open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Әхмәтйәнов Миңлеғәли Ниғәмәт улы

**Әхмәтйәнов Миңлеғәли Ниғәмәт улы** (1901 — 20 ноябрь 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, старшина, 294-се кавалерия полкы эскадронының политругы.

## Биографияһы
Әхмәтйәнов Миңлеғәли Ниғәмәт улы 1901 йылда Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙе, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Йәнырыҫ ауылында тыуған.
1918—1924 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә. 1921 йылда өйләнә. 1927 йылда үҙенең ғаиләһе һәм Ишембай һәм Ғафури райондарынан бер нисә ғаилә менән Учалы районына күсеп баралар һәм унда Урал ауылына нигеҙ һалалар (аҙаҡ «Урал» колхозын ойошторалар). Миңлеғәли Ниғәмәт улы «Урал» колхозының рәйесе булып эшләй.

Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Әхмәтйәнов Миңлеғәли Ниғәмәт улы 1941 йылдың 17 декабрендә Учалы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкы эскадронының политрук ярҙамсыһы, ә 1942 йылдың авгусынан политругы була. Өйҙә ҡатыны һәм ете балаһы тороп ҡала.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, 1942 йылдың апрелендә ойошторолғандан һуң, СССР Оборо́на халыҡ комиссариа́тының 1942 йылдың 11 апрелендәге Приказы буйынса Брянск фронтының 8-се кавалерия корпусы составында фронтҡа ебәрелә.

1942 йылдың ноябрендә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы Волгоград өлкәһенең Обливская станцияһына күсерелә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы һуғышып Обливская станцияһына йырып сыға. Әхмәтйәнов Миңлеғәли Ниғәмәт улы 1942 йылдың 20 ноябрендә немец илбаҫарҙарының атакаһын кире ҡаҡҡанда вафат була. Ростов өлкәһенең Аржановский хуторында ерләнгән (туғандар ҡәберлеге Осиновский хуторына күсерелә).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Шаймуратовцы. АХМЕДЬЯНОВ Миннигалей Нигаматович  
* Ахмедьянов Минигалей Нигаматович 
* Здравствуй, дед!
* Память народа. Ахмедьянов Минигалей Нигаматович
Самсоненко Владимир Власович

**Самсоненко Владимир Власович** (1905 йыл (икенсе мәғлүмәттәр буйынса — 1915 йыл) — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Самсоненко Владимир Власович 1905 йылда хәҙерге Башҡортостандың Бишбүләк районы Алексеевка ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Бишбүләк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 97-се уҡсылар полкы; 206-сы фронт запас уҡсылар полкы, 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкы ездовойы булып хеҙмәт итә. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы штабында хеҙмәт итеүе осоронда 1943 йылдың 15 октябрендә Белоруссияның Полесье өлкәһендә хәбәрһеҙ юғала. Шәхси составтың мәғлүмәттәр ҡағыҙында Самсоненко Владимир Власович тураһында эшелондан тороп ҡалған тип күрһәтелә.

## Ғаиләһе
Юғалтыуҙар тураһындағы мәғлүмәттә Башҡортостандың Бишбүләк районы Алексеевка ауылында йәшәгән ҡатыны Евгения Федоровна Самсоненко күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Самсоненко Владимир Власович
* Память народа. Печатная книга памяти. САМСОНЕНКО Владимир Власович 
* Память народа. Самсоненко Владимир Власович Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 18002 Дело ист. информации: 245
Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улы

**Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улы** ( 1922 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улы 1922 йылда Татарстандың Әгерйә районы Әгерже ҡалаһында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Ҡалтасы районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112 кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 6 июлендә ҡыҙыу һуғыш барған Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһе) 2‑е Тербун ауылы районында хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улының туғандары юҡ тип күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДЫКОВ Абдулабай Габбасович
* Список безвозвратных потерь 112-й Башкирской кавалерийской дивизии во время оборонительных боёв за период с 01.07.1942 г. по 01.10.1942 г. на территории Тербунского района Липецкой области.
* Память народа. Садыков Абдулабат Габбасович. Донесение о безвозвратных потерях
Аҙнасурин Вәли Латип улы

**Аҙнасурин Вәли Латип улы** (; 1900 — ?) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкының музыка взводы музыканты булып хеҙмәт итә. Гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Вәли Латип улы Аҙнасурин 1900 йылда Ырымбур губернаһы Троицкий өйәҙендә (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Учалы районында тыуған.

1941 йылда Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия өлкән сержанты Аҙнасурин Вәли Латип улы 7-се кавалерия корпусы составындағы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 60-сы полкында хеҙмәт итә.

. Шуның өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)

## Хәтер
Аҙнасурин Вәли Латип улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Учалы районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 686196. Единица хранения 784.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Азнасурин Валий Латыпович
* Память народа. Азнасурин Валий Латыпович
* Дорога памяти. Азнасурин Валий Латыпович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Учалинский район, т. 11, 2004 ISBN 5-295-03475-5]

## Иҫкәрмәләр
Әхмәтшин Ғәлим Әхмәт улы

**Әхмәтшин Ғәлим Әхмәт улы** (1903 — ?) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Әхмәтшин Ғәлим Әхмәт улы 1903 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы Яңы Ҡормаш ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Кушнаренко район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында 76 миллиметрлы пушкалар батареяһы правильныйы булып хеҙмәт итә.

Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн 1944 йылдың 4 майында «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көнө 1944 йылдың 12 апреле, подразделениеның 1944 йылдың 4 майындағы 4/н һанлы бойороғо).

Наградлау ҡағыҙында Әхмәтшин Ғәлим Әхмәт улының ҡаһармалығы тураһында ошолар яҙылған:

1985 йылда II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985),
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Галим Ахметович  
* Память народа. Ахметшин Галим Ахметович
Савельев Иван Яковлевич

**Савельев Иван Яковлевич** (1897 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Савельев Иван Яковлевич 1897 йылда Мәскәү өлкәһе Мәскәү ҡалаһында тыуа. 1942 йылда хәҙерге Башҡортостандың Әлшәй район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерияй полкында хат ташыусы булып хеҙмәт итә.
Полктың хәрби хәрәкәттәре һәм ҡыҫҡа ял ваҡыттарында подразделениеларға әҙәбиәт һәм хаттарҙы үҙ ваҡытында килтереүе өсөн полктың хат ташыусыһы гвардия ҡыҙылармеецы Савельев Иван Яковлевич 1944 йылдың 12 авгусында «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

1945 йылдың 9 майында Савельев Иван Яковлевич «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САВЕЛЬЕВ Иван Яковлевич
* Память народа. Савельев Иван Яковлевич. Картотека награждений

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 75, ящик 8
Айытбаев Хәбетдин Хәбрахман улы

**Айытбаев Хәбетдин Хәбрахман улы** (; 1910-5.08.1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 294-се кавалерия полкының 4-се эскадроны кавалерисы. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Хәбетдин Хәбрахман улы Айытбаев 1910 йылда Өфө губернаһы Өфө өйәҙенең (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Архангел районы) Оҙондар ауылында тыуған.

Архангел районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Ҡыҙылармеец Айытбаев Хәбетдин Хәбрахман улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкының 4-се эскадроны кавалерисы була.

1942 йылдың 5 авгусында Курск өлкәһе, Больше-Полянский районында хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Айытбаев Хәбетдин Хәбрахман улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Архангел районы Оҙондар ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Шулай итеп, оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен тапты. Барлығы 671 яугир исемен белә алдылар. Айытбаев Хәбетдин Хәбрахман улы буйынса тулы мәғлүмәт юҡ.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Аитбаев Хабутдин Хабрахманович
* Память народа. Аитбаев Хабутдин Хабрахманович
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Братская могила в с. Тербуны
* Тербунский рубеж

## Иҫкәрмәләр
Әхмәтшин Моратша Әхмәтша улы

**Әхмәтшин Моратша Әхмәтша улы** (1910 — апрель 1944 йыл) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы кавалеры.

## Биографияһы
Әхмәтшин Моратша Әхмәтша улы 1910 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Николаевка ауыл Советы Яңы Һыуыҡҡул ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Туймазы район хәрби комиссариаты тарафынан 1942 йылдың 4 декабрендә саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкында станоклы пулемёт тоҫҡаусыһы булып хеҙмәт итә.

Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн 1943 йылдың 28 февралендә «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (Дата Документ датаһы: 28.02.1943, № 58), 1943 йылдың 27 октябрендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (подразделениеның 1943 йылдың 27 октябрендәге 285/н һанлы бойороғо) менән бүләкләнә.

Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән Наградлау ҡағыҙында Әхмәтшин Моратша Әхмәтша улының ҡаһармалығы тураһында ошолар яҙылған:

1944 йылдың апрелендә хәбәрһеҙ юғала.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (27.10.1943),
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (28.02.1943)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахметшин Муратша Ахметшинович 
* Ахметшин  
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Муратша Ахметшинович
Әхмәтшин Сабир Әхмәтша улы

**Әхмәтшин Сабир Әхмәтша улы** (1907 — 14 ноябрь 1943 йыл) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Әхмәтшин Сабир Әхмәтша улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Ҡалмаҡтар ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Салауат район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7-се гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 62-се гвардия кавалерия полкында ат тотоусы (пушка арбаһының күсере) булып хеҙмәт итә.

1943 йылдың 14 ноябрендә Белоруссияла һуғышта һәләк була. Полесский (хәҙерге Гомель) өлкәһенең Речица районы Смогорин ауылы үҙәгендә, магазин янында туғандар ҡәберендә ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахметшин Сабир Ахметшинович  
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Сабир Ахметшинович  
* Ахметшин С. А.
Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы

**Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы** (1915 — 26 апрель 1945 йыл) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы 1915 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Түреш ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Бүздәк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны автоматсыһы (икенсе мәғлүмәт буйынса тимерсе) булып хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Ҡаһарманлыҡ күрһәткән көнө 23 июль 1944 йыл. Наградлау ҡағыҙында был турала ошолай һүрәтләнә:

1945 йылдың 26 апрелендә хәбәрһеҙ юғала (икенсе мәғлүмәттәр буйынса һәләк була, Германияла Велефанц ауылында ерләнгән).

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахмедчин Муратш Фаюргиевич
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Муратш (Муратша) Фаюргиевич
* Ахмедчин Муратша Фаюршевич
Саҙрисламов Мырҙахан Саҙрислам улы

**Саҙрисламов Мырҙахан Саҙрислам улы** ( 1912 йыл (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1904 йыл) —?), 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Саҙрисламов Мырҙахан Саҙрислам улы 1912 йылда хәҙерге Башҡортостандың Яңауыл районы Иҫке Көйөк ауылында тыуа. 1941 йылда Яңауыл район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкының 2-се эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.

2-се эскадрон ҡылыссыһы гвардия ҡыҙылармеецы Саҙрисламов Мырҙахан Саҙрислам улы Новоселки ауылы өсөн барған һуғышта алға ҡыйыу барып ике гитлерсы менән һуғыша, уларҙы сигенергә мәжбүр итә, был һуғышта Саҙрисламов ҡаты яралана. 1944 йылдың 12 авгусында ул «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Саҙрисламов Мырҙахан Саҙрислам улы 1945 йылда демобилизациялана.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1944)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САДРИСЛАМОВ (Сардисламов) Мирзахан Садрисламович
* Память народа. Документы о награждении. Садрисламов Мирзахан Садрисламович
* ОНИ ВЕРНУЛИСЬ С ПОБЕДОЙ. ЯНАУЛЬСКИЙ РАЙОН РБ
Айытбаев Вәли Мөхәммәт улы

**Айытбаев Вәли Мөхәммәт улы** (; 1908 йыл — 22 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында пулемётсы булып хеҙмәт итә. Ҡыҙылармеец. Рядовой.

## Биографияһы
Вәли Мөхәммәт улы Айытбаев 1908 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ауырғазы районы) Мораҙым ауылында тыуған.

Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына Ауырғазы районы хәрби комиссариатынан саҡырыла.

Ҡыҙылармеец Вәли Айытбаев 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы пулемётсыһы була.

1942 йылдың 22 июлендә Курск өлкәһе, Больше-Полянский районының (хәҙер — Липецк өлкәһе) Икенсе Тербуны ауылы янында һәләк була һәм шунда ерләнә.

## Ғаиләһе
Юғалтыуҙар тураһындағы мәғлүмәттә ҡатыны Айытова Ғәйниә тип яҙылған

## Хәтер
Айытбаев Вәли Мөхәммәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ауырғазы районы Мораҙым ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡаҙыныу эштәре алып барып, 671 яугирҙың исемен асыҡлай, әммә лейтенант Айытбаев Вәли Мөхәммәт улы тураһында мәғлүмәт юҡ.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 58. Опись 818883. Единица хранения 1750.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Аитбаев Вали Мухаметович
* Память народа. Аитбаев Вали Мухаметович
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Вали Аитбаев 
* Тербунский рубеж

## Иҫкәрмәләр
Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы

**Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы**  1922 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ефрейторы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

## Биографияһы
Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы 1922 йылда хәҙерге Башҡортостандың Бүздәк районы Таллыҡул ауылында тыуа. 1941 йылдың 11 ноябрендә Бүздәк район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 6-сы гвардия кавалерия дивизияһының химик һаҡланыуҙың 21-се айырым гвардия взводында химик-дегазатор булып хеҙмәт итә.
Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы хәрби хәрәкәттәр башынан алып үҙен дисциплиналы һәм бик тырыш тота. Тыуған илен фашист илбаҫарҙарынан азат итеүҙә яралана. Рейдтарҙа күрһәткән ҡыйыулығы һәм ҡаһарманлығы өсөн «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына лайыҡ була.
Һуңғы һуғыштарҙа үҙен айырыуса сыҙамлы һәм батыр яугир итеп күрһәтә. Башҡа частар һәм берләшмәләр менән элемтәсе булараҡ Десна һәм Днепр йылғаларын аша сыҡҡанда, дошмандың көслө бомбаға тотоуы һәм утына ҡарамаҫтан командованиеның заданиеларын теүәл һәм ваҡытында үтәй, шулай уҡ ауыр шарттарға һәм дошман яғынан артиллерия утына ҡарамаҫтан дивизия штабы өсөн команда пункттарын тиҙ һәм ваҡытында ҡора. Сәлимйәнов үҙенең тоғро дуҫын — атын бомбаға тотоу ваҡыттарында ла, марштар һәм Десна, Днепр йылғаларын аша сыҡҡанда ла имен һаҡлап алып ҡала. Гвардия ефрейторы Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САЛИМЬЯНОВ (Салимянов) Биктимер Разяпович
* Память народа. Салимьянов (Салимянов) Биктимер Разяпович
Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы

**Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы** (10 март 1908 — ?) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән лейтенанты, капитан.

## Биографияһы
Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы 1908 йылдың 10 мартында Башҡорт АССР-ының Ҡандра районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Үрге Сәрҙек ауылында тыуған.

Ҡыҙыл Армияға 1932 йылдың 1 декабрендә Өфө ҡалаһының Өфө район хәрби комиссариаты (икенсе мәғлүмәт буйынса Архангель район хәрби комиссариаты) тарафынан саҡырыла. Хеҙмәт иткән частәре: Түбәнге-Илим район хәрби комиссариаты, Иркутск өлкәһе, БАССР Дәүләт хәүефһеҙлеге Министрлығы. Бөйөк Ватан һуғышында 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы штаб начальнигы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.

1943 йылдың 31 октябрендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көндәре 19.09.1943-28.09.1943; подразделениеның 1943 йылдың 31 октябрендәге 22/н һанлы бойороғо).

СССР Юғары Советы Президиумы 1945 йылдың 19 ғинуарында «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләй (бүләкләүҙәр картотекаһы, шкаф 6, 3-сө йәшник).
Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы шулай уҡ орденами Ҡыҙыл Байраҡ ордены (05.11.1954), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (06.11.1947), «1941 — 1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (09.05.1945) менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943, 1947),
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1954)
* «1941 — 1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (09.05.1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахметшин Кашфулмаган Ахметзакирович  
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Кашфулмаган Ахметзакирович  
* Ахметшин Кашфулмаган
Янбаев Рәхмәт Янбай улы

**Янбаев Рәхмәт Янбай улы** () (1901 — 13 декабрь 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, минометсы. 

## Биографияһы
Рәхмәт Янбай улы Янбаев 1901 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылында тыуған. 1942 йылдың 20 мартында БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында минометсы хеҙмәт итә. Хәрби юлы 1942 йылдың 1 майында башлана һәм 22 ноябрҙә тамамлана. Рәхмәт Янбаев умрау аҫты һөйәге артерияһы ауыр яраланып, госпиталдә дауалана. 2670-се эвакогоспиталдә алып барылған документта теркәлгәнсә,  яраларынан мандымай 1942 йылдың 13 декабрендә  һәләк була, Тамбов өлкәһе, Ржаска станцияһы зыяратында ерләнгән., шулай уҡ Иҫке Сибай ауылында Буденный урамы, 19 йортта йәшәгән ҡатыны Янбаева Байбикәмә (шулай яҙылған) күрһәтелгән.

## Хәтер
*Янбаев Рәхмәт Янбай улының исеме Баймаҡ районының электрон Хәтер китабына индерелгән

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Янбаев Рахмет Янбаевич 
* Чтобы помнили
Әхмәтйәнов Мөхтәр Сафа улы

**Әхмәтйәнов Мөхтәр Сафа улы** (22 сентябрь 1922 йыл — 25 февраль 2000 йыл) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Мөхтәр Сафа улы Әхмәтйәнов 1922 йылдың 22 сентябрендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы Асҡар ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Әбйәлил район хәрби комиссариаты тарафынан 1941 йылдың 7 декабрендә саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148‑-се гвардия артиллерия-миномёт полкы 5‑се батарея разведчигы булып хеҙмәт итә.

Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 14.02.1944, 17.04.1944; подразделениның 1944 йылдың 7 июлендәге 19/н номерлы приказы) менән бүләкләнә. Ә 1945 йылдың 31 мартында II дәрәжә Ватан һуғышы орденына лайыҡ була (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 16.02.1945, 17.02.1945; подразделениның 1945 йылдың 31 мартындағы 12/н номерлы приказы). Наградлау ҡағыҙында был турала ошолай һүрәтләнә:

2000 йылдың 25 февралендә вафат була. Сибай ҡалаһында ерләнгән.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены(1945)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахмедьянов Мухтар Сафинович  
* Шаймуратовцы. АХМЕДЬЯНОВ Мухтар Сафинович  
* Ахмедьянов Мухтар
Аҡанаев Вәғиз Хәлил улы

**Аҡанаев Вәғиз Хәлил улы** (; 1917-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының медпункты санитары. Гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Вәғиз Хәлил улы Аҡанаев (башҡа мәғлүмәт буйынса исеме — Вәғәз, атаһының исеме Халилович, Хамидуллович, фамилияһының рус варианты Аканоев тип алынған) 1917 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе, Ҡарағош улусы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы) Һарайҫа ауылында тыуған.

1942 йылдың 1 мартында Стәрлебаш районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

7-се гвардия корпусы составындағы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының медпунктында санитар булып хеҙмәт итә.

Вәғиз Хәлил улының ҡаһарманлығы тураһында:

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1986)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945)

## Хәтер
Аҡанаев Вәғиз Хәлил улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Стәрлебаш районы Һарайҫа ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Аканоев Вагиз Халилович
* Память народа. Аканаев Вагиз Халилович
* Дороги памяти. Вагиз Халилович 
* Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Сарайсы, Стерлитамакский уезд, Карагушевская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 4118 
* РГБ: Они вернулись с победой. Стерлибашевский район, т. 10, 2004 ISBN 5-295-03459-3

## Иҫкәрмәләр
Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы

**Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы** (; 1913-19.11.1986) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны ҡылыссыһы. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы Әҡбәров 1913 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Уяҙытамаҡ ауылында тыуған.

1941 йылдың 28 авгусында БАССР-ҙың Туймазы районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Ҡыҙылармеец Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкының 1-се эскадроны ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә.

Һуғыш осоронда күрһәткән ҡаһарманлыҡтары биш «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән баһалана.

1945 йылдың 20 февралендә сираттағы ҡаһарманлығына 2-се Белорус фронтының 05Н һанлы бойороғо баһаһы.

## Наградалары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (28.02.1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (10.10.1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (17.02.1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (20.02.1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (05.04.1945)

## Хәтер
Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Туймазы районы Уяҙытамаҡ ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Юбилейная картотека награждений, шкаф 1, ящик 17. Номер документа 84.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Акбаров Нигматулла Сибагатуллович
* Память народа. Акбаров Нигматулла Сибагатуллович
* Дорога памяти. Акбаров Нигматулла 
* РГБ: Они вернулись с победой. Туймазинский район, т. 11, 2004 ISBN 5-295-03475-5
## Иҫкәрмәләр
Сарбаев Миңғәли Рәхмәт (Рәхмәтулла) улы

**Сарбаев Миңғәли Рәхмәт (Рәхмәтулла) улы** ( 1922 йыл — 12 октябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты.

## Биографияһы
Сарбаев Миңғәли Рәхмәт (Рәхмәтулла) улы 1922 йылда хәҙерге Башҡортостандың Көйөргәҙе районында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында элемтә отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы — сержант. 1943 йылдың 12 октябрендә Украина территорияһында барған ҡаты һуғышта һәләк була. Украинаның Чернигов өлкәһе Любеч районының Любеч ҡалаһында ерләнә. Юғалтыуҙар исемлегендә Сарбаев Миңғәли Рәхмәт (Рәхмәтулла) улының Көйөргәҙе районында йәшәгән атаһы Сарбаев Рәхмәт Ғәйзулла улы күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Сарбаев Мингалей Рахматович (Рахматуллович
* Память народа. Сарбаев Минголей Рахматович. Донесение о безвозвратных потерях
Сабиров Хажи Сабир улы

**Сабиров Хажи Сабир улы** ( 1911 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ (1945), II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Сабиров Хажи Сабир улы 1911 йылда хәҙерге Башҡортостандың Благовар районы Иҫке Һынны ауылында тыуа. 1942 йылда Ҡариҙел районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында орудие мастеры булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 25 ноябрендә орудие оҫтаһы гвардия сержанты Сабиров Хажи Сабир улы Обливская станцияһы районында, 1942 йылдың 15 декабрендә Поповка утары районында дошмандың бомбаға тотоуы һәм артиллерия уты аҫтында ут һыҙығында дүрт орудиены йүнәтә. Ҡаһарманлығы өсөн гвардия өлкән сержанты Сабиров Хажи Сабир улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

1943 йылдың 15 декабренән алып һуғыштар ваҡытында Сабиров Хажи Сабир улы орудиеларҙың өҙлөкһөҙ ағымдағы ремонтын, оптикаһына төҙәтеүҙәр индереүен, техник тикшереүен үткәрә. Уның тырышлығы арҡаһында батареяның шәхси составының ҡоралдары һәм орудиелар һәр саҡ төҙөк була һәм хәрби заданиеларҙы үтәүҙе тәьмин итә. Сабиров Хажи Сабир улы «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына лайыҡ була.

1945 йылдың 1 майында Бранденбург ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 4 км алыҫлыҡтағы районда немецтарҙың атакаһын кире ҡаға, һуғышта дүрт немец һалдатын юҡ итә һәм фаустары менән бергә алты дошман һалдатын әсирлеккә ала. Был батырлығы өсөн гвардия өлкән сержанты Сабиров Хажи Сабир улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)(1942)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Сабиров Хази (Хазий) Сабирович
* Память народа. Сабиров Хази Сабирович. Картотека награждений
Садиҡов Закир Садиҡ улы

**Садиҡов Закир Садиҡ улы** ( ? ― 18 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Садиҡов Закир Садиҡ улы хәҙерге Башҡортостандың Йәрмәкәй районының Иҫке Сүлле ауылында тыуған. Тыуыу датаһы тураһында мәғлүмәттәр юҡ. Ҡыҙыл Армия сафына Йәрмәкәй районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы штабында отделение командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы — өлкән сержант. 1943 йылдың 18 февралендә Белоруссия ерҙәрендә барған ҡаты һуғышта һәләк була. Белоруссияның Полесье өлкәһе Сколодин ауылында ерләнә (хәҙер Гомель өлкәһе). Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса Украинаның Ворошиловград өлкәһендә (хәҙер Луганск өлкәһе) ерләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовец. Садыков Закир Садыкович
* Память народа. Садыков Закир Садыкович. Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* Источник информации: Память. Башкортостан. Книга 10
Аблаев Яҡуб Мамут улы

**Аблаев Яҡуб Мамут улы** () (12 май 1914 йыл — 11 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, дивизияның артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы. 3-сө ранглы техник-интендант. ВКП (б) ағзаһы.

## Биографияһы
Яҡуб Мамут улы Аблаев 1914 йылдың 12 майында Таврия губернаһы (революциянан һуң — Ҡырым АССР-ының Балаклава районы) Уркуста ауылында тыуған.

1935 йылдың 5 ноябренән Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт иткән.

Хеҙмәт иткән частары — 113-сө кавалерия дивизияһы ПАРМ 128-се ПАРМ (передвижная авиационная ремонтная мастерская) һәм 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы, 741-се уҡсылар полкы.

3-сө ранглы техник-интендант Аблаев Яҡуб Мамут улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы була. ВКП (б) ағзаһы.

1943 йылдың 11 февралендә рейд ваҡытында һәләк була. Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) Селезнёвка ауылында ерләнгән.

## Хәтер
Аблаев Яҡуб Мамут улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Ҡырым Республикаһының Балаклава районы Хәтер китабына, шулай уҡ Луганск Халыҡ Республикаһында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Учётно-послужная картотека. Шкаф 1. Ящик 15.
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 11458. Единица хранения 46.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Аблаев Якуб Мамутович
* Память народа. Аблаев Якуб Мамутович
* КрымФронт. 
* Якуб Аблаев
Әхмәтшин Әхмәҙулла Әхмәтша улы

**Әхмәтшин Әхмәҙулла Әхмәтша улы** (1907 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Әхмәтшин Әхмәҙулла Әхмәтша улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Ишморат ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Нуриман район хәрби комиссариаты тарафынан 1941 йылдың 4 декабрендә саҡырыла. 8 гвардия кавалерия корпусының 112-сы Башҡорт кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкының 4-се эскадронында миномётсы булып хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 28.06.1942-11.07.1942; подразделениның 1942 йылдың 31 июлендәге 68/н номерлы приказы) менән бүләкләнә. Икенсе Ҡыҙыл Йондоҙ ордены 1945 йылда бирелә. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән Наградлау ҡағыҙында Әхмәтшин Әхмәҙулла Әхмәтша улының батырлығы тураһында ошондай юлдар бар:

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1942, 1944)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахметшин Ахмадулла Ахметшинович  
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Ахмадулла Ахметшинович  
* Ахметшин Ахмадулла
Абдрахманов Хәйрулла

**Абдрахманов Хәйрулла** () (? − 25 февраль 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы яугиры. Гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Хәйрулла Абдрахманов БАССР-ҙың Ишембай районында тыуа.

БАССР-ҙың Маҡар район хәрби комиссариаты Абдрахманов Хәйрулланы Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

112-се Башҡорт кавалерия (16-сы Чернигов гвардия) дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.

1943 йылдың 25 февралендә (башҡа сығанаҡтар буйынса 17 февралдә) Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһендә (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Хәйрулла Абдрахмановтың исеме Башҡортостанда баҫылып сыҡҡан күп томлыҡ «Хәтер» китабына индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдрахманов Хайрулла
* Память народа. Абдрахманов Хайрулла

## Иҫкәрмәләр
Садиҡов Тимеркәй (Тимерхан) Садиҡ улы

**Садиҡов Тимеркәй (Тимерхан) Садиҡ улы** ( 10 август 1905 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, индендант хеҙмәтенең гвардия лейтенанты. Ҡыҙыл Йондоҙ, II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Садиҡов Тимеркәй (Тимерхан) Садиҡ улы 1905 йылдың 10 авгусында элекке Башҡортостандың Ҡандра районы (хәҙер Туймазы районы) Балтай ауылында тыуа. 1941 йылдың 19 декабрендә Туймазы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 89-сы гвардия уҡсылар дивизияһының 273-сө гвардия уҡсылар полкында; 113-сө кавалерия дивизияһында; 5-се һөжүм итеүсе армияла, 58-се гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.

Дошмандың тәрән эшелонлы оборонаһын өҙөү һуғыштарында Садиҡов подразделениеның шәхси составын аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеүҙе яҡшы ойоштора. Уның инициативаһы менән Одер йылғаһы буйында өс йөҙҙән ашыу эре баш мал йыйыла, был полкты 30 тәүлеккә трофей аҙыҡ-түлек менән тәьмин итергә мөмкилек бирә. Аҙыҡ-фураж хеҙмәтен өлгөлө башҡарғаны өсөн Садиҡов Тимеркәй (Тимерхан) Садиҡ улы 1945 йылдың 22 апрелендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына тәҡдим ителә.

1945 йылдың 22 апреленән алып 29 апрелгә тиклем Германия территорияһында барған урам һуғыштары ваҡытында, дошмандың көслө утына ҡарамаҫтан фронттың алғы һыҙығына үҙе шәхсән аҙыҡ-түлектәрҙе һәм фуражды еткерә. Норма менән алынған аҙыҡ-түлектәрҙән тыш Садиҡов үҙе лә әҙерләүҙәр менән шөғөлләнә, бының менән полктың шәхси составының туҡланыуын яҡшырта.

Был хәрби хеҙмәттәре өсөн 1945 йылдың 19 июнендә гвардия лейтенанты Садиҡов Тимеркәй (Тимерхан) Садиҡ улы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Дорога памяти. САДЫКОВ ТИМИРХАН|ТЕМЕРХАН САДЫКОВИЧ 
* Память народа. Садыков Тимеркай (Тимерхан) Садыкович
Әйүпов Рәшит Хәмит улы

**Әйүпов Рәшит Хәмит улы** (1920 йыл) — 24 ноябрь 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, лейтенант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкы яугиры, огневой взвод командиры.

## Биографияһы
Рәшит Хәмит улы Әйүпов (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Хәлит улы) 1902 йылда Һамар өлкәһе Оло Глушица районы Таш-Күстән ауылында тыуған. 1928 йылда Һамар губернаһы Пугачев өйәҙе (хәҙер Оло Глушица һәм Чернигов райондары) башҡорттары ата-бабалары төйәгенә ҡайтып, Баймаҡ районында Үҙән ауылына нигеҙ һалалар. Ошо тулҡын менән Әйүповтар ғаиләһе Баймаҡ районында төпләнә. Рәшит Хәмит улы Байҡара руднигында эшләй башлай. Урта белемле. 1929 йылдан — ВЛКСМ ағзаһы. Хәрби хеҙмәткә 1940 йылда алына. Кесе лейтенанттар мәктәбен тамамлай. 1942 йылдың 13 сентябрендә лейтенант званиеһы бирелә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкында огневой взводы командиры булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 24 ноябрендә яу яланында батырҙарса һәләк була.

## Хәтер
Әйүпов Рәшит Хәмит улының исеме Баймаҡ районының Хәтер китабына индерелгән. Яугир тураһында өҫтәмә мәғлүмәттәрҙе тарих фәндәре кандидаты М. М. Маннапов тапҡан.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память народа. Учетно-послужная картотека
* Список погибших во Второй мировой войне
Селәүсин Закир Мостафа улы

**Селәүсин Закир Мостафа улы** ( 1911 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Селәүсин Закир Мостафа улы 1911 йылда элекке Башҡортостандың Йомағужа районының (Күгәрсен районы) Йомағужа ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Йомағужа районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһының 313-се гвардия кавалерия полкы составында һуғыша. Кавалерист. 1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһенең Большая Поляна районы (хәҙер Липецк өлкәһенең Тербун районы) территорияһында барған ҡаты һуғышта хәбәрһеҙ юғала.

## Ғаиләһе
Юғалтыуҙар исемлегендә Селәүсин Закир Мостафа улының Йомағужа районында йәшәгән ҡатыны Селәүсина Миңниса күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Слявчин Закир Мустафиевич
* Память народа. Донесение о безвозвратных потерях. Слявчин Закир Мустафиевич
Әхмәтшин Фазылйән Әхмәтйән улы

**Әхмәтшин Фазылйән Әхмәтйән улы** (1910 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ефрейтор, ике тапҡыр «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Әхмәтшин Фазылйән Әхмәтйән улы 1910 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Иманғол ауылында (икенсе мәғлүмәттәр буйынса Орск өйәҙенең Юлалы хуторында) тыуған.
Ҡыҙыл Армияға Учалы район хәрби комиссариаты тарафынан 1941 йылдың 6 сентябрендә саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкының 45-мм батареяһы ат тотоусыһы, аҙаҡ ашнаҡсыһы булып хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн 1944 йылда ике тапҡыр «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (бер миҙалға подразделениның 1944 йылдың 10 июнендәге 25/н номерлы приказы) һәм 1945 йылда Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көндәре: 23.04.1945, подразделениның 1945 йылдың 31 майындағы 27/н номерлы бойороғо) менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944 йылда ике тапҡыр)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Ахметшин Фазыльян Ахмедьянович  
* Шаймуратовцы. АХМЕТШИН Фазыльян Ахметьянович  
* Ахметшин Фазыльян
Аҡбирҙин Әхмәт Хажи улы

**Аҡбирҙин Әхмәт Хажи улы** (; 1913 — 15 апрель 1944) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы. Ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Әхмәт Хажи улы Аҡбирҙин 1913 йылда хәҙерге Шишмә районында тыуа.

БАССР-ҙың Әлшәй районы (Раевка) хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Ҡыҙылармеец Аҡбирҙин Әхмәт Хажи улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә.

1944 йылдың 15 апрелендә һәләк була. Украина ССР-ы Волынь өлкәһе Загадка ауылында ерләнә.

## Хәтер
Аҡбирҙин Әхмәт Хажи улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Әлшәй районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Акбердин Ахмет Хазиевич
* Память народа. Акбердин Ахмет Хазиевич
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0]

## Иҫкәрмәләр
Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы

**Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы** (1910 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой, стрелок. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкы яугиры.

## Биографияһы
Әбделхәй Мырҙағәле улы Исхаҡов (башҡа сығанаҡ буйынса Исҡаҡов) 1910 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Юлыҡ ауылында тыуған. Һуғышҡа алыныу датаһы билдәһеҙ. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының (1943 йылдың февраленән 16-сы гвардия Чернигов дивизияһы) 275-се кавалерия полкында хеҙмәт итә, хәрби һөнәре — стрелок. 1943 йылдың март айында хәбәрһеҙ юғала.. 1943 йылдың 12 апрелендә яугирҙың һәләк булыуы йәки хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында мәғлүмәт теркәлә. Был документта уның Баймаҡ ҡалаһында йәшәгән ҡатыны Исҡаҡова Г. С. күрһәтелгән. Ерләнеү урыны билдәһеҙ.  

## Хәтер
* Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улының исеме Баймаҡ районы хәтер китабына индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память. Башкортостан. Книга 5. 60 стр.
*Чтобы помнили
Сәлихов Шағәли Шәүәли улы

**Сәлихов Шағәли Шәүәли улы** ( 1907 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

## Биографияһы
Сәлихов Шағәли Шәүәли улы 1907 йылда элекке Башҡортостандың Йомағужа районы (хәҙер Күгәрсен районы) Теләүембәт (башҡа мәғлүмәттәр буйынса Аҙнағол ауылында) ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Йомағужа районы хәрби комиссариаты тарафынан алына. Һуңғы хеҙмәт итеү урыны 21-се танк бригадаһы тип күрһәтелгән. Уҡсы.
1985 йылдың 6 апрелендә Сәлихов Шағәли Шәүәли улы юбилейлы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САЛИХОВ Шагалей Шавалеевич
* Память народа. Документы о награждении. Салихов Шагалей Шавалеевич

## Сығанаҡтар
ЦАМО Картотека: Юбилейная картотека награждений Расположение документа: шкаф 53, ящик 12
Имелбаев Дауыт Аздархан улы

**Имелбаев Дауыт Аздархан улы** (1908 йыл — 19 декабрь 1949 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

## Биографияһы
Дауыт Аздархан улы Имелбаев 1908 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Таулыҡай (хәҙер Үрге Таулыҡай) ауылында тыуған. Темәс башҡорт педагогия училищеһын тамамлай. Һуғыш башланғас, 1941 йылда БАССР-ҙың Байма районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында аҙыҡ склады мөдире булып хеҙмәт итә. 1944 йылдың 22 июнендә бер нисә тапҡыр (22 июль, 29 август, 24 ноябрь) батырлыҡ күрһәткән өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була. 1944 йылда демобилизациялана. Вафатына тиклем Баймаҡ районында етәксе вазифаларын биләй: райком инструкторы, «Комсомол» колхозы рәйесе, уҡытыусы.

1949 йылдың 19 декабрендә вафат була, Баймаҡ районы Таулыҡай ауылында ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)

## Хәтер
Имелбаев Дауыт Аздархан улының исеме Баймаҡ районының электрон Хәтер китабына индерелгән

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* ИМЕЛЬБАЕВ Даут Аздарханович. Шаймуратовцы
* Имельбаев Даут Аздарханович
Сәйетов Ғәли Сәйет улы

**Сәйетов Ғәли Сәйет улы** ( 1917 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

## Биографияһы
Сәйетов Ғәли Сәйет улы 1917 йылда хәҙерге Башҡортостандың Балтас районы Бейгилде ауылында тыуа. 1941 йылдың 22 июлендә Балтас районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 294‑се кавалерия полкында отделение командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы — өлкән сержант.
1985 йылда Сәйетов Ғәли Сәйет улы юбилейлы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
Сәйетов Ғәли Сәйет улының артабанғы яҙмышы тураһында мәғлүмәттәр юҡ.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САИТОВ Гали Саитович
* Память народа. Документы о награждении. Саитов Гали Саитович

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Юбилейная картотека награждений Расположение документа: шкаф 53, ящик 8
Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы

**Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы** ( 1 июль 1911 йыл—1975 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, гвардия рядовойы, һуңғараҡ гвардия ефрейторы.

## Биографияһы
Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы 1911 йылдың 1 июлендә хәҙерге Башҡортостандың Хәйбулла районы Мәмбәт ауылында тыуа. 1942 йылдың декабрендә Хәйбулла районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Фронтта 1943 йылдың майынан һуғыша. 16-сы кавалерия дивизияһы 62-се гвардия кавалерия полкында 1‑се эскадрондың ҡул пулеметы тоҫҡаусыһы, дағалау тимерсеһе булып хеҙмәт итә.
1944 йылдың 3 февралендә Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы 142 м бейеклек районында үҙенең взводынан алда барып, беренсе булып билдәләнгән маҡсатҡа етә һәм ДПД уты менән алты немец һалдатын юҡ итә. Бынан тыш мылтығы менән яралы иптәшен алып сыға. 1-се эскадрондың ҡул пулеметы тоҫҡаусыһы Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы дағалау тимерсеһе вазифаһында булып, урманда аттарҙың дағаларын тикшерә һәм бөтә яҡшы икәнлегенә ышанғас, карабинын ҡулына алып һөжүм итеүсе иптәштәре менән стройҙа бара, шул ваҡыт окопта өс немецты аңғарып ҡала һәм мәргән атып, икеһен юҡ итә, береһе ҡайҙалыр ҡаса. Шулай итеп, Сәйфуллин ике атты дағалай, ике немецты тышаулай.

1945 йылдың 14 июнендә Сәйфуллин Мөхәмәтйән Хәҙис улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймурратовцы. САЙФУЛЛИН Мухамедьян (Мухамеджан, Мухамедзян) Харисович
* Память народа. Документы о награждении
Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы

**Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы** ( (2 октябрь 1924 йыл ― 29 август 1985 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы 1924 йылдың 2 октябрендә Башҡортостандың Өфө ҡалаһында тыуа. 1942 йылда Өфө ҡалаһының Сталин районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында элемтә взводының элемтәсеһе булып хеҙмәт итә.
Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы һөжүм итеү һуғыштарында үҙен ҡыйыу яугир итеп күрһәтә. 1943 йылдың 10 ноябренән 11 ноябренә ҡарай төндә күрше полк менән бәйләнеш өҙөлә. Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы төндә ике яугирҙы алып, дошмандар тарафынан ваҡытлыса биләнгән линияла боҙолған урынды төҙәтергә сыға. Сәйфетдинов зыян күргән ундан артыҡмкабелде йүнәтә һәм күрше полк менән бәйләнеште яңырта. Был подразделениелар һәм полктар араһында аралашыуға һәм идара итеүгә мөмкинлек бирә. Батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Сәйфетдинов 1943 йылдың 3 декабрендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.

Ветеран 1985 йылдың 29 авгусында вафат була.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САЙФУТДИНОВ Рифкат Гильманович
* Память народа. Сайфутдинов Рифкат Гильманович Картотека награждений

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 75, ящик 28
Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улы

**Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улы** (; 1904 — 24ноябрь 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкының пулемёт взводы командиры. Лейтенант.

## Биографияһы
Сибәғәт Ғәйнетдин улы Аҡбирҙин 1904 йылда Өфө губернаһы Өфө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Шишмә районы) Яңы Сафар ауылында тыуған.

Шишмә районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.
 
1942 йылда фронтҡа киткәндә, Сибәғәт Ғәйнетдин улы кескәй улын һәм ҡыҙын балалар йортонда ҡалдыра. Балаларына әйткән һуңғы һүҙҙәре: «Һәр саҡ бергә булығыҙ, беҙ башҡа күрешә алмаҫбыҙ».

Лейтенант Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкының пулемёт взводы командиры була.

1942 йылдың 24 ноябрендә һуғышта батырҙарса һәләк була. Ростов өлкәһе Обливская станицаһы янында ерләнә.

## Хәтер
Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Шишмә районы Яңы Сафар ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Акбердин Сибагат Гайнутдинович
* Память народа. Акбердин Сибагат Гайнутдинович
* Дорога памяти. Акбердин Сибагат Гайнутдинович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы

**Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы** ( (1913 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы 1913 йылда хәҙерге Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Яҡут ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында 1-се батареяның повозочныйы булып хеҙмәт итә.

1945 йылдың 23 апрелендә 1-се батареяның повозочныйы Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы Зандхаузен ҡалаһы өсөн һуғышта автоматсылар уты аҫтында һуғыш кәрәк-яраҡтары ташый, үҙенең шәхси ҡоралы менән ике дошман һалдатын юҡ итә. Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1985 йылда Сарбаев Хәжағәли Байрамғол улы юбилейлы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САРБАЕВ Хужгали Байрамгулович
* Память народа. Документы о награждении. Сарбаев Хужгали Байрамгулович
Аҡбутин Сәйетғәли Мысырғәли улы

**Аҡбутин Сәйетғәли Мысырғәли улы** (; 1921 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 148-се артиллерия-миномёт полкының 1-се батареяһы 2-се орудие яһаусыһы (заряжающий). Гвардия сержанты.

## Биографияһы
Сәйетғәли Мысырғәли улы Аҡбутин 1921 йылда БАССР-ҙың Ейәнсура районы Түбәнге Бикбирҙе ауылында тыуған.

1941 йылда Ейәнсура районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

## Хәрби хеҙмәте
Гвардия сержанты Аҡбутин Сәйетғәли Мысырғәли улы 1-се Белорус фронты 7-се кавалерия корпусы составындағы дүрт орденлы 16-сы гвардия Чернигов (112-се Башҡорт) кавалерия дивизияһы 148-се артиллерия-миномёт полкының 1-се батареяһы 2-се орудие яһаусыһы булып хеҙмәт итә.

Гвардия сержанты Аҡбутин Сәйетғәли Мысырғәли улының ҡаһарманлығы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән баһалана:

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)

## Хәтер
Аҡбутин Сәйетғәли Мысырғәли улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ейәнсура районы Түбәнге Бикбирҙе ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 690155. Единица хранения 5512.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Акбутин Саитгалий Мысыргалиевич
* Память народа. Акбутин Саитгалий Мусыргалиевич
* Дорога памяти. Акбутин Саитгалий Мусыргалиевич 
* РГБ: Они вернулись с победой. Зианчуринский район, т. 6, 2003 ISBN 5-295-03308-2

## Иҫкәрмәләр