Урта Баба

**Урта Баба** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 79 кеше.
Почта индексы — 453355, ОКАТО коды — 80239865007.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары
* Яр буйы урамы ()
* Быуа урамы ()
* Йылға урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Легендаһы
Ауылыбыҙ тарихы тураһында бик күп легендалар бар. Мин өләсәйем һөйләгәндәрҙе яҙам. Бер ҡарттың өс улы булған. Улдары ир ҡорона еткәс балаларына: «Мин олғайҙым инде. Һеҙгә үҙ тормошоғоҙҙо ҡорорға ваҡыт. Өйләнеп үҙ ауылығыҙҙы ҡороғоҙ. Оло улым һин Үргәрәк менеп ауыл төҙө, һин кесе улым йылғаның теге яғына һал, ул яҡта ла ерҙәребеҙ бар. Һин кинйә улым минең менән Көйөргәҙе йылғаһының тамағында ҡал», тигән. Ошолай итеп бабайҙың өс улы өс ерҙә ауыл ҡорған. Өс Баба шулай барлыҡҡа килгән..

## Ауыл тарихы
* **«Ильич юлы» гәзите буйынса, 29 ғинуар 1991 йыл**

Урта Бабалар ауылының тәүге исеме Бикҡужа булған. 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышын баҫтырған саҡта генерал Фреймандың каратель отрядтары Ырымбур губернаһы Иманғол ауылынан Стәрлетамаҡ пристаненә тиклем һуҙылған була. Уларҙың казактары Урта Бабалар ауылында ла туҡталып киткән. Халыҡ ярымултыраҡ тормошта йәшәгән, малсылыҡ һәм игенселек менән шөғөлләнгән. Ике тирмән эшләүе билдәле.

* **Ә.З. Әсфәндиәровтың «Башҡортостан ауылдары һәм сиктәш территориялар тарихы» — Өфө, Китап, 2009. — 744 бит.** китабы буйынса.

Николай Рычков Көйөргәҙе йылғаһының һул яҡ ярында 1770 йылда уҡ ике Бабалар ауылын күрһәткән — береһе Үрге, икенсеһе Түбәнге. 1786 йыл картаһында Бабалар исемле бер ауыл ғына күренә. V ревизия шулай уҡ ике ауылдың ихаталарын һәм халҡын берләштергән һәм бер Бабалар ауылын күрһәткән, унда 29 ихатала 102 ир-егет һәм 137 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Үрге Бабалар ауылының икенсе исеме юҡ. Түбәнге Бабаларҙы икенсе Итҡабыл тип йөрөткәндәр.

Башта Урта Бабалар Бикҡужа исеме менән аталған. X ревизияла Бикҡужаның улдары — 73 йәшлек Абдулҡадир, 69 йәшлек Әлмөхәмәт, 57 йәшлек Усман, 54 йәшлек Мәһәҙиә атала. Ул ваҡытта ауылда 128 ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ йәшәгән 35 йорт булған, Үрге Бабалар ауылында — 292 кеше менән 30 йорт, түбәнгеһендә — 258 кеше йәшәгән 44 ихата.

Емельян Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиән һуғышын баҫтырыу барышында Имәнғол ауылынан (Ырымбур өлкәһе) Стәрлетамаҡ пристаненә тиклемге территорияла язалаусы генерал Фрайман ғәскәрҙәре урынлаша. Түбәнге Бабалар ауылында 1774 йылдың октябрендә уның казактары була.

Халҡы башлыса ярым күсмә малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1853 йылда Бабалар ауылында 36 йортҡа (259 кеше) йылҡы — 483, һыйыр малы — 311 баш; Урта Бабалар ауылында (Бикҡужа) 41 йортҡа 348 йылҡы, 213 баш һыйыр малы, 10 умарта тура килгән. Игенселек аҙ үҫешкән була. 1842 йылда Үрге Бабалар ауылында 168 кешегә 102 сирек (816 бот), Урта Бабалар ауылында 169 кешегә — 146 сирек (116 бот), Түбәнге Бабалар ауылында 238 кешегә — 146 сирек (1168 бот) яҙғы иген сәселгән. Ике ауыл эргәһендә — Урта һәм Түбәнге Бабаларҙа — һыу тирмәндәре булған.

Бөтә өс ауыл да Ҡыпсаҡ волосының Байгилде түбәһенеке булған. Ләкин уларҙың халҡы Бөрйән улусының айырым биләмәһе аҫаба башҡорттарының керҙәштәре була.

## Тарихы, ер-һыу атамалары
 Күмертау исеме нисек барлыҡҡа килгән? 5 сентябрь 2010

## Билдәле шәхестәр
* **Ғиниәт сәсән Бикҡужин **— 1917 йылда Мөхәмәтша Буранғолов унан мәшһүр «Аҡбуҙат» эпосын яҙып ала.
* Моратбаҡиев Насир Әхмәҙи улы — хужалыҡ етәксеһе, КПСС-тың Күмертау ҡала комитетының икенсе секретары.
* Моратбаҡыев Фәнит Насип улы (1961) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 40 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яҡшымбәт): 14 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 40 км

## Сығанаҡтар