Барҙы районы

**Барҙы районы** (, тат. *Барда районы*) — Пермь крайы районы. Районда Тол, Барҙы йылғалары аға. Район территорияһында Барҙы муниципаль бүлгәһе ойошторолған. Пермь крайының башҡорттар күпләп йәшәгән районы.

Административ үҙәге — Барҙы ауылы.

## Тарих
Район биләмәһендә борондан ғәйнә ҡәбиләһе башҡорттары йәшәгән.

1926 йылдаң 4 ноябҙа Урал өлкәһе территорияһында ойошторола, 1938 йылда алып Пермь өлкәһе, 2005 йылдан — Пермь крайы составында.

## География
Майҙаны — 2382,3 км². Район, Уҫы һәм Чернушка ҡала бүлгәләре, шулай уҡ Көңгөр, Өйә, Көйәҙе һәм Елово муниципаль райондары менән сиктәш.

## Халҡы

Халҡы — 27,8 мең кеше (2010), шул иҫәптән башҡорттар (59,5 %), уларҙың төп өлөшө Пермь башҡорттарына ҡарай. Башҡорттар тупланып йәшәгән иң ҙур ауылдар (2002): Аҡбаш, Аҡлыш, Елпачиха, Күҙемйәр, 1-се Ҡыҙылъяр, Солтанай, Танып, Тонтортамаҡ, Төнгүк һәм башҡалар.

**Халыҡ иҫәбе буйынса милли составы:**

**Иҫәп алыуҙар буйынса башҡорт һәм татар халыҡтары һанының нисбәте:**

Барҙы ауылы «Ғәйнә иле» милли-мәҙәни үҙәге (2006 йылда алып), халыҡ театры, «Дуҫлыҡ» өлгөлө бейеү ансамбле эшләй.

## Райондың административ ҡоролошо
Барҙы районының 12 ауыл биләмәһендә 63 торлаҡ пункты иҫәпләнә:

;Тораҡ пункттар
Тораҡ пункттың исеме төшөрмәһендә муниципаль ҡарамағанлығы күрһәтелгән

## Билдәле шәхестәр

* Алдаров Альберт Тәүфиҡ улы — академик, медицина фәндәре докторы.
* Батырҡай Иткинин — 1773—1775 йылдарҙағы Е. И. Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Пугачёв полковнигы, йөҙбашы, ихтилалда ҡатнашыусы ғәйнә башҡорттарының етәкселәренең береһе.
* Ибраев Ғабдулла Ҡасим улы — техник фәндәр докторы, профессор.
* Йөрөшбаев Нәсүр Әндәрйән улы — Германияла йәшәүсе журналист, сценарист һәм кинорежиссёр.
* Йәғәфәров Илдар Рәшит улы — Ҡазан ҡалаһында йәшәүсе кинорежиссёр, Рәсәй кинематографистар берлеге ағзаһы.
* Каҙанбаев Шәрифйән Ғабдрахман улы — Советтар Союзы Геройы.
* Кузаева Дамира Нәзмийән ҡыҙы — Татар АССР-ның халыҡ артисы, Татар АССР-ның Ғ.Тукай исемендәге Дәүләт приемияһы лауреаты.
* Ҡәнзи Абдулов — 1773—1775 йылдарҙағы Е. И. Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Емельян Пугачёв полковнигы.
* Мөхәммәтғата Мансуров — дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, ишан, мәғрифәтсе, эшҡыуар һәм меценат, башҡорт кенәздәре тоҡомо вәкиле.
* Моҡатанов Әсхәт Хәтмулла улы — биология фәндәре докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт приемияһы лауреаты.
* Сурағол Миңлебаев — 1755—1756 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе.
* Сәйфулла Сәйҙәшев — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, «пугачёв полковнигы».
* Тулвинский (Зәйнин) Шәйхулла Сибәгәтулла улы — шағир.
* Әбдей Абдуллов — 1773—1775 йылдарҙағы Е. И. Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, ихтилалда ҡатнашыусы ғәйнә башҡорттарының етәкселәренең береһе.
* Әҙел Әшмәнев — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, «пугачёв поход старшинаһы».
* Әҙиғот Темәсов — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, «пугачёв полковнигы».
* Әминев Зариф Хурамша улы — Дан орденының тулы кавалеры.
* Юлышев Ирек Ғәли улы — профессор, ауыл хужалығы фәндәре докторы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Информационный сайт Бардымского района 
* Официальный сайт Бардымского района 
* Бардымский район на портале Правительства Пермского края 
*