Мөбәрәкова Гөлли Арыҫлан ҡыҙы

**Мөбәрәкова Гөлли Арыҫлан ҡыҙы** (9 сентябрь 1936 йыл — 20 февраль 2019 йыл) — башҡорт театр актёры, режиссёр һәм юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1961 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Профессор (1993). СССР-ҙың (1990) һәм РСФСР-ҙың (1981) халыҡ, БАССР-ҙың атҡаҙанған (1969) артисы. Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы СССР-ҙың (1990) һәм РСФСР-ҙың (1981) халыҡ, БАССР-ҙың атҡаҙанған (1969) артисы. Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1976). Почёт (2012), Халыҡтар дуҫлығы (2016) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.

## Биографияһы

* Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова 1936 йылдың 9 сентябрендә Өфөлә театр актёрҙары ғаиләһендә тыуған (атаһы — СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков (1908—1977), әсәһе — РСФСР-ҙың атҡаҙанған, БАССР-ҙың халыҡ артисы, шағир һәм драматург, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы Рәғиҙә Янбулатова (1915—1977).
* Буласаҡ актрисаның бала сағы һәм үҫмер йылдары театрҙа үтә. Урта мәктәпте тамамлағас, ата-әсәһе бигүк риза булмаһа ла, Мәскәүҙәге А. В. Луначарский исемендәге театр сәнғәте институтына уҡырға инә. 1959 йылда институттың башҡорт студияһын (О. И. Пыжова һәм Б. В. Бибиков класы) уңышлы тамамлап ҡайтҡас, үҙенең ярты быуатҡа һуҙыласаҡ ижад юлын Башҡорт дәүләт академия драма театрында башлай. Театрҙың Әҙәби советы ағзаһы. 1991—1997 йылдарҙа баш режиссёр була. Өфө сәнғәт институтының (2003—2015 йылдарҙа Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы) режиссура һәм актёр оҫталығы кафедраһы уҡытыусыһы, профессор. Бөгөнгө көндә театрҙа һәм уҡыу йортонда берҙән-бер СССР-ҙың халыҡ артисткаһы.
* Гөлли Мөбәрәкова атаһының тыуған ауылы Асы менән дә бәйләнештәрҙе өҙмәй, ауылға хәйриә ярҙамы күрһәткәне лә бар. Асыла атаһы Арыҫлан Мөбәрәковҡа арналған музей һәм бюст бар (авторы — Тамара Нечаева). Музейға бик күп экспонаттарҙы ул тапшырған.

Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова 2019 йылдың 20 февралендә Өфөлә вафат булды.

## Ролдәре
* Вольтерҙың «Мөхәммәт» пьесаһында — Пальмира, Максим Горькийҙың «Һуңғылар» пьесаһында — Любовь, Сыңғыҙ Айытматовтың «Әсә, Ер-Әсә» пьесаһында — Алиман, Илшат Йомағоловтың "Нәркәс"ендә — Зөмрәт, Ғәҙел Ҡотойҙоң "Тапшырылмаған хаттар"ында — Ғәлиә.
* Әсғәт Мирзаһитовтың «Әсәләр көтәләр улдарын» спектаклендәге Хафаса роле Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы менән баһаланды.
* Мостай Кәримдең сәхнә әҫәрҙәрендә Шәфәҡ («Ай тотолған төндә»), Гөлнәзирә («Салауат»), Агазия («Ташлама утты, Прометей!»), Мәҙинә («Йәйәүле Мәхмүт») ролдәрен уйнау ҙур тәжрибә мәктәбе булды.
* 1978 йылда Мостай Кәрим әҫәре буйынса төшөрөлгән «Ай тотолған төндә» нәфис фильмында Тәңкәбикә ролен уйнай.

## Режиссер эштәре
* Илдар Юзеев. Һөйгәнемдең тыуған көнө. Комедия (1987).
* Ғәзим Шафиҡов. Һәҙиә. Публицистик очерк нигеҙендә драма-хроника (1991).

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1969).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1975).
* Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1976).
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1981).
* СССР-ҙың халыҡ артисты (1990).
* Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (1994).
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы (1996).
* Салауат Юлаев ордены (2007).
* Почёт ордены (2012).
* IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре» орденының миҙалы.
* Рәсәй Федерация Мәҙәниәт министрлығының «Мәҙәниәттәге ҡаҙаныштары өсөн» билдәһе.
* Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены (2016)

## Хәтер
* 2022 йылдың 9 сентябрендә Өфөләге Гөлли Мөбәрәова йәшәгән йортта мемориаль таҡтаташ асылды.

## Әҙәбиәт
* Аралбаева Л.В Уфе Народная артистка СССР Гюлли Мубарякова отметила свой юбилей. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 11 декабрь.
* Аҡбулатова Ф. СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова. «Сәхнәгә арналған ғүмер» циклынан. «Юлдаш» радиоһы эфирында яңғыраған тапшырыу. 2016, 14 октябрь.
* Аралбаева Л. Өфөлә Башҡорт драма театрының художество етәксеһе Олег Ханов СССР-ҙың халыҡ артисткаһы Гөлли Мөбәрәковаға мөхәббәтен белдерҙе. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 9 сентябрь.
* Романов В. Мастера искусств Башкортостана: Гюлли Мубарякова (К юбилею выдающейся актрисы).«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 9 сентябрь.
* Аҡбулатова Ф. СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова. «Сәхнәгә арналған ғүмер» циклынан. «Юлдаш» радиоһы тапшырыуы. 2016, 20 июль
* Гөлли Мөбәрәкова. Тормошо һәм ижады. Китап-альбом. Өфө. 2014. http://www.bashinform.ru/bash/688480/
* Ежемесячный столичный журнал «Уфа» «Коренные уфимцы» Мубарякова Гюлли Арслановна 
* Сәхнәдә тәпи киткән актриса 

## Өҫтәлмә мәғлүмәт
* Гөлли Мөбәрәкованың ире — Рафаэль Сафин, шағир һәм драматург, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* «Кино—театр.ru» порталы Мубарякова Гюлли Арслановна 
* Администрация городского округа город Уфа Республики Башкортостан (официальный сайт)  
* http://kulturarb.ru/people/?ELEMENT_ID=4014  
* http://rampa-rb.ru/teatr/tragediynyie-roli-narodnoy-artistki-sssr-gyulli-mubaryakovoy/  
* http://www.gorsovet-ufa.ru/pochet/mubaryakova.php  
* http://ruskino.ru/art/4820 

## Һылтанмалар
*   
* «Китап» нәшриәтендә Гөлли Мөбәрәкованың тормошо һәм ижады хаҡында китап-альбом баҫылып сыҡты
* Милли китапханала «Гөлли Мөбәрәкова. Тормошо һәм ижады» тип аталған китап-альбомдың исем туйы үтте
* Список Народных артистов 1990 года 

## Видео, фильмдар
* Ҡыҙы Гөлли Мөбәрәкова тураһында фильм
*  «Ай тотолған төндә». Гөлли Мөбәрәкова — төп ролдә
* Об отце: Артист из народа — Арслан Мубаряков
* Вдохновение — 08.12.16 Гюлли Мубарякова, народный артист СССР
* Выпуск от 2017-04-04 19:31:48. Народная артистка СССР Гулли Мубарякова
* Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова оло юбилейын билдәләй
* Яңы көн — 06.09.16 СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова юбилейын билдәләй