килеүе, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусын үҙгәртеү, административ үҙәктәрҙе күсереү менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» 211-з Башҡортостан Республикаһы Законына ярашлы ала.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - татарҙар ( %).

## Иҫтәлекле урындары
Ауыл эргәһендә карст мәмерйәләре бар. Иң билдәлеһе - Вертолёт мәмерйәһе.

## Урамдары

* К.Маркс урамы  ()
* Матросов урамы  ()
* Йәштәр урамы  () 
* Октябрь урамы  ()
* Беренсе Май урамы  ()
* Тау аҫты урамы  () 
* Йәйғор урамы  () 
* Йылға урамы  ()
* Совет урамы  ()
* Фрунзе урамы  () 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* .
*

## Сығанаҡтар
Иҫке Тимешкә (Ауырғазы районы)

**Иҫке Тимешкә** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 53 кеше.
Почта индексы — 453477, ОКАТО коды — 80205861004.

## Тарихы
Иҫке Тимешкә ауылында XIX быуат уртаһында 26 йорт иҫәпләнә, унда 150 татар йәшәй. Емельян Пугачев ихтилалында 39 кеше ҡатнаша. Шул саҡта 309 кеше йәшәгән (36 йорт) Түбәнге Тимешкә ауылы тураһында ла билдәле була.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (97 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Әпсәләм): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 50 км

## Урамдары
* Болон урамы  ()
* Гагарин урамы  ()

## Ер-һыу атамалары
* Күрәнле күле
* Бурҡыҡ күле
* Бүләк урманы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1850 йылғы ревизия материалдары
## Сығанаҡтар
Иҫке Ҡарамалы (Башҡортостан)

**Иҫке Ҡарамалы** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 26 кеше.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205872005.

## Тарихы
Ҡарамалы йылғаһы буйында урынлашҡан Иҫке Ҡарамалы ауылы XVIII быуаттың 70-се йылдарынан алып билдәле.  IV рәүиз буйынса типтәрҙәр 69 кеше иҫәпләнә. Был ауыл да Яңы Ҡарамалы ауылы кеүек үк Меркет-Мең улусы башҡорттары ерендә барлыҡҡа килә, унда керҙәш типтәрҙәр йәшәй

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — татарҙар (93 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сыуаш-Ҡарамалы): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 10 км.

## Урамдары
* Ғимаҙиев урамы  ()
* Фәйзуллин урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*

## Әҙәбиәт
Степановка (Ауырғазы районы)

**Степановка** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 381 кеше.
Почта индексы — 453496, ОКАТО коды — 80205837001.

## Тарихы
Өршәк-Мең улусы территорияһында XIX быуат аҙағында башлыса украин күскенселәренән торған өс торама пункт барлыҡҡа килә. Һамар крәҫтиәндәре алпауыт Пущинанан һатып алған ерҙә Марьевка ҡасабаһына нигеҙ һала, ә 1892 йылда Ивановтан ер һатып ала. 4 йылдан һуң унда 192 кеше йәшәгән 30 йорт иҫәпләнә. Шул уҡ урында тиерлек 1893 йылда Харьков губернаһынан күсеп килеүселәр төпләнә, улар Иньковтан 587 дисәтинә ерҙе шәхси милеккә һатып ала. Был яңы Степановка ауылында 68 йортта 414 кеше иҫәпләнә.  Игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 20 быуат 30‑сы йылдарынан алып хәҙерге исемен һәм статусын йөрөтә. 60‑сы йылдарҙа ауылға 19 быуат аҙағында нигеҙләнгән Макаров ауылы ҡушыла.

## Хәҙерге осор
Степановка ауылы - административ үҙәк. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү бар.
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - украиндар (39 %), урыҫтар (33 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 13 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 43 км
## Урамдары
* Интернациональ урам  () 
* Йәштәр урамы  ()
* Йылға урамы  ()
* Дала урамы  ()
* Шевченко урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Собханғол (Ауырғазы районы)

**Собханғол** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 93 кеше.
Почта индексы — 453477, ОКАТО коды — 80205861005.

## Тарихы
Собханғол (Ҡамсалы) исемле ауылға 1795 йылда яһаҡлы татарҙар — 57-йәшлек Собханғол Биккинин тарафынан нигеҙ һалына (уның улдары Сәйет, Абдулхалиҡ, Абдулвәли, Мәхәмәтғәле, Хәлил, Әбүталип).  Түбәнге Новгород губернаһының Сергач өйәҙе Овечий Овраг ауылынан һәм Сембер губернаһының Ҡурмыш өйәҙе  Мядянь һәм Петряксы ауылдарынан яһаҡлы һәм хеҙмәтле татарҙары күсенеп килә. Ул саҡта улар 10 ир-ат була. 1811 йылда шул уҡ губерналарҙан тағы 21 ир-ат күсенә. Шул уҡ йылда улар башҡорттарҙан ер һатып ала.
Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған.

Собханғолға 1960-сы йылдарҙа Ҡыҙылға ауылы кешеләре күсеп килә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса өҫтөнлөк иткән милләттәр - татарҙар (95%).

## Географик урыны
Ҡамсалы йылғаһы (Өршәк йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Әпсәләм): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шөңгәккүл): 40 км

## Урамдары
* Йәштәр  урамы  ()
* Ленин  урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Бикбаев Йәүҙәт Мансур улы (25 ноябрь 1926 йыл — 7 сентябрь 1995 йыл) — инженер-механик. Техник фәндәре канд. (1970), профессор (1993). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1978), юғары мәктәп уҡытыусыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1818-1834 йылғы ревизия материалдары
*
Сөләймән (Ауырғазы районы)

**Сөләймән** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 40 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828006.

## Тарихы
Сөләймән ауылы Бишауыл-Табын улусына ҡарай. XIX быуатта ауылда 12 йортта 61 кеше иҫәпләнгән. Ун туғыҙынсы быуаттың тәүге яртыһында йорттар һәм халыҡ һаны үҙгәрмәй тиерлек. 1850 йылда 9 йортта 90 кеше йәшәгән. Сөләймән ауылына нигеҙ һалыусының улдарының исемдәре билдәле.  Уларҙың өлкәне Иманбай Сөләймәнов (1736—1818) оҙон ғүмерле була, Имәнбайҙың улының, 1760 йылғы Әбделвәғәптең улдары бик күп булған: Әбдрәхим, Мөхәмәтҡол, Фәйзулла, Хәйрулла, Хәйбулла, Сәйфулла.
 
1842 йылда 77 кешегә 72 бот ужым, 112 бот яҙғы иген сәселә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (100 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 27 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Нуғаҙағы): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Тюкунь): 6 км

## Урамдары

* Тыныслыҡ урамы  ()

## Тирә-яҡ мөхит
Ҫалпы тауы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Башҡортостан Республикаһы топонимдар һүҙлеге
Тальник (Ауырғазы районы)

**Тальник** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 33 кеше.
Почта индексы — 453492, ОКАТО коды — 80205834006.

## Тарихы
Тальник ҡасабаһы 1920 йылда 14 хужалыҡ менән утар кеүек күрһәтелә.  1920 йылда Аҫаубаш ауылынан сыуаш крәҫтиәндәре тарафынан нигеҙ һалына. Мәктәп булған. 

Ауыл тораҡ пунктының *ауыл* статусын ҡасаба Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусының үҙгәреүе, административ үҙәктәрҙең күсерелеүе менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында»,   211-з һанлы Законына ярашлы ала, ст.1:
6. Тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә: 
5) Ауырғазы районында:…
10) Семенкин ауыл Советы Тальник ҡасабаһының

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (97 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Семёнкин): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 30 км.

## Урамдары
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Татар Нуғаҙағы

**Татар Нуғаҙағы** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 451 кеше.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828001.

## Географик урыны
Ауыл Нуғаҙаҡкүл йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 31 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 24 км
## Тарихы
Ауылға Нуғай даруғаһы Меркет-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә яһаҡлы татарҙар нигеҙ һала. 1747 йылдан Нуғаҙаҡ булараҡ билдәле. Һуңыраҡ бында шулай уҡ шарттарҙа типтәрҙәр килеп ултыра. VIII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса унда 46 кеше булған. Бында керҙәш типтәрҙәр ҙә йәшәгән.  1783 йылда улар — 131,  1834 йылда 150 кеше иҫәпләнә
1865 йылда 82 йортта 454 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған.

1906 йылда мәсет, мәктәп, тимерлек, ике бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

## Бөгөнгөһө
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто (татар халыҡ театры менән), китапхана, мәсет урынлашҡан. Бығаса төп ауыл хужалығы предприятиеһы булған «Агростар» агрофирмаһы 2011 йылда банкрот тип иғлан ителә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - татарҙар (46 %), башҡорттар (29 %), шулай уҡ сыуаштар.

## Ер-һыу атамалары
*Йылға-күлдәр*
* Нуғаҙаҡкүл йылғаһы
* Ҡараһыйыр күле
* Дегәнәкле күл
*Башҡа урындар*
* Убатау тауы
* Ҡондоҙло урман

## Урамдары

* Ғ.Туҡай урамы  () 
* Йәшел урам  ()
* Урман урамы  ()
* Тыныслыҡ урамы  ()
* Баҡса урамы  ()
* Үҙәк урам  ()
* Мәктәп урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
*

## Сығанаҡтар
Толмачевка (Ауырғазы районы)

**Толмачевка** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 45 кеше.
Почта индексы — 453484, ОКАТО коды — 80205849007.

## Тарихы
Толмачевка — бәләкәй ауыл. Шул уҡ 1920 йылда унда барлығы 140 кеше генә йәшәгән. 1911 йылда Оло Нуғаҙаҡ ауылынан сыуаш крәҫтиәндәре нигеҙ һала.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (98 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Терәпә): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 12 км

## Урамдар
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
Терәпә

**Терәпә** (; боронғо атамалары *Күҙйылға*; *Күсйылға*) — Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә 452 кеше йәшәгән.
ОКАТО коды — 80205849001.

## Географик урыны
Күҙйылға йылғаһының (Ағиҙел йылғаһы бассейны) уң яҡ ярында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 23 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡ күл): 15 км
## Тарихы
Ауылға 1773 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Ҡазан губернаһының яңы суҡындырылған сыуаштары нигеҙ һала. Терәпә ауылының икенсе исеме — Күҙйылға.  XVIII быуат аҙағында унда Ҡазан наместниклығынан күсеп ултырған 345 кеше иҫәпләнә. XX быуат башында Терәпә 1116 кеше йәшәгән 186 йортло ҙур ауыл була.
Игенселек, умартасылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда сиркәү, 2 училище, 2 һыу тирмәне, 3 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (93 %).

## Урамдары
* Көнсығыш урамы  ()
* Колхоз урамы  () 
* Тимерлек урамы  ()
* Беренсе Май урамы  ()
* Пролетар урамы  () 
* Себер урамы  () 
* Үҙәк урам  ()

## Билдәле шәхестәре
* Умов Сафрон Сергеевич (1901 йыл—28 октябрь 1995 йыл) — ғалим-селекционер. 1931—1971 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1937 йылдан мал аҙығы етештереү секторы мөдире, 1956 йылдан — Башҡортостан малсылыҡ тәжрибә станцияһының бүлек мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1948). СССР-ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1944).
* Иванов Пётр Ильич (15 апрель 1950 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1980 йылдан Стәрлетамаҡ районы Фрунзе исемендәге колхоз тракторсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996), Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданы (2013).

## Видеояҙмаларҙа
* В с. Тряпино Аургазинского района состоялось открытие детского сада

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.    
* 

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1818-1834 йылғы ревизия материалдары
* 1833 йылғы ревизия материалдары
* 1834 йылғы ревизия материалдары
*
Туҡай (Ауырғазы районы)

**Туҡай** () — Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 547 кеше.
Почта индексы — 453489, ОКАТО коды — 80205852001.

## Тарихы
Туҡай ауылы сығанаҡтар буйынса  XVIII быуаттың  20-се йылдарынан билдәле. Башҡорттар, мишәрҙәр һәм типтәрҙәр бергә йәшәгән. Типтәрҙәр 1783 йылда — 72 кеше, 12 йылдан һуң 58 кеше булған. Мишәрҙәр 54 йортта 340 кеше иҫәпләнгән (1795 йылда). 39 йылдан һуң мишәрҙәр 694 кеше теркәлгән. Уларҙың күбеһе Өршәк-Мең улусының аҫаба башҡорттарынан һатып алынған ерҙә йәшәгән. Уларҙың ҡайһы берҙәре ҡаҙна ерҙәрен эшкәрткән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда йәшәүселәрҙең 76 процентын татарҙар тәшкил итә.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 26 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 50 км

## Урамдары

*  Йылға аръяғы урамы  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Я.Чанышев урамы  ()

## Билдәле шәхестәре
* Чанышев Яҡуп Йыһангир улы (27.02.1892—06.11.1987), хәрби хеҙмәткәр. Генерал-лейтенант (1944). 4-се дәрәжә Георгий тәреһе, ике Ленин (1945, 1945), дүрт Ҡыҙыл Байраҡ (1920, 1944, 1945, 1947), 2-се дәрәжә Суворов (1944), 1-се дәрәжә Кутузов (1944), Үзбәк ССР-ының Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1923), һәм ике Ҡыҙыл Йондоҙ (1967, 1968) ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 
* Тукаево на портале «Генеалогия и Архивы»
Түрһәгәҙе

**Түрһәгәҙе** () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 175 кеше.
Почта индексы — 453495, ОКАТО коды — 80 205 843 003.

## Географик урыны
Түрһәгәҙе йылғаһы (Ауырғазы йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 14 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Таштамаҡ): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 43 км

## Тарихы
Түрһәгәҙе ауылы исеме гидронимдан - йылға исеменән барлыҡҡа килә. Халҡы этник яҡтан ҡатнаш: башҡорттар һәм сыуаштар бергә йәшәгән.  V ревизия буйынса башҡорттар — 138, сыуаштар — 125 кеше. 1813 йылда Мораҙымға 20 ғаилә күсеп китә. Улар араһында 52 йәшлек Байым Мораҙымов, уның улдары: есаул Моратша, йорт сотнигы Ҡотлогилде. Был ике ауылдың туғанлыҡ ептәре тураһында һөйләй.  VIII ревизия 1834 йылда 234 башҡортто, 156 сыуашты асыҡлай. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, сана, арба яһау менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
Ауылда училище булған. 1906 йылда мәсет, бакалея кибете теркәлгән.

Бөгөнгө көндә төп мәктәп (Толбазы башҡорт гимназияһы филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәсет бар.
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (94 %).

## Урамдары

* Мәжит Ғафури урамы  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Таулы урам  ()
* Партизан урамы  ()
* Еңеү урамы  ().

## Билдәле шәхестәре
* Ҡусҡарова Роза Аллаяр ҡыҙы (1931) — малсылыҡ алдынғыһы, йәмәғәтсе. Ауырғазы районы Чапаев исемендәге колхоздың элекке һауынсыһы. 1971—1975 йылдарҙа СССР Юғары Советы депутаты. Ленин ордены кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2000).

## Тирә-яҡ мөхит
*Йылға-күлдәр*
* Ҡасҡын күле
* Төпһөҙкүл күле
* Моҡан күле
* Киндерләр күле
* Түрһәгәҙе йылғаһы
* Набаҡ йылғаһы
Тауҙар
* Ҡыҙҙар тауы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Материалы ревизских сказок по: Турсагаллина д., Стерлитамакский уезд, 8 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 663
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге
*