Рәсәйҙә дин

**Рәсәйҙә дин** — Рәсәй Федерацияһы территорияһында нығынған дини ағымдар йыйылмаһы.

Рәсәйҙең ғәмәлдәге Конституцияһы (1993 йылғы) Рәсәй Федерацияһын донъяуи дәүләт тип билдәләй. Конституция «выждан азатлығын, дин тотоу иркен, шул иҫәптән яңғыҙың йә башҡалар менән бергәләп теләгән бер динде тотоу йә бер динде лә тотмау, дини һәм башҡа инаныстарҙы ирекле һайлау, тотоу һәм таратыу һәм уларға ярашлы эш итеү хоҡуғын» гарантиялай. 1997 йылдың 26 сентябрендәге № 125-ФЗ «Выждан азатлығы һәм дини берләшмәләр тураһында»ғы Федераль закон, «дингә мөнәсәбәттең һәм инаныстарҙың ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, закон алдында тиңлелекте» раҫлай.

Рәсәй империяһы закондары менән нығытылған дини һәм милли сикләүҙәр 1917 йылдың 20 мартында Ваҡытлы хөкүмәт тарафынан юҡҡа сығарыла.

Рәсәйҙә дини берләшмәләрҙең ҡануниәтте үтәүен күҙәтеү менән шөғөлләнгән махсус федераль дәүләт органы юҡ (СССР-ҙа СССР Министрҙар Советы ҡарамағында Дин эштәре буйынса совет була).

Рәсәйҙәге төп диндәр — христианлыҡ (башлыса православныйҙарҙан тора, католиктар, протестанттар), ислам һәм буддизм. РФ халҡының бер өлөшө динһеҙ.

## Диндарҙарҙың дөйөм һаны
Бөгөн Рәсәйҙә дини ойошмалар ағзаларының һаны буйынса рәсми статистика юҡ: закон граждандарҙан уларҙан ҡайһы дингә ҡарауын әйттереүҙе тыя. Рәсәйлеләрҙең диндарлығы һәм ниндәй конфессияға ҡарауы тураһында халыҡ араһында үткәрелгән социологик һорашыуҙар буйынса ғына фекер йөрөтөргә мөмкин. Ундай һорашыуҙарҙың һөҙөмтәләре бер-береһенән ныҡ айырыла. Мәҫәлән, 2007 йылғы һорашыуҙа Рәсәй Православие сиркәүе (РПС) раҫлауынса, Рәсәйҙең 120 миллион самаһы гражданы уның эйәрсене булып тора. Ә шул уҡ ваҡытта ислам лидерҙары, илдә мосолмандар яҡынса 13 миллиондан 49 миллионға тиклем, тип билдәләй. РФ-та бөтәһе 144 миллион кеше йәшәй, тимәк, конфессияларҙың кәм тигәндә береһе үҙ динендәгеләр һанын бик ныҡ ҡабартып күрһәтә.

«Среда» хеҙмәте тарафынан 2012 йылдың авгусында үткәрелгән «Диндәр һәм милләттәр атласы» тигән тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, 83 РФ субъектының 79-ында 143,2 миллион рәсәйленең диндарлыҡ күрһәткесе түбәндәгесә була:
* 58,8 миллион йәки 41 процент — православие динендә һәм Рәсәй Православие сиркәүенә ҡарай
* 36 миллион йәки 25 процент — Аллаға ышана, ләкин билдәле бер дингә ҡарамай
* 18 миллион йәки 13 процент — Аллаға ышанмай
* 9,4 миллион йәки 6,5 процент — ислам динен тота (сөнниҙәрҙе лә, шиғиҙарҙы ла, башҡаларҙы ла индереп)
* 5,9 миллион йәки 4,1 процент — христианлыҡта, ләкин үҙен православный тип тә, католик тип тә, протестант тип тә күрмәй
* 2,1 миллион йәки 1,5 процент — православиела, ләкин Рәсәй Православие сиркәүенә ҡарамай һәм старообрядсы ла түгел
* 1,7 миллион йәки 1,2 процент — ата-бабаларының борондан килгән динен тота, илаһтарға һәм тәбиғәт көстәренә табына
* 700 000 йәки 0,4 процент — буддизмда (башлыса — тибет)
* 400 000 йәки 0,2 процент — старообрядсы
* 300 000 йәки 0,2 процент — протестант (лютерандар, баптистар, инжилсылар, англикандар)
* 140 000 йәки 0,1 процент — көнсығыш диндәрендә һәм дини ғәмәлиәттәрендә (индуистар һәм кришнаиттар)
* 140 000 йәки 0,1 процент — католик
* 140 000 йәки 0,1 процент — иудаизмда.
2012 йылдың июлендә «Глас Рунета» хеҙмәте рус телле интернетта үткәргән һорашыуҙа яуап биргән 2300 кешенең 67 проценты диндар булған.

2012 йылдың ноябрендә Левада-үҙәк үткәргән һорашыуҙа Рәсәйҙә диндарҙарҙың проценттарҙағы күрһәткестәре түбәндәгесә булған:
* православие — 74 %
* католицизм — 1 %
* протестанттар — 1 %
* иудаизм — 1 %
* ислам — 7 %
* буддизм — М.: Новое литературное обозрение, 2006. — 320 с. 
* *Силантьев Р. А.* Новейшая история ислама в России. — М.: Алгоритм, 2007. — 576 с. — 4000 экз. 
* 
*  (сокращённое издание — )
* 
* 

## Һылтанмалар
* Карта религий Российской Федерации  // Интерфакс-Религия (карта составлена группой специалистов Российской академии естественных наук под руководством П. И. Пучкова)
* International Religious Freedom Report 2007 //  (инг.)баш.(инг.)
Ref-enНп3название статьи на русскомБюро демократии, прав человека и трудавидимый текст на русскомBureau of Democracy, Human Rights, and LaborНазвание иноязычной статьиBureau of Democracy, Human Rights, and Labor
* Атлас религий и национальностей России «Арена» (данные всероссийского репрезентативного опроса 2012 года, проведённого исследовательской службой «Среда»)
* Религия в светском обществе // Информационно-аналитический центр «Сова» А. М. Верховского.
* Число религиозных организаций, зарегистрированных в Российской Федерации на 1 января 2010 г. 
* Справочник и новости о всех религиозных течениях и объединениях в России (авторский справочно-информационный сайт-блог кандидата философских наук и юриста Игоря Николаевича Попова)