Армия генералы С. М. Штеменко исемендәге Краснодар юғары хәрби училищеһы

**Армия генералы С М. Штеменко исемендәге Жуков һәм Октябрь Революцияһы орденлы Краснодар юғары хәрби училищеһы** Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре ғәскәрҙәренең бөтә төрҙәре өсөн мәғлүмәтте һаҡлау буйынса хәрби белгестәр әҙерләй. Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы Көстәре Генераль штабының Һигеҙенсе идаралығына ҡарай

## Училище тарихы
Училище Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының хәрби-уҡыу йорто әҙерләү йүнәлеше буйынса күптәнге һәм берҙән-бер уҡыу йорто булып тора.

### Совет осоро
— 7.09.1929 йыл — СССР-ҙың Хәрби советы Реввоенсоветы приказы менән Мәскәүҙә НКВМ һәм СССР РВС эштәре идаралығы ҡарамағында махсус орган хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү буйынса урта һәм өлкән етәкселек составын камиллаштырыу курстары ойошторола. Курстарҙа дәрестәр 1929 йылдың 15 ноябрендә башлана;Ошо көндән алып ҡыҫҡа сроклы курстан алып заманса юғары хәрби-уҡыу йортона тиклем үҫеш юлы үткән хәрби училищеның тарихы башлана;
— 1930 йылда — урта һәм өлкән етәкселек составын камиллаштырыу буйынса махсус курстар III Коминтерн исемендәге Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы составын камиллаштырыу буйынса штаб-тактик курстар итеп үҙгәртелә;
— 1932 йылда — Стрелково-тактик курстар ҡарамағындағы штаб хеҙмәтенең махсус бүлеге үҙгәртеп ҡоролғандан һуң «Выстрел» Мәскәү командирҙар составын камиллаштырыу курсы итеп үҙгәртелә;
— 1934 йыл — курстар Тамбов ҡалаһына күсерелә (сығарылыш уҡыусылары Хасан күле эргәһендәге һуғыштарҙа, Халхин-Гол йылғаһында, Белофиндар менән һуғышта, Испанияла һәм Ҡытайҙа хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашты);
— 1941 йыл — КУКС Ульяновск өлкәһенең Сенгиль ҡасабаһына, ә 1942 йылда Ульяновск ҡалаһына күсерелә;
— 1942 йыл- КУКС Ульяновск ҡалаһына күсерелә;
— 1943 йыл — КУКС яңы исем ала — Ҡыҙыл Армияһының офицерҙар составын камиллаштырыу буйынса махсус курстар һәм беренсе Хәрби Байрағын ала;
— 1944 йыл — СКУОС Гомельөлкәһенең Новобелица ҡасабаһына күсерелә;
— 1948 йыл — СКУОС Воронежға күсерелә;
— 1949 йыл — СКУОС Дондағы Ростовҡа (1950 йылда курстар базаһында урта хәрби махсус элемтә училищеһы булдырыла) күсерелә;
— 1954 йыл — училище Краснодар (1964 йылда Краснодар хәрби училищеға үҙгәртелә — КВУ) күсерелә һәм яңы исемле Хәрби Байраҡ тапшырыла;
— 1968 йыл — СССР Юғары Советы Президиумының 22 февралендәге Указы менән СССР Ҡораллы Көстәр өсөн офицерҙар кадрҙарын әҙерләүҙә ҙур ҡаҙаныштары өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана һәм Краснодар хәрби училищеһы (КВКУ) тип исемләнә башлай;
— 1969 йыл — КВКУ юғары уҡыу йылы 4 йыллыҡ уҡыу срогы училищеһы тип үҙгәртелә һәм Краснодар юғары хәрби Ҡыҙыл Байраҡ училищеһы (КВВКУ) тип атала башлай;
— 1977 йыл — СССР Министрҙар Советының 1977 йылдың 10 февралендәге 130-сы ҡарары һәм СССР Оборона министрының 1977 йылдың 24 февралендәге 79-сы бойороғо менән күренекле совет хәрби начальнигы армия генералы Сергей Михайлович Штеменко исеме бирелә;
— 1979 йыл — СССР Юғары Советы Президиумының 20 ноябрендәге Указына ярашлы квалификациялы офицер кадрҙарын әҙерләү эшендә ҙур хеҙмәттәре өсөн икенсе орден — Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнә һәм Ҡыҙыл Революция ордены Краснодар юғары хәрби училищеһы тип исемләнә башлай;
— 1986 йыл — КВВКУ-ға яңы исемле Хәрби Байраҡ тапшырыла;
— 1989 йыл — РСФСР Юғары Советы Президиумының 10 ноябрҙәге Указы менән училище кадрҙар әҙерләүгә ҙур өлөш индергәне өсөн *Почет грамотаһы* менән бүләкләнә.

### 1990 йыл
— 1994 йыл — училище биш йыллыҡ уҡытыу формаһына күсерелә;
— 1998 йыл — училище Краснодар хәрби институты итеп үҙгәртелә (КВИ);
— 1999 йыл — Илдең оборона һәләтен нығытыуға ҙур өлөш индергән һәм юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләгәне өсөн Рәсәй Федерацияһы Президенты хәрби институттың шәхси составына рәхмәт белдерә.

### 2000—2010 йылдар
* 2004 йыл — КВИ Краснодар юғары хәрби училищеһында (хәрби институт);
* 12 июнь, 2008 йылда — хәрби училищеһына Хәрби Байраҡтың яңы өлгөһө тапшырыла.
* 2009 йыл — С. М. Штеменко исемендәге Краснодар юғары хәрби училищеһы (хәрби институт) Советтар Союзы Маршал С. М. Буденный исемендәге Хәрби элемтә академияһы филиалына әүерелә; Оборона министрлығы Советының Коллектив хәүефһеҙлек тураһындағы Договор ойошмаһы 2010 йылдың 9 декабрендәге ҡарары менән училищеға уҡыу-методик ойошмаһы статусы бирелә

## 2015 йыл һәм хәҙерге ваҡыт
* 2015 йылда училищеға үҙ аллы статусы һәм исеме ҡайтарылды: «Генерал С. М. Штеменко исемендәге Краснодар юғары хәрби училищеһы».
* 2017 йыл — РФ Оборона министрының 222-се бойороғо менән РФ Оборона министрлығының «армия генералы Штеменко» миҙалы булдырылды;
* 2018 йыл — фатиха менән мәскәү һәм бөтә русь патриархы кирилл Изге билдәләне рф дәүләт серен һаҡлау хеҙмәте көстәре ҡурсалаусыһы күк Гавриил Архангел һәм фатихаһы менән Митрополит Екатеринодарский Исидор Кубань һәм 2019 йылда архангел гавриил медальон тапшырырға һүрәте менән бөтә шәхси квва менән тамамлай;
* 2019 йыл- Рәсәй Федерацияһы Президентының 272-се указы менән дәүләт хәүефһеҙлеген, уның оборона һәләтен нығытыуҙа һәм юғары квалификациялы хәрби кадрҙар әҙерләүҙә тәьмин итеү өсөн Жуков ордены менән бүләкләнә, ә РФ Оборона министрының 29 августағы 492-се бойороғона ярашлы Армия генералы С. М. Штеменко исемендәге Краснодар юғары хәрби ордендары исеме менән йөрөтөлә башланы.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1968);
* Октябрь Революцияһы ордены (1979);
* Жуков ордены (2019).

## Училище начальнитары

## Әҙәбиәт
* *Кузнецов Ю. В., Исмаилов А. Н., Анищенко Д. Н.* История создания и развития 1929—2019 // Краснодарское высшее военное училище имени генерала армии С. М. Штеменко : Сборник / Сост. Ю. В. Кузнецов и др.. — М. : «Синтерия», 2019. — 608; с ил. с. — 3500 экз.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Официальный сайт: KVVU.Mil.Ru 
* Краснодарское высшее военное училище имени генерала армии С. М. Штеменко на сайте: Ens.Mil.Ru 
* Е. Мирошниченко. «Рота креативной мысли». — Красная звезда. 19.09.2017 г.
* Сергей Богданов. «Особая служба Генерального штаба». — Красная звезда. 14.11.2008 г.
* РИА НОВОСТИ: «Минобороны предложило праздновать День службы защиты гостайны» (04.05.2017)

## Видеояҙмалар
*  (опубл. 14 авг. 2020 г.).