Ҡаҙағстанда дин

**Ҡаҙағстанда дин** — Ҡаҙағстан Республикаһындағы төбәктәрҙә ныҡлап таралған дини ағымдар йыйылмаһы.

Ҡаҙағстан Республикаһы Конституцияһы  илде донъяуи дәүләт тип билдәләгән.  Ҡаҙағстанда  Ислам төп дин булып тора. Ҡаҙағстан халҡының ҙур өлөшө — мосолмандар.

## Ҡаҙағстан халҡының дини билдәләнеше
2009 йылда (СССР-ҙа 1937 йылғы йәниҫәбенән һуң тәүге тапҡыр) халыҡ иҫәбен алғанда респонденттарға уларҙың дингә ҡарата мөнәсәбәте тураһында һорау бирелде. Халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, Ҡаҙағстан халҡының күпселеге (97 %) үҙен теге йәки был дин тотоусыларға индергән, һорау яуап биреүселәрҙең тик 3 %  динле булмауын  белдерҙе йәки яуап биреүҙән баш тартты.

Бойондороҡһоҙлоҡ йылдарында Ҡаҙағстанда ысын-ысындар дини ренессанс барлыҡҡа килгән. 18 йылда дини ойошмалар һаны 6 тапҡырға артҡан -  1991 йылда 671 булһа, 2009 йылға 4200-ҙән ашыу булып киткән. Әлеге ваҡытта 3200 тиерлек мәсет, сиркәү, ғибәҙәт йорто эшләгән булған

*International Religious Freedom Report 2010* мәғлүмәттәренә ярашлы Ҡаҙағстанда ошондай дини ойошмалар бар: 
* Ислам: 2369 мәсет рәсми теркәлгән, уларҙың күп өлөшө  Ҡаҙағстан мосолмандарының диниә назаратына берләшкән, мәғлүмәт сығанаҡтары буйынса 70 тирәһе мәсет кенә Ҡаҙағстан мосолмандарының диниә назараты юрисдикцияһына ҡарамай.
* Православие: 299 рус православ сиркәүе рәсми теркәлгән. 
* Католиклыҡ: 83 рәсми рәүештә теркәлгән  рим-католик йәмғиәте һәм улар менән бәйле ойошмалар, 5 рәсми рәүештә теркәлгән  грек-католик йәмғиәте бар. 
* Протестантлыҡ: 1267 рәсми рәүештә теркәлгән ойошма, уларҙың 543 дини ҡоролмалары бар. Ҡаҙағстанда баптистар төрлө үҙәккә ҡараған 2 төркөмдән тора.
* Йәһүдилек:  Алматыла, Астанала, Усть-Каменогорскиҙа, Павлодарҙа һәм Ҡостанайҙа 5 синагога бар. 
*  Башҡа конфессияларҙың 43 дини төркөмдәре бар, шул иҫәптән 4 буддасы, 12 Кришна аңы йәмғиәте бүлексәһе, Сайентология сиркәүе, Бахай, христиан фәне һәм  Берләшеү Сиркәүе () (мунсылар).

## Ислам

Ҡаҙағстанда Ислам диндең төп институты булып тора, мосолмандар илдәге халыҡтың 70 % тәшкил итә. Ҡаҙаҡтар — сөнниҙәр, (), Ислам диненең хәнәфи мәҙһәбенә ҡарайҙар. 

Ҡаҙағстандың хәҙерге биләмәләрендә Ислам таралыу бер нисә быуатҡа һуҙылған процесс була. Башлап ислам дине VIII быуатта хәҙерге Ҡаҙағстан биләмәләренең көньяғына үтеп инә. Халыҡ араһында исламдың нығыныуы. Х быуат аҙағында уҡ Ислам Етеһыу һәм Һырдаръя буйҙарында ултыраҡ тормош алып барған халыҡ араһында нығына  
Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, ислам таралыуға беренсе   этәргес булып 751-се йылдарҙағы Талас һуғышы тора. Ул ваҡытта  Түргеш ҡағанлығы төркиҙәре Ғәббәсиҙәр хәлифәлеге ғәскәре менән берләшеп, Ҡытай ғәскәре  өҫтөнән еңеү яулай. Еңеү Тан династияһының баҫышыуын туҡтата һәм ултыраҡ халыҡ араһында ислам нығыныуына килтерә.  
Ҡарахани төрки империяһында Ислам дине төп урын яулай. Урта быуат төрки яҙыусыларынан Йософ Баласағуниҙың (1015-1016) «Кудатгу Билиг» әҫәре шул осор ҡомартҡыһы, ислам идеологияһы сағылышы булып тора. 

Ислам дине шулай уҡ уға тиклем Ҡаҙағстанда йәшәп килгән зороастризм һәм  тәңреселек менән дә үрелеп үҫешә. 

Ҡаҙағстанда төрки халыҡтар һәм кавказдар, шулай уҡ тажиктар ислам динен тота.

## Дин тотоу ирке
Данияр Наурыз фекеренсә, илдә мәғлүмәт йәһәтенән ғәмәлдә атеизм темаһы тыйылған тип әйтеп була Мәҫәлән, дин-ара дошманлыҡ тыуҙырыуҙа ғәйепләнеп, Александр Харламов ҡулға алынған булған. Уның христианлыҡ һәм төрлө диндәр тураһында мәҡәләләрендә атеизмды   пропагандалауы дин тотоусыларҙың хистәрен мыҫҡыллау тип тапҡандар

## Шулай уҡ ҡара
* Атеизм в Казахстане
* Тенгрианство
* Туранские религии
* Свидетели Иеговы в странах постсоветского пространства
* Конфессия
* Арабское завоевание Средней Азии
* Религиозный фанатизм

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*