Әхмәтйәнов Мәхмүт Рәхим улы

**Әхмәтйәнов Мәхмүт Рәхим улы** (14 февраль 1927 йыл — 4 апрель 2010 йыл) — ғалим-педагог,  журналист һәм яҙыусы. 1959—1970 йылдарҙа Ҡазанда нәшер ителгән «Совет мәктәбе» журналы редакцияһының бүлек мөдире. 1973—1988 йылдарҙа Ҡазан дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы. Рәсәй Гуманитар фәндәр академияһы академигы. Педагогия фәндәре кандидаты (1973). 1998 йылдан Татарстан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), Рәсәйҙең халыҡ мәғарифы отличнигы. Ҡол Ғәли исемендәге халыҡ-ара премия һәм Татарстандың Хөсәйен Ямашев исемендәге премияһы лауреаты. 

## Биографияһы
Мәхмүт Рәхим улы Әхмәтйәнов 1927 йылдың 14 февралендә Автономлы Башҡорт ССР-ының Мәсәғүт кантоны Нәсибаш улусының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат  районы) Нәсибаш ауылында тыуған.

Үҙаллы хеҙмәт эшмәкәрлеген 1950 йылда Ҡазан дәүләт университетының тарих-филология факультетын тамамлағандан һуң Татар АССР-ының Әгерже ҡала мәктәбендә тарих уҡытыусыһы булып башлай.

1959 йылда уны Ҡазанда нәшер ителгән «Совет мәктәбе» журналы редакцияһына бүлек мөдире итеп эшкә саҡыралар. Был вазифала 1970 йылға тиклем хеҙмәт һала.

1970—1973  йылдарҙа Мәскәүҙә СССР Педагогия фәндәре академияһының аспирантураһында уҡый һәм уны «Педагогия фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлап тамамлай.

1973—1988  йылдарҙа Ҡазан дәүләт педагогия институтының педагогика кафедраһы уҡытыусыһы була. Фәнни хеҙмәттәре йәштәргә әхлаҡи һәм ғаилә тәрбиәһе биреү мәсьәләренә арналған.

1998 йылдан ғалимға «Татарстан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелә. Ул шулай уҡ Рәсәйҙең халыҡ мәғарифы отличнигы.

Хеҙмәт һәм юғары мәктәп ветераны 2010 йылдың 4 апрелендә Ҡазан ҡалаһында вафат була.

## Китаптары
* Иң кирәкле кеше: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1965. – 46 б. – 2500 д. 
* Чын укытучы: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1966. – 24 б. – 5000 д. 
* Җаваплылык хисе: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1967. – 36 б. – 3000 д. 
* Без яшәгән якларда: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1969. – 150 б. – 3000 д. 
* Без – яшь җәлилчеләр: мәкаләләр, очерклар, эсселар / соавт. С.Сүнчәлиева. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1971. – 56 б. – 2000 д. 
* Гаиләдә әхлак тәрбиясе: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1985. – 112 б. – 4000 д. 
* Килер бер көн...: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1998. – 256 б. – 3000 д. 
* Тормыш мизгелләре: мәкаләләр, очерклар, эсселар. – Казан: Хәтер, 2002. – 450 б. – 4000 д. 
* Яманны юлдаш итмә: мәкаләләр, очерклар, эсселар / кереш сүз авт. Ф.Баттал. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2007. – 223 б. – 1000 д. 

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Татарстан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)
* Ҡол Ғәли исемендәге халыҡ-ара премия лауреаты
* Татарстандың Хөсәйен Ямашев исемендәге премияһы лауреаты 

## Әҙип ижады хаҡында ваҡытлы матбуғат
* Яруллин Ф. Халкыбызның асыл сыйфатларын җыйган // Шәһри Казан. – 1997. – 12 февр. 
* Әхмәдуллин Ш. Җитмештә дә егет ул // Мәдәни җомга. – 1997. – 14 февр. 
* Баттал Ф. Җаннар академигы // Юлдаш. – 2002. – № 41. 
* Садә Г. Киң колачлы гыйлем иясе // Мәгърифәт. – 2002. – 16 февр. 
* Исламов Ф. Беркем дә битараф калмас // Татар иле. – 2002. – № 51. 
* Халитов Р. Галим-язучының тормыш мизгелләре // Мәгариф. – 2003. – № 2 – 66 б. 
* Садә Г. Югарыда Урал таулары // Шәһри Казан. – 2007. – 9 февр. 
* Әмирханов М. Сөбханалла, күз тимәсен! // Мәдәни җомга. – 2007. – 9 февр. 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Яруллин Ф. «Килер бер көн...» // Мирас. 1999. № 11.   
* Әмирханов М. Сөбханалла, күз тимәсен!//Мәдәни җомга. 2007. 9 февраль.   

## Һылтанмалар
* Ахметзянов Махмут Рахимзянович. Tatarica. Татарская энциклопедия. Некоммерческий, научно-образовательный, культурно-просветительский проект.  
* СУЛТАНБЕКОВ Булат. И день этот наступил... Газета «Республика Татарстан», 15 февраля 2002 года   
* Әхмәтҗанов Мәхмүт. Матбугат.ру сайты  
* Әдипләр. Мәхмүт Әхмәтҗанов