Тайнаш

**Тайнаш** () — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 487 кеше.
Почта индексы — 452225, ОКАТО коды — 80256855001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Тарихы
Ҡыр-Йылан улусында урынлашҡан башҡорт ауылдары: Тайнаш, Балаҡ, Ҡаран, Яңы Дөмәй, Әхмәт, Тамьян, Сөрмәт, Үрге Ҡаръяуҙы, Иҫке Боҫҡаҡ.

Ҡыр-Йылан улусы башҡорттарының 1756 йылдың 17 декабрендә үҙҙәренең аҫаба ерҙәрен заводчик И. Г. Осокинға ҡуртымға биреүҙәре тураһындағы яҙмала ошо улустағы Таймаш ауылы атап үтелә. Осокиндарҙың Троицк баҡыр иретеү заводы хәҙерге Тайнаш ауылынан байтаҡ ҡына алыҫлыҡта ята, был факт та башҡорттарҙың киң биләмәләргә хужа була алыуҙарын раҫлай. Яҙмала телгә алынған Таймаш ауылы хәҙерге көндә Тайнаш тип йөрөтөлә, ул Туйнаш булараҡ та билдәле. Ауылға нигеҙҙе Ҡыр-Йылан ырыуының аҫаба башҡорто Тайнаш Чикеев һала, уның исеме 1737 йылдың 10 декабрендә төҙөлгән килешеүҙә телгә алына. Ауыл XVIII быуаттың 20-се йылдарында барлыҡҡа килгәндер, тип фаразларға нигеҙ бар. 

1737 йылда төҙөлгән документта Йылан улусының Тайнаш ауылы башҡорттары Аҡманай Тайнашев (Тайнаштың улы) һәм Боҙоҡай Миңлеғолов үҙҙәренең Шаран, Ерекле, Юрты, Үрекмән йылғалары үҙәндәрендә урынлашҡан ерҙәренә яһаҡлы татарҙар Даир, Ҡасим, Бикмәт Ҡәҙерғоловтарҙы балалары һәм туғандары менән бергә Бәләкәй Балаҡ тип аталған ауылда төпләнеп йәшәү өсөн индереүҙәре тураһында яҙыла. Ауылға яһаҡлы татарҙар XVIII быуаттың 30-сы йылдарында (теүәлерәк итеп әйтһәк, 1733 йылда), ә мишәрҙәр 1795 йылда ауылға килеп төпләнә һәм рәүиз документтарында типтәрҙәр булараҡ теркәлә. 1812 йылдың 13 мартында ауылға тағы ла бер төркөм типтәрҙәр килеп төпләнә.

1795 йылғы рәүиз документтарында ауылда 80 башҡорт, 12 типтәр, 23 мишәрҙең йәшәүе теркәлә. 1834 йылда тораҡ пунктында 127 башҡорт, 46 мишәр йәшәй. X рәүиздә аҫабалар һәм керҙәштәрҙең дөйөм һаны 373 кешегә етә. 1870 йылда теркәлгән 422 кешенең бөтәһе лә башҡорт булараҡ теркәлә. 1920 йылда үткәрелгән совет рәүизе документтарында 1004 кеше башҡорт һәм типтәр булараҡ теркәлә.

1843 йылда Тайнаш ауылында йәшәгән 127 башҡортҡа 336 бот ужым һәм 576 бот яҙғы иген сәселә. 46 мишәр 224 бот ужым һәм 208 бот яҙғы иген сәсә. Ул ваҡытта ауылда ике тирмән эшләй, мәсет була. 1870 йылда бында 20 лавка, ә йома көндәрендә баҙар була. 1909 йылда Тайнаш министрлыҡ училищеһында 30 уҡыусы белем ала..

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Саҡмағош): 23 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 82 км

## Билдәле шәхестәре
* Исхаҡов Вәзих Мөхәмәтша улы (5.10.1927—20.01.1985) — яҙыусы, 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1984).
* Жеравина Әнисә Нурылғаян ҡыҙы (1932 йылдың 22 майы) — тарихсы. Тарих фәндәре докторы (1989), профессор (1990).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.   
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.