Глебка Пётр Фёдорович

**Глебка Пётр Фёдорович** (; 23 июнь (6 июль) 1905, Великая Усса ауылында, хәҙерге Узденский районы, Минск өлкәһе — 1969 йылдың 18 декабрендә, Минск) — белорус совет шағиры, драматург, тәржемәсе, фән ойоштороусы. Белорус ССР-ы Фәндәр академияһы академигы (1957). СССР яҙыусылар союзы ағзаһы (1934).

## Биографияһы

Пётр Глебка крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Белоруссия педагогия техникумында уҡыған (1924-1927). әҙәби-лингвистик бүлексәһе Белоруссия дәүләт университетының әҙәби-лингвистик бүлексәһен тамамлаған(1930).

«Узвышша» журналы редакцияһының  сәркәтибе була (1928-1930), «Калгаснік Беларусi» гәзитендә», «Полымя рэвалюцыі» журналында эшләй, Белорус ССР-ы Яҙыусылар союзының  әҙәби консультанты вазифаһын башҡара (1934-1936).

Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Һуғыш ваҡытында  — «За Савецкую Беларусь» гәзите редакцияһында эшләй. «Раздавім фашысцкую гадзіну» гәзит-плакаты биттәрендә һәм «Партызанская дубінка» гәзитендә лә эшләй. 1943-1945 йылдарҙа Белоруссия КП(б)-ның  «Савецкая» Беларусь нәшриәтенең мөхәррире, Мәскәүҙә БССР Дәүләт нәшриәтенең баш мөхәррире була.

1945 йылдан алып БССР Фәндәр академияһының Әҙәбиәт, тел һәм сәнғәт институтында эшләй, «Урыҫ-белорус һүҙлеге»н төҙөүсе төркөмдө етәкләй. 1952-1956 йылдарҙа лексикография секторы мөдире, ә 1957 йылдан алып — Тел ғилеме институты директоры була. 1957-1969 йылдарҙа Глебка Белорус ССР-ы Фәндәр академияһының сәнғәт ғилеме, этнография һәм фольклор институтын етәкләй. 1966-1969 йылдарҙа — Белорус ССР-ы Фәндәр академияһының Ижтимағи фәндәр бүлегенең академик-секретары.

1955-1967 йылдарҙа  Белорус ССР-ы  Юғары Советы депутаты булып һайлана. БМО Генераль Ассамблеяһы эшендә ҡатнаша(1955, 1956, 1957, 1964).

1942 йылдан алып — КПСС ағзаһы.

## Фәнни эшмәкәрлеге
Белорус ССР-ының гуманитар фәндәр өлкәһендәге ҙур ойоштороусыһы булып тора. Белорус халыҡ ижады йыйынтығы баҫмаһының инициаторы (БНТ, 50 томы сыҡҡан), Белоруссия тарих һәм мәҙәниәт һәйкәлдәре йыйынтығын (7 томда) сығарыуҙа ҡатнашыусы.

## Ижады
1925 йылда беренсе тапҡыр матбуғатта сығыш яһай. 1925 йылда *Маладняк* әҙәби берекмәһенә ағза булып инә . 1926 йылда *Узвышша* белорус әҙәби берекмәһе ағзаһы була. «Мужество» (В. И. Ленин иҫтәлегенә арналған) , «В те дни» (1917 йылғы Октябрь революцияһы тураһында) поэмаларының авторы. «Над Берёзой-рекой» драматик поэмаһы (1939), Белоруссия территорияһында Граждандар һуғышы ваҡиғаларына арналған; «Свет с Востока» драматик поэмаһы — революция еңеүҙәре тарихы тураһында.

Пётр Глебканың төп шиғри оҫталығы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә. Был осорҙағы «Посылка», «Партизаны», «Родной хлеб», «Под небом Родины» кеүек әҫәрҙәре илһөйәрлек һәм тәрән нәфислек менән һуғарылған.

П. Глебканың шиғриәте гражданлыҡ, романтик күтәренкелек менән билдәле. Шағир ижадына В. Маяковскийҙың йоғонтоһо бик ҙур була.

## Әҙәби библиографияһы

### Сборники поэзии
*  («Шиповник») (1927)
*  («Торжественные дни») (1930)
*  («Ход событий») (1932)
*  («Четыре ветра») (1935)
*  («Мужество») (1938)
*  («Под небом отечества») (1947)
*  («Нашей славы заря») (1947)
*  («Беседа о счастье») (1948)
*  («Стихотворения») (1975)
*  («На встрече дорог») (1990)
*  («Избранные произведения») (1952)
*  («Собрание сочинений» в 2 томах) (1958)
*  («Собрание сочинений» в 3 томах) (1969—1971)
*  («Собрание сочинений» в 3 томах) (1984—1986)

### Поэмы
*  («Арка над океаном») (1932)
*  («Орлянка») (1932)
*  («В те дни») (1957)

### Детская поэзия
*  («Под знаменем побед») (1952)
*  («Приветствие Родине») (1961)
*  («Образы родной страны») (1964)
*  («Наше знамя») (1972)
*  («Наш лес») (1973)
*  («Счастливый май») (1985)

### Драматургические произведения
*  (драматическая поэма «Над Берёзой-рекой») (1940, поставлена в 1940)
*  (либретто оперы «Андрей Костеня» («Лесной эхо»)) (1970, поставлена в 1970)
*  (стихотворная драма «Свет с Востока») (1957, поставлена в 1957)

### Критика и публицистика
*  (книга очерков «Урожай») (1933, совместно с П. Бровкой)
*  (сборник статей «Поэзия борьбы и победы») (1973)
*  («Вопросы истории, филологии и искусства») (1975)

### Переводы
Переводил на белорусский язык с русского и украинского языков. Перевел на белорусский язык произведения М. Горького, А. Пушкина, М. Лермонтова, Н. Некрасова, А. Чехова, В. Маяковского, А. Мицкевича и других.

### В переводе на русский язык
* Глебка, П. Под небом Родины : Стихи и поэмы / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Советский писатель, 1950.
* Глебка, П. Под знаменем побед : Стихи и поэмы / П. Глебка // авториз. пер. с бел. яз. — Минск : Госиздат БССР, 1952.
* Глебка, П. Избранное : Стихотворения и поэмы : Стихи и поэмы / П. Глебка // пер. с бел. яз. — Минск : Гос. изд-во художеств. лит., 1957.
* Глебка, П. Дни великого времени : Стихи / П. Глебка // авториз. пер. с бел. яз. — М.: Советский писатель, 1965.
* Глебка, П. Облока над лесом : Стихи / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Детская литература, 1972.
* Глебка, П. Стихотворения / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Художественная литература, 1973.

## Наградалары

* Ленин ордены (05.07.1965)
* 2 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949; 25.02.1955)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (06.01.1943)
* «Почет Билдәһе»ордены (31.01.1939)
* миҙалдар

## Хәтер

* Петр Глебканың мемориаль кабинеты Беларустың (Минск) Я. Колас исемендәге Үҙәк фәнни китапханала булдырылған.

### Петр Глебка хөрмәтенә аталған объекттар

* Петр Глебка урамы (Минск)

## Иҫкәрмә

## Әҙәбиәт

* Барадулін, Р.. І. Акадэмік / Р. І. Барадулін // Аратай, пасвіць які аблокі / Р.І. Барадулін. — Мінск : літаратура Мастацкая, 1995. — С. 165-167.
* Барсток, М. Н.  Петро Глебка // белорус совет әҙәбиәте тарихы Очерк. — М., 1954.
* Грынчык, М. Глебка Пятро // літаратуры савецкать гісторыя беларускай, 2 томда. — Мінск, 1966.
* Перкін, Н.  Пятро Глебка / Н. Перкін. Мінск : Выд-бсср фәндәр в, 1955. — С. 35
* Пясняр мужнасці : пр Кніга Глебка Пятр / Пер. апрац і. А. тэкст Ліс, Цвірка К, П Ліпай ; Рэд. М. Лужанін. — Мінск : літаратура Мастацкая, 1976. — 320 б.

### Мәҡәләләр

* Рублевская, Л. Неба, чыстае, як шклянка... / Л. Рублевская, В. Скалабан / /  Советская Белоруссия. — № 148 (23539). — 07.08.2010.

## Һылтанмалар

* Академик Петр Федорович Глебка
* [knihi.com/Piatro_Hlebka/ Петр Глебка] сайтында палічка Беларуская. 
*