Ян Пётр Евгеньевич

**Ян Пётр Евгеньевич** () — спортсы, Рәсәйҙең ҡатнаш көрәш сәнғәте көрәшсеһе. Үтә еңел ауырлыҡта Рәсәйҙең ҡатнаш көрәш буйынса алыштар үткәреүсе промоутер компанияһы *АСВ* (2014—2018 йылдарҙа ACB: ;  — Бөркөт абсолют чемпионаты; хәҙер  — Әхмәт абсолют чемпионаты, ҡыҫҡаса : ) чемпионы була. *UFC*-тың (;  — Абсолют көрәш чемпионаты; АҠШ-тың Лас-Вегас ҡалаһында урынлашҡан һәм ҡатнаш көрәш буйынса бөтә донъяла алыштар үткәргән халыҡ-ара спорт ойошмаһы; шулай уҡ ММА —  булараҡ билдәле) элекке чемпионы һәм үтә еңел ауырлыҡта UFC-тың ваҡытлыса чемпионы.

2025 йылдың июленә UFC-тың рәсми рейтенгында үтә еңел ауырлыҡ буйынса өсөнсө урында тора.

## Биографияһы
Пётр Евгеньевич Ян 1993 йылдың 11 февралендә хәҙерге Красноярск крайының Назаровка районындағы ауылда тыуған. Ян фамилияһы милләте ҡытай булған бабаһынан килә. 2000 йылдар башында ғаилә Поляр кругы аръяғындағы Дудинка ҡалаһына күсенә.

Алтынсы синыфта уҡығанда тхэквондо һәм мини-футбол, хатта гимнастика менән мауыға. 12 йәшендә Николай Николаевич Суржиков етәкселегендә бокс менән шөғөлләнә башлай.

14 йәшендә Йәнәсәй йылғаһында  бушатып аҡса эшләй. Нәҡ шунда Константин Маньков менән таныша, уныһы үҙ сиратында үҫмерҙе буласаҡ тренеры Юрий Владимирович Демченкоға тәҡдим итә. 

Мәктәптең 9-сы синыфынан 15 йәшендә Пётр Красноярск крайынан Омск ҡалаһына күсенә, бында бокс буйынса СССР-ҙың спорт мастеры Юрий Владимирович Демченко етәкселегендә күнекмәләрен дауам итә.

«Александр Невский» клубында профессиональ көрәшселәр шөғөлләнгән ваҡытында егет ММА-ның иғтибарын йәлеп итә.  

Омск ҡалаһындағы Себер дәүләт физик культура һәм спорт университетын тамамлай.

2010 йылдар башында Омск ҡалаһы ситендәге төнгө клубта ҡарауылсы-һаҡсы булып эшләй.

«Архангел Михаил» клубы өсөн сығыш яһау теләге менән 2018 йылдың сентябрендә ғаиләһе менән Екатеринбург ҡалаһына күсенә.

2023 йылдың ноябрендә Америка актёры Жан-Клод Ван Дамм «Архангел Михаил» клубының ролигында Янға мөрәжәғәт итә. «Һин чемпион: һинең көрәш техникаң яҡшы, тиҙлегең бик яҡшы, кардиоң да бик яҡшы!», — ти Ван Дамм.

## Ҡатнаш көрәш карьераһы
 
### Absolute Championship Berkut
2015 йылдың 24 октябрендә Ян ACB 24-тә Морат Каламов менән осраша һәм  бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән алышта уға еңеү бирелә. Был уңыш Янға еңел ауырлыҡта чемпион билбауы өсөн Магомед Магомедов менән көрәшергә мөмкинлек бирә.

2016 йылдың 26 мартында Ян ACB 32-лә Магомед Магомедов менән осраша. Алыш биш  һуҙыла. Арбитрҙарҙың айырым ҡарары менән был алышта Ян еңелә.

Карьераһындағы тәүге еңелеүҙән һуң Ян 2016 йылдың 15 июлендә ACB 41-ҙә Англия көрәшсеһе Эд Артур менән осраша. Судьяларҙың бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән еңеү яулай. 

2017 йылдың 15 апрелендә ACB 57-лә Магомед Магомедовҡа ҡаршы реванш-алыш үткәрә. Ул 5 раунд дауам итә. Судьяларҙың шулай уҡ бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән еңеү яулай һәм үтә еңел ауырлыҡта ACB чемпионы була.

2017 йылдың 30 сентябрендә ACB 71-ҙә Бразилия спортсыһы Матеус Маттосҡа ҡаршы алышта чемпион титулын уңышлы яҡлай. Өсөнсө раундта  менән еңеүгә ирешә.

### Ultimate Fighting Championship
 
ACB чемпионы титулын беренсе тапҡыр яҡлағандан һуң 2018 йылдың ғинуарында UFC менән контракт төҙөй.

Дебют алышын Ян 2018 йылдың 23 июнендә UFC Fight Night 132 ярышында япон көрәшсеһе Тэруто Исихараға ҡаршы үткәрә. Беренсе раундта техник нокаут менән еңеү яулай.

2018 йылдың 15 сентябрендә UFC Fight Night 136 ярышында Пётрҙың дәғүәсеһе — үтә еңел ауырлыҡ рейтингының 14-се номеры Дуглас Силва ди Андради була, әммә аяғы йәрәхәтләнгәнлектән Андради алышта ҡатнаша алмай, һәм Бразилия спортсыһы урынына Корея көрәшсеһе Джин Су Сон сыға. Үлсәнеү Сондың тейешле ауырлығын күрһәтмәй һәм уға Ян файҙаһына гонорарының 20 проценты күләмендә  һалына. Судьяларҙың бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән еңеү Янға бирелә. «Киске алыш» премияһына лайыҡ була.

2018 йылдың 29 декабрендә UFC 232 уйындарында Яндың дәғәүәсеһе быға тиклем үҙ-ара алыш кисектерелгән Бразилия спортсыһы Дуглас Силва ди Андради була. Икенсе раундта техник нокаут менән Ян еңеү яулай. Андради мөйөшө уның яраһы асылғанлыҡтан алышты туҡтата.

2019 йылдың 23 февралендә UFC Fight Night 145-тә Америка көрәшсеһе Джон Додсонға ҡаршы алыш үткәрә. Судьяларҙың бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән еңеү яулай.

2019 йылдың 8 июнендә UFC 238-ҙә судьяларҙың бер тауыштан ҡабул иткән ҡарары менән шулай уҡ Америка вәкиле Джимми Ривераны еңеп сыға.

2019 йылдың 14 декабрендә UFC 245-тә Юрайя Фейбер менән осраша. Өсөнсө раундта, аяғы менән башына тибеп, нокаут аша еңеү яулай. Бының өсөн «Киске сығыш» премияһына лайыҡ була.

2020 йылдың 12 июлендә UFC 251 ярышында бишенсе раундта техник нокаут менән Бразилияның тағы бер көрәшсеһе Жозе Алдуны еңә һәм үтә еңел ауырлыҡта UFC чемпионы титулын яулай. Жозе Алдуны еңгәндән һәм чемпион титулын яулағандан һуң, UFC Петр Янды ауырлыҡ категорияларына (P4P) ҡарамайынса иң яҡшы көрәшселәр рейтингына индерә. Рәсәй вәкиле яңыртылған рейтингта 13-сө урынды ала.

2020 йылдың 14 июлендә Fightmatrix сайты версияһы буйынса, ауырлыҡ категорияһына ҡарамай, иң көслө ун көрәшсе иҫәбенә инә.

#### Үтә еңел ауырлыҡта UFC чемпионы титулы өсөн көрәш
Алыш датаһы — 2020 йылдың 12 июле.

Урыны — Абу-Даби,   

Секунданттар — Денис Лаврентьев, Ильяс Хәмзин, Алексей Сорокин, Саят Абрахманов. 

Үлсәнеү һөҙөмтәләре — Петр Ян 61,2 кг, Жозе Алду 61,2 кг .

Ваҡиғалар хронологияһы: 

2020 йылдың 11 майында Генри Сехудоның UFC-та карьераһын тамамлауы тураһында белдереүенән һуң ойошма президенты Дэйна Уайт, үтә еңел ауырлыҡта чемпион титулы бушаны, ә был билбауға беренсе дәғүәсе Ян була, тип белдерә .  

2020 йылдың 28 майында ойошма президенты Дэйна Уайт Петр Ян менән Жозе Алду араһында титул алышын әҙерләүен белдерә.

2020 йылдың 10 июнендә Пётр Ян алыш контрактына ҡул ҡуя. 

2020 йылдың 11 июлендә Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренең «Яугирҙар утрауы»ндағы UFC 251 турнирында Ян һуңғы бишенсе раундта Жозе Алдуны еңә. Ян алыштың күпселек өлөшөндә өҫтөнлөк итә һәм алыштың аҙағын ышаныслы үткәрә — бишенсе раунд башында ябай комбинациянан һуң ул оппонентын  канваста ҡыйрата. Шулай итеп Пётр Ян үтә еңел  ауырлыҡта UFC-тың яңы чемпионы була. Был алышта Ян үтә еңел ауырлыҡ категорияһы өсөн әһәмиәтле һуғыуҙар һаны буйынса рекорд ҡуя —тулы булмаған 5 раундта Рәсәй вәкиле 194 тапҡыр һуғып өлгөрә.

#### Үтә еңел ауырлыҡта UFC чемпионы
2021 йылдың 6 мартында UFC 259-ҙа Алджамейн Стерлингҡа ҡаршы алышта Ян, дисквалификация менән еңелеп (тубығы иҙәнгә тейгән дәғүәсенең башына тубыҡ менән төртә), титулын юғалта.

#### Үтә еңел ауырлыҡта ваҡытлыса UFC чемпионы
2021 йылдың 30 октябрендә Ян UFC 267 ярышында Кори Сэндхэген менән үтә еңел ауырлыҡта UFC-тың ваҡытлыса чемпионы титулы өсөн көрәшә, судьяларҙың бер тауыштан ҡабул иткән ҡарарына ярашлы еңеү яулай. 

2022 йылдың 9 апрелендә UFC 273 ярышында Алджамейн Стерлингтан еңелә һәм билбауын юғалта. Артабан  ике тапҡыр: UFC 280-дә Шон О'Мэллиҙан һәм UFC Fight Night: Ян vs. Двалишвили көрәшендә Мераб Двалишвилиҙан еңелә. 

2024 йылдың 9 мартында UFC 299 ярышында Сун Ядунды еңә. Һуңыраҡ Яндың аяғындағы йәрәхәте менән алышҡанлығы асыҡлана. Ә 18 мартта Рәсәй яугиры операция үткәрәсәген белдерә. 

2024 йылдың 23 ноябрендә UFC fight Night: Ян vs. Фигейреду  турнирының төп ваҡиғаһында: судьяларҙың бер тауыштан ҡабул иткән ҡарары нигеҙендә Бразилия көрәшсеһе Дэвисон Фигейредуны еңә. 

2025 йылдың 26 июлендә Абу-Дабиҙағы UFC on 	ABC 9 турнирында Маркус Макги менән осраша һәм судьялар ҡабул иткән ҡарар менән еңеүсе тип иғлан ителә.

## Титулдары һәм ҡаҙаныштары
 
### Ҡатнаш көрәш
* **Ultimate Fighting Championship** 
** Үтә еңел ауырлыҡта UFC чемпионы (бер тапҡыр; UFC 251 уйындарында Жозе Алдоны 5-се раундта техник нокаут менән еңеп яулай) 
** Үтә еңел ауырлыҡта ваҡытлыса UFC чемпионы (бер тапҡыр; UFC 267 уйындарында судьяларҙың бер тауыштан ҡабул иткән ҡарары менән Кори Сэндхэгенды еңеп яулай) 
** «Киске алыш» премияһы лауреаты (өс тапҡыр — Джин Су Сонға, Кори Сэндхэген һәм Шон О'Мэллиға ҡаршы) 
** «Киске сығыш» премияһы лауреаты (бер тапҡыр; Юрайя Фейберға ҡаршы)
* **Absolute Championship Berkut** 
** Үтә еңел ауырлыҡта ACB чемпионы (бер тапҡыр) 
** Бер тапҡыр титулды уңышлы яҡлау
** Үтә еңел ауырлыҡта гран-при алыусы 
** «Киске алыш» премияһы лауреаты (өс тапҡыр) Морат Каламов, Магомед Магомедов, Эда Артурға ҡаршы 
* **MMADNA.nl** 
** «Европаның яңы йыл уйынсыһы» (2018) 
* **World MMA Awards** 
** «Йыл асышы» исеменә тәҡдим ителә

## Ҡатнаш алыштарҙағы статистикаһы

|-
| Еңеү
|align=center|19-5
| Маркус Макги
|Судьялар ҡарары
|UFC on ABC 9
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Абу-Даби, БҒӘ
|
|-
| Еңеү
|align=center|18-5
| Дейвисон Фигейреду
|Судьялар ҡарары
|UFC Fight Night: Ян vs. Фигейреду
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Макао, Ҡытай
|
|-
| Еңеү
|align=center|17-5
| Сун Ядун
|Судьялар ҡарары
|UFC 299
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Майами, Флорида, АҠШ
|
|-
| Еңелеү
|align=center|16-5
| Мераб Двалишвили
|Судьялар ҡарары
|UFC Fight Night: Ян vs. Двалишвили
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Лас-Вегас, АҠШ
|
|-
| Еңелеү
|align=center|16-4
| Шон О’Мэлли
|Судьялар ҡарары
|UFC 280
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Абу-Даби, БҒӘ
|
|-
| Еңелеү
|align=center|16-3
| Алджамейн Стерлинг
|Судьялар ҡарары
|UFC 273
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Джексонвилл, АҠШ
|
|-
| Еңеү
|align=center|16-2
| Кори Сэндхэген
|Судьялар ҡарары
|UFC 267
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Абу-Даби, БҒӘ
| Кис алышы
|-
| Еңелеү
|align=center|15-2
| Алджамейн Стерлинг
|Дисквалификация
|UFC 259
|
|align=center|4
|align=center|4:29
| Лас-Вегас, АҠШ
|
|-
| Еңеү
|align=center|15-1
| Жозе Алду
|Нокаут
|UFC 251
|
|align=center|5
|align=center|3:24
| Абу-Даби, ОАЭ
|
|-
| Еңеү
|align=center|14-1
| Юрайя Фейбер
|Нокаут
|UFC 245
|
|align=center|3
|align=center|0:43
| Лас-Вегас, АҠШ
|
|-
| Еңеү
|align=center|13-1
| Джимми Ривера
|Судьялар ҡарары
|UFC 238
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Чикаго, АҠШ
|
|-
| Еңеү
|align=center|12-1
| Джон Додсон
|Судьялар ҡарары
|UFC Fight Night: Блахович vs. Сантус
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Прага, Чехия
|
|-
| Еңеү
|align=center|11-1
| Дуглас Силва ди Андради
|Нокаут
|UFC 232
|
|align=center|2
|align=center|5:00
|| Инглвуд (Калифорния), АҠШ
|
|-
| Еңеү
|align=center|10-1
| Джин Су Сон
|Судьялар ҡарары
|UFC Fight Night: Хант — Олейник|UFC Fight Night 136
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Мәскәү, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|9-1
| Тэруто Исихара
|Нокаут
|UFC Fight Night 132
|
|align=center|1
|align=center|3:28
| Сингапур, Сингапур
|UFC-та дебют.
|-
| Еңеү
|align=center|8-1
| Матеус Маттос
|Нокаут
|ACB 71
|
|align=center|3
|align=center|2:27
| Мәскәү, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|7-1
| Магомед Магомедов
|Судьялар ҡарары
|ACB 57
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Мәскәү, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|6-1
| Эд Артур
|Судьялар ҡарары
|ACB 41
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Сочи, Рәсәй
|
|-
| Еңелеү
|align=center|5-1
| Магомед Магомедов
|Судьялар ҡарары
|ACB 32
|
|align=center|5
|align=center|5:00
| Мәскәү, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|5-0
| Мурад Каламов
|Судьялар ҡарары
|ACB 24
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Мәскәү, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|4-0
| Артур Мирзаханян
|Нокаут
|Professional Combat Sambo — Russia Cup
|
|align=center|1
|align=center|2:40
| Омск, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|3-0
| Харон Орзумиев
|Бирелеү
|ACB 19
|
|align=center|1
|align=center|0:47
| Калининград, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|2-0
| Ренато Веламе
|Судьялар ҡарары
|ACB 14
|
|align=center|3
|align=center|5:00
| Грозный, Рәсәй
|
|-
| Еңеү
|align=center|1-0
| Мурад Бакиев
|Нокаут
|Eurasian Fighting Championship — Baikal Fight
|
|align=center|3
|align=center|0:45
| Иркутск, Рәсәй
|
|}

## Шәхси тормошо
Петр Ян — Юлия Янға өйләнгән, уларҙың ике улы бар — Даниил һәм Константин. Константин 2020 йылдың 22 июнендә Таиландта тыуа, унда Юлия Петрҙы күнекмәгә оҙатып барған була. 

Буш ваҡытында спортсы автоматик ҡоралдан атыу менән мауыға.

## Һылтанмалар
* 
* 

## Иҫкәрмәләр