Валюталарҙың кодтары һәм классификаторҙары

**Валюта коды ** —  төрлө мәғлүмәт тапшырыу системаларында аҡса берәмеген билдәләү һәм таныу өсөн ҡулланылған һандар  һәм хәрефтәр йыйылмаһы,  ул сағыштырмаса ҡыҫҡа була. Валюталарҙың кодтары **валюталарҙың классификаторҙарына **төркөмләнгән, улар ғәҙәттә дөйөм донъя, дәүләт-ара, милли (йәғни дәүләт)  йә тармаҡ стандарты булып тора.

ISO 4217  **дөйөм донъя стандарты**  итеп алынған.

Дәүләттәрҙән өҫтөн торған ойошмаларҙың халыҡ-ара классификаторҙарының бер нисә версияһын Рәсәй Федерацияһы  ҡуллана, мәҫәлән:

* **КВ ТС** (Классификатор валют Таможенного союза Белоруссии, Казахстана и России) — Белоруссия, Ҡаҙағстан һәм Рәсәй Таможня берлеге валюталары классификаторы;
* **МКВ** (Межгосударственный классификатор валют стран СНГ) —  Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәре валюталарының  дәүләт-ара классификаторы. 

Рәсәйҙең локаль  стандарттары:

* **ОКВ (**Общероссийский классификатор валют**)** — Дөйөм Рәсәй валюталар классификаторы  (уның украин  аналогы — Валюталар классификаторы ).
* **ККВ** (Классификатор клиринговых валют) — тармаҡ Клиринг валюталары классификаторы. 

Локаль маҡсаттарҙа ҡулланыла алған башҡа классификаторҙар һәм  стандарттар ҙа бар.

## Валюталарҙы кодлауҙың принциптары
Рәсәйҙә файҙаланылған валюта классификаторҙарында  кодлауҙың ике принцибы  —   ISO 4217 стандарты һәм Клиринг валюталары классификаторы принциптары ҡулланыла.

### [[ISO 4217]] стандарты кодтары

ISO 4217 стандарты — иң  таралған стандарт, ул башҡа классификаторҙарҙы эшләү өсөн нигеҙ булып хеҙмәт итә һәм түбәндәге  мәғлүмәттәрҙе солғай:

* инглиз һәм француз телдәрендә  (стандарттың ике рәсми теле) валютаның исеме;
* валютаның өс хәрефле алфавит коды (alfa-3);
* валютаның өс һандан торған цифрлы коды (number-3);
* ваҡлау (кәсерле, сығарылмалы) аҡса берәмегенең булыуы һәм разрядлылығы тураһындағы мәғлүмәт;
* был валюта  уның эмитенты менән формаль килешеү нигеҙендә законлы түләү сараһы булып  торған илдәрҙең исемлеге.

Шуның менән бергә валюталар өс төркөмгә бүленгән:

* әйләнештәгеләр;
* әйләнештәге  валюта фондтары (әйләнештәге валюталар исемлегендә лә ҡабатлап һанап сығылалар);
* 1978 йылдан һуң (стандарттың тәүге баҫмаһынан һуң) әйләнештән сыҡҡандар.

Үҙ сиратында  ISO 4217  кодтары түбәндәгесә була:

* хәрефле —  донъя илдәренең ISO 3166-1 стандартындағы ике хәрефле кодтарына (альфа-2) нигеҙләнгән, был ике хәреф валюта кодының тәүге ике хәрефе ителгән;
* цифрлы — ҡағиҙә булараҡ, БМО Статистика бүлегенең  донъя илдәре цифрлы кодтарын ҡабатлай.

Башҡа валюта стандарттары һәм классификаторҙарының күпселеге (мәҫәлән, Дөйөм Рәсәй валюталар классификаторы (), Халыҡ-ара валюталар классификаторы (), Таможня берлегенең валюталар классификаторы ()  ISO 4217 кодын ҡабатлай, әммә бер нисә  айға, хатта бер нисә йылға тотҡарлыҡ менән актуалләшә.

Тейлор кодтарының формалашыу коды принцибы башҡараҡ. Төп айырмаһы, үҙ валюталарын сығарған йә сығарыусы илдәрҙе һәм территорияларҙы билдәләгән ISO 3166-1 стандарты кодтарынан тыш,  методика авторы  Брайан Тейлор эшләгән кодтар ҙа файҙаланыла.

### Клиринг валюталары классификаторының коды

Дөйөм Союз валюталар классификаторы (ОКВ:1984) һәм  Клиринг валюталары классификаторы кодлауҙарына (ККВ) бөтөнләй башҡа принциптар хас. Һуңғыһында валюталарҙың атамалары уҡ башҡа  стандарттарҙағынан айырыла.  Клиринг валюта атамаһында түбәндәге мәғлүмәттәр булыуы мөмкин:

* хисап валютаһы (хисап алып барыу, тауарҙар һәм аҡса средстволары хәрәкәтен сальдолау валютаһы);
* хисаплашыуҙар валютаһы  (контракт буйынса ғәмәлдә иҫәп-хисап эшләү валютаһы);
* контрактты төҙөгән ил;
* контракт төрө.

Эске үҙенсәлектәренә (ирекле конвертацияланыу, йомоҡлоҡ), ҡулланыу ысулына (мәҫәлән,  клиринг өсөн, тура хисаплашыуҙар өсөн), эмиссиялаусы илдең  социаль-сәйәси системаһы һәм иҡтисади үҫеш кимәленә  (социалистик илдәр, үҫештәге илдәр) бәйле, тәүҙә валюталар биш (һуңыраҡ алты) төркөмгә бүленә, һәр төркөмгә 0-дән 9-ға тиклемге һандар бирелә. Төркөм эсендә аҡса берәмектәренә «00»-дән «99»-ға тиклемге ике урынлы тәртип һаны һуғыла. Шулай итеп, өс урынлы код барлыҡҡа килә.

Артабан кодтың беренсе һаны   кириллица  (клиринг валюталары классификаторының Рәсәй Федерацияһы Таможня комитеты тарафынан нәшер ителгән  редакцияһында; ККВ ГТК) йә латин алфавитының баш хәрефенә  (Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкы редакцияһында; ККВ ЦБ РФ) алмаштырыла. Бөтә социалистик илдәр ҙә тиерлек капиталистик үҫеш юлына  баҫҡанлыҡтан, йомоҡ валюталарҙың күбеһе ирекле конвертацияланыусыға әйләнә, әммә сығанаҡ кодын һаҡлай, шунлыҡтан классификаторҙағы төркөмдәр мәғәнәһен  юғалта. Мәҫәлән, бына классификаторҙың (ККВ ЦБ РФ) ғәмәлдәге редакцияһындағы тәүге ун код :

* **А04** — Испан  песетаһы АҠШ  доллары менән түләүҙә 
* **А10** — Шотланд фунты
* **А12** — Гонконг  доллары АҠШ доллары менән түләүҙә
* **А13** — Төрөк лираһы АҠШ доллары менән түләүҙә
* **А15** — Япон  иенаһы АҠШ доллары менән түләүҙә
* **А16** — Япон иенаһы   ФРГ маркаһында
* **A25** — Ираҡ динары экспорт  аккредитивы буйынса  АҠШ доллары менән түләүҙә
* **A26** — Ираҡ динары  экспорт  аккредитивы буйынса  фунт  стерлингта
* **A32** — АҠШ доллары Судан менән дәүләт кредиты буйынса
* **A36** — Малайзия ринггиты АҠШ доллары менән түләүҙә

## Кодтарҙың сағыштырма таблицаһы
Түбәндә 2012 йылдың 12 ғинуарына ҡарата ғәмәлдәге классификаторҙарҙың берәйһенең кодына эйә булған һәм  ISO 4217 стандартының alfa-3 коды буйынса  сорттарға айырылған валюталар бирелә. Таблицала:

* һары төҫ  менән Дөйөм Рәсәй валюталар классификаторында булмаған  ISO 4217 кодтары билдәләнгән  (ике стандарттың башҡа төрлө тап килмәгән урындары **a **хәрефе менән айырылған);
* йәшел —  ISO 3166-1 стандартының  ISO 4217 кодтарының береһе менән тап килгән хәрефле  (alfa-3) кодтары;
* зәңгәр —  дәүләттең база валютаһының ISO 3166-1 стандартында  ISO 4217 стандартындағы кодына тап килмәгән цифрлы (number-3)  кодтары;
* фиолет —  валютаның ISO  стандартындағы кодына тап килмәгән Тейлор кодтары; 
* хаки — ISO 4217 стандартындағы  икенсе валютаның кодына тап килгән Тейлор кодтары;
* оранж —  әйләнештән сыҡҡан валютаның  Тейлор классификаторында һаҡланған кодына тап килгән Тейлор кодтары;
* көлһыу  — ISO 4217 стандартына инмәгән, әммә стандарттарҙың  Европа берлеге нәшер иткән версияһына индерелгән валюталарҙың кодтары. 

Таблицаға   ISO 6166 (ISIN) стандарты кодтары индерелмәгән, сөнки улар аҡса берәмектәренә һирәк бирелә.  

Таблицала аҡса берәмектәренең атамалары менән уларҙың билдәләренең кодтары араһында тап килеүҙәр стандарттың үҙенең бирелмәләре нигеҙендә генә күрһәтелә. Символдары Юникодта күрһәтелмәгән  валюталар өсөн  таблицала  * валютаның билдәһе * (general currency, currency sign) — **¤** (**U+00A4**) генә ҡуйып кителгән.

## Айырым классификаторҙарҙың үҙенсәлектәре

### Донъя стандарты ISO 4217

ISO 4217 1978 йылда  Халыҡ-ара  стандартлаштырыу ойошмаһы  (ISO) тарафынан раҫлана һәм әлеге көндә иң киң ҡулланылған һигеҙ  һәм ISO  үҙе  өҫтөнлөклө итергә тырышҡан өс стандарт исемлегенә инә.

Стандарттың төп нөсхәһе  инглиз һәм француз  телдәрендә баҫыла. Рус теленә һәм донъяның башҡа телдәренә рәсми тәржемә эшләнмәй.  Әммә  ISO 4217 нигеҙендә милли стандарттар — мәҫәлән, Дөйөм Рәсәй валюталар классификаторы йәки Украинанынң валюталар классификаторы () эшләнә. Ҡайһы бер илдәрҙә  ISO 4217 үҙе ҡулланыла, ҡалған осраҡтарҙа ул ISO-ла ҡатнашыусы илдәр  өсөн ҡулланыуға тәҡдим ителеп кенә ҡала, ә мотлаҡ үтәлергә тейешле документ итеп бирелмәй.

### Донъя стандарты ISO 6166 (ISIN)

Тағы бер донъя стандарты — ISO 6166,  уға ярашлы 12 разрядлы  хәрефле-цифрлы  ISIN (англ.&nbsp;International Securities Identification Number —  ҡиммәтле ҡағыҙҙың халыҡ-ара идентификацияланыу коды) кодтары эшләнә. Улар бөтәһенән эдек ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы таныу өсөе ҡулланыла, әммә ҡайһы ваҡытта валюталарға, хатта уның сығарылмаларына ла бирелә.  

* **RU000A0G9HE0** — Рәсәй һумы;
* **KZ0009657417** — Ҡаҙағстан тәңкәһе;
* **BRBCBRBRL016** — Бразилия реалы;
* **BRBCBRBRL032** — Бразилия центы (сентаво, реалдың  1⁄100-е).

Ике хәрефле префикс ҡиммәтле ҡағыҙҙың эмитенты урынлашҡан дәүләттең йә аҡса берәмегенең  ISO 3166-1 стандартындағы кодын аңлата, өсөнсөнән ун беренсегә тиклемге символдар ҡиммәтле ҡағыҙҙың йә валютаның милли идентификаторы булып тора  (; был кодтарҙы вәкәләтле милли  агентлыҡтар бирә), һуңғы символ тикшереү һаны булып хеҙмәт итә. ISO 4217 менән сағыштырғанда был кодтарҙың ҡулланылыу даирәһе күпкә тар  — биржа операциялары, уларҙы иҫәпкә алыу, улар буйынса хисаплашыуҙар һәм клиринг.

### Донъя стандарты ISO 10962 (CFI)
ISIN кодтарында финанс инструментын һүрәтләгән мәғлүмәт (тибы, сығарылыш рәүеше, әйләнеш, һүндерелеш үҙенсәлектәре, башҡа мөһим бирелмәләр) юҡ, улар  ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы танытыу өсөн  генә хеҙмәт итә. Был  мәғлүмәттәр CFI ( — финанс инструменттары классификацияһы) кодтарына индерелгән, был кодтарҙы биреү  ISO 10962 стандарты менән көйләнә. CFI латин хәрефтәренән төҙөлгән 6 разрядлы код булып тора,  унда  I разряд — ҡиммәтле ҡағыҙҙың категорияһын, II разряд — категория эсендәге төркөмдө, III—VI разрядтар  финанс инструментының мөһим үҙенсәлектәрен белдерә. Шулай итеп, CFI  кодтары уникаль булып тормай, әммә  ISIN кодтарын аныҡлаштыра һәм улар менән бергә ҡулланыла.

Валюталарға ISO 10962 стандартына ярашлы  **MRCXXX** коды бирелә,  был код валюталарҙы биржа сауҙаһының айырым тибы сифатында  һүрәтләй:

* **M** — «Төрлө (Башҡалар)» категорияһы ();
* **R** — «Референт (белешмә) инструменттары» () төркөмө;
* **C** — «Валюталар» () ярҙамсы төркөмө, валюталарҙың тура һәм кросс-курстарын  да индереп.

Валюталарҙан тыш   **MR** төркөмөндә түбәндәгеләр бар:

* **T** — «Тауарҙар» ();
* **R** — «Процент  ставкалары» ();
* **I** — «Индекстар» ().

2012 йыл башына ҡарата Рәсәйҙең номер биреүсе вәкәләтле агентлығы булған Милли  хисаплашыуҙар  депозитарийы ике финанс инструментына —  *[[Рәсәй һумы]]на* һәм һумдың евроға ҡарата *[[Валюта курсы|кросс-курсына]] *(ISIN — RU0001458465) **MRCXXX **кодын бирә.

### Донъя стандарты ISO 10646 (Unicode, Юникод)

Валюталарҙың атамалары, кодтарҙан тыш,  ҡыҫҡартмалар  (аббревиатуралар) йә махсус билдәләр (символдар) менән күрһәтелергә мөмкин. Бындай билдәләрҙе ҡулланыуҙы көйләүсе халыҡ-ара стандарт булып Юникод хеҙмәт итә  (уның элеккерәк версиялары   ISO 10646 стандарты менән яраштырылған). Стандарттың кодтары  хәрефтәрҙең һәм һандарҙың дүрт йә биш урынлы теҙмәһенән тора, унда тәүге өсәүһе  (биш урынлы кодтарҙа — тәүге дүртеһе)  кодтар таблицаһының бағанаһын, ә һуңғыһы юлын күрһәтә. Шулай итеп, дөйөм алғанда код таблицалағы ояның  номеры булып тора. Йәнә код алдына **U+** префиксы ҡуйыла, ул кодтың нәҡ Юникод стандартына ҡарауын белдерә.

### Милли стандарттар: ОКВ, [[:uk:Класифікація валют|УКВ]]
Дөйөм Рәсәй валюталар классификаторы () Бөтә Рәсәй стандартлаштырыу һәм сифат  классификацияһы, терминологияһы һәм мәғлүмәте  ғилми-тикшеренеү институты һәм Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкы тарафынан эшләнә һәм беренсе тапҡыр 1994 йылда баҫылып сыға (ОКВ:1994), ул Дөйөм Союз валюталар классификаторын (ОКВ:1984) алмаштыра.  2000 йылда  стандарттың икенсе редакцияһы (ОКВ:2000) раҫлана. Ике редакция ла әйләнештәге валюталар буйынса  ISO 4217 стандартының  төп таблицаһын һүҙмә-һүҙ тигәндәй ҡабатлай, ләкин валютаның ваҡлау берәмектәре тураһында мәғлүмәт бирмәй.  

Украинала ла  ISO 4217 стандарты тура йоғонтоло документ түгел, уның нигеҙендә   локаль милли Валюталар классификаторы () эшләнә. Рәсәй  локализацияһы менән сағыштырғанда Украинаныҡы сифатлыраҡ һәм тулыраҡ булып тора, Рәсәйҙекенән айырмалы рәүештә,   унда ISO 4217-лә аталған валюталар һәм валюта ҡиммәттәре тулыраҡ һүрәтләнә,   валюталарҙың һәм дәүләттәрҙең инглиз телендәге атамалары ла, әйләнештән сыҡҡан кодтар таблицалары ла бирелә.

### Рәсәй тармаҡ  стандарттары: ККВ, КВ ФНС

Клиринг валюталары классификаторының  (ККВ) бер-береһенең вариҫы булып килгән бер нисә редакцияһы бар. 1997 йылда  Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкы ҡабул иткән редакцияһы (ККВ ЦБ РФ) әле лә таможня органдарында һәм банктар тармағында ҡулланылышта йөрөй.

Тармаҡ валюта классификаторҙарының тағы бер миҫалы —  Федераль һалым хеҙмәтенең  валюталар кодификаторы, ул, мәҫәлән,  «Электрон авиабилетҡа юл аҫты тәржемәһе кәрәкмәүе тураһында»ғы Хатҡа ҡушымта итеп баҫтырылған.

### Дәүләт-ара стандарттар: МКВ, КВ [[Евразия таможня берлеге|ТС]]
Бер яҡтан, БДБ-ның һәм Белоруссия, Ҡаҙағстан һәм Рәсәй Таможня берлегенең  ағзаһы булған һәм, икенсе яҡтан, тура йоғонто яһау документы булған ISO 4217 стандартын ҡулланмаған  Рәсәй үрҙә аталған ике ойошма сиктәрендә сығарылған ике дәүләт-ара валюталар классификаторын  — Дәүләт-ара валюталар классификаторын (МКВ) һәм Таможня берлегенең валюталар классификаторын  (КВ ТС) тотонорға тейеш. Беренсеһе — 1997 йылдың апрелендә Дәүләт-ара стандартлаштырыу, метрология һәм сертификатлау советы (МГС), икенсеһе  2010 йылдың сентябрендә Таможня берлеге комиссияһы тарафынан раҫланған.

Был ике классификатор ОКВ-ға оҡшаған һәм  ISO 4217 стандартынан айырмалары ла Рәсәй милли стандартыныҡы кеүек үк.

### Айырым классификатор — Тейлор кодтары
Тейлор кодтары ISO 4217-нең хәреф кодтары яһалыу принциптары буйынса эшләнгән, әммә уны дөйөм донъя стандартына эләкмәгән ҡайһы бер төбәк, айырым, тарихи, күсеү  осоро, ваҡыт һәм  параллель (ҡулаҡса һәм  ҡулаҡсаһыҙ, тик коллекцион түгел) валюталар менән тулыландырғандар.  ISO 4217 кеүек үк,  Тейлор  коды ла ике өлөштән тора:

* хәрефтәрҙең беренсе төркөмө (икенән бишкә тиклем) валюта эмитентының идентификаторы булып тора  (ҡағиҙә булараҡ, ике хәреф ҡулланылыштағы  валюталарҙы билдәләй һәм  ISO 3166-1 стандартының alfa-2 кодтарын ҡабатлай; өс хәреф юҡҡа сыҡҡан дәүләттәрҙе белдерә; дүрт хәреф — дәүләт эсендәге территорияларҙы, биш хәреф тағы ла бәләкәйерәк административ берәмектәрҙе, мәҫәлән, ҡалаларҙы тасуирлай);
* хәрефтәрҙең икенсе төркөмө (берҙән икегә тиклем) валютаның (беренсе хәреф) йә уның төрөнөң (икенсе хәреф)  идентификаторы булып тора.

Йәнә **X** префиксы бар, ул ISO 4217-ләге кеүек үк, күмәкселек валюталарына бирелә. Тейлор кодтарында   дефис  та ҡулланыла (мәҫәлән, күмәкселек валюталарының ниндәй ҙә булһа милли айырыу билдәләре булған сығарылыштарын тасуирлау өсөн).

Шулай итеп, теория йәһәтенән  Тейлор кодтарына өстән алып етегә тиклем хәреф инә ала, ләкин ғәмәлдә  иң оҙондары ла биш хәрефтән артмай.Рәсәй, Америка Конфедератив Штаттары һәм АҠШ аҡса берәмектәре өсөн Тейлор коды миҫалдары:





## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

* 
** ISO 4217: Latest amendment.&nbsp;— 2012.
** ISO 4217: Overview of past amendments.&nbsp;— 2011.
** ISO 4217: Current currency & funds code list (Table A.1).&nbsp;— 2011.
** ISO 4217: Current funds codes (Table A.2).&nbsp;— 2011.
** ISO 4217: List of codes for historic denominations of currencies & funds (Table A.3).&nbsp;— 2011.
** Рекомендация № 9 Рабочей группы по упрощению процедур международной торговли .&nbsp;— 2-е изд. / Публ. СЦНТД «Техэксперт». — М. Кодекс, 2011.&nbsp;— Женева: ЕЭК ООН, 1996.
** Interinstitutional style guide.&nbsp;— (Paper/PDF — 2011 edition; Web-cite (last updated) — 18.04.2012).&nbsp;— European Union, 2011.&nbsp;— ISBN 978-92-78-40701-8.
** SIX Interbank Clearing.&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— Zurich: SIX Group, 2011.

КнигазаглавиеInternational Organization for Standardization (ISO)ссылкаизданиеОфициальный сайтместоGenevaиздательствоISOгод2011refISO
* Межгосударственные классификаторы валют
** Межгосударственный классификатор валют МК (ИСО 4217) 003-97 (с изменениями №№ 1—4).&nbsp;— 11-974217 МК (ИСО 4217) 003-97003-97 (утв. Протоколом Межгосударственного Совета по стандартизации, метрологии и сертификации от 23-26.04.1997 г. № 11-97) (ред. 2007).&nbsp;— МГС, 1997.
** Классификатор валют.&nbsp;— Приложение № 23 к Решению Комиссии Таможенного союза от 20.09.2010 № 378 (ред. от 19.03.2012) «О классификаторах, используемых для заполнения таможенных деклараций».&nbsp;— Комиссия Таможенного союза, 2010.
* Национальные классификаторы валют
** Условные цифровые обозначения валют.&nbsp;— (утв. Внешторгбанком СССР, 1985 г.) (с изм. и доп. в соответствии с письмом ЦБ РФ от 21.01.94 № 73).&nbsp;— Внешторгбанк СССР, 1985.
** Общесоюзный классификатор валют.&nbsp;— (утв. Постановлением Госстандарта СССР от 22.03.84 № 158) (в ред. письма ЦБ РФ от 21.01.94 № 73).&nbsp;— Госстандарт СССР, 1984.
** Общесоюзный классификатор валют 1 84 158.&nbsp;— М.: Финансы и статистика, 1986.  
** Общероссийский классификатор валют.&nbsp;— ОК (МК (ИСО 4217) 003-97) 014-94 (утв. Постановлением Госстандарта РФ от от 26.12.1994 № 365) (ред. от 26.01.2001).&nbsp;— Госстандарт, 1994.
** О вводе в действие в банковской системе Российской Федерации Общероссийского классификатора валют ОК 014-94.&nbsp;— Распоряжение ЦБ РФ от 18.06.1997 № Р—164.&nbsp;— Центральный банк Российской Федерации, 1997.
** Общероссийский классификатор валют.&nbsp;— ОК (МК (ИСО 4217) 003-97) 014-2000 (утв. Постановлением Госстандарта РФ от 25.12.2000 № 405-ст) (ред. от 24.05.2011).&nbsp;— Госстандарт, 2000.
** Класифікація валют .&nbsp;— Наказ Держкомстата України от 22.12.2010 № 528 «Про затвердження Класифікації валют».&nbsp;— Державний комiтет статистики України, 2010.
* Отраслевые классификаторы
** Классификатор валют, используемых для целей таможеного оформления.&nbsp;— Приложение № 6 (в ред. Приказа ГТК РФ от 05.07.94 № 343) к Приказу ГТК РФ от 25.04.1994 № 162 (ред. от 27.01.1998) «Об утверждении Инструкции о порядке заполнения грузовой таможенной декларации».&nbsp;— Государственный таможенный комитет Российской Федерации, 1994.
** Перечень используемых клиринговых валют.&nbsp;— Приложение (в ред. письма ГТК РФ от 24.01.97 № 14-15/1353) к Письму ГТК РФ от 06.01.1997 № 01-15/143 «О кодах клиринговых валют».&nbsp;— Государственный таможенный комитет Российской Федерации, 1997.
** Классификатор клиринговых валют.&nbsp;— Приложение № 1 к Указанию ГТК РФ от 24.04.1997 № 01-14/529 «О кодах клиринговых валют».&nbsp;— Государственный таможенный комитет Российской Федерации, 1997.
** Таблица соответствия первой позиции кодов клиринговых валют, используемых уполномоченным банком, и кодов, используемых для таможенных целей.&nbsp;— Приложение № 2 к Указанию ГТК РФ от 24.04.1997 № 01-14/529 «О кодах клиринговых валют».&nbsp;— Государственный таможенный комитет Российской Федерации, 1997.
** О вводе в действие «Классификатора валют по межправительственным соглашениям, используемых в банковской системе Российской Федерации» («Классификатора клиринговых валют»).&nbsp;— Распоряжение ЦБ РФ от 28.07.1997 № Р—212 (вместе с «Порядком присвоения кодов валютам (клиринговым) по межправительственным соглашениям»).&nbsp;— Центральный банк Российской Федерации, 1997.
** Классификатор клиринговых валют.&nbsp;— Приложение (в ред. распоряжения ГТК РФ от 13.08.98 № 01-14/875) к Распоряжению ГТК России от 24.06.98 № 01-14/694 «О кодах клиринговых валют» (вместе с «Классификатором валют по межправительственным соглашениям, используемых в банковской системе Российской Федерации (классификатором клиринговых валют)»).&nbsp;— Государственный таможенный комитет Российской Федерации, 1998.
** Таблица соответствия клиринговой валюты и базовой валюты по Общероссийскому классификатору валют.&nbsp;— Приложение № 17 к Приказу ФТС РФ от 21.08.2007 № 1003 (ред. от 18.04.2012) «О классификаторах и перечнях нормативно-справочной информации, используемых для таможенных целей».&nbsp;— Федеральная таможенная служба, 2007.
** Кодификатор валют.&nbsp;— Таблица № 3 (по состоянию на 1 декабря 2009 г.) к Письму ФНС РФ от 26.04.2010 № ШС-37-3/656@ «Об отсутствии необходимости построчного перевода электронного авиабилета».&nbsp;— Федеральная налоговая служба, 2010.
* Прочие источники
** Association of National Numbering Agencies (ANNA) .&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— ANNA, 2012.
** Brazilian Mercantile & Futures Exchange .&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— BVMF, 2012.
** Global History of Currencies .&nbsp;— Global Financial Data, 2010.
** The Unicode Standart.&nbsp;— Version 6.1.0.&nbsp;— Mountain View, CA: The Unicode Consortium, 2012.&nbsp;— ISBN 978-1-936213-02-3.
** The World Factbook (CIA World Factbook).&nbsp;— Washington: Central Intelligence Agency (CIA), 2011.&nbsp;— ISBN 978-1616080471.
** Исполнительный комитет СНГ.&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— 2011.
** Комиссия Таможенного союза.&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— 2011.
** Национальный расчётный депозитарий (НРД) .&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— НКО ЗАО НРД, 2012.
** Центральный депозитарий ценных бумаг (ЦДЦБ) .&nbsp;— Официальный сайт.&nbsp;— АО ЦДЦБ, 2012.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ