Ҡырғыҙстан гербы

**Ҡырғыҙстан гербы** (Государственный герб Киргизской Республики; ҡырғ. Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби) — флаг һәм гимн менән бер рәттән Ҡырғыҙстандың дәүләт символы. Ҡырғыҙстан парламенты тарафынан 1994 йылдың 14 ғинуарында раҫлана.

## Тасуирламаһы
Гербтың рәсми тасуирламаһы:

 
## Символикаһы
Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт гербы түңәрәк формала, унда символдарҙың шартлы теле менән ҡырғыҙ халҡының менталитеты, тәбиғәте, мәҙәниәте һәм хужалыҡ итеү үҙенсәлектәре сағыла.

Алғы планда зәңгәр түңәрәктең аҫҡы өлөшөндә ҡанаттарын киң йәйелдергән аҡ ыласындың фронталь һүрәте урынлашҡан. «Аҡ Шоңҡар» легендаларҙа һәм халыҡ эпосында уй-ниәттәрҙең сафлығы һәм изгелеге символы булып тора. Ҡырғыҙстан Республикаһының дәүләт гербындағы был ҡош һүрәте ҡырғыҙҙарҙың йәшәү рәүешен, традицион мәҙәниәтен аңлата һәм ҡырғыҙ ерҙәрен, Ысыҡ-Күлде һәм Алатау тауҙарының ҡарлы түбәләрен һаҡлауҙы символлаштыра. Түңәрәктең төпкөлөндә, тауҙар артында, Ҡырғыҙстан дәүләт гербының өҫкө өлөшөн биләп, ҡояш ҡалҡып сыға, алтын нурҙары менән Ҡырғыҙстандың изге ерен яҡтырта.

Үҙәк сюжет биҙәк менән уратып алынған, унда кәрәкле мәғлүмәттәр бирә: өҫкө өлөшөндә — Ҡырғыҙ, түбәнге өлөшөндә — Республикаһы. Сикләүҙең ҡабырға яҡтарында орнамент мотивтарынан, ҡырғыҙ ерендә үҫтерелгән төп культуралар — мамыҡ, бойҙай башаҡтарынан торған декор бар.

Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт гербы йылы-һалҡын төҫтәр гаммаһында башҡарылған. Ҡараңғы фонда һүрәттең яҡты силуэты ҡәтғи һәм экспрессив. Ситенән түңәрәк контурлы һыҙыҡ менән билдәләнгән. Ҡырғыҙстандың дәүләт гербы геральдиканың төп стандарт нормаларына тап килә.

## Авторҙары һәм техник спецификацияһы
Ҡырғыҙстан дәүләт гербының рәсми авторҙары — Асеин Абдраев һәм Садырбек Дубанаев. Әммә Асеин Абдраев раҫлауынса, гербтың берҙән-бер авторы — ул, ә Дубанаев тик үҙенсәлекле гербты боҙа.

Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт эмблемаһының ҡабатланған образы, ҙурлығына ҡарамай, Ҡырғыҙ Республикаһы Президенты резиденцияһында һаҡланған Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт эмблемаһы стандартының төҫөнә йәки ҡара-аҡ образына тап килергә тейеш. Дәүләт гербы төҫтәре ҠР дәүләт Гербының техник спецификацияһында күрһәтелгән төҫтәргә тап килергә тейеш.

## Тарихы

Советтар Союзы гербы нигеҙендәге Ҡырғыҙ ССР-ының гербы 1937 йылдың 23 мартында ҡабул ителә, артабан уға әллә ни ҙур булмаған үҙгәрештәр индерелә. СССР тарҡалғандан һуң был герб, 1994 йылдың 14 ғинуарында хәҙерге герб ҡабул ителгәнгә тиклем, Ҡырғыҙстандың дәүләт символы булып тора.

1993 йылдың 5 майында яңы Конституция ҡабул ителә, унда яңы дәүләттең исеме Ҡырғыҙ Республикаһы тип билдәләнә. Конституцияның 11-се статьяһында былай тип билдәләнә: «Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт символдары — Флаг, Герб, Гимн бар. Уларҙың тасуирламаһы һәм рәсми ҡулланыу тәртибе закон менән билдәләнә». Дәүләт гербы проекттарын тикшереү 2 йыл самаһы дауам итә. Конкурс комиссияһына 2000-дән ашыу проект килә. Һуңынан бер вариант һайлап алына һәм ул һуңынан заманса гербҡа әүерелә.

Хәҙерге герб 1994 йылдың 14 ғинуарында Ҡырғыҙ Республикаһының Юғары Советының (Жогорку Кенеш) 1429-XII һанлы «Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт эмблемаһы тураһында» ҡарары менән раҫлана; Ҡырғыҙстан Республикаһының 2004 йылдың 20 майында ҡабул ителгән «Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт символикаһы тураһында» 91-се законының 10-сы статьяһында тағы ла нығытыла.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Ҡырғыҙстан флагы
* Ҡырғыҙстан гимны
* Ҡырғыҙстандың дәүләт символдары

## Иҫкәрмәләр