Көсөк (Учалы районы)

**Көсөк**, **Ай-Көсөк**  — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны — 72 кеше.
Почта индексы — 453715, ОКАТО коды — 80253820007.

## Тарихы
Көсөк ауылы 1834 йылда тәүге төпләнеүсе исеменән барлыҡҡа килә, унда 98 кеше йәшәй. Көсөктөң улдары билдәле. Өлкән улы Айҙарәли, кесе улы Айҙәрбәк Көсөков. 25 йылдан һуң ауылда 18 хужалыҡта 202 кеше иҫәпләнә. 
1859 йылда Көсөк ауылында 18 хужалыҡ иҫәпләнгән, унда рәүиз 38 ғаилә асыҡлаған. 
103 кешенең 180 аты, 40 һыйыры, 150 һарығы, 15 баш кәзәһе булған. Һандар күсмә хужалыҡтың килемһеҙлеген күрһәтә. Шул уҡ 1842 йылда 40 бот ужым һәм 392 бот яҙғы иген сәселгән. Айырым кешеләр йөҙ боттан ашыу иген сәскән. 
Былар — Сибай Ғәбделғәзизов, Байморат Аҡкөсөкөов, Әхмәт Байгильдин, Абүбәкер Сәйетов һәм Бикбай Ғәбделғәзизовтар.

2008 йылға тиклем Һөйөндөк ауыл Советына ингән.

"Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль  ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
43) Учалы районы буйынса:

:б)Илсеғол ауылында административ үҙәге менән «Илсеғол ауыл Советы» атамаһын һаҡлап, Илсеғол һәм Һөйөндөк ауыл советтарын берләштерергә.

Һөйөндөк ауыл советының Көсөк, Һөләймән, Һөйөндөк, Устиновка ауылдарын Илсеғол ауылы Советына индерергә.

Илсеғол ауыл Советының сиктәрен күрһәтелгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

Һөйөндөк ауыл Советын мәғлүмәттәр иҫәбенән төшөрөп ҡалдырырға.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100  %).

Ауылда башҡорт теленең көнсығыш һөйләш теле — мейәс һөйләше ныҡ үҫешкән.

## Ревизия материалдары
1816 йылда  Көсөк ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 92 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Һөйөндөк): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Устиново): 11 км.

## Билдәле шәхестәре
* Таһиров Зияф Саяп улы (1909—) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия подполковнигы, ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, ике тапҡыр Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. 
* Исхаҡова Фәниҙә Әғзәм ҡыҙы (1965 т.) — яҙыусы. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1997).
* Манатов Шәриф Әхмәтйән улы (1892—1936) — башҡорт дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, Башҡортостан автономиялы республикаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Көсөк ауылы зыяратында ерләнгән.
* Мортазин Муса Лот улы (20.02.1891—27.09.1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, дәүләт һәм хәрби эшмәкәр. Башҡортостан Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе (1921—1922), Айырым башҡорт кавалерия бригадаһы командиры (1919—1920). Комбриг (1935). Сәйәси золом ҡорбаны.
* Мортазин Дауыт Лот улы (1893—1926) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Башҡорт айырым кавалерия бригадаһының эскадрон командиры (1920). Күбәләк-Тиләү улусы башҡарма комитеты рәйесе.
* Мортазин Ибраһим Ғаззали улы (? — 1920) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, Айырым Башҡорт кавалерия бригадаһының 28-се полкы командиры (1920).

## Урамдары
* Манатов урамы  ()
* Мортазин урамы  ()
* Шишмә урамы  ()
* Хәбиб Әйүпов урамы  () 
* Һандуғас урамы  ()

## Тирә-яҡ мөхит
* Күк Дүнән тауы
* Күк Дүнән йылғаһы
* Әсеташ ташы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан. - Справочник. Уфа: ГУП РБ "Издательство "Белая Река", 2007. -416 с. :илл. ISBN 978-5-87691-038-7
* 

## Сығанаҡтар