Ураҙ (Учалы районы)

**Ураҙ** () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 1051 кеше булған.
Почта индексы — 453741, ОКАТО коды — 80253888001.

## Тарихы
Улус үҙәгенән 24 саҡрым алыҫлыҡта Урал йылғаһы буйында хәҙер Ураҙ кеүек билдәле Миңлебай ауылы булған. Ауыл исеме тәүге төпләнеүсе сотник Миңлебай Ишмәнов исеме менән бәйле. Ауылдың икенсе исеменең сығышы ла билдәле. XIX быуат башында бында Ураҙ Ҡәйепов йәшәй. 

XVIII быуат аҙағында ауыл 29 йорттан торған, унда 204 кеше йәшәгән. Киләһе быуат яртыһында вуылда 
139 йортта 410 ир-ат һәм 348 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1920 йылда унда 1864 кеше менән 389 йорт иҫәпләнгән. 5 йылдан һуң 205 хужалыҡ иҫәпләнгән. Октябрь революцияһына тиклем 1917 йылда бында почта станцияһы булған. Ауылдан 2—3 саҡрым алыҫлыҡта Афанасьев һәм Киселевтың тирмәне урынлаша.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Ревизия материалдары
1811 йылда Ураҙ ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 30 км

## Билдәле шәхестәре
* Аллаяров Ғәзим Закир улы (19.12.1912— 24.12.1993) — партия эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыуcы. 1941 йылдан — КПСС, 1973 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. КПСС-тың XXII съезы делегаты
* Талха Ғиниәтуллин (20.04.1925—7.11.2019), рус телендә ижад итеүсе СССР һәм Рәсәй әҙибе. 1978 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2010), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990).
* Заһиров Наил Хәйбулла улы (20.11.1925—27.09.2014) — ғалим-тау инженеры, юғары мәктәп эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1958 йылдан Красноярск төҫлө металдар институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1959 йылдан — уҡыу уҡытыу һәм фәнни эштәр буйынса проректор, 1962—1994 йылдарҙа мәғдән һәм һибелмә ятҡылыҡтарҙы үҙләштереү кафедраһы мөдире. 2006 йылдан — Себер федераль университеты уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1970), профессор (1971). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1982), СССР-ҙың төҫлө металлургия отличнигы (1970, 1978). I дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Байраҡ (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1967) һәм «Почёт Билдәһе» (1961) ордендары кавалеры.
* Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы — (1915— 5.03.1974) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты[2][3]. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) кавалеры
* Зиннуров Өлфәт Ғаяз улы (1950), ғалим-иҡтисадсы. 1970 йылдан (өҙөклөк менән) Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Ураҙ ауылынан.
* Нәжибәк Хафизов (17.12.1921—1989) — яҙыусы. Башҡорт дәүләт филармонияһы (1963-1967), М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры  директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. II-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
* Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы (1961) — комсомол, партия органдары, дәүләт хеҙмәте һәм матбуғат ветераны, шағир. 2018 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Урамдары

* Башҡортостан урамы  ()
* Тау урамы ()
* Дуҫлыҡ урамы  () 
* Н.Хафизов урамы  () 
* Т.Ғиниәтуллин урамы  ()
* Карьера урамы  () 
* Колхоз урамы  ()
* Йәштәр урамы  ()
* Мышагыр урамы  ()
* Өсҡолон урамы  ()
* Йылға тыҡрығы  ()
* Талышман урамы  ()
* Терешкин урамы  () 
* Урал урамы  ()
* Ф.Аллаяров урамы ()
* Үҙәк урамы  ()
* Мәктәп урамы  ()
* Шоссе урамы  ()
* Яйыҡ урамы  ()

## Тарихи ҡомартҡылар
* Әүлиә зыяраты
## Ер-һыу атамалары
* Мышағыр тауы
* Ялангүл күле

## Видеофильмдарҙа
* Уразово Учалы золото Альтинвест 2021
* Золотодобытчик мешает спать жителям деревни. Уразово, Учалинский район.

## Матбуғатта
* Ураҙ ветеринария участкаһы республикала икенсе урында

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* 1811 йылғы ревизия материалдары
*    
*