Хәрби-техник университет

**Хәрби-техник университет** — Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығы (Рәсәй оборона министрлығы) хәрби хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү, квалификацияһын күтәреү һәм белемдәрен арттырыу системаһындағы элекке Рәсәй юғары уҡыу йорто (хәрби) , Мәскәү өлкәһенең Балашиха ҡала округында урынлашҡан.

Тулы исеме: **Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының юғары профессиональ белем биреү федераль дәүләт бюджет хәрби белем биреү учреждениеһы «Хәрби-техник университет»** (*ФГБВОУ ВПО «ВТУ» Рәсәй Оборона министрлығы*).

Белем биреү эшмәкәрлеге хоҡуғына лицензияһы: № 90Л01 0000530, теркәлгән № 0491, 27 декабрь 2012 йыл.

Аккредитация, № ВВ 000877, теркәлгән № 0867, 24 март, 2011 йыл.

## Исемдәре (ҡыҫҡартылған, йылдар, ҡарағанлығы)

* Мәскәү граждандар оборонаһы хәрби училищеһы (МВУГО, (1967—1974), СССР оборона министрлығы;
* Мәскәү юл һәм инженер ғәскәрҙәре юғары команда училищеһы (МВКУДИТЬ, 1974 йылдан 1994 йылдың 26 майына тиклем), СССР оборона министрлығы, Рәсәй Федерацияһы оборона министрлығы;
* Мәскәү юғары хәрби юл инженер училищеһы (МВВДИУ, 1994—1996), Рәсәй Федерацияһы оборона министрлығы ҡарамағындағы Федераль юл-төҙөлөш идаралығы ;
* Хәрби-техник университеты (ВТУ, 1996—1998), Рәсәй Федерацияһы оборона министрлығы ҡарамағындағы Федераль юл-төҙөлөш идаралығы;
* Махсус төҙөлөш федераль агентлығы ҡарамағындағы Хәрби-техник университет (ВТУ БИТ ФГОУ, 1998—2012);
* Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының юғары профессиональ белем биреү федераль дәүләт бюджет хәрби белем биреү учреждениеһы «Хәрби-техник университет» (ФГБВОУ БИТ «ВТУ» Рәсәй оборона министрлығы), 2015—2012).

## Тарихы
Рәсәй Федерацияһы оборона министрлығының Хәрби-техник университеты хәҙерге исеме менән 2012 йылдан алып йөрөй, ә үҙенең тарихы 1967 йылда башлана. Мәскәү өлкәһенең Балашиха ҡалаһында, граждандар оборонаһының 147-се айырым механизацияланған полкы базаһында, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Советтар Союзы Маршалы В. И. Чуйков инициативаһы буйынса, СССР Оборона министры бойороғо нигеҙендә, СССР Ҡораллы Көстәренең граждандар оборонаһы ғәскәрҙәре команда составын әҙерләү өсөн, 1967 йылдың 8 апрелендә өс йыллыҡ уҡыу мөҙҙәте менән Мәскәү граждандар оборонаһы хәрби училищеһы ойошторола. *Училищела* 3 майҙа уҡыу башлана. Был көн хәрби уҡыу йортона нигеҙ һалынған көн тип һанала. 1967 йылдың 19 декабрендә СССР Юғары Советы Президиумы Указы нигеҙендә, Советтар Союзы Маршалы. В. И. Чуйков, училищеға Грамота һәм Хәрби байраҡ тапшыра.

СССР биләмәһендә оборона төҙөлөшөнөң махсус һәм айырым бурыстарын үтәү өсөн юл ғәскәрҙәренең әҙерлекле команда составы булмауы менән бәйле, 1974 йылдың июль айында СССР оборона министры приказы менән Мәскәү граждандар оборонаһы хәрби училищеһы *Мәскәү юл һәм инженер ғәскәрҙәренең юғары команда училищеһы* итеп үҙгәртелә. Уҡыу мөҙҙәте дүрт йыл була. Училищеға Каменец-Подольск инженер ғәскәрҙәре команда училищеһының юл бәйләнештәре инженерҙары факультеты һәм тыл һәм транспорт Хәрби академияһының хәрби-транспорт факультеты профессор-уҡытыусылар составының бер өлөшө күсерелә.

1978 йылдың 15 июлендә училищены тамамлаусыларға юғары хәрби-махсус белем тураһында беренсе диплом тапшырыу тантанаһы була.

Университетта курсанттар, һәм шулай уҡ студенттар уҡый.

Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1998 йылдың 2 февралендәге ҡарары менән училище *Рәсәй махсус төҙөлөш хәрби-техник университеты* итеп үҙгәртелә.

1999 йылдың сентябренән, хәрби юғары уҡыу йорттары араһында тәүге тапҡыр, хәрби-техник университетта түләүле нигеҙҙә, штаттан тыш инженер факультетында граждан йәштәр араһында студенттарҙы уҡытыу башлана.

2007 йылдың 22 декабрендә Хәрби байраҡтың яңы өлгөһө тапшырыла.

Рәсәй Ҡораллы Көстәрен реформалау менән бәйле 2012 йылдың 1 сентябренән университет агентлыҡтан Оборона министрлығына күсерелә, һәм 2014 йылдың 2 майында *Хәрби-техник университетҡа* яңы байраҡ тапшырыла.

2015 йылдың ноябрендә Хәрби-техник университет бөтөрөлә. Университет курсанттары уҡыуын армия генералы А. В. Хрулёв исемендәге материаль-техник тәьмин итеү хәрби академияһында дауам итәләр. Хәрби-техник университет территорияһында Бөйөк Петр исемендәге стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре Хәрби академияһы урынлаша.

## Факультеттары
2013—2015 йылдарҙа университетта уҡытыу бер нисә факультетта алып барыла:

* 1-се факультет (махсус төҙөлөш);
* 2-се факультет (инженер-энергетик);
* Ҡайтанан әҙерләү һәм квалификацияһын күтәреү факультеты;
* Сәнәғәт, транспорт һәм граждандар төҙөлөшө институты (ИПГТС), 2001 йылдан.

## Начальниктары
* О. П. Николаев, генерал-майор (1967—1970);
* П. Д. Косенко, генерал-майор (1970—1979);
* В. П. Обоянский, генерал-майор (1979—1985);
* В. М. Иванов, генерал-майор (1985—1991);
* А. А. Цуканов, генерал-майор (1991—1995);
* А. В. Кургузов, генерал-лейтенант (1995 — 2004);
* В. С Иванов, генерал-лейтенант, техник фәндәр докторы, профессор (2004—2012);
* С. Г. Рихель, полковник, хәрби фәндәр кандидаты, доцент (2012—2015);

## Атаҡлы тамамлаусылары

А. Я. Опарин, майор, Советтар Союзы Геройы (1982 йылда, үлгәндән һуң), ә 1982 йылда *Опарин Александр Яковлевич* курсанттарҙың 4-се ротаһы составы исемлегенә мәңгелеккә индерелә;

В. И. Исаков, армия генералы, Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең Тыл начальнигы, Рәсәй Федерацияһы Оборона министры урынбаҫары;

В. В. Смирнов, 1970 йылда сығарылған, генерал-полковник, Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре Генераль штабы начальнигы урынбаҫары, Баш ойоштороу-мобилизация идаралығы начальнигы;

Г. Н. Кирилл, 1973 йылда тамамлаған, генерал-полковник;

Александр Иванович Волосов, 1977 йыл тамамлаған, махсус төҙөлөш Федераль агентлығы директоры;

С. В. Иванов, 1978 йылда сығарылған, генерал-лейтенант, юл-төҙөлөш корпусы командиры (Сургут);

Н. А. Тимошенко, 1978 йылда сығарылған, генерал-майор, Рәсәйҙең Приморье крайы буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы начальнигы;

Е. В. Лизунов,1979 йылда тамамлай, курсанттарҙың 5-се ротаһы, генерал-майор

И. А. Калинин, генерал-полковник, Украинаның Хәүефһеҙлек хеҙмәте рәйесе;

С. Э. Гавето, генерал-лейтенант;

В. Г. Пантелеенко, генерал-лейтенант;

Б М. Панчук, генерал-лейтенант, эштәр Рәсәй махсус төҙөлөш идаралығы начальнигы;

В. И. Башкирцев, генерал-майор;

В. В. Сафьянов, генерал-майор;

В. В. Степанов, 1983 йылда сығарылған, генерал-полковник, Рәсәй Федерацияһының граждандар оборонаһы эштәре, ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм стихиялы бәлә-ҡаза эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса Министрының беренсе урынбаҫары. Мәскәү Төньяҡ административ округы Префекты.

В. С. Бутко, 2000 йылда сығарылған, генерал-лейтенант, Рәсәйҙең Ростов өлкәһе буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы начальнигы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Рәсәй федерацияһы президенты указдары, 27 майҙа 1994 йыл, № 1090 «тапшырыуы тураһында *Мәскәү инженер ғәскәр команда училище һәм юғары юл*»

## Һылтанмалар
* Сайт ВТУ. 
* Сайт учёба.