Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәге

**Почётлы академик Н. Ф. Гамалея исемендәге эпидемиология һәм микробиология Милли тикшеренеү үҙәге (**Федеральное государственное бюджетное учреждение Национальный исследовательский центр эпидемиологии и микробиологии **имени** **Н**. **Ф**. **Гамалеи)** — Рәсәй эпидемиология һәм микробиология өлкәһендә ғилми-тикшеренеү учреждениеһы. Мәртәбәле академик Николай Фёдорович Гамалеи хөрмәтенә аталған.

## Тарихы
1891 йылда Ф. Блюменталь шәхси химик-микроскопик һәм бактериологик кабинет булараҡ нигеҙләнә. Һуңыраҡ доктор Ф. М. Блюменталдең шәхси химик-бактериологик институты итеп  үҙгәртеп ҡоролған. 1919 йылда дәүләтләштерелгән һәм   РСФСР Наркомздравының  Дәүләт  (һуңғараҡ - Үҙәк) бактериологик институты тип үҙгәртелә.

1931 йылда РСФСР-ҙың Халыҡ-ара эпидемиология һәм микробиология үҙәк институты итеп үҙгәртелә. 

1937 йылда СССР Халыҡ-ара Һаулыҡ һаҡлау системаһына тапшырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән Алма-Атта һәм Свердловск ҡалаларында филиалдар ойошторолған, белгестәрҙең ҙур төркөмө Ҡазанға эшкә ебәрелгән.

1944 йылда СССР Медицина фәндәре академияһының бактеология, эпидемиология һәм йоғошло ауырыуҙар институты тип үҙгәртелә.

1945 йылда СССР-ҙың Медицина фәндәре академияһының  эпидемиология, микробиология һәм йоғошло ауырыуҙар институты тип үҙгәртелә. Яңы институт Бөтә Союз эксперименталь медицина институтын һәм П. Боткин исемендәге дауахананың клиник бүлексәһен берләштереп  ойошторолған..

1948 йылда СССР-ҙың Медицина фәндәре академияһының эпидемиология һәм микробиология ғилми-тикшеренеү институты тип үҙгәртелә. СССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының эпидемиология һәм микробиология Үҙәк  институты  менән берләштереп булдырыла.

1949 йылда Н. Ф. Гамалея исеме бирелә. 1966 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән.

2014 йылда  Рәсәйҙең почётлы академигы (ФНИЦЭМ) Н.Ф. Гамалея  исемендәге  эпидемиология һәм микробиология федераль ғилми-тикшеренеү үҙәге тип үҙгәртелә (ФНИЦЭМ им. Н. Ф. Гамалея).   Д. И. Ивановский  исемендәге  вирусология фәнни-тикшеренеү институтын ҡушыу юлы менән ойошторола

2017 йылда Н.Ф.Гамалея исемендәге Милли эпидемиология һәм микробиология милли тикшеренеү үҙәге тип  үҙгәртелә.

## Эшмәкәрлек сфераһы
Эшмәкәрлектең төп йүнәлеше булып эпидемиология, медицина һәм молекуляр микробиология, инфекция иммунологияһы өлкәһендәге фундаменталь проблемаларҙы хәл итеү  тора.

Был тикшеренеүҙәрҙә 

-йоғошло ауырыуҙарҙың таралыу һәм эпидемик күренеше, халыҡтың йоғошло сирҙәр патологияһының структураһы һәм динамикаһы; 

-кеше ауырыуҙарының тәбиғи сығанаҡтарын эшкәртеү һәм эпидемиология, генетика, молекуляр биология, экология һәм патоген микроорганизмдарҙың систенаһы;

-дөйөм һәм иммуноинфекцион ауырыуҙарҙы профилактикалау, иммуноинфекцияны һәм ауырыуҙарҙы иҫкәртеү юлдары айырым урын биләй.

Институт Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының микробиология буйынса ғилми советы проблемалары сиктәрендә Рәсәй Федерацияһының база ойошмаһы булып тора. 

Тейешле профилдәге институттарҙың һәм учреждениеларҙың ғилми эшмәкәрлеген алып бара. 

Кеше эсендәге инфекцион ауырыуҙар, тәбиғәт сығанаҡтары, медицина микробиология, генетика һәм молекуляр биология, теоретик һәм ғәмәли инфекция эпидемияһы буйынса ғилми тикшеренеүҙәр программаһын тормошҡа ашыра.

Институт нигеҙендә Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының 9 үҙәге эшләй (риккетсиоз, лептоспироз, бруцеллёз, туляремия, легионеллёз, микоплазмозам, хламидиозам, клостридиозам, боррелиоз) . Уларҙың күбеһе был профилдёр буйынса махсуслашҡан   берҙән-бер медицина лабораториялары булып тора. Институт нигеҙендә Сеченовск университеты инфектология кафедраһы булдырылған һәм эшләп килә.

## Билдәле хеҙмәткәрҙәре<small></small>

* Абелев, Гарри Израйлевич
* Альтштейн, Анатолий Давидович
* Ананьина, Юлия Васильевна
* Анджапаридзе, Отар Георгиевич
* Асратян, Арпик Ашотовна
* Бароян, Оганес Вагаршакович
* Гинцбург, Александр Леонидович
* Громашевский, Лев Васильевич
* Гусева (Мурашкевич), Наталия Евгеньевна
* Дроздов, Сергей Григорьевич
* Ермольева, Зинаида Виссарионовна
* Ершов, Феликс Иванович
* Жданов, Виктор Михайлович
* Здродовский, Павел Феликсович
* Зильбер, Лев Александрович
* Каверин, Николай Вениаминович
* Коренберг, Эдуард Исаевич
* Львов, Дмитрий Константинович
* Оловников, Алексей Матвеевич
* Павловский, Евгений Никанорович
* Скавронская, Аделина-Виктория Генриховна
* Смородинцев, Анатолий Александрович
* Соловьёв, Валентин Дмитриевич
* Тимаков, Владимир Дмитриевич
* Троицкий, Виктор Леонтьевич
* Фриденштейн, Александр Яковлевич
* Чумаков, Михаил Петрович

## НИЦЭМ  тикшереүҙәре нигеҙендә булдырылған дауалау саралары

* Виферон
* Кагоцел
* Меглюмина акридонацетат
* Пирогенал
* Цитофлавин
* Гам-КОВИД-Вак (Спутник V)

## Иҫкәрмә

## Һылтанмалар

* Филиал «Медгамал» ФГБУ «НИЦЭМ им. Н. Ф. Гамалеи Минздрава России (неопра.).  Мөрәжәғәт датаһы: 23 майҙа 2020.  Көндө-төнгә 20 ноябрендә 2019 йыл.
* Пронин А. В. буйынса рәсәй алдынғы ғилми үҙәгенең эпидемиология һәм микробиология: тарих һәм хәҙерге заман (неопра.).   Инфекция өлкәһендә халыҡ-ара белгестәр ассоциацияһы (МАСОЯ).  Мөрәжәғәт датаһы: 23 майҙа 2020.  Көндө 16 ноябрендә 2017 йыл.
*