Билефельд

**Билефельд** — Германияның Төньяҡ Рейн-Вестфалия ере ҡалаһы. Ҡала халҡы 320 000 ашыу кеше. Оствестфален-Липе төбәгенең иң эре ҡалаһы һәм иҡтисади үҙәге.

## Географияһы

Ганноверҡалаһынан (100 км төньяҡ-көнсығышта), Оснабрюктан (60 км төньяҡ-көнбайышта), Мюнстерҙан (70 км көнбайышта), Дортмундтан (100 км көньяҡ-көнбайышта) һәм Падерборндан (50 км көньяҡ-көнсығыш), Тевтобург урманы янында урынлашҡан ҡала. Ҡала халҡы һаны буйынса Германияла 19-сы урында тора.

Иң юғары нөктәһе — 320 метр, ә иң түбәне — 73 м.

Ҡалала 330 мең самаһы кеше, ҡала 10 округҡа бүленә.

## Тарих
* Ҡалаға 1214 йылда граф Герман фон Равенсберг() нигеҙ һалған. Графтың резиденцияһы һәм Шпаренбург ҡәлғәһе (, xvi быуатта, тергеҙеү 1879 йыл), Тевтобург урманы менән уратып алынған — ҡала символы:
* XV быуатта ҡала Ганзей союзына инә. Етен туҡымалар әҙерләүе менән билдәле.

*

## Инфраструктураһы
* Ауыр психик тайпылыш формаһына менән ауырыусыларҙы реабилитациялау буйынса медицина үҙәге урынлашҡан ҡала..
* Билефельд — сәнәғәт үҙәге булып үҫешә, был тармаҡты донъя билдәле һөймәйһеңме Билефельд сәнәғәте, аҙыҡ-түлек (етештереүсе иң билдәле ), машиналар эшләү, еңел сәнәғәт һәм информацион технологиялар.
* 1969 йылда Билефельд университеты төҙөлә, бөгөн ул — ҙур фәнни-тикшеренеү үҙәге.
* Билефельд университетынан тыш ҙурлығы буйынса икенсе юғары уҡыу йорто — ғәмәли фәндәр университеты (Bielefeld Fachhochschule), 1971 йылда уға нигеҙ һалынған.

## Дин

### Христианлыҡ

Яҡынса 45 процент халҡы евангель сиркәүенә ҡарай. Тағы ла 16 % католик сиркәүенә. ҡалған 39 % динһеҙ йәки башҡа дингә ҡарай.
Файл:Russische Orthodoxe Kirche Bielefeld-Sennestadt (2020).jpg|Урыҫ Православие *спас-преображенск храмы* *Зеннештад*.
Файл:Beckhofkirche (orthodox).jpg|Сербия православие ҡорамы
Файл:Marienkirche_Bi.JPG|*Нойштедтер Мариенкирха* (лютеран ғибәҙәтханаһы), xiii быуатта төҙөлгән, xvi быуатҡа тиклем католиктар ғибәҙәтханаһы булған.
Файл:HGBI-54_(08.05.08).jpg|*Изге рух сиркәүе* (рим-католик), 1990 йылдар башында төҙөлгән.
Файл:Ukrainian church bielefeld.jpg|Украин грек-католик сиркәүе *Хиллегоссен*.
Файл:Bielefeld_Neuapostolische_Kirche.jpg|Яңы апостол сиркәүе
Файл:Synagoge_Bielefeld.JPG|Синагога *Өмөт йорто*, элекке лютеран сиркәүе, синагога 2007-2008 йылдарҙа яңынан төҙөлә.
Файл:Brackwede_DITIB-Moschee.jpg|Мосолман мәсете *Бракведа*.


## 1780 йылдан алып Билефельд бургомистрҙары
* 1780—1812: Флоренс Консбрух
* 1812—1817: Конрад Вильгельм Делиус
* 1817—1831: Эрнст Фридрих Делиус
* 1831—1834: Юнкерман Адам
* 1835—1853: Фридрих Вильгельм Эдуард Кернер
* 1853—1857: Фридрих Крона Кларен
* 1857—1881: Людвиг Хубер
* 1881—1910: Герхард Буннеман
* 1910—1932: Рудолф Штапенхорст
* 1932—1934: Прис Паулу
* 1934—1945: Будда Фридрих (НСДАП)
* 1945—1946: Йозеф Нистра
* 1946—1952: Ладебек Артур (СДПГ)
* 1952—1954: Кольхаза Герман (СвДП)
* 1954—1961: Ладебек Артур (СДПГ)
* 1961—1962: Рудолф Нирхоф (ХДС)
* 1963—1975: Герберт Гиннендаль (СДПГ)
* 1975—1989: Швикерт Клаус (СДПГ)
* 1989—1994: Эберхард Давид (ХДС)
* 1994—1999: Ангелика Допхайде (СДПГ)
* 1999—2009: Эберхард Давид (ХДС)
* 2009 — : Пит Клаусен (СДПГ)

## Туғанлашҡан ҡалалары
#  Рочдэль (ингл.  Rochdale), Ланкашир, Бөйөк Британия, (1953)
#  Эннискиллен (ингл.  Enniskillen), Төньяҡ Ирландия, Бөйөк Британия (1958)
#  Конкарно, (), Франция (1973)
#  Нагария, Израиль (1980)
#  Бөйөк Новгород, Рәсәй, (сентябрь 1987 йыл)
#  Жешув, Польша (1991)
#  , Никарагуа (1995)

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Spinhenge@home — проект иҫәпләп бүленә Университеты Билефельд.
* Заговор Билефельдский
* Картиналар галереяһы (Билефельд)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Universität Bielefeld — сайт Университета Билефельда
* сайт г. Билефельд 
* Билефельд: средневековый город на торговых путях 
* Схема метро