Русь

**Русь** — Көнсығыш Европала киң этномәҙәни төбәк, көнсығыш славян ерҙәренең тарихи исеме. Был ерҙәрҙә барлыҡҡа килгән йоғонтоло Киев Русе боронғо берҙәм рус халҡын, телен һәм мәҙәниәтен формалаштырыуға нигеҙ була. Уның сәйәси сәскә атыуы X—XI быуатҡа тура килә.

988 йылда Русь көнсығыш христиан йолалары буйынса суҡындырыла.

Феодаль Рустә үҙ-ара һуғыштар һәм ошо фонда монголдар баҫып инеүе уның удел кенәзлектәренә тарҡалыуына килтерә, һәм уның өлөштәре тышҡы власть көс үҙәктәренең хакимлығы аҫтына эләгә, XV быуат аҙағында Төньяҡ-Көнсығыш Рустә бойондороҡһоҙ берҙәм Рус дәүләте барлыҡҡа килә, уның Бөйөк Литва кенәзлеге һәм артабан Речь Посполитая менән көрәше, *урыҫ ерҙәрен* йыйыуы бер нисә быуат дауамында Көнсығыш Европа сәйәсәтенең һәм тарихының төп билдәләүсе һыҙаттарының береһенә әйләнә.

## Исеме
Русь атамаһы *русь* ҡәбилә (йәки социаль төркөм) исеменән килеп сыҡҡан, ул Боронғо Рус дәүләтенең юғары ҡатламын тәшкил иткән булған. Шулай уҡ төньяҡ Иран, славян һәм башҡа ҡайһы бер этимологиялар бар.

## Тарихы

### Дәүләтселектең барлыҡҡа килеүе

### Тәүге телгә алыуҙар

### Рус ҡалаларының үҫеше

### Боронғо рус дәүләте

#### Рюрик Дәүләте (Новгород Русе)

#### Киев Русе

### Русь монголдар баҫып алыуынан һуң

#### Русь монгол-татар иҙеүе аҫтында

#### Мәскәүҙең Литва һәм Речь Посполитая менән көнәркәшлеге

#### Ҡырым-нуғай һөжүмдәре

## Халҡы

### Русь менән бәйле этнонимдар

### Боронғо урыҫ халҡы һәм XVII быуатҡа тиклем дөйөм урыҫ аңының үҫеше

## Мәҙәниәте

## Телмәр хәле

## Дине

## Хоҡуҡиәт

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* 
* Древняя Русь в средневековом мире. Энциклопедия / Под ред. Е. А. Мельниковой, В. Я. Петрухина. — 2-е изд. — М. : Ладомир, 2017.
* *[[Барсов, Николай Павлович|Барсов Н. П.]]* Материалы для историко-географического словаря России
* *Бибиков М. В.* Русь в византийской дипломатии: договоры Руси с греками X в. // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2005. № 1 (19). С. 5—15.
* *Богданов С. В.* Об определении «Всея Руси» в великокняжеской титулатуре XIV—XV в. (по материалам актов XIV—XV в.) // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2008. № 4 (34). С. 30—49.
* *[[Горский, Антон Анатольевич|Горский А. А.]]* Русь «от рода франков» // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2008. № 2 (32). С. 55—59.
* *[[Данилевский, Игорь Николаевич|Данилевский И. Н.]]* Русская Земля 
* *[[Дмитриев, Михаил Владимирович|Дмитриев М. В.]]* Парадоксы «Святой Руси»: «Святая Русь» и «русское» в культуре Московского государства XVI—XVII вв. и фольклоре XVIII—XIX вв. // L’invention de la Sainte Russie. 53/2-3. 2012. P. 319—331.
* 
* 
* *[[Кузьмин, Аполлон Григорьевич|Кузьмин А. Г.]]* Древняя Русь в IX—XI веках 
* *Кузьмин А. Г.* Сведения иностранных источников о руси и ругах 
* 
* *[[Насонов, Арсений Николаевич|Насонов А. Н.]]* Русская Земля (фрагменты).
* *[[Перевезенцев, Сергей Вячеславович|Перевезенцев С. В.]]* .
* *[[Петрухин, Владимир Яковлевич|Петрухин В. Я.]]* Начало этнокультурной истории Руси IX—XI веков. Смоленск: Русич; М.: Гнозис, 1995.
* 
* *[[Плотникова, Ольга Анатольевна|Плотникова О. А.]]* Кристаллизация института княжеской власти как социально-политического компонента древнерусской цивилизации.
* *Погосян Е.* Русь и Россия в исторических сочинениях 1730—1780-х годов .
* *Раковский А.* 
* *[[Робинсон, Андрей Николаевич|Робинсон А. Н.]]* «Русская Земля» в «Слове о полку Игореве»
* 
* *[[Седов, Валентин Васильевич|Седов В. В.]]* Избранные труды : Славяне. Древнерусская народность. — М. : Знак, 2005.
* *[[Тихомиров, Михаил Николаевич|Тихомиров М. Н.]]* Происхождение названий «Русь» и «Русская Земля»
* *Фетисов А. А.* Формирование «домена» Рюриковичей («Русской земли») по археологическим данным // Восточная Европа в Древности и средневековье. Государственная территория как фактор политогенеза. XXVII чтения памяти В. Т. Пашуто. М. 2015. C. 278—283.
* 
* *[[Цукерман, Константин|Цукерман К.]]* Два этапа формирования Древнерусского государства. Археологія, Київ: Інститут археології HAH України № 1/2003.