П. И. Чайковский исемендәге Көньяҡ Урал дәүләт сәнғәт институты

**П. И. Чайковский исемендәге Көньяҡ Урал дәүләт сәнғәт институты** — **Южно-Уральский государственный институт искусств имени П. И. Чайковского -** юғары уҡыу йорто, 1935 йылдың 15 ноябрендә нигеҙ һалынған , Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығысистемаһына музыканттар һәм сәнғәт белгестәре әҙерләй.

## Тарихы
1935 йылдың 15 ноябрендә Силәбе ҡалаһында СССР Үҙәк башҡарма комитеты ҡарары менән Силәбе музыкаль техникумы ойошторола. Техникумда өс бүлек булдырылған: вокал, оркестр һәм фортепиано. Уларға тәүге егерме биш кеше ҡабул ителә. 1939 йылда музыкаль техникум Силәбенең 1-се музыка училищеһына үҙгәртелә, уларҙың өс бүлексәһенән тыш тағы ла ике: музыкаль-педагогик һәм дирижёрлыҡ-хор бүлексәләре ойошторола .

1946 йылда училищела рус халыҡ уйын ҡоралдары бүлексәһе ойошторола һәм рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестры ойошторола. 1947 йылдан Силәбе музыка училищеһы урта һөнәри белем биреү йорто, эшмәкәрлектең төп йүнәлеше була, бында ошондай музыка һөнәрҙәре өсөн училище әҙерләнә: музыка теориктары, вокалистар, пианиносылар, дирижёр-хор йырсылары, тынлы ҡоралдарҙа уйнаусылар, халыҡ һәм ҡыллы ҡоралда уйнаусылар. 1951 һәм 1960 йылдарҙа училищела тағы ике : теоретик һәм ситтән тороп уҡыу бүлексәләре асыла.

1967 йылда училище структураһындағы педагогик практика бүлексәләре нигеҙендә 1972 йылда педагогик училище составы өсөн методик кабинет ойошторола. 1975 йылда Н. Ю. Орлов етәкселегендә училищела театр бүлеге ойошторола

1994 йылдың 21 декабрендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарары менән художество училищеһы нигеҙендә П. И. Чайковский исемендәге Силәбе музыка-педагогия колледжы ойошторола.1997 йылдың 30 июнендә колледж П. Чайковский исемендәге Силәбе юғары музыка училищеһына үҙгәртелә. 2002 йылдың 18 апрелендә юғары музыка училищеһы П. И. Чайковский исемендәге Силәбе музыка институтына үҙгәртелә, институт структураһында аспирантура ойошторола.

2010 йылдың 27 октябрендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең өс уҡыу йорто нигеҙендә: П. И. Чайковский исемендәге Силәбе музыка институты, Силәбе мәҙәниәт һәм сәнғәт колледжы һәм Силәбе художество училищеһы базаһында юғары профессиональ белем биреү учреждениеһы — П.Чайковский исемендәге Көньяҡ Урал дәүләт сәнғәт институты ойошторола..

## Структураһы

### Кафедралары
* Сит ил телдәре кафедраһы
* Физик культура һәм тормош хәүефһеҙлеге кафедраһы
* Социаль-гуманитар һәм психологик-педагогик дисциплиналар кафедраһы

### Факультеттары
* Музыка сәнғәте факультеты
** Фортепиано кафедраһы
** Яңғыҙ йырлау кафедраһы
** Халыҡ йыры
** Хор дирижеры кафедраһы
** Халыҡ оркестры инструменттары кафедраһы
** Ҡыллы оркестр инструменттары кафедраһы
** Музыка тарихы, теорияһы һәм композицияһы кафедраһы
** Тынлы һәм һуҡма оркестр инструменттары кафедраһы
** Махсус фортепиано һәм камера-сәнғәт концертмейстер кафедраһы
* Һынлы сәнғәт факультеты кафедраһы
** Һынлы сәнғәте кафедраһы
* Социомәҙәниәт факультеты эшмәкәрлеге
** Халыҡ художество мәҙәниәте кафедраһы
* Хореография факультеты
** Хореография сәнғәте кафедраһы

## Етәкселеге
* 1935—1947 — Да. Ф. Тауыш
* 1947—1964 — Й. М. Каверин
* 1965—1987 — РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре , Б М. Белецкий
* 1987—2010 — профессор, рф-тың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре В. П. Оснач
* 2010—2015 — профессор П. Костенок И.
* 2015 — профессор Е. Р. Сизов

## Билдәле педагог һәм тәрбиәләнеүселәр
* РФ халыҡ артисы Н. Ю. Орлов
* РФ халыҡ артисы Н. А. Заварзина
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре В. А. Лопатко
* РФ атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре . Ю. С. Звоницкая
* РФ атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре А. В. Глинкин
* Рф атҡаҙанған артисы А. Д. Бакланов
* Рф атҡаҙанған артисы Ю. В. Шишкин
* Рф атҡаҙанған артисы Ер. Г. Быков

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
*Календарь знаменательных и памятных дат. Челябинская область, 2012 : ежегодник* / Челяб. гос. акад. культуры и искусств, Челяб. обл. универс. науч. б-ка, Отд. краеведения; [сост.: Э. А. Абхаликова, Л. А. Величкина, И. Н. Пережогина; ред.: О. Д. Суховилова, Г. Д. Куцева]. — Челябинск, 2011 г. — 240 с — ISBN 978-5-94839-719-1 

## Һылтанмалар
*