Лазо ҡурсаулығы

**Лазо ҡурсаулығы ** () — Көньяҡ Диңгеҙ буйы крайында, Киевка йылғаһы (Япон диңгеҙенә ҡоя) үҙәненән көнсығыштараҡ урынлашҡан ҡурсаулыҡ.

## Тарихы
1928 йылда Көньяҡ Уссурия (Судзухин) заказнигы булараҡ ойошторола. 1935 йылдың 10 февралендә заказник урынында Сихотэ-Алин ҡурсаулығының Судзухин филиалы ойошторола, беренсе директор итеп Константин Георгиевич Абрамов тәғәйенләнә. 1940 йылдың 14 майында филиал үҙ аллы ҡурсаулыҡҡа әйләнә. 1951 йылдың 10 сентябрендә ҡурсаулыҡ кире заказник итеп үҙгәртелә, ә 1957 йылдың 5 ноябрендә йәнә ҡурсаулыҡҡа әүерелә. 1961 йылдың 28 июненән 1965 йылға тиклем — Сихотэ-Алин ҡурсаулығы филиалы. 1970 йылдың 26 июнендә хәҙерге исемен ала — Л. Г. Капланов исемендәге — Л. Г. Капланов исемендәге Лазо дәүләт ҡурсаулығы (ҡурсаулыҡтың тәүге директорҙарының береһе, 1943 йылда браконьерҙар тарафынан үлтерелә).

## Тәбиғи шарттары
Ҡурсаулыҡтың төп өлөшө Япон диңгеҙенә төшкән Заповедный һыртынан һәм уның армыттарынан тора. 120 989 га майҙанды биләй. Климаты муссон характерында. Урмандар ҡурсаулыҡ территорияһының 96 % -ын биләй. Күпләп тис үҫә.

## Биотөрлөлөк

### Хайуандар

Унда хайуандарҙың 318-ҙән ашыу төрө йәшәй. Бында горал бар.

#### Һаҡланыусы һөтимәрҙәр
* Амур горалы — Nemorhaedus caudatus raddeanus (Heude, 1894)
* Амур юлбарыҫы — Panthera tigris altaica (Temminck, 1844)
* Гигант туғырлама — Sorex mirabilis Ognev, 1937
* Алыҫ Көнсығыш леопарды — әлеге ваҡытта осрамай
* Ғәҙәти оҙонғанат — Miniopterus schreibersi Kul, 1819
* Уссурия ала-сыбар боланы — Cervus Nippon hortulorum Swinhoe, 1864

#### Һаҡланыусы ҡош төрҙәре
* Даур торнаһы — Grus vipio Pallas, 1811
* туғаҙаҡ (Көнсығыш-Себер төрсәләре) — Otis tarda dybowskii Taczanowski, 1874
* Мысыр селәне — Bubulcus ibis (Linnaeus, 1758)
* Һары суҡышлы селән — Egretta eulophotes (Swinhoe, 1860)
* Ваҡ сарлаҡ — Sterna albifrons Pallas, 1764
* Бәләкәй аҡҡош — Cygnus bewickii Yarrell, 1830
* Мандаринка — Aix galericulata (Linnaeus, 1758)
* Бэр сумғалағы — Aythya baeri (Radde, 1863)
* Ябай фламинго — Phoenicopterus roseus Pallas, 1811
* диңгеҙ бөркөтө — Haliaeetus albicilla (Linnaeus, 1758)
* Балыҡсы турғай — Halcyon pileata (Boddaert, 1783)
* Балыҡсы өкө — Ketupa blakistoni (Seebohm, 1884)
* Сапсан — Falco peregrinus Tunstall, 1771
* кәлмәргән — Pandion haliaetus (Linnaeus, 1758)
* Урта ҙурлыҡтағы аҡ селән — Egretta intermedia (Wagler, 1829)
* Бүрекле бөркәт — Spizaetus nipalensis (Hodgson, 1836)
* Ҡара ҡауҙы — Ciconia nigra (Linnaeus, 1758)
* Ҡара таҙгара — Aegypius monachus (Linnaeus, 1766)
* Ҡара торна — Grus monacha Temminck, 1835
* Япон һаралйыны — Gallinago hardwickii (Gray, 1831)
* Ҡарсыға һымаҡ һар — Butastur indicus (Gmelin, 1788)

## Әҙәбиәт
* В. Животченко. Лазовский заповедник // журнал «Охота и охотничье хозяйство», № 11, 1984. стр.10-11
* 
* 
* 
* Хохряков С. А. Лазовский государственный природный заповедник им. Л. Г. Капланова // Вестник ДВО РАН. Владивосток: Дальнаука, 1999. № 1. С.71-88.
* 
* 

* Хохряков С. А., Шохрин В. П. Земноводные, пресмыкающиеся, птицы и млекопитающие Лазовского заповедника (Приморский край, Россия). Аннотированные списки видов — Munster: Institute of Landscape Ecology at the University, 2002. — 60 с. (варианты на русском, английском и немецком языках).

## Һылтанмалар
*