Брахмапутра

**Брахмапу́тра** () — Ҡытайҙағы, Һиндостандағы һәм Бангладештағы йылға, Гангтың һул ҡушылдығы, Көньяҡ Азияның иң ҙур һыу артерияларының береһе.

## Гидроним
Айырым өлөштәрҙә төрлөсә атала: Тибетта — Мацанг һәм Ярлунг-Цангпо, Гималайҙар аша үткән урында — Сианг һәм Диханг, Һиндостанда — Брахмапутра, Бангладешта — Джамуна. Йылғаның һинд атамаһы санскриттан тәржемә иткәндә «Брахма улы» тип аңлатыла

## География
Оҙонлоғо — 2896 км, төрлө сығанаҡтарҙа бассейн майҙанына төрлө баһаламалар бирелә — 530 меңдән алып 935 мең км² тиклем, иң йыш ҡулланылған дәүмәл — 651 мең км². Йылға бассейны дүрт ил территорияһында урынлашҡан — Ҡытай (50,5 %), Һиндостан (33,6 %), Бангладеш (8,1 %) һәм Бутан (7,8 %).

Гималайҙарҙың төньяҡ битләүендә һәм Кайлас һыртының көньяҡ битләүендә башланған Джангци һәм Чема-Юндунг йылғалары Брахмапутра инештәре булып тора.

Пасигхат тирәһендә Брахмапутра тауҙар аша сыға Бенгал тигеҙлеге буйлап аға башлай. Тигеҙлектә ул бер нисә тармаҡтарға һәм ҡылымыҡтарға бүленә. Ассам тауҙарын уратып, Брахмапутра ҙур бөгөл барлыҡҡа килтерә һәм көньяҡҡа табан боролоп Ганг йылғаһы менән ҡушыла.

Брахмапутра һәм Ганг йылғаларының уртаҡ йырҙаһы ҙур дельта һәм эстуарий барлыҡҡа килтереп Бенгал ҡултығына ҡоя.

Иң ҙур ҡушылдыҡтары: һулдан — Hay, Чорта-Цангпо, Рага-Цангпо, Джичу, Джамда, Лухит, Капили; уңдан — Ньянгчу, Субансири, Бхарели (Каменг), Манас, Тиста.

Тамағында уртаса һыу сығымы яҡынса 19 мең м³/сек.

**1969—1975 йй. йылға тамағындағы «Бахадурабад» станцияһында ([[Бангладеш]]) алынған<br /> мәғлүмәттәргә ярашлы уртаса айлыҡ һыу сығымдары (м³/сек).**

Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:60 bottom:40 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:40000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:b increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
  bar:1 text:Ғин
  bar:2 text:Фев
  bar:3 text:Мар
  bar:4 text:Апр
  bar:5 text:Май
  bar:6 text:Июн
  bar:7 text:Июл
  bar:8 text:Авг
  bar:9 text:Сен
  bar:10 text:Окт
  bar:11 text:Ноя
  bar:12 text:Дек

PlotData=
  color:d width:20 align:left

  bar:1 from:0 till:  2949
  bar:2 from:0 till:  2676
  bar:3 from:0 till:  3019
  bar:4 from:0 till:  5260
  bar:5 from:0 till:  10744
  bar:6 from:0 till:  22098
  bar:7 from:0 till:  32645
  bar:8 from:0 till:  31062
  bar:9 from:0 till:  28908
  bar:10 from:0 till:  17370
  bar:11 from:0 till:  7539
  bar:12 from:0 till:  4360

PlotData=
  bar:1 at: 2949 fontsize:S text: 2949 shift:(-10,5)
  bar:2 at: 2676 fontsize:S text: 2676 shift:(-10,5)
  bar:3 at: 3019 fontsize:S text: 3019 shift:(-10,5)
  bar:4 at: 5260 fontsize:S text: 5260 shift:(-10,5)
  bar:5 at: 10744 fontsize:S text: 10744 shift:(-10,5)
  bar:6 at: 22098 fontsize:S text: 22098 shift:(-10,5)
  bar:7 at: 32645 fontsize:S text: 32645 shift:(-10,5)
  bar:8 at: 31062 fontsize:S text: 31062 shift:(-10,5)
  bar:9 at: 28908 fontsize:S text: 28908 shift:(-10,5)
  bar:10 at: 17370 fontsize:S text: 17370 shift:(-10,5)
  bar:11 at: 7539 fontsize:S text: 7539 shift:(-10,5)
  bar:12 at: 4360 fontsize:S text: 4360 shift:(-10,5)


## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
*