Бикеш (Баймаҡ районы)

**Бикеш** () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 816 кеше.
Почта индексы — 453671, ОКАТО коды — 80206809001.

## Исеменең килеп сығышы
*Бикеш* антропонимынан алынған

## Географик урыны
Һаҡмар йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 70 км

## Тарихы
Утар булараҡ 1912 йылда нигеҙләнгән. Күгәрсен районы Бекешево ауылынан урыҫ крәҫтиәндәре, биш ағалы-ҡустылы Юрчовтар Яйыҡбай ауылы (Верхнеурал өйәҙе Бөрйән улусы) башҡорттарынан ҡуртымға ерҙәр алып төпләнгән. Улар артынан 1913 йылда Кишкин, Попов, Бородин, Степанов, Кильдишов ғаиләләре күсеп килә.
**Совет осоро**

Революциянан һуңғы йылдарҙа ауылда хәлле кешеләр йәшәй. Халыҡ төрлө һөнәрселек, ауыл хужалығы, баҡсасылыҡ, малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Һаҡмар йылғаһында үҙ тирмәндәре була. 1920 йылда ауылда 77 йортта 416 кеше йәшәгән. 1939 йылда — 1078; 1959 йылда —1 225; 1989 йылда — 843; 2002 йыда —775; 2010 йылда 711 кеше теркәлгән. Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы урыҫтар, башҡорттар йәшәй. Урта мәктәп, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
1929 йылда крәҫтиәндәр «Красная Новь» ауыл хужалығы артелен ойошторалар, йәмғеһе 12 кеше яҙыла, улар араһында Феноген Федорович Разин, Артем Панкратьевич Бородин һәм башҡалар. Степанов М. К. рәйес итеп һайлана, ауыл Советы рәйесе итеп Рачков К. С. тәғәйенләнә. 1931 йылда тағы ла бер артель — «Победа» — ойошторола. 1933 йылда ике артель Аҡморон утарындағы «Победа» колхозына ойоша. Колхоз рәйесе итеп Волков Степан Андреевич һайлана. Баҫыуҙа 100-гә яҡын кеше эшләгән. 1934—1935 йылдарҙа ауылға тәүге тракторҙар килә. Тракторға беренселәр булып Кутуков Василий Павлович, Хачин Петр Николаевич, Сальников Григорий Константинович, Рассадников Михаил Михайлович һәм Кирюхин Алексей Матвеевич ултыралар. 1936 йылда колхозға йөк машиналары, 1937 йылда комбайн бирелә, ул ваҡытта колхозда 12 ат һабаны һәм 70 тырма иҫәптә тора.

**Колхоз рәйестәре**

Хачин П. Н. (1938), Толмачев Н. П., Артамонов С. Г., Горьков Л. К. (һуғыш ваҡытында), Волков Н. А., Кузнецов, Карсаков П. Д. (1956—1961), Чистилин Я. Ф., Повиряев А. И. (1960 г), Хасанов Х. З. (1962—1966), Надькин П. Н. (1966—1968), Карманов А. М. (1968—1973), Калашников Е. Ф. (1973—1975), Цыплаков В. П. (1975—1979), Артемьев К. П. (1979—1982), Пуликов Н. И. (1982—1990), Юдин В. П. (1990—1996), Пономарев В. А. (1996—2003), Ковалев С. С. (2003—2005), Романова Г. Н.(2005—2007), Шәрипов А. Б.(2007—2013), Байрамғолов С. Р. (2013 йылдан).

1932 йылдан алып бында колхоздарҙың машина-тракторҙарын ремонтлау өсөн МТС эшләп килә (1958 йылдан — РТС). 1961 йылда РТС «Сельхозтехника» итеп үҙгәртелә. 1986 йылда бер нисә реформанан һуң «Сельхозтехника» Баймаҡ агро-сәнәғәт берләшмәһенең ремонт-техник предприятиеһы (РТП) тип исемләнә башлай. 1960 йылда «Победа» колхозы «Ленин» колхозы (Таулыҡай ауылы) менән берләштерелә. 1966 йылда бикештәр «Ленин» колхозынан айырылып сығалар һәм «Рассвет» колхозын ойошторалар. 1970—1980 йылдарҙа колхозда ҙур үҙгәрештәр була: яңы ике ҡатлы мәктәп, Һаҡмар йылғаһы аша тимер күпере төҙөлә, фермаға тиклем шоссе һалына.

Ауыл эргәһендә Бикеш ҡурғандары урынлашҡан.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда башлыса урыҫтар (68 %) һәм  бөрйән ырыуы башҡорттары (27 %) йәшәй.

## Урамдары

* Колхоз урамы  ()
* Кооператив урамы  ()
* Беренсе Май урамы  ()
* Таулы урамы ()
* Пономарев урамы  ()
* Баҡсалы урамы  ( 
* Йәштәр урамы  ( 
* Дала урамы  ( 
* Тракт урамы (  
* Үҙәк урамы {({lang-ru| Центральная улица}}

## Билдәле шәхестәр
* Гаврилова Зинаида Петровна (26.10.1948) — малсылыҡ ветераны, 1970—2008 йылдарҙа «Рассвет» хужалығы һауынсыһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры
* Гаврилов П. С., Мещеряков С. И. — ордендар кавалерҙары.
* Ғарифуллин Рафил Хаҡмулла улы — Башҡортостан Республикаһының вице-премьеры, тышҡы бәйләнештәр министры
* Надькин Павел Николаевич (11 февраль 1911 йыл — 5 май 1996 йыл) — ауыл хужалығы эшмәкәре. «Рассвет» колхозы рәйесе (1966—1970). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957)
* Пономарев В. А. — «Рассвет» колхозы рәйесе (1996—2003), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
* Иван Волков — Беренсе Бөтә Союз колхозсы-ударниктар съезы делегаты
* Пономарев Лукьян Васильевич — беренсе комсомолец, 1933 йылдың июлендә кулактар тарафынан үлтерелә
* Степанова Анна Федоровна — алдынғы һауынсы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Ковалев Александр Николаевич — алдынғы комбайнсы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Гаврилов Нил Егорович — алдынғы малсы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Рассадников Александр Михайлович — шофер, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Бородина Наталья Васильевна — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры
* Лукьянова Мария Петровна — Хеҙмәт даны ордены
* Пономарев Иван Федорович — тракторист, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры
* Романов Николай Николаевич — комбайнсы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры
* Ершова Ефросинья Ефимовна — һауынсы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры, БАССР-ҙың Юғары Советы деаутаты (1980)
* Гаврилова (Саблукова) Анна Сидоровна — ВДНХ (Мәскәү) ҡатнашыусыһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко-лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
* 
* Зайнуллина Альбина, научный рук. Зайнуллин М. Р. ИСТОРИЯ МОЕЙ ДЕРЕВНИ. С.БЕКЕШЕВО ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКАЯ РАБОТА

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
* Словарь топонимов Башкирской АССР

## Видеояҙмалар
* [Смотр худ.самодеятельности к 75 — летию Победы 28 Февраля 2020г. Бекешево