Воронеж дәүләт инженер технологиялары университеты

**Воронеж дәүләт инженер технологиялары университеты** (аббревиатура **ВДИТУ**) — Воронеж ҡалаһындағы Рәсәй университеты. 1930 йылда нигеҙ һалынған. Воронеж ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан.

## Тарихы
Университет 1930 йылда  Воронеж ауыл хужалығы институтының технология факультеты базаһында барлыҡҡа килә һәм *Воронеж аҙыҡ-түлек сәнәғәте институты* (ВИППП) исеме ала. 1932 йылда юғары уҡыу йорто *Воронеж химия-технология институты* (ВХТИ) тип атала.

### Һуғыш йылдарында
1941 йылдың  22 июнендә Бөйөк Ватан һуғышы башланғас уҡыу йортоноң тормошо ҡырҡа үҙгәрә. Күп кенә студенттар һәм хеҙмәткәрҙәр фронтҡа китә. Һуғыш институт эштәренең тематикаһына үҙгәрештәр индерә, уның хеҙмәткәрҙәре реактив миномет установка («Катюша») өсөн деталь  (трубка тип аталған) эшләүҙә ҡатнаша, шулай уҡ танкка ҡаршы  яндырғыс саралар эшләй.

1942-1943 йылдарҙа институт Бийск ҡалаһына эвакуациялана, 1944 йылда ғына Воронежға кире ҡайтарыла. Әммә 1947 йылда Ленинградҡа күсерелә, унда яңы исем ала —  *Ленинград аҙыҡ-түлек сәнәғәте технологияһы институты* (ЛТИПП).

### Воронежға ҡайтыуы
1959 йылдың 14 февралендә СССР Министрҙар Советының  ҡарары менән, «*уҡыу йорттарын  тәртипкә килтереү һәм уларҙы  производствоға яҡынлатыу менән бәйле*», Ленинград аҙыҡ-түлек сәнәғәте технология институты Воронежға күсерелә. Исеме  *Воронеж технологиялар институты* (ВТИ) тип үҙгәртелә,  иҫәп буйынса ҡалала туғыҙынсы юғары уҡыу йорто була. Институттың яңы үҫеш этабы башлана: факультеттар һаны икенән алтыға тиклем, кафедралар — 20-нән 32-гә тиклем арта, студенттар һаны 1300-ҙән  5000 кешегә тиклем, ә уҡытыусылар һаны — 110-дан 300-гә тиклем арта.

1994 йылда, коллективтың юғары квалификациялы белгестәр әҙерләүҙә ҡаҙаныштарын таныу һөҙөмтәһе булараҡ, институтҡа академия статусы бирелә, ә юғары уҡыу йорто *Воронеж дәүләт технология академияһы* (ВДТА) исеме ала. 2011 йылда университет статусын ала һәм хәҙерге исемен йөрөтә башлай.

## Структураһы

### Ректорҙары

### Факультеттары
Әлеге ваҡытта ВДИТУ 10 факультетты үҙ эсенә ала:

; Инженер
:

* Технологик системаларҙа идара итеү һәм мәғлүмәттәр
* Аҙыҡ-түлек машиналары һәм аппараттары
* Экология һәм химик технологиялар
* Технология
* Иҡтисад һәм идара итеү

; башҡа факультеттары
:

* Гуманитар белем биреү һәм тәрбиә факультеты
* Өҙлөкһөҙ белем биреү факультеты
* Урта профессиональ белем биреү факультеты
* Әҙерлек факультеты
* Сит ил граждандары өсөн әҙерлек факультеты

### Китапханаһы
1933 йылда ғына *Воронеж химия-технология институты*  тулы үҙаллылыҡ яулай. Был йылда юғары уҡыу йортоноң китапханаһы барлыҡҡа килә. Ул ауыл хужалығы институтының элекке химик корпусының ҙур булмаған залын биләй.  Китап фондының нигеҙе булып ауыл хужалығы институты биргән  1000 дана китап хеҙмәт итә. Китапхана штаты 3 кешенән тора.

Институт үҫешкән һайын китапхана хеҙмәтләндереүе лә йылдан-йыл яҡшыра, китап фонды ла, китап уҡыусылар һаны ла арта. Бөйөк Ватан һуғышы алдынан китапханала 8000 тирәһе китап иҫәпләнә . Әлеге ваҡытта китапхананың фондында китаптар һаны яҡынса 1 миллион иҫәпләнә.

## Билдәле уҡытыусылары

* СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, профессоры А. В. Думанский
* Дәүләт премияһы лауреаты Ю. В. Корякин
* Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәптәренең атҡаҙанған хеҙмәткәре, профессор В. М. Баутин
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, профессор Я И. Коренман
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, профессор Ю. В. Красовицкий

## Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек

*  Белорусский государственный технологический университет
*  Могилёвский государственный университет продовольствия
*  Университет пищевых технологий — Пловдив
*  Университет химической технологии и металлургии (София)
*  Управление международного образования при 
*  Высшая школа Ганновера
*  Европейское научное общество
*  Ионический университет
*  Университет Лаквила
*  Государственный университет имени Шакарима города Семей
*  Жетысуский государственный университет имени Ильяса Жансугурова
*  Кыргызский государственный технический университет им. И. Раззакова
*  Университет Молдавской академии наук
*  Государственный аграрный университет Молдовы
*  Технический университет Молдовы
*  
*  Словацкий технический университет в Братиславе
*  Российско-таджикский (славянский) университет
*  Таджикский национальный университет
*  Технологический университет Таджикистана
*  Технологический университет Таджикистана в г. Кулябе
*  Политехнический институт Таджикского технического университета им. академика М.С.Осими в городе Худжанде

## Иҫкәрмәләр

### Комментарийҙар

## Әҙәбиәт

* 
* Воронеж энциклопедияһы: в 2 т. / Гл. д. м. Карпачев ре. — Воронеж: яңы рухи Тупраҡлы край Үҙәге, 2008. — 2 т.: Н—Я — 524 с.,, карт. ISBN 978-5-900270-99-9, стр 271-272

## Һылтанмалар

* Официальный сайт ВГУИТ