Рындин Кузьма Васильевич

**Рындин Кузьма Васильевич** (24 август 1893 йыл, Өфө губернаһының Өфө өйәҙе Ерал ауылы — 10 февраль 1938 йыл, Мәскәү) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1924 йылдан Үҙәк Комитет ағзалығына кандидат, 1930 йылдан ВКП(б) Үҙәк Комитеты ағзаһы. СССР-ҙың ВЦИК һәм ЦИК ағзаһы. СССР Эске эштәр буйынса Халыҡ комиссариатының айырым өсәү составында була.

## Биографияһы
Һөнәрсе ғаиләһендә тыуған. Ауылында башланғыс мәктәпте тамамлай. 1914 йылда Эҫем тимер ҡойоу заводына инә. 1915 йылдан алып РСДРП ағзаһы. Эшсе йәштәр түңәрәге, һуңынан ойошмаһын ойоштороусыһы.

1916 йылда революция маевкаһында ҡатнаша. Ҡулға алыныуҙан ҡурҡып, Ревда ҡалаһына китә һәм металлургия заводына слесарь булып эшкә инә. Һуңынан Түбәнге Тагилға китә.

Февраль революцияһынан һуң Эҫемгә ҡайта. 1917 йылда РСДРП(б)-ның Эҫем комитетын һәм ревкомды етәкләй, Өфө губерна башҡарма комитеты составына инә.

1918 йылдың июненән — Эҫемдә һәм уның районында колчак тылында йәшерен эштә.

1919 йылда Өфө губчека рәйесе, РКП(б)-ның губерна комитеты, губерна башҡарма комитеты ағзаһы.

1920 йылда Көнбайыш фронтта РККА-ла сәйәси эш алып бара.

Граждандар һуғышы тамаланғандан һуң Уралға ҡайта. 1921—1922 йылдарҙа Златоуст партия комитеты секретары, өйәҙ башҡарма комитеты рәйесе. 1923 йылда РКП(б)-ның Лысьва районында яуаплы секретарь , 1924—1925 йылдарҙа — Түбәнге Тагилда, 1925—1927 йылдарҙа — Пермь округ комитеты, 1927 йылда — РКП(б.)-ның Урал өлкә комитеты секретары.

Троцкист-зиновьев блогын тар-мар иткән 1927 йылдың декабрендәге XV съезда Рындин үҙен оппозицияға ҡарата хәл иткес саралар яҡлыһы итеп күрһәтә, Үҙәк комитет линияһы менән уртаҡлашмағандарҙы партия сафынан ҡыуып сығарыуға саҡыра.

1928 йылдың октябрь-ноябрь айҙарында Бухарин һәм уның яҡлыларҙан киң таҙартыу эштәре үтә. 1929 йылдың сентябрендә Рындин таҙартыу эштәре менән етәкселек итә.

1929 йылдан алып баш ҡалала партойошмала эшләй: ВКП(б)-ның Мәскәү комиссияһын һәм өлкә РКИ-һын етәкләй, 1930—1934 йылдарҙа Мәскәү өлкә комитеты һәм партия ҡала комитетының 2-се секретары.

## Силәбе өлкәһе менән етәкселеге
1934 йылдың 22 ғинуарынан яңы ойошторолған Силәбе өлкә комитетының һәм ВКП(Б) ҡала комитетының 1-се секретары. Силәбе өлкәһе менән дүрт йылға яҡын етәкселек итә. Был осор СССР Эске эштәр халыҡ комиссариатының 1937 йылдың 30 июлендәге 00447 һанлы бойороғо буйынса ойошторолған айырым өсәү составына инеү менән билдәләнә һәм сталин репрессияларында әүҙем ҡатнаша.

1934 йылда уның башланғысы менән Силәбе өлкәһендә тракторҙарға ҡатнаш тағылмалар индереү башлана, был бер үк ваҡытта ерҙе һөрөргә, тырматырға һәм сәсергә мөмкинлек бирә. Тракторҙың бер йөрөшөндә өс операция үтәүе яғыулыҡты экономиялауға һәм сәсеүҙе тиҙ арала үткәреүгә мөмкинлек бирә. 1935 йылда Рындин ярҙамында ашлыҡ һуҡҡыстар өсөн транспортерҙар үҙләштереү үтә, улар ашлыҡ һуғыуҙы автоматлаштырырға һәм дүрт кеше хеҙмәтен алмаштырырға мөмкинлек бирә.

Рындин партия етәкселәренән урында ауыл хужалығы белгестәре — агроном, механизатор, малсылар өсөн шарттар булдырыуҙы талап итә.

Ул арҡыры -буй рәт-рәт сәсеү ысулын тәҡдим иткән агроном Г. М. Сиротиндың эштәре менән ҡыҙыҡһына. 1936 йылда уҡ Рындин ярҙамында Силәбе өлкәһендә 120 мең гектарҙа иген культуралары яңы ысул менән сәселә. Был уңышты күпкә арттырырға мөмкинлек бирә. Сиротин һәм Рындиндың башланғысын игенселек халыҡ комиссары Чернов хуплай.

1934—1936 йылдарҙа Рындин исеме менән Силәбе өлкәһендә 20-гә яҡын колхоз, артель һәм шахталар атала.

## Силәбе исемен үҙгәртеү буйынса планы

«Иптәш. Сталин! Киләһе мәсьәлә буйынса һеҙгә күрһәтмәләр һорайым. Һуңғы йыл ярым эсендә Силәбе ҡалаһының исемен үҙгәртеү тураһында өлкә ойошмалар алдында мәсьәлә ҡуйыла. Был тәҡдим айырым иптәштәр тарафынан да, партияның өлкә комитеты пленумында ла, ҡаланың партия йыйылыштарында ла әйтелә.

„Силәбе“ рус теленә тәржемә ителгәндә „соҡор“ тигәнде аңлата. Шуға күрә һөйләшкәндә йыш ҡына һөйләшкәндә „челяба“ һүҙе йыш ҡына ниҙер кире һәм артта ҡалған кеүек ҡулланыла. Ҡала исеме күптән инде иҫкергән, ул уның эске йөкмәткеһенә тап килмәй.

Революция йылдары эсендә, бигерәк тә биш йыллыҡ осорҙар ваҡытында ҡала ныҡ үҙгәрҙе. Иҫке казак- сауҙагәр ҡаласығынан эре индустриаль үҙәккә әүерелде.

Бына ни өсөн ҡаланың иҫке исеме бөгөнгө ысын хәленә тап килмәй. Шуға күрә беҙ Һеҙҙән Силәбе ҡалаһын Кагановичград тип үҙгәртеү өсөн рөхсәәт һорайбыҙ. Исемен үҙгәртеүҙе яҡынлашып килгән советтарҙың өлкә съезында үткәргәндә яҡшы булыр ине.

Коммунистик сәләм менән РЫНДИН
36. 1Х. 19»
Сталин резолюцияһы: «*Ҡаршы. И. Ст.*»

## Бүләктәре
* 20.12.1935 — 1378 һанлы Ленин ордены — ауыл хужалығы өлкәһендәге ҙур уңыштары һәм ауыл хужалығы буйынса дәүләт пландарын арттырып үтәгәне өсөн.

## Хәтер
1935 йылдан алып 1937 йылға тиклем Рындин К. В. исемен Силәбе өлкәһе Подовинный ауыл Советының Подовинное ауылындағы «Подовинный» совхозы йөрөтә. ,

## Ҡулға алыныуы һәм үлеме
1937 йылдың 12 октябрендә вазифаһын башҡарыу мәлендә ҡулға алына (ВКП(Б) Үҙәк Комитетының октябрь пленумында ҡатнашыу өсөн Мәскәүгә саҡырыла). Ҡулға алынғандан һуң шунда уҡ ВКП(Б) Үҙәк Комитеты составынан сығарыла. Террористик контрреволюцион ойошмала ҡатнашыуҙа ғәйепләнә. К. Рындин исеме 1937 йылдың 1 ноябренә билдәләнгән ( ВКП(б) ағзалары һәм кандидаттары грифы аҫтында 45 кешенән торған исемлектә 19-сы була). 1938 йылдың 8 февралендә СССР Юғары судының хәрби коллегияһы хөкөм ҡарарын раҫлай. 1938 йылдың 10 февралендә атып үлтерелә.

1956 йылдың 14 мартында үлгәндән һуң аҡлана.

Ерләнгән урыны — Бутово-Коммунарка.

## Фотоһүрәттәре
* http://www.book-chel.ru/ind.php?id=2671&what=card
* http://vecherka.su/katalogizdaniy?id=30852 
* Рындин Кузьма Васильевич

## Әҫәрҙәре
* Өлкә партия ойошмаһы эше тураһында: ЦК ВКП(Б) Пленумының 1937 йыл февраль-март айындағы сығышы . // Тарих мәсьәләләре. 1995. № 7.

## Иҫкәрмәләр