Пётр I һәйкәлдәре

**Бөйөк Петр тураһындағы иҫтәлек** күп кенә Европа һәм Рәсәй ҡалаларында мәңгеләштерелгән. Иң билдәле һәйкәлдәрҙең береһе Рәсәй империяһындағы «Баҡыр һыбайлы» һәйкәле. Ул элекке Ленинград, хәҙерге Санкт-Петербург ҡалаһында тора. Һәйкәлде 10 йылдан ашыу эшләгәндәр. Петр скульптураһын К. Б. Растрелли эшләгән., ул Баҡыр һыбайлынан элек төҙөлгән булған, әммә Михайловский замогына һуңыраҡ ҡуйылған. Күләме буйынса Петр I иң ҙур һәйкәле 1997 йылда Мәскәүҙә Мәскәү-йылғаһы ярында ҡуйыла, скульпторыЗ. Церетели).
Файл:Riga peter the great statue.jpg|Петр I һәйкәле . Ригалағы һәйкәл. 1915 йылда ҡуйылған. Скульпторы Шмидт-Кассель
Файл:Monument to Peter I in Kronstadt 02.jpg|Петр I һәйкәле. Кронштадт, 1841 йылда нигеҙ һалына. Скульпторы Жак
Файл:Petrozavodsk 06-2017 img50 Peter I monument.jpg|Петр I һәйкәле . Петрозаводск, императорҙың 200-йыллығына ҡуйылған
Файл:Antokolski Peter the Great.jpg|Һәйкәл бөйөк Петр таганрог ҡала. Төҙөлә 1903 йыл. Скульпторы М. Антокольский
Файл:Moscow Peter the Great statue side.jpg|Мәскәүҙә Петр I һәйкәле. Төҙөлә 1997 йыл. Скульпторы Зураб Церетели
Файл:Памятник Петру I (Сочи).jpg|Петр I һәйкәле. соч. . 2008 йыл. Джингл һәм скульптор В. А. Бутаев


## [[Санкт-Петербург]]
Санкт-Петербург — Петр I-ҙың иң әһәмиәтле ижад емеше.
Шунлыҡтан уға Санкт-Петербургта бер нисә һәйкәл асылыу ғәжәп түгел.

Сенат майҙанында, Санкт-Петербургта ҡуйылған.
Һәйкәл исеме менән А. С. Пушкиндың поэмаһы аталған

Һәйкәл өҫтөндә эшләгән авторҙар коллективы:

* Петрҙың аттағы һынын скульптор Этьен Фальконе (1768—1770) эшләгән.
* Петр башын Фальконеның уҡыусыһы Мари-Анна Колло эшләгән.
* Йыланды Фальконе уйы буйынса Федор Гордеев яһаған.
* Статуя ҡойоу оҫта Емельян Хайлов етәкселеге аҫтында башҡарылған (1778 йылда).
* Архитекторы- Юрий Матвеевич Фельтен.
Для пьедестала памятника из окрестностей Лахты 26 сентября 1770 года был доставлен гигантский гранитный валун «'''Гром-ка́мень'''». В честь перевозки камня была выбита памятная медаль с надписью «Дерзновению подобно».
Памятник был торжественно открыт 7 августа 1782 года.
Монумент мой будет прост… Я ограничусь только статуей этого героя которого я не трактую ни как великого полководца, ни как победителя, хотя он, конечно, был и тем и другим. Гораздо выше личность созидателя, законодателя…

О композиции памятника:
Монумент мой будет прост… Я ограничусь только статуей этого героя которого я не трактую ни как великого полководца, ни как победителя, хотя он, конечно, был и тем и другим. Гораздо выше личность созидателя, законодателя…— Э. Фальконе

Петрҙың аттағы һыны Бартоломео Карло Растрелли тарафынан эшләнгән.

Бынан тыш, Петропавловский ҡәлғәһендә Михаил Шемякин эшләгән һәйкәл ҡуйылған.

Петр I һәйкәл-бюстары Яхт-клуб территорияһында (1873, фараз буйынса Рашетт Ж. моделе; 1989 йылда күсермәһе менән алмаштырылған), Петр I өйө алдында (1875, архитекторы. Э. И. Жибер, скульптор Н. Ф. Жилль моделе буйынса, 1760). 1910 йылда 1909 йылдарҙа Адмиралтейский яр буйында скульптура композициялары ҡуйыла: «Пётр I спасает погибающих в Лахте в 1724 г.» һәм «Пётр I обучается в г. Саардаме в Голландии корабельному делу в 1697»), улар скульптор Л. А. Бернштам моделдәре буйынса эшләнгән һәм император Николай II бүләк ителгән. «Царь-плотник» һәйкәленең күсермәһе 1913 йылда Йәйге баҡсала торған.

Октябрь революцияһынан һуң, 1918-31-се йылдарҙа батша һәйкәлдәренең күбеһе нәфислек ҡиммәттәре аҙлыҡтан һүтеп алына.

## Иҫкәрмәләр