Беларусь Республикаһының дәүләт наградалары

**Беларусь Республикаһының дәүләт наградалары** (белор. Дзяржаўныя ўзнагароды Рэспублікі Беларусь) — Беларусь Республикаһының 2004 йылдың 18 майындағы 288-З һанлы «Беларусь Республикаһының дәүләт наградалары тураһында»ғы Законы һәм Беларусь Республикаһы Президентының 2005 йылдың 8 апрелендәге 168-се «Беларусь Республикаһының дәүләт наградалары менән наградлауҙың ҡайһы бер мәсьәләләре тураһында»ғы Указы менән билдәләнгән наградалар. Дәүләт наградаларына «Беларусь Геройы» исеме, 10 орден, 9 миҙал, 43 маҡтаулы исем, шулай уҡ бер нисә юбилей миҙалы инә.

## «Беларусь Геройы» исеме
«Беларусь Геройы» исеме юғары дәүләт наградаһы. Был исемгә лайыҡ булғандарға махсус Беларусь Геройы миҙалы тапшырыла. Ул башҡа наградаларҙан өҫтә беркетелә.

## Ордендары

## Миҙалдары

## Юбилей миҙалдары
Үрҙә һанап үтелгән миҙалдарҙан тыш юбилей миҙалдары ла бар. Улар Беларусь Республикаһы Президенты йәки республика кимәлендәге дәүләт органдары башлыҡтары (мәҫәлән, министрҙар, дәүләт комитеттары рәйестәре) тарафынан айырым раҫлана. Ҡайһы бер юбилей миҙалдары (Жуков миҙалы, 1941 — 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә илле йыл миҙалы) раҫлана, шулай уҡ советтан һуңғы башҡа илдәрҙә лә бар. Ойоштороуҙың бағанаһында Белоруссияла ойоштороу датаһы тора.

## Маҡтаулы исемдәре
Маҡтаулы исемдәрҙе шартлы рәүештә өс төркөмгә бүлергә мөмкин.

Беренсе төркөмгә түбәндәге маҡтаулы исемдәр ҡарай: «Беларусь халыҡ шағиры», «Беларусь халыҡ яҙыусыһы», «Беларусь халыҡ артисы», «Беларусь халыҡ рәссамы», «Беларусь халыҡ табибы һәм Беларусь халыҡ уҡытыусыһы». Был маҡтаулы исемдәр башҡаларына ҡарағанда әһәмиәтлерәк, сөнки бүләкләү өсөн шарт итеп «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре», «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған артисы», «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре», «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған табибы» йәки «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исемдәре талап итә.

Икенсе төркөмгә спорт менән бәйле ике маҡтаулы исем индерергә мөмкин: «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған тренеры» һәм «Беларусь Республикаһының атҡаҙанған спорт мастеры». Уларҙың башҡа маҡтаулы исемдәрҙән төп айырмаһы күк муар таҫмала.

Һуңғы төркөм — профессиональ эшмәкәрлектәге ҡаҙаныштар менән бәйле маҡтаулы исемдәр. Уларҙың барыһы ла *диаметры 35 мм булған, патинирланған көмөш менән ҡапланған алты ҡырлы. Алты ҡырҙы Беларусь Республикаһы Дәүләт гербының алтын менән биҙәлгән һүрәте рәүешендә таж уратып алған. Алты ҡырлы йөҙөнөң өҫкө өлөшөндә алтын менән ялатылған девиз таҫмаһы, уға ҡыҙыл төҫтәге эмаль менән ҡапланған ЗАСЛУЖЕНЫ яҙыуы төшөрөлгән. Күкрәккә тағыу билдәһе алтын менән ялатылған ҡолаҡсыҡтар һәм ҡулсалар ярҙамында алтын менән ялатылған тура мөйөшлө ҡалыпҡа тоташтырыла, уның өҫкө өлөшө горизонталь рәүештә 8 мм һәм 5 мм киңлектәге ҡыҙыл һәм йәшел төҫтәге һыҙатлы муар таҫма менән уратылған.ҡалыптың аҫҡы өлөшөнөң уртаһында 9×9 мм Ҙурлыҡтағы Беларусь Республикаһы Дәүләт гербының ҡабарынҡы һүрәте, уның уң һәм һул яғында белорус орнаменты урынлаштырылған. [[Беларусь Республикаһы гербы|Беларусь Республикаһының Дәүләт гербы]] һүрәте аҫтында уны уратып алған ике лавр ботағы. Ҡалыптың кире яғында кейемгә күкрәк билдәһен беркетеү өсөн йоҙаҡлы булавка урынлашҡан*.

## Премиялар
Беларусь Республикаһы премиялары фән һәм техника, әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге ҡаҙаныштары, шулай уҡ ил үҫешенә индергән өлөшө, рухи ҡиммәттәрҙе раҫлауы өсөн тапшырыла. Наградалар лауреаттарҙың йәмғиәт һәм дәүләт алдындағы ҡаҙаныштарын юғары баһалауҙың дәлиле булып тора.

### Дәүләт премиялары
**Беларусь Республикаһының дәүләт премияһы** фән һәм техника, әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура эшмәкәрҙәренең юғары баһалау булып тора. Дәүләт премияларының ике төрө бар:

* Фән һәм техника өлкәһендә Дәүләт премияһы (ике йылға бер тапҡыр, һәр йоп йыл бирелә);
* Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Дәүләт премияһы (ике йылға бер тапҡыр, һәр йоп йыл тапшырыла).

Беларусь Республикаһының Дәүләт премияһы бер дәғүәсегә йәки өс кешенән артыҡ булмаған дәғүәселәр коллективына бирелә.Эште башҡарыу процесында административ, консультатив йәки ойоштороу функцияларын ғына тормошҡа ашырған кешеләрҙе Дәүләт премияһына дәғүә итеүселәр коллективына индереү рөхсәи ителмәй. Дәүләт премияһына лайыҡ булған кеше Дәүләт премияһы лауреаты исеменә лайыҡ була һәм Дәүләт премияһы лауреаты дипломы менән бергә «Почет Билдәһе» премияһына лайыҡ була.

### [[Беларусь Республикаһы Президенты]] премиялары
**Беларусь Республикаһы Президенты Премиялары** ижади интеллигенция вәкилдәренә, шулай уҡ ижади, мәҙәни, белем биреү, фәнни, педагогик эшмәкәрлектә ҙур һөҙөмтәләргә өлгәшкән фән, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренә, шулай уҡ спортсыларға физик культураның күмәк хәрәкәтен һәм спортын үҫтереүгә ҙур өлөш индергән спортсыларға бирелә.

Йыл һайын Беларусь Республикаһы Президенты Премияларының өс төрө тапшырыла:

* «Рухи яңырыу өсөн» премияһы (1997 йылда булдырыла, йыл һайын тапшырыла);
* Беларусь Республикаһы Президентының мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренә махсус премиялары (1998 йылда булдырыла);
* Беларусь Республикаһы Президентының «Белорус спорт Олимпы» махсус премияһы (2003 йылда булдырыла).

Премиялар Беларусь Республикаһы Президенты Указы менән бирелә һәм тантаналы шарттарҙа тапшырыла.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* 
* 
* 

## Әҙәбиәт
*