Магнитогорск дәүләт техник университеты

**Г. И. Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техник университеты (МДТУ)** —  - юғары техник  уҡыу йорто, Магнитогорск ҡалаһы.  2017 йылдың апрелендә төбәктең терәк университеты итеп танылған.

Университетта һәм уның филиалында яҡынса 15000 студент 753 юғары белем биреү программаһы буйынса һәм 20 урта һөнәри белем белгеслегенә уҡый, шул иҫәптән: 51 уҡыу-уҡытыу йүнәлешендә бакалавриат буйынса 423 белем биреү программаһы, 8 һөнәр буйынса 107  белем биреү программаһы, 34 уҡыу-уҡытыу йүнәлеше буйынса 138 магистратура  белем биреү программаһы, 15 өлкәлә аспиранттар уҡытыу өсөн 85 уҡытыу программаһы эшләп килә. 11 фәнни белгеслек буйынса 6 докторлыҡ диссертацияһы советы бар, 106 фән докторы һәм 502 кандидат эшләй

## Етәкселеге
Президенты — Валерий Михайлович Колокольцев

Ректоры —  Михаил Витальевич Чукин

## Институттар һәм факультеттар
2017-2018 йылдарҙың университеттың структураһына  9 институт һәм 2 факультет инә :

* Энергетика һәм автоматлаштырылған системалар институты 
*Мәғдәнселек һәм транспорт институты  
*Металлургия, машина эшләү һәм материал эшкәртеү институты  
*Иҡтисад һәм идара итеү институты  
*Төҙөлөш, архитектура һәм сәнғәт институты  
*Дистанцион уҡыу институты  
*Даими һөнәри белем һәм кадрҙар инженерингыһы институты МДТУ «ГОРИЗОНТ»
* Физик тәрбиә һәм спорт  оҫталығы факультеты  Балалар һәм өлкәндәр өсөн өҫтәмә белем факультеты

2015 йылда университет структураһына 9 институт, 4 факультет, 74 кафедра һәм 1 филиал инә.

* Энергетика һәм автоматлаштырылған системалар институты 
*Мәғдәнселек һәм транспорт институты  
*Металлургия, машина эшләү һәм материал эшкәртеү институты
* Иҡтисад һәм идара итеү институты
* Төҙөлөш, архитектура һәм сәнғәт институты
* Педагогика, психология һәм социаль хеҙмәттәр институты
* Тарих, филология һәм сит телдәр институты 
*Ситтән тороп уҡыу институты  
*МДТУ «ГОРИЗОНТ» өҫтәмә һөнәри белем һәм кадрҙар инженерингыһы институты   
*Стандартлаштырыу, химия һәм биотехнология факультеты  
*Физик тәрбиә һәм спорт оҫталығы факультеты  
*Физика-математика факультеты  
*Балалар һәм өлкәндәр өсөн өҫтәмә белем биреү факультеты (http://www.magtu.ru/sveden/struct.html)

## Үҙгәртеп ҡороу
2014 йылда, Магнитогорскиҙың ике оло университетын берләштерелә - Магнитогорск Дәүләт техник университеты  һәм Г.И. Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт университеты бер белем биреү ойошмаһына әүерелә һәм Г.И. Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техник университеты (МДТУ) тип аталып йөрөтөлә башлай.

Юғары уҡыу йортон сит илдәр менән тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында Германияға, Ирландияға, Италияға, Испанияға,Һиндостанға, Польшаға, Португалияға, Швейцарияға,Бөйөк Британияға, Ҡытайға, Сингапурға, Вьетнамға, АҠШ-ҡа, Көньяҡ Африка Республикаһына, Финляндияға ебәреп профессорҙар-уҡытыусылар составының һәм хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү курстары ойошторола. Университет ғалимдары сит ил юғары уҡыу йорттары аспиранттарының металлургия һәм тау белгеслектәре буйынса фәнни етәкселәре булып тора,  халыҡ-ара конференцияларының ойоштороу комитеттары составына инәләр. МДТУ ғалимдарының фәнни тикшеренеүҙәре һәм перспективалы ғилми эшләнмәләре Һөҙөмтәләре АҠШ, Япония, Бөйөк Британия, Германия,Корея Республикаһы, Польша, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә халыҡ-ара фәнни-техник конференцияларҙа тәҡдим ителгән .

## Башҡа бүлексәләре
МДТУ-ның матбуғат органы - «Денница» газетаһы ( 1956 йылдан сығарыла, 1990  йылға тиклем - «За кадры»).

Башҡортостан Республикаһының Белорет ҡалаһында филиалы эшләп килә .
Шулай уҡ докторантура, күп йүнәлешле лицей, күп йүнәлешле колледжы бар.

## Университет уҡытыусылары
* Моисеева Светлана Алексеевна (19.12.1968) — фольклорсы, филология фәндәре кандидаты (2006), Г. И. Носов исемендәге Магнитогорск техник университетының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Екатеринбургтағы Рәсәйҙең беренсе Президенты Б. Н. Ельцин исемендәге Урал федераль университетының фольклор һәм боронғо әҙәбиәт кафедраһында ғилми эштәр менән шөғөлләнә. Фәнни тикшеренеүҙәре Башҡортостан һәм Көньяҡ Урал урыҫ тау сәнәғәте ауылдарының календарь-йола, туй фольклорына арналған. 40-ҡа яҡын фәнни хеҙмәт авторы. 2012 йылдан башлап «Г. И. Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техник университеты» юғары белем биреү учреждениеһының Тарихи антропология һәм филология ғилми-тикшеренеү институтының халыҡ мәҙәниәте лабораторияһында өлкән ғилми хеҙмәткәр..

## Белоретттағы филиалы
1957 йылдың 24 июнендә Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында Магнитогорск тау-металлургия институтының (МГМ) киске бүлеге асыла.

Уҡыу йортон асыу ҡаланың төп сәнәғәт предприятиелары һәм, беренсе сиратта, Белорет металлургия комбинаты өсөн  инженерҙар әҙерләү буйынса ҙур әһәмиәткә эйә була.  1957 йылда беренсе курсҡа  122 кеше ҡабул ителә.

Был йылдар эсендә  уҡыу йорто киске факультеттан Магнитогорск дәүләт техник университеты филиалы дәрәжәһенә тиклем үҫә.

Хәҙерге ваҡытта студенттар контингенты 700 кеше, шул иҫәптән көндөҙгө уҡыу формаһы буйынса - 300 кеше, ситтән тороп уҡыу формаһы буйынса  400 кеше тәшкил итә.

Профессор-уҡытыусылар составына 60 кеше инә, уларҙың 60%-ы - фән кандидаттары һәм докторҙары дәрәжәһендәге ғалимдар. Уҡытыуға, штат уҡытыусыларынан тыш, Белорет металлургия комбинатының һәм баш университеттың әйҙәүсе белгестәре йәлеп ителә .

## Билдәле тамамлаусылары
### Башҡортостандан
*Абдрахманов Ильяс Әхмәт улы  — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Техник фәндәр кандидаты (2009). Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған металлургы. 
* Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы — шағир, яҙыусы, драматург. 1981 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 2014—2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы рәйесе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011). Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993).
* Девятов Диләүер Хәсән улы — СССР һәм Рәсәй ғалим-металлургы, техник фәндәр докторы, профессор.
* Назаров Андрей Геннадьевич — дәүләт хеҙмәткәре, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим. Башҡортостан Премьер-министры (2020 йылдың 17 сентябренән). Рәсәй Федерацияһының 5-се саҡырылыш Федераль Йыйылышы депутат Дәүләт Думаһының депутаты (2007—2011). Сәйәси фәндәр кандидаты (2006).
* Ситдиҡов Ғилман Хәмзә улы — энергетик, «Уфаэнергоучет» яуаплылығы сикләнгән ойошма директоры , Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Хеҙмәт ветераны, 1976—1980 йылдарҙа Белорет район комсомол комитетының I секретары, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 

## Һылтанмалар

* Официальный сайт МГТУ
* Кафедра машиностроительных и металлургических технологий 
* Кафедра логистики и управления транспортными системами 
* Многопрофильный лицей при МГТУ
* Кафедра электроснабжения промышленных предприятий
* Результаты научных работ ученых Магнитогорского государственного технического университета им. Г. И. Носова, охватывающие различные направления деятельности университета
* Журнал "Современные проблемы транспортного комплекса России"