Мөхәммәттең христиандарға ҡарашы

**[[Мөхәммәт (Пәйғәмбәр)|Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең христиандарға ҡараштары]]** — улар менән үҙ-ара аралашыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.Мөхәммәт, дөйөм алғанда, христиандарға уртаса ҡарашта була һәм уларҙы Ибраһимдың үәхиҙәрен алған ҡәрҙәштәр — Китап әһелдәре тип ҡарай.

## Тарихи фарманы

Мөхәммәт Пәйғәмбәр, дөйөм алғанда, христиандарҙы Ибраһимдың үәхиҙәрен алған ҡәрҙәштәр — Китап әһелдәре тип ҡараһа ла, шулай уҡ уларҙы ҡайһы бер инаныстары өсөн тәнҡитләй. Ул христиан донъяһы лидерҙарына «Аллаһҡа, исламға буйһонорға» саҡырып төрлө хаттар ебәрә Ислам риүәйәттәренә ярашлы, ул Мәккәлә христиандар менән аралаша.

Мөхәммәттең фарманы (*Аштинамә*) — ул Изге Екатерина монастырының христиан монастырына тейелгеһеҙлек, унда ғибәҙәт ҡылыу иреклеге гарантияһы, шулай уҡ синай монахтарына һалым ташламалары бирелгән фарман йәки указ. Ул Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ҡул эҙе менән раҫланған. Монах хәтирәләре буйынса, Мөхәммәт йыш ҡына монастырға йөрөгән, шулай уҡ Синай руханиҙары менән бик яҡшы мөнәсәбәттә булып, әңгәмәләр ҡорған

## Тәүге үәхиҙәргә тиклем
Туғыҙ йәшендә, йәки, ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, ун ике йәшендә, Мөхәммәт үҙенең бабаһы Әбү Талип менән Сүриәгә юллана һәм христиандар менән аралаша. Мөһим бәйләнештәрҙең береһе булып хәҙерге Сүриәнең Босра ҡалаһындағы несториан монах Баһира тора, ул үҫмер Мөхәммәткә үҙенең буласаҡ пәйғәмбәрлек карьераһын алдан әйтә. Был хикәйә сүриә әҙәбиәтенең күп сығанаҡтарында осрай.

## Византиялылар
Традицион ислам сығанаҡтарына ярашлы, 628 йылда Мөхәммәт Ираклийға ислам динен ҡабул итергә саҡырыусы хат ебәрә.

## Эфиопиялылар
Риүәйәттәргә ярашлы, иртә мосолман общинаһы ағзалары Мәккәлә эҙәрлекләүҙәргә дусар булалар, Мөхәммәт Пәйғәмбәр уларға һыйыныу эҙләргә кәңәш итергә Аҡсуме. Иң тәүге хәбәрҙе 8-се быуат тарихсыһы Ибн Исхаҡ бирә:

Мөхәммәттең көрәштәштәре Аксум батшалығында исламды хәүефһеҙ тота алыуҙарын белеп, һижрәт ҡылғас, ҡорайыштар, ҡасаҡтарҙы биреүҙе талап итер өсөн, Негусҡа делегация ебәрә. Делегация составына Ғәмер ибн Хишам инә. Мәккәләр, мосолман мигранттары яңы дин эҙләүсе «ахмаҡ егеттәр», уларҙы кире ҡайтарыуҙы һорап мөрәжәғәт итә. Негус Нәжәши мосолмандарҙы саҡырып ала ла үҙҙәре менән Алланан килгән берәй нәмә бармы, тип һорай. Шунан һуң мосолмандарҙың береһе, Жәғәфәр, Мәрйәм сүрәһенән өҙөк уҡый . Быны ишеткәс, негус: «Ысынлап та, был да, Ғайсаның (Инжил) алып килгәндәре лә бер үк яҡтылыҡ сығанағынан килгән». Шунан ул мосолмандарҙан бер ҡасан да баш тартмаясағын белдерә.. Һуңғараҡ Мөхәммәт пәйғәмбәр мосолмандарҙы ҡотҡарған христиан ән-Нәжәши батшаға рәхмәтле хат яҙа.

## Нәжрән христиандарының Мөхәммәт менән бәйләнеше
Боронғо ҡала Нәжрән, ул бөгөн Ухдуд тип атала, хәҙерге Наджрандан алыҫ түгел, Мәҙинәнән көньяҡҡа табан яҡынса 1200 миль алыҫлыҡта урынлашҡан. Боронғо Нәжрән ике төп каруан юлы киҫешкән урында урынлашҡан христиан ҡалаһы була. Ҡала шулай уҡ уңайлы географик урында урынлашҡан, был уға ауыл хужалығы һәм сәнәғәт үҫешен көсәйтергә мөмкинлек бирә, идеаль сауҙа үҙәгенә әйләндерә. Был Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең ҡалаға ҡарата ҡыҙыҡһыныуында ҙур роль уйнаған тигән һығымта яһарға мөмкин. Был ҡыҙыҡһыныу арҡаһында христианлыҡ берҙәйлеге башта Әммә Мәҙинә осоронда ғына Нәжрән менән Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең христиандары үҙ-ара аралашҡан.

Мөхәммәт Мәҙинәгә һижрәт ҡылғас, төрлө төркөмдәрҙе ислам ҡабул итергә саҡыра башлай. Ул Нәжрәнгә махсус рәүештә ике илсе ебәрә; уларҙың береһе ислам лидеры була, ул ислам хөкүмәте ваҡытында кешеләрҙең христиан динен тотоу мөмкинлеген яҡларға тейеш була.

Шуға күрә яуап итеп Нәжран Пәйғәмбәрҙең үәхиҙәрен өйрәнергә теләгән христиандарҙан торған делегация ебәргән. Уларҙың төркөмөн ҡунаҡсыллыҡ һәм Пәйғәмбәрҙе ҡурсыуы менән ҡаршы алғандар. Шулай итеп, ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, делегация менән Мөхәммәт үҙ диндәре тураһында тыныс ҡына фекер алышҡан. Дебаттар һәр диндең икенсеһен тыныслыҡта ҡалдырасағын аңлау менән тамамлана.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Мөхәммәттең фарманы
* Христианлыҡ һәм ислам
* Ислам тарихы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Әл-Джибури, Ясин Т. *[http://www.al-islam.org/masoom/bios/khadija.htm Хадиджа, Хувайлидтың ҡыҙы]*, (мөрәжәғәт итеү датаһы 2007 йылдың 8 ғинуары)Сиддики, Мозаммил.
* Мөхәммәт пәйғәмбәр сәйәси лидер булараҡ (мөрәжәғәт итеү датаһы-2007 йылдың 8 ғинуары)