open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тимер (Туймазы районы)

**Тимер** () — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 125 кеше булған. Ғәфүр ауыл Cоветы составына инә.
ОКАТО коды — 80251817003.

## Тарихы
Ҡарамалы-Тамаҡ (Тимер) йәки Ҡарамалы-Тимер —  аҫаба-башҡорттарҙан, шулай уҡ керҙәш-башҡорттарҙан торған тораҡ пункты. Һуңғылары 1775 һәм 1787 йылдарҙа ҡабул ителгән. Аҫабалар 4 ихатаны тәшкил итә: Тимер Масягутов, Ниғмәтулла Аҡсувашев, Ғәли Әхмәров һәм Шаһиәхмәт Ишмөхәмәтов.

Ауыл исеме гидронимдан (Ҡарамалы тамағы) һәм антропонимдан килеп сыҡҡан. Икенсе исеме туранан-тура поход старшинаһы булып хеҙмәт иткән зауряд-сотник Тимер Масягутов (1765—1831) менән бәйле була. Улдары Абдулла (уның улы Ҡурамша) һәм Ғөбәйҙулла исемлеләр.

Был ауылда 1816 йылда — 11, 1834 йылда — 23, 1850 йылда — 42, 1859 йылда — 50 башҡорт ир-ат йәшәгән. 1870 йылда 24 йорт менән 181 кеше теркәлгән, 1920 йылда 38 ихатала 497 башҡорт булған.

Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне булған. 1843 йылда 40 башҡортҡа 352 бот ярауай иген сәселә һәм 16 бот картуф ултыртыла.

Ауыл яҙмышы тураһында аныҡ ҡына мәғлүмәт юҡ. Шуға ҡарамаҫтан, Туймазынан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан бөгөнгө Тимер ауылы һәм элеккеһе — Туймазы тимер юл вокзалынан 10 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡаны араһында бер-береһе менән генетик бәйләнеш бар, тип фаразлана.

Ауылда тарихы 1880 йылдан башланған мәсет бар. СССР йылдарында бинала иген склады, ҡошсолоҡ фермаһы, клуб урынлаша. 2000 йылда бинала ремонт-тергеҙеү эштәре алып барыла.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар (100 %) йәшәй.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 13 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Дуҫлыҡ): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 13 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урамы ()
* Клуб урамы ()
* Дача тыҡрығы ()
* Үҙәк тыҡрығы ()
* Яңы урамы ()

## Экология
* 2006 йылда ауыл янында Нижневартовск — Ҡурған — Куйбышев нефть үткәргесендә авария була, һөҙөмтәлә Бишенде йылғаһына 20 тонна самаһы нефть төшә.

## Билдәле шәхестәре
* Харисов Фатих Харис улы (22.06.1915—1980), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Кутузов исемендәге 170-се миномет полкы командиры. Александр Невский, I дәрәжә һәм ике II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4 

## Һылтанмалар
* Башкирская энциклопедия — ТИМИРОВО, деревня в Туймазинском р-не
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* 
* 
* Из-за аварии на нефтепроводе экологическое равновесие в Туймазинском районе Башкирии под угрозой 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Тимер (Туймазы районы) ауылы
Туҡмак-Ҡаран

**Туҡмак-Ҡаран** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 110 кеше. Кәкребаш ауыл Cоветы составына инә.
Почта индексы — 452771, ОКАТО коды — 80251825010.

## Исеме
Ауылдың исеме Туҡмаҡ-Ҡаран (туҡмаҡ ‘ҡыҫҡа’ һәм ҡаран ‘күләүек, йылға’) йылғаһының исеменән алынған.

## Тарихы
Туҡмаҡ-Ҡаран ауылы башҡорт-ҡырғыҙҙарҙың сағыштырмаса йәш тораҡ пункты. Шулай уҡ Ғауыл булараҡ та билдәле булған. Бында сауҙагәрҙәр һәм яһаҡлы татарҙар йәшәгән. Татарҙарҙың ҡайһы берҙәренең ерҙе файҙаланыу буйынса документтары булмаған, ҡалғандары 1739 йылдың 27 сентябрендәге килешеү буйынса ҡабул ителгәндәр. Ауылдың үҫешен түбәндәге һандарҙан күҙәтергә мөмкин. 1858 йылда бөтәһе 11 ихатала 96 кеше; 1870 йылда 23 ихатала 145 башҡорт, 53 яһаҡлы татар; 1917 йылда 20 ихатала 128 башҡорт һәм 28 ихатала 196 яһаҡлы татар; 1920 йылда бөтәһе 60 йортта 306 кеше йәшәгән.

Сауҙа татарҙары 1816—1833 йылдар араһында был тораҡ пункттан китә. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу халыҡтың этник сығышын хаталы рәүештә күрһәтә: бында башҡорттар ҙа һәм татарҙар ҙа йәшәгән.

1843 йылда һәр башҡортҡа ни бары 1,5 бот иген сәселгән. 12 бот картуф ултыртылған. Уларҙың 70 умартаһы булған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәкребаш): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 18 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Тукмак-Каран на портале «Генеалогия и Архивы»
* «Налог Белешмәһе» системаһында Туҡмак-Ҡаран ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Туҡтағол (Туймазы районы)

**Туҡтағол** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 620 кеше. Бишҡурай ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452794, ОКАТО коды — 80251805007.

## Исеме
Ауыл исеме башҡорт *Туктағол* исеменән алынған.

## Тарихы
Туҡтағол ауылына башҡорт һәм типтәр керҙәштәр нигеҙ һалған. Тәүге тапҡыр 1752 йылда телгә алына. Үҙҙәренең ауылда булыуҙарын керҙәштәр Ҡаңлы улусы аҫабалары менән 1755 йылда  рәсмиләштергәндәр. Ете йылдан һуң VII ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 40 типтәр иҫәпләнә.
Беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу хаталы рәүештә бөтә халыҡты башҡорттар исемлегенә индерә, әммә улар ауыл халҡының яртыһын тәшкил итә. Улар башҡорттарҙы һәм типтәрҙәрҙе айырып күрһәтергә тейеш булғандар.

Ауылдың артабанғы үҫеше һәм унда йәшәүселәрҙең этник составы түбәндәге һандарҙа күренә:
1795 йылда 122 башҡорт һәм 103 типтәр, 1834 йылда  297 башҡорт һәм 663 типтәр, 1859 йылда 309 башҡорт һәм 678 типтәр, 1905 йылда дөйөм 1470 кеше һәм 1920 йылда 1834 башҡорт күрһәтелә. 1870 йылда ике мәсет, «училище» барлығы күрһәтелә.

1843 йылда 297 башҡорт 312 бот ужым һәм 1528 бот ярауай иген сәсә. Улар 48 бот картуф ултыртҡан.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (86 %) йәшәй.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 37 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бишҡурай): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Ҡандра): 12 км/

## Урамдары
Урам исеме:

* Шоссе урамы ()
* Тау урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Йылға урамы ()
* Үҙәк урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Ихсанов Рамаҙан Миңлехан улы (1930—1983) — БАССР-ҙың халыҡ (1979) артисы.
* Абдуллин Тимерйән Ғабдрахман улы (16 декабрь 1926 йыл) — микробиология һәм эпидемиология өлкәһендә СССР хәрби медигы һәм ғалимы, медицина фәндәре докторы, профессор, медицина хеҙмәтенең генерал-майоры. СССР Министр оборонаһының микробиология ғилми-тикшеренеү институты начальнигы (1984—1991). СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1982).

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* Туктагулово на портале «Генеалогия и Архивы»

## Иҫкәрмәләр
Уяҙытамаҡ

**Уяҙытамаҡ** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 565 кеше. Ҡарат ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452779, ОКАТО коды — 80251835004.

## Тарихы
Уяҙытамаҡ ауылы — ҡыр-йыландар торамаһы, тәүҙә Уяҙы, һуңынан Уяҙытамаҡ (Уяҙы йылғаһының тамағы) тип атала. 1748 йылдың 14 декабрендә килешеү буйынса улар «башҡалар менән» бергә яһаҡлы татар Смайл Уразметовты үҙ аҫаба ерҙәренә индерәләр. 1786 йылдың 10 майындағы килешеүгә ярашлы, башҡорттар-ҡыр-йыландар ауылдарына 80 йылға яһаҡлы татарҙар Ғабдулатиф һәм Мортаза Ғәбделкәримовтарҙы һәм Әмир Ермәковты 10 йән менән, аҫабаларға ихатанан йылына 15 тин түләү шарты менән, ҡабул итә. Мәскәү ауылынан килгән яһаҡлы татарҙар типтәрҙәр ҡатламына күскән..

Малсылыҡ, игенселек, сана эшләү менән шөғөлләнгәндәр. 1870 йылда ауылда мәсе, ике йорт хужаһының һәр береһендә бер тирмән булған. 1834 йылда 248 башҡорт 32 бот ужым, 928 бот ярауай иген, 8 бот картуф сәсә. 1906 йылда мәсет, 3 һыу тирмәне, тимерлек, мөгәзәй теркәлгән.
Ауылда 1795 йылда 66 башҡорт, 10 яһаҡлы татар; 1816 йылда 40 йортта 78 ир-ат башҡорт, 12 ир-ат яһаҡлы татар, 38 ир-ат типтәр; 1834 йылда 26 йортта 248 башҡорт, 58 ир-ат типтәр; 1850 йылда 162 ир-ат башҡорт, 59 ир-ат типтәр; 1859 йылда 193 ир-ат башҡорт, 93 ир-ат типтәр; 1870 йылда 90 йортта 656 башҡорт;
1905 йылда бөтәһе 192 йортта 544 ир-ат һәм 575 ҡатын-ҡыҙ; 1920 йылда 268 йортта 706 ир-ат һәм 768 ҡатын-ҡыҙ башҡорт һәм типтәрҙәр йәшәгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр башҡорттар (48 %), татарҙар (47 %).

## Географик урыны

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 36 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарат): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 36 км.

## Урамдары
Урам исеме:

* Имәнлек урамы ()
* Йондоҙло урамы ()
* Йәшел урам ()
* Ҡыҙыл Түбә урамы ()
* Туғай тыҡрығы ()
* Нурлы урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәйғорло урамы ()
* Алһыу шәфәҡ урамы ()
* Урман урамы ()
* Туғай урамы ()
* Һабантуй урамы ()
* Ҡояшлы (урамы) ()
* Мәктәп урамы ()
* Таң урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Таҙа ысыҡ урамы ()
* Көньяҡ СНТ биләмәһе ()

## Билдәле шәхестәре
* Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы (; 1913-19.11.1986) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны ҡылыссыһы. Ҡыҙылармеец. Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Уяҙытамаҡ ауылында тыуған.
* Баҙамшин Рөстәм Әхмәр улы Өфө авиация институтын тамамлай (1973), инженер-электромеханик. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002). СССР уйлап табыусыһы. 

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* Уязытамак на портале «Генеалогия и Архивы»
* «Налог Белешмәһе» системаһында Уяҙытамаҡ ауылы
* 
* 

## Иҫкәрмәләр
Фрунзе (Туймазы районы)

**Фрунзе** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 215 кеше. Үрге Троицк ауыл Советы составына инә. 2005 йылдан хәҙерге статусына эйә.
Почта индексы — 452784, ОКАТО коды — 80251815005.

## Исеме
Ауылдың исеме Фрунзе фамилияһынан алынған (Михаил Васильевич Фрунзе).

## Тарихы
1925 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң барлыҡҡа килгән.
Ауыл биләмәһе, Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге N 211-з һанлы «Яңы тораҡ пункттары барлыҡҡа килеү, берләштерелеү, бөтөрөлөү һәм статусы үҙгәреү, административ үҙәктәрҙе күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законына ярашлы, «ауыл» статусы ала, 1-се статья:
6. Ауыл тибын билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә:
1) Туймазы  районында: п) Үрге Троицк ауыл Советының  Фрунзе ҡасабаһының 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр башҡорттар (65 %), татарҙар (33 %).

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Үрге Троицк): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 35 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()
* Мәктәп урамы ()
* Йәштәр урамы ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* Вконтакте сайтында д.Фрунзе Туймазинский район Башкирия
* «Налог Белешмәһе» системаһында Фрунзе (Туймазы районы) ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Үрнәк (Туймазы районы)

**Үрнәк** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 10 кеше. Сәйрән ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452791, ОКАТО коды — 80251845006.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 46 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сәйрән): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 16 км.

## Видеофильмдарҙа
* Поездка в Урняк.
* 20 марта 2015 Урняк
* Урняк
## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* []

## Иҫкәрмәләр

УрнякУ
Яҡшай

**Яҡшай** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 93 кеше. Ҡарат ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452779, ОКАТО коды — 80251835005.

## Тарихы
Байлар улусының Яҡшай ауылында 1795 йылда 8 йортта 20 башҡорт йәшәгән. 1816 йылда 14 йорт хужалығында 80 башҡорт була, ә 1834 йылда 13 йортта ике енесле 118 кеше була. X ревизия 100 кеше күрһәткән. Башҡорт аҫабалары һанының кәмеүе уларҙың бер өлөшөнөң Иҫәкәй ауылына (хәҙерге Бишбүләк районы) күсенеүе менән аңлатыла. 1920 йылда бында тик башҡорттар ғына йәшәгән: 317 кеше (57 ихатала).

1843 йылда 118 башҡорт 56 бот ужым һәм 376 бот ярауай иген сәсә, 12 бот картуф ултырта.

Типтәрҙәр ауылда 1764 йылдан алып 1858 йылға тиклем йәшәгәндәр, һуңынан Күлбай ауылына (хәҙерге Йәрмәкәй районы) иҫәпкә индерелгәндәр. Типтәрҙәрҙе ҡабул итеү тураһында керҙәшлек килешеүе тексы бар. «1764 йылда (12 август) Яҡшай башҡорттары Тейминдикай Солтанов һәм мулла Ғабдрәшит Байраҡиев элек беҙҙең ағайҙар тарафынан был ауылға йорттар һалырға һәм беҙҙең менән бер тигеҙ Ҡазан юлы Өфө өйәҙе Байлар улусының бөтә йөкләмәләрен үтәргә индерелгән Нәзир Мратовты, Ғәбдрәшит Мратовты, Көҙрәк Мратовты ихатанан йылына 10 тин һәм бер юлы ихатанан 3-әр һум аҡса түләү менән (үҙҙәрендә ҡалдырғандар)»

Хәҙер Ҡыр-Йыландарҙың торамаһы тураһында бер нисә һүҙ.

1795 йылда Яҡшай ауылында 29 башҡорт (8 ихатала) һәм татарҙарҙан 17 типтәр (5 йортта) йәшәгән. 1816 йылда — 27, 1834 йылда — 108, 1859 йылда — 110 башҡорт, 1870 йылда — 142 башҡорт һәм мишәр, 1920 йылда — 571 типтәр һәм башҡорттар була. Күренеүенсә, ХIX быуат аҙағынан этник сығышы тулыһынса аныҡ билдәләнмәгән. Ауылда башҡорттар һәм татарҙар йәшәгән.

Ауылдың антропонимик атамаһы ваҡыт-ваҡыт үҙгәреп тора: 1870 йылда Яҡшай ауылының икенсе исеме — Муса (1820 йылға тиклем бында 1742 йылда тыуған Муса Такав йәшәгән). 1905 йылда Муса-Яҡшай Мостафа, 1920 йылда — Мостафа (Муса) тип атала. Ә бөгөнгө көндә баштағы исеме аҫтында билдәле — Якшай.

1843 йылда 108 башҡорт 56 бот ужым һәм 376 бот ярауай иген сәсә. Картуфты 12 бот ултыртҡандар.

## Хәҙерге осор
Ауылда фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр татарҙар (66 %), башҡорттар (34 %).

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 47 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарат): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 47 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()
* Яр буйы урамы ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* Якшаево на портале «Генеалогия и Архивы»
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Яҡшай ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Авдон

**Авдон** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 5201 кеше.
Почта индексы — 450580, ОКАТО коды — 80252805001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Авдон): 5 км

## Ҡаҙаныштары
* RAEX (РАЭКС-Аналитика) рейтинг агентлығы 2019 йылдың июнендә тәүге тапҡыр мәғлүмәт технологияларын ҡулланыуҙа Рәсәйҙең иң яҡшы 200 мәктәбен билдәләгән. Исемлеккә 44 төбәк араһында Башҡортостандың алты уҡыу йорто, шул иҫәптән Авдон урта мәктәбе лә ингән: ул 188-се урынды биләй.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

## Һылтанмалар
*    
* Село Авдон, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»
Алексеевка (Өфө районы)

**Алексеевка** () — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4611 кеше.
Почта индексы — 450531, ОКАТО коды — 80252803001.
 
## Халыҡ һаны
Күпселек халыҡ — башҡорттар (73%). 
 
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 10 км

## Иҫкәрмәләр
Булгаков (Өфө районы)

**Булгаков** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 3591 кеше булған.

Почта индексы — , ОКАТО коды — 80 252 810 001.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 30 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өршәк): 9 км

## Билдәле шәхестәре
* Дёмин Юрий Сергеевич (23.05.1940—13.11.2009), совет һәм Рәсәй партия, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1994—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы Рәйесе. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1995).
* Иванов Николай Михайлович (7.12.1919—1.09.1987), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1956—1975 йылдарҙа Өфө районының «Родина» колхозы рәйесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ленин (1966), Октябрь Революцияһы (1971) ордендары кавалеры. 
* Чувыров Александр Николаевич (1.8.1949—11.10.2012), ғалим-физик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1982—2000 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының фән буйынса проректоры. Физика-математика фәндәре докторы (1991), профессор (2007). Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1997).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар

*    
* Информационно-развлекательный портал «Новобулгаково» http://nb-life.ru/ 
* Сайт нового жилого квартала «Новобулгаково» http://novobulgakovo.su/
* Статья ''Булгаково'' на сайте «Генеалогия и архивы»
* Статья ''Ляховы'' на сайте «Генеалогия и архивы»
*
Ҡомлокүл

**Ҡомлокүл** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 748 кеше булған.
Почта индексы — 450516, ОКАТО коды — 80252830004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 33 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡыҙылъяр): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 33 км

## Билдәле шәхестәре
* Ямуров Наил Рәхим улы (1952), хеҙмәт ветераны, ғалим-инженер-механик. 1985 йылдан Өфө аэропортының баш инженеры; 1989—1991 йыдарҙа Өфөләге «Инженер» предприятиеһы начальнигының төҙөлөш һәм тәьминәт буйынса урынбаҫары; 1992 йылдан «Азат-2» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры, 1998 йылдан — генераль директоры. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының ғәмәлдәге ағзаһы (2002), техник фәндәр докторы (2001), профессор (2002).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
*  

## Һылтанмалар
*
Николаевка (Өфө районы)

**Николаевка** () — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2738 кеше.
Почта индексы — 450532, ОКАТО коды — 80252850001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 25 км

## Билдәле шәхестәре
* Уйылданова Айгөл Рәйеф ҡыҙы (15.08.1980), спортсы. 1995—1999 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Софтбол буйынса Рәсәйҙең халыҡ ара класлы спорт мастеры (1999). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2000). Ҡыҙҙар араһында Европа беренселеге еңеүсеһе (1996).

## Иҫкәрмәләр
Рождественка (Өфө районы)

**Рождественка** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 95 кеше.
Почта индексы — 450069, ОКАТО коды — 80252825005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 47 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Кириллов): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Тыуыш): 2 км

## Билдәле шәхестәре
* Креков Фёдор Андреевич (19.02.1919—14.06.2007), тимер юлсы, 1955—1990 йылдарҙа Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе Дим локоматив депоһының электровоз машинисы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959). СССР‑ҙың почётлы тимер юлсыһы (1950).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
Шемәк

**Шемәк** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 428 кеше булған.
Почта индексы — 450514, ОКАТО коды — 80252875005.

## Тарихы
1800-се йылдарҙа әлеге Шемәк ауылы урынында  Казанка ауылы булған, ә янындағы  Шемәк йылғаһы буйында башлыса башҡорттар йәшәгән. 

Риүәйәттәрҙән күренеүенсә, барщина булған осорҙа бында 4 баяр ерҙәрҙе биләп алған булған. Улар ауылға урыҫтарҙы күсереп килтереп ултыртҡан. Бер баярҙың йорто ауылдың уртаһында сиркәү янында һалынған булған, шуның өйөн шемәк өйө тип атап йөрөгәндәр. Ауылдың атамаһы ла шунан киткән тип һанайҙар. 

Ауылда шулай уҡ бер ҡыҙыҡ  легенда һаҡланған: ауыл байҙары араһында Надежда Андреевна Глухарева тигән ҡатын булған. Уның нәҫел-нәсәбе булмаған, вафатынан 25  йыл алда васыятнамә яҙып ҡуйған булған. Ул ҡағыҙҙа үҙен Пугачев баш күтәреүселәренән ҡотҡарып ҡалған өсөн ауыл крәҫтиәндәре барщинанан азат ителә һәм уларға ер биләмәһе бирелә тип яҙылған булған.  
 
Уҙған быуаттағы Октябрь революцияһына тиклем васыятнамәгә ҡул ҡуйылған көндө  «Байбисәнең иҫтәлеге көнө» тип билдәләп килгәндәр  , .

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 47 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Октябрьский): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Алкино): 19 км

## Билдәле шәхестәре
* Ивушкин Владимир Иванович (9.06.1942—12.03.1999), «(9.06.1942—12.03.1999), хеҙмәт алдынғыһы. 1965—1993 йылдарҙа «Союзтелефонстрой» тресының монтажсы-йәбештереүсеһе. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.

## Иҫкәрмәләр
Черновка (Өфө районы)

**Черновка** () — Башҡортостан Республикаһының Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 60 кеше булған.
Почта индексы — 450516, ОКАТО коды — 80252830007.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 20 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡыҙылъяр): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 20 км

## Билдәле шәхестәре
* Кәбиров Ирек Ғәҙелгәрәй улы (1957—10.11.2014), табип-хирург, йәмәғәтсе. 1982 йылдан Ҡариҙел үҙәк район дауаханаһы хирургы, бүлек мөдире; 1994—1998 йылдарҙа — дауахананың баш табибы; 2004—2014 йылдарҙа хирургия  бүлеге мөдире. Бер нисә саҡырылыш район Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007).

## Иҫкәрмәләр
Абдулҡасим

**Абдулҡасим** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 15 кеше.
Почта индексы — 453740, ОКАТО коды — 80253845002.

## Тарихы
1841 йылдың 10 октябрендә Өфөләге Ырымбур ҡаҙна палатаһының указы буйынса Һәйтәк ауылынан 146 кешенән торған 27 ғаилә, яңы Абдулҡасим ауылына күсерелә. Ауылдың атамаһы старшина Абдулҡасимовтың фамилияһынан барлыҡҡа килгән. X рәүиз буйынса унда 29 йорт һәм 162 кеше булған.  1859 йылда 29 йортта 162 кеше йәшәй. 1920 йылда 44 йортта 192 кеше йәшәй.. Мал иҫәбе тураһында мәғлүмәттәр табылмаған. 1842 йылда 108 кешегә 16 бот ужым һәм 504 бот яҙғы иген сәселгән. Абдулхалиҡ Бурашев йыл һайын 135 бот яҙғы иген сәскән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Билдәле кешеләре
* Сәфиуллин Ғизәтулла Сафа улы (рус. Сафиуллин Гизатулла Сафе(и)евич, 1907—20.02.1988) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 26 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡунаҡбай): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 30 км.

## Урамдары
* Тыныслыҡ урамы  ()
* Үҙәк урам  ()

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* Абдулкасимово на портале «Генеалогия и Архивы»
Абҙаҡ (Учалы районы)

**Абҙаҡ** (, икенсе атамаһы **Кинйәкәй**) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Абҙаҡ ауылы Мансур ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 500 кеше.
Почта индексы — 453713, ОКАТО коды — 80253849003.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартым): 18 км

Абҙаҡ(Кинйәкәй) ауылы Уй йылғаһы ҡушылдығы Ҡаҫмаҡты йылғаһы буйында, район үҙәгенән төньяҡҡа табан 38 км һәм тимер юл станцияһы Шартымдан төньяҡҡа табан 18 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Кинйәкәй ауылына нигеҙ һалған. Был атама менән ауыл 1737 йылдан билдәле булған. Риүәйәт бәйән иткәнсә, хәҙерге Вознесенка (Учалы районы) ауылы урынында төпләнгән булалар. XVIII быуат аҙағында баҡыр ятҡылыҡтарын үҙләштереү менән бәйле, Кинйәкәй халҡы яңы урынға күсергә мәжбүр булған. Бынан тыш, Кирәбе һәм Шартым менән бер рәттән, Кинйәкәй баҡыр руднигы билдәле булған.
Ҡаратабын ырыуына ҡараған Абҙаҡ ауылында 1795 йылда XIX быуатта 20 ихата иҫәпләнгән, унда 80 кеше йәшәгән.

1859 йылғы X рәүиз мәғлүмәттәре буйынса ауылдағы 31 хужалыҡта 215 кеше йәшәгән. 1920 йылға 48 йортта 260 кеше йәшәгән. Ауылда Абҙаҡтың улы 1791 йылғы Рәхмәтулла, ейәндәре Зәйнулла (уның улы Ғиззәтулла) һәм Ғәйнулла йәшәгән.
Абҙаҡтар — ярым күсмә халыҡ. XIX быуаттың 40-сы йылдарында 220 кешенән торған 40 йортта 222 ат, 97 һыйыр, 250 һарыҡ һәм 97 баш кәзә иҫәпләнгән. 1866 йылда 31 йортта 196 кеше йәшәгән. 1900 йылда 243 кеше иҫәпләнгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

## Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, халҡының күпселеге — башҡорттар (99 %).

;

## Ревизия материалдарында
1859 йылда Абҙаҡ ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Билдәле шәхестәре
* Сәйфуллин Шамил Шакамал улы (20.06.1920 (ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса 1923 йыл)—6.12.1998) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты. Ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
* Лоҡманов Илнур Флүр улы (7.05.1983) — драма артисы, йырсы, 2005 йылдан Мостай Кәрим исемендәге йәштәр театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2018). 1991—2000 йылдарҙа Абҙаҡ мәктәбендә уҡыған.

## Урамдары

* Аратау урамы ()
* Артель урамы ()
* Ирәндек урамы ()
* Йәшел урам ()
* Йәштәр урамы ()
* Таулы урам ()
* Яңы урам ()
* С.Юлаев урамы ()
* Совет урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Мәктәп урамы ()
* Шоссе урамы ()

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары:
* **Һиҙиәт ҡараны**
* **Аратау тауы**

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 1859 йылғы ревизия материалдары
Әбсәләм (Учалы районы)

**Әбсәләм** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Мансур ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 89 кеше. Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253849004.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 58 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Абҙаҡ): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартым): 26 км

Әбсәләм ауылынан 17 км алыҫлыҡта Урал йылғаһы аға.

## Тарихы
1859—1866 йылдар араһында Троицк өйәҙе Ҡаратабын һәм Барын‑Табын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса шул уҡ өйәҙҙең Ҡыуаҡан улусы башҡорттары Ташлығалды йылғаһы буйында Әбсәләм (Этимгән) ауылына нигеҙ һала. Бәләкәй ауыл тип тә аталған. 1864 йылда бындағы 27 йортта 171 кеше йәшәгән.
Ауыл халҡы Ҡашлаубар, Сыбаратйылға, Йәшенатҡан йылғалары буйындағы Урал тауы битләүендә күсенеп йөрөгән. 1866 йылда 27 йортта 171 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 331 кеше йәшәгән 61 йорт асыҡланған. 331 кешенең һәр береһенә 2 бот яҙғы иген тура килгән. 1920 йылда ауылдан 1 саҡрым алыҫлыҡта Захаров тирмәне эшләгән.

## Хәҙерге осор
Әбсәләм ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, магазин бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Әбсәләм ауылында башҡорттар йәшәгән (100 %).

## Ревизия материалдарында
1859 йылда Әбсәләм ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана

## Урамдары
* Йәштәр урамы ()
* Йылға урамы ()
* Үҙәк урам ().

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Ҡыуаҡан
* Буранғол (Учалы районы)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 1859 йылғы  ревизия материалдары 
*
Аҙнаш

**Аҙнаш** () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 11 кеше булған.
ОКАТО коды — 80253884007.

## Тарихы
Аҙнаш (элекке исеме Сәйетмәмбәт) ауылы XIX быуат башынан билдәле. Ауылдың исеме антропонимдан килеп сыҡҡан. 1834 йылда унда 98, 1859 йылда — 134, 1920 йылда — 195 кеше иҫәпләнгән. Нигеҙ һалыусыһы архив материалдары буйынса билдәһеҙ. Әммә Аҙнаштың улдары 1859 йылғы X рәүиз буйынса теркәлгән. Был 1808 йылғы Әбделвәхит һәм 1809 йылғы Йыһанша.  
1841 йылда 98 кешегә (22 хужалыҡ) 60 ат, 30 һыйыр, 40 һарыҡ, 10 баш кәзә тура килгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. XX быуат башында ике һыу тирмәне булған.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Ревизия материалдары
*1859 йылда Аҙнаш ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 75 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Байрамғол): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 35 км.

## Билдәле шәхестәре
* Мортазин Хәйрулла Хәбибулла улы (4.01.1941—17.11.2016), ғалим-математик, физика‑математика фәндәре докторы (1994), профессор (1995).

## Урамдары
* Уй урамы ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1859 йылғы ревизия материалдары
*
Амангилде (Учалы районы)

**Амангилде** (), халыҡсан исеме **Сәнсәр**. — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Амангилде ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 110 кеше.
Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253810002.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 65 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙаҡҡол): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 33 км.

## Тарихы
Ырымбур ҡаҙна палатаһы указы һәм кантон башлығының 1847 йылдың 7 июнендәге бойороғо буйынса Верхнеурал өйәҙе Тиләү улусы Ҡаҙаҡҡол ауылынан 21 ғаилә үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә яңы Амангилде ауылын ойоштора. Ул отставкалағы зауряд-сотник Амангилде Һамарғоловтың (1777 йылғы) исеме менән атала, уның балалары Оморҙаҡ, Аҡҡол, Әхтәм, Имелбай, Абдулвәхит. 1850 йылда ауылда 32 йортта 98 ир-ат һәм 81 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1866 йылда 35 йортта 164 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

1920 йылғы Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 229 кеше йәшәгән 53 йорт асыҡланған. Ауыл халҡы дүрт урында — Баҙайтам тауы янындағы Арыҫтаҡ йылғаһы буйлап, Урал, Соҡор-Йорт, Һарнаҡаҙған һәм Рабиҡ тауҙары буйлап күсеп йөрөгән.

Амангилде ауылында клуб бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Урамдары
* Амангилде урамы ()
* Йылға аръяғы урамы ()
* Үҙәк урамы ()

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары:
* **Баҙайтам тауы**
* **Һарнаҡаҙған тауы**
* **Соҡор йорт тауы**
* **Рабиҡ тауы**
* **Арыҫтаҡ йылғаһы**

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

## Сығанаҡтар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
*
Баҙарғол

**Баҙарғол** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 47 кеше.
Почта индексы — 453742, ОКАТО коды — 80253891002.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 39 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Уральск): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 46 км

## Тарихы
1812 йыл алдынан Баҙарғол ауылы барлыҡҡа килә. Уға 1776—1845 йылдарҙа йәшәгән зауряд-сотник Баҙарғол Ботланов (Биктәшев) нигеҙ һала.
1834 йылда ауылда — 35, 1850 йылда — 55, 1920 йылда  30 йорт-хужалыҡ иҫәпләнә. Ә халыҡ һаны ярашлы рәүештә 249,126, 212 тәшкил итә.  1919—1930 йылдарҙа ауыл Күбәләк-Теләү улусы составында.
Баҙарғол һәм Ишкенә ауылдары халҡы июль урталарына тиклем ауылдан  2,5 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан Исемһеҙ шишмә һәм Урал һырты түбәһендә күсенеп йөрөгән. Малсылыҡ көрсөк хәлендә була: 37 хужалыҡҡа (250) ни бары 80 ат, 70 һыйыр, 20 һарыҡ тура килә. Ошо уҡ кешеләр 152 бот ужым һәм 1584 бот яҙғы иген сәскән. XIX быуаттың 30-сы йылдарынан алып Ҡандыболаҡ йылғаһы буйында һыу тирмәне эшләгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Билдәле шәхестәре
* **Мөхәмәтйәр Яҡшымбәтов** — 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813-1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы. «1814 йылдың 19  мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалдары кавалеры.

## Урамдары
* Үҙәк урам ()
* Үҙәк тыҡрыҡ ()

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары:

*Тауҙар*:
* **Урал һырты**

*Йылға-шишмәләр*:
* **Ҡандыболаҡ йылғаһы**
* **Исемһеҙ шишмә**

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Баттал

**Баттал** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Миндәк ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 316 кеше. Почта индексы — 453746, ОКАТО коды — 80253848004.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 87 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Оҙонгүл): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 39 км

## Тарихы
Баттал ауылына Верхнеурал өйәҙе Күбәләк улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. XVIII быуат аҙағында Баттал (Әнәк) исемле ике утар булған. 1795 йылғы V рәүиз ваҡытында ундағы 5 йортта 47 кеше теркәлгән. XIX быуат уртаһында 197 кеше 34 йортта йәшәгән. 11 ғаилә Ҡобағош ауылына күсеп киткән. Ауыл халҡы артабан бик үк артмаған. Тәүге төпләнеүсе билдәһеҙ, әммә уның улдарының һәм ейәндәренең исемдәре билдәле. Өлкән улы Аҙнағол (1762—1848), уның улдары — Килмөхәмәт (уның — Мәһәҙей, Мәғәфүр), Абдрахман (уның — Бикмөхәмәт, Мөхәмәтзариф, Сафа), Юлмөхәмәт (уның — Шәриф, Ҡолмөхәмәт, Әхмәтйәнн, Хисмәтулла). Икенсе улы Бәхтегәрәй (1764—1843), уның 4 улы — Абдулмәжит (уның — Күмәккилде, Юлбирҙе, Дәүләтбирҙе, Ғәҙелша), Абдулхалиҡ, Ҡунаҡсура (1791—1843), уның балалары Ғәлекәй, Ғәлиәсҡәр, Ғәлиулла һәм Фәтҡулла, 4-сеһе Абдулнасир, 1802 йылғы (уның улдары — Шәрип, Йыһанша). Батталдың өсөнсө улы Йомағол (1770—1849); дүртенсе улы — Аҙнабай, 1781 йылғы.

30 йорт-хужалыҡтан 218 кеше  йәйләүгә сыҡҡан. Ауылдан 2—4 саҡрым алыҫлыҡта 15 июндән 1 сентябргә тиклем Аҡры, Әнтәк, Ҡораменәй, Реҡарғаз, Ҡылы йылғалары буйында күсенеп йөрөгәндәр. 1842 йылда ауыл халҡына 150 ат, 100 һыйыр, 150 һарыҡ тура килгән. 216 бот ужым ашлығы һәм 456 бот яҙғы иген сәскәндәр. Ишмөхәмәт Аҙнағолов һәм Хөббихужа Исламғолов 100—113 бот яҙғы иген сәскән.

1866 йылда 32 йорт-хужалыҡта 215 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

Халыҡ һаны күп артмаған. 1920 йылда барыһы 222 кеше иҫәпләнгән.

## Хәҙерге осор
Озёрный урта мәктәбе филиалы төп мәктәп эшләй, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, ауылда башҡорттар йәшәгән (100 %).

## Билдәле шәхестәр
* Әхмәтйәнов Яңыбай Шаһыбал улы (20.02.1936—25.09.2010), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, 1957—1988 йылдарҙа Учалы районы «Байрамғол» совхозы механизаторы. Башҡорт АССР-ының һигеҙенсе саҡырылыш (1971—1975) Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1970).
* Бирғәлин Айнур Азамат улы (17.10.1989) — Ислам дине әһеле. 2019 йылдың 16 октябренән Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты мөфтөйө (рәйесе).

## Урамдар

* Баллы урам ()
* Йәштәр урамы ()
* Салауат Юлаев урамы ()
* Ҡояш урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Үҙәк урам ().

## Тарихи ҡомартҡылар
* **Байым әүлиә ҡәбере**

## Тирә-яҡ мөхит
* **Башташ тауы**

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 
* 1834 йылғы ревизия материалдары

## Сығанаҡтар
Буранғол (Учалы районы)

**Буранғол** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Мансур ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 67 кеше. Почта индексы — 453713, ОКАТО коды — 80253849005.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Абҙаҡ): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартым): 35 км.
Буранғол ауылы Яйыҡ йылғаһы ярында урынлашҡан.

## Тарихы
Ҡыуаҡандар, керҙәштәр сифатында, Буранғол (Яңы) ауылына 1819 йылда нигеҙ һалған. Ул ваҡытта унда 101 кеше йәшәгән, ә 25 йылдан һуң 300 кеше иҫәпләнгән.

Ауылда тәүге төпләнеүсе зауряд-яҫауыл Буранғол Ғәбделжәлиловҡа 1859 йылда 78 йәш була. Уның ике ҡатынынан ике улы — Мөхәмәтшәриф менән Мөхәмәтзариф булған. Мөхәмәтшәрифтең улдары — Ихсан һәм Фәхрислам, Мөхәмәтзарифтың улы — Ислам. Бында шулай уҡ Буранғолдоң ҡустылары Йыһанша, Ҡорамша һәм Ҡолбаҡ йәшәгән.

100 кешегә ни бары 48 ат, 42 һыйыр, 65 һарыҡ, 24 кәзә тура килгән.

Буранғол ауылы айырыуса шәп үҫмәй. 1920 йылға бында 36 йортта 340 кеше йәшәгән.

### Ҡыуаҡандарҙың фажиғәһе
Ҡыуаҡан улусы 1735—1740 йылғы башҡорт ихтилалы үҙәгенә әүерелеүе менән билдәле. Был ихтилалды 1739 йылда Минзәләлә язалап үлтерелгән улус старшинаһы уҡымышлы Бәпәнәй Төрөпбирҙин абыз етәкләй. Ырымбур крайының баш начальнигы В. Н. Татищевҡа яҙған хатында Бәпәнәй башҡорттар урыҫ подданныйлығын үҙ иректәре менән ҡабул иткәнлеге һәм баш күтәреүгә килтергән сәбәптәрҙе аңлата: «Беҙ, башҡорт халыҡтары, беҙҙең атайҙарыбыҙ, олатайҙарыбыҙ, бөйөк батшабыҙ подданныйлығына үҙ иркебеҙ менән килгәнбеҙ, һәм батшалар беҙгә ирек бирҙе, баш особоҙҙа ҡылыс уйнатманы. Беҙ ергә эйә булғаныбыҙ өсөн яһаҡ түләнек. Хәҙер яһаҡлы ерҙәрҙә ҡалалар төҙөйҙәр, башҡорттарҙы ҡыҫырыҡлайҙар, һәм, әгәр ҙә бындай хаяһыҙ тәртип үҙгәрмәй икән, юҡҡа сығыу янаһа ла, үлемдән дә ҡурҡмай, башҡорттар ҡаршылыҡ күрһәтәсәк»

.

Ҡыуаҡандарҙың Троицк өйәҙендә 38 мең дисәтинәгә яҡын ере булған. Башҡорт ихтилалдарын баҫтырыу һөҙөмтәһендә, ерҙәрен ҡаҙна һәм заводтар мәнфәғәтенә тартып алыу сәбәпле, ҡыуаҡан халҡының күпселеге аҫабалыҡ хоҡуғын юғалтҡан. Ҡыуаҡандар ҡайһы бер ерҙәрен «игенселек эштәрен алып барыуға яраҡһыҙ булғанлыҡтан» ҡалдырған. Шулай итеп, үҙ ерҙәренең хужаһы булған аҫабалар, сит ерҙәрҙе ҡуртымға алып, керҙәшкә әйләнгәндәр.

Хәҙерге ваҡытта Учалы районы составына ингән бөтә ҡыуаҡан ауылдары ла, үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә түгел, ә ҡуртымға алынған Ҡаратабын һәм Барын-Табын ерҙәрендә урынлашҡан.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Буранғол ауылында башҡорттар йәшәй (99 %).

## Урамдары
* Клуб урамы ()
* Ҡарағай урамы ()
* Яйыҡ урамы ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Аһылай (Учалы районы)

**Аһылай** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 39 кеше.
Почта индексы — 453746, ОКАТО коды — 80253848003.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 100 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Оҙонгүл): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 47 км.

## Тарихы
Аһылай ауылының барлыҡҡа килеү ваҡытын һәм уға нигеҙ һалыусыларҙы билдәләнмәгән. 1920 йылда Күбәләк-Теләү улусының Ҡаҙаҡҡол ауылы үҙәгенән 12 саҡрым алыҫлыҡта 90 кеше йәшәгән 23 йортло Аһылай утары күрһәтелә.

2008 йылдың 19 ноябренә тиклем Озёрный ауыл советы составына ингән (Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» 49-з Законы).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы 
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса өҫтөнлөклө милләттәр — башҡорттар (100%).

## Ревизия материалдары
* 1834 йылғы  Аһылай ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Билдәле шәхестәр
* Мәүлит Ямалетдинов (05.02.1947) — шағир, яҙыусы, ҡурайсы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993). 

## Урамдары
* Аһылай урамы   () 
* Мәүлетбай Ямалетдинов урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
*
Ильинка (Учалы районы)

**Ильинка** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 173 кеше.
Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253849002.

## Тарихы
**Ильинка** ауылы, Орловка, Озерный ҡасабалары, Кузьма-Демьян руднигы 1920 йылға тиклем билдәле булмаған.
Урыҫ халҡы менән булған был тораҡ пункттар башлыса баҡыр мәғдәнен эшкәртеү һәм алтын табыуҙы асыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгәндәр һәм уларҙың запасы бөтөү менән күбеһе юҡҡа сыҡҡан.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (82 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Мансур): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартымка): 7 км.

## Урамдары
* Быуа аръяғы урамы  ()
* Ильинка пай ерҙәре урамы  ()
* Ирәндек урамы ()
* Урман урамы ()
* Үҙәк урам  ()
* Шартым урамы  ().

## Билдәле шәхестәре
* Юлмөхәмәтов Миндибай Бәхтиәр улы (рус. Юлмухаметов Миндибай Бахтиярович; 15 май 1947 йыл) — ғалим-педагог, мәғариф эшмәкәре. 1987—2007 йылдарҙа Башҡортостандың мәғариф министры урынбаҫары. Педагогия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  

## Әҙәбиәт
## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғәҙелша

**Ғәҙелша** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 16 кеше.
Почта индексы — 453747, ОКАТО коды — 80253850002.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 57 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Наурыҙ): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 67 км.

## Тарихы
Наурыҙдар ҙа ауылға нигеҙ һала. Ул Ғәҙелша Мөхәмәтйәров исеме менән атала. Ул Ырымбур ҡаҙна палатаһының 1847 йылдың 8 июлендәге бойороғо менән барлыҡҡа килә. 3 йылдан һуң ауылда 149 кеше йәшәгән 32 йорт булған. Ғәҙелша ауылы кешеләре  йәйләү өсөн 4 урынға — Кәрәтауһаҙ, Иҫәкйылға, Һыуыҡҡойо һәм Сатрайылғаға эйә була.

Наурыҙ ауыл Советына ҡарай.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Ревизия материалдары
1834 йылда һәм  1850 йылда  Ғәҙелша ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Урамдары
* Ғәғелшин урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
*
Ишкен

**Ишкен** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 186 кеше.
Почта индексы — 453742, ОКАТО коды — 80253891004.

## Тарихы
Кантон начальнигының 1847 йылдың 25 авгусындағы ҡушыуы буйынса, Баҙарғолдан бер саҡрым алыҫлыҡта утар урынында Ишкен ауылы барлыҡҡа килә. Төп ауылдан бында 30 ғаилә күсеп килә, улар араһында 72 йәшлек Курамша Ишкининдың ғаиләһе була. Быуат уртаһында 38 ихатала 187 кеше йәшәй.  1920 йылда 46 йортта 185 кеше иҫәпләнә. Ауылдан ике саҡрым алыҫлыҡта 1920 йылда Ларионовтың тирмәне була. Ауыл шулай уҡ Яңы Ишкен булараҡ теркәлгән. 1866 йылда  40 йортта 220 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 42 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Уральск): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 49 км.

## Урамдары
* Урман тыҡрығы  ()
* Мортазин урамы  ()
* Тау аҫты урамы  ()
* Мәктәп урамы  ()
* Үҙәк урам  ().

## Билдәле шәхестәре
* Шәйәхмәтов Фазулла Зәйнулла улы (22 апрель 1929 йыл — 10 ноябрь 2002 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. 1959—1989 йылдарҙа Учалы районы «Коммунар» колхозының тракторсылар бригадаһы етәксеһе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Деревня Ишкиново, Республика Башкортостан. Командировка.ру 
*
Ишмәкәй

**Ишмәкәй** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Ураҙ ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 251 кеше.
Почта индексы — 453741, ОКАТО коды — 80253888002.

## Тарихы
Ишмәкәй (Сурағол) ауылына XVIII быуаттың 60-сы йылдарында Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Парижды алыуҙа ҡатнашыусы, 2 көмөш миҙал менән бүләкләнгән Кинйәбулат Ишмәкәев исеме менән аталған. Уның улы Бикташ Ишмәкәев билдәле. V ревизия ваҡытында 19 хужалыҡта 101 кеше йәшәгән.
XIX быуат уртаһында 50 хужалыҡта — 238 кеше, 1866 йылда 45 йортта 288 кеше йәшәгән. 1920 йылғы совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 79 йортта 399 кеше теркәлгән. Ауыл халҡы Ҡолош, Баҙарғол, Ыҫтамғол, ауылдары менән тығыҙ бәйләнештә булған, унан кешеләр йә килгән, йә киткән.
 
35 йортта 214 кеше йәшәгән, шуларҙан йәй һайын 30 арба йәйләүгә сыҡҡан. 1838 йылда уларҙың 246 аты, 141 һыйыры, 150 һарығы, 10 баш кәзәһе булған. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1850 йылда ауыл халҡының бер өлөшө Яңы Ишмәкәй ауылына нигеҙ һалған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Урамдары

* Ҡарағайлы урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Олотау урамы ()
* Баҫыу урамы ()
* Сурағол урамы ()

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 37 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ураҙ): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 38 км.

## Билдәле шәхестәре
* **Кинйәбулат Ишмәкәев** — 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы. «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалдары кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*