Әзербайжан шарлауыҡтары

**Әзербайжан шарлауыҡтары** — Әзербайжан Республикаһы территорияһында урылашҡан шарлауыҡтар. Төп шарлауыҡтарға   «7 һылыуҡай», Афурджа, Катехчай, Такдам, Пазмари, Мамырлы, Галабин, Каскад Абдал, Рам-Рама  инә.

## Әзербайжан шарлауыҡтары

### 7 һылыуҡай

«7 һылыуҡай» шарлауығы Габала ҡалаһы янында, Вандам ауылынан  3 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Шарлауыҡ төрлө бейеклектәге 7 каскадтан тора, шунан «7 һылыуҡай» атамаһы барлыҡҡа килгән. Шарлауыҡтың дүртенсе  каскадына тиклем баҫҡыс һуҙылған.

### Рам- Рама
Рам-Рама шарлауығы Гах районының Илису ауылында урынлашҡан. Рам-Рама Әзербайжан территорияһында иң бейек шарлауыҡ булып тора, уның бейеклеге 75  метрға етә.

### Мамырлы
Мамырлы шарлауығы Гах районының Лекит ауылында  урынлашҡан.  Тәржемәлә шарлауыҡтың исеме «Мүкле» тигәнде аңлата һәм шарлауыҡтың  йәшел мүк менән күп йыллыҡ ҡапланыуына бәйле.   Шарлауыҡ диңгеҙ кимәленән  550 метр бейеклектә   урынлашҡан. Шарлауыҡтың 30 метрлыҡ киңлеге менән бейеклеге  15 метрға етә. Әзербайжан Республикаһы  Министрҙар Кабинетының 2006 йылдың 5 авгусындағы ҡарары менән, Мамырла  шарлауығы -Гах  тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә һәм дәүләт һаҡлауы аҫтына алына.

### Пазмар
Пазмари шарлауығы Айичинлыг йылғаһында урынлашҡан,  диңгеҙ кимәленән 3707 метр бейеклектә, Нахичеван Автономиялы Республикаһының  Ордубад районында ята. Шарлауыҡ һыуы составында   гидрокарбонаттар, кальций һәм минералдар бар.  Шарлауыҡтың бейеклеге 16 метрға етә. Пазмари шарлауығы Нахичеванила иң ҙур шарлауыҡтарҙың береһе булып тора һәм ҙур кинетик энергияға эйә.

### Катехчай
Катехчай шарлауығы Балакен районында урынлашҡан. Был шарлауыҡ Закаталы ҡурсаулығында урынлашҡан 10 шарлауыҡ эсенә инә. Шарлауыҡтың бейеклеге 20  метрға етә.

Эксперт баһалары буйынса, шарлауыҡ энергетик ресурстарға эйә, ул энергия  сығарыу буйынса станцияны яйға һалғанда бөтөн районды  электр менән  тәьмин итергә һәләтле.

### Афурджа
Афурджа Губин районы территорияһында Афурджа ауылы янында,  Вельвеличай йылғаһында урынлашҡан. Шарлауыҡтың  бейеклеге 70 метрға етә.   Афурджа шарлауығы Әзербайжан тәбиғәт ҡомартҡыһы  исемлегенә инә һәм властар һаҡлауы аҫтында.

### Лаза
Шарлауыҡтың исеме Гусар районындағы Лаза ауылы  исеменән килеп сыҡҡан. Ауыл диңгеҙ кимәленән  1700 метр самаһы бейеклектә, Ҙур Кавказдың  төньяҡ-көнсығышҡа табан тауҙар теҙмәһендә ята. Лаза ауылында, «Яйлаг Шаһ» тау итәгендә 10-ға  яҡын шарлауыҡ урынлашҡан.

### Такдам
Такдам шарлауығы Ярдымлин районы биләмәһендә урынлашҡан.  Шарлауыҡтың бейеклеге 34 метрға етә.

### Галабин
Галабин шарлауығы Лерик районының шул  уҡ исемле ауылында Талиш тауының иң үрендә урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән  1000 метр бейеклектә ята һәм бейеклеге 65-70 метр.

### Абдал каскады
Товуз районы аша аҡҡан Абдал  йылғаһында Абдал шарлауыҡтарының каскады урынлашҡан. Абдал шарлауыҡтары каскады төрлө бейеклектәге һигеҙ шарлауыҡты эсенә ала. Төп ике шарлауыҡтың бейеклеге 15 һәм 20 метр. Рәсми һәр айырым шарлауыҡтың  исеме юҡ, әммә шарлауыҡтарҙы беренсе асыусы  каскадтағы һуңғы шарлауыҡты Джалаладин тип, ә һуңғыһы Солтан тип атаған.   Әзербайжан Тәбиғәт Ресурстары һәм Экологияһы Министрлығы шарлауыҡты Тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан итә.

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар

* Министерство Экологии и Природных ресурсов Азербайджана