Дмитриева Татьяна Борисовна

**Дмитриева Татьяна Борисовна** (21 декабрь 1951 йыл— 1 март 2010 йыл) — СССР һәм Рәсәй медицина һәм дәүләт эшмәкәре, медицина фәндәре докторы, профессор, В. П. Сербский исемендәге Социаль-суд психиатрияһы дәүләт ғилми үҙәге директоры, Рәсәй медицина фәндәре академияһы академигы, Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығының баш белгес-психиатры. Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау министры (1996—1998).

## Биографияһы
Татьяна Борисовна Дмитриевна 1951 йылдың 21 декабрендә Рәсәй Федерацияһы Иваново ҡалаһында табип ғаиләһендә тыуған. 1969 йылда урта мәктәпте тамамлай, Иваново дәүләт медицина институтының дауалау факультетына уҡырға инә, 1975 йылда тамамлай.

1975 йылдан 1976 йылға тиклем Ивановола психиатрия стажировкаһын үтә. 1976 йылдан 1978 йылға тиклем клиник ординатурала, 1978 йылдан 1981 йылға тиклем — Мәскәүҙә В. П. Сербский исемендәге Социаль-суд психиатрияһы дәүләт ғилми үҙәгенең аспирантураһында уҡый.

1981 йылда «Депрессия в прошлом» темаһына диссертация яҡлай, ә 1990 йылда — «Динамика психопатии (клиник варианттар, биологик механизмдар, терапевтик төҙәтеү принциптары)» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1981 йылдан — кесе ғилми хеҙмәткәр, 1983 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1986 йылдан — институттың клиник бүлеге мөдире, 1989 йылдан 1990 йылға тиклем — Фән институты директоры урынбаҫары, 1990 йылдан 1996 йылға тиклем һәм 1998 йылдан 2010 йылға тиклем — В. П. Сербский исемендәге Социаль һәм суд психиатрияһы дәүләт ғилми үҙәге директоры. Институтта тәбиғәтте һаҡлау, сәнәғәт, этномәҙәни психиатрияның яңы йүнәлештәрен, ашығыс хәлдәрҙә медицина-психологик ярҙам ойоштороу, террористик акттар, балалар һәм үҫмерҙәр араһында ҡарауһыҙлыҡты һәм йортһоҙ ҡалыуҙы иҫкәртеүҙе һәм башҡа йүнәлештәрҙе эшләй.

Т.B Дмитриева етәкселегендә белгестәрҙе «суд психиатрия экспертизаһы» һөнәре һәм уға бәйле дисциплиналар буйынса уҡытыуҙың методик нигеҙе эшләнгән. Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Академик советының психиатрия бүлеге рәйесе, В. П. Сербский исемендәге СИСП Дәүләт ғилми-тикшеренеү үҙәге ҡарамағындағы диссертация советы рәйесе урынбаҫары була.

1992 йылдан 2010 йылға тиклем И. М. Сеченов .исемендәге Мәскәү медицина академияһының социаль-суд психиатрия бүлеген ойоштора һәм етәкләй.

1995 йылда Рәсәй психиатрҙары йәмғиәте рәйесе урынбаҫары булып тора.

1996-1998 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау министры. Татьяна Борисовна 2005 йылға тиклем Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтендә һаулыҡ һаҡлау һәм медицина фәнен үҫтереү концепцияларын үткәрә, төбәк сәйәсәтен төҙөй һәм илдә берҙәм һаулыҡ һаҡлау системаһына нигеҙ һала.
Уның етәкселегелегендә һәм уның туранан-тура ҡатнашлығында илдең суд-психиатрия хеҙмәтенең яңы ойоштороу-закондар сығарыу нигеҙе булдырыла, психиатрия ярҙамының хоҡуҡи-этик нигеҙҙәре эшләнә.
Һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһында шулай уҡ Сауҙа, иҡтисади, фәнни-техник хеҙмәттәшлек буйынса Рәсәй-Төркиә хөкүмәт-ара комиссияһы рәйестәше вазифаһын биләй.
1996 йылдан 2010 йылға тиклем Рәсәй Федерацияһы Именлек советының һаулыҡ һаҡлау комиссияһы рәйесе.
1998 йылда Рәсәй медицина йәмғиәте президенты итеп һайлана.
1997 йылдан — мөхбир ағзаһы, 1999 йылдан — Рәсәй медицина фәндәре академияһының (РАМС) тулы хоҡуҡлы ағзаһы, 2001 йылдан — РМФА Президиумы ағзаһы.

1999 йылда Дмитриева Дәүләт Думаһына һайлана, «Берҙәмлек һәм Ватан», партияһының Генераль советы ағзаһы була, ләкин артабан сәйәси карьераһынан баш тарта.

Дмитриева Рәсәй психиатрия журналының һәм «Clinical Trials of Clinical Prises of Edicine in Russia» журналының, «Наркомания өлкәһендә халыҡ-ара ғилми тикшеренеүҙәр журналының» баш мөхәррире, шулай уҡ бер нисә Рәсәй һәм сит ил журналдарының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы була. Т.B. Дмитриева мөхәррирлеге аҫтында социаль психиатрия буйынса беренсе көнкүреш ҡулланмаһы баҫылып сыға (2001; 2-се ред. — 2009).

Милли һәм халыҡ-ара конгрестарҙа һәм психиатрия һәм наркомания терапияһы буйынса конференцияларҙа, шул иҫәптән Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы, Евросоюз, Европа Советы, Бөтә донъя психиатрҙар конгресы һәм Бөтә донъя психиатрия ассоциацияһы үткәргән конференцияларҙа ҡатнаша.

2002 йылдан — Федерация Советының фән, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау һәм экология буйынса комитетының психиатрия өлкәһендә закондар сығарыуҙы тәьмин итеү буйынса эшсе төркөм етәксеһе; Бәлиғ булмағандар мәсьәләләре буйынса Хөкүмәт комиссияһы ағзаһы.

2004 йылда Веницияла Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы Европа Һаулыҡ һаҡлау һәм үҫешкә инвестициялар үҙәгенең ғилми-консультатив советы ағзаһы итеп һайлана.

2005 йылдан: Наркотиктарҙы контролдә тотоу буйынса Халыҡ-ара совет ағзаһы, Рәсәй фармацевтика етештереүселәре ассоциацияһының попечителлек советын етәкләй, 2006 йылдан « Мәҙәни милекте һаҡлау» йәмәғәт фондының попечителлек советы рәйесе, Рәсәйҙең Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығының төп ирекле эксперт-психиатры.

2005 йылда Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығының ҡулланыусылар ойошмаларын йәлеп итеп баш белгес-эксперты ҡарамағында психик сәләмәтлек буйынса Йәмәғәт советын булдыра.

Татьяна Дмитриева 2010 йылдың 1 мартында 59-сы йәшендә яман шештән вафат була,, 2010 йылдың 4 мартында Мәскәүҙә Троекуров зыяратының 1-се класында ерләнә.

## Хеҙмәттәре
350 фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 22 монография, 6 дәреслек, табиптар һәм психологтар өсөн 11 ҡулланма, 7 авторлыҡ танытмаһы һәм уйлап табыу авторы
Ҡайһы бер эштәре:
* Рәсәй Федерацияһының психиатрия өлкәһендәге ҡануниәтенә аңлатмалар" (генерал ред., Мәскәү, 1997);
* «Психик тайпылышы булған ҡатын-ҡыҙҙарҙың енәйәти агрессияһы» (авторҙашы К. Л. Иммерман, М. А. Качаева, Л. В. Ромасенко, М., 1998);
* «Психиатрияла клиник нейрохимия» (Б.M Коган, А. З. Дроздов, М., 1998);
* «Социаль психиатрия тураһында очерктар» (ред. Т.B. Дмитриева, Мәскәү, 1998);
* «Яңы Рәсәй ҡануниәте һәм суд психиатрияһының актуаль проблемалары» (Мәскәү, 1998);
* «Психопатия динамикаһы нейрохимияһы» (Мәскәү, 1998);;
* «Яңы рәсәй ҡануниәте һәм суд психиатрияһы актуаль проблемалары» (М.1998);
* «Психопатияның нейрохимия динамика» (М., 1998);
* 
** 
* 
** 
* «Суд психиатрияһы буйынса ҡулланма» (Дмитриева ре т. б., б. в. Шостакович, А. А. Ткаченко,. М., 2004).

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* III дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (2006 йылдың 3 авгусы) — һаулыҡ һаҡлау, медицина фәне үҫешенә ҙур өлөш индергәне һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн;
* IV дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (2001 йылдың 3 декабре) — өлгәшкән хеҙмәт уңыштары, күп йыллыҡ емешле хеҙмәте һәм халыҡтар араһында дуҫлыҡты һәм хеҙмәттәшлекте нығытыуға ҙур өлөш индергәне өсөн;
* Почет ордены (11 май 1995 йыл) — дәүләт алдындағы ҡаҙаныштары, хеҙмәттә өлгәшкән уңыштары, халыҡтар араһында дуҫлыҡты һәм хеҙмәттәшлекте нығытыуға ҙур өлөш индергәне өсөн*нен*;
* II дәрәжә Изге апостол кенәзе Ольга ордены (Рус православие сиркәүе, 2000);
* «Ватан һаулыҡ һаҡлау алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы;
* 2002 йылда Рәсәй бизнес һәм эшҡыуарлыҡ академияһының «Олимпия» ҡатын-ҡыҙҙар ҡаҙаныштарын йәмәғәт таныу милли премияһы лауреаты;
* «Пенитенциар системаны нығытҡан өсөн» көмөш миҙал (Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығы);
* Мәскәү Хөкүмәтенең Почет грамотаһы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Дмитриев б. т. «һаулыҡ һаҡлау — АҪТА ВЛАСЫ!» // Журналдар-клуб «БЕЛӘ» 20.11.2008 
* Татьяна Дмитриева: психик ауырыуҙар һанының артыуына килтерә финанс кризисы