Санкт-Петербург түбән температуралы һәм аҙыҡ-түлек технологиялары дәүләт университеты

**Санкт-Петербург түбән температуралы һәм аҙыҡ-түлек технологиялары дәүләт университеты** — 1931 йылдан 2011 йылға тиклем эшләп килгән юғары һөнәри белем биреүсе дәүләт дөйөм белем биреү учреждениеһы.

Университет император коммерция училищеһының вариҫы булып тора, уның тамырҙары 1772 йылға тиклем китә. 2011 йылда вуз уның алты факультеты менән ИТМО университетына һалҡын һәм биотехнологиялар институты булараҡ ҡушылған. Ул ваҡытта унда 6500 студент, 82 уҡытыусы, улар араһында фән докторҙары, профессорҙар бар ине. 2015 йылда Институт тулыһынса таратыу: уның базаһында һыуытҡыс, криоген һәм техника кондиционерлау факультеты, аҙыҡ-түлек биотехнологиялар һәм ИТМО университетының инженерия факультеты барлыҡҡа килгән.

## Тарихы
СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы (СНК) 1931 йылдың 31 майындаға Ҡарары менән Ленинградтың уҡытыу механик-технологик һыуытыу комбинаты (ЛУТ), революциянан һуң киске мәктәп урынлашҡан элекке Император коммерция училищеһы йортонда төҙөргә ҡарар итә.

Революцияға тиклем Россияла һыуытҡыс техникаһы буйынса белгестәр әҙерләүгә бәйле айырым факультатив курстар һәм дисциплиналар ҡайһы бер юғары һәм урта уҡыу йорттарында: Петербург техник институтында, Петербург, Киев һәм Томск политехник институттарында, Император техник училищеһында һәм Санкт-Петербург Император Коммерция училищеһында уҡыта. Шулай итеп, 1930 йылда был профиль буйынса СССР-ҙа белгестәр сығарылышы 100 кеше тәшкил иткән.

Комбинат 1871 йылда Император коммерция училищеһының 100 йыллығына төҙөлгән бында, урынлашҡан. ЛУМТХК-ты булдырыуҙа, урнаштырыуҙа һәм үҫтереүҙә тәьмин итеү халыҡ комиссары Анастас Микоян мөһим роль уйнай. Яңы уҡыу йорто рабфак, техникум һәм институтты берләштерә. ЛУМТХК-та дәрестәр 1931 йылдың көҙөндә башлана, ул ваҡытта бөтә курстарҙы 440 студент белем ала.

1934 йылда рабфак һәм техникум өйрәнеү үҙ йорттарына сығарыла,ә юғары уҡыу йорто Ленинград һыуытҡыс сәнәғәте институты тип атала башлай.

1931 йылдың 8 июлендә үк СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары менән Пушкинда һөт сәнәғәте инженерҙарының Институты Ленинград (ЛИИМП) ойошторола. 1938 йылда ит һәм һөт сәнәғәте халыҡ комиссариаты белгеслектәр исемлеген үҙгәртә, Лида ла һөт сәнәғәте буйынса белгестәр әҙерләй башлай, ә ЛИИМП атамаёы үҙгәрә — Ленинград һөт сәнәғәте химия-технология институты (ЛХТИМП).

1941 йылдың 24 июнендә бер төркөм студенттар аэродром төҙөүгә ебәрелә. 25 июндә мобиль отряд ойошторола, уның төп бурысы диверсанттар, парашютсылар менән алыш була.

1942 йылдың мартында Кисловодск, унан һуң Семипалатинск шәһәренә эвакуациялана, унда 1944 йылдың июненә тиклем була. ТИП эшен Саша ҡалаһында (Ҡурған өлкәһе) дауам итә. 1944 йылда ике институтты ла Чернышев пер., 9 адресы буйынса урынлашҡан элекке биналарына ҡайтаралар.

Сталин бишйыллыҡ осоронда оло механикалаштырылған аҙыҡ-түлек сәнәғәте, шул иҫәптән ЛТИХП ярҙамында тиҙ боҙола торған продукттары: ит, һөт, ҡош-йомортҡа, балыҡ, емеш-еләк-емеш-еләк һ.б. эшләп сығарыу менән шөғөлләнә торған тармаҡтарҙы техник яҡтан ҡайтанан ҡоралландыралар. Мәҫәлән, Мәскәү һәм Ленинград метрополитенын төҙөгәндә ҡулланылған. Яһалма һәм һыуытыу кондиционерлау оборона системалары сәнәғатендә ҡулланыла.

1947 йылда ЛИХП һәм ЛХТИМП берләштерелә, яңы дөйөм исеме - Ленинград һыуытҡыс һәм һөт сәнәғәте институты була. 1953 йылда юғары уҡыу йорто Ленинград һыуытҡыс сәнәғәте технология институты тип үҙгәртелә. 1957 йылдан 1993 йылға тиклем киске факультет эшләй, 1966 йылдан ситтән тороп уҡыу эшләй башлай. 1996 йылда уға иҡтисад һәм менеджмент факультеты бирелә.

1981 йылда СССР Юғары Советы Указ менән ТИП Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы ордены менән бүләкләнә. 1991 йылда Санкт-Петербург Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы ордены, һыуытыу сәнәғәте технологик институты, 1993 йылда Санкт—Петербург һыуытыу сәнәғәте технология институты тип үҙгәртелә. 1994 йылда Дәүләт Россия юғары уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт һалҡын һәм аҙыҡ-түлек технологиялары академияһына (СПбГАХиПТ) әүерелә, ә 1999 йылда дәүләт университеты статусы бирелә, исеме Санкт-Петербург дәүләт түбән температуралы һәм аҙыҡ-түлек технологиялары университетына (СПбГУНиПТ) алышына.

1993 йылда институт базаһында 1995 йылда теркәлгән һалҡын халыҡ-ара академияһы (МАХ) нигеҙләнә.

2011 йылдың 18 августында СПбГУНиПТ ИТМО университеты составына инә.

## Сығанаҡтар
* Бараненко А. В., Молодцова М. С. Дом у «Пяти углов» (от коммерческого училища к университету). — СПб.: СПбГУТД, 2006.
* Справочник для поступающих в институт / М-во высшего образования СССР. — Л.: Ленинградский ин-т холодильной и молочной промышленности, 1948.
* Необходимые сведения для поступающих в С.-Петербургское Коммерческое Училище. — 1890. — (29 мая).
* От Коммерческого училища — к Университету. — СПб.: СПбГУНиПТ, 2011.
* Профессора. Санкт-Петербургский государственный университет низкотемпературных и пищевых технологий: 1931—2006 / А. В. Бараненко. — СПб.: СПбГУНиПТ, 2006.
* Санкт-Петербургский государственный университет низкотемпературных и пищевых технологий: 1931—2001. — СПб.: СПбГУНиПТ, 2001.

Төркөм:Санкт-Петербург университеттары
Төркөм:Алфавит буйынса университеттар