open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мазһар

**Мазһар** — башҡортт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мазһар исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ғәрәп теле аша ингән, матур, күркәм тигән мәғәнәгә эйә.

## Билдәле кешеләр
Абдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29 декабрь 1912 йыл — 25 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған башҡорт совет яҙыусыһы.

Талипов Мазһар Талип улы (28 ғинуар 1912 йыл — 10 октябрь 1997 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, подрывник, Ҡыҙыл Йондоҙ, II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.

Иҫәнбаев Мазһар Насип улы (15 сентябрь 1936 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, иҡтисад фәндәре докторы (1987), профессор (1989), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2002 йылдан)

Рәжәпов Мазһар Кәрим улы — III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры.

## Атаһының исеме
Шафиҡова Гөлсирә Мазһар ҡыҙы (16 май 1955 йыл) — шағир, яҙыусы. Башҡортостан Республикаһы (1997) һәм Рәсәй Федерацияһы (2006) Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге (2002) һәм Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге (2005) премиялары лауреаты.

Бохармәтов Радик Мазһар улы (12 апрель 1958 йыл) — 2009—2011 йылдарҙа Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы.

## Ауыл атамаһы
Мазһар — Ирандағы (Көнсығыш Әзербайжан) бәләкәй ауыл

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Йәркәй (исем)

**Йәркәй** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Йәркәй исеме бар.

## Этимологияһы
Йәркәй исеме башҡорт теленә фарсы теленән ингән: «йәр» — дуҫ, иптәш һүҙенә «кәй» иркәләу ялғауы ҡушылыу юлы менән яһала

## Билдәле кешеләр
Йәркәй Ейәнсурин (*Ялан Йәркәй*; XVII быуат аҙағы — XVIII быуат башы) — Йылан улусының атаҡлы башҡорто. 

Буранбай Йәркәй сәсән (ысын исеме Ҡотошов/Ҡотдосов Буранбай Һөйөндөк улы; Һөйөндөков Буранбай Ҡотдос улы) (1781 йыл?—1868 йыл) — йырсы, ҡурайсы һәм сәсән.

Яҡшыдәүләтов Йәркәй Әнүәр улы (1 ғинуар 1943 йыл — 8 сентябрь 2005 йыл), журналист. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1989). Журналистар союзы ағзаһы (1978).

Йәркәев Антей Йәркәй улы (1903 йыл — март 1942 йыл) — ҡыҙылармеец.

Йәркәев Исхаҡ Шөғйәеп улы (1918 йыл — 6 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец.

## Йырҙар
Ялан Йәркәй () — башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй (моңло, оҙон йыр). Риүәйәт буйынса, йырҙың авторы — Буранбай сәсән. Төрлө варианттары бар.

## Ауылдар
Үрге Йәркәй () — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.

Түбәнге Йәркәй () — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.

Йәркәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. Административ үҙәге — Аҡкүҙ ауылы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Шоңҡар (исем)

**Шоңҡар** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Шоңҡар исеме бар

## Этимологияһы
Шоңҡар — саф башҡорт исеме, ҡош исеменән алынған. Шоңҡар исеменән Шоңҡаров фамилияһы барлыҡҡа килгән.

## Фамилияла
Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы (1 ғинуар 1931 йыл — 4 март 1994 йыл) — башҡорт фольклорсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Шоңҡар (лат. Falco rusticolus, Кречет) — ыласын һымаҡтар отрядындағы, ыласындар ғаиләһендәге ҡош. 

Шоңҡар (журнал) — Башҡортостан йәштәренен ижтимағи-сәйәси журналы.

«Шоңҡар» (әҙәби берекмә) — Башҡорт дәүләт университетының филология фәндәре докторы Шәрипова Зәйтүнә Яхъя ҡыҙы етәкләгән әҙәби берекмәһе.

«Шоңҡар» (төркөм) — башҡорт эстрадаһындағы төркөм.

## Әҙәбиәттә
Сыбар шоңҡар — Роберт Байымовтың тарихи-документаль романы.

## Мәҡәлдәр
Шоңҡарҙан ҡош ҡурҡа, турғайҙан — ҡорт ҡурҡа

Аҫыл шоңҡар ҡаҙ алһа, ҡанатын ҡанға тигеҙмәҫ.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Алтынбай (исем)

**Алтынбай** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Алтынбай ике — алтын+бай тигән башҡорт һүҙҙәренән ҡушып яһалған. Алтын һымаҡ ҡәҙерле бай тигәнде аңлата

## Билдәле кешеләр
Алтынбай Хоҙайшөкөров (1776 йыл — 1852 йыл) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

## Фамилияла
Алтынбаев Рәнис Рәйес улы (18 август 1976 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим, ҡурайсы-педагог, йырсы. 2011 йылдан Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Филология фәндәре кандидаты (2013). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2019)

Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы (; 12 август 1916 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы кавалерисы. Гвардия кесе сержанты. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры Алтынбаев Самигулла Гилязович.

Алтынбаев Ғәли Мансур улы (19 ноябрь 1956 йыл) — башҡорт музыканты, аккомпаниатор-концертмейстер, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Абзал (исем)

**Абзал** — башҡорт һәм төрки исем, мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Абзал исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм «иң яҡшы, иң һәйбәт» тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр

## Фамилия
Абзалов Дмитрий Габит улы — Билдәле  Рәсәй политологы., стратегик коммуникациялар үҙәге президенты вазифаһын биләй.

Абзалов Рем Абзалович (15 июнь 1914, Даръя өлкәһе, Рәсәй империяһы — 7 февраль 1983, Ташкентта, Үзбәк ССР-Ы) — майор, Советтар союзы геройы (1945).

Абзалимов Рәмил улы. Физика-математика фәндәре кандидаты, доцент кафедра математика, Өфө дәүләт нефть техник университеты]]

Абзалов Ралит Мөнир улы (1939—1985). Географ, ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. География фәндәре кандидаты (1974). Сығышы менән Мәсетле районы Әжекәй ауылынан.

Абзалов Фәтих Р .(1912—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының 3-сө эскадронында отделение командиры. Сержант.

## Атаһының исеме
Сәхәбетдинов Зәнфир Абзал улы. (7 октябрь 1951 йыл) — совет һәм партия эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

## Ер-һыу атамалары
Абзал (рус. Абдан) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Ҡыялы Бүртә йылғаһына һул яҡтан тамағынан 46 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км тәшкил итә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ваһап

**Ваһап** (Ваһип) — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ваһап (Ваһип) — «башлаусы», «бүләк биреүсе» мәғәнәләрен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме..

## Фамилияларҙа
Ваһапов Рәшит Ваһап улы (7 май 1908 йыл — июль 1937 йыл) — 1941—1962 йылдарҙа Ғабдулла Туҡай исемендәге Татар дәүләт филармонияһы солисы, Татарстан Республикаһының атҡаҙанған (1949) һәм халыҡ (1967) артисы.

Ваһапов Сабир Әхмәтйән улы (10 май 1904 йыл — 7 август 1992 йыл) — хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1940 йылдан БАССР Халыҡ Комиссарҙары Советы Рәйесе, 1946—1953 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының 1‑се секретары. 1950—1954 йылдарҙа СССР-ҙың 3‑сө саҡырылыш Юғары Советы Президиумы ағзаһы, СССР, РСФСР һәм БАССР-ҙың 1—3‑сө саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Дүрт Ленин (1943, 1944, 1948, 1949), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1972) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры.

Ваһапова Вәсилә Шәрифйән ҡыҙы (11 июль 1942 йыл — Башҡорт АССР-ының Күгәрсен районы Үрге Санъяп ауылы) — анатом, медицина фәндәре докторы (1989), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фəн эшмəкəре (1997), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мəктəп хеҙмәткәре (2002), Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2002), Башҡортостан Республикаһының халыҡ мəғарифы отличнигы (2011), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1985).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 
* 

## Сығанаҡтар
Ахияр (исем)

**Ахияр** (Әхиәр) — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ахияр (Әхиәр) исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм яҡшылыҡлы, игелекле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Әхиәр Хәким, Әхиәр Хәсән улы Хәкимов (23 август 1929 йыл — 27 декабрь 2003 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001), тәржемәсе, тәнҡитсе-ғалим, филология фәндәре кандидаты (1967); Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984). Дәүләкән районының почётлы гражданы. исемдәре
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001).РСФСР-ҙың М. Горький исемендәге дәүләт премияһы (1989).РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985).Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1984).Ғәлимов Сәләм исемендәге премия (1980).Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1984)."Ҡыҙыл Йондоҙ ордены" (1945)."Почёт Билдәһе" ордены (1979)."Батырлыҡ өсөн" миҙалы (1944).Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы .

Шафиҡов Әхиәр Талип улы (1905 йыл — 24 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры[1].

Юлмөхәмәтов Әхиәр Хәкимйән улы (12.01.1936-13.02.2009), хеҙмәт алдынғыһы. 1960—1997 йылдарҙа ауыл киномеханигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979), Ленин ордены кавалеры (1971).

Сәғитов Илдус Ахияр улы. Техник фәндәр кандидаттары.

## Фамилиялар
Әхийәров Камил Шәйехмырҙа улы (19 февраль 1930 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-педагогы, юғары мәктәп эшмәкәре. педагогия фәндәре докторы (1974), профессор (1976), Белем биреүҙе гуманлаштырыу халыҡ-ара академияһының ғәмәлдәге ағзаһы (1995), Рәсәй Мәғариф академияһының мөхбир ағзаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Илфаҡ (исем)

**Илфаҡ** — төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ингән ир-ат исеме. Төрки халыҡтарҙан татарҙар был исемде ҡуша.

## Этимологияһы
Илфаҡ исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә килгән. Төрки, фарсы теленән неологизм булараҡ ингән, илдең, халыҡтың пак, саф кешеһе (илпак) тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы (2 ғинуар 1940 йыл — 27 май 1993 йыл) — йырсы, 1963—1993 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1985) артисы. Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1961).

Мөхәммәт Мырҙа, ысын исеме **Илфаҡ Мырҙамөхәмәт улы Ибраһимов** — татар шағиры, Татарстан Республикаһы Яҙыусылар союзы рәйесе (2005-2012). 2012-2013 йылдарҙа «Ысын мираҫ» (*хәҙерге* «Беҙҙең мираҫ») журналының, 2014-2010 йылдарҙа «Ҡазан уттары» журналының баш мөхәррире. 2011 йылдан Татарстан Республикаһының Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты

Ибәтуллин Илфаҡ Ғаян улы (30 март 1990 йыл) — көрәшсе һәм билбау көрәшсеһе, билбауҙа көрәш буйынса рәсәй чемпионы, билбау көрәше буйынса рәсәй чемпионаты призёры, Көмөш билбау көрәше буйынса донъя чемпионы, Рәсәйҙең спорт мастеры.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Акиров Хәләф Фәхри улы

**Акиров Хәләф Фәхри улы** (1896 йыл—1972 йыл) —  ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры

## Биографияһы
Хәләф Фәхри улы Акиров 1896 йылда Һамар губернаһы, Николаевск өйәҙенең Күҙәбай улусы Мәҡсүт ауылы (хәҙер Һарытау өлкәһе Пугачев районының Мәҡсүт ауылында тыуа. 

1909—1915 йылдар — Мәҡсүт ауылында кулак хужалығында ялланып эшләй.

1915—1917 йылдар — I донъя һуғышында ҡатнашыусы, Көньяҡ-Көнбайыш фронттың Гродно гвардияһы гусар полкында 3-сө эскадрон рядовойы.

1917—1918 йылдар — Һамар губернаһы Николаевский өйәҙе Күҙәбай улусының Мәҡсүт ауыл советы рәйесе.

1918 йыл — РКП (б) сафына алына.

1918—1919 йылдар — Урал фронты Чапаев дивизияһының Балашов полкында 7-се рота рядовойы.

1919—1921 йылдар — Урал фронты Башҡорт кавалерия дивизионының эскадрон командиры.

1921—1923 йылдар — взвод командиры, Һамар губернаһы Пугачев өйәҙе айырым тәғәйенләнеш частарының 50-се кавалерия дивизионы отделениеһы командиры.

1923—1924 йылдар — Күҙәбай улусының Мәҡсүт ауылында «Яңғыҙ ағас» артеле ағзаһы.

1924—1928 йылдар — Пугачев өйәҙе Күҙәбай улусы башҡарма комитеты рәйесе.

1925—1927 йылдар — (УКОМ) ВКП(б) өйәҙ комитеты ағзаһы.

1928—1930 йылдар — Һарытау крайы Перелюбский районының район ер бүлеге мөдире.

1930—1931 йылдар — Мәскәүҙә Юғары колхоз мәктәбе тыңлаусыһы.

1931—1932 йылдар — Өфөлә Башнаркомземдың Башколхозсоюз рәйесе урынбаҫары.

1932—1933 йылдар — БашНКЗ ҡарамағында колхоз-тауар фермаларының малсылыҡ идарасыһы урынбаҫары.

1933—1934 йылдар — БашНКЗ ҡарамағында ваҡ малсылыҡ бүлеге мөдире.

1934—1937 йылдар — Мәскәүҙә К. А. Тимирязев исемендәге ауыл хужалығы академияһы тыңлаусыһы.

Сентябрь-декабрь — БашНКЗ Малсылыҡ идараһының производство бүлеге мөдире.

1937—1938 йылдар — Бөтә Союз Үҙәк башҡарма комитеты президиумы ҡарамағындағы Башҡортостан Үҙәк башҡарма комитеты вөкиле, Мәскәү ҡалаһы.

1938—1939 йылдар — ВКП(б) Башҡортостан өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге инструкторы.

1939—1940 йылдар — Өфөлә Башкинотрест идарасыһы.

1940—1945 йылдар — Ҡаҙағстан ССР-ы Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһе Улан районының Улан МТС-ы директоры.

1945—1946 йылдар — Алматыла Ҡаҙағстан ауыл хужалығы институты студенты.

1946—1954 йылдар — Улан районы Улан МТС-ы директоры.

1954—1955 йылдар — Улан МТС-ының баш зоотехнигы.

1955—1957 йылдар — Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһе Чимкура ауылы Маленков исемендәге колхоз зоотехнигы.

1957—1958 йылдар — Улан МТС-ының һарыҡсылыҡ буйынса тармаҡ зоотехнигы.

1958—1961 йылдар — Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһе Улан районының Джамбул исемендәге колхоз зоотехнигы.

1961—1962 йылдар — Улан районы Улан совхозының 2-се бригада бригадиры ярҙамсыһы.

Акиров Хәләф Фәхри улы 1972 йылда Өфөлә ерләнә.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (28. 10. 1967 йыл).
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы
* «Фиҙакәр хеҙмәте өсөн. В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыллыҡ уңайынан» миҙалы

## Һылтанмалар
* Ургаза. Акиров Халяф Фахриевич

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
*
Бәхтейәр (исем)

**Бәхтейәр** —  башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Бәхтейәр исеме бар.

## Этимология
**Бәхтейәр** — бәхет+йәр, яңы тыуған балаға бәхетле, ырыҫлы, ҡотло булһын тигән теләкте белдереп, шундай исем ҡушҡандар..

## Билдәле кешеләр
Бәхтейәр Ҡанҡаев (ҡайһы берҙә Бәхтийәр Ҡанаев йәки Ҡаныҡаев; тыуған һәм үлгән ваҡыты билдәһеҙ) — хәрби эшмәкәр, 1773-1775 йылдарҙағы Рәсәйҙәге Крәҫтиәндәр һуғышы ваҡытында Е. И. Пугачевтың көрәштәше, «баш полковник», Ҡаҙан губернаһында улус старшинаһы.

Хәлитов Бәхтейәр Әсфәндиәр улы (1942 йылдың 7 ғинуарында тыуған) — башҡорт шағиры, иҡтисадсыһы.

## Фамилия
Бәхтейәров Рауил Ҡотдос улы (4 ғинуар 1926 йыл — 30 март 2001 йыл) — төҙөлөш алдынғыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының туғыҙынсы саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1975—1980). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1967). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1980).

Бәхтейәров Фәйзулла Хизбулла улы (6 ноябрь 1932 йыл — 1 декабрь 1998 йыл) — театр актёры, 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1983).

Бәхтейәров Әнүәр Сәхибгәрәй улы (10 декабрь 1928 йыл — 25 июнь 1995 йыл) — СССР нефтсеһе, хужалыҡ эшмәкәре. 1966—89 йылдарҙа «Краснохолмнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы начальнигы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989), БАССР-ҙың атҡааҙанған нефтсеһе (1971), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1987). СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1972).

Бәхтейәрова Заһиҙә Нурый ҡыҙы (31 декабрь 1916 йыл — 1978 йыл)- балет артисы. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мəҙəниəт хеҙмәткәре (1972). Тəүге башҡорт балериналарының береһе.

Әбсәләмов Мөслим Бәхтейәр улы (12 июнь 1932 йыл — 5 июль 2009 йыл) — уҡытыусы, прозаик һәм публицист.

## Ауылдар
Бәхтийәр () — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Пролетарка ауыл биләмәһе составына инә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Мирсәйет

**Мирсәйет** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мирсәйет (Мирсәит) исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ғәрәп, фарсы теле аша ингән, мир + сәйет; баш кеше, башлыҡ тигән мәғәнәгә эйә.

## Билдәле кешеләр
Юнысов Мирсәйет Ғүмәр улы — 1998 йылдан башлап «Йәншишмә» гәзитенең баш мөхәррире.

Солтанғәлиев Мирсәйет Хәйҙәрғәли улы (13 июль 1892 йыл — 28 ғинуар 1940 йыл) — революционер һәм сәйәси эшмәкәр. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.

Яруллин Мирсәйет Заһиҙулла улы (12 июль 1938 йыл — 6 апрель 2009 йыл) — композитор, педагог. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Ҡарағалпаҡ АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Татарстан Республикаһының халыҡ артисы. Муса Йәлил исемендәге Татарстан Республикаһы премияһы лауреаты.

## Фамилиялар һәм атаһының исеме
Мирсәйетов Ғабдулла Сәйет улы (2 февраль 1891 йыл — 1969 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Ленин ордены кавалеры.

Шәйҙуллин Айҙар Мирсәйет улы (21 ғинуар 1977 йыл) — «Кремль балеты» театры премьеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2006).

Вәлиев Әлфәт Мирсәйет улы (3 декабрь 1938 йыл) — кинооператор. 1997 йылдан Рәсәй Фоторəссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мəҙəниəт хеҙмәткәре (1983).

Ғиләжев Аяз Мирсәйет улы (17 ғинуар 1928 йыл — 13 март 2002 йыл) — татар яҙыусыһы, драматург.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Илнар (исем)

**Илнар** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла кулланыла.

## Этимология

Илныр неологизм, башҡорт исеме. — халыҡтың танылған, данлы кешеһе

## Билдәле кешеләр ==нг

## Фамилия

## Ауылдар

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Дилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы

**Дилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы** (1941 йыл — 2012 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, тарих фәндәре кандидаты, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Дилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы 1941 йылда Башҡорт АССР-ы Әлшәй районының бәләкәй генә башҡорт ауылы Мырҙағолда тыуа. Бик иртә етем ҡала, атаһы фронтта һәләк була, ағалары ла һуғыштан әйләнеп ҡайтмай, әсәһе вафат булғанда малайға ун йәш тә тулмай ҡала. Аслыҡ йылдарын, балалар йорттарын үтергә тура килә уға.

Урта мәктәпте алтын миҙалға тамамлап, 1959 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетына уҡырға инә. КПСС Үҙәк комитеты ҡарамғындағы ижтимағи фәндәр академияһының аспирантураһында уҡый.

Әхнәф Мөҙәрис улы оҙаҡ йылдар партия һәм комсомол органдарында эшләй, ВЛКСМ-дың район һәм ҡала комитеттарын етәкләй, КПСС-тың Өфө ҡалаһы Киров райкомында беренсе секретарь булып эшләй, һуңынан мөғариф, фән һәм мәҙәниәт мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе партияның Башҡорт өлкә комитеты секретары һәм бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә. Һуңғараҡ бер нисә йыл рәттән «Нефтегазстрой» акционерҙар фирмаһын уңышлы етәкләй, Өфөнөң Киров районы буйынса Федераль һалым хеҙмәте етәксеһе, Өфө энергетика колледжы директоры була.

Әхнәф Дилмөхәмәтов — гражданлыҡ йәмғиәтен формалаштырыу һәм тергеҙеү, милләт-ара мөнәсәбәттәр, йәш быуынды уҡытыу һәм тәрбиәләү мәсьәләләре буйынса фәнни баҫмалар һәм публицистик мәҡәләләр авторы.
Бер нисә саҡырылыштың Өфө ҡала һәм Киров районы Советтарының депутаты була, республиканың ун беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

Әхнәф Мөҙәрис улы 2012 йылда 71-се йәшендә Өфөлә вафат була.

## Ғаиләһе
Ҡатыны Әҙилә менән 46 йыл ғүмер итә, ҡыҙ һәм ул (Айрат Дилмөхәмәтов) үҫтерә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Халыҡтар дуҫлығы ордены
* Рәсәй Федерацияһының почетлы энергетигы
* миҙалдар

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Не стало Ахнафа Дильмухаметова
* Умер Ахнаф Дильмухаметов, башкирский ученый и общественник
* Изге күңелле кеше ине
Сафуан

**Сафуан** — ғәрәп-фарсы сығанаҡлы башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Сафуан — «суфый», «тыйнаҡлы», «тотанаҡлы» мәғәнәләрендәге мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Сафуан Әлибаев (21 февраль 1941 йыл — 6 июль 2014 йыл) — башҡорт шағиры һәм журналисы, 1973 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы, 1978 йылдан — КПСС ағзаһы, Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы (1986), Башҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2013) лауреаты, ЮНЕСКО-ның Г. Х. Андерсен исемендәге Халыҡ-ара Маҡтаулы диплом эйәһе (1996), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2011), Салауат районының почётлы гражданы (2015, үлгәндән һуң).

Сафуан Суфиан улы Яҡшығолов (апрель 1871 — июль 1931) —мәғрифәтсе-шағир, мулла һәм уҡытыусы. 1904—1905 йылдарҙағы рус-япон һуғышында ҡатнашыусы.

## Фамилиялар
Сафуанов Рафаэль Мәхмүт улы (29 сентябрь 1953 йыл) — комсомол органдары ветераны, ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡтыусыһы. 1987—1990 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары. Иҡтисад фәндәре докторы.

Сафуанов Әхмәт Вилдан улы ( (1913 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, медицина хеҙмәтенең гвардия старшинаһы, медицина хеҙмәте старшинаһы, саниструктор. II дәрәжә Ватан һуғышы (1945), Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.

Сафуанов Суфиян Ғаяз улы (2 октябрь 1931 йыл — 30 ноябрь 2009 йыл) — әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (1962), профессор. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981), В. П. Бирюков (1988) һәм Фәтих Кәрим (2007) исемендәге премиялар лауреаты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Сафуан Әлибаев музейы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Миһран

**Миһран** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Миһран исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә фарсы теле аша ингән, шәфҡәтле, миһырбанлы, һөйкөмлө тигән мәғәнәгә эйә. Һуңғы осорҙа башҡорттар Миһран һымаҡ матур мәғәнәле һәм яңғырашлы исемде һирәк ҡуша.

## Билдәле кешеләр
Ҡотлобаев Миһран Уйылдан улы 1862—1863 йылдарҙа 16-сы кантон башлығы вазифаһын башҡара. 1863—1865 йылдарҙа 6-сы Бөрө кантоны башлығының ярҙамсыһы була.

## Фамилияла
Миһранов Рәйес Һаҙый улы (1 июнь 1926 йыл — 1970 йыл) — комсомол, партия һәм дәүләт органдары эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1954—1960 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары; 1960 йылдан КПСС-тың Өфө ҡала һәм Баймаҡ район комитеттары секретары; 1963—1967 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары. Башҡорт АССР-ының 4-6-сы сығаралыш Юғары Советы депутаты. ВЛКСМ-дың XXIII съезы делегаты (1958). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1959, 1966) ордены кавалеры.

Миһранов Ғәлимулла Ғимран улы (1924 йыл — 2005 йыл) — педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1963). «Почёт билдәһе» ордены (1972) кавалеры.

Миһранов Искәндәр Абрар улы (1 декабрь 1939 йыл) — мәғариф ветераны, тарих уҡытыусыһы, ауыл хәбәрсеһе, тыуған яҡты өйрәнеүсе, һәүәҫкәр йырсы һәм ҡурайсы. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың мәғариф отличнигы, Салауат районының Рәми Ғарипов исемендәге премияһы лауреаты (1997).

Миһранов Марс Шәрифулла улы (6 март 1964 йыл) — ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2007).

## Атаһының исеме
Агишев Иҙел Миһран улы (4 февраль 1928 йыл — ?) — башҡорт телсеһе, лексиколог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985)

Солтангәрәев Әмир Миһран улы (20 февраль 1958 йыл) — хоҡуҡ белгесе, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы (документаль проза), публицист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010), Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы Журналистар союздары ағзаһы (1997), Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (2007).

Халиҡов Миңнеғәли Миһран улы (1904 -?) — өлкән лейтенант, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

Моратшин Амран Миһран улы (20 сентябрь 1948 йыл) — ғалим-инженер-электрик, дәүләт эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1987 йылдан Башҡортостан Республикаһының Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәге директоры. Рәсәй Сифат проблемалары академияһы академигы, техник фәндәр докторы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған метрологы. Салауат Юлаев ордены кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Шәйехзада

**Шәйехзада** — башҡорт ир-ат исеме

## Этимология
**Шәйехзада** — ғәрәп, фарсы телендә — Шәих (дин башлығы; ырыу башлығы) + зада (ир бала)

## Билдәле кешеләр
Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы (2 ғинуар 1895 йыл — 28 март 1919 йыл) — шағир, башҡорт әҙәбиәте классигы. Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, Башҡорт мәркәз шураһы (1917—1919) ағзаһы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Шәйехзада Бабич музейы — музей Башҡортостан Республикаһы Дүртөйлө районының Әсән ауылында урынлашҡан. Күренекле башҡорт шағиры, башҡорт әҙәбиәте классигы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, 1917—1919 йылдарҙа Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы Шәйехзада Бабичҡа бағышланған.

Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы — 1995 йылда әҙиптең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы һәм уның исемен мәңгеләштереү маҡсатында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте тарафынан өмөтлө йәш ижадсыларҙы дәртләндереү өсөн булдырылған. Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә эшләүселәргә юғары ижади ҡаҙаныштары өсөн бирелә.

Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт һәм татар әҙәбиәте китапханаһы — Силәбе ҡалаһында урынлашҡан 15-се һанлы башҡорт һәм татар әҙәбиәте китапханаһы. 1906 йылда түләүһеҙ мосолман китапханаһы булараҡ ойошторолған.

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Насиров Фәрит Сәғит улы

**Насиров Фәрит Сәғит улы** (22 ғинуар 1954 йыл) — ғалим-математик. Физика‑математика фәндәре докторы (2002), профессор (2010).

## Биографияһы
Фәрит Сәғит улы 1954 йылдың 22 ғинуарында Германия Демократик Республикаһының Карл-Маркс-Штадт (хәҙерге Германияның Хемниц) ҡалаһында тыуған. 1976 йылда Ленинград дәүләт университетының  Математика-механика факультетын тамамлай. 

1976 йылдан Өфө авиация институтында эшләй. Ғилми хеҙмәт юлын ассистент булып башлап, өлкән уҡытыусы, доцент була һәм математика кафедраһы профессоры дәрәжәһенә тиклем күтәрелә.
## Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булып функциялар һәм осраҡлы процестар өсөн локаль ваҡыттар, схоластик иҫәпләү, схоластик дифференциаль тигеҙләмәләр, теория, матди үҙгәреүсән функцияһы, финанс математикаһы тора. Роман-Стилтъестың һәм Стратонович интегралдарының дөйөмләштерелгәне булған ирекле өҙлөкһөҙ функция буйынса симметрик интегралдар һәм дөйөмләштерелгән Ито интегралдары теорияһын сығарыуына, классик схоластик дифференциаль тигеҙләмәләрҙең дөйөмләшеүе булған яңы класлы интеграл тигеҙләмәләр төҙөүгә һәм башҡаларға үҙ өлөшөн индерә.
80-дән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.

## Публикациялары
# Ф. С. Насыров, «О локальных временах для функций и случайных процессов. I», Теория вероятн. и ее примен., 40:4 (1995), 798—812.
# Ф. С. Насыров, «О локальных временах для функций и случайных процессов. II», Теория вероятн. и ее примен., 41:2 (1996), 284—299.
# Ф. С. Насыров, «Об обобщенном разложении Лебега непрерывной функции», Матем. заметки, 61:3 (1997), 459—462.
# F.S. Nasyrov, «On continious local times for continious function and stochastic processes», Journal of Math. Sciences-II, 89:5 (1998), 1524—1534
# Ф. С. Насыров, «О представлении некоторых классов стохастических интегралов Ито в виде потраекторных интегралов Лебега», Теория вероятн. и ее примен., 44:2 (1999), 450—455.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
*
Вәзих

**Вәзих**— ғәрәп сығанаҡлы башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға таралған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Вәзих — «асыҡ», «аңлайышлы» мәғәнәһендәге мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Вәзих Мөхәмәтша улы Исхаҡов (5 октябрь 1927 йыл — 20 ғинуар 1985 йыл) — яҙыусы, 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1984).

Вәзих Кашап улы Сәйфуллин (6 ғинуар 1929 йыл — 2 ноябрь 2002 йыл) — актёр, драматург, режиссёр. 1968—1971 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссёры һәм директоры, 1979—1990 йылдарҙа режиссёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1974) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. (1953).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Абдулмалик (исем)

**Абдулмалик** — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Абдулмалик исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм хакимдың ҡоло тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Абдул-Малик ибн Марван аль-Умайя[1] (ғәрәп. عبد الملك بن مروان‎; 646—705 йылдар) — 5-се халиф Омейядск халифатендә.

Абдулмалик Закари улы Магомедов 1960 йылдың 10 ноябрендә, Губден ауылы, Ленин районында тыуған) — Рәсәй федерацияһы эске эштәр министрлығы майоры, Рәсәй геройы (2011).

Абдумалик Абдулла улы Абдулладжанов (тадж. Абдумалик Абдуллоевич Абдуллоҷонов; т. 1 январь 1949, Худжанд) — Таджикистан хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре,Таджикистан премьер-министры 21 сентябрь 1992 — 18 декабрь 1993.

Абдулмалик Умарпаша улы Мугидинов (13 январь 1997, Кыҙылюрт,Дагестан республикаһы ) — Рәсәй тайбоксёры. Рәсәй чемпионы һәм бөтә дөнья ярыштары призеры.

Абдул Малик Исами (1311-?)Индия тарихсыһы һәм шағиры XIV быуатта.

## Фамилия

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

 Башҡорт исемдәре / Таңһылыу Күсимова, Cветлана Бикҡолова. — Өфө: Китап, 2005. — 224 бит.
Күсимова Таңһылыу. Исемдәр донъяһында. Башҡорт исемдәре һүҙлеге, башҡорт һәм рус телдәрендә. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1991. — 192 бит.
Сулейманова Р. А. Башкирско-русский словарь-справочник личных имен и фамилий. — Уфа, 2013. — 364 с. ISBN 978-5-91608-111-4.
Тупеев С. Х. Башкирский именник. Справочник личных имен с написанием вариантов на русском и башкирском языках. — Уфа, 2004.
Хисамитдинова Ф.Ғ., Султанова Р. И. Русско-башкирский словарь — справочник личных имен, отчеств, фамилий. — Уфа, 2004.
Хисамитдинова Ф.Ғ., Төпәев С. Х. Төрки сығанаҡлы һәм төрки элементлы башҡорт исемдәре. — Өфө, 2006.
Сәфәрғәли

**Сәфәрғәли** (Сәфәрғәле) — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Сәфәрғәли (Cәфәрғәле) — «сәфәр» һәм «ғәли» һүҙҙәрен ҡушып яһалған ҡушма исем. Мосолман халҡында ир баланы исемләйҙәр.

## Билдәле шәхестәр
Сәфәрғәли Искәндәр улы Йәнтүрин (15 март 1945 йыл) — ғалим-ботаник, эколог, ҡурайсы. 1994 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2015 йылға тиклем экология кафедраһы мөдире. Биология фәндәре докторы (2004), профессор (2005). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре.

Ишбирҙин Сәфәрғәли Бәҙретдин улы ; 1905 йыл — 1968 йыл) — Баймаҡ районында колхоз рәйесе, шахтёр-забойсы, шартлатыусы. СССР-ҙың почётлы таусыһы (1952), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1951) кавалеры.

## Фамилиялар
Сәфәрғәлин Ғилман Зәйнәғәле улы (15 октябрь 1937 йыл Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Нәби ауылы — 1 август 2003 йыл)— Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы) — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре», йырсы, зоотехник, «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы һәм «Почёт билдәһе» ордены кавалеры (1986).

Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы  21 сентябрь 1913 йыл — 21 апрель 1990 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945)

Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы  1907 йыл — 19 август 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943) кавалеры.

Сәфәрғәлиев Ғәфиәт Байрамғәле улы ) — (1912 йыл — 12 апрель 1944 йыл), легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой, һуңыраҡ гвардия өлкән сержанты.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Егиазаров Иван Васильевич

**Иван Васильевич Егиазаров** (, 1893 йыл 6 ғинуар, Тифлис — 1971 йыл 10 июнь, Ереван) — совет хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. Әрмән ССР-ы Фәндәр академияһы академигы.

## Биографияһы
Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса Әрмәнстанда тыуған. Атаһы, беренсе гильдия сауҙагәре Василий Егиазаров, Тифлисҡа күсеп, тимер атлама тауарҙар һатыу менән шөғөлләнә. Ғаилә күп балалы була, Василий һәм Мария Давидовнаның ун балаһы була, уларҙың икәүһе сабый сағында ҡорһаҡ тифы ауырыуынан вафат була.

Иван бала сағын Тифлиста атаһы йортонда үткәрә, хәҙерге адресы — Шалва Дадиани урамы 14-се йорт. 1906 йылда атаһы вафат була.

Иван үҫеп еткәс Санкт-Петербургҡа уҡырға китә.
1966—1971 йылдарҙа Петроград электротехник институтында белем ала. Графтио Генрих Осиповичтың уҡыусыһы. Электрохимия өлкәһендә юл ярыусы.

ГОЭЛРО планы төҙөү буйынса комиссияла эшләй, СССР Госпланы консультанты, Ленинград электротехник институты уҡытыусыһы, профессоры, Әрмән ССР-ы Фәндәр академияһының һыу-энергетика институты директоры, К. Маркс исемендәге Ереванский политехник институт кафедраһы мөдире. 

ВКП(б) ағзаһы.

2-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты итеп һайлана .

Ереванда Ленин проспектында (хәҙер — Месроп Маштоц урамы) академиктар йортонда йәшәй.

1971 йылда фәжиғәле һәләк була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
- Техник фәндәр докторы

- Профессор (1935)

- Әрмән ССР-ы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1943)

- Тулугуз академияһының ағза-корреспонденты (Франция)

- Будапешт университетының почетлы докторы

- Мәскәү аэрогидродинамика институтының почетлы ағзаһы

## Әҙәбиәт
Армяне-народ созидатель чужих цивилизаций: 1000 известных армян в мировой истории/С.Ширинян.-Ер.: Авт. изд., 2014, стр.329, ISBN 978-9939-0-1120-2

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Профиль Ивана Васильевича Егиазарова на официальном сайте НАН РА
* Егиазаров
Лоҡман (исем)

**Лоҡман** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Лоҡман исеме бар.

## Этимологияһы
Лоҡман исеме башҡорттарға ғәрәптәрҙән килеп ингән. Боронғо аҡыл эйәһе Лоҡман Хаким исеменән алынған. Бала аҡыллы булһын, тип ҡу­ шылған исем.

## Билдәле кешеләр
Лоҡман-Хәким — заманының иң оло хикмәт эйәләренән, әүлиәләрҙән була. «Лоҡманға, Беҙ Аллаһҡа шөкөр итһен тип, зиһен камиллығы һәм хикмәт бирҙек, — тиелә аятта. — Был — хаҡ. Кешенең шөкөр итә белеүе — үҙ файҙаһына, шөкөр итә белмәй икән — итмәһен: уның шөкөр итеүенә Аллаһ мохтаж түгел». «Лоҡман» сүрәһе, 12-се аят.

Жан Лоҡман (тулы исеме Закиржан Лоҡман улы Лоҡманов; 28 декабрь 1912 йыл — 24 март 1959 йыл) — тәнҡитсе, әҙәбиәт ғалимы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

Имашев Лоҡман Ноғман улы (1908 йыл — 8 декабрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.

Ғайсин Лоҡман Мәсәлим улы (8 март 1908 йыл — 14 декабрь 1988 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты, ҡыҙылармеец.

Хәким Ғиләжев, Ғиләжев Лоҡман-Хәким Ғабдрахман улы (1 март 1923 йыл — 14 ноябрь 1997 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1983), Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1973).

## Фамилия
Лоҡманов Ғаян Лоғоман улы (30 июнь 1923 йыл — 19 октябрь 1988 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. 1969 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (06.04.1985).

Лоҡманов Сабир Закирйән улы (9 апрель 1906 йыл — 27 октябрь 1967 йыл)- табип, ғалим — анатом, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы. Медицина фәндәре докторы (1943), профессор (1943). БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1956), РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1957), СССР- ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943). Медицина хеҙмәте подполковнигы (1950). Ленин ордены (1949), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1942, 1954), «Почёт Билдәһе» ордены (1944) кавалеры.

Лоҡманов Илнур Флүр улы (7 май 1983 йыл) — драма артисы, йырсы, 2005 йылдан Мостай Кәрим исемендәге йәштәр театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2018).

Лоҡманов Ильвер Әнүәрбәк улы (; 11 апрель 1946 йыл) — совет һәм партия эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Юғары Советының республика ҡала һәм райондарының социаль һәм иҡтисади үҫеш мәсьәләләре комиссияһы ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Луҡман сүрәһе () — Ҡөрьән Кәримдең 31 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 34 аяттан тора.

## Иҫкәрмәләр

 

## Сығанаҡтар
Аяз (исем)

**Аяз** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Аяз (Аяҙ) башҡорт исеме, асыҡ, саф, аяҙ тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Кәримов Аяз Рәфәғәт улы — спортсы. Пара-ски спорт төрө буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (2005). 2000 йылдан Рәсәй йыйылма командаһы.

Ғиләжев Аяз Мирсәйет улы (17 ғинуар 1928 йыл — 13 март 2002 йыл) — татар яҙыусыһы, драматург.

Шабутдинов Аяз — эшҡыуар.

## Ауылдар
Усть-Әйәҙ () — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл..

## Йылғалар
Аяз — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 374 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Баян

**Баян** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған ир-ат исеме.

## Этимология
Баян исеме *[[башҡорт теле|башҡорт телендә]]*  бай; *[[монгол теле|монгол телендә]]* аҡыллы һунарсы; *[[ғәрәп теле|ғәрәп телендә]]* асыҡ, аныҡ; аңлатыу, әйтеү, белдереү (баян әйтеү) мәғәнәһен аңлата

## Билдәле кешеләр
Әхсән Баян (тулы исеме Әхсән Фәтхелбаян улы Баянов, 8 декабрь 1927 йыл — 7 май 2013 йыл) — журналист, шағир, прозаик һәм драматург. Татарстан Республикаһының халыҡ шағиры (2004) һәм Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1999), Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1977).

Ситдиҡов Баян Ғариф улы (; 14 ғинуар (27 ғинуар) 1916 йыл) — 11 сентябрь 1979 йыл) — ғалим-фармаколог. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, медицина хеҙмәте полковнигы. 1946 йылдан Силәбе дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1973 — 1979 йылдарҙа фармакология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1971). Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Фамилияла
Баянов Илмир Мәсүил улы (1966) — ғалим-физик. 1992 йылдан хәҙерге Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалы уҡытыусыһы, 1996 йылдан дөйөм физика кафедраһы мөдире; 2009 йылдың ноябренән — Германияның Вольфсбург ҡалаһының Ғәмәли фәндәр университеты уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре докторы (2008).

Баянов Мөкамил Ғаязетдин улы (14 декабрь 1929 йыл) — ғалим-зоолог. 1961 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1967—1971 йылдарҙа биология факультеты деканы, 1985 — 2000 йылдарҙа зоология кафедраһы мөдире. Биология фәндәре докторы (1984), профессор (1985). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000).

Баянов Рим Ғәли улы (15 ғинуар 1930 йыл — 10 февраль 1996 йыл) — башҡорт театр актёры, режиссёр. БАССР-ҙың халыҡ артисы (1980).

Баянов Баязит Фәтхелислам улы (Баянов Баязит Фәтхелислам улы; 24 ғинуар 1909 йыл — 10 октябрь 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир - яҙыусы, журналист, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1944).

## Ауылдар
Таушишмә (Баян) — Көйөргәҙе районындағы ауыл.

## Халыҡ ижадында
Ҡуҙый Күрпәс һәм Баян Һылыу — XIX быуат уртаһында яҙып алынған, XIII — XIV быуаттарҙағы ҡаҙаҡ лиро-эпик поэмаһы. 

## Топонимикала
Баян-Чаган — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. 

Баян ҡош, сыбар һайыҫҡан, шыршы һыйыҫҡаны (, лат. Nucifraga caryocatactes) — турғайҙар төркөмөнә ҡараған ҡош. Рәсәйҙең ылыҫлы урмандарында йәшәй.

Баяновка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. 

Маян — Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы күл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Иршат (исем)

**Иршат** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Иршат исеме бар.

## Этимологияһы
Иршат исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Юл күрһәтеүсе, башлыҡ тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Фәхретдинов Иршат Юнир улы (1 февраль 1965 йыл) — отставкалағы хәрби хеҙмәткәр, дәүләт эшмәкәре, ғалим-хоҡуҡ белгесе. Афған һуғышында һәм Төньяҡ Кавказдағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы. Запастағы полковник. Рәсәй Федерацияһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты. Юридик фәндәр кандидаты. Ҡыҙыл Йондоҙ (1988), Салауат Юлаев (2013) ордендары кавалеры, 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орден миҙалы менән бүләкләнгән (2014).

Вәлиев Иршат Ғәли улы (1 август 1928 йыл — 12 октябрь 1997 йыл) — башҡорт театр актёры. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1984). 1955 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы.

Теләүембәтов Иршат Әнүәр улы (26 март 1962 йыл) — башҡорт журналисы, политолог, яҙыусы. Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союздары ағзаһы.

Сиражетдинов Иршат Фәрит улы (19 июнь 1954 йыл — 15 декабрь 2012 йыл), режиссёр. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған  сәнғәт эшмәкәре (1989).

## Атаһының исеме
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы **Фазлитдинова** 1992 йылдың 28 авгусы, Рәсәй, Башҡортостан, Белорет) — кроста һәм оҙон дистанцияға йүгереү менән шөғөлләнеүсерәсәй еңел атлетика спортсыһы. Өс тапҡыр рәсәй чемпионы. Йәштәр араһында европа чемпионы (2013). Рәсәй спортының халыҡ-ара класлы спорт мастеры.

Игелекова Айгөл Иршат ҡыҙы — Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. 2015 йылда заняла 1 место на городском этапе Всероссийского конкурса Бөтә Рәсәй «Йыл уҡытыусыһы» һөнәри конкурсының ҡала этабында 1-се урын, ә республика этабында — финалист булды.

## Ауылдар
Иршат () — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Ниязбай (исем)

**Ниязбай** — башҡорт ир-ат исеме. Бүтән төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

## Этимология
Ниязбай — фарсы һәм башҡорт телдәрендәге нияз+ бай тамырҙарынан яһалған.

## Билдәле кешеләр
Сәлимов Ниязбай Булатбай улы (27 сентябрь 1958 йыл) — журналист, яҙыусы, шағир, ғалим, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты (1992).

## Фамилияла
Ниязбаев Ғәбделрәүеф Хәким улы (12 февраль 1884 йыл — 18 апрель 1920 йыл) — драматург, мәғариф хеҙмәткәре. Милләте — башҡорт.

Ниязбаева Наталья Николаевна — педагогия фәндәре кандидаты, доцент. 2004—2005 йылдарҙа — мөдир, әлеге ваҡытта А. Байтурсынов исемендәге Ҡустанай дәүләт университетының педагогика һәм психология кафедраһы доценты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ниязбай (йылға) — Башҡортостандағы йылға.

Килич Ниязбай — Хива ханлығында 1815 йылда ҡаҙылған ҙур канал.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Данил (исем)

**Данил** — башҡорт ир-ат исеме, урыҫ һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Данил башҡорт теленә фарсы теленән ингән, белемле, аҡыллы тигәнде аңлата

## Билдәле кешеләр
Хәсәншин Данил Дәүләтша улы (22 август 1937 йыл) — композитор. 1973 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989).

Лысенко Данил Сергеевич (19 май 1997 йыл) — Рәсәй еңел атлеты, бейеклеккә һикереүҙә махсуслашҡан. 2018 йылда биналағы ярыштарҙа донъя чемпионы. 2017 йылда донъя чемпионатының көмөш призеры. 2017 йылда Рәсәй чемпионы. Бинала 2018 йылда Рәсәй чемпионы. Рәсәй халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2016).

Данил Дамир улы Халиҡов (2 декабрь, 1964 йыл — 22 май, 1983 йыл, Афғанстан) — башҡорт. Рядовой, водитель. Афғанстанда интернациональ бурысын үтәгәндә һәләк була (1983).

Дани́л Арка́дьевич Коре́цкий (4 август, 1948 йыл) — совет һәм Рәсәй ғалим-криминологы, яҙыусы һәм сценарист. Юридик фәндәр докторы, профессор, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юрисы, отставкалағы милиция полковнигы, Эске Эштәр министрлығының маҡтаулы хеҙмәткәре.
Ул яҙған 48 әҫәр 200 тапҡыр баҫыла, дөйөм тиражы 20 миллион дананан артығыраҡ. Ҡайһы бер китаптары сит телдәргә тәржемә ителгән һәм улар донъяның бик күп илдәрендә билдәле. Уның романдары һәм сценарийҙары буйынса өс нәфис фильм һәм өс күп сериялы телевизион фильм төшөрөлгән. Д. А. Корецкий — шулай уҡ 250 ғилми хеҙмәт, үҙәк һәм урындағы гәзит-журналдарҙа баҫылған 400-ҙән артыҡ суд очерктары һәм мәҡәләләренең авторы. Ҡанундарға һәм ғәмәлғә ингән 12 тәҡдимдең авторы, альтернатив "Ҡорал тураһында ҡанун"ды эшләүсе. Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Фамилияла
Данилов Виктор Петрович (тарихсы) (4 март 1925 йыл — 16 апрель 2004 йыл[2]) — СССР һәм Рәсәй тарихсыһы-аграрсы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Тарих фәндәре докторы (1982), профессор (1990).

Данильянц Еремей Иванович (әрм. Դանիելյանց Երեմ Իվանի, 22 апрель (5 май) 1901 йыл — 29 сентябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, Советтар Союзы Геройы (үлгәндән һуң, 1944), гвардия өлкән сержанты, Үҙәк фронт 61-се армия, 7-се гвардия кавалерия корпусы, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы, 60-сы гвардия кавалерия полкына ҡараған 4-се эскадронының пулемёт расчёты командиры.

Данилко Елена Сергеевна (31 май 1970 йыл) — тарихсы. Тарих фәндәре докторы (2007). РФА Н. Н. Миклухо-Маклай исемендәге этнология һәм антропология институты ғилми-мәғариф үҙәге етәксеһе.

Данилов-Чалдун Максим Николаевич (18 ғинуар 1894 йыл — 2 март 1944 йыл) — Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашҡан, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир. Сыуаш яҙыусыһы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Данилов Дмитрий Данилович (6 ноябрь 1902 йыл — 28 апрель 1966 йыл) — сыуаш совет яҙыусыһы, театр һәм йәмәғәт эшмәкәре.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Бибисара (исем)

**Бибисара** — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарҙа бар.

## Этимологияһы
Бибисара — исеме башҡорт телендә биби-сара (саф) иң шәп тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Азаматова Бибисара Мостафа ҡыҙы (21 октябрь 1949 йыл — 20 октябрь 2020 йыл) — инженер-технолог, хужалыҡ эшмәкәре, үҙешмәкәр йырсы. Хеҙмәт ветераны (1988). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре (1992). 1980—1998 йылдарҙа Баймаҡ һыра ҡайнатыу заводы директоры.

Асаубаева Бибисара Ерхан ҡыҙы (ҡаз. Бибісара Асаубаева; 26 февраль 2004 йыл) — Ҡазахстан шахматсыһы, ҡатын-ҡыҙҙар араһында Гроссмейстер (2019). Халыҡ-ара Мастер ФИДЕ IM (2020), ир-егеттәр араһында.5 тапҡыр донъя чемпионы, фиде мастеры исемен яулаған шахмат тарихында иң йәш (Master Fide).Халыҡ-ара премия "Алтын Мангуст лайыҡ була. «Спорт ҡаҙаныштары» өсөн ордены менән бүләкләнгән.

Бейшеналиева Бибисара (17 май 1926 йыл Таш-Түбә (Ҡырғыҙ АССР) — СССР балеринаһы, бейеүсе, педагог. Ҡырғыҙ ССР-ының атҡаҙанған (1947) һәм халыҡ артисы (1954), СССР-ҙың халыҡ артисы (1958). Ҡырғыҙ ССР-ы Токтогул исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1970).«Почет Билдәһе» һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры (1951). «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән. 1973 йылдың 10 майында Фрунзе ҡалаһында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Таңғатар (исем)

**Таңғатар** (Таңатар) — бронғо башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Таңғатар (Таңатар) — «таң» һәм «ата» төп башҡорт һүҙҙәрен ҡушыу юлы менән яһалған ир-ат исеме. Таң атҡанда тыуғанды аңлата.

## Фамилияларҙа
Таңғатаров Әхнәф Йыһангир улы (1892 йыл — ?) — яҙыусы. Өфөләге «Ғосмания», Ырымбурҙағы «Хөсәйениә» мәҙрәсәләрендә уҡый. Артабан үҙ аллы уҡып, уҡытыусы була. Үзбәкстанда ике йыл эшләгәндән һуң, кире Башҡортостанға ҡайтып, Ҡаңны-Төркәй ауылындағы земство мәктәбендә рус теле уҡытыусыһы булып эшләй.

Таңатаров Марат Әхсән улы (26 декабрь 1937 йыл — 17 март 1997 йыл) — инженер‑технолог. Техник фәндәр докторы (1977), профессор (1980). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1988), СССР‑ҙың юғары белем биреү отличнигы (1983), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1977).

Досымжан Ҡарлыҡ улы Таңатаров (6 май 1975 йыл) — Ҡаҙағстандың эстрада йырсыһы. Ҡаҙағстандың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (2009). Ҡаҙағстан республикаһы президенты оркестры солисы (2000 йыл). «Дарын» йәштәр дәүләт премияһы лауреаты .

## Топонимдарҙа
Таңатар (Хәйбулла районы) () — Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районындағы ауыл.

Таңатар (Борай районы) Башҡортостандың Борай районындағы ауыл.

Таңатар ауыл Советы (Борай районы)Башҡортостандың Борай районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар