Хасбулатов Руслан Имранович

**Хасбулатов Руслан Имранович** (; 22 ноябрь 1942 йыл — 3 ғинуар 2023 йыл) — Рәсәй сәйәси эшмәкәре, публицист һәм ғалим, Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), Рәсәй Федерацияһы Юғары Советының һуңғы рәйесе, тәүҙә Рәсәйҙең беренсе президенты Борис Ельциндың арҡаҙашы, һуңынан уның төп оппоненты була, 1993 йылдың октябренә тиклем Рәсәй Коснтитуция көрсөгөнөң әүҙем ҡатнашыусыһы, 1994 йылда Чечняла «Профессор Хасбулатовтың Тыныслыҡ миссияһын» ойоштороусы. 1994 йылдан — Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетының донъя иҡтисады кафедраһы мөдире.

## Биографияһы
Руслан Имранович Хасбулатов 1942 йылдың 22 ноябрендә Грозный ҡалаһында тыуа, сығышы менән Чечен-Ингуш АССР-ының Харачой тейпынан. Чечендарҙың депортацияһынан һуң Ҡаҙағстанда (Төньяҡ Ҡаҙағстан өлкәһе, Булаевский районы, Полудино ауылы) йәшәй, бала сағы һәм үҫмер йылдары шунда үтә. 1962 йылда Мәскәүгә юллана, унда 1965 йылда — Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетын, ә 1970 йылда ошо уҡ университеттың иҡтисад факультетында аспирантура тамамлай.

1970 йылда уҡыу йортоноң махсуслашҡан ғалимдар советы ултырышында — кандидатлыҡ, ә 1980 йылда докторлылыҡ диссертацияһын яҡлай.

1978 йылдан Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетында уҡыта.

Үҙгәртеп ҡороу осоронда СССР Министрҙар Советының социаль үҫеш буйынса Ғилми советы бюроһы ағзаһы була, ҡуртым тураһында законды эшләүҙә ҡатнаша.

1990 йылдың 4 мартында Чечен-Ингуш АССР-ының (1993 йылдың 9 ғинуарынан — Чечен Республикаһы) 37-се Грозный милли-территориаль һайлау округынан РСФСР халыҡ депутаты итеп һайлана. Һайлау алды программаһында автономияларҙың киң хоҡуғы, башҡа суверенлы республикалар менән тиң хоҡуҡлы союз, власть структураларының демократик структураларын төҙөү, урындағы советтарҙың урындағы ҡанун сығарыу хоҡуғы менән ғәмәлдәге үҙидара органы булған берҙәм Рәсәй өсөн сығыш яһай.

1990 йылдың 5 июненән 1991 йылдың 29 октябренә тиклем — РСФСР Юғары Советы рәйесенең беренсе урынбаҫары.

1991 йылдың 10 июленән — РСФСР Юғары Советы рәйесе вазифаһын башҡарыусы.

1991 йылдың 29 октябренән —РСФСР Юғары Советы рәйесенең.

1992 йылдың сентябрендә бер йылға БДБ илдәре-дәүләттәренең парламент-ара ассамблеяһы советы рәйесе итеп һайлана.

1994 йыл>дан — Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетының донъя иҡтисады кафедраһы мөдире.

2023 йылдың 3 ғинуар кисендә (Мәскәү ваҡыты менән 19 сәғәт тирәһендә) Мәскәү өлкәһе Можайский ҡала округына ҡараған Ольгино ҡасабаһындағы  дачаһында вафат була.

## Библиографияһы
* Экономика современной Канады. — М., 1977;
* Освободившиеся страны. Политико-экономический анализ. — 1986;
* Актуальные проблемы социалистического строительства. — М., 1986 (в соавторстве с В. Я. Иохиным);
* Development country and Imperialism. — India, 1985;
* Современная международная торговля. — 1987;
* Управление корпорациями: теория и опыт. — 1987;
* Мировая экономика и международные экономические отношения. — М., 1988;
* Бюрократия — тоже наш враг. — М.: Политиздат, 1989;
* Бюрократическое государство. — М., 1991;
* Власть: размышления спикера. — М., 1992;
* Выбор судьбы. — М.: Республика, 1993;
* Россия: пора перемен. — 1993;
* Возможна ли «балканизация» России? — М.: Известия, 1993;
* Международные экономические отношения: в 2 т. — М.: Новости, 1991; (редактор)
* Мировая экономика. — М., 1994;
* 
* *Хасбулатов Р. И.* Бессилие власти. Путинская Россия. — М.: Яуза, 2012;
* 
* 
* Эпоха США: Технология доминирования и грядущего упадка. — Экономика и политика России, № 2, Апрель 2000 г.;
* Мировая экономика. Теория. Концепции. Политика: В 2 т. — 2001;
* Взорванная жизнь: Кремль и российско-чеченская война. — М.: Грааль, 2002
* Международные экономические отношения. Углублённый курс: Учебник. — 2011
* Международные экономические отношения: Учебник для бакалавров. — М.: Юрайт, 2012. — 910 с. — («Бакалавр. Углублённый курс»). — 1 000 экз., ISBN 978-5-9916-1618-8
* Мировая экономика: Учебник для бакалавров. — М.: Юрайт, 2012. — 884 с. — («Бакалавр»). — 1 000 экз., ISBN 978-5-9916-1528-0
* Преступный режим: «Либеральная тирания» Ельцина. — М.: Яуза-пресс, 2011. — 416 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-5-9955-0304-0
* Идолы и идолопоклонники: крах либертаризма. Статья первая. Век глобализации, № 1, 2011, с. 3-14
* Иллюзия величия: Катастрофа лидерства. — М.: Яуза-Пресс, 2012. — 448 с. — (Главный свидетель. Сенационные мемуары). — 3000 экз. — ISBN 978-5-9955-0335-4
* Экономика: 10 кл.: Профильный уровень: Учебник для общеобразовательных учреждений. — М.: Дрофа, 2012. — 158 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-358-08857-3
* Экономика: 11 кл.: Профильный уровень: Учебное пособие для общеобразовательных учреждений. — М.: Дрофа, 2012. — 144 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-358-09031-6
* Полураспад СССР. Как развалили сверхдержаву — М.: Яуза-Пресс, 2011. — ISBN 978-5-9955-0302-6

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Руслан Хасбулатов: На стороне ГКЧП могли выступить Грачёв, Лебедь и Громов
* Руслан Хасбулатов: Путин — пленник привычек и образа жизни
* Все интервью Хасбулатова Р. И. на радиостанции «Эхо Москвы»
* Все интервью Хасбулатова Р. И. на радиостанции «Финам FM»
* Интервью телеканалу «Дождь»: «Руслан Хасбулатов. Ельцин не знал, что делать»
* Катастрофа лидерства 
* «Роковой щелчок». Р.Хасбулатов
* Руслан Хасбулатов — «КП»: Передайте Обаме — Крым и Севастополь могли войти в Россию еще 20 лет назад!
* Руслан Хасбулатов — «КП»: «Украина пока остается „недогосударством“
* „Ельцин сломал мне жизнь“. Руслан Хасбулатов уже 20 лет живёт вне политики
* Интервью Хасбулатова Р.И на радиостанции „Комсомольская правда“ http://www.kp.ru/radio/stenography/120366/ 
* „Ельцин всегда был трусом“
* Хасбулатов рассказал, как было написано „воззвание Ельцина“ текстовая версия
* Хасбулатов: „С тоской смотрю, как Кавказ раздирают в клочья“
* Страну мы потеряем, а вы станете бедными и никому не нужными»
* Руслан Хасбулатов: Предтечей распада СССР стал Юрий Андропов