Поляк теленең Познань диалекты

**Поляк теленең По́знань диалекты** () — Познань ҡалаһында һәм Познань воеводалығында һөйләшкән поляк теленең варианты. Был диалектында ҡулланылған герман теленең алынған һүҙҙәре буйынса ул силез теленә яҡын. Познань диалектына иң яҡын поляк диалекты — Краков диалекты.

## Диалект үҙенсәлектәре
XX быуаттың башында Познань диалектының кодификациялаштырылған нормаһының фонетик үҙенсәлектәре (әҙәби поляк варианты ла күрһәтелгән):
* Һүҙенең һуңғы һуҙынҡы өндөң икеләштереү

* Әҙәби *a pochylone* өнө урынында *o* тип әйтелә

* *o* урынына *ó*/*u* [u] тип әйтелә

* *o* һәм *ó* урынына  *ło, łe, ły* әйтеләүе мөмкин

: Фраза миҫалы: *Łodejdź łobuzie łod łokna, bo cię łobleje bez łeb łodom łod łogórków* ()
* *ło, łó* урынына *ły* тип әйтелә: *łyszko*, 
* *e* урынына *y* тип әйтелә *młyko*,  "һөт"; *chlyb*,  "икмәк"

## Познань поляксанан әҙәби поляксаға тәржемәле "һөйләшеү китабы"

* **A czemu?** - Dlaczego?
* **Ady idź**  - Co ty opowiadasz, daj spokój, to niemożliwe !
* **A po czemu to?** - Ile to kosztuje?
* **Ależ bez niczego!** - Oczywiście! Rozumie się!
* **Biegać na łyżwach** - jeździć na łyżwach
* **Być nie do żdżarcia** - być rewelacyjnym, nie do podrobienia
* **Co ja za to mogę?** - Co ja jestem temu winien?
* **Co jest tej?** - Co się dzieje?
* **Co to kosztuje?** - Ile to kosztuje? (kalka z języka niemieckiego, *Was kostet das?*)
* **Dość to przyńdzie?** - Ile to będzie kosztowało?
* **Dalij, dalij!** - Szybciej, żwawo!
* **Elegant z [[Mosina|Mosiny]]** - odpowiednik "wystrojony jak cieć na Boże Ciało"
* **Idź w kieretyny** - odczep się (kieretyny-krzaki, inaczej - idź na drzewo)
* **Iść komuś na nerwy** - denerwować kogoś, drażnić
* **Junek z [[Buk (województwo wielkopolskie)|Buku]]** - młody mężczyzna wystrojony wg mody prowincjonalnej
* **Kusić po nocach** - zajmować się czymś w nocy, robić coś niepotrzebnego zamiast spać
* **Klapsztula** - złożona kromka chleba
* **Lelać się** - zachowywać się dziecinnie 
* **Pierdoła z [[Gądki|Gądek]]** - plotkarz, roznosiciel wiadomości prowincjonalnych, przestarzałych i nieciekawych
* **Gdzie ja wszędzie nie byłem!** - Gdzie ja nie byłem!
* **Kapelusz dobrze siedzi** - Kapelusz ma dobry rozmiar, dobrze się trzyma
* **Mieć fifa, mieć dryg** - posiadać do czegoś zdolności, talent
* **Mieć fefry** - bać się
* **Mieć rachę na kogoś** - długo i mocno złościć się, gniewać na kogoś, pragnąć zemsty (por. niem. Rache f- zemsta)
* **Nie przychodź mi tak głupio!** - nie docinaj mi!
* **Nu dalij!** - szybciej! rusz się!
* **Ile to uczyni?** - Ile to będzie kosztowało?
* **Jaki on jest stary?** - Ile on ma lat?
* **Jak ty do tego przyjdziesz?** - Jak ty to zrobisz?
* **Ja na to nie wychodzę!** - Ja do tego nie dążę!
* **Juchta nie śpi** - Złodziej jest wśród nas/Złodziej jest czujny
* **juchcić** - kraść
* **ćmiki** - papierosy
* **Mam ból zęba** - Ząb mnie boli
* **Mam głód** - Jestem głodny
* **Mieć ambę** - mieć głupie pomysły, być zwariowanym
* **Mieć za sobą lanię** - Skończyć szkołę
* **Musieć się uśmiać** - Uśmiać się
* **Musieć z kimś wiele wystać** - Musieć przez kogoś wiele znieść
* **Nie wiedziałem sobie rady** - Czułem się nieswojo, ponuro
* **Nie idzie** - Nie da się (od niem. *Es geht nicht*)
* **Obłożyć skibkę** - na kromkę chleba (kromka=skibka) położyć obkład (czasem obłożenie) czyli plaster wędliny lub sera
* **Okno wygląda na ulicę** - Okno jest od strony ulicy
* **Ona przychodzi mi taka znajoma** - Ona wydaje mi się taka znajoma
* **Ona ci nic nie życzy** - Ona ci źle życzy
* **Ona nie jest dziś do mówienia** - Nie można z nią dziś rozmawiać
* **Ona stoi dobrze** - Powodzi się jej dobrze
* **Ona została stać** - Ona stanęła
* **Opowiadać pierdoły** - mówić głupstwa
* **Przepowiadać lekcję** - powtarzać lekcję
* **Raz po raz** - od czasu do czasu
* **Sprawić sobie śrubę** - Upić się
* **Spuścić się na kogoś** - Polegać na kimś
* **Stoi mi do dyspozycji** - Mam to do dyspozycji, mogę tym zarządzać
* **Stroić muki** - dąsać się 
* **Szneka z glancem** - drożdżówka z lukrem
* **Szportka** - wózek dziecięcy / spacerówka
* **To przyjdzie tu** - To będzie tu
* **Tytka na bejmy** - Papierowa torebka na pieniądze
* **Coś wyszło** - Coś skończyło się, uległo zniszczeniu
* **Trzymać sobie kogoś ciepło** - Żyć z kimś w przyjaznych stosunkach
* **Tu dostaniesz kupić** - Tu kupisz
* **Ty za to nie możesz** - Nie jesteś temu winien
* **W gazecie stoi napisane** - W gazecie jest napisane
* **Widzi mi się** - Podoba mi się
* **Wuchta wiary** - Sporo ludzi
* **Wygląda za niczym** - Wygląda na coś bezwartościowego
* **Wystrojony jak do ośpic** - ubrany z większą elegancją niż otoczenie (**ośpice** - blizna po szczepieniu ospy)
* **Zrobić łóżko** - Pościelić łóżko
* **Zostać siedzieć w klasie**  - Siedzieć w klasie, repetować, powtarzać
* **Zmudzić czas** - Zmarnować czas

## Һылтанмалар
* **[[:pl:wikt:Indeks:Polski - Regionalizmy poznańskie|Бында]]** Поляк Викиһүҙлегенән Познань диалекты һүҙлеген ҡарай алаһығыҙ.