open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хольстентор

**Хольстентор**, **Хольштентор**, **Холстентор** (нем.Holstentor [Хольстентор]  — **«Голштин ҡапҡалары»**) — эске ҡаланың төньяҡ-көнбайыш яғында Любектың урта быуат ҡала ҡапҡалары, исемен Голштиния тарихи урынынан алған, уға  ҡапҡалар аша үткән юл алып бара. Төньяҡ-европа архитектураһының «кирбес готикаһы» стилендәге ҡомартҡы. Ҡаланың, Ганзаның  һәм бөтә Төньяҡ Германияның архитектура ландшафтының тарихи символы. ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мәҙәни мираҫы объекты.

Ҡапҡалар Ганзаның эре үҙәге— Любектың ҡала ҡәлғә нығытмалары системаһына инә.  1864 йылда ҡәлғәне һүткәнгә тиклем ҡапҡалар комплексы бер-бер артлы урынлашҡан дүрт үҙаллы оборона ҡоролмалары каскадынан ғибәрәт булған. Ҡапҡалар Траве һәм Вакениц йылғаларының ике яры буйлап Любектың тарихи үҙәген уратып алған стеналарҙың, башняларҙың, тупраҡ валдарҙың, каналдарҙың ҡәлғәнең төньяҡ- көнбайыш өлөшөндә, голштин герцоглығы һәм Дания короллеге яғынан һөжүмгә ҡаршы ныҡ булмаған  системала үҙәк звено булған.

Бөгөнгө көнгә Голштин ҡапҡалары һаҡланып ҡалған ике, төньяҡ һәм көньяҡ башнянан  һәм уларҙы тоташтырған үҙәк аралыҡтан  тора. Башнялар ҡыҙыл һәм ҡара ялтырауыҡлы кирбестәрҙән һалынған ҡаттарҙан тора, тәҙрәләре бойницаларҙан ғибәрәт.

Ҡапҡаларҙың үҙәк өлөшөндә беренсе ҡат юҡ, сөнки бында ҡапҡа аша үтеү урыны. Ҡоролманың биш ҡаты бар, беренсе ҡат башняларҙы бер-береһе менән тоташтыра, Эске яҡтан (ҡала яғынан) башнялар бер бөтөн кеүек күренә, ә тышҡы яҡтан (баҫыу яғынан) улар сығып тора, һәм алыҫлыҡтары улар араһында 3,5 метрға етә. Башняларҙың конус формаһындағы ҡыйыҡтары иғтибарға лайыҡ, ә урталағы аралыҡ фронтон менән биҙәлгән.

1950 йылдан Голштин ҡапҡаларында ҡала тарихы музейы урынлашҡан.Ҡапҡалар алдындағы майҙан-парк ҡала властары тарафынан мәҙәни саралар, тамаша. концерттар үткәреү өсөн файҙаланыла. Ҡапҡалар килеүселәр өсөн һәр ваҡыт асыҡ. Фронтондың тыш яғында алтын хәрефтәр менән  урта быуат яҙыуы: «**Domi Foris Pax Concordia**» (лат. теленән— «Эстә татыулыҡты, тышта тыныслыҡ») тора. 
Файл:Holstentor March09.JPG|Изге Петр сиркәүенең манараһынан ҡапҡалар күренеше 
Файл:Lübeck Seutter.jpg|XVIII быуат  ҡала нығытмалары картаһы. Ҡапҡалар  — өҫтә үҙәктә  
Файл:Holstentor guns.jpg|Ҡапҡалар бойницаһында артиллерия ҡоралы
Файл:Holstentor02.jpg|Фронтондағы яҙыу: CONCORDIA DOMI FORIS PAX


## Әҙәбиәт

* Jonas Geist: *Versuch, das Holstentor zu Lübeck im Geiste etwas anzuheben.* Wagenbach, Berlin 1976, 
* Wulf Schadendorf: *Das Holstentor*. Weiland, Lübeck 1977, 1985, 
* Heinz-Joachim Draeger: *Lübeck anschaulich — Geschichte erleben in einer alten Stadt*. Convent, Hamburg 2003, 

## Һылтанмалар

*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Хольстентор

## Иҫкәрмәләр
Изге Мария сиркәүе (Штральзунд)

**Изге Мария сиркәүе**   (*Мариенкирхе*; нем.St.-Marien-Kirche) Штральзундта   Ганза ҡалаһының иң ҙур сиркәүе  һәм Үҙәк Европала һуңғы готика шедевры. 1625 йылдан алып 1647 йылға тиклем сиркәү бинаһы донъяла  иң бейек бина була.  Беренсе тапҡыр сиркәү тураһында 1298 йылда телгә алына. 104 метр бейеклектәге сиркәүҙең башняһынан ҡаланың, уның тирә- яғының һәм Рюгендың матур күренеше асыла.

Люнебургтағы Изге Николай сиркәүенән һуң Штральзундтағы  төньяҡ Европала Изге Мария  сиркәүе  кирбес готикаһы стилендәге иң иртә базилика була. Сиркәү Любек Мариенкирхеһының өлгөһөндә төҙөлгән.

## Иҫкәрмәләр


## Әҙәбиәт

* Wolfgang Clasen: *St. Marien zu Stralsund und der Kirchenbau der Spätgotik im norddeutschen Backsteingebiet.* (Diss. ms.), Marburg 1947
* Silke Freier: *Friedhof und Denkmal am Neuen Markt in Stralsund.* in: *Heimathefte für Mecklenburg und Vorpommern.* 7. Jg. 1 (1997), 51-53
* Antje Grewolls: *Die Kapellen der norddeutschen Kirchen im Mittelalter. Architektur und Funktion.*, Kiel 1999
* Ernst von Haselberg (Bearb.): *Die Baudenkmäler des Regierungsbezirks Stralsund.* Heft V. Der Stadtkreis Stralsund (Die Baudenkmäler Der Provinz Pommern, Erster Theil), Stettin 1902.
* Hellmuth Heyden: *Die Kirchen Stralsunds und ihre Geschichte.* Berlin 1961
* Ralf Lusiardi: *Stiftung und Gesellschaft. Religiöse und soziale Aspekte des Stiftungsverhaltens im spätmittelalterlichen Stralsund.* (Stiftungsgeschichten, Bd.2), Berlin 2000
* Walther Jahn: *Die Marienkirche*, Stralsund 1930.
* Silke Kossmann: *Die Marienkirche in Stralsund und ihre Nachfolge in Mecklenburg und Pommern.* Thomas-Helms-Verlag, Schwerin 2005. .
* Nikolaus Zaske: *Die gotischen Kirchen Stralsunds und ihre Kunstwerke. Kirchliche Kunstgeschichte von 1250 bis zur Gegenwart.* Berlin 1964.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Список самых высоких сооружений мира

## Һылтанмалар

* Сайт общины церкви Святой Марии в Штральзунде
* Мариенкирхе. Фоторепортаж DW
Анже замогы

**Анже замогы** (франц.D Château Angers) Франциялағы Мен һәм Луара департаментының Анже ҡалаһында урынлашҡан.  Замоктың   дөйөм майҙаны яҡынса .

## Замок тарихы

Беҙҙең эраға тиклем III быуатта  Анже ерҙәре  Рим империяһы составына ингән. Мен йылғаһының яры буйында вәхши ҡәбиләләрҙән һәм викингтарҙан һаҡланыу өсөн ағас диуарҙар менән нығытылған ҙур булмаған сик буйы ауылы урынлашҡан.

851 йылда ҡәлғә Анжу графлығы  хакимлығы аҫтына эләгә.

Жоффруа II (франц.II Geoffroy) үҙенең хакимлығы  ваҡытында (1040—1060) ағас ҡәлғә урынына ҙур таш замок төҙөй. 

1204 йылда француз короле Филипп II (франц.Auguste Philippe II)  Анжу графлығын баҫып ала, ә уның менән бергә  Менды, Нормандияны һәм Бретанды яулай

1240 йылға 17 түңәрәк башнялары менән Анже һарайының ҡеүәтле стеналарын төҙөү тамамлана  

Людовик Анжуйский замоктың эске ихатаһында сиркәү һәм король палаталары төҙөй.

Людовик II улы, Мәрхәмәтле Рене, герцог Анжуйский  идара иткән осор (1409—1480).

1562 йылда Екатерина Медичи Анже замогын шул ваҡыттағы хәрби реалийҙарға ярашлы маҡсат менән нығыта.  Әммә 1574 йылда Генрих III француз тәхетенә ултырып һәм  протестанттарҙың хәрби ихтилалдарынан ҡурҡып, Анже замогының башняларын стеналары кимәленә тиклем киҫергә бойора. Башняларҙы һүткәндәге таш ҡаланың урамдарын төҙөүҙә ҡулланыла. Шуға ҡарамаҫтан Генрих III замокты хәрби әҙерлектә тотоуын дауам итә һәм хатта стеналарҙа артиллерия урынлаштыра. 

1939 йылда замок Польша хөкүмәтенең Германия ғәскәрҙәренән  һыйыныу урыны булған, ә 1940 йылда немец ғәскәрҙәре тарафынан  оккупациялана.

## Архитектураһы
Замоктың ҡәлғә диуары бәлләүер ташынан һәм аҡ эзбизташтан биш мөйөш формаһында төҙөлә һәм оҙонлоғо километрҙан ашыу була. Төньяҡ-көнбайыш яғында фортификацион нығытмалар булмай  һәм Мен йылғаһына барып терәлә.

## Анже  апокалипсисы

Анже һарайы үҙенең «Апокалипсис»  гобелендар серияһы менән билдәле,  ул  «Францияның төбәк  мөғжизәләре» булып тора. Әҙер полотно  оҙонлоғо 144 м һәм бейеклеге 5,5 метр булған ете бер үк    өлөштән тора. Уны төҙөүгә биш йыл ваҡыт китә.

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар

* 
* История, архитектура и фотографии Анжерского замка

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Замки Луары
* Замки Франции
Әбделсәлих Ишмөхәмәтов

**Әбделсәлих Ишмөхәмәтов** (1787—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы. 

## Биографияһы
Әбделсәлих Ишмөхәмәтов (Әбделсәлих Ишмөхмәт улы Сурағолов) Ырымбур губернаһы Бүләкәй-Көҙәй улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының ) Күл ауылында йәшәгән. Сотник булып хеҙмәт итә.

1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем*11-се Башҡорт атлы полкы* составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 11-се Башҡорт атлы полкы башлыса 8-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 5 октябрҙә Түбәнге Новгородҡа бара. Артабан Украинаға генерал-лейтенант граф П. А. Толстойҙың ополчение корпусы составына ебәрелә. Рус армияһының сит илгә походтары барышында, 1813 йылдың майында полк Пенза ополчениеһы менән бергә Варшава герцоглығына килә һәм Польша армияһы составына индерелә. 21 сентябрҙә Богемия армияһының кавалериянан генерал граф М. И. Платовтың корпусы составына күсерелә, октябрь-ноябрҙә Платов корпусы составында Саксонияла, Баварияла, Францияла, шул иҫәптән 4 һәм 6 октябрҙә Лейпциг янындағы хәрби алыштарҙа ҡатнаша. 3 ноябрҙә полк Волконскийҙың отряды менән бергә Витгенштейн корпусына керә, 14-16 ноябрендә Березина буйындағы алыштарҙа ҡатнаша. Рус армияһының сит илгә походтары барышында Лейпциг һәм Дрезден янындағы алыштарҙа ҡатнаша. 1813 йылдың декабрендә Богемия армияһының Төп фатиры ҡарамағында хеҙмәт итә. 1814 йылдың 1 ғинуарынан Гамбургты блокадалауҙа һәм штурмлауҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 11-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

## Бүләктәре
* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
*
Осерен-Риварет

**Осерен-Риварет** () — коммуна во Францияның коммунаһы, Аквитания төбәгендә урынлашҡан. Департаменты — Атлантик Пиреней. Коммуна Пеи-де-Бидаш, Остибар һәм Амикюз кантондары составына инә. Коммунаның округы — Байонна.

Коммунаның Insee коды — 64435.

## Географияһы
Коммуна Париждан 660 км көньяҡ-көнбайышта, көньяҡта Бордонан 165 км-ҙа, По ҡалаһынан көнбайышҡа табан 50 км алыҫлыҡта урынлашҡанк.

Коммунаның биләмәләрендә  йылғаһы аға.

### Климат
Бында йылы океан климаты. Ҡыш йомшаҡ, йылы, ғинуар айының уртаса температураһы — +5°с — +13°с , ә −10 °c бик һирәк була. Ноябрҙән апрелгә тиклем йылына 15 көн ҡар яуа. Йәйҙең максималь температураһы яҡынса 20-30 °C, ә 35 °C эҫелек бик һирәк була. Яуым-төшөм һаны юғары, йыл буйына яҡынса 1100 мм. Елһеҙ һауа торошо хас, көслө елдәр бик һирәк.

## Халыҡ
2010 йылда коммуна халҡы 234 кеше тәшкил итә.

## Хакимиәте

## Иҫтәлекле урыны
* Изге Мария Магдалина сиркәүе (1857 йыл)

## Фотогалерея

Файл:FR-64-Osserain.JPG|Осерен-Риварет
Файл:Map commune FR insee code 64435.png|Коммуна картаһы.


## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар
*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Осерен-Риварет
* Осерен-Риварет (фр.).  Национальный институт статистики и экономических исследований Франции. Проверено 15 июня 2015.
* Осерен-Риварет (фр.).  www.linternaute.com. Проверено 15 июня 2015.
* Осерен-Риварет (фр.).  cassini.ehess.fr. Проверено 15 июня 2015.
Осер

**Осер** ( ) — Францияның ҡалаһы һәм коммунаһы, Йонна департаментының префектураһы (административ үҙәге). Йонна йылғаһы ярында урынлашҡан һәм яҡынса 40 км² майҙанды биләй. Халҡы 37 790 кеше (1999).

«Осер» һүҙе латинса *Autissiodorum* (төрлө варианттары менән) һүҙенән алынған. Галлия һәм рим ҡосоронда әһәмиәтле үҙәк булып торған. Риүәйәт буйынса, сиркәү епископы Осерский Герман V быуатта сиркәү һалған, уның тирә-яғында Каролингтар дәүерендә аббатлыҡ, хәҙерге заманда бөтә донъяға билдәле Сен-Жермен Аббатлығы (ҡара. һүрәттә) формалашҡан. Собор сиркәүе XI—XVI быуаттарҙа бер нисә тапҡыр яңынан төҙөлгән (башлыса готика стилендә, XIII быуат витраждары менән). Ошо уҡ ваҡытта бында Изге Евсевий сиркәүе лә төҙөлә. Епископ кәшәнәһе уның криптында урынлашҡан (IX быуат), бында шулай уҡ епископ Аарон Осерскийҙың да изге тәненең ҡалдыҡтары ята.

Иртә урта быуаттарҙа ҡала шул уҡ исемдәге епархияның үҙәге була. Осер епископтары бер үк ваҡытта граф функцияһына эйә булған. Шул уҡ ваҡытта епископтар сеньорҙарғаа фьеф биргән, уларҙан яһаҡ йыйған. VIII—IX быуаттарҙа Осер графлығы барлыҡҡа килә. ХI быуатта ул Невер һәм Тоннер графлыҡтары менән берләшә. Был берләшмә ХIII быуаттың икенсе яртыһына тиклем һаҡлана.

1273 йылдан графлыҡ никах ярҙамында сеньор де Рошфорға (Жан I де Шалон идаралығынан) күсә, ул Шалон-Осер ғаиләһенең башланғысы булып тора.

Был 1370 йылда сеньор де Рошфор Жан IV де Шалон-Осер 31 000 ливрға Осер графлығын Франция короленә һата. Бары тик 1490 йылда ғына Осер тулыһынса Францияға ҡушыла.

Осерҙа билдәле «Шабли» шарабын етештерәләр.

Ҡалала «Осер» футбол клубы бик ҙур популырлыҡ менән файҙалана. Бик оҙаҡ ваҡыт дауамында был команда бер ваҡытта ла илдең Юғары дивизионынан сыҡмай уйнап килә. Шуға ҡарамаҫтан, һуңғы клуб миҙгеле йомғаҡтары буйынса 2011—2012 йылда бары тик 20-се урынды биләй һәм 2-се лигала сығыш яһай.

## Данлыҡлы кешеләре
* Никола Ретиф де ла Бретонн (1734—1806) — яҙыусыһы, популяр һәм иң емешле XVIII быуат аҙағының Францияла яҙыусыларының береһе.
* Мари Ноэль (; 1883—1967) — шағирә, ысын исеме Мари Руже (Marie Rouget).
* Фурье, Жан Батист Жозеф (*Jean Baptiste Fourier Joseph*; 1768—1830).

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Осер (графлыҡ)

## Иҫкәрмә


## Һылтанмалар
* 
* Histoire d’Auxerre, de Nevers et de Tonnerre du IXème au XIVème (фр.). Проверено 7 августа 2010. Архивировано 7 февраля 2012 года.
Ҡулсалар теорияһы

**Ҡулсалар теорияһы** — дөйөм алгебраның ҡулсаларҙы — тотошо буйынса һандарҙы ҡушыу һәм ҡабатлау менән оҡшаш булған ҡушыу һәм ҡабатлау операциялары менән алгебраик структураларҙы өйрәнеүсе бүлеге. Ҡулсалар теорияһы ике бүлеккә айырыла: коммутатив һәм коммутатив булмаған ҡулсаларҙы өйрәнеү.

Коммутатив ҡулсалар дөйөм алғанда яҡшыраҡ өйрәнелгән, улар алгебраик геометрияның һәм һандарҙың алгебраик теорияһының үҫеше өсөн инструменталь саралар менән тәьмин итеүсе хәҙерге математиканың мөһим өлөшө булған коммутатив алгебраның төп өйрәнеү темаһы булып торалар. Был өс теория шул тиклем тығыҙ бәйләнгән, хатта теге йәки был һөҙөмтә ниндәй өлкәгә ҡарай икәнен һәр ваҡытта ла әйтеп булмай, мәҫәлән, нулдәр тураһында Гильберт теоремаһы алгебраик геометрияла ҙур роль уйнай, ләкин коммутатив алгебра терминдарында әйтеп бирелә һәм иҫбат ителә. Икенсе миҫал — Ферманың бөйөк теоремаһы, элементар арифметика (коммутатив алгебраның өлөшө булып торған) терминдарында әйтеп бирелә, ләкин уның иҫбатланышы алгебраик геометрияның, шулай уҡ һандарҙың алгебраик теорияһының тәрән һөҙөмтәләрен ҡуллана.

Коммутатив булмаған ҡулсаларҙың үҙен тотошо ҡатмарлыраҡ, оҙаҡ ваҡыт уларҙың теорияһы коммутатив алгебраға бәйһеҙ рәүештә үҫешә, әммә XX быуат аҙағында, бындай ҡулсаларҙы (булмаған) «коммутатив булмаған арауыҡтарҙа» функциялар ҡулсаһы итеп ҡарап, был теорияны геометрик рәүештә төҙөү йүнәлеше барлыҡҡа килә. Был тренд 1980-се йылдарҙа, коммутатив булмаған геометрия барлыҡҡа килгәс һәм квант төркөмдәре асылғандан һуң барлыҡҡа килә, был теорияларҙың ысулдарын ҡулланыу арҡаһында коммутатив булмаған ҡулсаларҙы нығыраҡ аңлауға өлгәшелә, бигерәк тә коммутатив булмаған Нётер ҡулсаларын.

## Ҡайһы бер төп һөҙөмтәләре
Бөтә ҡулсалар өсөн дөйөмдәре:
* Ҡулсалар өсөн изоморфизм тураһында теоремалар
* Накаяма леммаһы
Ҡулсаларҙың ҡайһы бер кластары өсөн структур теоремалар:
* Веддербёрн — Артин теоремаһы ярым ябай ҡулсалар структураһы тураһында.
*  төп идеалдарҙың бөтөн булмаған ҡулсалары структураһы тураһында.
* Морита теорияһы, ике ҡулсаның улар өҫтөндә модулдәренең эквивалентлы категориялары булған осраҡты тасуирлай.
* Веддербёрндың бәләкәй теоремаһы, нулдең бүлеүселәренән башҡа сикле ҡулса ялан була тип раҫлай.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* *Атья М., Макдональд И.* Введение в коммутативную алгебру. — Факториал Пресс, 2003 — ISBN 5-88688-067-4.
*  История теории колец на MacTutor Archive ''(англ.)'' 
* 
* Goodearl, K. R., Warfield, R. B., Jr., *An introduction to noncommutative Noetherian rings*. London Mathematical Society Student Texts, 16. Cambridge University Press, Cambridge, 1989. xviii+303 pp. — ISBN 0-521-36086-2
* *Nathan Jacobson*, The Theory of Rings. American Mathematical Society Mathematical Surveys, vol. I. American Mathematical Society, New York, 1943. vi+150 pp.
* 
* McConnell, J. C.; Robson, J. C. *Noncommutative Noetherian rings*. Revised edition. Graduate Studies in Mathematics, 30. American Mathematical Society, Providence, RI, 2001. xx+636 pp. — ISBN 0-8218-2169-5
Дәүләт әләме майҙаны (Баҡы)

**Дәүләт әләме майҙаны** (әзерб. Meydanı Dövlət Bayrağı) — Әзербайжандың баш ҡалаһы Баҡылағы, Әзербайжан Республикаһы флагы урынлашҡан майҙан.

## Тарихы
2007 йылдың 17 ноябрендә Әзербайжан Президенты Баҡы ҡалаһында Дәүләт флагы майҙанын булдырыу тураһында указға ҡул ҡуя. Уға 30 декабрҙә Әзербайжан Хәрби-диңгеҙ көстәренең төп базаһынан алыҫ булмаған Баилово биҫтәһе эргәһендә нигеҙ һалына.

Проект билдәле америка компанияһы Trident Support Америка компанияһы тарафынан әҙерләнә һәм уны Azenko Әзербайжан компанияһы тормошҡа ашыра.

2010 йылдың 1 сентябрендә Дәүләт флагы майҙанды асыу тантанаһы үтә, унда Әзербайжан флагы күтәрелә.Флагшток 2011 йылда Дүшәмбелә 165 метрлы флагшток төҙөлөп бөткәнгә тиклем, донъяла иң бейеге була.

2010 йылдың 24 ноябрендә Президент Указы Әзербайжан Республикаһы Министрҙар Кабинеты ҡарамағында Дәүләт флагы майҙаны комплексы идаралығы булдырыла, 2011 йылдың 27 апрелендә Рашад Рафаэль оглы Мәмәдов уның начальнигы итеп тәғәйенләнә.

2011 йылдың 16 майында «Евровидение 2012» өсөн Дәүләт флагы майҙанында 20 000 кеше һыйҙырышлы махсус концерт комплексы төҙөлөүе тураһында иғлан ителә.
2017 йылдың авгусында флагшток һүтеп алына

### Инцидент
2010 йылдың 3 сентябрендә дауыл һөҙөмтәһендә йыртылғандан һуң, флаг алмаштырыла.

2011 йылдың 2 февралендә ныҡ көслө елдә флагшток һелкенә башлай. Әзербайжандың ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хәбәр итеүенсә, белгестәрҙең тиҙ арала хәүефһеҙлек буйынса күргән саралары һәм профилактика һөҙөмтәһендә тирбәлеү туҡтатыла, флаг на некоторое время был спущен, а жители близлежащего 9-этажного дома эвакуированы из-за опасения, что 220-тонный флагшток может упасть.

## Тасуирлама

Майҙаны 60 гектар ерҙе биләй, уның үрге өлөшө 31 мең квадрат метр тәшкил итә. Флагштоктың бейеклеге — 162 метр, нигеҙенең диаметры — 3,2 метр, ә өҫкө өлөшөкө — 1,09 метр. Конструкцияның дөйөм ауырлығы — 220 тонна. Флагтың киңлеге 35 метр, оҙонлоғо — 70, дөйөм майҙаны — 2450 квадрат метр, ә ауырлығы — яҡынса 350 килограмм. Майҙанды төҙөү яҡынса 32 миллион долларға барып баҫа.

Яңыса технологиялар ҡулланыу һөҙөмтәһендә флагшток секундына 58 метр (209 км/с) иҫкән ел ҡеүәтен дә күтәрә ала. Әммә елдең тиҙлеге 20 м/с булғанда, флаг төшөрөлөргә тейеш. Эшләүселәр иҫәпләүенсә, Баҡыла бындай көндәр һаны йылына 40-50-нән артмай.

Майҙанда шулай уҡ Әзербайжандың дәүләт символдары — бронза һәм алтын ялатылған бронзанан эшләнгән герб, гимн тексы һәм карталар бар, Дәүләт флагы музейы ойошторолған.

Музей 2010 йылдың 9 ноябрендә, Дәүләт флагы көнөндә асыла. Ул һигеҙ саталы йондоҙ (Әзербайжан гербында һәм флагында шундай уҡ йондоҙ төшөрөлгән) формаһында эшләнгән һәм флагшток пьедесталы аҫтында урынлашҡан. Музейҙа хәҙерге Әзербайжан территорияһында һәм совет йылдарында Әрмәнстанға бирелгән Әзербайжан ерҙәрендә йәшәгән дәүләттәрҙең һәм ханлыҡтарҙың реставрацияланған флагтары, байраҡ башы XVII—XVIII быуаттарҙағы байраҡ баштары, Әзербайжандың төрлө йылдарҙа ҡабул ителгән Төп Законы, почта маркалары, аҡса өлгөләре, ордендар һәм миҙалдар, Бойондороҡһоҙ Әзербайжан дәүләтенең тарихы сағылдырған фотографиялар һәм документтар урын алған.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Дәүләт флагы майҙаны

## Иҫкәрмәләр
Фигейра-да-Фош

**Фигейра-да-Фош** (порт.   Foz Figueira da; []) — Португалиялағы ҡала һәм диңгеҙ порты, Коимбра округы составындағы шул уҡ исемле муниципалитеттың үҙәге. Халҡы һаны — 27,7 мең кеше (ҡалала), 63,4 мең халҡы (муниципалитетта) тәшкил итә. Ҡала һәм муниципалитет  Үҙәк төбәк һәм Байшу- Мондегу субтөбәктең иҡтисади-статистик  төбәгенә инә. Иҫке административ бүленеш буйынса  Бейра-Литорал провинцияһына ингән булған.

## Урынлашыуы
Ҡала  Коимбра ҡалаһы округының административ  үҙәгенән көнбайышҡа ҡарай  37 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

Муниципалитет сиктәштәре:

* төньяҡта —  Кантаньеде муниципалитеты
* көнсығышта —  Монтемор-у-Велью, Соре муниципалитеттары
* көньяҡта —  Помбал муниципалитеты
* көнбайышта — Атлантик океан

## Халҡы

## Тарихы
Ҡалаға 1771 йылда нигеҙ һалына

## Билдәле кешеләре

* Уго Алмейда —  билдәле португал футболсыһы, йыйылма командаһы уйынсыһы.
* Сузана Герра — португал йырсыһы, «Евровидение-2014» конкурсында ҡатнашыусы

## Райондары

* Альядаш
* Алкейдан
* Бон-Сусессу
* Борда-ду-Кампу
* Бренья
* Буаркуша
* Феррейра-а-Нова
* Лавуш
* Майорка
* Маринья-даш-Ондаш
* Моиньюш-да-Гандара
* Пайан
* Кьяйуш
* Сантана
* Сан-Жулиан-да-Фигейр-да-Фош
* Сан.-Педру
* Тавареде
* Вила-Верде

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Коимбра (округ)
* Муниципалитеты округа Коимбра
* Районы округа Коимбра

## Һылтанмалар

* Официальный сайт муниципалитета
Френдс Арена

**«Френдс Арена»** (элек «Swedbank Arena» кеүек билдәле ) (швед. Friends Arena) — Стокгольм ҡалаһында  футбол стадионы, ул Сольна коммунаһында тимер юл станцияһына яҡын урында төҙөлгән (Стокгольм үҙәгенән яҡынса алты километр алыҫлыҡта). Төҙөүҙең яҡынса хаҡы 2,3 миллиард  швед кронаһы тәшкил иткән (205 миллион евро). Стадион  Swedbank Arena тип аталһын өсөн Swedbank  банкы 2023 йылға тиклем 153 млн швед кронаһы түләгән. Әммә 2012  йылдың 25 мартында  Swedbank  яңы исем иғлан итә  — Friends Arena. Был аренаны футбол буйынса Швеция милли йыйылмаһының үҙ стадионы булған Росгунда стадионы алмаштыра. Стадиондың асыла торған ҡыйығы бар, был спорт һәм мәҙәни сараларҙы ҡышҡы миҙгел дауамында үткәрергә мөмкинлек бирә. Уның  һыйҙырышлығы футбол уйыны ваҡытында 50 000 кеше һәм концерттар ваҡытында 67 500 кеше. 2016/2017 йыл миҙгелендә   стадионда  Европа Лигаһының финалы үтә, унда   «Манчестер Юнайтед» һәм голланд  командаһы «Аякс»  осраша.  2013 йылда арена ҡатын-ҡыҙҙар араһында футбол буйынса Европа чемпионатын, шул иҫәптән финалды ҡабул итә. Аренала шулай уҡ туп менән хоккей уйындары уҙғарыла.

## Факттар
Стадион Гринвичтан көнсығышҡа табан 18-се меридианда ята.   

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар

* Официальный сайт
* Футбольный Союз Швеции 
* 
* Stadium Guide Article
Баумбург монастыры

**Баумбург монастыры** (нем.Kloster St. Margareth Baumburg zu) — элекке августин монастыры, үрге бавария районы Траунштайнда урынлашҡан   (Альтенмаркт-ан-дер-Альц общинаһы).

## Тарихы
1803 йылда секуляризация һөҙөмтәһендә  таратыла. Изге Маргарита монастырына  1107—1109 йылдарҙа граф  Беренгар I фон Зульцбах тарафынан  Берхтесгаден усадьбаһы территорияһында нигеҙ һалына.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Монастырь Аухаузен
* Бывший мужской монастырь Святых Петра и Павла в Ландсхуте
* Бывший женский францисканский монастырь Святого Креста
* Монастырь Хольцен
* Монастырь Фрауенцель

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Backmund, Norbert: Die Chorherrenorden und ihre Stifte in Bayern. Augustinerchorherren, Prämonstratenser, Chorherren von Hl. Geist, Antoniter, Passau 1966, S. 55—57;
* Bauer, Hermann und Anna: Klöster in Bayern. Eine Kunst- und Kulturgeschichte der Klöster in Oberbayern, Niederbayern und der Oberpfalz, München 1985, S. 98—99;
* Dehio, Georg: Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Bayern IV: München und Oberbayern, Darmstadt 1990, S. 192—196;
* Mai, Paul (Hrsg.): Die Augustinerchorherren in Bayern. Zum 25-jährigen Wiedererstehen des Ordens (= Kataloge und Schriften des Bischöflichen Zentralarchivs der Bischöflichen Zentralbibliothek Regensburg Band 16), Regensburg 1999, S. 111;
* Mois, Jakob: Das Stift Rottenbuch in der Kirchenreform des XI. — XII. Jahrhunderts, München 1953, S. 162f.
* Bauer, Anna Elisabeth: Die Geschichte enthüllt die Wahrheit. Das Gründungsfresko in der Augustiner-Chorherrenstiftskirche Baumburg, in: Markwart Herzog / Huberta Weigl (Hg.): Mitteleuropäische Klöster der Barockzeit: Vergegenwärtigung monastischer Vergangenheit in Wort und Bild, Konstanz 2011 (Irseer Schriften: Studien zur Wirtschafts-, Kultur- und Mentalitätsgeschichte NF 5), S. 71ff.

## Һылтанмалар

*
Шапара йорто

**Шапара йорто** () — Харьков ҡалаһында Конторская урамындағы ике ҡатлы таш бина. 1907 йылда модерн стилендә  архитектор Валентин Фельдман проекты буйынса төҙөлгән.

Бинаның ҡабырға өлөштәре башня ҡиәфәтендә һәм металдан көмбәҙе бар. Йорт тирәләй сүкеп яһалған ҡоймалар ҡуйылған. Бина эсендә ағас яндауырҙар һәм ишектәр һаҡланған.

## Тарихы

Башта хәҙерге бина участкаһы Контора урамында 26 йорт  аҫтында прапорщик Григорий Топчиевтыҡы булған, ул унда дөйөм мунса төҙөгән. 1778 йылда  ағас йорт, бер нисә төкәтмә һәм айырым аш бүлмәләре төҙөгән. 25 йыл үткәс был участканы мещан  Дмитрий Степанович Шатунов һатып ала. Шатунов иҫке биналарҙы емерә һәм ике ҡатлы таш йорт, ә ихатала келәт һәм ат аҙбары төҙөй.

Башта  бина  20 һәм 22 -се һандары менән нумерлана.  1880 йылдар башында  бина  24 һаны менән биләдәләнә, 1883 йылда хәҙерге   26 менән билдәләнә

Дмитрий Шатунов үлгәндән һуң, 1879 йылда, участканы уның ҡатыны Анна Дмитриева Шатунова мираҫ итеп алып ҡала. Һуңыраҡ, хужалар булып һәм уның ҡыҙы Наталья һәм Надежда тора.  1901 йылда биналарға поручик Иван Павлович Харинский эйә була. 1902 йылда  һатылғанға тиклем йорттоң бинаһының бер өлөшөн ҡуртымға  тапшыралар. Яңы хужаһы булып сауҙагәр Романенко Иван Федосеевич тора, ул ҡоролмаларҙың  яртыһын һүтеп ташлай  һәм 1907 йылда 8 фатирҙан торған заманса  килем йорто төҙөй. Был бинаның архитекторы Фельдман Валентин була.

1913 йылдар тирәһендә йорттоң хужаһы сәнәғәтсе Борис Владимирович Шапара була. 1919 йылдың яҙында власҡа килгән болшевиктар йортто национализациялай, ә Шапара Бельгияға күсеп китә.  1920 йылдарҙа бина   «Украинрадиоға» ҡарай һәм 32-се торлаҡ кооперативына инә.

Әлеге ваҡытта бина  коммуналь фатирҙар итеп бирелгән. Йорттоң подвалында тегеү цехы эшләй..

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Страница на сайте ''wikimapia.org''
* the-search.com.ua
* Не дом Шапара. Дом есть, да владелец не тот
* Гуляем по неизвестному Харькову
Азатлыҡ статуяһы (Кольмар)

**Кольмар. азатлыҡ статуяһы** (франц. *Statue Colmar de La à la Liberté*) — Нью-Йоркта ҡуйылған бөтә донъяға билдәле  Азатлыҡ статуяһының күсермәһе. Францияла Кольмар ҡалаһының иҫтәлекле урындарының береһе.

## Тарихы
Кольмар ҡалаһында Америкалағы Азатлыҡ статуяһының теүәл күсермәһе булған һын бар.  Күсермәне булдырыу АҠШ-та ысын Азатлыҡ статуяһын төҙөгән скульптор Фрердерик Огюст Бартольди  вафатының  йөҙ йыллығына ярашлы була. Кольмар ҡалаһында  был  статуянан тыш  скульптор иҫтәлегенә арналған  тағы бик күп башҡалары ҡуйылған. Бартольдиның тыуған ҡалаһы Кольмарҙа статуяны урынлаштырыу  2004 йылда ойошторола. Урынлаштырыу урыны булып ҡалаға төньяҡ инеү урыны һайлана. Кольмар мэры урынбаҫары Гилберт Мейер  һәм ҡала советы вәкилдәре  скульптор  Бигель Паскаль (франц. *Pascal Bigel*) һәм  Гийом Рошҡа (франц. *Guillaume Roche*) был һәйкәлдең күсермәһен булдырыу йөкмәтә. Статуяның күсермәһе 2004 йылдың 4 июлендә 12:15 сәғәттә асыла,  тантанала Франция президенты Жак Ширактың  ҡатыны була. Статуя өҫтөндә  7 рәссамдан торған команда эшләй, улар Гийом Рош оҫтаханаһында шөғөлләнә. Азатлыҡ статуяһын эшләү өсөн 9 ай һәм 12 000 эш сәғәте кәрәк була.

Кольмарҙағы Азатлыҡ статуяһының бейеклеге — 12 метр, ә уның әйләнәһе  10 метр биләй. Уның өсөн 2 тонна ыҫмала,  2 тонна ҡорос, 6 тонна гипс, 6 тонна балсыҡ ҡулланыла.

Азатлыҡ статуяһының бөтәһе өс күсермәһе бар, тағы икеһе Парижда урынлашҡан. Күләме буйынса   төп нөсхәһенә ҡарағанда улар күпкә бәләкәй.
Statue of Liberty Colmar 04.jpg|
Statue of Liberty Colmar.jpg|
Statue of Liberty Colmar 03.jpg|
Statue of Liberty Colmar 01.jpg|
Statue of liberty colmar.jpg|
Statue of Liberty in Colmar 2013 6.jpg|
Statue of Liberty in Colmar 2013 2.jpg|
Statue of Liberty in Colmar 2013 8.jpg|
Statue of Liberty in Colmar 2013 4.jpg|
Four Intrude by the Statue of Liberty (Colmar-France) - panoramio.jpg|
Colmar - Statue of Liberty - 2009-05-25 MG 4466.jpg|


## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
* Construction of the Statue
Пфистер йорто

**Пфистер йорто** (франц. *Maison Pfister*) — бина француз ҡалаһы Кольмарҙа 1537 йылда төҙөлгән һәм беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән. Ҡаланың иҫтәлекле урындарының береһе. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙә Фистер йорто тип билдәләнә.

## Тарихы
Пфистер йорто 1537 йылда Безансон ҡалаһынан эшләпәсе  Людовик Шерертарафынан төҙөлә.

Йортто төҙөү өсөн таш һәм ағас кеүек материалдар  ҡулланылған  Йорт  ҙур булмаған урамда урынлашҡан.

Йорт биш ҡатлы, аҡ төҫтә,  штукатурланған. Ул көмбәҙ аҫтындағы биш ҡатлы башнянан ғибәрәт. Пфистер йортоноң икенсе ҡаты сграффито менән биҙәлгән. Бинаның өсөнсө ҡатында сәскәләр менән уратылған лоджия урынлашҡан. Аҫтан уны ағас брустар тотоп тора. Бинаның мөйөшөн йәшел төҫтәге конус ҡыйыҡ менән эркер биҙәй. Йорттоң оҙон ағас галереяһы, ике ҡатлыҡ мөйөш эркеры һәм бәләкәй башняһы бар. Йорттоң фасадын библия сюжеттарына, изгеләрҙең һәм герман императорҙарының һүрәте  менән фрескалар биҙәй, улар ренессанс мотивтарының орнаменттары менән йәнәш тора. Йорттоң башняһында ауыш баҫҡыс  урынлашҡан. Йортто ағастан семәрләп эшләнгән балкондар, эркерҙарҙа фигуралы тәҙрәләр биҙәй.

Бина итальян декоратив эелементтарҙың өлөшө менән готик һыҙаттарға эйә.

XIX  быуатта бинаға Пфистер ғаиләһе хужа була, йорт уның фамилияһы буйынса  бөгөнгө көнгә тиклем атала.

Пфистер йорто — ҡалала   иң танылған ҡоролмаларҙың береһе. Пфистер йорто менән йәнәш  ҡаланың тағы ла бер иҫтәлекле урыны — Адольф йорто урынлашҡан.

Пфистер йорто Кольиарҙың иң матур урта быуат йортона ҡарай.
2017-05-02 Maison Pfister, Colmar, France.jpg|
Altstadt Colmar beim Pfister Haus - panoramio.jpg|
Architektonische Renaissance in Colmar - panoramio.jpg|
Bay window Maison Pfister Colmar.jpg|
Maison Pfister (Colmar) 02.JPG|
Colmar "La Maison Pfister" iz. XVI. stoljeća..jpg|
Colmar (30324277236).jpg|
Colmar - Maison Pfister 03.JPG|
Colmar - Maison Pfister 06.JPG|
Colmar - Maison Pfister 05.JPG|
Colmar - Maison Pfister 08.JPG|
Colmar Altstadt 14.jpg|
Colmar Maison Pfister 1.jpg|
Colmar, Elsaß.jpg|
Colmar, France (Unsplash).jpg|
Colmar-Maison Pfister (1).jpg|
Fenêtre à Colmar.jpg|
Maison Pfister (Colmar) 04.JPG|
Maison Pfister by night.jpg|


## Иҫкәрмәләр


## Әҙәбиәт

* 
* 

* 
* 
*
Осер (футбол клубы)

**«Осер»** () — француз футбол командаһы, ул 2-се Лигала ҡалаһы исеменән сығыш яһай. Барлыҡҡа килеүе —1905 йыл. Клубтың йорт стадионы — «Аббе-Дешам», ул Йонна йылғаһы ярында урынлашҡан һәм  тамашасыны һыйҙыра. 1996 йылда Франция чемпионы.

«Осер»командаһының Франция һәм Европала уңышлы сығыш яһауы аҙ халыҡлы бәләкәй ҡала өсөн (40 мең кеше) бер ниндәй бәхәсһеҙ рәүештә ҙур ҡаҙаныш булып тора. 1980 йылдан алып клуб 1-се Лигала уйнап килә. Был уңыштар күп йәһәттән тренер Ги Ру эшмәкәрлеге менән аңлатыла, 40 йылдан ашыу клубты ул етәкләй. 2006/07 йылдар миҙгелендә «Нант» клубы 2-се Лигаға төшкәс, «Осер» клубы Францияның Юғары дивизионында гелән беренсе булып уйнай, ләкин 2011/12 миҙгелендә «Осер» 1-се Лигала һуңғы урынды биләй. 2012 йылдың 12 майында Марселдең «Олимп» командаһынан еңелгәндән һуң клубтың Юғары дивизионда уйнау өмөтөн өҙөлә. Киләһе «Монпелье» менән уйнаған саҡта көйәрмәндәр уларҙы помидор менән бәргеләй.

2010/11 йылдар миҙгелендә «Осер» квалификацион раундта - Петербург ҡалаһының «Зенит» командаһын еңә .

Шулай уҡ «Осер» үҙенең футбол академияһы менән данлыҡлы. Был академия Францияның иң яҡшы академияларының береһе булып һанала. Бында билдәле уйынсыларҙы сығарғандар, мәҫәлән Базиль Болив, Диомед Бернар, Эрик Кантон, Филипп Мексес, Бакари Санья,ДжибрильСиссе, Жан-Марк Феррери һәм башҡа күптәр.

Статистика буйынса, 1-се Лигала һуңғы урынды биләгән командалар араһында 1932/33 миҙгеленән башлап «Осер» 2011/12 миҙгелендә гол/туп үткәреү айырмаһы буйынса иң яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшә: *-0,289* (-11 тапҡыр 38 уйында)&#x5B;**'&#x5D;</sup>.

== Ҡаҙаныштары ==

=== Милли ===
; 1-се Лига

* **Чемпион (1)**: 1995/96
* **Бронза призер (5)**: 1983/84, 1990/91, 1993/94, 2001/02, 2009/10

; Франция Кубогы

* **Яулаусы (4)**: 1993/94, 1995/96, 2002/03, 2004/05
* **Финалсы (2)**: 1978/79, 2014/15

; Франция Суперкубогы

* **Финалсы (2)**: 2003, 2005

=== Халыҡ-ара ===
; Уефа кубогы

* **Ярымфиналсы (1)**: 1992/93

; Интертото Кубогы

* **Эйәһе (2)**: 1997, 2006
* **Финалсы (1)''': 2000

## Ағымдағы составы

## Билдәле уйынсылары

## Билдәле тренерҙары
*  Ги Ру (1961—1962, 1964—2000, 2000—2005)
*  Жак Сантини (2005—2006)
*  Жан Фернандес (2006—2011)
*  Лоран Фурнье (2011—2012)
*  Жан-Ги Валлем (2012)
*  Бернар Казони (2012—2014)

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар
* Рәсми сайты
Сыңғыҙхандың Цонжин-Болдогтағы статуяһы

**Сыңғыҙхандың атлы статуяһы** () — Монголияла, Цонжин-Болдогта урынлашҡан Сыңғыҙхандың иң ҙур һәйкәлдәренең, донъялағы ҙур атлы статуяларҙың береһе.

## Тасуирлама
Атлы статуяһы Улан-Баторҙың үҙәгенән көньяҡ-көнсығышҡа табан 54 километр алыҫлыҡта, Улан-Батор ҡалаһының Найлах административ районы составына ингән, Туве аймағынан, Туул йылғаһы ярынан алыҫ түгел, риүәйәттәр буйынса, Сыңғыҙ алтын ҡамсы тапҡан урында — Цонжин-Болдогта урынлашҡан. Скульптор Д. Эрдэнэбилэг статуя проектын архитектор Ж. Энхжаргал ҡатнашлығында эшләй. Монумент 2008 йылдың 8 сентябрендә рәсми асыла.

Статуяһының бейеклеге, ун метрлыҡ постаментты иҫәпкә алмағанда — 40 метр. Һын 250 тонна ауырлығындағы тутыҡмай торған ҡорос менән ҡапланған һәм Сыңғыҙхандан алып Лигдэнханға тиклем Монгол империяһы хандарын символлаштырыусы 36 колонна менән уратылған. Ике ҡатлы постаментта сәнғәт галереяһы, хунну дәүере музейы, бильярд залы, ресторандар, сувенирҙар кибете һәм конференц-зал урынлашҡан. Ат башында — күҙәтеү майҙансығы.

## Тематик парк
Статуяның тирә-яғын монголдарҙың малға һалынған ырыу келәймәһе формаһында урынлашҡан ике йөҙ туристик тирмә менән тултырыу күҙаллана. Улар XIII быуат монгол көнкүрешенә арналған, алты: хәрби, һөнәрселек, шаманлыҡ, китап, хан һәм малсылыҡ секцияларына бүленгән тематик паркты тәшкил итергә тейеш. Шулай уҡ гольф уйнау яланын йыһазландырыу, яһалма күл эшләү, асыҡ һауалағы театр төҙөү планлаштырыла. Комплекс булдырыуға әле 28 миллиард ₮ тотонолған.

## Галерея

The main road leading to the statue of Genghis Khan.jpg|thumb|Сыңғыҙхандың статуяһына илтеүсе төп юл
View of the theme park from the observation deck on the statue of Genghis Khan.jpg|thumb|Сыңғыҙхандың статуяһындағы күҙәтеү майҙанынан тематик парк күренеше


## Иҫкәрмәләр
Сауҙагәр Гаврилов йорто

**Сауҙагәр Гаврилов  йорто** — Алматылағы бина,  XX быуат башында модерн стилендә Семиречье тәмәке фабрикаһы хужаһы  сауҙагәр Гаврилов заказы буйынса төҙөлгән.

## Тарихы
Йорт XX  быуат  башында билдәле семиречье тәмәке үҫтереүсеһе Алексей Гавриловтың тоҡомонан сауҙагәр М. А. Гаврилов ғаиләһе өсөн төҙөлә. Бина Штаб (Гоголь урамы) һәм Лепсин урамдары (Назарбаев проспекты) киҫешкән урында урынлашҡан.

1928 йылда, сауҙагәр Гаврилов вафат булғандан һуң йорт национализациялана

Совет осоронда йортта Семиречье өлкә башҡарма комитеты урынлаша

1973 йылда йорт тулыһынса һүтелә һәм Тыныслыҡ,  167 урамына күсерелә. Һуңыраҡ йорт урынлашҡан иҫке урында  «Мәскәү» магазины төҙөлә.

1980 йылдарҙа йорттоң  реставрацияһы үткәрелә, унда сит ил эштәре Министрлығы урынлаша.

90-сы йылдарҙа бинаны сайдинг менән көпләйҙәр, ул йорттоң тышҡы йөҙөн һиҙелерлек үҙгәртә Шулай уҡ төкәтмә — ике банкет залы менән «Ҡабул итеү йорто» рестораны төҙөлә. 

2000 йылда бина ҡала хакимиәте ҡарамағына тапшырыла һәм «Ҡабул итеүҙәр йортона» әүерелә

## Архитектураһы
Йорттоң 12 бүлмәһе һәм бер урыҫ һәм  һигеҙ голланд мейесе бар. Баштағы ҡиәфәтендә йорт типик вернен сауҙагәр йорто, ағас архитектура ҡомартҡыһы булған. Күсергәндә бинаның ҡулдан эшләнгән боронғо мейестәре һаҡланмаған

## Һәйкәл статусы
1979 йылдың 4 апрелендә ҡала Советы халыҡ депутаттарының  Алматы Башҡарма комитеты «Алматы ҡалаһының тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары исемлеген раҫлау тураһында» 139-сы һанлы ҡарар ҡабул итә, унда Верный ҡалаһының почетлы гражданы Гавриловтың йорто ла күрһәтелә  Ҡарар менән ҡомартҡыны һаҡлау  һәм реставрациялау проектын әҙерләү йөкмәтелә. 

1982 йылдың 26 ғинуарында   бина Ҡаҙаҡ ССР-ының республика  әһәмиәтендәге  тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары исемлегенә  индерелә.

## Иҫкәрмәләр
Отель-де-Франс (Ле-Ман)

**Отель-де-Франс** (франц. Hotel de France) — Ле-Мандан көньяҡҡа ҡарай 43 км алыҫлыҡта урынлашҡан Ла-Шартр-сюр-ле-Луар ҡалаһының үҙәгендәге тарихи ҡунаҡхана. 22 номерлы һәм ар-деко стилендәге фасадлы ҡунаҡхана  *République de la Place*,  *20*  адресы буйынса урынлашҡан*.* Ҡунаҡхана үҙенең ярышыусылары, спорт командалары һәм Ле-Ман 24 сәғәт автомобиль уҙышсылары менән оҙаҡ бәйләнештә булыуы  менән билдәле.

## Тарихы
Ҡунаҡхана 1905 йылда асылған, уның менән Пасто ғаиләһе дүрт быуын дауамында идара иткән,    2013 йыл аҙағында уның хужаһы алмашына.  1953 йылда ҡунаҡхана Ле-Ман 24 сәғәт уҙыштары командаһының штаб-фатиры сифатында ҡулланыла, ул бигерәк тә  Джон Уайер етәкләгән команда өсөн популяр була. Джон Уайер  Aston Martin һәм Gulf Oil еңеүсе командалары менән етәкселек итә, ә уның Ле-Мандағы беренсе  триумфы 1959 йылда ҡунаҡханала  билдәләнә. Шулай итеп Отель-де-Франс автомобиль спорты тарихының бер өлөшө була.

Ҡунаҡхана эргәһендәге гараж һәм хәҙер бина артында автомобилдәр ҡуя торған урын механиктар тарафынан ярыш машиналары өҫтөндә эшләү  урыны булған, улары һуңынан 1970 йылдар башына тиклем дөйөм ҡулланышлы юлдарҙа йөрөгән. Ҡунаҡхана   Ле-Ман 24 сәғәт уҙышының табыныусылары араһында мөһим була. Уның барының стеналары элекке һәм хәҙерге уҙышсыларҙың фотоһүрәттәре менән ҡапланған, уларҙың күбеһенә  уҙышсылар үҙҙәре  ҡул ҡуйған.

2014 йылдың башында  ҡунаҡханала  капиталь ремонт үтә.  

## Билдәле йәшәүселәре
Ҡунаҡханала  бөтә донъяға билдәле спортсылар, кино йондоҙҙары, дәүләт лидерҙары һәм король ғаиләһе ағзалары булып киткән.

Ҡунаҡханала  Ле-Ман 24 сәғәт Ле-Ман уҙышының еңеүселәре  Жаки Икс (6 тапҡыр), Дерек Белл (5 тапҡыр), Трентиньян Морис (1954 йылда еңеүсе), Хилл Фил һәм Оливье Жандебьен (1958 йыл), шулай уҡ күп кенә башҡалар  ҡунаҡ була.

Актёр һәм автомобилдә уҙышсы Стив Маккуин 1971 йылда фильм төшөрөү ваҡытында ҡунаҡханала йәшәгән. Шулай уҡ ҡунаҡханала Франция президенты Рене Коти, Бертиль, герцог Халландский, Джон Кеннедиҙың пресс-секретары Пьер Сэлинджер, Джон Фицджеральдтың һәм Роберт Кеннедиҙың балалары булып китә.

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар

* Hotel de France Официальный сайт
Алта

**Алта**, шулай уҡ **Альта** (, с.-саамск.  Álaheadju) — иң куп кеше йәшәгән коммуна һәм провинциаль ҡала (фюлька) Финнмарк Норвегияның төньяғында урынлашҡан.

## Исеме
Күрше Алта - фьорд хөрмәтенә коммуна был исемде ала. «Алта» һүҙе, күрәһең, иҫке скандинав телендә аҡҡош  һүҙен аңлата йәки  норвегинизировать ителгән финн һүҙе *alaattia* — уйһыулыҡ урын, уйһыу. 1918 йылға тиклем коммуна *Alten* тип аталған.

## Тарих
Әлеге ваҡытта коммуна урынлашҡан ерҙә боронғо заман вәкилдәре Комс мәҙәниәте йәшәгән,   таш һүрәттәре ҡалған.

1838 йылда Алта-Талвик муниципаль берәмек барлыҡҡа килгән, ә 1868 йылда  Алта һәм Талвикҡа бүленгән.

Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Ко-фьордта,  Алта - фьордтың көньяҡ-көнбайыш тармағында, немец Кригсмарина хәрби - диңгеҙ базаһы урынлаша. Унда 1942 - 1944 йылдарҙа линкор «Тирпица» базаланған, һәм Бөйөк Британия батша хәрби-диңгеҙ флотының  палуба авиацияһының һөжүменә тура килә (ҡара. «Тангстен» операцияһы). Хәҙер бында "Тирпица линкорының музейы» урынлашҡан.

Һуғыш  ҡала янғындан көслө зыян күрә һәм артабанғы йылдарҙа үҙгәртеп ҡорола.

1964 йылда Алта һәм Талвик коммуналары Алта исеме аҫтында берләштерелә.

70 - се йылдарҙа ҡаланы массалы ҡаршылыҡтар дер һелкетә, төп ҡатнашыусылар саамдар һәм энвайронментализм яҡлылар була, улар Алта йылғаһында гидроэлектростанция  төҙөүгә ҡаршы булалар. Шуға ҡарамаҫтан, гидроэлектростанция төҙөлә.

2000 йылдың 1 ғинуарында  бер нисә коммуна берләштерелә һәм Алта ҡалаһы булдырыла. Шул ваҡыттан алып ҡала халҡы яйлап арта бара.

## Ҡаланың урынлашыуы һәм халҡы
Алта Алта-фьорд ярында урынлашҡан  (Норвегия диңгеҙе акваторияһы), оҙонлоғо яҡынса 40 км.

Алта — Финнмарктың иң ҙур ҡалаһы, халыҡ һаны -18 меңдән ашыу кеше (провинцияның административ үҙәгендә, Вадс ҡалаһында 6 меңдән ашыу кеше йәшәй).

Аэропорт бар. Тиражы биш мең дананан ашыу *Altaposten*  исемле көндәлек гәзит баҫтырыла (2010).

## Иҫтәлекле урындар
Алтаның төп күренкле урыны — ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр (петроглиф). Төньяҡ Норвегияла табылған 5000 һүрәт араһынан, 3000  Алта тирә-яғында, *Jiepmaluokta ерендә урынлашҡан,* ул асыҡ һауалағы музейға әйләнә. 1985 йылда Алталағы петроглифтар ЮНЕСКО бөтә донъя мираҫына индерелә. Иң бороңғо һүрәттәр яҡынса , иң һуңғылары — яҡынса 

Алтаның башҡа иҫтәлекле урындары араһында —1899 йылда нигеҙ һалынған  Суккертоппный  тауында төньяҡ балҡышының «Халдде» обсерваторияһы . Был туристар керә алырлыҡ фәнни-ағартыу учреждениеһы..

## Туғанлашҡан ҡалалар

*  Апатит
*  Будный
* Алтала ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр.

## Иҫкәрмәлёр




## Һылтанмалар

* Ҡала панорамаһы '
* Сайтта «линкор Тирпица Музейы»
Бад-Радкерсбург

**Бад-Радкерсбург** (, , ист. ) — Австриялағы ҡала, Штирия федераль ерендә урынлашҡан.

Бад-Радкерсбург Австрияның Зюдостштайермарк округы составына инә. Был ҡалала 1442 кеше йәшәй (2005 йылдың 31 декабренә ҡарата). Бад-Радкерсбург ҡалаһының майҙаны 2,17 квадрат километр тәшкил итә. Ҡала диңгеҙ кимәленән 209 метр бейеклектә урынлашҡан. Ҡаланың рәсми коды — *6 15 13.*

## Сәйәси хәл
Бад-Радкенсбург коммунаһының бургомистры — Петер Мерлини (BBR партияһынан), ул 2005 йылдағы һайлауҙар һөҙөмтәһендә ҡаланың бургомистры вазифаһын башҡара.

Коммуна вәкилдәре советы () 15 кешенән тора. Улар барыһы ла һайланып ҡуйылған.

* АХП 5 урынды биләй.
* Партия BBR 5 урынды биләй.
* АСДП 4 урынды биләй.
* Йәшелдәр 1 урынды биләй.

## Билдәле кешеләре
* Ариберт Хайм (1914—1992) — табип һәм хәрби енәйәтсе.
* Вьеторис Леопольд (1891—2002) — математик
* Петер Люттенберг (ырыу. 1972) — шоссела велосипедта уҙышыусы спортсы

## Һылтанмалар
* Рәсми бите
Юсдаль

**Юсдаль** (шведск. *Ljusdal*) — Евлеборг ленында урынлашҡан Швеция ҡалаһы. Юснан йылғаһының ярында урынлашҡан, был йылға буйлап төньяҡ Швецияның баш тимер юлы үтә. Юсдалдың муниципалитеты үҙҙәренең ҡалаһын «яҡындағы швед Норрланды» тип атайҙар, сөнки тарихи швед төньяғы Норрландҡа ҡарай.

Муниципалитетың сиктәрендә тәбиғәттә ял итеү өсөн бер нисә урын бар. Юснан йылғаһы буйлап яҡынса 40 км рафтинг өсөн һыу трассаһы үтә, балыҡ тотоу йәки кәмәләрҙә һәм яхталарҙа күңел асырға була. «Хамра» исемле милли парк шулай уҡ өлөшләп муниципалитеттың көнбайыш яғында урынлаша.

XVII—XVIII быуаттарҙа был урындар «Орс Финмарк» тигән исем йөрөткән, сөнки Финляндиянан Швецияға иң оло күсенеү тенденцияһы күҙәтелә. Әлеге ваҡытта ла фин теленән алынған географик атамалар күп, уларҙы Юсдаль ҡалаһының муниципалитетының территорияһында осратырға була.

XIX быуат аҙағына, тимер юлы төҙөлгәндән һуң, Юсдаль ҡалаһының хылҡы байтаҡҡа арта.

Хәҙерге Швецияла Юсдаль — халҡы бенди уйынына мауығыу менән генә йәшәгән Швецияның провинциаль ҡалаларырының береһе. 2008 йылға тиклем урындағы стадионда йыл һайын туп менән уйналған хоккей буйынса донъя Кубогы өсөн турнир үткәрелгән.

## Ҡала күренештәре

Файл:Ljusdal vattentornet.jpg
Файл:Ljusdalskyrka.JPG
Файл:Ljusdalsbygdens museum.jpg
Файл:Riotorg.JPG
Файл:Utanforhp.jpg


## Һылтанмалар
* Ҡала хакимиәте сайтында Юсдаль. г.,
Лоуэлл (Массачусетс)

**Лоуэлл** — Мидлсекс округында урынлашҡан ҡала, Массачусетс штаты, АҠШ. 2014 йылда халыҡ һаны 109 645 кеше була.  Ҙурлығы буйынса  штатта дүртенсе ҡала. Мидлсекс округының төньяҡ өлөшөндә административ үҙәктәрҙең береһе булып тора.

## Тарих
1820 йылдарҙа Мерримак йылғаһында Бостондан  төньяҡ-көнбайышта  күрше Челмсфорд  ерендә туҡыу сәнәғәтенең үҙәге тип ҡала нигеҙе һалына.  XIX быуатта  тиҙ үҫешкән сәнәғәт үҙәге була һәм күп эшселәрҙе - иммигранттарҙы үҙенә йәлеп итә.

1850 йылдарға Лоуэллала АҠШ - тың иң ҙур сәнәғәт комплекстарының береһе урынлаша.Еңел сәнәғәте Көньяҡ Америкала үҫтерелгән хлопокты эшкәртә. 1860 йылда, 11 штатты бергә алғанда ла, бында мамыҡ туҡыма күберәк етештерелә. Был штаттар аҙаҡтан Америка Конфедератив штаттарына берләшә.. Беренсе донъя һуғышының ваҡытына Лоуэлл үҙенең иҡтисади һәм демографик өлгәшеүенең сигенә барып етә — халыҡ һаны 110 000 кешегә тәшкил итә.

1970 йылдарҙа Wang Laboratories штаб - фатиры урынлашҡан ҡала булыу сәбәпле Лоуэлл Массачусетс иҡтисади мөғжизәнең өлөшө була.

## Билдәле шәхестәр

* Яҙыусы Джек Керуак, битничество быуынының иң сағыу вәкилдәренең береһе .
* Инженер Роджер Божоли, «Челленджер» шаттлында буласаҡ катастрофаның мөмкинлеген беренсе итеп  иҫкәртте.
* Боксер - профессионал Уорд Микән.
* Рәссам - маринист Дин Уолтер.

## Спорт

### Спорт ҡоролмалары

* Эдвард А. Лелашор исемендәге бейсбол стадионы,  йорт бейсбол командалары   «Lowell Spinners»        (ингл.) һәм Лоуэллдағы Массачуссет университетының командаһы өсөн(ингл.).

* Лоуэлль мемориал залы (ингл.) — бокс һәм тамашалар.

* Цонгас-үҙәге (инг.) — күп маҡсатлы спорт һәм тамаша өсөн төҙөлөш ҡоролмалары, хоккей матчтары ваҡытында 6 500  һәм концерт ваҡытында 7800 урын һыйҙыра, Hawks Lowell UMass River хоккей  командаһы өсөн өй аренаһы (инг.). Бында 2006 йылдың 1 апрелдә ир-егеттәр араһында керлинг буйынса Донъя Чемпионаты үтә.

* Коулиның мемориал стадионы  (ингл.)
* Сампас Павильоны (ингл.)
* Стоклос Алюмни филд (ингл.) — бейсбол яланы
* Костелло атлетика үҙәге (ингл.)

## Иҫкәрмә


## Һылтанмалар
Сауҙагәр Филиппов йорто

**Сауҙагәр Филиппов йорто** — Алматылағы бина, Верный ҡалаһы сауҙагәре Н.И.Филиппов заказы буйынса төҙөлгән.

## Тарихы
Бина сауҙагәр Филиппов өсөн 1901 йылда архитектор  С К. Тропаревский тарафынан төҙөлгән.

Революциянан һуң бина национализациялана. 

1919 йылдың майында йортта Жамбыл Жабаев һәм башҡа билдәле башҡарыусы-йырсылар ҡатнашлығында  Семиречье аҡындарының Беренсе слеты үтә. Был ваҡиға тураһында бинала иҫтәлекле мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

Совет осоронда бинала милләт эштәре буйынса өлкә бүлеге  урынлаша.

Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң бинала Төркиә илселегенең мәҙәни-белем биреү үҙәге урынлаштырыла. 

Әлеге ваҡытта бинала «Казреставрация» ғилми-тикшеренеү проекты филиалы урынлашҡан

## Архитектураһы
Сауҙагәр Филиппов йорто бейек кирбес нигеҙҙә төҙөлгән  тура мөйөшлө ике ҡатлы ағас бина. Бинаға инеү урынында фигуралы тимер терәктәрҙә  ике яҡлы япма менән ҙур гранит күтәрмәләр күҙгә ташлана.  Фасадтар декорында ҡатмарлы кәрнизде тамамлаусы  ҡат араһы бүлкәттәре ҡулланылған. Фасадтың ихата яғында асыҡ веранда урынлашҡан.  

Бинаның эске бүлмәләре күп тапҡыр үҙгәртелә, шуға күрә йорттоң баштағы коридоры һаҡланмаған

## Һәйкәл статусы
2010 йылдың 10 ноябрендә Алматы ҡалаһының урындағы әһәмиәткә эйә булған тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларының  Дәүләт исемлеге раҫлана, бер үк ваҡытта  ошо сәбәп менән алдағы  ҡарарҙар көсөн юғалтҡан тип таныла. Был ҡарарҙа сауҙагәр Филиппов йортоноң урындағы әһәмиәткә эйә булған статусы һаҡланып ҡала. Һаҡлау зонаһы сиктәре  2014 йылда раҫлана.

## Иҫкәрмәләр
Равенсбург

**Равенсбург** (  йәки , алеман. Raveschburg ) — Германияның ҡалаһы, район үҙәге, Баден-Вюртемберг федераль ерендә урынлашҡан.

Тюбинген административ округына буйһона. Равенсбург районы составына инә. Миттлерес Шуссенталь идаралығына буйһона. Халҡының һанын 49 418 кеше (2009 йылдың 31 декабренә ҡарата) тәшкил итә. Равенсбургтың майҙаны 92,04 квадрат километрға тиң. Рәсми коды — *08 4 36 064*.

Ҡала 4 районға бүленә. Обербургомистры — Херман Фоглер.

## Тарих
Документаль рәүештә Равенсбург беренсе тапҡыр 1088 йылда телгә алына.
Ҡала 1030 йылда вафат булған граф Вельф II Альторофский тарафынан төҙөлгән тип һанала. 1180 йылдарҙа ҡала Гогенштауфендар ырыуына ҡараған.

1276 йылда ҡала ирекле ҡала хоҡуғын ала, әммә1803 йылда был хоҡуғын юғалта.

1331 йылда Шваб ҡалалары союзына ҡушыла, 1803 йылдан Баварияға ҡарай, 1810 йылда Вюртемберг ҡулы аҫтына күсә.

## Иҫтәлекле урындары
Ҡаланың көньяғындағы Шлосберг тауҙарынан (бейеклеге 524 метр) Боден күленең һәм Альп тауҙарының иҫ китмәле күренеше асыла. Равенсбургта боронғо ратуша, Вильгельм I һәйкәле бар. Ҡаланың тарихи үҙәгендә борондан һаҡланып ҡалған биналар тора. Манаралары күплегенән Равнсбург «Шваб Нюренбергы» тип йөрөтөлә, унда шулай уҡ ҡала ҡәлғәһе диуарының бер өлөшө һаҡланып ҡалған.

## Иҡтисад
Равенсбургта машиналар төҙөү үҫешкән, бында «Текрум» кондитер изделиелары заводы һәм бөтә донъяға билдәле «Равенсбургер» паззлдар етештереү фирмаһы бар.

## Туғанлашҡан ҡалалары
Равенсбург ҡалаһының туғандаш ҡалалары түбәндәгеләр:

* Брест 
* Вараждин 
* Косвиг 
* Монтелимар 
* Риволи 
* Ронт-Кинон-Тав 

## Һылтанмалар
* Рәсми бите
*
Равенсбург (район)

**Равенсбург** () — Германия райондарының береһе. Район үҙәге — Равенсбург ҡалаһы. Равенсбург Баден-Вюртемберг федераль еренә инә. Буйһонған административ округы — Тюбинген. Равенсбург районы 1631,81 квадрат километр майҙанды биләп тора. Районда 276 022 кеше йәшәй. Бер квадрат километрҙа халыҡ тығыҙлығы 169 кеше тәшкил итә.
Райондың рәсми коды — 08 4 36.

Равенсбург районы 39 общинаға бүленгән. Бындағы рәсми тел — немец теле. Райондың ландраты — Курт Валдмайер.

## Общиналары һәм ҡалалары

### Ҡалалар
## Аулендорф (10 001)
## Бад-Вальдзе (19 771)
## Бад-Вурцах (14 524)
## Исни (14 525)
## Лойткирх (22 401)
## Равенсбург (49 073)
## Ванген (27 075)
## Вайнгартен (23 607)

### Общиналар берләшмәһе

### Общиналар
# Ахберг (1 587)
# Айхштеттен (2 752)
# Айтрах (2 596)
# Альтсхаузен (4 735)
# Амтцелль (3 526)
# Аргенбюль (5 873)
# Байнфурт (7 292)
# Байндт (4 624)
# Берг (3 807)
# Бергатройте (3 145)
# Боднег (3 100)
# Бомс (595)
# Эбенвайлер (1 107)
# Эберсбах-Мусбах (1 808)
# Айхштеген (537)
# Флайшванген (635)
# Фронройте (4 340)
# Грюнкраут (3 016)
# Гуггенхаузен (205)
# Хоргенцелль (4 926)
# Хоскирх (725)
# Кислег (8 641)
# Кёнигзегвальд (658)
# Ридхаузен (627)
# Шлир (3 681)
# Унтервальдхаузен (292)
# Фогт (4 600)
# Вальдбург (3 005)
# Вильгельмсдорф (4 860)
# Вольфегг (3 426)
# Вольпертсвенде (4 142)

## Һылтанмалар