open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зәбир (исем)

**Зәбир** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

## Этимология
Зәбир исеме башҡорт теленә фарсы теленән килеп ингән, көслө, ныҡ, аҡыллы мәғәнәһен аңлата

## Билдәле кешеләр
Әхибйәнов Зәбир Шакир улы (9 май 1952 йыл — 13 декабрь 2017 йыл) — запастағы хәрби хеҙмәткәр, майор. 2003—2017 йылдарҙа ДОСААФ-тың Белорет өлгөлө автомобиль мәктәбе начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (2012).

Юнысов Зәбир Кәбир улы () — 1 декабрь 1937 йыл — 28 август 2020 йыл) — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — татар

Ғүмәров Хәлил Зәбир улы (1949), педагог. 1966—2005 йылдарҙа Баймаҡтағы 105-се һөнәрселек училищеһы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1998).
 

## Фамилияла
Зәбиров Хамат Баймөхәмәт улы (1917 йыл — 23 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән лейтенанты.

Зәбиров Баҡый Зариф улы (1910 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты.

Толҡын Кали ҡыҙы Зәбирова — 1970 йылда тыуған. Ҡаҙағстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ҡаҙағстан эстрада һәм опера йырсыһы.

Зәбирова Анастасия Алексеевна (20 ғинуар 1983 йыл) — актриса, 2007 йылда Санкт-Петербург театр сәнғәте академияһын тамамлаған (Л. А. Додин курсы). 2007—2012 йылдарҙа — Кесе драма театры (Санкт-Петербург) актрисаһы.

Забиров Георгий (1974 йыл) — совет һәм үзбәк футболсыһы.

Зәбиров Рашит Джамали улы (1918 йыл —1980 йыл) — совет географы, Тянь-Шань физика-географик станцияһы директоры

Зәбиров Рөстәм Заир улы (1966 йыл) — совет һәм үзбәк футболсыһы.

Зәбиров Хәйәйр Давыд улы — совет хужалыҡ, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.

Зәбиров Наил Ғәлиевич — 1953 йылдың 5 сентябрендә Ҡазанда тыуған. Ҡазан дәүләт университетының аспирантураһын тамамлаған. 1995 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Профессор (2004).

## Ауылдар
Зәбир ауылы — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районында

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Вәдүт (исем)

** Вәдүт** — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Вәдүт исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм һөйгән тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы (29 апрель 1971 йыл), журналист, матбуғат һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2018 йылдан «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире, 2020 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы рәйесе.

Ишембәтов Вәдүт Харрас улы (10 май 1915 йыл — 13 апрель 1985 йыл — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабында өлкән телеграфист, һуңынан отделение командиры. Ватан һуғышы ордены II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.

Вәдүт Мифтах, Вәдүт Кәшшафетдин улы Мифтахов (1915 йылдың 20 ноябрь, Өфө губернаһы, Яҡшы Ҡаран ауылы — 1942 йылдың 30 марты, РСФСР, Тула өлкәһе, Рыдань ҡалаһы) — татар шағире. Бөйөк Ватан һуғышында һәлак булган. 1939 йылдан СССР яҙыусылар  аҡзаһы.

## Фамилиялар
Вәдүтов Рәжәп Мулләғәле улы (16 май 1948 йыл) — баянсы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2008) һəм атҡаҙанған (1995) артисы, күп һанлы халыҡ-ара фестиваль һәм конкурстар лауреаты һәм дипломаты.

Вәдүтова Ынйы — йырсы.

## Атаһы исеме
Валеева Фарида Вадүтовна медицина фәндәре докторы, профессор, Татарстандың атҡаҙанған врачы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Мәмбәт (исем)

**Мәмбәт** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мәмбәт — башҡорттарға ғәрәп теленән килеп ингән ир-ат исеме. Маҡтауға лайыҡ тигәнде аңлата. Мөхәмәт исеменән ҡыҫҡартылған.

## Фамилияла
Мәмбәтҡолов Бәҙри Мөжәүир улы (1 май 1911 йыл — 20 сентябрь 1999 йыл) — педагог. 1963—1972 йылдарҙа Сибай педагогия училищеһы директоры. 1939—40 йылдарҙағы совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Ленин (1960), 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1942, 1943, 1963) ордендары кавалеры. Сибай ҡалаһы, Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районының почётлы гражданы.

Мәмбәтов Рәфҡәт Әхмәтхан улы (1938 йыл) — ауыл хужалығы ветераны. 1957—1995 йылдарҙа Хәйбулла районының Маҡан совхозы тракторсыһы. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

## Башҡа төрки халыҡтарҙа
Джан Мәмбәт бей (1776 йыл) — абруйлы нуғай мырҙаһы.
    
Мәмбәт Булгаков (1704 йыл—1769 йыл) — Әбелхәйер хан осоронда йәшәгән ҡаҙаҡ бейе.
    
Мәмбәт Койгелдиев (1947 йыл) — ҡаҙаҡ тарихсыһы.
    
Мәмбәт Чокморов (1896 йыл—1973 йыл) — ҡырғыҙ манассыһы.
    
Мәмбәт Мамакеев (1927 йыл) — ҡырғыҙ хирургы.

## Ауылдар
Үрге Мәмбәт () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл.

Мәмбәт () — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Мәмбәт (ҡая) — Көньяҡ Уралда Башҡортостандың Ғафури районында Еҙем йылғаһы буйындаға ҡая. Еҙем буйлап 15 км өҫтәрәк һәм Толпар ауылынан 10 км алыслыҡта урынлашҡан. 1,5 км ситтә Күҙгәнәк тауы.

Мәмбәтйылға — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Апшак йылғаһының һул ярына тамағынан 7,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

## Иҫкәрмәләр

 

## Сығанаҡтар
Ситдиҡ (исем)

**Ситдиҡ/ Ситдыҡ** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Ситдиҡ исеме бар.

## Этимология
**Ситдиҡ/ Ситдыҡ** — башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Ғәрәпсә *ситдиҡ*, *садиҡ* () — тоғро һүҙле, ғәҙел тигәнде аңлата. Ислам донъяһында киң таралған исем. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Билдәле кешеләр
Әбу Бәкер әс-Ситдыҡ (572 — 22 август 634) — Мәккәлә Усман (Әбү Күһәф булараҡ билдәле) һәм Сәлимә (Үмм әл-Хәйер булараҡ билдәле) ғаиләһендә тыуған. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын дуҫы. 

Әүәлбаев Мэльс Ситдиҡ улы (10 ноябрь 1939 йыл — 23 октябрь 2019 йыл) — ғалим-инженер-механик, 1966—1999 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының үҫемлекселекте механизациялау бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1998). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1990).

Сәләхетдинов Камал Ситдиҡ улы (12 ғинуар 1900 йыл — 27 июль 1968 йыл) — театр актёры. 1928—1968 йылдарҙа Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисы. РСФСР-ҙың (1957) һәм Татар АССР-ының (1943) халыҡ артисы.

Алсынбаев Маҙһар Ситдыҡ улы (1 ноябрь 1937 йыл — 17 сентябрь 2010 йыл)- тренер. Биатлон буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1996), саңғы ярышы һәм биатлон (1963), велосипед спорты (1964) буйынса СССРҙың спорт мастеры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1990). Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән (2001).

## Фамилия
Ситдиҡова Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы (10 июнь 1952 йыл) — башҡорт) шағиры, прозаик, публицист, тәржемәсе һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007). Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2017).

Ситдиҡов Баян Ғариф улы (14 ғинуар 27 ғинуар 1916 йыл — 11 сентябрь 1979 йыл) — ғалим-фармаколог. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, медицина хеҙмәте полковнигы. 1946 йылдан Силәбе дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1973—1979 йылдарҙа фармакология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1971).

Ситдыҡов Гена Әхмәт улы (22 ғинуар 1934 йыл — 20 июль 1998 йыл) — ғалим-тау инженеры. Техник фәндәр докторы (1985), профессор (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980) һәм атҡаҙанған нефтсеһе (1982).

Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы (1 декабрь 1958 йыл) — музыкант-скрипкасы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2012), профессор (2012). Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009).

Ситдиҡова Әҙиә Хәбибулла ҡыҙы (12 декабрь 1913 йыл — 29 май 2000 йыл) — рәссам. 1964 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1983) һәм атҡаҙанған (1973) рәссамы. (1964). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1993).

## Ауылдар
Ситдиҡ-Мулла (рус. Ситдик-Муллино) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Амантай (исем)

** Амантай ** — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Амантай исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Таҙа, ирекле тигән мәғәнәне аңлата

## Билдәле шәхестәр
Ғабдулла Амантай , Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы (23 декабрь 1907 йыл — 10 июль 1938 йыл) — башҡорт шағиры, балалар яҙыусыһы; әҙәбиәт һәм фольклор өйрәнеүсе; йәмәғәт эшмәкәре. 1926 йылдан — ВКП(б) (КПСС), 1934 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Амантай Үтәгәнов (,  1951 йыл) — ҡаҙаҡ шағир, тәржемәсе, журналист-публицист.

Амантай Рамазан Болат улы — Ҡазахстан актеры, йырсы, композитор, шағир.

## Фамилия
Амантаев (Табулдин) Ғәббәс Ямалетдин улы (Ырымбур губернаһы шулай уҡ исемле өйәҙе Үрге Ҡунаҡбай ауылында тыуған, тыуған йылы билдәһеҙ — ?) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. 

Амантаев Рафаэль Альберт улы (19 октябрь 1962 йыл) — бейеүсе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997). Шағир һәм яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре Ғабдулла Амантайҙың ейəне.

Амантаева Фәниә Ғәлимйән ҡыҙы (26 ғинуар, 1961 йыл) — бейеүсе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997 йыл). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1989 йыл).

## Топонимия
Амантай-Ҡыҙылҡом йәки Ҡыҙыл-Ҡом (узб) шуда табылған алтын яҡтылығы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Руслан

**Руслан** — шәхси урыҫ исеме, төрки сығышлы ир-ат исеме. Был исемде күп милләт һәм халыҡтар ҡуша, таралыу Рәсәйҙә һәм БДБ-ның башҡа илдәрендә таралған.

## Сығышы
Иң танылған һәм таралған фараз буйынса, Руслан боронғо көнсығыш тамырҙарға эйә: ул төрки исем, *Арыҫлан*/*Аслан* «лев» тигәнде аңлата. Киев Русенең төрки күршеләре менән тығыҙ аралашыу һөҙөмтәһендә, исем урыҫ халҡында тарала, йыш осраҡта Еруслан формаһында (урыҫ халыҡ әкиәте геройҙары), Руслан (Пушкин поэмаһындағы урыҫ баһадиры).

Еруслан Лазаревичтың исеме Руслан исеменең яһалма формаһы.. Шулай уҡ башҡа тикшереүселәр фекеренсә, «Руслан» «Еруслан» тигән тулы исемдең киҫелгән формаһы, сөнки һуңғы төрө иртәрәк үҙләштерелгән.

Ғалимдар, был исем А. С. Пушкиндың «Руслан һәм Людмила» (1820) поэмаһы арҡаһында киң ҡулланылышҡа ингән, тип уйлай . XIX быуатта әҙәби исеме генә булһа, 1917 йылдағы урыҫ революцияһнан һуң рәсми рәүештә овет һәм, эҙемтә булараҡ, постсовет киңлегендә тарала.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* «Руслан и Людмила» — поэма А. С. Пушкина
* «Руслан и Людмила» — опера М. И. Глинки

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ҡунаҡбай (исем)

**Ҡунаҡбай** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Ҡунаҡбай — «ҡунаҡ» һәм «бай» төп башҡорт һүҙҙәренән яһалған ҡушма исем. Йола буйынса ҡунаҡҡа килгәндә йәки ҡунаҡ ваҡытында тыуған ир баланы исемләгәндәр.

## Билдәле шәхестәр
Ҡунаҡбай Йомаев (? — ғинуар 1774 йыл) — 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы.

## Фамилиялар
Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы (1885 йыл — 1938 йыл) — күренекле дәүләт эшмәкәре. Баймаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе (1930). Сәйәси золом ҡорбаны.

Ҡунаҡбаев Хөсәйен  Әхмәтйән улы (Хөсәйен Ҡунаҡбай; 12 февраль 1912 йыл — 15 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, батальон замполиты, кесе лейтенант. Шағир һәм журналист, тәржемәсе. 1940 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сәйәси золом ҡорбаны.

## Топонимдар
Ҡунаҡбай (Учалы районы) — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл.

Ҡунаҡбай (Көйөргәҙе районы) — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы ауыл.

Ҡунаҡбай (Стәрлетамаҡ районы) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районындағы ауыл.

Ҡунаҡбай ауыл Советы (Учалы районы) — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл.

Ҡунаҡбай (Силәбе өлкәһе) — Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге ауыл.

Ҡунаҡбай (Һарытау өлкәһе) — Башҡортостан Республикаһының Һарытау өлкәһендәге ауыл.

Ҡунаҡбай (Ғафури районы) — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Бөрйән (исем)

**Бөрйән** (Берйән) — башҡорт ир-ат исеме.Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Этимология
Бөрйән — боронғо башҡорт ырыуы атамаһынан, бер йән тигәндән алынған

## Билдәле кешеләр
Байымов Бөрйән Сафа улы (7 февраль 1948 йыл — 26 ноябрь 2004 йыл) — (7 февраль 1948 йыл — 26 ноябрь 2004 йыл) — ғалим-фольклорсы, әҙәби тәнҡитсе, яҙыусы һәм журналист. Филология фәндәре кандидаты (1993). Сәғит Мифтахов исемендәге премия лауреаты (1987).

## Фамилия
Бурзянцев Александр Данилович (19 октябрь 1928 йыл — 25 май 1997 йыл) —рәссам, 1958 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), БАССР-ҙың халыҡ (1979) рәссамы һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1986).

## Ауылдар
Бөрйәнйылға () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 

Сәтәй-Бөрйән () — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл.

Бөрйән — Һамар өлкәһенең Оло Чернигов районындағы Үтәкәй ауылының икенсе атамаһы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Бөрйән — башҡорт ҡәбиләһе. Башҡорт халҡы араһында иң күптәрҙән һәм боронғоларҙан һанала.
Бөрйән — Башҡортостандың муниципаль районы.

Бөрйән Түңгәүер ихтилалы — 1920 йылда Бөрйән-Түңгәүер кантоны, Тамьян-Ҡатай кантоны һәм Үҫәргән кантоны халҡының большевиктарға ҡаршы ҡораллы күтәрелеше.

Бөрйән-Түңгәүер кантоны () — Башҡорт Автономиялы Республикаһы кантоны.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғибат (исем)

**Ғибат** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла **Ғибат** исеме бар.

## Этимологияһы
Ғибат исеменең ғәрәп теленән тәржемәһе ҡол, хеҙмәтсе тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Ҡолһарин Ғибат Ғәли улы (1906 йыл — 1965 йыл) — сержант. 1-се Украина фронтының 10-сы Айырым Армия трофей батальоны 5-се гвардия армияһының взвод командиры ярҙамсыһы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1945). «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945) менән бүләкләнгән.

## Фамилияла
Ғибатов Франгил Ғиззәт улы () (12 апрель 1935 йыл) — совет һәм партия эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Юғары Советының һаулыҡ һаҡлау, ветеран һәм инвалидтар эше буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Физика-математика фәндәре кандидаты.

Ғибатдинов Айрат Минерәсих улы (16 ғинуар 1986 йыл) — Рәсәй сәйәсмәне, Федерация Советы ағзаһы (2021 йылдан).

Ғибатов Айнур Айрат улы (29 октябрь 1994 йыл]) — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Зариф

## Этимология

## Билдәле кешеләр

## Фамилия

## Ауылдар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Нәби (исем)

**Нәби** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай.

## Этимологияһы
Нәби исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән үҙләштерелгән, тәңре кешеһе; пәйғәмбәр; илсе тигәнде аңлата

## Билдәле кешеләр
Ахунйәнов Нәби Вәлиәхмәт улы(1903 йыл Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы) — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты, гвардия лейтенанты, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Фамилияла
Нәбиев Вәли Нәби улы (31 ғинуар 1916 йыл — 6 март 2000 йыл) — Хәсән күле буйындағы алыштарҙа ҡатнашыусы, Бөйөк Ватан һуғышы яугире, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. Советтар Союзы Геройы (1944).

Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы (29 октябрь 1963 йыл) — Рәсәй иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре, 2013 йылдың 24 июненән Рәсәй Үҙәк Банкы Рәйесе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы.

Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы(3 апрель 1914 йыл — 25 декабрь 1982 йыл) — СССР-ҙың дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—1947 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы, 1951—1962 йылдарҙа Министрҙар Советы Рәйесе. СССР-ҙың 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы, БАССР-ҙың 1‑се, 3-сө, 4-се, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1957), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордены кавалеры.

Нәбиуллина Фәниә Мәжит ҡыҙы (1941 йыл — ноябрь, 2020 йыл) — Өфө насар күреүселәр йәмғиәте сәнәғәт уҡыу предприятиеһының генераль директоры урынбаҫары, әүҙем йәмәғәтсе.

Нәбиуллин Рәфил Рауил улы (23 ғинуар 1952 йыл — 18 сентябрь 2002 йыл) — Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры, Рәсәйҙең атҡаҙанған (2000) һәм БАССР-ҙың халыҡ  артисы(1989).

## Ауылдар
Нәби (; икенсе атамалары Ҡуян; Байҡаш) — Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районындағы ауыл.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Нәби́ (, күпл. әнбийә', нәбийун) — Исламда — бәндәләренә дин хөкөмдәре: (вәхи) өйрәтеү өсөн Аллаһы Тәғәлә тарафынан махсус ебәрелгән кешеләр .

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Евтушевский Василий Адрианович

**Василий Адрианович Евтушевский** (1836—1888) — Рәсәй ы, редактор һәм йәмәғәт эшмәкәре; бер нисә дәреслек авторы.

## Биографияһы
Василий Евтушевский 1836 йылда тыуған. Император Санкт-Петербург университетын уңышлы тамамлай.

Оҙаҡ ваҡыт хәрби-уҡыу йорттары баш идаралығы эргәһендәге педагогия курстарында математика буйынса етәксе була; тәхет вариҫы бөйөк кенәз Николай Александровичты һәм бөйөк кенәз Георгий Александровичты математиканан уҡыта.

Евтушевский Тоҙ ҡаласығында хәрби-уҡыу йорттарының Педагогия музейын булдырыуға күп көс һала.

Василий Адрианович Евтушевский 1877 йылдан алып балалар приюттары ведомство советының бөтә приюттарында уҡыу эше буйынса инспектор булып тороп, уларҙа уҡытыу алымдарын дөйөмләштерә һәм приюттарҙы яҡшы әҙерлекле уҡытыусылар контингенты менән тәьмин итә. Ул юғары ҡатын-ҡыҙҙар курстары булдырыуға беренсе аҙым булып торған Аларчин ҡатын-ҡыҙҙар курсының төп эшмәкәрҙәренең береһе була.

Шулай уҡ халыҡ мәктәптәре уҡытыусыларын әҙерләү өсөн Санкт-Петербургта Андреев курстарын ойоштороуҙа ҡатнаша. Бер нисә тапҡыр халыҡ уҡытыусылары съездары менән етәкселек итә. «Ғаилә мәктәптәрен», йәғни таныш булған ғаиләләрҙең күп булмаған һандағы балаларының берлектәге занятиеларын пропагандалай.

Евтушевский башлыса (1860-сы йылдар башында һәм 1870-се йылдар аҙағында, «Педагогик йәмғиәттә») математиканы, бигерәк тә арифметиканы уҡытыу тураһында докладтары менән үҙенә билдәлелек яулай. Немец педагогы Грубе ысулын нигеҙ итеп ҡабул итеп, бер аҙ үҙгәртелгән рәүештә, Евтушевский «Методика арифметики» (1872) һәм «Сборник арифметических задач» китаптарын баҫтырып сығара. Улар күп тапҡыр нәшер ителә (мәсьәләләр китабы — 30-ҙан ашыу) һәм һаны миллиондан ашыу дана тарала. Евтушевский ысулының нигеҙен тәүге йөҙ һандың үҙенсәлектәрен әҙерлекле өйрәнеү һәм шуның менән бергә балаларҙы арифметик ғәмәлдәр менән таныштырыу тәшкил итә.

Глазырин менән бергә Евтушевский 1876 йылда шулай уҡ «*Методика приготовительного курса алгебры*» китабын һәм уға ҙур булмаған мәсьәләләр йыйынтығын баҫтырып сығара.

1877 йыл аҙағынан 1882 йыл уртаһына тиклем В. А. Евтушевский (А. П. Пятковский менән бергә) «Народная школа» педагогик журналының редакторы була.

1879 йылда Евтушевский «Педагогик йәмғиәттең» рәйесе итеп һайлана.

Василий Адрианович Евтушевский 1888 йылда вафат була.

## Иҫкәрмәләр
Ғаян (исем)

**Ғаян** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ғаян — башҡорттарға ғәрәп теленән килеп ингән исем. Күренекле, атаҡлы, күренеп торған, билдәле тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Лоҡманов Ғаян Лоғоман улы (30 июнь 1923 йыл — 19 октябрь 1988 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. 1969 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (06.04.1985).

Сафин Ғаян Сафа улы ( (1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты.

## Фамилияла
Ғаянов Илдар Ихсан улы (19 март 1957 йыл) — рәссам, график. 1998 йылдан Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар Союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004) (Исмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы менән берлектә).

Ғаянов Зөфәр Ғаян улы (14 май 1941 йыл — 7 март 2015 йыл) — рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1975 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2003) һәм атҡаҙанған (1996) рәссамы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғаян Лоҡманов исемендәге премия — 2007 йылда Ҡариҙел районы хакимиәте яҡташтары иҫтәлегенә Ғаян Лоҡманов исемендәге премия булдыра, уның бағыусыһы булып яҙыусының улы Мансур Лоғоманов сығыш яһай. Премия менән яҡшы ижади һөҙөмтәләргә ирешкән район кешеләре бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ниғмәт (исем)

**Ниғмәт** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Ниғмәт исеме бар.

## Этимологияһы
Ниғмәт исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Башҡортса байлыҡ, мөлкәт, бәхет тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы (1 ғинуар 1931 йыл — 4 март 1994 йыл) — башҡорт фольклорсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Хисмәтуллин Ниғмәт Гәрәй улы (1914 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының ветеринар хеҙмәткәре, гвардия старшинаһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

Бикмәтов Ниғмәт Ишмырҙа улы (1918 йыл — 1983 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия капитаны, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, III дәрәжә Богдан Хмельницкий ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры

## Фамилия
Рәшит Ниғмәти (тулы исеме Рәшит Ниғмәтулла улы Ниғмәтуллин, 27 ғинуар 1909 йыл — 13 октябрь 1959 йыл) — Башҡортостандың халыҡ шағиры (1959). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1944 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944), ике «Почёт Билдәһе» (1949, 1955) ордендары кавалеры.

## Атаһының исеме
Сәйетов Сәхи Ниғмәт улы (25 ғинуар 1907 йыл — 9 июль 1986 йыл) — башҡорт актёры, режиссёр. БАССР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1966). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1947).

Иҫәнгилдин Ғәни Ниғмәт улы (1914 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, разведчик, рядовой.

Ниғмәтуллин Сафый Ниғмәт улы ( (16 декабрь 1913 йыл — 19?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. 313 кавалерия полкының миномётсылар взводы командиры. Лейтенант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1942).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ниғмәт һүҙенең мәғәнәләре: 1. Мул тормошто тәшкил иткән байлыҡ. Ниғмәт йыйыу. 2. Тәмле-татлы ашамлыҡ. Ожмах ниғмәттәре. 3. Бәхет. Ғаилә — илаһи ниғмәт. Ҡәҙер кисе — оло ниғмәт ул.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғимранов

**Ғимранов** — фамилия.

* Ғимранов Вәлийән Вәлиулла улы (1952 й.) — ветеринар табибы.
* Ғимранов Мансур Ғимран улы (1917—2009) — ғалим-микробиолог.
* Ғиранов Эрнст Ғайса улы (1939 й.) — инженер-механик.
Зайцев Андрей Юрьевич

**Зайцев Андрей Юрьевич** (15 сентябрь 1956 йыл) — ғалим-математик. А. А. Марков исемендәге премия лауреаты (2009).

## Биографияһы
1956 йылдың 15 сентябрендә тыуған.

1978 йылда Ленинград дәүләт университетының математика-механика факультетын тамамлағандан һуң, СССР Фәндәр академияһының В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының Ленинград бүлегенә статистик ысул лабораторияһына эшкә алына.

1981 йылда «Об аппроксимации распределений сумм независимых случайных векторов безгранично делимыми распределениями» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, ғилми етәксеһе — Ибраһимов Илдар Абдулла улы .

1989 йылда «Равномерные предельные теоремы для сумм независимых случайных векторов» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1992 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының Ленинград бүлексәһенең әйҙәүсе ғилми хеҙмәткәре вазифаһына һайлана.

2001—2006 йылдарҙа — В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының Санкт-Петербург бүлексәһенең ғилми секретары вазифаһында эшләй.

2006 йылдан алып — йәнә В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының Санкт-Петербург бүлексәһенең әйҙәүсе ғилми хеҙмәткәре.

2005—2006 йылдарҙа һәм 2010 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем бер үк ваҡытта Санкт-Петербург дәүләт университетының ихтималлыҡ теорияһын һәм математик статистика кафедраһы профессоры вазифаһында эшләй.

### Ижтимағи эшмәкәрлеге
Докторлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса махсуслаштырылған советтың ғилми секретары, «Journal of Planning and Inference Statistical», «Journal of European Mathematics» һәм «Записки научных семинаров ПОМИ» журналдарының редколлегия ағзаһы,.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
А. А. Марков исемендәге премия (2009) — «Оценка точности аппроксимации распределений сумм независимых слагаемых» эштәр циклы өсөн.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Персоналии: Зайцев Андрей Юрьевич (неопр.). mathnet.ru. Дата обращения: 28 марта 2016.
Хаммат (исем)

**Хаммат** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Хаммат исеме осрай.

## Этимология
**Хаммат** исеме башҡорттарға ғәрәптәрҙән ингән. Данлаусы, маҡтаусы, ғүмерлек мәғәнәһендә балаға ҡушылған исем.

## Билдәле кешеләр
Абдуллин Азат Хаммат улы (26 июнь 1931 йыл) — Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2014), драматург, прозаик һәм публицист. 1968 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1975 йылдан — КПСС ағзаһы. Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаты (1983), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1984).

Ғиззәтуллин Баязит Хаммат улы (1 июль 1936 йыл — 13 ноябрь 2011 йыл) — СССР спортсыһы. Саңғы ярыштары буйынса Халыҡ-ара класында СССР спорт мастеры (1966).

Хажиев Фәнғәт Хаммат улы (27 апрель 1936 йыл) — тупраҡ белгесе, агрохимик, агроэколог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы (1991), биология фәндәре докторы (1983), профессор (1989), Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм БАССР-ҙың (1985) атҡаҙанған фән эшмәкәре.

Байымов Әхмәтғәзи Хаммат улы — (1876 йыл — 17 ноябрь 1964) — дин әһеле, башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Байым ишандың бүләһе.

## Фамилия
Хамматов Яныбай Хаммат улы (16 ғинуар 1925 йыл — 28 сентябрь 2000 йыл) — яҙыусы, дәүләт, хужалыҡ, партия һәм комсомол органдары ветераны. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985), Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1994), ВЦСПС һәм СССР Яҙыусылар союзы премияһы (1974), Ким Әхмәтйәнов исемендәге (1997) һәм Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге (2001) премиялар лауреаты. Белорет районының почётлы гражданы.

Хамматов Шәрифулла Хәбибулла улы (1893 йыл-1918 йыл) — революционер. Златоуст өйәҙ халыҡ комиссариаты советының милләттәр буйынса комиссары (1918).

Хамматов Шәһит Зәйет улы (1 ғинуар 1987 йыл) — Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры (2009).

Хамматова Гүзәл Яныбай ҡыҙы (28 октябрь 1953, Өфө, БАССР) — СССР һәм Рәсәй тәржемәсеһе, уҡытыусы. Яҙыусылар союзы ағзаһы (2008).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Яныбай Хамматов исемендәге Белорет ҡалаһының башҡорт гимназияһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғилемдар (исем)

**Ғилемдар** — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ғилемдар исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм ғилем + дар , ғилеме булған, ғилемле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Рамазанов Ғилемдар Йыһандар улы (16 июнь 1923 йыл — 25 август 1993 йыл). Бәләбәй кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы) Иҫке Балаҡ ауылында тыуған.  — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан шағир, әҙәбиәт белгесе һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1950 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1966). СССР-ҙың VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1982). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1973), ике Ҡыҙыл Йондоҙ (1944, 1945) һәм «Почёт Билдәһе» (1957) ордендары кавалеры.

Миңлеғужин Ғилемдар Абдулла улы (1926—29.11.2016), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1988—2000 йылдарҙа Стәрлетамаҡ тәжрибә-етештереү хужалығының Мырҙаш бүлексәһе идарасыһы. Бер нисә саҡырылыш ауыл һәм район Советтары депутаты. Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданы (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районы Яңы Ҡалҡаш ауылынан.

Рамазанова Гөлназ Гилемдаровна Рус әҙәбиәте кафедраһы: доцент, филология фәндәре докторы БДПУ.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Барлыбай (исем)

**Барлыбай** — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.
## Этимологияһы
Барлыбай исеме башҡорт теленән ингән һәм барлы + бай тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Барлыбай Сагнаев Нойбранденбург ҡалаһына 1945 йылда совет ғәскәрҙәре тарафынан фашист оккупацияһынан азат ителгәс ҡала башлығы итеп ҡуйыла.

Барлыбаев Хәлил Әбүбәкер улы (5 ғинуар 1944 йыл — 18 март 2020 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй дәүләт хеҙмәте академияһы уҡытыусыһы. 1992—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт милке менән идара итеү буйынса дәүләт комитеты рәйесе. Рәсәй Федерацияһының 3-сө саҡырылыш Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты (1999—2003). Иҡтисад фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1993).

Барлыбаев Әҙеһәм Әғзәм улы (30 август 1958 йыл) — иҡтисадсы-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2006), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).

Мәжитов Хәсән Барлыбай улы (18.10.1923), педагог, мәғариф һәм йәмәғәт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1972 йылдарҙа Күгәрсен районы мәғариф бүлеге мөдире. Ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. РСФСР һәм БАССР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Кугәрсен райондың һәм Мораҡ ауылының почётлы гражданы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Бикбау (исем)

**Бикбау** — боронғо башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Бикбау — Бикбай исеменең боронғо формаһы. 1555 йылда Иван Грозный батшаға барған илселәрҙең береһе — үҙҙәренең ырыу башы исеме.

## Билдәле шәхестәр
Бикбау бей — үҫәргән ҡәбиләһе башлығы була. Башҡорт халҡының Нуғай Урҙаһына ҡаршы барған оҙайлы көрәштәрен ойоштороусы, әйҙәүселәрҙең береһе.

## Фамилиялар
Бикбауов Әбдрәшит Ильяс улы (1896 йыл — 1964 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы, уны ойоштороусыларҙың береһе, Башҡорт ғәскәренең командиры һәм адъютанты.

Бикбов Ғәйнулла Латип улы (1889 йыл — 1938 йыл) — совет хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре.

Бикбов Мөхәррәм Мөхтәрәм улы (4 апрель 1957 йыл) — офтальмолог, юғары категориялы табип. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (2009). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Өфө күҙ ауырыуҙары фәнни-тикшеренеү институты директоры. Рәсәй Федерацияһының (2013) һәм Башҡортостан Республикаһының (1996) атҡаҙанған табибы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Президиумы ағзаһы.

Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы (1908—1990) — (26 октябрь 1908 йыл — 5 февраль 1990 йыл) — СССР-ҙың партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1956—1972 йылдарҙа Профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә советы рәйесе. Башҡорт АССР-ының 2—8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1948), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), өс «Почёт Билдәһе» (1944, 1945, 1967) ордендары кавалеры.

Бикбов Фәйзулла Искәндәр улы (1908 йыл — 1969 йыл) — башҡорт журналистикаһы уҙаманы, шағир.

Бикбов Юлбарыҫ Сурағол улы (1847 йыл — 1922 йыл) — башҡорт старшинаһы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡорт халҡы союзы бюроһының ағзаһы.

Бикбов Юныс Юлбарыҫ улы (1883 йыл — 1943 йыл) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, Башҡорт Хөкүмәте Рәйесе (1918).

## Топонимдар
Бикбау (Ейәнсура районы)() — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл.

Бикбау (Татарстан) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Минзәлә районы ауылы.

Бикбау (Хәйбулла районы) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы бөткән ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Ишмырҙа (исем)

**Ишмырҙа** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа халыҡтарҙа ла ҡуллыныла.

## Этимологияһы
Ишмырҙа башҡорт теленә боронғо төрки, фарсы телдәренән килеп ингән, түрәгә, мырҙаға иш тигән мәғәнәлә йөрөй

## Билдәле кешеләр
Һиҙиәтов Ишмырҙа Хәйернур улы (28 октябрь 1933 йыл Ҡужан ауылы, Әбйәлил районы, Башҡорт АССР-ы — 9 февраль 2003 йыл, Башҡортостан Республикаһы, Өфө) — совет, Рәсәй ғалим-хирургы, онколог. Башҡортостанда тәүге хоспис төҙөткән табип. Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.

Һағынбаев Ишмырҙа Дәүләткирәй улы ( (1923 йыл — 19 сентябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 62-се кавалерия полкы ҡылыссыһы.

## Фамилия
Ишмырҙин Әүхәҙи Ғәләүетдин улы (1890 йыл — 1923 йыл) — хәрби эшмәкәр, Рәсәйҙәге Граждандар һуғышының һәм Башҡорт милли хәрәкәтенең актив ҡатнашыусыһы, штабс-ротмистр.

Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы (3 декабрь 1936 йыл) — ғалим - тау инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2005).

Ишмырҙин Ғәли (Ғәлимйән) Мөхәмәтйән улы (15 март 1903 йыл — 14 август 1942 йыл) — һынаусы лётчик, майор. Өфө аэроклубының беренсе етәксеһе. Башҡорттарҙан һәм Башҡортостандың беренсе лётчигы.


Ишмырҙин Сөләймән Ғәләүетдин улы (5 июнь 1893 йыл — 1937 йыл) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Беренсе донъя һуғышында һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыусы, штабс-капитан. Сәйәси золом ҡорбаны.

Ишмырҙин Хәйрулла Ғәйнан улы (1870 йыл — 1947 йыл) — шағир-импровизатор.

## Ауылдар
Ишмырҙа, икенсе атамаһы Йүкәләр () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ҡаранай (исем)

**Ҡаранай** — боронғо башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡаранай — «ҡарағай һымаҡ ныҡ булһын», тигән теләктән ҡушылған боронғо башҡорт ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ҡаранай Моратов — Өфө өйәҙе Нуғай даруғаһы Бөрйән улусы башҡорттарының йөҙ башы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы етәкселәренең береһе, Пугачев армияһының атаманы һәм баш полковнигы. 1755-1756 йылғы башҡорт ихтилалында ҡатнашҡан.

Ҡаранай Мусаҡаев (1785 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

Ҡаранай Искәндәров (1777 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

## Топонимдар
Ҡаранай (Бүздәк районы) () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл.

Ҡаранай (Мәсетле районы) () — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл.

Ҡаранай (Стәрлебаш районы) () — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Ҡарағужа (исем)

**Ҡарағужа** — боронғо башҡорт, фарсы сығанаҡлы мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡарағужа — «көслө, ҡөҙрәтле хужа» мәғәнәһен аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ҡарағужаҡ бей Мөшәүәли — ҡыпсаҡ ҡәбиләһе башлығы, башҡорттарҙың Нуғай Урҙаһына ҡаршы көрәшен ойоштороусыларҙың береһе. Шәжәрәләргә һәм башҡа тарихи сығанаҡтарға бәйле Бикбау бей, Иҫке бей, Шәғәле Шаҡман менән берлектә көньяҡ-көнсығыш башҡорттарының Мәскәү дәүләтенә үҙ ирке менән инеүе буйынса һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. Килешеү төҙөгәндән һуң Рәсәй подданныйлығын раҫлаусы жалованная грамота йәғни ярлыҡ ала. Ҡарағужаҡҡа Иван Грозный тарафынан тархан (кенәз) титулы бирелә.

Ҡарағужин Сабырйән Капурин улы (?) —  юғары категориялы табип-уролог,  медицина фәндәре кандидаты, Мәскәү ҡалаһының  ун етенсе һанлы дауаханаһында эшләй, Аҡтүбә дәүләт медицина институтында уҡыған.

## Топонимдарҙа
Ҡарағужа (Башҡортостан) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл.

Ҡарағужа (Ырымбур өлкәһе) () — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районындағы ауыл.
## Шулай уҡ ҡараағыҙ
Ҡарағужин  Р.С. крәҫтиән (фермер) хужалығы — Башҡортостан Республикаһының  Благовар районында урынлашҡан. Һыйыр малы фермаһы, склады, ауыл хужалығы машиналары, сәсеүлек ерҙәре булған хужалыҡ.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Хәлимә (исем)

**Хәлимә** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән таралған мосолман ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Хәлимә — «йомшаҡ күнелле», «мәрхәмәтле» мәғәнәһен аңлатҡан ҡыҙ балаларға ҡушылған мосолман исеме. 

## Билдәле шәхестәр
Хәлимә («Хәлимә әс-Садия» исеме менән дә билдәле зат () — Пәйғәмбәр Мөхәммәт с.ғ.с.-дең Һөт Инәһе. Малайҙы ул дүрт йәшенә тиклем имеҙгән, сөнки баланың әсәһе вафат булып ҡалған. Хәлимә менән уның хәләл ефете әл-Харис ғәрәптәрҙең хауазин ырыуынан Сад ибн Бәкр араһынан булған.

Хәлимә Абдулла ҡыҙы Ҡорбанаева (27 декабрь 1900 йыл — 2 апрель 1972 йыл) — педагог. СССР-ҙың 3‑сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. ВКП(б) ағзаһы. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949). Ленин ордены кавалеры (1949).

Хәлимә Ғәббәсова () — йәш йырсы.

Хәлимә Шакир ҡыҙы Искәндәрова (29 май 1940  йыл, Үзбәкстан ССР, Ташкәнт) — драма актеры, 1963 йылдан Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия драма театры артисы. Татарстандың атҡаҙанған (1992) һәм халыҡ (2020) артисы.

## Сәнғәттә
«Хәлимә» (йыр) — Мөнир Мазунов һүҙҙәренә Алмаз Монасипов яҙған йыр. 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Сибәғәт (исем)

** Сибәғәт** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

## Этимологияһы
Сибәғәт исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән төҙ, буяу тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Рахманғолов Сибәғәт Ғибат улы (4 март 1963 йыл) — башҡорт журналисы, йәмәғәтсе. «Ишембай телевидениеһы» автономлы муниципаль учреждение директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2021). Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Журналистар союздары ағзаһы. Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2011).

Хабибуллин Сибағат Хабибула улы (1902 — 05.1976). тыуған Алағуз ауылы Ҡыйғы районы БАССР. 3-сө дәрәжә Дан ордены.Ҡыҙыл Йондоҙ Ордены . «Батырлыҡ өсөн» миҙалы. «Миҙал Хәрби хеҙмәттәре өсөн».

Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улы  1904 — 24ноябрь 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкының пулемёт взводы командиры. Лейтенант.

Яруллин Сибәғәт Әсҡәҙулла улы Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

## Фамилиялар
Сибәғәтов Вәли Сибәғәт улы (1912 йыл — 2001 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ (1943,1945), II дәрәжә Ватан һуғышы (1944) ордендары кавалеры.

Сибәғәтов Мөхәмәтғәли Сәғит улы (1.01.1938), Хәйбулла районы «Таналыҡ» совхозының хеҙмәт ветераны, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған механизаторы.

Сибәғәтов Радик Ғәли улы (29.05.1934—6.05.2005), ғалим-тел белгесе, 1970—2005 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1988 йылдан — татар филологияһы кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (1988), профессор (1990). Башҡортостан (1993) һәм Татарстан (2004) республикаларының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2002).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғабдрахман (исем)

**Ғабдрахман** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән таралған мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ғабдрахман — «мәрхәмәтле», «шәфҡәтле» мәғәнәһен аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ғабдрахман Сәғҙи (: (27 март 1889 йыл — 6 ноябрь 1965 йыл) — шәрҡиәтсе, әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1950), профессор (1946). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1946).

Ғабдрахман Сөләймән улы Хәбибуллин 7 ғинуар 1903 йыл — 19 сентябрь 1969 йыл) — башҡорт опера йырсыһы. Башҡорт АССР-ының (1942) һәм РСФСР-ҙың (1949) атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының (1947) һәм РСФСР-ҙың (1955) халыҡ артисы.

Ғабдрахман Файзурахман улы Ҡадиров 27 ғинуар 1941 йыл — 31 июль 1993 йыл) — Башҡортостанда йәшәгән билдәле совет спортсыһы, мотоциклда боҙҙа уҙышыу буйынса алты тапҡыр донъя чемпионы. Мотоспорт буйынса СССР‑ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1965), халыҡ‑ара категориялы судья (1991). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1991). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1969).

Ғабдрахман Закир улы Ғабдрахманов (Булат Ишемғол; 16 февраль 1900 йыл — 10 июль 1938 йыл) — комсомол, партия һәм матбуғат эшмәкәре, яҙыусы һәм журналист. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. I Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты. Сәйәси золом ҡорбаны.

## Фамилияларҙа
Ғабдрахманов Рәйес Бикмөхәмәт улы (3 октябрь 1918 йыл — 7 март 1988 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, журналист. 1948 йылдан КПСС, 1956 йылдан —СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Ғабдрахманов Абрар Хаҡ улы (1 ғинуар 1935 йыл — 15 октябрь 2013 йыл) — башҡорт композиторы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995).

Ғабдрахман Ғәли улы Ғәлиев (Муса Ғәли — псевдоним; 15 октябрь 1923 йыл — 15 ғинуар 2004 йыл) — башҡорт шағиры, драматург һәм тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1947 йылдан — КПСС ағзаһы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1979). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1973), Халыҡтар Дуҫлығы (1993) ордендары кавалеры.

## Топонимдарҙа
Ғабдрахман (, ) — Татарстан Республикаһының Әлмәт районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Мөхәмәтхәй (исем)

**Мөхәмәтхәй** — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

## Этимологияһы
Мөхәмәтхәй исеме башҡорт телендә маҡтауға лайыҡ тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы (25 ғинуар 1942 йыл БАССР‑ҙың Ҡыйғы районы Алағуз ауылы. — 17.11.1995, Өфө), тел белгесе. Филология фәндәре кандиданты.доцент (1970). БДУ‑ны тамамлаған (1964). 1965—67 йылдарҙа Ҡыйғы районы Алағуз урта мәктәбенең уҡыу‑уҡытыу бүлеге мөдире. 1970 йылдан алып БДУ‑ла уҡыта. Фәнни тикшеренеүҙәре орхон‑йәнәсәй ҡомартҡылары телен башҡорт теле менән сағыштырып өйрәнеүгә, башҡорт һәм башҡа төрки телдәрҙең һүҙ төркөмдәре тарихын тикшереүгә арналған. 50‑нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

Хафизов Мөхәмәтхәй Тимербай улы (1927—5.10.2012), хужалыҡ эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1983). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Мәләкәҫ ауылынан.

Мөхәмәтхәй Ғөзәйеров (?—1919) . Һөләймән ауылында (рус. Сулейманово) — Башҡортостандың Мәсетле районында .Башҡортостан автономияһының Ҡошсо кантоны башҡарма комитеты рәйесе (1918), волость судьяһы (1919).

## Атаһы исеме
Ғимранов Рәмил Мөхәмәтхәй улы-(Ғимрани) 1955 йылдың 31 мартында Өфө ҡалаһында тыуған. Салауат Юлаев ордены кавалеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Стәрлетамаҡ ҡалаһының Ғәли Ибраһимов исемендәге премия лауреаты, Ғафури районы Почетлы гражданы, композитор.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Хәләф (исем)

**Хәләф** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Хәләф — «дауам итеүсе» мәғәнәһендәге мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Хәләф Сафиуллин (20 март 1921 йыл — 13 апрель 1965 йыл) — бейеүсе, балетмейстер, педагог. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1949). Почёт Билдәһе ордены кавалеры (1946).

Хәләф Ишморатов (2 февраль 1960 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы беренсе, икенсе һәм бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Салауат Юлаев ордены кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт жеҙмәткәре. ЛХК «Башлеспром» ААЙ-ның директорҙар Советы рәйесе.

Хәләфов  Хәләф Алы улы  (әзерб. Xələf Xələfov Alı oğlu; 21 сентябрь 1959 йыл ) — әзербайжан сәйәси эшмәкәре, Әзербайжан Республикаһының сит ил эштәре министры урынбаҫары, республиканың Президент  мәсьәләләре һәм Каспий диңгеҙе сиктәре буйынса махсус вәкиле.

## Фамилияларҙа
Хәләфов Рәшит Вәхит улы (?) — педиатр, хирург, медицина фәндәре кандидаты, Мәскәү Н. Ф. Филатов исемендәге балалар клиник дауаханаһында эшләй.
## Топонимдар
Хәләф шишмәһе — Татарстан Республикаһының Мөслим районы Мәтрәй  ауылындағы изге шишимә.
## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Хәлифә —  — *Хәлифә*) Пәйғәмбәрҙең эшен дауам иттереүсе, вариҫы) — Ислам дине киң таралған илдәрҙә дәүләт башлығы титулы, идара итеүсе, хөкөмдәр, хаким. Мосолмандар мөхитендә иң ҙур дәрәжә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Зөбәй (исем)

**Зөбәй** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай.

## Этимологияһы
Зөбәй башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән исем. Иң һәйбәт тигәнде аңлата

## Билдәле кешеләр
Үтәғолов Зөбәй Төхвәт улы (15 сентябрь 1913 йыл — 15 ғинуар 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсы, гвардия ҡыҙылармеецы. Һуғышҡа тиклем — уҡытыусы. Советтар Союзы Геройы (1943, үлгәндән һуң).

Хәмит Зөбәйер Ҡушай 1910 йылға тиклем — *Ғәбделхәмит Зөбәйер*, 1910—1935 йылдарҙа — *Хәмит Зөбәйер*, Төркиәлә фамилиялар тураһында закон ҡабул ителгәндән һуң — *Хәмит Зөбәйер Ҡушай*. (; 1897—1984) — шәрҡиәт белгесе, төркиәтсе, этнограф, археолог, тарихсы, яҙыусы, философия докторы (1923). Анкаралағы Этнография музейының тәүге директоры.

## Фамилияла
Зөбәйеров Әмин (Абдулла) Фәхретдин улы (18 март 1891 йыл — 23 май 1963 йыл) — башҡорт театр актёры. РСФСР-ҙың (1949) һәм Башҡорт АССР-ының (1935) халыҡ артисы. Ленин (1949) һәм ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары (1944, 1955) кавалеры.

Зөбәйҙуллин Айҙар Хизбулла улы (9 февраль 1963 йыл) — бейеүсе, балетмейстер, мәҙәниәт эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2015 йылдан Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы директоры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997).

Зөбәйҙуллин Хисбулла Ғүмәр улы (28 октябрь 1929 йыл — 31 декабрь 2001 йыл) — башҡорт бейеүсеһе, балетмейстер, педагог. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1969).

Зөбәйҙуллин Әҡсән Ғимран улы 1915 йыл, Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы Кесе Кәркәле ауылы — 23 февраль 1943 йыл, Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙыларармеецы.

## Ауылдар
Зөбәйер — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Түке ауыл биләмәһе составына керә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ғәбделхәй

**Ғәбделхәй** — башҡорт һәм башҡа ғәрәптәрҙән төрки телле халыҡтарға ингән мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ғәбделхәй (Хәй) — «мәңге тере» мәғәнәһен аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ғәбделхәй Иркәбаев (1893 йыл — 1919 йыл) — шағир, башҡорт милли хәрәкәтен ойоштороусыларҙың береһе, публицист. Башҡорт үҙәк шураһы ағзаһы.
   
Хәй Мөхәмәтйәров (2 сентябрь 1911 йыл — 1941 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт шағиры, башҡорт әҙәбиәтендә беренселәрҙән булып сонет жанрын үҙләштергән әҙип, 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
 
Ғәбделхәй Хурам улы Әхәтов (8 сентябрь 1927 йыл — 25 ноябрь 1986 йыл) — телсе-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1958—1980 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының кафедра мөдире. Филология фәндәре докторы (1965), профессор (1970).
 
Ғәбделхәй Әхәт улы Зарипов (27 август 1923 йыл — 2020 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.

Ғәбделхәй Ғимаҙи улы Фәхриев (4 сентябрь 1929 йыл — 31 август 1991 йыл) — башҡорт совет театр актёры. 1970—1991 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы. РСФСР-ҙың (1991) һәм Башҡорт АССР-ының (1974) халыҡ артисы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976).

Мөхәмәт—Ғәбделхәй Ҡорбанғәлиев 1889 йыл — 1972 йыл) — күренекле башҡорт дин әһеле, Башҡорт милли хəрəкəте эшмәкәре.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар