Емельян Пугачёвтың йорт-музейы

**Емельян Пугачёвтың йорт-музейы** — Уральск ҡалаһында Емельян Пугачёв иҫтәлегенә арналған  музей. ХVIII быуат яйыҡ казагы Петр Кузнецовтың —«Яйыҡ императрицаһы» Устинья Кузнецованың атаһының курене  1991 йылдан  Көнбайыш-Ҡаҙағстан өлкә тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейының филиалы булараҡ эшләй.

## Музей һәм бина тарихы
Йорт XVIII быуат уртаһында урта хәлле казак Петр Михайлович Кузнецов тарафынан төҙөлә.  

XIX быуатта йорт тарихы  бөйөк рус яҙыусылары һәм ҡаҙаҡ тикшеренеүселәре исеме  менән бәйле була, улар Уральскҡа иҫтәлекле курендәргә бара, оло кешеләр менән осраша, үҙҙәренең эштәре өсөн материал туплай. Улар араһында А.С. Пушкин  (1833), В. И. Даль (1833), В. гГ Короленко (1900) һәм башҡалар була.

1967 йылға  тиклем был бинала китапхана урынлаша.  1991 йылда  , Көнбайыш-Ҡаҙағстан өлкә тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейы филиалы булараҡ нигеҙ һалына. Йортҡа  бында Е.И. Пугачевтың  1774 йылда  булыуы тураһында мемориаль таҡтаташ ҡуйыла. 

2004 йылда музей бинаһы — республика әһәмиәтендәге архитектура ҡомартҡыһы — тулыһынса реставрациялана. Астананан Тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары ғилми-тикшеренеү институтынан белгестәр, реставраторҙар, рәссамдар  эшкә йәлеп ителә. Реставрациялау ваҡытында йорттоң аҫҡы өлөшө ҡыҙыл кирбестән һалына, бүрәнә стеналарын сереүҙән һаҡлаусы махсус иретмә менән буяйҙар, яңы күтәрмә эшләйҙәр, ә бина үҙе семәрле метал  менән кәртәләп алына. 

Реставрациянан һуң  музейҙың экспозиция майҙаны киңәйә: курень территорияһында казактар ихатаһы булдырыла, унда ат аҙбары, ҡоҙоҡ, мөгәрәп, йәйге аш-һыу бүлмәһе,  һәм казак тормошонан башҡа атрибуттар менән йыһазландырыла.

Музейҙа йыл һайын яҙ көнө «Һабан турғайҙары» фольклор-музыкаль байрамы уҙғарыла.

## Йорт-музей экспозицияһы
Музей экспозицияһында Емельян Пугачевҡа, уны уратып алған кешеләргә һәм  1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиән  һуғышын  баҫтырыусыларына  ҡараған ысын шәхси әйберҙәре   — ҡоралдар, байраҡтар,   Екатерина II ҡиммәтле бүләктәре,  көнкүреш әйберҙәре бар.  Улар араһында XVIII быуат  тәхете, Таш заводының пушкаһы, Пугачев ихтилалын баҫтырыуҙа ҡыйыулыҡ күрһәткән  француз генералы Ансен де Жебароға Екатерина II бүләк  иткән исемле шпага, Пугачевты Мәскәүгә оҙатып барған атаман Бородинға батшабикәнең бүләк иткән алтын менән тегелгән күн бирсәткәләре, шулай уҡ Пугачевты Мәскәүгә оҙатып алып барған тимер ситлектең күсермәһе (оригиналы Дәүләт тарих музейында) бар.

Файл:Дом-музей Емельяна Пугачева - panoramio (1).jpg|Е. И. Пугачев йорто-музейының экспозиция фрагменты,  2015 й.
Файл:Дом-музей Емельяна Пугачева - panoramio (2).jpg|Е. И. Пугачев йорто-музейының экспозиция фрагменты,  2015 й.
Файл:Клетка Пугачёва.jpg|Экспозиция фрагменты.   Е. Пугачёватың ситлеге макеты, 2005 й.
Файл:Дом-музей Емельяна Пугачева - panoramio (3).jpg|Е. И. Пугачев йорто-музейының экспозиция фрагменты,  2015 й.
Файл:Дом-музей Емельяна Пугачева - panoramio (11).jpg|Е. И. Пугачев йорто-музейының экспозиция фрагменты,  2015 й.
Файл:Дом-музей Емельяна Пугачева - panoramio (6).jpg|Е. И. Пугачев йорто-музейының экспозиция фрагменты,  2015 й.


## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Видеоэкскурсия по дому-музею Уральск. Дом-музей Емельяна Пугачёва // CNLTV

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар