Питер О’Тул

**Питер Шеймус Лоркан О’Тул** (Peter Seamus Lorcan O'Toole, Peadar Séamus Lorcán Ó Tuathail, 2 август 1932 йыл, Коннемара — 14 декабрь 2013 йыл, Лондон) — ирланд сығышлы британ актёры. Актёрлыҡ эше өсөн «Оскар»ғаиң күп  тапҡыр (һигеҙ) тәҡдим ителә,  әммә бер ҡабат та еңмәй. Ярты быуатлыҡ  карьераһында дүрт  «Алтын глобус» ала (икеһе иң яҡшы драматик актёр булараҡ),  *BAFTA* һәм «Эмми» премияларына лайыҡ була.

## Биографияһы
Питер О’Тул Король драматик сәнғәт академияһында уҡый, Бристолдә эшләй. Алтмышынсы йылдарҙа зәңгәр күҙле, һомғол буйлы, һары сәсле О’Тул романтик герой амплуаһында билдәлелек ала. Лоуренс Аравийский роле (шул уҡ исемдәге фильм; 1962) уны бөтә донъяға таныта, «Как украсть миллион» (1966) комедияһында Одри Хепбёрн менән уйнап тамашасы һөйөүен яулай. Англия короле Генрих II роле («Беккет» 1964, «Лев зимой» 1968) өсөн ике тапҡыр «Оскар»ға тәҡдим ителә. 1970-се йылдарҙағы иғтибарға лайыҡ роле — «Калигула» драмаһында Тиберий (1979).

2003 йылда Америка кино сәнғәте академияһы уға киноны үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн почётлы премия тапшыра.

2012 йылдың 9 июлендә 79 йәшлек Питер О’Тул кино карьераһының тамамланыуы тураһында иғлан итә.

Йыл ярым үткәс, 2013 йылдың 14 декабрендә, 81 йәшлек О’Тул Лондонда ауыр оҙайлы ауырыуҙан вафат була.

### Шәхси тормошо
Питер О’Тул ҡатын-ҡыҙ актёр Шан Филлипс менән никахта егерме йыл йәшәй (1979 йылға тиклем). Уларҙың Кейт һәм Патрисия тигән ике ҡыҙы була. Икеһе лә актёр. Шулай уҡ элекке модель Карен Саммерфилдтан Лоркан тигән улы бар.

1970-се йылдарҙа ашҡаҙан яман шешенән дауалана һәм ауырыуҙы еңә.

## Фильмография

### Актёр

### Режиссёр

*  — Джеффри Бернард нездоров / *Jeffrey Bernard is Unwell*

### Тауышландырыу

*  — «Приключения Шерлока Холмса» (м/ф) — *Шерлок Холмс*
*  — «Принц Щелкунчик» (м/ф) — *Панталоне*
*  — «Рататуй» (м/ф) — *Антуан Эго*

## Бүләктәре һәм номинациялары

### Бүләктәре

* 1963 —  «Алтын глобус» премияһы — иң яҡшы дебютант,  «Лоуренс Аравийский» фильмы өсөн
* 1963 —  BAFTA премияһы — иң яҡшы британ актёры,  «Лоуренс Аравийский» фильмы өсөн
* 1964 —  «Давид ди Донателло»  премияһы — иң яҡшы сит ил  актёры,   «Лоуренс Аравийский» фильмы өсөн
* 1965 —  «Алтын глобус» премияһы — драмалағы иң яҡшы ирҙәр роле,  «Бекет» фильмы өсөн
* 1967 —  «Давид ди Донателло» премияһы — иң яҡшы сит ил актёры,   «Ночь генералов» фильмы өсөн
* 1969 —  «Алтын глобус» премияһы — драмалағыиң яҡшы ирҙәр роле,   «Лев зимой» фильмы өсөн
* 1970 —  «Алтын глобус» премияһы —  комедияла йәки мюзиклда иң яҡшы ирҙәр роле ,  «До свидания, мистер Чипс» фильмы өсөн
* 1999 — Премия «Эмми» — мини-сериалда йә фильмда иң яҡшы икенсе план актёры,  «Жанна д’Арк» телесериалы өсөн
* 2003 — Почётлы «Оскар» — *сағыу таланттары  кино тарихына мәшһүр шәхестәрҙең береһен бүләк иткәне өсөн *
* 2004 — Премия «IFTA Award» — иң яҡшы икенсе план   актёры, «Троя» фильмы өсөн
* 2009 — Премия «IFTA Award» — иң яҡшы икенсе план   актёры,   «Тюдоры» сериалы өсөн.

### Номинациялары

* 1963 —  «Оскар» премияһы —   «Лоуренс Аравийский» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле 
* 1963 —  «Алтын глобус» премияһы  —  «Лоуренс Аравийский» фильмында иң яҡшы драматик ирҙәр роле
* 1965 —  «Оскар» премияһы  — «Бекет» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1965 —  BAFTA  премияһы —  «Бекет» фильмында иң яҡшы британ актёры
* 1969 —  «Оскар» премияһы —   «Лев зимой» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1970 —  «Оскар» премияһы —  «До свидания, мистер Чипс» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1973 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Человек из Ла-Манчи» фильмында комедияла йә мюзиклда  иң яҡшы  ирҙәр роле 
* 1973 —  «Оскар» премияһы —  «Правящий класс» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1981 —  «Оскар» премияһы —   «Трюкач» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1981 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Трюкач» фильмында иң яҡшы драматик ирҙәр роле 
* 1981 —  «Эмми» премияһы —  «Масада» фильмында мини-сериалдың йәки фильмдың иң яҡшы ирҙәр роле 
* 1982 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Масада» фильмында ТВ-лағы мини-сериал йәки фильмдың иң яҡшы ирҙәр роле 
* 1983 —   «Оскар» премияһы —   «Мой лучший год» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле
* 1983 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Мой лучший год» фильмында комедия йә мюзиклдың иң яҡшы ирҙәр роле
* 1989 —  BAFTA премияһы —  «Последний император» фильмында иң яҡшы икенсе план ирҙәр роле 
* 2000 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Жанна д’Арк» фильмында ТВ-лағы мини-сериал йәки фильмдың иң яҡшы икенсе план ирҙәр роле 
* 2003 —  «Эмми» премияһы — лучшая мужская роль второго плана мини-сериала или фильма в фильме «Гитлер: Восхождение дьявола» фильмында  мини-сериал йәки фильмдың иң яҡшы икенсе план ирҙәр роле 
* 2007 —  «Оскар» премияһы — «Венера» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле 
* 2007 —  «Алтын глобус» премияһы —  «Венера» фильмында иң яҡшы драматик ирҙәр роле 
* 2007 —  BAFTA премияһы —  «Венера» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле 
* 2007 —   АҠШ киноактёрҙар гильдияһы премияһы  —  «Венера» фильмында иң яҡшы ирҙәр роле.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Актёры зарубежного кино. — Выпуск 12-й / Сост. М. Л. Жежеленко. — Л.: Искусство, 1978. — 207 с. — С. 125—143.

## Һылтанмалар

* Человек и сверхчеловек. Лилия Шитенбург о творческом пути Питера О’Тула. Материал журнала «Сеанс», декабрь 2013