Покрышкин Александр Иванович

**Александр Иванович Покрышкин** (21 февраль (6 март) 1913 йыл — 13 ноябрь 1985 йыл, Мәскәү, СССР) — совет хәрби начальнигы, авиация маршалы (1972), осоусы-ас. Тәүге өс тапҡыр Советтар Союзы Геройы (24.05.1943, 24.08.1943, 19.08.1944). КПСС Үҙәк Комитетына ағзалыҡҡа кандидат (1976—1985). СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы ағзаһы (1979—1984). СССР Юғары Советы депутаты (1946—1984).

А. И. Покрышкин Икенсе донъя һуғышында Гитлерға ҡаршы коалиция илдәренең осоусылары араһында һөҙөмтәлелек буйынса икенсе осоусы-истребитель була (Иван Кожедубтан ҡала).

## Биографияһы
Александр Покрышкин Томск губернаһыНовониколаевск ҡалаһында фабрика эшсеһе ғаиләһендә тыуа. Атаһы Вятка губернаһынан сыҡҡан крәҫтиән була. Ғаилә ҡаланың бик имен булмаған районында фәҡирлектә йәшәй, әммә был Сашаға бала саҡтан уҡыуға ваҡыт бүлеүгә ҡамасауламай.

Покрышкин авиация 12 йәшенән мауыға, беренсе самолет тарҙың осоуын күҙәтә. 1928 йылда, ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, төҙөлөштә эшләй. 1930 йылда, атаһы менән низағлашҡандан һуң, Александр тыуған йортон ташлап сығып китә һәм урындағы техник училищеға уҡырға инә һәм 18 ай слесарь-лекальщикка уҡый. Һуңынан ауыл хужалығы машиналары эшләү киске беүлектә уҡый, бер үк ваҡытта «Сибкомбинатстрой» заводында иске слесарь-ҡорамалсы булып эшләй. 1931 йылда комсомолға инә.

Ҡыҙыл армияла 1932 йылдың 17 июненән, ирекмән. 3-сө Пермь авиатехниктар авиация мәктәбенә ебәрелә һәм уны 1933 йылда тамамлай. Артабан Ленинградта авиатехниктарҙың 1-се хәрби мәктәбе ҡарамағындағы К. Е. Ворошилов исемендәге Ҡыҙыл Армия Хәрби-Һауа көстәренең техник составты камиллаштырыу курстарында уҡый, уны 1934 йылда тамамлай. 1934 йылдың декабрендә Покрышкин Төньяҡ-Кавказ хәрби округы (Краснодар) 74-се уҡсылар дивизияһының бәйленеш буйынса авиазвеноның өлкән авиация технигы була һәм 1938 йылдың ноябренә тиклем ошо вазифала ҡала. Был осорҙа ул ШКАС пулеметын һәм ҡоралланыуҙың башҡа ҡайһы бер элементтарын яҡшыртыу буйынса бер нисә тәҡдим индерә.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* Великая Отечественная. Комдивы. Военный биографический словарь. Том 2. — Москва: «Кучково поле», 2014. — С.744-746.
* *[[Бабак, Иван Ильич|Бабак И. И.]]* Звёзды на крыльях. — Харьков, 1975.
* *Вершинин К. А*. Четвёртая воздушная. — : Воениздат, 1975.
* 
* *[[Голубев, Георгий Гордеевич|Голубев Г. Г.]]* Друзья мои лётчики.
* *[[Девятаев, Михаил Петрович|Девятаев М. П.]]* Побег из ада. — Казань, 1988.
* *Денисов Н., Карпович М.* Трижды Герой Советского Союза А. И. Покрышкин. — Военное издательство Министерства Вооружённых Сил Союза ССР, 1948. — (Герои Великой Отечественной войны). — 28 стр.
* *[[Дольников, Григорий Устинович|Дольников Г. У.]]* Летит стальная эскадрилья. — : Воениздат, 1983.
* *Жуков Ю. А.* Один «МИГ» из тысячи. — : ДОСААФ, 1979.
* *Карпович В. П.* На «Ишаках» и «МиГах»! 16-й гвардейский в начале войны . — : Яуза; Эксмо, 2007. — (В воздушных боях). — ISBN 978-5-699-23774-6.
* *Малышко А., Верхолётов А.* Хозяин неба — Александр Покрышкин. // За честь Родины. — 23 авг. 1944.
* *Марчуков А.* Герои-покрышкинцы о себе и о своём командире. — : Центрполиграф, 2014.
* *Масленников Ю. И.* Роль А. И. Покрышкина в развитии тактики истребительной авиации. — , 1989.
* *Мержанов М.* Внимание: в небе Покрышкин! // Огонек. — Фев. 1944.
* *Москвителев Н. И.* Линия жизни. 60 счастливых лет в авиации. — 2-е изд., доп. — Тверь: Фактор, 2005.
* Новосибирцы — Герои Отечества. — Новосибирск, 2010.
* Покрышкин в воздухе и на земле / Ред.-сост. Покрышкина М. К., Тимофеев А. В. — 2-е изд., доп. — Новосибирск: АВИОН, 1995.
* *Покрышкина М. К.* Жизнь, отданная небу. — : Патриот, 1989. — ISBN 5-7030-0348-2.
* *Речкалов Г. А.* Дымное небо войны. — Свердловск, 1968.
* Савицкий Г. Штрафники против асов Люфтваффе. Ведь это наше небо… М.: Яуза, Эксмо; 2011. — ISBN 978-5-699-48474-4.
* *Синицын Е.* Александр Покрышкин — гений воздушной войны. Психология героизма. — Новосибирск: Изд. НГАХА, 2008.
* *Сухов К. В.* Эскадрилья ведёт бой. — : ДОСААФ, 1983.
* 
* 
* *Устинов Ю. С.* Единственный трижды Герой на войне. — Герои Отечества, 2005. — ISBN 5-98698-008-5.
* *Устинов Ю. С.* Звёзды Александра Покрышкина. — Машиностроение — Полёт, 2001. — ISBN 5-217-03086-0.
* 

## Һылтанмалар

* Покрышкин Александр Иванович на сайте Минобороны России
* Электронная библиотека маршала А. И. Покрышкина 
* Фонд «Мемориальный комплекс маршала Александра Ивановича Покрышкина»
* 
* Памятная общественная медаль «100 лет со дня рождения маршала авиации А. И. Покрышкина»