Нижечек Владимир Ильич

**Нижечек Владимир Ильич** (9 сентябрь 1921 йыл — 28 октябрь 2005 йыл) — юрист, дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы, шулай уҡ политология буйынса белгес; Бөтә союз ситтән тороп юридик институтының Иркутск филиалын тамамлаған (1950), юридик фәндәр докторы,  диссертацияһын хоҡуҡи көйләү теорияһы тураһында яҡлаған (1975); Иркутск дәүләт университетының дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы профессоры һәм мөдире; иркутск филиалы директоры хоҡуҡи РФ Юстиция министрлығы Рәсәй хоҡуҡ академияһының Иркутск филиалы дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы  профессоры һәм мөдире ; РФ атҡаҙанған юрисы (2003).

## Биографияһы
Владимир Нижечек Иркутскиҙа 1921 йылдың 9 сентябрендә тыуған; уның атаһы хәрби хеҙмәткәр булған. Владимир 1939 йылда Плеханов исемендәге Мәскәү халыҡ хужалығы институтына  уҡырға инә — әммә, ярты йыл СССР-ҙың баш ҡалаһында уҡығандан һуң, РККА- сафына Икенсе донъя һуғышы башланыу арҡаһында ирекле рәүештә хеҙмәт итергә бара. Һөҙөмтәлә, 1939- 1946 йылдарҙа  ул хәрби хеҙмәттә була — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Мәскәү эргәһендәге һуғышта һәм Сталинград һуғышында ҡатнаша; шулай уҡ Румыния, Чехословакия һәм Венгрия өсөн барған һуғыштарҙа ла ҡатнаша. «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

һуғыштан демобилизацияланғандан һуң, 1948 йылда Нижечек Бөтә союз юридик ситтән тороп, б институтының иркутск филиалына уҡырға инә, 1950 йылда уны тамамлап сыға. Бынан тыш, 1947- 1952 йылдарҙ ул  ВКП(б)-ның Иркутск ҡала  комитетында эшләй, унда партия инструкторы һәм  пропагандисы була,  шулай уҡ  — пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире урынбаҫары; ҡала партия кабинеты мөдире булып китә. Аҙаҡ, 1952 йылдан алып 1958 буйынса, Иркутск  финанс-иҡтисади институтында (хәҙер — Байкал дәүләт иҡтисад һәм хоҡуҡ университеты)  өлкән уҡытыусы вазифаһын биләй. Унан һуң  Иркутск дәүләт университетында уҡыта, бында 1958-1964 йылдарҙа буйынса өлкән уҡытыусы, һуңынан — дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы мөдире була (1964-1978).

Делегация составына ингән Нижечка Владимир 1976 йылдың ноябрендә Нижечек  СССР делегацияһы составында Халыҡ-ара юрист-демократтар ассоциацияһының Парижда үткән XI Конгрес сы эш ендә ҡатнаша: «суверенитет»   концепцияһын советтарса аңлау тураһындағы бәхәстәрҙә ҡатнаша. 1978 йылда Нижечек совет дәүләт мөлкәтен урлашыуҙа ғәйепләнеп тикшереү  аҫтында була һәм өс йылға иркенән мәхрүм ителә (аҙаҡ язанан азат ителә). Һуңынан ул,  ялғанлыҡ арҡаһында законһыҙ хөкөмгә тарттырылған тип таныла һәм аҡлана . 1978 йылда «Иркутсклес»  Бөтә союз   урман етештереү берекмәһенең юридик бүлеге начальнигы була — бында ун йыл эшләп, пенсияға 1988 йылда сыға.

СССР тарҡалғас, 1993 йылда Нижечек Иркутск юридик институтында (хәҙер РФ Юстиция министрлығының Рәсәй хоҡуҡ академияһы) уҡыт   эшмәкәрлегенә кире ҡайта— 1993 йылдан 2000 йылға тиклем осорҙа филиалдың директоры була. 2000 йылда  Иркутск дәүләт университеты на кире ҡайта, унда дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы һәм теорияһы кафедраһы мөдире вазифаһын биләй — 2004 йылға тиклем ошо вазифаһында ҡала.  2003 йылда уға «Рәсәйҙең атҡаҙанған юрисы» маҡтаулы исеме бирелә Иркутскиҙа 2005 йылдың 28 октябрендә вафат була.

## Хеҙмәттәре
Владимир Нижечек алты тиҫтәнән артыҡ ғилми хеҙмәт авторы һәм авторҙашы булып тора, шул иҫәптән 16 монография һәм уҡыу әсбаптары яҙған; ул дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы менән шөғөлләнә, шулай уҡ дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы (ижтимағи мөнәсәбәттәрҙе норматив көйләү системаһында хоҡуҡтың тотҡан урыны мәсьәләләрен өйрәнә,  политология мәсьәләләре буйынса мәҡәләләр яҙа.

* «Советская демократия и рост творческой активности масс» (Иркутск, 1960);
* «Советское право в системе нормативного регулирования социалистических общественных отношений» (Иркутск, 1973);
* «Право и нравственность в социалистическом обществе» (Иркутск, 1973);
* «Очерки политологии» (М.,2001);
* «Философия права» (Иркутск, 2002).
* Рецензия : Социалистическое государство. Сущность, функции и формы / ред. кол. : И. И. Ильинский, Д. А. Керимов, Н. В. Черноголовкин. М. : Изд. «Мысль», 1976. — 167 с. / В. И. Нижечек, В. Б. Коженевский // Советское государство и право. — 1978. — № 2.- С. 146—147.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Семеус, Валерий Александрович

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Владимиру Нижечеку — 80 лет! // Правосудие в Восточной Сибири. 2001. № 3-4;
* Нижечек Владимир Ильич // Видные ученые-юристы России (вторая половина XX века). М., 2006. ISBN 5-93916-056-5.

## Һылтанмалар
*