Дөмәй

**Дөмәй** () — Башҡортостан Республикаһының Илеш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 851 кеше булған.
Почта индексы — 452264, ОКАТО коды — 80230824001.

## Тарихы
Иҫке Дөмәй һәм Яңы Дөмәй ауылдары 12-се Башҡорт кантонының 13-се йортона ҡараған. Төп ауыл Дөмәй атамаһы менән Илеш районына, ә Яңы Дөмәй Саҡмағош районына ҡарай. Дөмәй ауылы тарихы архив документтарында ярайһы уҡ яҡшы сағылдырылған: 1704 — 1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалын баҫтырыу менән шөғөлләнгән Ҡаҙан комиссары Сергеев Бүләр улусынан 11 кешене Ҡаҙанға саҡыртып ала. Улар араһында Яҡуп бай, улы Мәмәт мулла менән, Ишғәле, Ата бай атлы уҙамандар ҙа була. Ата бай төрмәлә үлеп ҡала. Сергеев командаһы, Минзәлә йылғаһы буйында урынлашҡан Дөмәй ауылын туҙҙырып, талай, ир-егеттәрен ҡулға ала һәм Минзәлә төрмәһендә тотолған башҡорттар менән бергә Ҡаҙанға алып бара һәм, уның өҫтөнән император ғәли йәнәптәренә ялыу бирергә ниәтләнеүҙәрендә ғәйепләп, төрмәгә яба, ә Дөмәйҙе язаға тарттыра.

Шулай ҙа Ҡыр-Йылан ырыуы кешеләренән кем ауылға нигеҙ һалған һуң? Крайҙы өйрәнеүсе Хажғәле Яппаров, Дөмәй ауылы 1717 һәм 1722 йылдар араһында барлыҡҡа килгән, тип фаразлай. Әммә Ә. З. Әсфәндийәров раҫлауынса, ауылға нигеҙ 1666 йылда һалынған, сөнки 1697 йылда Йылан улусы башҡорттары Ҡарабаш Туҡтағолов менән Дәүәй Байсуриндар араһындағы низағты тикшергән мәлдә шул асыҡлана: Ҡарабаштың атаһы Туҡтағол Бөйрәкәй, 1662 -1664 йылдарҙа булып үткән башҡорт ихтилалы осорона, Дөмәйҙең атаһы Дәүәйгә тотоноп тороу өсөн үҙенең аҫаба ерҙәрен биреп тора. Аҙаҡ Дәүәй, был ерҙәр минеке, сөнки мин яһаҡты түләп торҙом, тип белдерә. Тимәк, Ҡыр-Йылан улусында урынлашҡан Дөмәй ауылына нигеҙ 1666 йылда һалынған һәм ул тәүге мәлдә Дәүәй тип аталған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Үрге Йәркәй): 23 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 87 км

## Билдәле шәхестәр
* Маликов Рәйеф Сәлих улы (24.08.1952) — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1998—2013 йылдарҙа Нефтекама автозаводының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 2—4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе (2003), Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2001), Дуҫлыҡ (2008) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры. Нефтекама ҡалаһының Почётлы гражданы (2007).
* Сәлихов Рәбис Сәлих улы (2.04.1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1997 йылдан Өфөләге «Жилстройинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (2004) атҡаҙанған төҙөүсеһе. «Почёт Билдәһе» (1986) һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры (2012). 
* Яппаров Хажғәле Муллағәле улы (28.02.1929) — хужалыҡ эшмәкәре, педагог. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1967), доцент (1969). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы, РСФСР юғары мәктәбе отличнигы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
* 
* 
* 

## Һылтанмалар
*