open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нимесләр

**Нимесләр** () — Башҡортостан Республикаһының Нуриман районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 691 кеше булған.
Почта индексы — 452448, ОКАТО коды — 80245835004.
 
## Этимологияһы
Ауылдың исеме «Нимис», «Нимисбай» антропонимдарынан алынған тип һанала

## Тарихынан
1795 йылда бында 11 башҡорт һәм 171 типтәр йәшәгән; 1816 йылда - 278, 1834 йылда - 396, 1859 йылда - 795, 1859 йылда-1429, 1905 йылда - 1625, 1920 йылда -
2030 типтәр йәшәгән.

Хәрби топографтар мәғлүмәттәре буйынса, 1843 йылда 2 Нимесләр ауылы булып, улар бер-береһенән 3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан булған. Икеһендә лә мәсет булған.

XIX быуат аҙағында ауылда 2 мәсет, 4 кибет, тимерлек булған; шаршамбы көндәрҙә баҙар үткәрелгән, 8 ноябрҙән бер аҙналыҡ йәрминкә ойошторолған.

## Халыҡ һаны

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡыҙылъяр): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Иглин): 33 км

## Билдәле шәхестәр
*  Исмәғилев Ришат Сәлих улы (15.04.1920), уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Почёт Билдәһе ордендары кавалеры, бик күп миҙалдар (шул иҫәптән ВДНХ-ныҡы) менән бүләкләнгән.
* Исмәғилев Флүр Рәшит улы (10.10.1944, ғалим-инженер‑электромеханик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1973—1979 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының административ‑хужалыҡ эштәре буйынса проректоры. 1982 йылдан Өфө авиация институты һәм артабан Өфө дәүләт авиация техник университетында эшләй, шул иҫәптән 2003—2009 йылдарҙа — уҡыу‑уҡытыу эштәре буйынса, 2009—2013 йылдарҙа — ойоштороу‑хоҡуҡ мәсьәләләре буйынса проректор. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1997), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2007) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2002).
* Шәймөхәмәтов Мөфтәхетдин Бәҙретдин улы (27.07.1911—14.09.1979), 1937—1963 йылдарҙа Өфө нефть эшкәртеү заводы операторы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959).
* Шәмғолов Мәҙийәр (1874—1939) — мосолман дин әһеле. Японияның Кобе ҡалаһы мәсетенең беренсе имамы (1935—1938).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
1-се Иҙелбай

**1-се Иҙелбай** (икенсе исеме **Баҙраҡ 1-се**; ) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл. Таймый ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше булған. Милли составы — тулыһынса башҡорттар. Почта индексы — 452484, ОКАТО коды — 80247855002.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 41 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Таймый): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачёво): 70 км

1‑се Иҙелбай Йүрүҙән йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙҙан төньяҡ-көнбайышҡа табан 41 километр һәм Кропачёво (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан 70 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Өфө өйәҙе Мырҙалар улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Иҙелбай ауылына нигеҙ һалған, ауыл 1795 йылдан билдәле. Шулай уҡ Баҙраҡ атамаһы менән дә теркәлгән.

1795 йылда 36 йортта 199 кеше, 1865 йылда 88 йортта — 398 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. XX быуат башында керҙәшлек килешеүе нигеҙендә типтәрҙәр индерелгән.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1906 йылда 2 мәсет, 2 һыу тирмәне, 2 запас икмәк һаҡлау мөгәзәйе булған.

XIX быуат аҙағында бер Иҙелбай ауылы була. XX быуаттың 1920 йылында ике ауыл: Арҡауыл ауылынан 7 саҡрымда 100 йортта 434 кеше йәшәгән 1-се Иҙелбай һәм Арҡауылдан 6 саҡрымда 113 хужалыҡта 607 кеше йәшәгән 2-се Иҙелбай тип аталған яңы ауыл барлыҡҡа килгән. Ике ауылда ла башҡорттар һәм типтәрҙәр йәшәй.

1-се Иҙелбай ауылында башланғыс мәктәп бар. Халыҡ «Таймый» МУСП муниципаль унитар ауыл хужалығы предприятиеһында хеҙмәт итә.

## Халыҡ һаны
1-се Иҙелбай ауылында башҡорттар йәшәй (2002)

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле кешеләре
* Абдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29.12.1912—25.08.1942), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҙыусы.
* Ғарипов Халит Әлтәф улы (11.06.1956), «Дыуанводоканал» предприятиеһы (Мәсәғүт ауылы) етәксеһе, район Советы депутаты.
* Хурамшин Иштимер Шәғәли улы (1951), Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенең баш табибы, медицина фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.

## 1-се Иҙелбайҙа тыуып-үҫкәндәр
 
## Хәтер

## Урамдары

* Яр буйы урамы ( Набережная (улица)
* Үҙәк урам ( Центральная (улица)
* Мәктәп урамы ( Школьная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
;Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:*

*Йылғалар:*
* Йүрүҙән

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:*

### 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Мырҙалар

## Ҡушаматтар

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
* «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Иҙелбай 1-cе, Салауат районындағы ауыл  
* 1-се Иҙелбай ауылы «Госсправка» сайтында
Әй (Салауат районы)

**Әй** () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл. Торналы ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 207 кеше.
Почта индексы — 452486, ОКАТО коды — 80247865002.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Торналы): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мөрсәлим): 64 км

Әй ауылы Әй йылғаһы ҡушылдығы Ишмән йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙ ауылынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 32 километрҙа һәм Мөрсәлим тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 64 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Әй ауылы XX быуат башында Златоуст өйәҙе территорияһындағы Тырнаҡлы ырыуы ерҙәрендә Андреевский ҡасабаһы булараҡ барлыҡҡа килгән. Уға урыҫтар нигеҙ һалған.  

Әй ауылы 1925 йылда 1 урыҫ йортонан торған ауыл хужалығы колонияһы булараҡ беренсе тапҡыр иҫәпкә алына.

Һуңғараҡ барлыҡҡа килгән бөтә яңы ауылдарҙа башҡорттар һәм татарҙар йәшәгән.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XX быуаттағы үҫеше
Шул уҡ 1925 йылда Әй ауылында 11 йорт иҫәпкә алынған. 1930-сы йылдарҙа Салауат районы Лағыр совхозының Әй фермаһы ҡасабаһы булараҡ теркәлгән. 

1960‑сы йылдарҙан бирле Әй ауылы хәҙерге статусына инә. Әй ауылы Әй йылғаһы аръяғында, Дыуан районы Ҡәҙер ауылына яҡын урынлашҡан.

Әй ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.

## Халыҡ һаны
Әй ауылында башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары

* Йылға аръяғы урамы ( Заречная (улица)
* Кувамов урамы ( Кувамова (улица)
* Мәктәп урамы ( Школьная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары 
*Тауҙар:*

*Йылғалар:*
* Әй, Ишмән

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:* 

## Билдәле кешеләр

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Тырнаҡлы ырыуы
* Әйле ырыуы

## Ҡушаматтар

## Әҙәбиәт
* *Хисамитдинова Ф. Г.* Башкирская ойконимия XVI—XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991.
* *Асфандияров А. З.* История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 141 с. (История деревни Сюрюкаево).
* *Ахмадиев Б. Х., Гафаров Х. А., Гибадуллин В. Г.* На земле легендарного Салавата. Уфа, 1988.

## Һылтанмалар
* 
* 
*  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. ISBN 978-5-87691-038-7.
* Әй ауылы «Геналогия и архивы» сайтында

## Иҫкәрмәләр
Бычковка

**Бычковка** () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл. Малаяҙ ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 41 кеше.
Почта индексы — 452490, ОКАТО коды — 80247835002.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 7 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татар Малаяҙы): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 36 км

## Һылтанмалар
*  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
*  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

## Иҫкәрмәләр
Урыҫ Илсекәйе

**Урыҫ Илсекәйе** () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Мөрсәлим ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше.
Почта индексы — 452485, ОКАТО коды — 80247847005.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Мөрсәлим): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мөрсәлим): 14 км

### Бөйөк Ватан һуғышынан әйләнеп ҡайтмаған яугирҙәр
Мәғлүмәт сығанаҡтары.
# Хәтер китабында Салауат районы яугирҙәре: Память Башкортостан. Книга 17. Салаватский район, 1-102 с..

*Яу яланынанда йәки госпиталдә үлеп ҡалғандар*.

*Хәбәрһеҙ юғалғандар*

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Ҡыуаҡан
* Түбәләҫ

## Һылтанмалар
* Память Башкортостан. Книга 17. Салаватский район, 1-102 с..

## Иҫкәрмәләр
Таймый

**Таймый** (; икенсе атамаһы **Атау**) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы татар ауылы, шул уҡ исемдәге ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 633 кеше булған.
ОКАТО коды — 80247855001.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 49 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 78 км

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәре
* Вилданов Ғәбделәхәт Фазлый улы (6.02.1879—9.02.1954), башҡорт тел белгесе, фольклорсы һәм этнограф.
* Ғирфанов Агиш Шәйех улы (14.04.1928–8.11.1999), башҡорт сатирик яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе, 1971 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының (1978) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988).
* Һаҙый Сәғҙи (25.03.1883—26.01.1933), башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе, журналист.
* Ғабдрахман Сәғҙи (27.03.1889—6.11.1965), шәрҡиәтсе, әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1950), профессор (1946).
* Ғирфанов Вәкил Кәли улы (25.01.1909—10.05.1980), агробиолог, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1965), профессор (1967), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1969), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957), Башҡорт АССР-ының Юғары Советы Рәйесе (1975—1979).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*    
* Таймеево на портале «Генеалогия и Архивы»
Ташауыл

**Ташауыл** () — Башҡортостанда Салауат районындағы ауыл, Таймый ауыл Советына  ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 187 кеше.
Почта индексы — 452494, ОКАТО коды — 80247855005.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 63 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Урмантау): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачёво): 92 км

Район үҙәге Малаяҙҙан төньяҡ-көнбайышҡа 63 километрҙа һәм Кропачёво тимер юл станциһынан (Силәбе өлкәһе) төньяҡҡа табан 92 километр алыҫлыҡта Йүрүҙән йылғаһы буйында, Өфө ҡалаһынан 165 саҡрымда урынлашҡан.

## Тарихы
Ауылға XVIII быуаттың 2-се яртыһы Себер даруғаһы Мырҙалар улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ул ваҡытта ауыл шулай уҡ Таш, Тәкә исемдәре менән дә теркәлгән.

1795 йылда 12 хужалыҡта — 94 кеше, 1865 йылда 21 йортта  103 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

1816 йылда 13 йортта йәшәгән 74 ир-ат иҫәпкә алынған, шуларҙан 2-һе күп ҡатынлы булған. 1779 йылғы Сисәнбай Сәлимов һаман 1812 йылғы Ватан һуғышынан әйләнеп ҡайтмаған. Уның Күсәрбай (уның улдары Ҡусҡарбай, Кинйәбулат) һәм Ишморат (уның улы Ишнияз) тигән ағай-энеләре булған.

1834 йылда — 90, 1859 йылда — 89, 1920 йылда  419 башҡорт булған.

Һөрөнтө ерҙәре тау итәгендә урынлашҡан. Өс баҫыулы сәсеү әйләнеше ҡулланылған. Арыш, һоло, бойҙай сәскәндәр.

1842 йылда 81 кешегә 17 сирек ужым һәм 97 сирек яҙғы ашлыҡ икмәге, 2 сирек картуф сәскәндәр. 16 хужалыҡта 51 баш йылҡы, 62 һыйыр, 23 һарыҡ, 31 кәзә аҫырағандар. 7 солоҡ һәм 2 умарта булған.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XX—XXI быуаттағы үҫеше
1906 йылда бында мәсет иҫәпкә алынған.
Әлеге ваҡытта Ташауылда клуб бар.

## Халыҡ һаны
Ташауылда башҡорттар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәре
* Ямалиев Памир Камалетдин улы (26.05.1942—27.03.1999), СССР һәм Рәсәй биатлонсыһы, тренер. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1994), биатлон буйынса спорт мастеры (1969).
* Кинйәбулатов Хәйретдин Бәҙретдин улы — тарих фәндәре кандидаты, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының (СДПИ) тәүге ректоры (1954—1956).
* Булатов Кәрим Хыялетдин улы — урыҫ һәм башҡорт телдәре буйынса ғалим-методист.

## Хәтер

## Урамдары

* Туғай урамы ( Луговая (улица)
* Күл урамы ( Озёрная  (улица)
* Үҙәк урамы — ( Центральная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
;Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:* 

*Йылғалар, күлдәр:* 
* Йүрүҙән

*Шишмәләр:

*Ялан-бесәнлектәр, юл:* 

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Тарихи ҡомартҡылар'':

### 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Мырҙалар

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
* Ташаулово
* Карта д. Ташаулово. Улицы.
* Деревня Ташаулово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
* К деревне Ташаулово Салаватского района проложили дорогу из щебня 

## Иҫкәрмәләр
Шәрәк

**Шәрәк** () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл. Лағыр ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 170 кеше.
Почта индексы — 452497, ОКАТО коды — 80247825004.

## Аралар
Шәрәк ауылында оҙон бармаҡтар, бикәнәйҙәр, иштуғандар, ҡырғыҙҙар аралары бар. 2012 йылда улар «Шәжәрә байрамы» үткәреп, нәҫел-ырыуын барланы.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Лағыр): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мөрсәлим): 32 км

Шәрәк ауылы Әй йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙ ауылынан 25 километр һәм Мөрсәлим тимер юл станцияһынан 32 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. 

## Тарихы
Тырнаҡлы ырыуы шәжәрәһенән күренеүенсә, Шәрәк ауылына Васҡын ауылына нигеҙ һалған Васҡын Туҡтаһыновтың улы Ғосман нигеҙ һала. Әнүәр Әсфәндиәровтың «Башҡортостан ауылдары тарихы» китабында 1795 йылда ауылда ни бары 9 ихата-йорт булып, унда 21 ир-ат һәм 31 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән тигән мәғлүмәт бар. 1761 йылда ла шунса йорт һәм кеше иҫәпләнә. 1834 йылда 13 йортта 81 башҡорт һәм бер йортта 3 ҡаҙаҡ теркәлә. 1859 йылда 30 йортта 70 ир-ат һәм 68 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. Ҡаҙаҡтарҙың һаны 17 кешегә етә.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
Ә «Өфө губернаһынын Өфө өйәҙе буйынса 1895—1896 йылдарға статистика мәғлүмәттәре» тупланмаһында ауылға төрлө яҡлы характеристика бирелә: 

## Ауылдың XX быуаттағы үҫеше
1920 йылда 57 йортта 300 башҡорт иҫәпләнә.

## Халыҡ һаны
Шәрәк ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары

* Әй урамы ( Айская (улица)
* Күл урамы ( Озёрная (улица)
* Үҙәк урам ( Центральная (улица) 

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары
*Тауҙар:* **Шәрәк тауы, Һаҡтау, Өфәйғолаҡ тауы.**

*Йылғалар:* Әй, **Шәрәк**

*Күл*: **Биҙеғуш,  Иҫке Әй күле,  Түнәрәк күл, Ҡайынлыкүл, Үлекүл.**

*Шишмәләр:* **Ҡараса шишмәһе**

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:* **Азима, Ат йөҙҙөргән, Биктимер йырыны, Ҡыҙыльяр, Иген төбәк, Ҡарағай төбәк, Арал, Әлмәтҡул, Ҡараяр, Шар, Сыңғырауыҡ.**

## Билдәле кешеләр
* Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы (1912 йыл — 1943 йыл) — рядовой. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
* Хәйеров Бәрүәз Талип улы (1 ғинуар 1923 йыл  - 29 октябрь 2005 йыл) - экономист, финансист.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Тырнаҡлы

## Ҡушаматтар

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. ISBN 978-5-87691-038-7.
* 

## Һылтанмалар
* 
* 
* Шәрәк ауылы «Геналогия и архивы» сайтында
* В Башкирии благодаря инициативным сельчанам появился мемориал павшим воинам

## Иҫкәрмәләр
Яҙғыйорт

**Яҙғыйорт** () — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл. Лағыр ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 259 кеше булған.
ОКАТО коды — 80247825005.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 16 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Лағыр): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мөрсәлим): 44 км

## Тарихы

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше

## Ауылдың XX быуаттағы үҫеше

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары

## Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:*

*Йылғалар:*

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:* 

## Билдәле шәхестәре
* Ғәлина Рафиға Арыҫлан ҡыҙы (15.03.1951), театр һәм кино актёры. 1973 йылдан Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры, 1974 йылдан Салауат, 1991 йылдан — Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры актёры, бер үк ваҡытта 1994—2008 йылдарҙа Стәрлетамаҡтағы Башҡортостан республика мәҙәниәт техникумы уҡытыусыһы. 1982 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1994).
* Мөжәүиров Борис Франц улы — таможня хеҙмәте полковнигы.
* Сафин Әмир Әхәт улы

## Шулай уҡ ҡарағыҙ:
* Тырнаҡлы ырыуы
* Әйле ырыуы

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Әмир (Стәрлебаш районы)

**Әмир** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 483 кеше.
Почта индексы — 453187, ОКАТО коды — 80248860003. ИФНС коды — 0268).

## Тарихы
Стәрлебаш районының Күндерәк йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан мишәр ауылдары миҫалында этник танылыуҙың бик ҡыҙыҡлы рәүештә үҙгәреүен күҙәтергә була. Рәсәй империяһы ваҡытында 1850 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу Әмир ауылында 513 мишәр, яһаҡ татарҙарынан 93 дәүләт крәҫтиәне йәшәүе, 1859 йылғы рәүиз документтарында 1160 мишәр һәм 135 татарҙың йәшәүе теркәлә.

1917 йылдың Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдарында Әмир ауылында йәшәүселәрҙең күбеһенең милләттәре башҡорт тип күрһәтелә — 447 ихатала 2 491 башҡорт, бер ихатала 5 татар йәшәй тип теркәлә. Өс йылдан һуң совет халыҡ иҫәбен алыу сараһы мәлендә лә был ауылда йәшәүселәр башҡорттар тип таныла: 472 ихатала 2 390 кеше (1 131 ир-егет һәм 1 259 ҡатын ҡыҙ) теркәлә.

Шулай итеп, XVIII быуат аҙағында һәм XIX быуаттарҙағы рәүиз документтарында Әмир ауылында йәшәүселәрҙең милләте, нигеҙҙә, мишәр, тип яҙылһа, 1917 һәм 1920 йылдарҙа улар башҡорт булараҡ теркәлә. Ғәмәлдә, XIX быуат аҙағына Әмир ауылы халҡы үҙен башҡорт тип таный. Ә XX быуаттың 30-сы йылдарынан алып, шул осорҙа барлыҡҡа килгән "Татар милләте" проекты йоғонтоһо аҫтында Әмир ауылында йәшәүселәр татар тип билдәләнә башлай.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда күбеһенсә татарҙар йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Хөлекәй): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 73 км

## Ауылдың урамдары
* Аҡшишмә урамы , 

* 1-се Исемһеҙ урам , 

* 2-се Исемһеҙ урам ,

* Һәҙиә Мөрәсова урамы .

## Сығанаҡтар
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

* Юсупов Ю. М., Исянгулов Ш. Н., Ярмуллин А. Ш. Юрматы.— Уфа, 2017. — 154 с.: илл.

* 

## Иҫкәрмәләр
Байым (Стәрлебаш районы)

**Байым** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 62 кеше.
Почта индексы — 453171, ОКАТО коды — 80248840002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Ҡалҡаш): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 36 км

## Ауыл тарихы
Байым ауылы 1834—1859 йылдар араһында барлыҡҡа килгән. VIII ревизияла уның барлығы теркәлмәгән. Әммә һуңғы ревизияла 38 ихатала 200 кеше иҫәптә булғанлығы күренә.
1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙа 256 кеше һәм 66 йорт хужалығы күрһәтелгән. 20 хужалыҡтан торған Байым ҡасабаһы булған. Ауылдың исеме йортауай старшина Байым Бикҡужиндан килә. 

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр
Баҡый (Стәрлебаш районы)

**Баҡый** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 507 кеше.
Почта индексы — 453183, ОКАТО коды — 80248810001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 72 км

## Ауыл тарихы
Баҡый ауылы район үҙәгенән (көньяҡ‑көнсығыш) 12 км һәм Стәрлетамаҡ тимер юл станцияһынан көньяҡ‑көнбайышҡа табан 72 км алыҫлыҡта Ҡоро Күндерәк йылғаһы (Күндерәк йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Ауылға 1783 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе Гәрәй‑Ҡыпсаҡ улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе лә билдәле. Ул- Баҡый Ҡурмаҡаев. Күндерәкбаш тип тә йөрөткәндәр.
1795 йылда 30 йортта 100 кеше , 1865 йылда 44 йортта — 226 кеше йәшәгәне билдәле. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда мәсет, 2 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.
Халҡы: 1906 й. — 492 кеше; 1920—716; 1939—625; 1959—682; 1989—611; 2002—662; 2010—507 кеше. Татарҙар йәшәй (2002). Төп мәктәп (Стәрлебаш урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар..

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Айҙарәле

**Айҙарәле** () — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 711 кеше булған.
Почта индексы — 453190, ОКАТО коды — 80248805001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 79 км

## Ауыл тарихы
Ауылға Нуғай даруғаһы Күл-Иле-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә, Сәйет биҫтәһенең сауҙагәр татарҙары 1751 йылда нигеҙ һалғанлығы билдәле. 1865 йылда 72 йортта 400 кеше иҫәптә торған. Халыҡ игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. Ауылда мәсет, мәктәп, 2 һыу тирмәне булған. 1906 йылда 2 мөгәзәй теркәлгән. 20 быуаттың 30‑сы йылдарында Айҙарәле Яңы Айҙарәле һәм Тәтербаш-Ибрай ауылдары (икеһе лә — Айҙарәленең бүлендек ауылдары) менән хәҙерге исемен йөрөткән бер ауылға ҡушылған.
Ауыл Тәтер йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 545 кеше; 1920—764; 1939—1150; 1959—1114; 1989—777; 2002—833; 2010—711 кеше иҫәпләнгән. Татарҙар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар..

## Билдәле шәхестәре
* Батыршин Нәҡий Хурамша улы (11.04.1932—28.05.2002) — инженер-төҙөүсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Маҡтаулы исемгә Ҡаҙағстан төҙөлөштәрендә эшләгәндә лайыҡ булған. 
* Сәғетдинов Мөхәмәт Шәмсетдин улы (28.03.1936—5.01.2023), ғалим-иҡтисадсы, банк хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1979 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, 1992—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Милли банкы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1994–1999 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Президент советы ағзаһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм Башҡорт АССР-ының (1986) атҡаҙанған иҡтисадсыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 

## Һылтанмалар
*    
* Айдарали на портале «Генеалогия и Архивы»
Буҙат (Стәрлебаш районы)

**Буҙат** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 722 кеше.
Почта индексы — 453193, ОКАТО коды — 80248815001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 47 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 106 км

## Ауыл тарихы
Ауылға 1793 йылда нигеҙ һалына. Нуғай даруғаһы Юрматы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә- Буҙатта- тәүге төпләнеүселәр булып, төрлө улустарҙың ауылдарынан күсеп килеүселәр һанала. 1795 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, 187 кеше иҫәпкә алынған, 1865 йылда 86 йортта — 511 кеше.ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, сабата үреү менән шөғөлләнгән. Мәсет, училище, 11 ҡул тирмәне булған. 1906 йылда мәсет, тирмән, тимерлек, бакалея һәм мануфактура кибеттәре, мөгәзәй теркәлгән.Ауыл Буҙат йылғаһы (Тәтер йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Халҡы: 1906 й. — 1238 кеше; 1920—1514; 1939—1280; 1959—1213; 1989—957; 2002—784; 2010—722 кеше.
Татарҙар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, музей бар..

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр
Булаш

**Булаш** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 62 кеше.
Почта индексы — 453180, ОКАТО коды — 80248845002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 67 км
## Ауыл тарихы
Булаш ауылы Күндерәк йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан. Ауылға 1905 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙендә украин күскенселәре нигеҙ һала.
Халҡы: 1920 йылда — 384 кеше; 1939 — 503; 1959 — 359; 1989 — 72; 2002 — 99; 2010 — 62 кеше иҫәптә торғаны билдәле.
Урыҫтар, украиндар йәшәй (2002). Фельдшер-акушерлыҡ пункты бар..

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр
Үрге Шәкәр

**Үрге Шәкәр** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл, Һарайҫа ауыл советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 168 кеше.
Почта индексы — 453185, ОКАТО коды — 80248835003. Зәки Вәлиди ( урам ) ОКТМО коды 80648435111.  ИФНС коды 0268.

## Тарихы
Ауылға нигеҙҙе XVIII быуаттың икенсе яртыһында Нуғай даруғаһы Юрматы улусы башҡорттары үҙ ерҙәренә һала, һәм тораҡ пунктына тәүгеләрҙән ошо төбәккә килеп төпләнгән Шәкәр уҙамандың исеме бирелә. 1794 йылғы V рәүизде үткәргән мәлдә ауылдағы 15 ихатала 54 кеше йәшәй. Ә 21 йылдан һуң унда ни бары 47 кешенән торған 4 ихата ғына була. Әммә X Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәлендә ауылда 190 кеше иҫәпкә алына. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәлендә бындағы 63 ихатала 190 кеше булыуы билдәләнә. Ошо сара барышында ауылға нигеҙ һалған Шәкәр уҙамандың балалары атап үтелә. Бына улар: Әхмәт һәм уның улдары: Хангилде (1747 йылда тыуған) һәм Байназар (1751 йылда тыуған) (балалары: Ғәптелмәжит, Әбделхәлим, Абдрахман). 1842 йылда Үрге Шәкәр ауылында 73 кеше йәшәй.

2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда йәшәгән 168 кешенең 98 проценты башҡорттар<. Ауылда Зәки Вәлиди урамы бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 27 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Йәлембәт): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 45 км

## Билдәле шәхестәре
* Сәфәрғолова Наилә Абдулхай ҡыҙы (10.03.1963), театр-йәмәғәт эшмәкәре, режиссёр, тәржемәсе. 2002 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1998—2014 йылдарҙа Салауат башҡорт дәүләт драма театры директоры. «Ҡурай» телеканалының етәксе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008). 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Үрге Аллағыуат

**Үрге Аллағыуат** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 154 кеше.
Почта индексы — 453188, ОКАТО коды — 80248802002.

## Тарихы
Аллағыуат ауылы Ашҡаҙар йылғаһы үҙәнендә ултырған Алаҡай һәм Сытырман ауылдары араһында урынлашҡан. Уға ҡайһы ваҡытта нигеҙ һалыныуын билдәләү ауыр. Уның тураһындағы мәғлүмәт тик 1786 йылда Өфө наместниклығы картаһында хасил була. Тимәк, ауыл XVIII быуаттың 60 — 70-се йылдарында барлыҡҡа килгән, тип фаразларға мөмкин. Өҫтәүенә, картала тик бер генә ауыл күрһәтелә. 1834 һәм 1859 йылдар араһында ғына ул икегә бүленә. Х Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдарында Түбәнге Аллағыуаттағы (Сәрмәк) 62 ихатала 370 кеше йәшәүе теркәлә. Үрге Аллағыуатта 38 ихатала 200 кеше йәшәй. Халыҡ тотошо менән аҫаба башҡорттар. Ике ауыл да Федоровка ауылынан 23 саҡырымда урынлаша.

1770 йылдың 20 майында үҙенең Рәсәй империяһы буйлап сәйәхәте ваҡытында И. И. Лепехин Воскренск заводтарынан 50 саҡырымда ултырған Бүләк ауылында Бүләк исемле старшинала ҡунаҡта була. Башҡорттар уның ниндәй маҡсат менән сәйәхәт итеүе менән ҡыҙыҡһына. Лепехин уларҙың ҡулына губерна канцелярияһынан сәйәхәттең маҡсаты атап яҙылған указды тоттора. Был документҡа ҡарата башҡорттарҙа ихтирам тойғоһо күҙәтелеүен биләдәләп үтә сәйәхәтсе.  Артабанғы халыҡ иҫәбен алыу сараларында ни өсөндөр Бүләк ауылы тураһында мәғлүмәттәр бирелмәй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 42 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Аллағыуат): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 61 км

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
Үрге Гөлөм

**Үрге Гөлөм** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 218 кеше.
Почта индексы — 453195, ОКАТО коды — 80248865002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ямғырсы): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 81 км
## Ауыл тарихы
1786 йылда Муллагөлөм исеме менән мишәр ауылы картала асыҡ күренә. Исеме антропонимик килеп сығышлы булыуы тураһында һөйләй. Гөлөм указлы мулла булып хеҙмәт иткән. 
1859 йылда ауылда 220 мишәр һәм типтәр була. Шулай уҡ 19 ихатаның 2-һе, Ҡуғанаҡбаш ауылынан 1859 йылда ревизия булыр алдынан бер йыл алда килгән типтәрҙәрҙеке була.
Ауылға нигеҙ һалыусының улы- Әбделвәлит Муллагөлөмов тураһындағы мәғлүмәт тә һаҡланып ҡалған. Уның 1775—1856 йылдарҙа йәшәүе күрһәтелгән. Әбделвәлиттең улдары Сәмиғулла (улдары Арыҫлан, Муллаш, Мостафа, Абдулханнан), Әбделғәни (балалары Шаһиәхмәт, Абделҡадим, Ардыуан, Бәҙретдин), Мөхәммәтрәхим һәм Сәйетбаттал исемле булыуҙары билдәле. 1920 йылда ауыл шулай уҡ Муллагөлөм, бөгөнгө көндә ауыл Гөлөм тип атала.

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр
Йәлембәт (Стәрлебаш районы)

**Йәлембәт** (; боронғо атамаһы **Шыпай**) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 373 кеше булған.
Почта индексы — 453185, ОКАТО коды — 80248835001. ОКТМО коды — 80648435101. ИФНС коды — 0268.

## Тарихы
Йәлембәт ауылына нигеҙҙе XIX быуат башында Стәрлетамаҡ өйәҙе Тәлтем-Юрматы улусы Илсек-Тимер түбәһе башҡорттары үҙ ерҙәренә һала. Беренселәрҙән булып был төбәккә Йәлембәт уҙаман ғаиләһе менән килеп төпләнә. 1816 йылда үткәрелгән VII Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдарында 14 ихатанан торған ауылда 93 кешенең йәшеүе тураһында мәғлүмәт теркәлә

Әммә Йәлембәттең улы Ҡыҙрале Йәлембәтовтың (1748—1811) исеме VI рәүиз документтарында ла бар. Уның Исмәғил, Әбүбәкир (уның улы Ейәнғол), Кинйәбулат һәм Кинйәғол тигән улдары була.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 37 км

### Ауыл урамдары
* Мәжит Ғафури урамы, 

* Мостай Кәрим урамы, 

* Яр буйы урамы, 

* Парк урамы, 

* Йылға урамы, 

* Салауат Юлаев урамы, 

*Мәктәп урамы.

## Билдәле шәхестәре
* Иҫәнғолов Афзалетдин Ғиззәтулла улы (14.09.1928—25.05.2004), хужалыҡ эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973). СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1972) һәм Дәүләт премияһы лауреаты (1972).
* Хәсәнов Радмир Әнүәр улы (15.10.1959), ғалим-стоматолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Өфөләге «Витадент» Халыҡ‑ара концернының генераль директоры. Медицина фәндәре докторы (1994), профессор (1996). Башҡортостан Республикаһының III һәм V саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 2016 йылдан Рәсәй Федерацияһының Журналистар, 2017 йылдан — Яҙыусылар союзы ағзаһы. 2000—2008 йылдарҙа Башҡортостан Стоматологтар ассоциацияһы президенты. СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1985). Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
*   
* Юсупов Ю. М., Исянгулов Ш. Н., Ярмуллин А. Ш. Юрматы. — Уфа, 2017. — С 152.

## Һылтанмалар
* 
* Елимбетово (Шипаево) на портале «Генеалогия и Архивы»
Ибраҡай

**Ибраҡай** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 404 кеше.
Почта индексы — 453196, ОКАТО коды — 80248845003.

## Тарихы
Был тораҡ пунктының тәүге атамаһы Ибраһим була. Тик ХХ быуаттың 30-сы йылдарынан алып ҡына ул Ибраҡай исемен йөрөтә башлай. 1859 йылғы рәүиз материалдарында был ауылдағы 45 ихатала 283 аҫаба башҡорттоң йәшәүе теркәлә. Улар мал аҫырау, иген игеү  менән шөғөлләнә. Ҙур булмаған ауылдың үҙ мәсете һәм имамы була. Стәрле йылғаһы ярында һыу тирмәне лә эшләй. Тораҡ пункты Стәрлетамаҡ ҡалаһынан 45 саҡрым алыҫлыҡта ята. Әммә был ауыл 1834 йылда үткәрелгән VIII Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәлендә билдәле булмай, һәм шуға ла уның материалдарында Ибраһим (Ибракай) тигән ауыл юҡ. Тимәк, ауылға нигеҙ 1934 һәм 1859 йылдар араһында һалынған. 

1917 йылғы рәүиз документтарында 96 ихатала 538 кеше йәшәүе яҙып ҡуйыла. Тәүге совет халыҡ иҫәбен алыу сараһы ваҡытында Ибраһимда (Ибраҡай) 87 ихатала 521 кеше йәшәгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 8 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 53 км

## Сығанаҡтар
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  
* 

## Иҫкәрмәләр
Ҡабыҡҡыуыш

**Ҡабыҡҡыуыш** () — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 589 кеше булған.
ОКАТО коды — 80248818001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 72 км

## Билдәле шәхестәре
* Абдрахманов Әнүәр Муллағәли улы (3.01.1947), педагог, сауҙа өлкәһе һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1986 йылдан Башпотребсоюз идараһы рәйесе урынбаҫары; 2007 йылдан Башҡортостан кооператив техникумы директоры. Башҡортостан Республикаһының 12-се саҡырылыш Юғары Советы халыҡ депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре.
* Һөйәрғолов Нурмөхәмәт Әлибай улы  (9.02.1937), СССР һәм Рәсәйҙең ғалимы-лингвист, ғәрәп теле белгесе. Филология фәндәре кандидаты (2004). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1997).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.     
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.     

## Һылтанмалар
*    
* Кабакуш, Мухаметдаминово на портале «Генеалогия и Архивы»
Айтуған (Стәрлебаш районы)

**Айтуған** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 203 кеше.
Почта индексы — 453192, ОКАТО коды — 80248870002. ИФНС коды — 0268.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Йәшергән): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 95 км
## Тарихы
Башҡорт аҫабаларының Айтуған ауылы 1768 йылдан билдәле. V рәүиз сараларын үткәргән мәлдә бындағы 25 ихатала 197 кеше йәшәй. 1816 йылда иһә ихаталар һаны 40-ҡа, ә кешеләр һаны 279-ға етә. Рәүиз материалдарында 9 ғаилә башлығының икешәр ҡатын менән йәшәүе теркәлә. 1834 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәлендә 40 ихатала 435 аҫаба башҡорт йәшәй (215 ир-егет һәм 220 ҡатын-ҡыҙ). 63 йәшлек зауряд-яҫауыл Хоҙайбирҙе Әбделваһаповтың ике ҡатынынан (51 йәшлек Сәрүәйхоҙямал һәм 35 йәшлек Ғәбиҙә) 5 улы (3 ейәне һәм 3 ейәнсәре) була.

1835 йылдың 26 майында Рәсәй империяһы хөкүмәте күрһәтмәһе буйынса был ауылда йәшәүселәр II мишәр кантоны начальнигы Рәжәпов етәкселегендәге 100 һалдаттан торған хәрби команда тарафынан ерҙәренән ҡыуып сығарыла. Аҫабалар ерҙәрен, йорттарын, йорт яны ҡаралтыларын ҡалдырып китергә мәжбүр була. Уларҙы Стәрлетамаҡ, Бәләбәй, Ырымбур өйәҙҙәре ауылдарына таратып төпләндерәләр. Шулай итеп, аҫаба башҡорттар ерһеҙ башҡорттарға, йәғни керҙәштәргә әйләндерелә. Сәбәбе: уларҙың ата-бабалары 1749 йылдың 19 июнендә аҫаба ерҙәрен Ҡарғалы (Сеитовский пасад) татарҙарына һата. Һатыу килешеүендә, Айтуған ауылы кешеләре артабан да үҙ ерҙәрен файҙаланырға хоҡуҡлы, тигән пункт та була. Быны Өфө провинция канцелярияһынан бирелгән Указ да раҫлай. Был документ та 1834 йылда властар тарафынан хупланған була. Шулай итеп, XIX быуаттың 30-сы йылдарында аҫабаларҙан ҡалған Айтуған ауылына ерҙе һатып алыусылар (Ҡарғалы татарҙары) килеп төпләнә. 

Шулай ҙа 1850 йылда үткәрелгән IX халыҡ иҫәбен алыу мәлендә Айтуғанда 144 башҡорт (76 ир-егет һәм 68 ҡатын-ҡыҙ) йәшәүе теркәлә. Ҡалған аҫабалар Стәрлетамаҡ өйәҙенең Әмир, Әтәс, Бала-Сытырман, Яуыш, Ҡабыҡҡыуыш, Ҡарағош, Яхъя ауылдарына, шулай уҡ Бәләбәй өйәҙенең Тәүкәй, Ҡасыған, Сатай ауылдарына таратыла.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Ауылдың урамдары
* Алмалыҡ (),

* Йәштәр урамы (),

* Туғай урамы (),

* Тәкә урамы (),

* Тәтер ().

## Иҫкәрмәләр
Ҡарағош (ауыл)

**Ҡарағош** () — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 567 кеше.
Почта индексы — 453186, ОКАТО коды — 80248820001. ИФНС коды — 0268.

## Тарихы
XIX быуаттың рәүиз материалдарында Стәрлебаш районының Күндерәк буйында ултырған Ҡарағош ауылында, нигеҙҙә, мишәрҙәрҙең йәшәүе билдәләнә. Мәҫәлән, 1859 йылда бында 1 мең 162 мишәр, 51 типтәр һәм 33 татар милләтенән булған кеше йәшәүе теркәлә..

1917 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдарында 468 ихатала 2 мең 683 башҡорт, 1920 йылда — 477 ихатала 2 мең 450 башҡорттоң йәшәүе теркәлә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 76 км

## Ауылдың урамдары
* Комсомолдың 42 йыллығы урамы ,

* Б урамы ( квартал) ,

* Ҡыҙыл партизан урамы ,

* Ленин урамы ,

* Йәштәр урамы , 

* Салауат Юлаев урамы ,

* Һәбәнов урамы , 

* Туҡаев урамы , 

* Урал урамы , 

* Чапаев урамы 

## Билдәле шәхестәре
* Ғатауллин Рауил Ғибат улы (29.06.1947) — телсе-ғалим, филология фәндәре докторы (1997), профессор (2001). Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1998 йылдан немец филологияһы кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004).
* Туҡтаров Варис Рәфҡәт улы (9.06.1959), ғалим-зооинженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).
* Фәрхшатов Марс Нурулла улы (1955), ғалим-инженер-механик, комсомол органдары ветераны. 1981 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1982—1986 йылдарҙа вуздың ВЛКСМ комитеты секретары, 1997 йылдан тәрбиә эше һәм социаль-көнкүреш мәсьәләләре, 2008 йылдан — уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректор, бер үк ваҡытта 1999—2005 йылдарҙа металдар технологияһы һәм машиналар ремонтлау кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (2007), профессор (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2005).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

*
Ҡуғанаҡбаш

**Ҡуғанаҡбаш** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 835 кеше.
Почта индексы — 453172, ОКАТО коды — 80248825001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 24 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 65 км

## Ауыл тарихы
Стәрлебаш ауылынан 15 саҡрым алыҫлыҡта Мукатаевка ауылынан сыҡҡан типтәрҙәр йәшәй. 1783 йылда улар яңы ауыл- Ҡуғанаҡбаш (Алатана) ауылына нигеҙ һалғандар.
1795 йылдағы бишенсе ревизияға тиклем Ашҡаҙар ауылынан 215 яһаҡлы татар күсеп килә. Бында сауҙагәрҙәр ҙә,мещандар ҙа , дворяндар ҙа  йәшәгән. 1859 йылдағы X ревизияла ауылда 107 кеше йәшәгәнлеге күренә.   Ерһеҙ башҡорттар унау булған.  1920 йылда халыҡ һаны ни бары 87 кеше тәшкил иткән.

## Билдәле шәхестәре
* Ишмияров Марат Хафиз улы (13.09.1947), ғалим-инженер-механик, иҡтисадсы. 1995—2005 йылдарҙа «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе генераль директорының иҡтисад мәсьәләләре буйынса урынбаҫары, беренсе урынбаҫары, берекмәнең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының өсөнсө саҡырылыш (2003—2008) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр кандидаты (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1999).

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Күндерәк (Стәрлебаш районы)

**Күндерәк** () — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 321 кеше булған.
Почта индексы — 453184, ОКАТО коды — 80248830001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 26 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 61 км
## Ауыл тарихы
Ауыл Күндерәк йылғаһы буйында урынлашҡан.
Күндерәк ауылына, 1876 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе Юрматы улусы Табылды ауылы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә, мещандар Күндерәк ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һала. 1896 йылда 39 йортта 251 кеше йәшәгән, ауылдың тимерлеге лә булған. 20 быуат башынан — Күндерәк утары, 30‑сы йылдарҙа Күндерәк ҡасабаһы булараҡ билдәле булған. 2005 йылда хәҙерге статусын ала.
Халҡы: 1920 йылда — 40 кеше; 1939 — 74; 1959—338; 1989—463; 2002—374; 2010—321 кеше иҫәптә торған. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Төп мәктәп (Ҡабыҡҡыуыш урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, амбулатория, клуб, китапхана бар.

## Билдәле шәхестәре
* Бәхтейәрова Клара Зәки ҡыҙы (1960), ғалим-невролог. 1990 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 2008 йылдан — Республика тарҡау склероз үҙәге етәксеһе. Медицина фәндәре докторы (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.      
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.     

## Һылтанмалар
* Башҡорт энциклопедияһы — Күндерәк
Ҡаранай (Стәрлебаш районы)

**Ҡаранай** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 82 кеше.
Почта индексы — 453195, ОКАТО коды — 80248865003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ямғырсы): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 80 км
## Ауыл тарихы
Ҡаранай — ерһеҙ бөрйән башҡорттарының ауылы булған. Е. Пугачевтың күренекле арҡаҙашы, йөҙбашы Ҡаранай Моратовтың командаһы Өфөнө ҡамауҙа ҡатнаша, Стәрлетамаҡ пристане һәм Кама буйында батша ғәскәрҙәренә ҡаршы сығыш яһай. Ҡаранай — Пугачевтың полковнигы, «иң мөһим баш күтәреүсе». И. Л. Тимашевтың язалау командаһы тарафынан әсирлеккә алынғас, Ҡазан йәшерен комиссияһына оҙатыла, унан Е. Пугачевты һәм уның иптәштәрен язалағанды «ҡарау» өсөн Мәскәүгә алып китәләр. Ауылға исем батыр Ҡаранай Моратовтың исемен мәңгеләштереү маҡсатынан бирелгән.
V ревизияла 84 кеше йәшәгән 18 ихаталы ауыл күрһәтелгән. 64 йылдан һуң йорт хужалығы һаны 50-гә етә, ә халыҡ һаны — 382. Бер йыл алдараҡ бында Бәләбәй районының Бөрйәнғол ауылынан 3 ғаилә күсеп килгән. Бөрйәндәр — Меркет-Мең улусының башҡорт аҫабаларының керҙәштәре. 1786 йылғы картала Ҡаранай ауылы билдәләнгән. 1842 йылда унда 268 кешегә 672 бот иген сәселә.Ул ваҡытта ужым сәсеү менән халыҡ шөғөлләнмәгән булған.

## Билдәле шәхестәре
* **[[Ҡаранай Моратов]]** — Бөрйән улусы поход старшинаһы. Пугачёвтың төп полковнигы (бригадиры).

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр
Ҡараяр (Стәрлебаш районы)

**Ҡараяр** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 64 кеше.
Почта индексы — 453188, ОКАТО коды — 80248802003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Аллағыуат): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 50 км
## Ауыл тарихы
Ҡараяр-урыҫ ауылы. Сығыштары менән Тамбов, Ырымбур, Һамар һәм башҡа губерналарҙан булған крәҫтиәндәр, башҡорттарҙан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә, үҙҙәренең ауылдарына нигеҙ һалған. Шуларҙың береһе- Ҡараяр.

## Иҫкәрмәләр
Мортаҙа (Стәрлебаш районы)

**Мортаҙа** () — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 165 кеше.
Почта индексы — 453194, ОКАТО коды — 80248845010.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 11 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Тәтербаш): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 54 км
## Ауыл тарихы
Мортаҙа ауылына 18 быуаттың 1‑се яртыһында Нуғай даруғаһы Юрматы улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Улус старшинаһы Мортаҙа Яратҡолов (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, Мортаҙа Һөйөндөков) исеме менән аталған.
1795 йылда 22 йортта 162 кеше йәшәгән, 1865 йылда 28 йортта — 177 кеше.Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. Ауылдың мәсете булған. 1906 йылда, шулай уҡ, һыу тирмәне булғанлығы теркәлгән.
Халҡы: 1906 й. — 319 кеше; 1920 — 408; 1939 — 273; 1959 — 252; 1989 — 172; 2002 — 194; 2010 — 165 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002).
Башланғыс мәктәп (Первомайский урта мәктәбе филиалы),балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар..

## Билдәле шәхестәре
* Атанғолов Илдар Ғәлимйән улы (1 август 1955 йыл.) — врач- хирург, Башҡортостандың атҡаҙанған врачы.

## Сығанаҡтар
## Иҫкәрмәләр