Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла ҡыҙы

**Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла ҡыҙы** (9 ғинуар 1920 йыл — 11 ноябрь 2013 йыл) — ғалим-терапевт, йәмәғәтсе. 1957—2008 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1972—1985 йылдарҙа 1-се госпиталь терапияһы кафедраһы мөдире. 1972—1985 йылдарҙа Башҡортостан кардиологтар йәмғиәте рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1970). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1994).

## Биографияһы
Бәйнә (Бэйна) Хәлиулла ҡыҙы Әхмәтова 1920 йылдың 9 ғинуарында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Бүздәк улусы Үрге Ҡарғалы ауылында тыуған. 
1933 йылда Тереғоловтар ғаиләһе Өфөгә күсеп килә.

Өфөләге 2-се урта мәктәптә, Башҡорт дәүләт медицина институтында уҡый.

## Тормош юлы
1941 йылда медицина институтын тамамлағандан һуң, Туймазы районының Ҡандра участка дауаханаһында,

1946 йылдан — «Алкин» шифаханаһында эшләй.

1952 йылдан Өфө ҡалаһының 2-се дауаханаһында бүлек мөдире.
 
1957—2008 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1972—1985 йылдарҙа 1-се госпиталь терапияһы кафедраһы мөдире.

1969 йылда Ҡазан медицина медицина институтының ғилми советы ултырышында докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.

1972—1985 йылдарҙа Башҡортостан кардиологтар йәмғиәте рәйесе. Терапевт-табиптарҙың квалификацияһын камиллаштырыу эшен йәнләндерә.
Ғилми эшмәкәрлектәренә баһа биреү менән бер рәттән ул үҙенең студеттарына һәм коллегаларына үҙенең бай клиник тәжрибәһен тапшырған.

Уның етәкселегендә кафедрала бронх-үпкә патологияһы, нефть-химия һәм машиналар төҙөү сәнәғәтендә эшләүселәрҙең йөрәк-ҡан тамырҙары һәм үпкә-тын юлдары сирҙәре һәм уларҙы реабилитациялау мәсьәләләре өйрәнелгән.

Ғилми-тикшеренеү хеҙмәттәре йөрәк-ҡан тамырҙары, үпкә-бронх ауырыуҙарының этиологияһы, терапияһы һәм профилактикаһы проблемаларына; уларҙы дауалауҙа үҫемлектәрҙе ҡулланыуҙы өйрәнгән.

Б. Х. Әхмәтова ҡатнашлығында клиник тәжрибәгә хроник үпкә, йөрәк ишемияһы сирҙәре һ. б. хас булмаған сирҙәрен  электротопография методтары индерелгән.

400-ҙән артыҡ фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 18 монография авторы.

Уҡыусылары уның етәкселегендә 20 доктор һәм кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлаған.

Әхмәтова 134-се уҡсылар бригадаһының кадрҙар составын формалаштырыуҙа ҡатнашҡан.

2013 йылдың 11 ноябрендә Өфөлә вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* 1989 — Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре
* 1994 — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы
* «Бөйөк Ватан һуғышы ветераны» миҙалы
* «Хеҙмәт ветераны» билдәһе
* «Ҡала алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы

## Ғилми хеҙмәттәре
* Лечение хронических заболеваний лёгких копытнем европейским. Уфа, 1972 (соавт.); Хронический бронхит и предбронхит у нефтехимиков. Уфа, 1996 (соавт.);
* Бронхиальная астма: (клиника, диагностика и лечение). Уфа, 2002 (соавт.).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Российская государственная библиотека
* [БДМУ-ның «Медик» гәзите, 3 бит, 6-сы һан, июнь, 2013 йыл ](https://bashgmu.ru/upload/medik%20rb/Медик%206%20(52)%20июнь.pdf)
* Ахметова, Байна Халиулловна. Лечение хронических заболеваний легких копытнем европейским/Б. Х. Ахметова, Р. Т. Тимерзянович. — Уфа : Башк. кн. изд-во, 1972. — 86 с.; В вып. дан. 1-й авт.: проф. Бэйна Халиулловна Ахметова