Гагарин Кубогы

**Гагарин Кубогы** () — 2008/2009 йылдар миҙгеленән башлап Континенталь хоккей лигаһының плей-офф уйындары еңеүсеһенә бирелгән хоккей бүләге.

Кубок беренсе космонавт Юрий Гагариндың хөрмәтенә атала, күсмә булып тора. Бүләк, плей-оффтың финал серияһы тамамланғандан һуң, еңеүсе команда капитанына тапшырыла.

## Тарихы

Лига етәксеһе Александр Медведев һүҙҙәре буйынса, Гагариндың исеме Рәсәй халҡында юғары ҡаҙаныштарҙы кәүҙәләндергән, Юрий Гагарин үҙе милләт символы булған өсөн һайланған. Бынан тыш, Континенталь хоккей лигаһын ойоштороусылар фекеренсә, Гагариндың йыһанда яһаған ҡаҙанышы хоккейҙағы алға китеш менән бәйле булырға тейеш. Шулай уҡ финал уйындары апрель башында уҙа, шул иҫәптән 12 апрелдә — Космонавтика көнөндә лә. Кубокка исем һайлағанда варианттар араһында Анатолий Тарасовтың да исеме була, ләкин уның хөрмәтенә лига дивизиондарының береһен атарға ҡарар ителә.

Кубокты Континенталь хоккей лигаһы тарихында тәүге «Бөтә йондоҙҙар матчы» ваҡытында күрһәтелә. Презентацияла уйынсы команда капитандары Алексей Яшин һәм Яромир Ягр була.

Гагарин Кубогын КХЛ-дың даими миҙгелендәге иң яҡшы 16 команда дүрт еңеүгә тиклем серияла уйнай. Әммә 16 иң көслө клуб иҫәбенә мәрәйҙәр буйынса иң яҡшы 16 клуб инмәй. Плей-офф уйындарына һәр конференциянан һигеҙ клуб сыға.

2009 йылдың 12 апрелендә Ҡазандан «Аҡ Барс» командаһы 2008/2009 йылдар миҙгелендә Гагарин кубогын яулай һәм КХЛ чемпионы була. КХЛ тарихында ете команда еңеү яулай: Аҡ Барс (Ҡазан) (2009, 2010, 2018) һәм Мәскәү ЦСКА-һы (2019, 2022, 2023) — өсәр тапҡыр, Мәскәү Динамоһы (2012, 2013), Металлург (Магнитогорск) (2014, 2016), СКА (Санкт-Петербург) (2015, 2017) — икешәр тапҡыр, Салауат Юлаев (2011) һәм Авангард (2021) — берәр тапҡыр.

2019/2020 йылдар миҙгелендә Гагарин Кубогы тарихта беренсе тапҡыр хужаһыҙ ҡала — плей-офф пандемия арҡаһында беренсе раундтан һуң ваҡытынан алда тамамлана.

## Биҙәлеше

Кубок 925-се пробалы көмөштән яһалған, тыштан алтын менән ялатылған. Алғы яғында Юрий Гагариндың скафандрҙағы һүрәте һәм осоусы комета уйылған, ә икенсе яғында хоккейсы (легенда буйынса, Всеволод Бобров) төшөрөлгән. Түңәрәк тирәләй ҙур булмаған шайбаларғаа еңеүсе командаларҙың исемдәре яҙылған. Кубоктың аҫҡы өлөшөндә КХЛ эмблемаһы һүрәтләнгән.

Кубоктың ауырлығы 26 килограмм 800 грамм тәшкил итә. Фаразланыуынса, кубоктың күләме яҡынса 12 литр.

Кубок авторы — Рәссамдар союзы ағзаһы, «Майзель» ювелир студияһы. етәксеһе Владимир Майзель.

## Кубоктың сәйәхәте
2011/2012 йылдар миҙгеленән Кубок яулаған һәр хоккейсы һәм тренер бүләк менән бер көн үткәрергә хоҡуҡлы тигән ҡарар ҡабул ителә.

Кубок барған тәүге ҡала — Санкт-Петербург, унда уны Мәскәү «Динамо»һы хоккейсылары Константин Горовиков һәм Константин Волков алып килә. Шул ваҡыттан алып ул Рәсәйҙең күп кенә ҡалаларында һәм башҡа илдәрҙә — Белоруссияла, Ҡаҙағстанда, Латвияла, Словакияла, Чехияла, Финляндияла, Швецияла һәм Украинала була.

## Кубок яулаусылар

## Иң уңышлы командалар
Таблицала командалар еңеүҙәр һаны буйынса күрһәтелгән. Курсив менән хәҙер КХЛ-да уйнамаған командалар билдәләнә.

## Рекордтар

### Маттар дауамлығы
Уйын ваҡыты 100 минуттан артыҡ булған матчтар (5 осорҙан ашыу, **еңеүсе** команд ҡалын менән билдәләнә):

### Гагарин кубогының иң яҡшы бомбардирҙары

### Матчтар һаны буйынса Гагарин Кубогы рекорд ҡуйыусылары

### Еңеүҙәр һаны буйынса ҡапҡасылар араһында Гагарин Кубогы рекорд ҡуйыусылары

### Гагарин Кубогында баш тренерҙар араһында рекордсмендар

### Гагарин Кубогының бер Плей-офф уйындары рекордсылары

*<small>Иҫкәрмәләр: И — Уйындар, Г — голдар, А — голлы тапшырыу, О — очколар, СИ — ҡоро уйындар.</small>*

## Персоналийҙары
* Данис Зарипов — Гагарин Кубогының берҙән-бер биш тапҡыр еңеүсеһе (өс тапҡыр Аҡ Барс һәм ике тапҡыр «Металлург» командаһы менән).
* Тренер Зинэтула Билалетдинов дүрт тапҡыр Ҡазандың "Аҡ Барс"ы менән финалда ҡатнаша һәм өс тапҡыр Гагарин Кубогын бер клуб менән яулай.
* Тренер Олег Знарок дүрт тапҡыр Гагарин Кубогы финалында ҡатнаша — ике тапҡыр Мәскәү «Динамоһы» һәм берәр тапҡыр Эске эштәр министрлығы һәм СКА хоккей клубтары менән, төрлө командалар менән өс тапҡыр Гагарин Кубогын яулай.
* Виктор Козлов Гагарин Кубогын (Салауат Юлаев) хоккей клубы уйынсыһы һәм Магнитогорск Металлургының тренеры булараҡ яулай.
* Павел Дацюк Стэнли Кубогын, Гагарин Кубогын, Донъя чемпионаты алтынын һәм Олимпия уйындарында алтын миҙал яулаған берҙән-бер хоккейсы.

## Факттар
* Гагарин Кубогының һәр плей-офф уйындарында КХЛ-дың бөтәһе дүрт командаһы: Аҡ Барс, Магнитогорскиҙың Металлургы, СКА һәм Салауат Юлаев хоккей клубтары ҡатнаша.
* Өс команда рәттән ике тапҡыр Гагарин Кубогын яулауға өлгәшә: «Аҡ Барс» (2009 һәм 2010 йылдарҙа), Мәскәү «Динамоһы» (2012 һәм 2013) һәм ЦСКА (2022 һәм 2023).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт КХЛ