Ғәззә секторы

**Ғәззә секторы** (, ; ) — Урта диңгеҙ яры буйындағы биләмә, өлөшләтә танылған Фәләстин ғәрәп дәүләтенең ике өлөшөнөң береһе (Иордан йылғаһының төньяҡ яры менән берлектә).

Исраил Ғәззә секторын Көнбайыш ярҙан улар араһындағы фәләстин биләмәләрен оккупациялағандан һуң айырып алған. Гәззәне ХӘМӘС хәрәкәте һөҙөмтәле идара итә, ул 2007 йылда Фәләстин фракциялары араһындағы эске конфликттан һуң был районда ХӘМӘС идара итә. Шул ваҡыттан алып Исраил Ғәззәне ерҙән, диңгеҙҙән һәм һауанан тулыһынса блокадалай, был районға кешеләрҙең һәм тауарҙарҙың ирекле инеүенә ҡамасаулай, һөҙөмтәлә Ғәззәне йыш ҡына "асыҡ һауалағы төрмә" тип атайҙар.

Көнсығышта һәм төньяғында Исраил менән сикләшә, ул унан контроль-үткәреү пункттары ҡуйылған ҡойма менән бүленгән. Көньяҡ-көнбайыштан сиге — Мысыр менән, унан иһә бетон диуар менән ҡоймаланған. Ғәззә секторының оҙонлоғо яҡынса , киңлеге —  — . Дөйөм майҙаны — яҡынса . Мәркәзе — Ғәззә ҡалаһы.

## Тарихы

БМО-ның Фәләстанды ғәрәп һәм йәһүд дәүләттәренә бүлеү планына ярашлы, сектор ғәрәп дәүләтенә инергә тейеш була. БМО-ның ҡарары һәм артабан Исраил дәүләте ҡорола башлау арҡаһында 1948—1949 йылғы Ғәрәп-исраил конфликты килеп сыҡҡас, ғәрәп дәүләте төҙөлмәй ҡала, һәм 1948—1967 йылдарҙа сектор Мысыр контролендә була. 1967 йылғы **Алты көнлөк һуғыш** һөҙөмтәһендә 1967—2005 йылдарҙа сектор Исраил ҡулы аҫтында була.

Исраил һәм Фәләстинде азат итеү ойошмаһы араһында ҡул ҡуйылған Ослолағы 1993 йылғы килешеүҙәр ваҡытлыса Ғәззә секторының һауа юлдарында, ҡайһы бер ҡоро ер сиктәренә (бер өлөшөн Мысыр контролләй) һәм территориаль һыу майҙандарына хәрби контроль тәьмин итә.

Ослолағы Килешеү нигеҙендә Иордан йылғаһының төньяҡ яры биләмәһендә һәм секторҙа Фәләстин милли хакимиәте төҙөлә (ФМХ).

2005 йылдың авгусында Сик билдәләү бер яҡлы планын ғәмәлгә ашырғанда Исраил секторҙан ғәскәрен сығара һәм үҙ тораҡ пункттарын бөтөрә.

2007 йылдың июлендә ХӘМӘС ислам ойошмаһы эшләгән түңкәрелештән һуң ФМХ-ның дәүләт учреждениелары һәм уның хәүефһеҙлек көстәре, артабан сектор үҙе лә тулыһынса ХӘМӘС идараһына күсә.

Территорияға Әш-Шүрә Мәжлесе идара итә, ул 15 кешенән тора.

### 2023 йылда Фәләстин-исраил һуғышы
*Төп мәҡәлә: [[Фәләстин-израиль һуғышы (2023)]]*

2023 йылдың 7 октябрендә ХӘМӘС Ғәззә секторынан Израилгә ҙур һөжүм башлай, унда кәм тигәндә 1300 кеше һәләк була һәм кәм тигәндә 199 кеше әсирлеккә алына. 2023 йылдың 9 октябрендә Исраил ХӘМӘС-ҡа һуғыш иғлан итә һәм Гәзә секторына тулы блокада индерә. Израилдең оборона министры Йоав Галант блокада тураһында иғлан итә: "Унда электр да, аҙыҡ-түлек тә, яғыулыҡ та булмаясаҡ, барыһы ла ябыҡ. Беҙ кеше хайуандары менән көрәшәбеҙ һәм шуға ярашлы эш итәбеҙ".

## Халҡы
Ғәззә секторы халҡының өстән ике өлөшөнән күберәге фәләстин ҡасаҡтарынан тора, улар Израилдән 1947—1949 йылдарҙағы Ғәрәп-исраил конфликты ваҡытында ҡасып сыҡҡандар һәм уларҙың тоҡомдары. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, 2014 йылда Ғәззә секторында  йәшәй, АҠШ ЦРУ-һы 2014 йылда —  йәшәй тип хәбәр итә. Халыҡ урынлашыу тығыҙлығы  — .
## Биләмәләр бүленеше
* Төньяҡ Ғәззә округы 270,245 (үҙәге Джебалия)
* Ғәззә округы 496,410 
* Дәйр-Әл-Бәләх округы 205,534 
* Хан-Юнис округы 270,979 
* Рәфәһ округы 173,371

## Ҡалалар
* Ғәбәсән әл-Кәбирә
* Бейт-Ханун ()
* Ғәззә ()
* Джәбәлиә ()
* Дейр әл-Бәләх (Дәйр-әл-Бәләх; )
* Рәфәх ()
* Хан-Юнис ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт управления сектора Газа
* Сектор Газа: история оккупаций палестинской территории. Справка
* Военные приготовления ХАМАСа в секторе Газа (обновлено в апреле 2008 года)
* Экономика сектора Газа. Источники финансирования
* Карты сектора Газа и Западного берега
* Карты сектора Газа и Западного берега
* The Myth of the Siege of Gaza, Jonathan D. Halevi, No. 577 May-June 2010 
* Al-Qaeda in Gaza: Isolating «the Base»
* Pnina Sharvit-Baruch «Is the Gaza Strip Occupied by Israel?» 
*