Шәймөхәмәтова Людмила Николаевна

**Шәймөхәмәтова Людмила Николаевна** (12 ноябрь 1951 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең музыка белгесе, педагог, сәнғәт фәндәре докторы (2001), профессор (2001), Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2001).  «Проблемы музыкальной науки» һәм «Креативное обучение в Детской музыкальной школе» журналдарының баш мөхәррире, музыкаль семантика фәнни өлкәһендәге йүнәлеште ойштороусыларҙың береһе,  Музыкаль семантика лабораторияһы ғилми етәксеһе.

## Белеме Һәм профессиональ эшмәкәрлеге
Людмила Николаева Шәймөхәмәтова 1951 йылдың 12 ноябрендә Свердловск (хәҙер Екатеринбург) ҡалаһындатыуған. 1976 йылда М. П. Мусоргский Урал дәүләт консерваторияһының тарихи-теоретик бүлеген тамамлай. 1994 йылда «Мигрирующая интонационная формула и семантический контекст музыкальной темы» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай (Рәсәй сәнғәт институтының музыка бүлегендә диссертация әҙерләнә). Ғилми етәксеһе — сәнғәт фәне докторы, профессор М. Г. Арановский. Докторлыҡ диссертацияһын (темаһы — "«Семантические процессы в музыкальной теме») 2000 йылдың 23 июнендә Дәүләт Сәнғәт фәне институтында үтә.

1978 йылдан ул Өфө дәүләт сәнғәт институтында музыка теорияһы кафедраһында эшләй. 1983 йылдан алып 1990 йылға тиклем Өфө сәнғәт институтының әлеге кафедраһын етәкләй. 1989—1990 йылдарҙа уҡыу-уҡытыу эше буйынса проректор вазифаһын биләй. 2001 йылдан — музыкаль семантиканың ғилми-тикшеренеү лабораторияһы мөдире.

2007 йылда «Музыка фәне проблемалары» Рәсәй махсуслаштырылған журналының баш мөхәррире булып эшләй. 2008 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт академияһы базаһында ойошторолған музыкаль семантика лабораторияһы базаһында Л. Н. Шәймөхәмәтова квартал һайын сығарыла торған Музыкаль семантика лабораторияһының «Балалар музыкаль мәктәптәрендә креатив уҡытыу» ғилми-методик баҫмаһын булдыра («Музыка фәне проблемалары» математика журналына ҡушымта).

## Ғилми һәм ойоштороу өлөшө

Шәймөхәмәтова Людмила Николаевна — музыкаль педагогика, музыкаль семантика теоретик һәм ғәмәли мәсьәләләре өлкәһендәге бик күп хеҙмәттәр авторы,.

Л. Н. Шәймөхәмәтова Музыкаль семантика ғилми-тикшеренеү лабораторияһын етәкләй, уның ғилми етәкселеге аҫтында 12 кандидатлыҡ һәм 3 докторлыҡ диссертацияһы әҙерләнә, әлеге диссертацияларҙа музыка белеме өлкәһендәге төрлө теоретик һәм практик проблемалары сағылыш таба һәм улар төрлө рәсәй сәнғәт юғары уҡыу йорттары һәм консерваториларындағы диссертацион советтарында яҡлана (Мәскәү, Дондағы Ростов, Новосибирск, Һарытау, Магнитогорск). Л. Н. Шәймөхәмәтова етәкселегендә 50-нән ашыу уҡыу әсбаптары, методик ҡулланмалар, авторлыҡ программалары; «Балалар музыка мәктәптәрендә креатив уҡытыу» периодик фәнни-методик баҫмаһы сығарыла.

1999 йылдан алып Л. Н. Шәймөхәмәтова төрлө Рәсәй һәм республика семинарҙары авторы булып тора .

2003 йылда Л. Н. Шәймөхәмәтова «Креатив уҡытыу — XXI быуат» проектын балалар музыка мәктәптәре уҡытыу процесына индерә.

Л. Н. Шәймөхәмәтова ойошторған һәм ҡатнашҡан конференциялар һәм семинарҙар: Бөтә Союз «Искусство, наука, техника: пути сопряжения» фәнни-ғәмәли семинар (Өфө, 1990); III Бөтә Рәсәй «Музыкальное содержание: наука и педагогика» фәнни-ғәмәли конференцияһы (Өфө, 2004); WMA IV халыҡ-ара симпозиумы (Берлин, 2003), Рәсәй семиотик конференциялар (Мәскәү, 2000; Дондағы Ростов, 2006; Әстерхан, 2007). Шулай уҡ Л. Н. Шәймөхәмәтова республика ССУЗ һәм ДМШ уҡытыусылары өсөн методик эштәр конкурстары жюри рәйесе булып һайлана (2000, 2003—2005)

## Төп ғилми хеҙмәттәре
; Музыкаль семантика буйынса монографиялар һәм башҡа эштәре
: 

* Семантический анализ музыкальной темы. Учебное пособие для вузов искусства и культуры / Л. Н. Шаймухаметова. — М.: Российская академия музыки им. Гнесиных, 1999.
* Мигрирующая интонационная формула и семантический контекст музыкальной темы: Монография. — М.: Государственный институт искусствознания, 1999.
* Семантические процессы в тематизме сонат Д. Скарлатти / Шаймухаметова Л. Н., Селиванец Н. Г., Уфа, 1998.
* Переинтонирование как способ решения элементарных художественных задач в курсе гармонии // Вопросы оптимизации учебного процесса в музыкальном вузе: Сб. тр. — М: РАМ им. Гнесиных, 1993. — Вып. 125.
* Некоторые способы организации напряжения в музыкальном тексте (на примере сочинений И.-С. Баха) // Звук, интонация, процесс: Сб. тр. — М.: РАМ им. Гнесиных, 1998. — Вып. 148.
* Семантика музыкального диалога клавирных произведений западноевропейских композиторов XVII—XVIII вв. // Семантика старинного уртекста: Сб. тр. — Уфа: РИЦ УГИИ, 2002.
* Мигрирующая интонационная формула и семантический контекст музыкальной темы. // Проблемы музыкальной науки, 2011. № 2.
* Семантический анализ в работе музыканта-исполнителя; Театральный диалог в классической музыкальной теме // Музыкальный текст и исполнитель: Сб. тр. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2004.
* Музыкальное содержание как проблема практической семантики // Музыкальное содержание: наука и педагогика: Сб. тр. — М. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2005;
* Семантический анализ музыкальной темы // Музыкальное содержание: наука и педагогика : Сб. тр. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2005.
* Семантический анализ музыкального текста (о разработках проблемной научно-исследовательской Лаборатории музыкальной семантики) // Проблемы музыкальной науки / Российский науч. специализ. журнал. — 2007. № 1.
* Инструктивные сочинения И.-С. Баха для клавира в практике обучения творческому музицированию /Соавт. Г. Юсуфбаева. — Уфа: УГИИ, 1998.
* Ролевые игры в классе фортепиано. Сюжеты музицирования в танцевальных пьесах западноевропейского барокко: Учебное пособие для ДШИ с видеоприложением / Шаймухаметова Л. Н., Трунина Л. С., Большакова Т. С. / Авторский проект Шаймухаметовой Л. Н. — Уфа: Лаборатория музыкальной семантики УГАИ им. З. Исмагилова, 2013.
* Играем вместе с учителем: учебное пособие для начинающих пианистов / Шаймухаметова Л. Н., Царёва Е. Ю. / Авторский проект Шаймухаметовой Л. Н. — Уфа: Лаборатория музыкальной семантики УГАИ им. Загира Исмагилова, 2013.

; Авторлыҡ программалар
: 

* Основы музыкального интонирования: Программа для фортепианных отделений вузов. — Изд. 2-е, исправл. и допол. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2003 (гриф МК РФ).
* Современные музыкально-педагогические системы: Программа для студ. муз. вузов по специальности «Музыковедение». — Уфа: РИЦ УГАИ, 2003 (гриф МО РБ).
* Ответственный, научный редактор и составитель межвузовских сборников статей и учебников (свыше 5000 п. л.). Некоторые из них:
* Вопросы поэтики и семантики музыкального текста: Межвуз. сб. ст. / РАМ им. Гнесиных. — М., 1998. — Вып. 150; Звук, интонация, процесс: Межвуз. сб. ст. / РАМ им. Гнесиных. — М., 1998. — Вып. 148.
* Историко-теоретические проблемы музыкознания: Межвуз. сб. ст. / РАМ им. Гнесиных. — М., 1999. — Вып. 156.
* Художественный мир музыкального произведения: Сб. ст. / ЛМС. — Уфа: РИЦ УГИИ, 2001.
* Внемузыкальные компоненты композиторского текста: Сб. ст. / ЛМС. — Уфа: РИЦ УГИИ, 2002.
* Семантика старинного уртекста: Сб. ст. / ЛМС. — Уфа: РИЦ УГИИ, 2002.
* Музыкальный текст и исполнитель: Сб. ст. / ЛМС. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2004.
* Музыкальное содержание: наука и педагогика. — Уфа: РИЦ УГАИ, 2005.
* Башкирская музыкальная литература: Учебник для средних и старших классов ДМШ / Под общей редакцией проф. Л.Н Шаймухаметовой. — Уфа: РУМЦ, 2005.
* Поэтика и семантика музыкального текста. Программа для музыковедческих отделений музыкальных вузов. Уфа, 2011.

; РФ һәм БР мәҙәниәт министрлығы грифлыуҡыу әсбаптары
: 

* Интонационные этюды в классе фортепиано. Ролевые игры и задания по композиции (на материале клавирной музыки западноевропейских композиторов XVII—XVIII вв.): Учебное пособие / Соавт. П. Кириченко / ЛМС. — Уфа: РИЦ УГИИ, 2002.
* Серия «6 тематических учебных тетрадей» / Соавтор. Р. Х. Исламгулова, рисунки Р. Ш. Шаймухаметова: «Звуковые краски музыки», «Звук, ритм и фантазия», «Лесная школа профессора Жирафа», «Динамические превращения звука», «Весёлые интервалы», «Звук и темп, или Кто как двигается». — [Уфим. гос. ин-т искусств], 16 с., [2] л. ил., ноты, Уфа: РИЦ УГИИ, 1997—2004 (гриф МК РФ).
* Колокольчики. Семантика на уроках сольфеджио: Метод. разработки, рисунки Р. Ш. Шаймухаметова; — Уфа: РИЦ УГИИ, 1999—2004. — Вып. 1-4; (гриф МК РФ).
* Музыкальный букварь / Соавт. Р. Х. Исламгулова, рисунки Р. Ш. Шаймухаметова; — Уфа, 2000.
* Учимся по букварю: Метод. рекомендации к учебному пособию «Музыкальный букварь в играх, картинках, загадках» (с поурочной разработкой) для нач. классов ДМШ. — РИЦ УГАИ, 2005.
* Программа по предмету «Сольфеджио» для ДМШ (первый год обучения). — Уфа: РИЦ УГАИ, 2006.

## Ижади ойошмаларҙа ағзалығы һәм эше
* «Word and Music» Халыҡ-ара Ассоциация ағзаһы (WMA) (2005).
* Рәсәй музыка белгестәре гильдияһы вце-президенты (2010).
* Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге ике республика дәүләт премияһын тапшырыу буйынса ике комиссия ағзаһы.
* ӨДСИ Редсоветы ғилми мөхәррире.
* Магнитогорск дәүләт консерваторияһы диссертацион советы ағзаһы
* 2002 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса советы рәйесе урынбаҫары (гуманитар бүлеге).

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007). — *Сәнғәт өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн*
* Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2001) — *музыка сәнғәте өлкәһендәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн*
* Рәсәй Федерацияһының мәҙәниәт министрлығы почет грамотаһы (1992).
* Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почет грамотаһы (1998).
* Рәсәй Фәндәр академияһының почет грамотаһы — «Ватан фәнен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн» (2002).
* Атҡаҙанған фән һәм мәғариф эшмәкәре (2012).
* Рәсәй тәбиғәт фәне академияһының мөхбир ағзаһы (2012).
* Рәсәй тәбиғәт фәне академияһының «Фәнни мәктәпкә нигеҙ һалыусы» почетлы исеме (2012).
* Рәсәй тәбиғәт фәне академияһының «Рәсәйҙең алтын кафедраһы» дипломы (2012).
* Европа ғилми-сәнәғәт палатаһы Почетлы дипломы һәм алтын миҙалы (2012).

## Һылтанмалар
*   
* Людмила Николаевна Шаймухаметова на сайте «Учёные России»
* Лаборатория музыкальной семантики
* Ежеквартальное приложение «Креативное обучение в Детской музыкальной школе»

## Иҫкәрмәләр