open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Динис (исем)

**Динис** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимология
Динис (Денис) исеме ғәрәптәрҙән ингән Динислам исеменең ҡыҫҡартылған варианты. Динсел, дини кеше тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Бүләков Динис Мөҙәрис улы (18 май 1944 йыл — 14 март 1995 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1966 йылдан — КПСС, 1973 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1986—1988 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Телевидение һәм радиотапшырыуҙар буйынса дәүләт комитеты рәйесе, артабан 1995 йылдағы вафатына тиклем — Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1992) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1993), шулай уҡ Ғәлимов Сәләм (1980), Фәтих Кәрим исемендәге (1999) премиялар лауреаты.
 
Исламов Динис Фәтхи улы (15 декабрь 1921 йыл — 14 апрель 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм прозаик. Ике Ҡыҙыл Байраҡ, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Куляш Денис Владиславович (31 май 1983 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Омскиҙың «Авангард» хоккей клубы тәрбиәләнеүсеһе. Әлеге ваҡытта Румынияның «Чиксереда» командаһы уйынсыһы.

Гуцко Денис Николаевич (1969 йыл) — Рәсәй яҙыусыһы, Рәсәй йәш яҙыусылар форумында ҡатнашыусы «Букер — Открытая Россия» премияһы лауреаты (2005), Халыҡ-ара «Куликово Поле» асыҡ әҙәбиәт премияһының «Публицистика» (2014)[1] номинацияһы лауреаты.

Шафиҡов Денис Фуат улы (3 июнь 1985 йыл) — Рәсәй спортсыһы, еңел һәм беренсе ярымурта ауырлыҡ категорияларында сығыш яһаусы боксёр. Донъя чемпионы (2009).

Бодров Денис Александрович (22 август 1986 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, һаҡсы. Тольятти хоккейы тәрбиәләнеүсеһе. Әлеге ваҡытта Екатеринбургтан Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаған «Автомобилист» хоккей клубы уйынсыһы.

Ғизәтуллин Денис Рәшит улы (11 март 1983 йыл) — Рәсәйҙең спидвей спортсыһы. Рәсәй спорт мастеры. Шәхси зачетта ике тапҡыр Рәсәй чемпионы, команда зачетында өс тапҡыр Рәсәй чемпионы. Парҙар араһында Европа чемпионатының бронза призеры.

## Фамилияла
Денисов Андрей Иванович (3 октябрь 1952 йыл) — Рәсәй дипломаты. 2013 йылдан Ҡытай Халыҡ Республикаһында Рәсәй Федерацияһының ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе . Халыҡ-ара эштәр буйынса Рәсәй советы Президиумы ағзаһы (2011). Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе (2003). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған дипломатик хеҙмәт хеҙмәткәре (2005).

Денисов Владимир Владимирович (10 апрель 1953 йыл) — шағир, тәржемәсе. 1988 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, 2008 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының рус һәм рус телендә ижад иткән яҙыусылар берекмәһе етәксеһе.

## Ауылдар
Денис () — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл.

Денис ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы муниципаль берәмек. Административ үҙәге — Богородский ауылы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Динис Бүләков исемендә әҙәби премия .

Динис Бүләков урамы () — Өфө ҡалаһындағы урам.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Хәйҙәр (исем)

**Хәйҙәр** — төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Хәйҙәр — «арыҫлан» мәғәнәһен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Хәйҙәр Тапаҡов (Тапаҡов Хәйҙәр Ниғәмәт улы) (20 февраль 1955 йыл) — уҡытыусы, журналист, прозаик. 1999 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005) һәм атҡаҙанған уҡытыусыһы (2007). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2014) һәм Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге (2010) премиялар лауреат.

Хәйҙәр Хызыр улы Шаһиев (29 октябрь 1953 йыл) — ауыл хужалығы һәм дәүләт эшмәкәре. 2000—2012 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығы. СССР-ҙың халыҡ, Башҡортостан Республикаһының 1—3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Башҡортостан Республикаһының (1993) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Дуҫлыҡ (1997), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), Салауат Юлаев (2008) ордендары кавалеры. Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданы (2010).

## Фамилияларҙа
Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы (20 ноябрь 1911 йыл, Үрге Ҡоҙаш ауылы, Бөрө өйәҙе, Өфө губернаһы — 25 ноябрь 1996 йыл, Үрге Ҡоҙаш ауылы, Тәтешле районы) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Советтар Союзы Геройы (1944).

Хәйҙәршин Ғәйнанша Хәйҙәрша улы (5 февраль 1911 йыл — 4 декабрь 2006 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия уҡсылар дивизияһы айырым сапёр батальонының отделение командиры, гвардия рядовойы. Советтар Союзы Геройы (1944).

Хәйҙәров Мөхәммәт Аллаяр улы(7 март 1915 йыл — 17 июль 1999 йыл) — башҡорт журналисы, прозаик һәм драматург. 1957 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны. I дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Муса Мортазин исемендәге премия лауреаты (1994).

## Топонимдарҙа
Хәйҙәр () — Башҡортостандың Благовар районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата кеше йәшәмәй.

Хәйҙәрабад — Көньяҡ Һиндостан ҡалаһы. Телангана штатының административ үҙәге. 2014 йылдың 2 июненән 10 йыл тирәһе Андхра-Прадеш штатының баш ҡалаһы булып ҡала.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Даян (исем)

**Даян** — башҡорт, шул иҫәптән төрки телдәрҙә киң таралған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Даян исеме ғәрәпсәнән «хөкөм эйәһе» тигәнде аңлата. Ҡылған эштәргә,гөнаһтарға күрә язаһын биреүсе, юғары хөкөм.

## Билдәле шәхестәр
Ҡадир Даян (тулы исеме Ҡадир Хәким улы Даянов) (14 февраль 1910 йыл — 19 октябрь 1975 йыл) — башҡорт шағиры, яҙыусы һәм драматург. 1938 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1947 йылдан — КПСС ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945), ике «Почёт Билдәһе» (1945, 1955) ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1969).

Мурзин Даян Баян улы (20 ғинуар 1921 йыл, Иҫке Балыҡлы, Баҡалы районы, Өфө губернаһы — 9 февраль 2012 йыл, Өфө) — Икенсе донъя һуғышында һәм Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған юрисы (1972). Чехия һәм Словакияның 16 ҡалаһының Почетлы гражданы.
Өфө ҡалаһының Почетлы гражданы.

## Фамилияла
Даянова Тәскирә Байрам ҡыҙы (1948) — башҡорт балалар яҙыусыһы, уҡытыусы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Даян Мурзин исемендәге урам — Өфөнөң Киров районындағы урам.

Даян Мурзин майҙаны — Словакияның Злин ҡалаһының үҙәк майҙаны. 

Даян Мурзин урамы — Словакияның бер урамы майор Даян Мурзиндың исемен йөрөтә.

Даян — яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй» әҫәрендәге кире герой.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Нурулла

**Нурулла** — ғәрәптәрҙән таралған мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Нурулла — «алла нуры» мәғәнәһендәге ир-ат исемме.

## Билдәле шәхестәр
Нурулла Зиннур улы Зиннуров (1901 йыл — 1943 йыл) — партия һәм дәүләт эшмәкәре. Сәйәси золом ҡорбаны. Златоуст өйәҙе Нәсибаш улусы Лаҡлы ауылында тыуған.

Нурулла Дәүләтгәрәй улы Сафин (25 июль 1923 йыл — 15 май 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Миномёт полкының миномёт расчёты командиры, гвардия өлкән сержанты. Советтар Союзы Геройы (1945).

Нурулла Кәлимулла улы Әхмәтов (1913 йыл — 22 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.

Нурулла Фәрит улы Ҡаһарманов (10 февраль 1928 йыл — 9 октябрь 1996 йыл) — тау инженеры, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), техник фәндәр докторы (1984), профессор (1986), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1978), Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ-энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1994), БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1967). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1982) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры.

Нурулла Носратулла улы Носратуллин (1901 йыл — 22 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец, сержант, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 2-се эскадроны ҡылыссыһы, 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры.

## Фамилияларҙа
Нуруллин Ринат Ғәли улы (, 20 август 1954 йыл) — балалар шағиры, ғалим-уйлап табыусы, техник фәндәр кандидаты (1999). Татарстан Яҙыусылар союзы ағзаһы (2011). Татарстан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1994).

## Архитектурала
Нурулла мәсете (*«Бесән» һәм «Етенсе йәмиғ мәсете»*) — Ҡазанда Иҫке Татар биҫтәһе үҙәгендә Бесән баҙарында төҙөлгән дини культ ҡомартҡыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Баймырҙа (исем)

**Баймырҙа** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

## Этимологияһы
Башҡорт, фарсы телдәрендә — бай + мырҙа, изге мырҙа. Бай һүҙе (боронғо төрки телдән) мал-мөлкәтле, хужа, әфәнде, юғары дәрәжәле кеше, изге мәғәнәләрен белдерә. Мырҙа — түрә, батша балаһы, аҡ һөйәк; ҡусты..

## Билдәле шәхестәр
Баймырҙа Бикҡужин () (? — 26 апрель 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы ҡылыссыһы.

## Фамилиялар
Баймырҙин Ғаяз Исламетдин улы (1913—1948) — лётчик, гвардия майоры (1943), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

Баймырҙин Хәмит Хәйервара улы (1955 т.) — педагогия фәндәре докторы, профессор.

Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы (1953 т.) — педагогия фәндәре докторы, профессор.

Баймырҙин Ринат Маргис улы — артист. Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2017), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2022).

Баймырҙин Рәхмәт Иҙрис улы (15 март 1911 йыл, Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Иҫке Монасип ауылы — 17 март 1980 йыл, Бөрйән районы, Иҫке Монасип ауылы) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945) менән бүләкләнеүсе.

Баймырҙин Ривал Рәхмәт улы (11 февраль 1949 йыл) — педагог, Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре, РБ мәғариф алдынғыһы.

Баймырҙин Ғәлимырҙа Әҙелмырҙа улы (1897 йыл, Бөрйән районы, Тимер ауылы — 1969 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, III дәрәжә Дан, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры

Баймырҙина Фәнүзә Фәсхетдин ҡыҙы (23 ғинуар 1954 йыл) — педагог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2006).

Баймырҙина Гөлнур Рәхмәт ҡыҙы' (25 ноябрь 1916 йыл — декабрь 1972 йыл) — педагог. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1963).

## Топонимикала
Баймырҙа () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл.

Баймырҙа() — Башҡортостандың Бәләбәй районындағы ауыл.

Баймырҙа () — Башҡортостандың Мишкә районындағы ауыл.

Баймырҙа () — Рәсәй Федерацияһы Пермь крайының Октябрьский ҡала округы биләмәһенә ҡараған ауыл.

Баймырҙа () — бөткән ауыл. 2005 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Ишмөхәмәт ауыл Советы составында булған.

Баймырҙа ауыл Советы —Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.

## Иҫкәрмәләр

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Сығанаҡтар
Нурмөхәмәт

**Нурмөхәмәт** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтар араһында ғәрәптәрҙән таралған мосолман ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Нурмөхәмәт — «нур» һәм «мөхәмәт» һүҙҙәрен ҡушып яһалған ир-ат исеме. Мәғәнәһе — исламда мөхәмәт нуры таратыусы, һибеүсе.

## Билдәле шәхестәр
Нурмөхәмәт Йомрани (ысын исеме — *Кирәев Нурмөхәммәт Шаһиарыҫлан улы*; 1882 йыл — 1934 йыл) — башҡорт шағир-импровизаторы, сәсән.

Нурмөхәмәт Мәғәфүр улы Ниғмәтуллин (8 декабрь 1946 йыл — 26 июнь 2019 йыл) — дин әһеле. 1992—2019 йылдарҙа Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты мөфтөйө. Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы (2016) ордены һәм Рәсәй Мөфтөйҙәре советының 2‑се дәрәжә «Әл‑Фәхр» (2006), «Күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2017) ордендары кавалеры (2007).

Нурмөхәмәт Һөйәрғолов (9 февраль 1937 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалим-лингвисы, ғәрәп теле белгесе. Филология фәндәре кандидаты (2004). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994)

## Фамилияларҙа
Нурмөхәмәтов Рәшит Мөхәмәтбарый улы (4 сентябрь 1925 йыл — 23 август 1986 йыл) — рәссам. 1972—1980 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институтының бүлек мөдире. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1970) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1969), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971).

Нурмөхәмәтов Ниғмәтйән Мөхөтдин улы (10 май 1936 йыл — 26 июнь 2011 йыл) — ғалим-агроном, 1967—2011 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1978—1994 йылдарҙа үҫемлектәр селекцияһы һәм физиологияһы кафедраһы мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2002), профессор (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996). Хлорелла үҫтереү өсөн культиватор авторы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Һылыуҡай (исем)

**Һылыуҡай** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Һылыуҡай исеме бар.

## Этимологияһы
Һылыуҡай исеме матур, гүзәл, һылыу тигән мәғәнәләргә эйә. Һылыу исеменең иркәләү варианты.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Һылыуҡайҙар» (хикәйә) — Антон Павлович Чехов хикәйәһе. 1888 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр «Новое время» журналының 4513-сө һанында 1888 йылдың 21 сентябрендә Ан. Чехов ҡултамғаһы аҫтында баҫылып сыға.

«Һылыуҡай-пионерка» (хикәйә) — Һәҙиә Дәүләтшинаның хикәйәһе.1926 йылда яҙылған.

«Һылыуҡай» (конкурс) — Бөтә Рәсәй матурлыҡ бәйгеһен исеме.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Әсхәт

**Әсхәт** — төрки халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Әсхәт (Әсҡәт) — «иң бәхетле» мәғәнәле мосолман ир-ат исеме. Был исемдең «Әсҡәт» варианты ла бар.

## Билдәле шәхестәр
Әсхәт Мәсғүт улы Мирзаһитов (13 октябрь 1928 йыл — 24 ноябрь 1989 йыл) — башҡорт драматургы, актёр, режиссёр һәм тәржемәсе, йәмәғәт эшмәкәре. 1973—1988 йылдарҙа БАССР Яҙыусылар союзы идараһы председателе, 1976—1988 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзы секретары. Башҡорт АССР-ының IХ, Х һәм ХI саҡырылыш Юғары Советы депутаты һәм Юғары Совет рәйесе. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1978) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1984) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (1976) һәм республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге (1969) премиялар лауреаты.

Әсхәт Ғиниәт улы Басиров (11 ноябрь 1927 йыл — 3 октябрь 2012 йыл) — нефтсе, СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1977). БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1972), Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы нефтсеһе (1994).

Әсхәт Тажетдин улы Әшрәпов (15 апрель 1931 йыл — 19 апрель 2008 йыл) — кинооператор һәм кинорежиссёр; Ҡаҙаҡ ССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1979) һәм ике тапҡыр Дәүләт премияһы лауреаты (1967, 1970). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971).
 
Әсхәт Урал улы Рәхмәтуллин (16 май 1978 йыл, Өфө, СССР) — Рәсәй хоккейсыһы, һөжүмсе. «Салауат Юлаев» СДЮШОР тренеры. Рәсәйҙең спорт мастеры.

Әсхәт Хәтмулла улы Моҡатанов (10 апрель 1936 йыл — 3 август 2010 йыл) — ғалим-тупраҡ белгесе. Биология фәндәре докторы (1987). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1996) һәм Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2001).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Фәрзәнә

**Фәрзәнә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Фәрзәнә фарсы теленән ингән ҡатын-ҡыҙ исеме. Мәғәнәһе уҡымышлы, аҡыллы, зирәк тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Аҡбулатова Фәрзәнә Фәтих ҡыҙы (1 февраль 1960 йыл) — яҙыусы, журналист. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Журналистар (1999) һәм Яҙыусылар (1995) союздары ағзаһы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).

Сәғитова Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы (20 апрель 1943 йыл) — йырсы, вокал буйынса педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (2009). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2018), Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1983). Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге призына республика йәш йырсылар конкурсы лауреаты (1970).

Ғөбәйҙуллина Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы (14 октябрь 1945 йыл) — башҡорт балалар яҙыусыһы, тәржемәсе һәм педагог-методист. 1996 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011), Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1993). Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2021) һәм Көйөргәҙе районы хакимиәтенең Баязит Бикбай исемендәге премияһы (2014) лауреаты.

Абдуллина Фәрзәнә Фәйзи ҡыҙы (6 декабрь 1926 йыл) — педагог‑методист, мәктәп дәреслектәре авторы. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1982), СССР‑ҙың мәғариф отличнигы (1977), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1964).

Ғиләжева Фәрзәнә Ғәйнетдин ҡыҙы (1940 йыл), хеҙмәт ветераны. 1970—1995 йылдарҙа Дүртөйлө районы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

Фарзана Салик (бенг. ফরজানা সালিক), күберәк Шапла Салик булараҡ билдәле, (бенг. শাপলা সালিক) — Бөйөк Британия йырсыһы, сығышы менән Бангладештан, Лондонда йәшәй.

Фәрзәнә, Элахе () — Habit To Оthers псевдонимы аҫтында сығыш яһаусы британ актрисаһы һәм музыкаль DJ. Саут-Ист Лондон ҡалаһында тыуған. BRIT School мәктәбендә белем ала.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Мөхәмәтша

**Мөхәмәтша** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған ғәрәп, фарсы сығышлы ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мөхәмәтша — «мөхәмәт» һәм «шаһ» һүҙҙәрен ҡушып яһалған ҡушма ир-ат исеме. «Мөхәмәткә ҡараған мосолман» тигән мәғәнәне аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Мөхәмәтша Ҡаръяуҙин — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

Мөхәмәтша Абдрахман улы Буранғолов (15 декабрь 1888 йыл — 9 март 1966 йыл) — Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944). Фольклорсы, драматург. 1940 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сәйәси золом ҡорбаны.

## Фамилияларҙа
Мөхәмәтшин Фәрит Хәйрулла улы (; 22 май 1947 йыл) — Рәсәй дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. 1998 йылдың 27 майынан алып Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы рәйесе.

Мөхәмәтшин Ғәлимйән (1918 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы 2-се эскадроны отделениеһы командиры.

Мөхәмәтшин Игорь Тимербулат улы (15 август 1963 йыл) — вице-адмирал, . 2019 йылдың 1 мартынан — Рәсәй Федерацияһы Хәрби-Диңгеҙ флоты Баш командующийының ҡоралдар буйынса урынбаҫары.

Мөхәмәтшина Фәүзиә Миҙхәт ҡыҙы (15 июнь 1953 йыл) — башҡорт журналисы, Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәйҙең Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2016).

Мөхәмәтшин Фәһим Баязит улы (28 июнь 1955 йыл) — ғалим-юрист, юғары мәктәп эшмәкәре, эске эштәр органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 2003—2017 йылдарҙа Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты начальнигы. 2010 йылдан «Рәсәй юристар ассоцияцияһы» Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе. Юридик фәндәр докторы (2005), профессор (2005). Полиция генерал-майоры (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (1999), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2015).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Карам (исем)

**Карам** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Этимологияһы
Карам исеме ғәрәп теленән йомартлыҡ тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Сәлимов Карам Сәлим улы () (1905 йыл — 27 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.

Ниғмәтуллин Карам Ғиләж улы ( (22 март 1924 йыл — 25 февраль 2012 йыл) — Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

Яппаров Карам Хәлиулла улы (24 декабрь 1924 йыл — 4 июнь 2016 йыл) — Свердловск өлкәһе Качканар ҡалаһындағы тау-байыҡтырыу комбинаты агломератчигы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971 йыл). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, хәрби наградалар менән бүләкләнә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Карам — Рәсәй Федерацияһы Иркутск өлкәһе Казачинск-Ленск районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Йыһангир (исем)

**Йыһангир** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Йыһангир исеме фарсы теленән йыһанды баш эйҙереүсе тип билдәләнә.

## Билдәле шәхестәр
Абыҙгилдин Йыһангир Талха улы (10 февраль 1875 йыл — 17 июнь 1938 йыл) — мосолман дин әһеле, мәғрифәтсе. Ахун (1912 йылдан). Сәйәси золом ҡорбаны.

Байбурин Йыһангир Нурғәли улы (20 март 1852 йыл (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1859 йыл) Ырымбур губернаһы Өфө өйәҙе Сафар ауылында (хәҙерге Шишмә районыны) — 1915 йыл) — дәүләт эшмәкәре. Ырымбур губернаһынан Рәсәй Империяһының 3‑сө саҡырылыш Дәүләт думаһы (1907—1912) ағзаһы. 1906 йыл алып Рәсәй мосолмандары союзы ағзаһы. Ҡазан университетының медицина факультетында уҡыған (1883—1887). 1906 йылда (март—ноябрь) мосолман халыҡ партияһы (Ырымбур ҡалаһы) рәйесе, бер үк ваҡытта июндән Ырымбур мосолман хәйриә йәмғиәте секретары. Думаның ер комиссияһы ағзаһы. Дәүләт думаһының мосолман фракцияһына ингән. 3‑сө мосолман съезы делегаты.

Һөйәрембәтов Йыһангир () (1912 йыл — 18 ноябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

Йәндәүләтов Йыһангир Хәйбулла улы — «Сибайский рабочий» гәзите мөхәррире, Баймаҡ баҡыр-иретеү комбинаты руднигының партком секретары. 

Йыһангир Сыртланов (1832—?) — указлы мулла;

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Муллағол (исем)

**Муллағол** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Муллағол исеме бар.

## Этимологияһы
Муллағол башҡорт һәм ғәрәп мулла+ ғол (ҡол) һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән исем. Уҡымышлы Алла ҡоло тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Муллағол Диуана — Сәңкем-Ҡыпсаҡ ырыуынан сыҡҡан сәсән, шағир. Муллағол Диуана Башҡорт ерҙәрендә тыуһа ла, Урта Азияла Төркөстан ҡалаһында йәшәй. Әхмәт Йәсәүи тәриҡәте һәм шиғриәте рухында тәрбиәләнгән. Ғәрәп, фарсы телдәрен яҡшы белгән. Ф. Ғаттар, Ә. Йәсәүи әҫәрҙәрен яттан һөйләр булған. Шиғырҙар, дастандар яҙған, хикмәттәр әйткән.

Мәүлә Ҡолой (ысын исеме — Муллағол) — төрки суфый шағиры. Әхмәт Йәсәүи, Сөләймән Баҡырғани артынан эйәреүсе.

Муллағол Дәүләтҡолов — Зауряд есаул, 32-се йорт. Көйөргәҙе районына кергән ауылдарҙан 1812 йылғы һуғыш ветерандары исемлегенә ингән. Ике көмөш миҙал: «За взятие Парижа 19 марта 1814 года» һәм «В память войны 1812 года» менән бүләкләнгән.

## Фамилияла
Муллағолов Ғизетдин Ғилметдин улы (1910 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы[2]. 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордены кавалеры, «Батырлыҡ өсөн», «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1943), «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» (1945) миҙалдары менән бүләкләнгән.

Муллағолов Марат Ғизетдин улы (20 март 1940 йыл — 29 август 2012 йыл) — РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1980), БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1983), тарихсы-этнограф, фольклорсы, телсе, әҙәбиәтсе һәм яҙыусы, оҫта рәссам һәм фотограф, скульптор-дизайнер.
 
Муллағолов Мирза Ғизетдин улы (20 июнь 1938 йыл) — этнограф. Тарих фәндәре кандидаты (1989). Рәил Кузеев исемендәге премия лауреаты (2009).

## Ауылдар
Муллағол (; боронғо атамаһы Бүрәш) — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Исхаҡ (исем)

**Исхаҡ** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Этимологияһы
Исхаҡ исеме ғәрәп телендәге көлөү һүҙенән килә.

## Билдәле шәхестәр
Нуриев Исхаҡ Ғәбделкәбир (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Кәбир, Ғәбделхәбир, Абдулкәбир улы (10 август 1918 йыл — 23 ғинуар 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы элемтәсеһе, сержант, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

Ғүмәров Исхаҡ Идрис улы (10 апрель 1912 йыл — 6 май 1993 йыл) — подполковник, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы (1897 йыл — 1977 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Уҡсылар дивизияһы яугиры, уҡсы, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

Йәнбәков Исхаҡ Шәйхетдин улы (башҡа сығанаҡта Шәйхислам) (1907 йыл — 6 июль 1942 йыл) — Совет-фин, Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы артиллерия батареяһы тоҫҡаусыһы. Политрук.

Әбү Исхаҡ Ибраһим ибн Мөхәммәт әл-Истахри (яҡынса 850—934) — ғәрәп географы.

Дәүләтбирҙин Исхаҡ Ғүмәр улы (1925—4.11.2011) — ауыл хужалығы эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1963—1986 йылдарҙа  «Таналыҡ» совхозы директоры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1982) һәм халыҡ мәғарифы отличнигы (1971). Ленин (1973), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985 һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры.

Фәрхетдинов Исхаҡ Мансур улы (2 июнь 1987 йыл, Өфө ҡалаһы, Башҡорт АССР-ы) — Рәсәй геологы, Башҡорт дәүләт университетының геология һәм файҙалы ҡаҙылмалар кафедраһы мөдире (2016 йылдан), Рәсәйҙә һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһендә Халыҡ-ара медик-геологик ассоциацияһының (International Medical Geology Association Russia - NIS Chapter) рәйесе. Геология-минералогия фәндәре кандидаты, доцент.

Фаҡаев Исхаҡ Фаҡайетдин улы (1930), хеҙмәт ветераны, ғалим-агроном. 1970—1982 йылдарҙа Балтас район Советы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1968). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971), Балтас районының почётлы гражданы.

## Ауылдар
Исхаҡ (Яңауыл районы) () — Башҡортостандың Яңауыл районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Салищев Эраст Гаврилович

**Эраст Гаврилович Салищев** (23 июль /4 авг./ 1851 йыл, Козлов ҡалаһы, Тамбов губернаһы — 12 /25/ июнь 1901 йыл, Томск) — хирург;  госпиталь хирургия клиникаһы һәм быуын сығыу, һынған урын ғилеме менән десмургия кафедраһының ординар профессоры .

## Биографияһы
Эраст Гаврилович Салищев 1851 йылда  Тамбов губернаһының Козлов ҡалаһында сауҙагәр ғаиләһендә тыуған.

Медицина фәне менән  Ҡазан университетында  (1871 йылда П.Лесгафты эштән бушатыуға  ҡаршы протест йөҙөнән уҡыуҙы ташлай ) һәм Медицина-хирургия академияһында шөғөлләнә,  бында курсты  1875 йылда тамамлай (тик яҡшы билдәләренә). Тәүҙә земство табибы була; 1880 йылдан алып 1885 йылға тиклем Хәрби-медицина академияһының (Санкт-Петербург) хирургия клиникаһында  шәхси ординатор була.  1885 йылда   медицина докторы дәрәжәһенә диссертация яҡлай, ә 1887 йылда шул уҡ Академияла  прозектор итеп тәғәйенләнә.

1890 йылдан алып  1892 йылға тиклем Томск университетында хирургия профессоры була, ә 1892 йылда  госпиталь хирургия клиникаһы кафедраһына күсерелә.
 
1901 йылда «Үпкә эмболияһынан үләм — ярып ҡарамаҫҡа» тигән һүҙҙәр менән вафат була. Э.Г.Салищевты ерләргә  меңәрләгән халыҡ йыйыла .  Иоанно-Предтеченский монастыры зыяратында ерләнә, ҡәберенә гнейстан һәм ҡара граниттан ҡая ҡиәфәтендә һәйкәл ҡуйыла, ул 1973 йылда мәҙәни мираҫ объекты тип таныла. Хәҙер һәйкәлдең торған урыны билдәле түгел.

## Хеҙмәттәре
Нәшер ителгән яҡынса 20 эше:

* «Топографический очерк мужской промежности» (дисс., СПб., 1885),
* «Хирургическая анатомия и перевязка наружной сонной артерии in loco electionis» («Врач», 1886),
* «О боковой литотомии в анатомо-хирургическом отношении» («Хирургический вестник», 1889),
* «Новый истинный отдельный боковой добавочный зоб» (ib., 1891, а также в «Arch. f ü r. klin. Chirurgie», т. XLVIII), «Beitrag zur lehre von den Blasenbr üchen» («Arch. fü r klin. Chir.», т. LIV),
* «Полное изучение предстательной железы и т. д.» («Хир. лет.», 1895),
* «Пришивание подвижной почки» (ib., 1895),
* «Вылущение всей нижней конечности с её безымянною костью» («Врач», 1899, а также в cArch. f ü r klin. Chir.", т. LIX).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* Профессора медицинского факультета Томского университета — Томского медицинского института — Сибирского государственного медицинского университета (1878—2003): Биографический словарь / С. Ф. Фоминых, С. А. Некрылов, М. В. Грибовский, Г. И. Мендрина, А. И. Венгеровский, В. В. Новицкий. — Томск: Изд-во Том. ун-та, 2004.
* Венок на могилу профессора Э. Г. Салищева // Иллюстрированное приложение к № 249 газеты «Сибирская жизнь». 16 ноября 1903 года. Томск.
* Салищев, Эраст Гаврилович // Томск от А до Я: Краткая энциклопедия города. / Под ред. д-ра ист. наук Н. М. Дмитриенко. — 1-е изд. — Томск: Изд-во НТЛ, 2004. — С. 304. — 440 с. — 3000 экз. — .
Ноғман (исем)

**Ноғман** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ноғман — ғәрәп исеме Нумандан алынған, «ҡан» мәғәнәһен һәм «сәскә төрөн» аңлатҡан ир-ат исеме.

## Билдәле шәхестәр
Ноғман Хәмитов (1790 йыл —?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

Ноғман Мусин (17 июль 1931 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1991). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). 1958 йылдан — КПСС, 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2011) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.

Ноғманнасир Мәҙиәров (1782 йыл —?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

## Фамилияларҙа
Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы (1 сентябрь 1952 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. Әбйәлил районының И. Мырҙаҡаев-Балапанов исемендәге премияһы лауреаты.

Ноғманов Усман Ноғман улы (5 май1905 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы, гвардия ҡыҙылармеецы.

Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы(22 август 1972 йыл) — бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).
 
Ноғоманов Борис Миңлеғәлим улы (Барый Ноғоманов) (8 апрель 1936 йыл) — яҙыусы һәм журналист, 1979 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991), И. Мырҙаҡаев-Балапанов (2004) һәм Фәтих Кәрим (2013) исемендәге премиялар лауреаты.

## Топонимдарҙа
Ноғман (Силәбе өлкәһе) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Мөслим ауыл биләмәһе составына инә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
* 

## Сығанаҡтар
Зәит (исем)

**Зәит** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Зәит исеме ғәрәп теленән үҫеүсе, артыусы тигән мәғәнәлә.

## Билдәле шәхестәр
Ғәниев Зәит Ғаяз улы (1951), медицина өлкәһе ветераны. Табип-оториноларинголог, психиатр. Миәкә үҙәк район дауаханаһы табибы. Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

Батырбаев Зәит Зәки улы (1955), спортсы, педагог, йәмәғәтсе. Өфөләге 8-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы, республика йыйылма командаһының баш тренеры. Башҡортостан Республикаһының Спорт акробатикаһы федерацияһы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре. СССР-ҙың спорт мастеры. Рәсәй Федерацияһы Спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министрлығының Физик культура һәм спорт отличнигы (2013).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Зыя (исем)

**Зыя** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар. 

## Этимологияһы
Зыя исеме ғәрәп теленән нур, яҡтылыҡ тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Нуриев Зыя Нурый улы (21 март 1915 йыл — 19 октябрь 2012 йыл) — совет дәүләт һәм партия эшмәкәре, СССР-ҙың 4—11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1961—1986), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). Иҡтисад фәндәре кандидаты (1966).

Зыя Өммәти (1885—1943) — ХХ быуат башында ижад иткән башҡорт яҙыусыһы, уҡытыусы.

Хәлилов Зыя Ишбулды улы (13 июнь 1953 йыл — 10 апрель 2009 йыл) — ҡурайсы, йырсы; башҡорт халыҡ уйын ҡоралдары: ҡурай, ҡумыҙ яһау оҫтаһы; Рәсәй, республика күргәҙмәләре һәм конкурстарында ҡатнашыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (1986). Ҡурайсылар Союзы ағзаһы (1999).

Әхмәт Зыя Өсҡайнаҡ (Зыя Ураҙов; 1904—1967) — Төркиә уҡытыусыһы, профессор.

Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы ( 21 сентябрь 1913 йыл — 21 апрель 1990 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945)

Бәширов Зыя Әхмәт улы (26 сентябрь (8 октябрь) 1910 йыл — 28 декабрь 1976 йыл, Силәбе) — сәйәси эшмәкәр, пропагандист, отставкалағы полковник.

Әминев Зыя Әсҡәт улы (9 ноябрь 1914 йыл — 12 март 1969 йыл) — ғалим-тарихсы, юғары мәктәп эшмәкәре. 1939—1947 йылдарҙа Бөрө уҡытыусылар институтында уҡытыусы, СССР тарихы кафедраһы мөдире, институт директоры урынбаҫары. 1950—1965 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының һәм Башҡорт дәүләт университетының СССР тарихы кафедраһы мөдире. Тарих фәндәре докторы (1968).

Зыя Бажаев — Рәсәй бизнесмены, «Альянс» компанияһын ойоштороусы.

Зыя Буниятов — совет һәм әзербайжан ғалимы, шәрҡиәтсе, Әзербайжан Фәндәр академияһы академигы, Советтар Союзы Геройы.

Зыя Гёкальп — билдәле төрөк яҙыусыһы, шағир, ғалим-социолог һәм сәйәси эшмәкәр.

Зыя Самеди — уйғур яҙыусыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Иҡсан (исем)

**Иҡсан** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Иҡсан исеме ғәрәп теленән изгелек тигәнде аңлата.

## Ауылдар
Иҡсан (*Ихсан*, ) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы.

Иҡсан (Салауат районы) — Башҡортостан Республикаһы Салауат районы биләмәһе составына кергән, хәҙер бөткән ауыл.

## Билдәле шәхестәр
Адыев Иҡсан Адыевич (; 1901 — 16 июль 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составындағы 275-се кавалерия полкында отделение командиры. Гвардия сержанты.

Иҡсан Әбүбәкиров (*Иҡсан Әбүбәкир улы Ҡарасов*) — хәрби эшмәкәр, прапорщик (1818). 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында 1-се Башҡорт атлы полкының йөҙбаш есауылы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Аҡмулла (исем)

**Аҡмулла** — XIX быуат шағиры, мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулланың исеме.

## Этимологияһы
Аҡмулла — башҡорт, ғәрәп һүҙҙәре - аҡ (саф, изге күңелле) + мулла (уҡытыусы) ҡушып яһалған исем.

## Билдәле шәхестәр
Аҡмулла (14 декабрь  1831 йыл — 8 октябрь 1895 йыл) — күренекле башҡорт шағиры, мәғрифәтсе. Башҡорт шиғриәтенә тос өлөш индергән, милләттең XIX быуаттағы иң атаҡлы һүҙ оҫтаһы тип һанала.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Аҡмулла — композитор Заһир Исмәғилевтың Ишмулла Дилмөхәмәтов либреттоһына 1986 йылда яҙылған операһы.

Аҡмулла — Ырымбур губернаһының Троицк ҡалаһында мосолмандар өсөн төрки телендә нәшер ителгән рәсемле сатирик һәм юмористик журнал.

Аҡмулла музейы — музей, Башҡортостан Республикаһының Милли әҙәбиәт музейы филиалы. Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы Туҡһанбай ауылында урынлашҡан.

М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты () — Башҡортостан һәм башҡа төбәктәр мәктәптәре өсөн юғары белемле уҡытыусылар әҙерләүсе уҡыу йорто, был йүнәлештәге фәнни-педагогик һәм методик үҙәк. *Башҡорт дәүләт педагогия институты* булараҡ 1967 йылда асыла, 2000 йылдан «университет» статусы ала һәм һуңыраҡ уға мәғрифәтсе-шағир Мифтахетдин Аҡмулла исеме бирелә.

Аҡмулла премияһы — КПСС-тың Миәкә район комитеты һәм район Советы башҡарма комитеты ҡарары менән 1989 йылдың 27 декабрендә булдырыла.

Мифтахетдин Аҡмулла һәйкәле — Өфөлә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ҡаршыһында ҡуйылған һәйкәл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Эльвира (исем)

**Эльвира** — рус һәм төрки халыҡтарҙа киң таралған ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Эльвира исеме башҡорт теленә латин һәм рус телдәренән үҙләштерелгән, һары сәсле, алһыу йөҙлө мәғәнәләренә эйә. Һаҡлаусы, ҡурсалаусы тип тә аңлатыла.

## Билдәле кешеләр
Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы (19 август 1973 йыл) — ғалим-филолог, журналист, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресс) — йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге Президиумы рәйесе (2019).

Юнысова Эльвира Әхтәм ҡыҙы (4 ғинуар 1960 йыл) — театр һәм кино актёры, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1983 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы, бер үк ваҡытта 1987—1995 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. 1983 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 2008—2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе урынбаҫары. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ (1992) артисы.

Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы (29 октябрь 1963 йыл) — Рәсәй иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре, 2013 йылдың 24 июненән Рәсәй Үҙәк Банкы Рәйесе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Зөлфәр (исем)

**Зөлфәр** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар. 

## Этимологияһы
Зөлфәр исеме ғәрәп теленән матур сәсле, дәртле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Хисмәтуллин Зөлфәр Фазыл улы (11 июль 1923 йыл — 6 апрель 1983 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. 1964 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1945) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973).

Юлдашев Зөлфәр Мырҙабулат улы (4 ғинуар 1930 йыл — 24 ғинуар 2017 йыл) — малсылыҡ алдынғыһы, тыл һәм хеҙмәт ветераны. 1947—1990 йылдарҙа Бөрйән районы «Ҡыҙыл таң» колхозында мал ҡараусы, көтөүсе һәм ферма мөдире. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты (1962—1966). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), «Почёт Билдәһе» (1973) һәм Халыҡтар Дуҫлығы (1981) ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2015).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Дияс (исем)

**Дияс** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Дияс исеме испан теленән көн, көндөҙ тип аңлатыла.

## Билдәле шәхестәр
Йәндүрин Дияс Хатип улы (20 ғинуар, 1940, БАССР-ҙың Малаяҙ районы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Салауат районы) Лағыр ауылы) — тарихсы, тарих фәндәре докторы (2005), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2009), СССР Юғары мәктәбе отличнигы (1985), Рәсәй Федерацияһы юғары һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре (2007).

Дияс Избасаров — Рәсәй еңел атлетсыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Данис (исем)

**Данис** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар. 

## Этимологияһы
Данис исеме фарсы теленән аҡыл эйәһе, белемле тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Тикеев Данис Солтан улы (10 ноябрь 1940 йыл — 9 сентябрь 2008 йыл) — тел белгесе, педагог. 1976—1977 йылдарҙа Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультеты деканы урынбаҫары, 1983 йылдан әҙерлек бүлеге мөдире, 1987 йылдан — башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2003 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының башҡорт филологияһы факультеты деканы. Филология фәндәре докторы (2000), профессор (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006), Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1990). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001).

Дусов Данис Әкрәм улы () (23 май 1947 йыл) — ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

Латипов Данис Мансур улы (28 сентябрь 1990 йыл, Ишембай, БАССР, СССР) — Рәсәй боксёры, Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы, Башҡортостан һәм «Динамо» клубы (Өфө) вәкиле. СДК «Динамо» — Чемпионат России по боксу: итоги предварительных поединков.

Әҙиәтов Данис Ғәниәт улы (1958), Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл участка дауаханаһының баш табибы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.

Зарипов Данис Зиннур улы — Рәсәй хоккейсыһы, «Аҡ Барс» хоккей клубының капитаны. Рәсәй йыйылма командаһы составында өс тапҡыр донъя чемпионы (2008, 2009 һәм 2014). Биш тапҡыр Гагарин кубогын яулаусы (2009, 2010, 2018 йылдарҙа — «Аҡ Барс» составында, 2014 һәм 2016 йылдарҙа — «Металлург» составында).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Марсель (исем)

**Марсель** (шулай уҡ **Марс** тиҙәр; французса: *Marcel* [maʁsɛl], окситанса: *Marcel* [maɾˈsɛl], каталанса: *Marcel* [məɾˈsɛl]) **—** боронғо рим ир-ат исеме Марцеллдың окситан формаһы, ул латинса "Марсҡа ҡағылышлы" тигәнде аңлата. Был исемдең ҡатын-ҡыҙ аналогы - Марсела. Ул Башлыса Францияла, Монакола, Швейцарияла, Испанияла, Италияла, Бельгияла, Әлмәниәлә, Венгрияла, Канадала һәм өлөшләтә Польшала һәм Румынияла ҡулланыла.

## Марсель исемле билдәле шәхестәр
Сәлимов Марсель Шәйнур улы **—** сатирик һәм юмористик шағиры һәм әҙибы, журналист һәм тәржемәсе.

Ғарипов Марсель Исмәғил улы — ғалим-педагог, комсомол, партия органдары хеҙмәткәре, юғары мәктәп эшмәкәре.

Искәндәров Марсель Бәғҙәт улы — журналист, яҙыусы. Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Абдулов Марсель Хәбиб улы — инженер-урмансы, СССР һәм Рәсәйҙең дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.

Шәрәфетдинов Марсель Ирек улы — Рәсәй шашкасыһы. Спорт мастеры.

Йосопов Марсель Жәлил улы — Рәсәй спортсыһы, көрәшсе, йәмәғәтсе.

Марсель Дюшан — Франция һәм Америка рәссамы, шахматсы, сәнғәт теоретигы, дадаизм һәм сюрреализм башында торған.

Пруст Марсель — француз әҙибы.

Марсель Хиршер — Австрия тау саңғысыһы, 2018 йылда ике тапҡыр олимпия чемпионы, ете тапҡыр донъя чемпионы.
Ғәни (исем)

**Ғәни** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

## Этимологияһы
Ғәни исеме ғәрәп теленән бай, маллы, дәүләтле тип аңлатыла.

## Билдәле шәхестәр
Иҫәнгилдин Ғәни (Ғәниулла) Ниғмәт улы (1914 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, разведчик, рядовой.

Вәлиев Ғәни Нурмөхәмәт улы (1897—1989) — совет колхозсыһы, III саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты. 1932-се йылдан алып КПСС ағзаһы. 

Ғәлимов Ғәни Ғәлим улы (23 февраль 1912 йыл — 5 ноябрь 1969 йыл) — СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, полковник.

Әшрәф Ғәни — Афған сәйәси эшмәкәре,  2014 йылдың 29 сентябренән Афғанстан президенты. 2021 йылдың 15 авгусынан алып ҡасып йөрөй.

Моратбаев Ғәни — йәмәғәт эшмәкәре, Ҡаҙағстан ССР-ында комсомолды ойоштороусы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Сәриә (исем)

**Сәриә** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Сәриә исеме бар.

## Этимологияһф
Сәриә (Миңлесәриә) исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән үҙләштерелгән, «бәхетле», «миңле», «шишмә», «шат йыр», «аҫыл», «затлы» тигән мәғәнәләргә эйә.Бала бәхетле, шишмә кеүек шат йырлы ғүмерле, аҡыллы, аҫыл зат булып үҫеүен теләп ҡушылған.

## Билдәле кешеләр
Ғүмәрова Сәриә Ибраһим ҡыҙы (15 декабрь 1935 йыл — 27 ғинуар 1995 йыл) — табип, йәмәғәтсе. 1959 йылдан «Ишембайнефть» НГДУ-һының медицина-санитария часы һәм ҡала дауаханаһы табибы. Ишембайҙың 10-сы саҡырылыш ҡала Советы депутаты. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы.

Миржанова Сәриә Фазулла ҡыҙы (24 декабрь 1924 йыл — 25 ноябрь 2000 йыл) — башҡорт тел белгесе, төркиәтсе, филология фәндәре докторы (1985), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985).

Мәһәҙиева Сәриә Сәмиғулла ҡыҙы (1926—2011), журналист. 1971—2006 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының әҙәби хеҙмәткәре, бүлек мөдире һәм бүлек мөхәррире. СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Ибрай ауылынан.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Сәриә» — башҡорт халыҡ йыры.

«Яман Сәриә»-башҡорт халыҡ йыры.

«Сәриә» — башҡорт халыҡ уйыны.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Мирза (исем)

**Мирза** — башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мирза исеме башҡорт теленә фарсы теленән килеп ингән. Түрә балаһы, рәйес, Әмир, затлы, аҫыл зат тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Мирза Шәфи Үәзех (; XVIII быуат аҙағы — XIX быуат башы, Гәнжә — 16 (28) ноябрь 1852, Тифлис) — әзербайжан шағиры һәм аҡыл эйәһе, мәғрифәтсе һәм педагог.

Мирза Ҡәдим Ирәвәни, Ирәвәни Мирза Ҡәдим Мәмед-Ғөсәйн уғлы (1825 йыл — 1875 йыл) — XIX быуат Әзербайжан рәссамы. Орнаменталист һәм портретист, Әзербайжан станок живописенә нигеҙ һалыусы, ижады Яңы дәүер Әзербайжан һынлы сәнғәтендә мөһим һынылыш булған.

Муллағолов Мирза Ғизетдин улы (20 июнь 1938 йыл) — этнограф. Тарих фәндәре кандидаты (1989). Рәил Кузеев исемендәге премия лауреаты (2009).

## Фамилия
Мирзанов Бәхтийәр Ғүмәр улы (10 ноябрь 1892 йыл — 17 июль 1941 йыл) — башҡорт һәм татар совет шағиры.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Мирза-Риза-хан йорто — XIX быуат аҙағы архитектураһы ҡомартҡыһы, Боржоми ҡалаһының символы. Боржоми үҙәк паркы янында урынлашҡан.
 == Иҫкәрмәләр ==

## Сығанаҡтар
Көнһылыу

**Көнһылыу** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Көнһылыу боронғо төрки тамырлы ҡатын-ҡыҙ исеме. Көн (ҡояш) + һылыу һүҙҙәрен ҡушып яһалған. Ҡояштай матур тигән мәғәнәлә.

## Билдәле шәхестәр
Ҡотлобаева Көнһылыу Зәки ҡыҙы (13 март 1956 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. Юғары категориялы биология уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2004) һәм мәғариф алдынғыһы (1998), «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты гранты конкурсы еңеүсеһе (2011). 2015 йылдан Башҡорт Википедияһының әүҙем мөхәррире, 2016 йылдан Бөрйән вики-клубы етәксеһе.

Хатмуллина Көнһылыу Ғүмәр ҡыҙы (26 февраль 1985 йыл) — ғалим, химия фәндәре кандидаты, Рәсәй фәндәр академияһының Химия-физика проблемалары институтында ғилми хеҙмәткәр.

Әйүпова Көнһылыу Рамаҙан ҡыҙы (24 октябрь 1958 йыл — 30 сентябрь) — Силәбе ҡалаһындағы Ш. Бабич исемендәге башҡорт һәм татар китапханаһы мөдире, Силәбе өлкәһе Башҡорт Ҡоролтайы ағзаһы, Силәбе ҡалаһы Башҡорт Ҡоролтайы ағзаһы, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары хәрәкәте рәйесе.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Урланған Көнһылыу» — Юлтыев Дауыт Исхаҡ улы яҙған пьеса.

«Көнһылыу» повесы — башҡорт прозаигы, шағир, драматург һәм тәржемәсе Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙының повесы. Стәрлетамаҡ режиссеры Руслан Юлтаев Зәйнәб Биишеваның «Көнһылыу» повесы буйынса фильм төшөрөргә ниәтләй.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Нажиә (исем)

**Нажиә** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Нәжиә исеме бар.

## Этимологияһы
Нажиә исеме башҡорт теленә ғәрәпсәнән үҙләштерелгән, иң яҡын дуҫ, ярҙамсы тигәнде аңлата. Назиә тип ҡушылған исемдәр ҙә йыш осрай. Был Нажиә исеменең бер варианты.

## Билдәле кешеләр
Аллаярова Нажиә Һибәт ҡыҙы (15 июль 1936 йыл) — йырсы, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисы. Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1960). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017).

Игеҙйәнова Нажиә Заһир ҡыҙы (1 сентябрь 1946 йыл) — хеҙмәт ветераны, журналист, 1986—2002 йылдарҙа «Ағиҙел» журналы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1991 йылдан — бүлек мөдире. 1993 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Фәйзрахман (исем)

**Фәйзрахман** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Фәйзрахман исеме бар.

## Этимологияһы
Фәйзрахман ғәрәп теленән ингән, Фәйез + Рахман һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән исем. Шәфҡәтле, мәрхәмәтле тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Исмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы (24 март 1955 йыл) — рәссам, 1986 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1997) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004).

Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы (2 декабрь 1925 йыл — 1998 йыл) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, крайҙы өйрәнеүсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1977 йылдарҙа КПСС-тың Әбйәлил районы комитетының беренсе секретары, 1977—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы секретары. КПСС-тың XXIV (1971) һәм XXV (1976) съездары делегаты. Башҡорт АССР-ының 7-11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР-ҙың 1977 йылғы Конституцияһын әҙерләүҙә һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашыусы.

Ярышев Фәйзрахман Абдрахман улы (28 июль 1941 йыл — 7 февраль 2005 йыл) — режиссёр. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1998).

Ибраһимов Фәйзрахман Хөсәйен улы (1900 йыл — 10 ноябрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы (16 декабрь 1921 йыл — 19 октябрь 1998 йыл) — БАССР-ҙың Шишмә районы Салауат исемендәге колхоз рәйесе, Социалистик Хеҙмәт Геройы. Бөйөк Ватан һуғышы яугире.

Фәссәхетдинов Фәйзрахман Фәссәхетдин улы (1925 йыл — 2009 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, сержант, «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған. Һөнәре — агроном.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар