open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Үрнәк (Ишембай районы)

**Үрнәк** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 119 кеше. Ишәй ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453236, ОКАТО коды — 80 231 835 005.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ауыл Ағиҙел (Кама ҡушылдығы) йылғаһы ярында урынлашҡан, Стәрлетамаҡ ял йортона терәлеп тора.

Восток ауылынан Үрнәккә һәм Стәрлетамаҡ ял йортона 8,8 км оҙонлоғонда   бара, шуның 3,6 километры асфальт менән ҡапланған. 

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 33 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ишәй): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 12 км.

## Урамдары
Урам исеме:

*  Май (урамы) —  Майская (улица)
*  Күл (урамы) —  Озёрная (улица)
*  Йәшел (урамы) —  Зеленая (улица)
*  Шишмә (урамы) —  Родниковая (улица)
*  Төҙөлөш (урамы) —  Строительная (улица)
*  Төҙөүселәр (урамы) —  Строителей (улица)
*  Хеҙмәт (урамы) —  Трудовая (улица)
*  Көньяҡ (урамы) —  Южная (улица)
*  Ҡайынлы (урамы) —  Березовая (улица)
*  Ҡарамалы (урамы) —  Вязовая (улица)
*  Таулы (урамы) —  Горная (улица)
*  Тыныслыҡ (урамы) —  Мира (улица)
*  Ерекле (урамы) —  Ольховая (улица)
*  Ҡарағайлы (урамы) —  Сосновая (улица)

## Иҫтәлекле урындары
* Ауыл биләмәһендә Үрнәк ҡәберлеге бар. 
* Ауылдан бер километр алыҫлыҡта «Куш-Тау Западное» торағы урынлашҡан. 

## Һылтанмалар
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Үрнәк (Ишембай районы) ауылы

## Иҫкәрмәләр
Йәшелтау

**Йәшелтау** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 9 кеше. Скворчиха ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453227, ОКАТО коды — 80231870011.

## Тарихы
Биләмәгә 1992 йылда Салауат 5-се Механизация идаралығы предприятиеһының баҡсасылыҡ ширҡәте булараҡ нигеҙ һалына.
1997 йылдың 18 декабрендәге «Географик объекттарҙың исемдәре тураһында» 152-ФЗ федераль законына ярашлы Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай ҡарар итә:Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы Скворчиха ауыл Советында барлыҡҡа килгән географик объектҡа — ауылға Йәшелтау исеме бирергә.

2007 йылда муниципаль район Ишембай район Советы ҡарары менән «Йәшелтау» коммерцияға ҡарамаған дача ширҡәтенән ауыл барлыҡҡа килә.

 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ауыл Ағиҙел (Кама ҡушылдығы) йылғаһының уң яҡ ярында, Ергәнтау тауына яҡын, Салауат ҡалаһы янында урынлашҡан.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()
* Спорт урамы ()

## Әҙәбиәт
* Татьяна Худякова. Массив садовый стал деревней новой//«Салаватский Нефтехимик» 27.01.2007, № 3 (4734)

## Һылтанмалар
* Центральная улица Яшел-Тау 
* Раиса Зыкина. Новая деревня близ горы Зирган //«Республика Башкортостан» 2007-№ 241
* «Налог Белешмәһе» системаһында Йәшелтау ауылы
## Иҫкәрмәләр
Әкәнәй (Ҡалтасы районы)

**Әкәнәй** () — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 68 кеше.
Почта индексы — 452872, ОКАТО коды — 80233815002.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 41 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Калегин): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 90 км

## Иҫкәрмәләр
Ҡалтасы

**Ҡалтасы** () — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4418 кеше.
Почта индексы — 452860, ОКАТО коды — 80233825001.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәр
* Алеев Виталий Шамшеевич (10.11.1948), совет һәм Рәсәй хәрби эшмәкәре, генерал-майор, юғары хәрби мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Ҡораллы Көстәре Генераль штабы Хәрби академияһының элекке кафедра начальнигы урынбаҫары, доцент. Ҡыҙыл Йондоҙ (1986) һәм III дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәт иткән өсөн» ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4
Көркәк

**Көркәк** () — Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 186 кеше булған.
Почта индексы — 452865, ОКАТО коды — 80233805004.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 33 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Оло Ҡасаҡ): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 63 км

## Билдәле шәхестәре
* Ҡужәхмәтов Григорий Ғилмийәр улы (14.10.1939—16.05.2015), ғалим-ботаник. 1973—2012 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2002—2008 йылдарҙа экология кафедраһы мөдире. Биология фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2001). 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

## Һылтанмалар
*
Күтәрем

**Күтәрем** () — Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 1081 кеше булған.
Почта индексы — 452878, ОКАТО коды — 80 233 830 004.

## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 22 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Оло Кәлтәй): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 73 км

## Билдәле шәхестәре
* Беляев Николай Ильич (13.02.1903—28.10.1966), СССР-ҙың хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1952—1961 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты, 1952—1960 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Комитеты Президиумы ағзаһы. 1955—1958 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты секретары, 1957—1960 йылдарҙа Ҡаҙағстан Коммунистар партияһы Үҙәк Комитетының беренсе секретары. 
* Хмелёв Анатолий Павлович (1937), хеҙмәт ветераны, тау инженеры. 1982 йылдан Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының баш инженеры, 1989 йылдан — директоры, 1992—1998  йылдарҙа — генераль директоры. Рәсәй Тау фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған шахтёры (1994), СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1986), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974), Халыҡтар Дуҫлығы (1991) һәм «Почёт Билдәһе» (1979) ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4
Сумара

**Сумара** — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лодьма йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

## Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.

Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004006
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы
Әбүталип

**Әбүталип** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 261 кеше.
Почта индексы — 452368, ОКАТО коды — 80234804002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Әртәкүл): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 76 км

## Билдәле шәхестәре
* Мурсиев Заһит Мирхәйҙәр улы (1950) — журналист, публицист, яҙыусы.

## Иҫкәрмәләр
Байҡы (Ҡариҙел районы)

**Байҡы** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл.2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1095 кеше.
Почта индексы — 452381, ОКАТО коды — 80234816001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 120 км

## Билдәле шәхестәр
* Черепахин Сергей Павлович (1.10.1923—4.02.1989), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, уҡсылар полкының пулемёт расчёты командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1945).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Байҡы-Юныс

**Байҡы-Юныс** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 411 кеше.
Почта индексы — 452386, ОКАТО коды — 80234812005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 80 км

## Билдәле шәхестәр
* Ғәлиәскәров Зөфәр Карам улы [13.03.1938—19.04.2002), Тула өлкәһе «Щёкиноазот» комбинатының 1956—1996 йылдарҙағы өлкән  аппаратсыһы. СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1971), Октябрь Революцияһы (1986) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1976) ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр
Байҡыбаш (Ҡариҙел районы)

**Байҡыбаш** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1133 кеше.
Почта индексы — 452382, ОКАТО коды — 80234812001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 87 км

## Билдәле шәхестәре
* Сәҙертдинов Зөфәр Сәҙертдин улы (8.03.1924—21.04.2017), дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1975—1986 йылдарҙа СССР-ҙың монтаж һәм махсус төҙөлөш эштәре министры урынбаҫары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Шәймиев Вадим Әүхәт улы (15.06.1954), ғалим-тел белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2007 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетының урыҫ теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (2000).
* Ришат Ғәлиханов (1972) эстрада йырсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2013), төрлө кимәл ижади бәйгеләр лауреаты.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.    
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*    
* Байкибашево на портале «Генеалогия и Архивы»
Дәүләт (Ҡариҙел районы)

**Дәүләт** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 27 кеше булған.
Почта индексы — 452385, ОКАТО коды — 80234832007.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 18 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Бағаҙы): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 118 км

## Билдәле шәхестәре
* Закиров Миңлемөхәмәт Тәфтизан улы (24.11.1950—22.11.2014), журналист һәм шағир. 2001 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы. 

## Иҫкәрмәләр
Ҡариҙел (ауыл)

**Ҡариҙел** (; боронғо атамаһы **Бағаҙытамаҡ**; ) — Башҡортостан Республикаһының Ҡариҙел районындағы ауыл, ошо исемдәге район һәм ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 5980 кеше булған. 

Почта индексы — 452360, ОКАТО коды — 80 234 832 001.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәре
* Кулагин Валерий Фёдорович (7.12.1939), хеҙмәт ветераны, ғалим-вирусолог. 1969—2011 йылдарҙа хәҙерге «Иммунопрепарат» предприятиеһының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1988—2009 йылдарҙа директорҙың фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Медицина фәндәре докторы (1996). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1994). 
* Риянов Рәйес Мәсәлим улы (Рәйес Риян) (14.03.1934—30.03.2015), журналист, яҙыусы, шағир. 2002 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Ҡараяр (Ҡариҙел районы)

**Ҡараяр** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. Ҡараяр ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 751 кеше.
Почта индексы — 452374, ОКАТО коды — 80234836001.
 

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 190 км

Ҡараяр ауылы Йүрүҙән йылғаһы буйында, Павловка һыуһаҡлағысы эргәһендә, район үҙәге Ҡариҙел ауылынан көньяҡ-көнсығышына табан 25 километр һәм Щучье Озеро (Пермь крайы) тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышына табан 190 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Ҡараяр топонимы 1896 йылда уҡ билдәле була. Ул саҡта Лесная пристаны янында урынлашҡан Ҡараярҙың 5 йортонда 25 ир-ат йәшәгән.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
Ҡараяр XX быуаттың 50-се йылдарында элекке Ҡараяр пристаны урынында Павловка ГЭС-ын төҙөгәндә, ҡасаба булараҡ барлыҡҡа килә.

2005 йылдан хәҙерге статусына эйә.
  
Әлеге ваҡытта Ҡараяр ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, врач амбулаторияһы, Мәҙәниәт йорто («Умырзая» халыҡ башҡорт вокаль ансамбле), китапхана, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
Ҡараяр ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле кешеләре
* Шәмсетдинова Ғәлиә Хәкимулла ҡыҙы (6.01.1959), участка дауаханаһы фельдшеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре.
* Нуриәхмәтов Фирдант Сәлимйән улы (5.12.1961, БАССР-ҙың Ҡариҙел районы Ҡараяр ауылы) — скульптор. 1989 йылда Башҡорт дәүләт пединститутының худграфын тамамлай. 1993 йылдан Рәссамдар союзы ағзаһы. Опера йырсыһы Хәбир Ғәлимов, сәйәси эшмәкәр Зәки Вәлиди мемориаль таҡталарының, станковый эштәр серияһы («Отраже­ние», «Из легенды», «Поклоняющийся звёздам») һ. б. авторы. Әҫәрҙәрендә ҙур һәм тоташ скульптура формаһын тәрән аңлауы яҡшы сағыла. «Шәғәле Шаҡман йәйәһе» (1999—2003, мәрмәр, 91×72×32) әҫәре батыр Шәғәле тархандың ҡырағай буйвол мөгөҙҙәренән эшләнгән һәм шуның өсөн мәргән һәм ныҡ тығыҙ легендар йәйәһе тураһындағы риүәйәткә нигеҙләнгән.

## Урамдары

* Тау урамы — ( Горная (улица)
* Йәштәр урамы ( Молодёжная (улица)
* Пионер урамы ( Пионерская (улица)
* Ҡыуғын урамы ( Сплавная (улица)
* Ҡыя тау урамы ( Косогорная (улица)
* Яр буйы урамы ( Набережная (улица)
* Революцион урамы ( Революционная (улица)
* Үҙәк урам ( Центральная (улица)
* Урман урамы ( Лесная (улица)
* Октябрь урамы ( Октябрьская (улица)
* Совет урамы ( Советская (преулок)
* Мәктәп урамы ( Школьная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
**Ер-һыу атамалары**

*Тауҙар:* 
* **Сүлмәктау, Ҡолтау**

*Йылғалар:* 
* Йүрүҙән
 
*Шишмәләр:* 
* **Әүлиә шишмәһе**

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Тәбиғәт һәйкәле* —

*Тарихи һәйкәл* —

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
*  Дыуан кантоны
* 
* Силәбе өлкәһе порталы. Араловцы

## Иҫкәрмәләр
Мерәсем

**Мерәсем** () — Башҡортостан Республикаһының Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 243 кеше булған.
Почта индексы — 452365, ОКАТО коды — 80234884013.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 50 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡыҙыл Үреш): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 100 км

## Билдәле шәхестәре
* Хәлимуллин Тәлғәт Хәлимулла улы (10.10.1929—2015), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1942–1989 йылдарҙа Ҡариҙел районының «Мерәсем» совхозы механизаторы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған механизаторы (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Яңы Аҡбүләк

**Яңы Аҡбүләк** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 278 кеше.
Почта индексы — 452369, ОКАТО коды — 80234872003.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар (94 %)

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбүләк): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 73 км

## Тарихы
1795 йылға тиклем Иҫке һәм Яңы Аҡбүләк ауылдары билдәле була, уларҙа 26 йорт һәм 128 кеше иҫәпкә алына. Һуңынан улар һәр береһе айырым иҫәпкә алынған.

1859 йылда Яңы Аҡбүләктә 220 кеше менән 21 ихата була. Ауыл атамаһы антропонимдан. Аҡбүләктең улдарының исемдәре билдәле — Сәйет, Йонос, Монасип. 1834 йылғы ревизияла Монасип Аҡбүләковтың улдарын һанап үтелә: Насибулла, Асадулла, Әмәкәс, Хисмәтулла, уларға ул саҡта 48-55 йәш булған.

Аҡбүләкте аҫаба башҡорт Әзмәй Балтин исеме менән дә атағандар.

Игенселек уларҙың тормошона үтеп инә башлай ғына. 1842 йылда ауылда 177 бот ужым һәм 248 бот яҙғы иген сәселгән. 89 ат, 109 һарыҡ, 20 кәзә тотҡандар. Айырым хужаларҙың 15 умартаһы һәм 10 солоғо булған. Урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. 1842 йылда мәсет һәм улар ҡарамағындағы мәктәп була; 1891 йылда мәсет бинаһы яңыртыла.

## Урамдар
* 1 Май (урамы) — ()
* Ғәбдинуров (урамы) — ()
* Туғай (урамы) — ()
* Яр (урамы) — ()
* Мал ҡәберлеге (биләмә) — ()

## Матбуғатта

## Видеояҙмалар

## Иҫкәрмәләр
Сиҙәш (Ҡариҙел районы)

**Сиҙәш** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 301 кеше.
Почта индексы — 452365, ОКАТО коды — 80234884008.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 60 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 105 км

## Билдәле шәхестәре
* **Рәхмәтулла Һунарғол улы Мансуров** — 10-сы Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры.
* **Хәбибулла Хәмит улы Зыямбәтов** — 10-сы Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры.

## Иҫкәрмәләр
Иҫке Аҡбүләк

**Иҫке Аҡбүләк** () — Башҡортостан Республикаһының Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 502 кеше булған.
ОКАТО коды — 80234872001.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар (94 %)

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 75 км

## Тарихы
1795 йылға тиклем Иҫке һәм Яңы Аҡбүләк ауылдары билдәле була, уларҙа 26 йорт һәм 128 кеше иҫәпкә алына. Һуңынан улар һәр береһе айырым иҫәпкә алынған.

1859 йылда төп ауылда 296 кеше 32 ихатала йәшәгән. Ауыл атамаһы антропонимдан. Аҡбүләктең улдарының исемдәре билдәле — Сәйет, Йонос, Монасип. 1834 йылғы ревизия Монасип Аҡбүләковтың улдары Насибулла, Асадулла, Әмәкәс, Хисмәтулла йәшәгән, уларға ул саҡта 48—55 йәш булған.

Игенселек уларҙың тормошона үтеп инә башлаған ғына. Төп ауылда 1842 йылда 176 бот ужым һәм 256 бот яҙғы иген сәселгән. Иҫке Аҡбүләктә 74 ат, 10 һыйыр, 99 һарыҡ, 50 кәзә, айырым хужаларҙың 20 умартаһы һәм 19 солоҡтары булған. Урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. 1842 йылда мәсет һәм улар ҡарамағында мәктәп, 1906 йылда мәҙрәсә була; 1894 йылда мәсет бинаһы яңыртыла.

## Билдәле шәхестәре
* Аҡбүләков Мәнзәүи Мөхәмәт улы (3.01.1949—11.11.1994), партия һәм совет органдары хеҙмәткәре, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, педагог. 1982 йылдан КПСС-тың Ҡариҙел район комитетының икенсе секретары, 1985—1990 йылдарҙа халыҡ депутаттарының район Советы башҡарма комитеты рәйесе; 1992—1994 йылдарҙа халыҡ депутаттарының Ҡариҙел район Советы башҡарма комитеты рәйесе — район хакимиәте башлығы. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

## Матбуғатта

## Видеояҙмалар
* Иҫке Аҡбүләк ауылында яңы балалар майҙансығы барлыҡҡа килде

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Хәлил (Ҡариҙел районы)

**Хәлил** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 224 кеше.
Почта индексы — 452369, ОКАТО коды — 80234872005.

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар (96 %)

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 21 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбүләк): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 72 км

## Тарихы
Хәлил ауылы — Һунлар башҡорттары торамаһы, унда Яҡуп Чинмырзиндың улы, Һунлар улусы старшинаһы Хәлил Яҡупов төпләнгән.

Икенсе яҙманан күренеүенсә, 1765 йылғы Хәлил Яҡупов Һыу-Танып волосын да етәкләгән.

Пугачев хәрәкәте йылдарында Хәлил Яҡупов Ҡолой Балтасов менән ихтилалға ҡаршы яҡта була. Өфө эргәһендәге Чесноковка лагерында уны баш күтәреүселәр тотҡан һәм язалап үлтергән.

1795 йылда — 86, 1834 йылда — 231, 1859 йылда — 346, 1870 йылда — 368, 1896 йылда — 360, 1906 йылда — 428, 1920 йылда 499 башҡорт теркәлгән. 1795 йылда — 15, 1920 йылда 100 йорт иҫәпләнгән. 1834 йылғы 8-се ревизия 7 кешеһе менән Хәлил утарын иҫәпкә алған.

Зауряд-яҫауыл Сәйфелмөлөк Балтин 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ауыл халҡы игенселек (1842 йылда 480 бот ужым һәм 720 бот яҙғы иген сәскән, 2 һыу тирмәне булған), малсылыҡ (115 йылҡы, 117 һыйыр, 88 һарыҡ һәм 70 кәзә), умартасылыҡ (1017) менән шөғөлләнгән, умартасылыҡ һәм солоҡ менән шөғөлләнгән.

Хәлил утарҙарында йәшәүселәр 72 бот ужым һәм 120 бот яҙғы иген сәскән.

1820 йылдан мәсет була. 19 быуат аҙағында 2 бакалея кибете һәм мөгәзәй) асалар.

Православие сиркәүенең мосолмандарҙы һәм мәжүсиҙәрҙе суҡындырыу буйынса эшмәкәрлеге был яҡтарға ла барып еткән. Был ауылда йәшәгән 57 йәшлек Хөснийәр Ирғәлиндың улы Ғилмийәр Хөсниәров 1859 йылда православие динен ҡабул итә һәм 1863 йылда Петр Александров исеме менән хәрби хеҙмәткә инеү өсөн башҡорттар араһынан сығарыла.
## Һылтанмалар
## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Хәлил мәктәбе (Ҡариҙел районы)

### Видеояҙмалар
* Ҡариҙел районының Хәлил ауылында ауыҡ ауыл ярыш саралары дауам ителә
* Ҡариҙел районының Хәлил ауылы тураһында резентациялы ролик Айыҡ Ауыл
* Хәлил мәктәбенда ғаилә клуб осрашыуы үткеп китте

## Иҫкәрмәләр
Шамрат

**Шамрат** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 283 кеше.
Почта индексы — 452394, ОКАТО коды — 80234852008.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 50 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Бәрҙәш): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 120 км

## Билдәле шәхестәр
* Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы (24 ғинуар 1963) — рәссам.

## Иҫкәрмәләр
Кузнецов (Ишембай районы)

**Кузнецов** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 98 кеше.
Почта индексы — 453228, ОКАТО коды — 80231825002.  Верхотор ауыл Советы составына инә.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ауыл эргәһенән, ауылдан алыҫ түгел Тор йылғаһына ҡойоусы Торғаҫ йылғаһы ағып үтә.

Район әһәмиәтендәге Ишембай — Воскресенск юлында урынлашҡан һәм Верхотор ауылы менән бәйләнгән.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Верхотор): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Салауат): 45 км

## Урамдары
Урам исеме:
* Клавдия Мехова урамы ()
* Привольная урамы ()

## Һылтанмалар
* «Налог Белешмәһе» системаһында Кузнецов (Ишембай районы) ауылы
* Почтовые индексы Ишимбайского района
* Начальная страница Ишимбайского района портала «Генеалогия и Архивы»
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан 

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Подлесный (Ишембай районы)

**Подлесный** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 10 кеше. Этҡол ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453224, ОКАТО коды — 80 231 830 005.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Утар урман ситендә урынлашҡан, шуға ла Подлесный исемен алған.

Ишембай районының һунар итеү урындары территорияһында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* район үҙәгенә тиклем Ишимбай: 30 км,
* ауыл Советы үҙәгенә тиклем Үрге Этҡол: 14 км,
* яҡындағы тимер юл станцияһы Салауат: 48 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Ялан урамы ()

## Иҫтәлекле урындары
Утарҙан алыҫ түгел Тәйрүк йылғаһының башы булған Ҡаратал йылғаһы быуаһы урынлашҡан.

## Иҡтисады
* Крәҫтиән-фермер хужалығы.
* Республика агротуризм базаһы.

## Һылтанмалар
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан № 126-з от 17 декабря 2004 года
* Агротуризм в республике набирает всё большую популярность// сюжет ГТРК- Башкортостан, 17 февраля 2015 http://www.gtrk.tv/novosti/agroturizm-v-respublike-nabiraet-vsyo-bolshuyu-populyarnost .
* «Налог Белешмәһе» системаһында Подлесный (Ишембай районы) ауылы

## Иҫкәрмәләр
Яҡуп (Ҡариҙел районы)

**Яҡуп** () — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 284 кеше.
Почта индексы — 452369, ОКАТО коды — 80234872007.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 22 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбүләк): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 79 км

## Тарихы
Хәҙерге Яҡуп ауылы урынында XVII быуаттың икенсе яртыһында — XVIII быуат башында Чинмырза ауылы булған. Тәүге төпләнеүсе Чинмырҙа Етиевтың улы Яҡуп Чинмырзин Һунлар улусы старшинаһы булып хеҙмәт иткән, һәр саҡ батша хөкүмәтенә тоғро булған. Был турала тарихсыларҙың хеҙмәттәрендә дәлилдәр бар. Яҡуп Чинмырзин 1735—1740 йылдарҙа баш күтәргән башҡорттарға ҡаршы ҡораллы отрядтар башында торған. Ауылдың башҡа атамалары була ине: Артауыл, Ғәли (Яҡуптың ейәне йорт старшинаһы Ғәли Бүләк улы Яҡупов исеменән, 1772—1825 йылдарҙа йәшәгән), Кантон. Кантон кантоны тип аталыуы, бында 10-сы башҡорт кантонының штаб-фатиры урынлашҡан булыуынан. 1816—1829 йылдарҙа уның етәксеһе — Яҡуп Дәүләтбай Йосоп улы Яҡупов. Һуңынан уның урынын Ғабдулла Шәриф улы Кейеков ала. Уның ейәне — 19 быуаттың икенсе яртыһындағы башҡорт шағиры Ғәли Соҡорой псевдонимы аҫтында (Соҡор — уның тыуған ауылы Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районында) билдәле.

1843 йылда 237 башҡортҡа ужымдың 30 сиреге һәм яҙғы игендең 75 сиреге, йәғни бер кешегә 3,5 бот сәселгән. Ауылда 120 йылҡы, 110 баш эре мөгөҙлө мал, 120 һарыҡ һәм 40 кәзә тотолған. Ауылда 15 умарта, 10 солоҡ булған. Урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет эргәһендә башланғыс дини мәктәп эшләй.

## Билдәле шәхестәр
* Мөнирова Рәфилә Мөғәллим ҡыҙы (11.11.1963), мәҙәниәт эшмәкәре, 1984 йылдан Ҡариҙел районының «Йәшлек» халыҡ бейеү ансамбле етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997).

## Матбуғатта

## Видеояҙмалар
* Бер ауылдың тарихы. Яҡуп

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Башкирская энциклопедия — Якупово
Торғаҫ

**Торғаҫ** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 8 кеше. Скворчиха ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453226, ОКАТО коды — 80 231 870 009.
 

## Тарихы
Ишембай энциклопедияһы мәғлүмәттәре буйынса XX быуат башында Татьяна улусы биләмәһендә айырым ултыраҡ булып барлыҡҡа килә, 1914 йылды 7 хужалыҡ теркәлгән. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1916—1920 йылдарҙа Верхотор заводы янында тораҡ пункты булараҡ барлыҡҡа килгән, һәм ул ваҡытта 13 ихата, 76 крәҫтиән тәшкил иткән.

Торғаҫ утары.
(Торғаҫ утарында йәшәгән улы менән әсәһенең хикәйәһенән. «Восход» гәзите, 2001). Виктор Петрович Корниенко: «Торғаҫты олатайҙарыбыҙ ойошторҙо. 1909 йылда Белоруссиянан ғаиләләре менән бергә өс ағалы-ҡустылы Сергей, Давыд һәм Алексей Серяковтар килә. Ерҙе ҡуртымға алалар. Тирә-яҡта төҙөлөш ағасы үҫә, уны эшкәртә башлағандар, торлаҡ төҙөгәндәр. Бушаған участкалар тамырынан ҡоротолған һәм төрлө культуралар менән сәселгән. Дуҫ йәшәйҙәр, беҙҙең халыҡ уларҙан таралған. Әле өс ғаилә генә ҡалған, ҡалғандары —  дачаға йөрөүсе халыҡ. Утарға үҙгәртеп ҡороуҙың тәүге йылдарында, заводта ҡыҫҡартылғандан һуң әйләнеп ҡайттым... Оло олатай Филимон Кузьмич Калининич ҡаҙған шишмәнән һыу алабыҙ. Оҙаҡ ваҡыт тирә-яҡта тәмле һыу эҙләй һәм барыбер таба, шуның менән үҙенән һуң яҡшы хәтер ҡалдыра. Бөтә урындағы халыҡ йырын төбөндә урынлашҡан Калининич шишмәһен файҙалана. Беҙҙең заманда шишмәне тәрбиәләүгә Салауат ҡалаһынан  дачаға йөрөүсе Геннадий Васильевич Алехин ярҙам итә. Өйгә электрҙы 1998 йылда ғына, Гортопҡа электр линияһы һуҙғанда индерҙем. Бының өсөн үгеҙ менән һыйырҙы һуйҙым. Ә бит ҡасандыр бында мәктәп булды. Балалар бында Гортоптан килеп уҡыны. Һуңынан ул ябылды һәм уҡыуҙы Скворчихала дауам итергә тура килде. Мәктәп урынында тик сирень ҡыуаҡтары ғына бар, уларҙы мин мал ашамаһын өсөн кәртәләп алдым… ".

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ишембай — Воскресенск юлында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Скворчиха): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Салауат): 42 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Йырын урамы ()
* Урман урамы ()

## Әҙәбиәт
* Ишимбайская энциклопедия/гл.ред. М. Х. Гайсин. — Уфа.:Башк.энцикл., 2015. — 656 с. ил.,карты.

## Һылтанмалар
* Почтовые индексы Ишимбайского района 
* Начальная страница Ишимбайского района портала «Генеалогия и Архивы»
* «Налог Белешмәһе» системаһында Торғаҫ ауылы
* Верхоторский завод с деревнями &#124; Генеалогия и архивы
* 
## Иҫкәрмәләр
Яңы Йорт

**Яңы Йорт** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 55 кеше. Йәнырыҫ ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453237, ОКАТО коды — 80 231 880 005.

## Исеме
Исеме ‘яңы’ һәм ‘йорт’ башҡорт һүҙҙәренән килеп сыҡҡан 

## Тарихы
Башҡорт утары Яңы Йорт 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң барлыҡҡа килгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Егән йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 49 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Йәнырыҫ): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ ): 45 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Егән урамы ()
* Һул урамы ()

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* «Налог Белешмәһе» системаһында Яңы Йорт ауылы
* 
* Вконтакте сайтында Яңы Йорт ауылына 85 йәш
Абдулла (Ҡырмыҫҡалы районы)

**Абдулла** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 110 кеше.
Почта индексы — 453001, ОКАТО коды — 80235865002.
 
## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) барышында өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар (99 %)

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Бәпес): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 17 км

## Урамдары
* Үҙәк (урам) ()

## Тарихы

## Билдәле шәхестәре
* Ирек Кинйәбулатов (15.07.1938—2.06.2016), шағир һәм яҙыусы, журналист һәм публицист. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2008), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2014), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2001). Зәйнәб Биишева (2000), Сергей Чекмарёв (2000), Рәми Ғарипов (2001), Фәтих Кәрим (2006), Мәжит Ғафури (2007), Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев (2007) һәм Назар Нәжми (2014) исемендәге премиялар лауреаты. Райондың почётлы гражданы.
* Мифтахова Әминә Садиҡ ҡыҙы (8.12.1923—25.11.2005), табип-ғалим, балалар неврологы. 1953—1986 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1972—1983 йылдарҙа кафедра мөдире. Медицина фәндәре докторы (1973), профессор (1974). СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1967). Абдулла ауылынан.

## Һылтанмалар
*  
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Иҫкәрмәләр
Аҡкүл (Ҡырмыҫҡалы районы)

**Аҡкүл** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 38 кеше.
Почта индексы — 453005, ОКАТО коды — 80235870002.

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса — татарҙар 71 %, башҡорттар 27 %.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 13 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Муса): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡарлыман): 22 км

## Урамдары
Күл(урамы) ()

## Тарихы

## Иҫкәрмәләр
Атйетәр (Башҡортостан)

**Атйетәр** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 499 кеше.

Почта индексы — , ОКАТО коды — 80235805001.

## Халыҡ һаны

1834 йылда ауылда 54 типтәр һәм 256 мишәр ир-ат була. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Төп халҡы — татарҙар (79 %). Татар теленең көнбайыш диалекты (мишәр) киң таралған.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 36 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шишмә): 35 км

## Тарихы
Атйетәр ауылы атамаһы антропонимдан килеп сыҡҡан. Сығанаҡтарҙа Атйетәр исемле кешеләрҙе күп осратырға мөмкин. Уларҙың береһенә генә иғтибар итәйек. Дүрт юл башҡорттарының 1728 йылда воеводаларҙың ҡыҫырыҡлауы тураһындағы үтенесендә Мең улусы Мең ауылында йәшәүсе Атйетәр Илкәевтең тамғаһы ла бар. Был мәхәллә биләмәһендә Атйетәр урынлашҡан. Әммә был үрҙә телгә алынған аҫабаның шул уҡ исемле ауыл исеменә ҡағылышын иҫбатлау өсөн етерлек түгел. Улай булмаһа, ауыл исеме менән кем туранан-тура туғандаш? Ни өсөн Атйетәр ауылы беренсе күскенсе Юлдаш Исмәғилев исеме менән билдәле түгел?

Ауырғазы районында урынлашҡан 1-се Атйетәр (Кшанны) һәм Яңы Атйетәр ауылдары менән генетик бәйләнеш бармы? Һорауҙар байтаҡ, әммә уларға яуап юҡ әле.

Типтәр ауылы этник составы буйынса мишәргә әүерелә. 1834 йылда бында типтәрҙәр — 54 ир-ат иҫәпләнә, мишәрҙәр — 256 йән. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ була. Мишәрҙәр күпселекте тәшкил иткән. 393 йорто булған.

## Урамдары

* Йылға аръяғы урамы ()
* Коммунистик урам ()
* Ленин урамы ()
* Совет урамы ()
* Мәктәп урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Аҡбашев Рәшит Шаһабетдин улы (29.05.1933—21.02.2015), ғалим-табип, СССР һәм Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау эшмәкәре, 1962—1994 йылдарҙа Янғантау шифаханаһының баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты (1975). Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт АССР-ының (1967) атҡаҙанған табибы. СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, СССР профсоюз курорттары отличнигы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы (2012).
* Ҡоҙаҡаев Ғәлимхан Вәлинур улы (14.09.1933—10.10.1992), механизатор. 1950—1992 йылдарҙа «Правда» колхозы тракторсыһы. Ленин (1975) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966) ордендары кавалеры.  
* Ураҙбахтин Илдар Миҙхәт улы (9.05.1954), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2005), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2007).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Село Адзитарово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
Солёный (Ишембай районы)

**Солёный** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1 кеше. Петровск ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453230, ОКАТО коды — 80231855008.

## Исеме
Атамаһы тоҙ һаҙлығы буйынса бирелгән, уның янында XIX быуатта Украина һәм Белоруссиянан күскенселәр төпләнә, шуның менән яңы тораҡ пунктҡа нигеҙ һалына.

## Тарихы
1973 йылда сыҡҡан янғындан һуң ул юҡҡа сыҡҡан тиерлек. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 14 декабрендәге «Ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһында» № 6-2/327 указына ярашлы, райондың башҡа өс тораҡ пункты: Ҡоҙаш ауылы, Верхотор ауыл советының Ламшино утары, Көҙән ауыл Советының Фарейкино утары менән бергә, 1981 йылда рәсми рәүештә бөтөрөлә.

Рәсми рәүештә 2007 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2007 йылдың 10 сентябрендәге «Адыгея Республикаһында, Башҡортостан Республикаһында, Ленинградта, Смоленскта һәм Силәбе өлкәләрендә географик объекттарға исем биреү һәм географик объекттарҙың исемен үҙгәртеү тураһында» 572-се һанлы Указына ярашлы яңынан барлыҡҡа килә.

2003 йылда Юрий Степановтың ғаиләһе (ҡатыны Галина, балалары Андрей һәм Ксения) ата-бабаларының тыуған иленә ҡайтырға ҡарар итә. Иҫке колхоз келәтен һатып ала, быуа ярында йорт төҙөй, балыҡ етештереү өсөн «Зеркальный карп» фермаһына нигеҙ һала. Быуа һаҙан, суртан, алабуға, табан балыҡ һәм ҡарабалыҡ балыҡтарына бай булып китә. Утар балыҡ тотоу өсөн популяр урынға әйләнә. Ҡунаҡтарға быуала һыу инеү һәм ял итеү өсөн махсус йөҙөү саралары (кәмәләр, катамарандар), балалар майҙансығы, беседка, өҫтәлдәр урынлаштырылған.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Верхотор): 8 км
* Яҡындағы ҡала һәм тимер юл станцияһы (Ишембай): 35 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Төньяҡ урамы ()
* Көньяҡ урамы ()
* Урман урамы ()

## Иҡтисады
*  «Зеркальный карп» крәҫтиән-фермер хужалығы — балыҡсылыҡ, балыҡ үрсетеү.
* Туризм.

## Әҙәбиәт
* Ишимбайская энциклопедия. Уфа: Башкирская энциклопедия, 2015, С. 339.

## Һылтанмалар
* Начальная страница Ишимбайского района портала «Генеалогия и Архивы»
* [www.ruspostindex.ru/02/53.html Почтовые индексы Ишимбайского района]
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* [www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан]
* [Солёный (хутор, Ишимбайский район)](http://travellers.ru/city-soljonyjj-(khutor-ishimbajjskijj-rajjon))
* «Налог Белешмәһе» системаһында Солёный (Ишембай районы) ауылы

## Иҫкәрмәләр
Алайғыр

**Алайғыр** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 468 кеше.
Почта индексы — 453023, ОКАТО коды — 80235820002.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) барышында өҫтөнлөк иткән милләт — башҡорттар (99 %).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ефремкин): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 10 км

## Урамдары
* Гагарин(урамы) ()
* Мәжит Ғафури(урамы) ()
* Ялан(урамы) ()
* Салауат Юлаев(урамы) ()
* Мәктәп(урамы) ()

## Тарихы
Алайғыр ауылы (алайғыр — ала айғыр) шул уҡ исемдәге йылға буйында барлыҡҡа килгән. Ауылда XVIII быуат аҙағында 62 кеше йәшәгән 12 йорттан ғына торған. Киләһе быуат уртаһында 16 йортта 125 кеше йәшәгән. 1870 йылда 34 йортта 174 башҡорт һәм 20 типтәр булған. 1920 йылда халыҡ иҫәбен алыуҙа 64 йорт һәм 323 кеше күренә.

1839 йылда 103 кеше 45 ат, 120 һыйыр, 25 һарыҡ һәм 31 кәзә тотҡан. Умартасыларҙың 50 умартаһы булған. Шул уҡ ваҡытта 209 бот ужым һәм 344 бот яҙғы иген сәселгән, йәғни 103 кешенең һәр береһенә 5 бот тура килгән.

## Һылтанмалар
### Матбуғатта
* Алайғыр ауылында ауыл халҡы ҡатнашлығында «Урындағы башланғыстарҙы хуплау» программаһында ҡатнашыу мәсьәләһе буйынса йыйылыш уҙғарылды
* Аҡбуҙат. 13 декабрь 2020, «Башҡорт телендә һөйләшәм!»

## Сайтта
Алайғыр ауылында ауыл халҡы ҡат¬нашлығында «Урындағы баш-ланғыстарҙы хуплау» программаһында ҡатнашыу мәсьәләһе буйынса йыйылыш уҙғарылды. 15 ғинуар 2021.

## Видеяҙмалар
* Ҡырмыҫҡалы районы Алайғыр ауылы янындағы урмандағы күл

## Билдәле шәхестәре
* Күзбәков Рөстәм Сөләймән улы () — 27 август 1952 — сәйәсмән, табип-терапевт, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт.

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

## Иҫкәрмәләр
Александровка (Боҙаяҙ ауыл советы, Ҡырмыҫҡалы районы)

**Александровка** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 174 кеше.
Почта индексы — 453003, ОКАТО коды — 80235815002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 20 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Боҙаяҙ): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡарлыман): 33 км

## Билдәле шәхестәре
* Орлов Виктор Семёнович (2.04.1929—22.09.2002), журналист. 1966—1990 йылдарҙа «Сельская жизнь» гәзитенең Башҡорт АССР-ы буйынса үҙ хәбәрсеһе. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың (1988) һәм Башҡорт АССР-ының (1979) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1990). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Боҙаяҙбаш

**Боҙаяҙбаш** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 77 кеше.
Почта индексы — 453003, ОКАТО коды — 80235815003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

**Милли состав:**

Ауылда татарҙар 79% тәшкил итә, улар тарих буйынса Боҙаяҙ ауылындан сыҡҡан булғандар.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 31 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Боҙаяҙ): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡарлыман (станция): 44 км

## Иҫкәрмәләр
Боҙаяҙ

**Боҙаяҙ** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1492 кеше.
Почта индексы — 453149, ОКАТО коды — 80235815001.

## Тарих
Мишәрҙәр Борай яҡтарынан килгәндәр һәм Иҫке Мерәҫ (хәҙер ауыл Дәүләкән районына инә) ауылында йәшәүсе Стәрлетамаҡ өйәҙе Нуғай даруғаһының Өршәк-Мең олоҫы башҡорттарынан алгандар. Улар ерҙе 20 йылға арендаға алып тора. Һуңынан килешеү яңынан илле йылға оҙайтыла. Башта ауылға нигеҙ һалыусы Мөслим Ҡәныбәков хөрмәтенә *Мөслим* тейеп атала, һуңынан ауылга Боҙаяҙ йылғаһы исеме эйәрә. 1920 йылда Боҙаяҙҙа 957 йортта 3748 кеше йәшәй.

1935-1956 йылдарҙа – *[[Боҙаяҙ районы]]* үҙәғе.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

**Милли состав:**

Ауылдың төп халҡы татарҙар (мишәр татарҙары) - 53%

## Мәҙәниәт
Аулда китапхана, мәҙәниәт йорто бар.

Бер нисә аулдың халҡын ҡабул иткән дауаһана бар һәм дарыухана эшләй.

Мәсет, почта бүлеге һәм мәктәп менән балалар баҡсаһы бар.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 26 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡарлыман): 39 км

Бузовьязинская мечеть.jpg|Боҙаяҙ мәсете
Бузовьязинская мечеть 4.jpg
Бузовьязинская мечеть 2.jpg
Бузовьязинская мечеть 5.jpg
Бузовьязы.jpg
Дом культуры в Бузовьязах.jpg


## Билдәле шәхестәр
* Булгакова Дилә Хәмзә ҡыҙы (11.07.1937) — шағир, прозаик. 1997 йылдан Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы Яҙыусылар союздары ағзаһы. 
*Әсәнов Фәнил Абдулһаҙый улы (30 декабрь 1929 йыл — 30 ғинуар 1995 йыл) — журналист, яҙыусы, шағир һәм драматург, йәмәғәт эшмәкәре. РСФСР-ҙың (1980) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
* Әбдиев Рифғәт Фәйез улы (22.12.1926) ғалим-философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (1996).
* Ҡәнзәфәр Усаев (1738, Нуғай даруғаһы, Саҡмағош ауылы — 10 июль 1804, Балтик Порты, хәҙерге Палдиски, Эстония) — Е. И. Пугачевтың күренекле көрәштәше. 1757 йылдан Боҙаяҙ ауылында мулла була, 1762 йылдан — мишәр сотнигы.

## Һылтанмалар
*  
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

## Иҫкәрмәләр
Үрге Төкөн

**Үрге Төкөн** () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 240 кеше.
Почта индексы — 453024, ОКАТО коды — 80235825004.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса төп милләт — башҡорттар (94 %).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡамышлы): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Төкөн): 2 км

## Урамдары
* Ҡайынлы(урамы) )
* Ҡушҡар(урамы) )
* Мәләш(урамы) )
* Салауат Юлаев (урамы) )
* Мәктәп(урамы) )

## Тарихы
7-се башҡорт кантонының 8-се йортона Үрге Төкөн һәм Түбәнге Төкөн ауылдары ҡарай. Улар Кесе Табын улусына ҡараған, XVIII быуат аҙағында ул Кесе-Табын улусы Төкөн тип аталған. V ревизияла өс ауыл: Төкөн, Урта Төкөн һәм Түбәнге Төкөн күренә. 1834 йылда Үрге Төкөн ауылында 233 кеше йәшәгән. 1859 йылда 48 йортта 173 ир иҫәпкә алынған. 1920 йылда 59 йортта 138 ир-ат һәм 150 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың береһе 28 йәшлек Юлбарыҫ Баҙыҡай улы Назаров Рәсәй бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәштә ғүмерен биргән. Тағы бер кеше ҡатнаша, ул иҫән-һау әйләнеп ҡайта: Һөйөндөк Ҡорманғолов

1839 йылда Үрге Төкөндә 233 кеше йәшәгән 41 йортҡа — 300 ат, 309 һыйыр, 140 һарыҡ, 109 баш кәзә тура килгән. 225 умартаһы һәм 50 солоғо була. 1842 йылда ауылда һыу тирмәне булған.

## Һылтанмалар
### Матбуғатта
* Даирә гәзите. 21 апрель 2022 Бергәләшеп сыҡтыҡ өмәгә 

### Видеофильмдар
* 14 февраль 2019 Берҙәмлектә-көс 

## Иҫкәрмәләр