open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Иҫке Ҡәлмиәр

**Иҫке Ҡәлмиәр** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше.
Почта индексы — 452837, ОКАТО коды — 80250830001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (98 %) йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км

## Ауыл тарихы
Удмурттарҙың тәүге торамаһы - Кәлмиәр ауылы (шул уҡ исемле йылға буйында барлыҡҡа килгән). Был ауылға нигеҙ һалыныу датаһы 1813 йылдың 27 апрелендә Өфө-Танып улусы Һалтанып түбәһе  башҡорттарының үҙ ерҙәрен һатыуы тураһындағы килешеүҙән асыҡлана.  1673 йылда башҡорттар  «мәңгелеккә һәм нәҫелдән күсә килгән ер» итеп һатҡан ерҙә  барлыҡҡа килгән удмурт ауылы. Был яҙманың тексы һаҡланмаған, әммә ошолар билдәле: тәүге төпләнеүселәрҙең бер өлөшө ерҙе милеккә һатып алған. Ләкин уларҙың ҡайһы берҙәрен 1712 йылдың 12 февралендәге һәм 1727 йылдың 27 сентябрендәге килешеүҙәр буйынса башҡорттар индергән. Һуңғы ике килешеү буйынса удмурттар типтәрҙәр булып киткән, йәғни улар, общинаны ҡалдырып, яһаҡлы удмурт ҡатламынан сыҡҡан һәм типтәр ҡатламына ингән. Кәлмиәр ауылына удмурттарҙың ҡайһы берҙәрен башҡорттар 1790 йылдың 29 майында үҙ теләге менән ҡабул иткән.

1748 йылда Кәлмиәр ауылы Яңы Ҡәлмиәр йылғаһы буйында урынлашҡан ауыл, шулай уҡ «Данилова тож» тип йөрөтөлә. Ул ваҡытта 66 ир-ат иҫәпләнгән. Е.И. Пугачев ихтилалында 86 ҡәлмиәр ҡатнаша. 1816-сы йылдарҙа 192 ир-ат, 1834-се йылдарҙа 293 ир-ат иҫәпләнгән. Ревизия 134 йортта 827 кеше йәшәгәнен күрһәткән. 1870 йылда 857 удмурт иҫәпкә алынған (141 йортта). 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 2 ауылды теркәгән: 724 кеше йәшәгән Иҫке Ҡәлмиәр (137 йорт) һәм 61 йорттағы 306 удмурт менән Яңы Кәлмиәр. Яңы Ҡәлмәир ауылы 1910-1919 йылдар араһында барлыҡҡа килгән.

1842 йылда Кәлмиәр халҡы 30 дисәтинә усадьба, 6740 дисәтинә һөрөнтө ер, 200 дисәтинә сабынлыҡ биләмәһе, 670 дисәтинә урманға хужа була. 2630 дисәтинә ер «уңайһыҙ» тип иҫәпләнгән. Уларҙа 80 йортҡа (574 кеше) 35 ат, 248 һыйыр, 430 һарыҡ һәм 400 кәзә тура килгән.

202 йылға мәғлүмәт буйынса удмурттар йәшәй . Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Иҫкәрмәләр
Иҫке Соҡор

**Иҫке Соҡор** () — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 101 кеше булған.
ОКАТО коды — 80250820004.

Ауылға нигеҙҙе Ирәкте ырыуы башҡорттары һалған.  
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (98 %).

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 17 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Мәмәтәй): 4 км

## Ауыл тарихы
Ауыл Уҫы даруғаһы Ирәкте улусы башҡорттары ерҙәрендә нигеҙ һалынған, 1737 йылдан алып Соҡор исеме менән билдәле. Шулай уҡ Ирәкте, Ерем исемдәре лә бар.
Был ирәкте башҡорттарының төп биләмәһе. Хатта Ирәкте тип аталған осраҡтар ҙа бар. Ерем исеме менән дә билдәле булған. Бында аҫабалар ғына йәшәй ине. Ревизия һәм халыҡ иҫәбен алыу материалдары ошо хаҡта һөйләй. 1795 йылда бында 165 башҡорт иҫәпләнә, 1816 йылда — 190, 1834 йылда — 219, 1859 йылда — 325, 1870 йылда — 348, 1920 йылда — 588.

Башҡорт энциклопедияһы, 2002 йылда ауылда башланғыс мәктәп (Иҫке Ҡайпан урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, Ғәли Соҡорой музейы, мәсет бар, тигән мәғлүмәт бирә.

## Ҡыҙыҡлы факттар
Батша хөкүмәтенең башҡорттарҙың ирекле подданныйлыҡ шарттарын боҙоуы уларҙың асыҡ ҡораллы сығыш тыуҙырған ризаһыҙлығын тыуҙыра. Башҡорт ихтилалдары (1735—1740) ваҡытында төньяҡ улустар — ғәйнә, уран, ҡыр-танып, балыҡсы ырыуҙары башҡорттары менән бер рәттән ирәкте ырыуы аҫабалары ла көрәш алып бара. 1738 йылда 450 баш күтәреүсе башында Соҡор ауылы кешеһе Мортаза Хәлимов тора. Крәҫтиәндәр һуғышында бөтә Ирәкте улусының 352 йорт-хужалығы кешеләре ҡатнаша.

## Билдәле шәхестәр
* Әсән хан — башҡорт ханы.
* Ғәли Соҡорой (Мәхәммәтғәли Ғәбдессалих улы Кейеков)— башҡорт шағиры, мәғрифәтсеһе.
* Кейеков Ғарифулла Ғәли улы — башҡорт шағиры.
* Кейековтар — башҡорт дворян нәҫеле.
* Шәриф Кейеков — 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ихтилалды баҫтырыусы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.    
* 

## Һылтанмалар
*
Иҫке Күрҙем

**Иҫке Күрҙем** () — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1095 кеше.
Почта индексы — 452842, ОКАТО коды — 80250845000.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (97 %) йәшәй.
## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 25 км
## Ауыл тарихы
Бөрө өйәҙе Ирәкте улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә ауылға нигеҙ һала, 1859 йылда алып Күрҙем исеме менән иҫәпкә алынған. 1865 йылда Күрҙемшишмә булараҡ иҫәпкә алынған, 25 йортта 164 кеше йәшәгән.
1920 йылда 124 ихата-хужалыҡта 641 башҡорт йәшәгән.

Башҡорт энциклопедияһы, 2002 йылға торошло ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, амбулатория, ҡарттар йорто, мәҙәниәт йорто, китапхана, музей бар тип билдәләй.
## Билдәле шәхестәре
* Атнабаев Әнғәм Ҡасим улы (23.02.1928—13.10.1999) — Башҡортостандың халыҡ шағиры (1997), РСФСР-ҙың 1988) һәм Башҡорт АССР-ының (1977) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты.
* Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы (1934—2013) — башҡорт совет театр актёры, драматург һәм сценарийҙар авторы. 
* Ибраһимов Байрас Нәҙим улы (1953) — актёр, театр режиссёры.
* Әүхәтов Ҡаһим Әүхәт улы (1932—2014) — шағир.
## Урамдар

# Ә. Атнабаев урамы (А.Атнабаева улица ) 
# Көнсығыш урам (Восточная улица ) 
# Йылға буйы урамы (Заречная улица ) 
# Лагерь урамы (Лагерная улица ) 
# Механизаторҙар урамы (Механизаторов улица ) 
# Тыныслыҡ урамы (Мира улица ) 
# Йәштәр урамы (Молодежная улица ) 
# Нефтселәр урамы (Нефтяников улица ) 
# Партизандар урамы (Партизанская улица ) 
# Ҡояшлы урамы (Солнечная улица ) 
# Миҙәм урамы (Целинная улица ) 
# Үҙәк урам (Центральная улица ) 
# Мәктәп урамы (Школьная улица )
## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Иҫке Ҡыҙылъяр

**Иҫке Ҡыҙылъяр** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 201 кеше.
Почта индексы — 452836, ОКАТО коды — 80250850000.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (97 %) йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Балтас): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 56 км

## Ауыл тарихы
Танып йылғаһы буйындағы Ҡыҙылъяр ауылы (хәҙерге Иҫке Ҡыҙылъяр) тарихы, уның нигеҙ һалыныу ваҡыты асылмай, ә унда йәшәүселәрҙең «Һыутанып улусы аҫаба башҡорттарының рөхсәте буйынса акттарһыҙ» төпләнеүе билдәле. Әммә уның 18 быуат уртаһында барлыҡҡа килгән тип иҫәпләргә мөмкин, сөнки 1762 йылғы 3 ревизияла 34 удмурт ир-ат теркәлгән. 1795 йылда улар 43 булһа, 1834 йылда - 94 ир-егет булған. 1859 йылда 43 йортта 258 удмурт йәшәгән.

1870 йылда ауылда йәшәүселәр һаны 5 кешегә генә артҡан. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 83 йортта 465 удмурт йәшәй тип бтлдәләй. Төп ауылдан 2 саҡрым алыҫлыҡта 1920 йылда 15 йорттан торған Яңы Ҡыҙылъяр ауылы барлыҡҡа килгән, был ауылда 73 удмурт йәшәгән. 1970-се йылдарҙа был ауыл бөткән.

2002 йылға торошло ауылда төп урта мәктәп (Түбәнге Балтас урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Һылтанмалар
* 
## Иҫкәрмәләр
Иҫке Һикәяҙ

**Иҫке Һикәяҙ** () — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 226 кеше булған.
Почта индексы — 452845, ОКАТО коды — 80250865004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 29 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яңғыҙнарат): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 54 км

## Тарихы
Ауылға XX быуат башында башында (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса XIX быуат аҙағанда) Бөрө өйәҙендә Түбәнге Һикеяҙ ауылы кешеләре  Һикеяҙ исеме менән нигеҙ һала. Шулай уҡ Үрге Һикеяҙ булараҡ билдәле.

1906 йылда мәсет, тимерлек, 2 бакалея кибете теркәлгән. 1920 йылдан хәҙерге исемен йөрөтә
Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, 2002 йылға торошло ауылда башланғыс мәктәп (Яңғыҙнарат урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

## Ауыл урамдары
* Дуҫлаҡ урамы ()
* Йылға буйы урамы  () 
* Таулы урамы  ()
* Тракт урамы  ()

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
*    

## Һылтанмалар
*
Иҫке Шарҙаҡ

**Иҫке Шарҙаҡ** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 85 кеше.
Почта индексы — 452834, ОКАТО коды — 80250835004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (93 %) йәшәй.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 12 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәлтәй): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 37 км
## Ауыл тарихы
Шарҙаҡ йылғаһы буйында Кәлтәй ауылы кешеләре Шишмә ауылына нигеҙ һала. Һуңынан ауылды ла йылға кеүек Иҫке Шарҙаҡшишмә тип атайҙар.
1859 йылда Шарҙаҡшишмә аауылында 17 йортта  80 кеше йәшәгән. Ошо уҡ ауылда 1870 йылда 97 кеше йәшәгән. 1896 йылда Яңы Шарһаҡ ауылы бүленеп сыға, ауыл Иҫке Шарҙаҡ тип атала. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу  Иҫке Шарҙаҡ ауылында 54 йорта 310 башҡорт йәшәгәнен һәм 25 йортло Яңы Шарҙаҡта 133 башҡорт йәшәгәнен күрһәтә.

## Иҫкәрмәләр
Танып (Тәтешле районы)

**Танып** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 101 кеше.
Почта индексы — 452836, ОКАТО коды — 80250850009.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (99 %).
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Балтас): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 28 км
## Тарихы
Бөрө кантонында XX быуаттың 20-се йылдарында барлыҡҡа килә.
Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, ауылда 1939 ййылда 234 кеше; 1959 йылда 176 кеше; 1989 йылда 89 кеше; 2002 йылда 106 кеше; 2010 йылда 101 кеше теркәлгән.

1925 йылғы иҫәп алыу ваҡытында Дубовка, Танып, Утарйылға ауылдары теркәлмәгән. Был ауылдар һуңыраҡ барыҡҡа килгән.

## Урамдары
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр
Ураҙгилде

**Ураҙгилде** (; удм. *Вукогурт*) — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 471 кеше булған.
Почта индексы — 452838, ОКАТО коды — 80250855004.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (97 %) йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 3 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Тәтешле): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 28 км

## Тарихы
Үрге Тәтешле ауылынан Бармыш йылғаһы буйында бүлендек ауыл булараҡ барлыҡҡа килгән һәм XIX быуат башында үҙаллы Ураҙгилде ауылы тип аталған. 1816 йылда 58, 1834 йылда — 69 ир-ат теркәлгән. Бөтәһе лә удмурттар, ҡатламы буйынса — типтәрҙәр, дине буйынса — мәжүсиҙәр. 1859 йылда 49 хужалыҡта 343 кеше күрһәтелгән.
1870 йылда 408 кеше һәм 96 хужалыҡ була. 1920 йылда 144 ихатала 795 удмурт һәм башҡорт теркәлгән.

1842 йылда 20 йорт хужалығында (135 кеше) 70 ат, 93 һыйыр, 95 һарыҡ, 70 кәзә, 30 сусҡа иҫәпкә алынған.

Башҡорт энциклопедияһы 2002 йылға ҡарата ауыл халҡы «Дәмен» АХПК‑нда эшләй, ауылда төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто бар тигән мәғлүмәт бирә.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. 
*  

## Һылтанмалар
*
Уяҙыбаш

**Уяҙыбаш** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 26 кеше.
Почта индексы — 452830, ОКАТО коды — 80250825003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 30 км

## Тарихы
Тәтешле районындағы Уяҙыбаш беренсе мәртәбә 1925 йылда телгә алына. 14 ихата-хужалыҡта типтәрҙәр йәшәгән.
## Ауыл урамдары
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр
Фәнгә

**Фәнгә** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2 кеше.
Почта индексы — 452834, ОКАТО коды — 80250835005.
 
## Халыҡ һаны

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (100 %) йәшәй.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәлтәү): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 34 км

## Тарихы
1925 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң түбәндәге башҡорт тораҡ пункттары барлыҡҡа килә: Әрибаш, Артауыл, Еләктау, Көрәш, Мәнәгәз, Новотроицк, Һабансы, Фәнгә.

## Урамдары
Башҡортостан Республикаһының һалым хеҙмәте белешмәһе мәғлүмәте:
* Лагерь урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр
Сорғолдо

**Сорғолдо** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 488 кеше.
Почта индексы — 452844, ОКАТО коды — 80250805003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (96 %) йәшәй.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 55 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбулат): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 65 км

## Урамдары
* К. Маркс урамы ( улица)
* Киров урамы ( улица)
* Ленин урамы ( улица)
* Октябрь урамы ( улица)
* Партсъезд урамы ( улица)
*  урам ( улица)

## Тарихы
VIII ревизиянан һуң шулай уҡ исемле йылға буйында  аҫаба башҡорттар ауылы Сорғолдо барлыҡҡа килә. 1834 йылда Аҡсәйет ауылынан Сурғолдо йылғаһы бассейнына 18 башҡорт күсеп килә һәм ауылға нигеҙ һала. Һуңынан 1841 йылда ошонда уҡ губерна властарының бойороғо буйынса Аҡсәйеттән тағы 8 ир-егет, Түбәнге Ҡоҙаштан 4 ир, Илмәт ауылынан 5 ир күсерелә. Ике йылдан һуң тағы ла Аҡсәйетовтан бында 8, Түбәнге Ҡоҙаштан 5, Илмәттән 3 ғаилә күсеп килә.

Һөҙөмтәлә 1850 йылға Сорғолдо ауылы 16 ихата, унда 49 ир-ат һәм 51 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Барыһы ла Ирәкте улусының аҫаба башҡорттары. Был ауыл башҡорт кантонының 18-се йорто составына ингән. 1870 йылда 28 йортта 158 башҡорт булған.
## Һылтанмалар
### Ревизия мәғлүмәттәре
* Материалы ревизских сказок по: Чургильдина д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 641 
* Материалы ревизских сказок по: Гургулды д., Бирский уезд; год 1795, фонд И-138, опись 2, дело 27 

### Видеоматериалдар
#  История одного села. Чургулды Татышлинский район РБ

## Иҫкәрмәләр
Шулған

**Шулған** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 925 кеше.
Почта индексы — 452843, ОКАТО коды — 80250860001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (9ҙ %) йәшәй.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 40 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км
## Тарихы
1795 йылда Гәрәй һәм Юрмияҙ йылғалары буйында 22 хужалыҡтан торған 86 аҫаба башҡорт йәшәгән Шулған ауылы теркәлгән. 1816 йылда 25 йорт хужалығы һәм 91 ир-ат йәшәгән. 1834 йылда VIII ревизия 53 хужалыҡта 291 башҡорт йәшәй тип күрһәтә. Ауылда 6 ғаиләлә күп ҡатынлы, был барлыҡ ғаиләләрҙең 11,3 процент тәшкил итә. 

1859 йылда ауылда 567 башҡорт (92 йорт) була. 1870 йылда 100 хужалыҡта 297 ир-ат һәм 280 ҡатын-ҡыҙ була. 1920 йылғы Совет халыҡ иҫәбен алыу  253 ихатала 1278 башҡортты иҫәпкә алған, 1816 йылда 91 ир-ат 18-е Ырымбур сик буйы һыҙығын һаҡлау өсөн хәрби хеҙмәттә булған.

1842 йылда 291 кешегә 960 бот ҡышҡы һәм 1448 бот яҙғы икмәк сәселә, йәғни бер кешегә 8,3 бот. 1870 йылда ауылда 3 тирмән була.

53 хужалыҡтың һәр береһендә 3,4 ат, һыйыр — 3,5, һарыҡтар — 4,0, кәзә — 2,7 булған. Умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр (ауылда 155 дәдән һәм 16 умарта булған).

Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, 2002 йылға торошло ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
Ауылда мәсет булған.
## Һылтанмалар
### Иҫкәрмәләр

### Ревизия мәғлүмәттәре
* Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.1, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2515 
* Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.2, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2516 
* Материалы ревизских сказок по: Иштиряева д., Бирский уезд, мещерякск. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 407д 
* Материалы ревизских сказок по: Шулгинова д., Бирский уезд; год 1816, фонд И-138, опись 2, дело 165 
* Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, Кызыляровск.; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 745 
* Материалы ревизских сказок по: Шуганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 641 
* Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 643 

### Видеоматериалдар
#  История одного села. Шулганово. Татышлинский район

## Иҫкәрмәләр
Юда (Тәтешле районы)

**Юда** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 186 кеше.
Почта индексы — 452833, ОКАТО коды — 80250815007.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (95 %) йәшәй.
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бәҙрәш): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 27 км
## Тарихы
1920 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу 95 хужалыҡтан торған 497 удмурт йәшәгән Юда ауылын теркәгән.
## Иҫкәрмәләр
Юрмияҙбаш

**Юрмияҙбаш** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 72 кеше.
Почта индексы — 452842, ОКАТО коды — 80250845008.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (90 %) йәшәй.
## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Күрҙем): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 23 км

## Урамдары
* Тау урамы ( улица)
*  урам ( улица)
## Ауыл тарихы
1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында беренсе тапғыр теркәлгән ауылдар:Биҙ (37 ихатала 179 башҡорт йәшәй), Бәҙрәш (48 ихатала 238 башҡорт йәшәй, XIX быуат аҙағанда барлыҡҡа килеүе мөмкин), Асауҙы (285 башҡорт йәшәй), Сәүкияҙ (475 башҡорт йәшәй), Борғонбаш (425 башҡорт йәшәй), Яңы Күрҙем (77 башҡорт йәшәй), Сараштыбаш (425 башҡорт йәшәй), Юрмияҙбаш (184 башҡорт йәшәй), Ҡытҡыйылға (280 башҡорт йәшәй), Йосоп (301 башҡорт йәшәй), Үрге Сәләй (113 башҡорт йәшәй), 1-се Еремйәбаш (39 ихатала 216 башҡорт йәшәй).

## Иҫкәрмәләр
Аблай (Туймазы районы)

**Аблай** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 315 кеше. Кәкребаш ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452771, ОКАТО коды — 80251825002.

## Географик урыны
Ыҡ йылғаһы (Кама йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 21 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кәкребаш): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Туймазы): 21 км

## Тарихы
1795 йылда Ыҡ һәм Акуша йылғалары буйындағы Аблай ауылы 53 башҡорт йәшәгән 8 ихатанан һәм ике хеҙмәтле татар йәшәгән бер йорттан тора. 1816 йылдағы VII ревизия мәғлүмәттәре буйынса, халыҡтың этник составы тағы ла ҡатмарлаша бара. Аблайлылар — аҫаба башҡорттар ерһеҙ башҡорттарҙы һәм мишәрҙәрҙе ҡабул иткән.

Ҡазан юлы Ҡырғыҙ улусы башҡорттары тарафынан үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалынған.

Халыҡ һанының һәм этник составтың үҫеүен күҙәтәйек. Башҡорттар: 1834—104, 1859—169, 1870—177, 1920—527. Мишәрҙәр: 1834 — 94. Татарҙар 1834 йылда — 140.

Күренеүенсә, мишәрҙәр һәм татарҙар, керҙәшлек килешеүенең 60 йыллыҡ мөҙҙәте тамамланғандан һуң, 1859 йылға тиклем башҡа тораҡ пункттарға күскән, шуға күрә артабанғы иҫәп алыуҙарҙа тик башҡорттар иҫәпкә алынған. 1804 йылда 104 башҡортҡа ни бары 168 бот иген сәселә. 1865 йылда 31 йортта 177 кеше йәшәгән. Игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда һыу тирмәне, мөгәзәй теркәлгән.

1917 йылда 90 ихатала 540 башҡорт йәшәгән.

Ауылдың исеме һәм йәше тураһында түбәндәгеләрҙе әйтергә кәрәк: 1834 йылда VIII ревизияла беренсе күскенсенең улы, 58 йәшлек Ихсан Аблаев теркәлгән, уның исеме туранан-тура ошо тораҡ пунктҡа ҡарай. Ихсандың йәше (1776 йылғы) ауылдың XVIII быуаттың икенсе яртыһында барлыҡҡа килеүен күҙ алдына килтереү мөмкинлеген бирә.

## Ауыл хәҙер
Аблай ауылы Кәкребаш ауыл Советына ҡарай. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Ауылда урта мәктәп, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, китапхана, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдар
Урам исеме:

## Арҙаҡлы шәхестәре
* Абдуллин Миңне () (1905—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкы ҡыҙылармеецы, кавалерисы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
* 

* Аблаево
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Аблай ауылы
Әгертамаҡ

**Әгертамаҡ** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 581 кеше. Төмәнәк ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452756, ОКАТО коды — 80251870002.

## Тарихы
Әгертамаҡ ауылы (Әгер йылғаһы тамағы) XVIII быуат башында барлыҡҡа килә. 1701 йылдың  25 июнендәге  керҙәшлек килешеүе буйынса Ҡыр-йылан башҡорттары яһаҡлы татар Тойҡа Солтановты балалары менән үҙ ерҙәренә ҡабул итәләр. 1780 йылдың 1 майындағы керҙәшлек килешеү хатына ярашлы, йылына ихатанан 10 тин һалым түләү шарты менән типтәрҙәр Ишбирҙе Яҡупов һәм Тимер Мәмәтов индерелә.

1809 йылдың 21 ғинуарында башҡорттар «58 типтарҙе, 29 йән яһаҡлы татарҙы был ауылда йәшәргә ҡалдырырға» тип йөкләмә алалар.

Ауылда 1895 йылда 933 кеше, 1917 йылда 1240 кеше, 1920 йылда 1005 кеше йәшәгән. 1870 йылда ауылда мәсет һәм уның янында «училище» булған. Өс ғаиләнең 3 тирмәне булған.  1906 йылда мөгәзәй теркәлгән.
Ауыл биләмәһендә Бүрәнә мәҙәниәте ҡәберлеге табылған.

## Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәсет бар. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (71 %) йәшәй.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Төмәнәк): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 5 км/

## Урамдары
Урам исеме:

* Йылға аръяғы урамы ()
* Комаров урамы ()
* Май урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Тыныслыҡ тыҡрығы ()
* Баҫыу урамы ()
* Баҫыу тыҡрығы ()
* Ҡояшлы урамы ()
* Тыныс урам ()
* Урал урамы ()
* Юбилей урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Сәмиғуллин Әнүәр Сәмиғулла улы [20.4.1918, Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Әгертамаҡ ауылы, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы, — 19.8.2006, Өфө], иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1961). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1978). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

## Һылтанмалар
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Агиртамак на портале «Генеалогия и Архивы»
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Әгертамаҡ ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Әйтәктамаҡ

**Әйтәктамаҡ** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 69 кеше. Николаевка ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452785, ОКАТО коды — 80251840002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек башҡорттар (88 %) йәшәй.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Николаевка): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 15 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()
* Йылға урамы ()
* Йәштәр урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Сафиев Әмир Рәхмәтулла улы (1940), хужалыҡ эшмәкәре. 1974 йылдан Дүртөйлө районындағы хәҙерге «Ағиҙел-Сервис» етештереү-сауҙа фирмаһы директоры. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, совет сауҙаһы отличнигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Әйтәктамаҡ ауылынан.

## Тәбиғәт ҡомартҡыһы
* Өҫән бағаналары () — Башҡортостан Республикаһы Туймазы районындағы геологик тәбиғәт ҡомартҡыһы. Өҫән йылғаһы үҙәне буйында һуҙылған арҡа битендә урынлашҡан — уларҙы Оло Нөгөш йылғаһы тамағынан алып Әйтәктамаҡ ауылы тирәһенең уйпатлыҡтарына тиклем күрергә мөмкин.

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* «Налог Белешмәһе» системаһында Әйтәктамаҡ ауылы

## Иҫкәрмәләр
Александровка (Туймазы районы)

**Александровка** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 62 кеше. Ҡандра ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452769, ОКАТО коды — 80251827006.

## Тарихы
Ауыл 1925 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң барлыҡҡа килгән.
2008 йылға тиклем ауыл Иҫке Ҡандра ауыл Советы составында була.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләт — урыҫтар (63 %) йәшәй.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡандра-Ҡотой): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 8 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Йылға урамы ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* «Налог Белешмәһе» системаһында Александровка (Туймазы районы) ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Алексеевка (Туймазы районы)

**Алексеевка** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 257 кеше. Соҡаҙыбаш ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 452787, ОКАТО коды — 80251875001.

## Тарихы
19 быуаттың 80-се йылдарында Бәләбәй өйәҙе биләмәһендә Киев һәм Чернигов губерналарынан күскенселәр  нигеҙ һалған. XX быуат башында Алексеевка Быково һәм Сафран утарҙары менән ҡушыла. 1906 йылда Алексеевка ширҡәте тип теркәлә, 20-се йылдарҙан хәҙерге исеме.

## Хәҙерге осор
Татарҙар һәм башҡорттар йәшәй (1989). Халыҡ «Алексеевка» ауыл хужалығы кооперативында эшләй. Төп мәктәп, балалар баҡсаһы бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 54 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 30 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Йылға аръяғы урамы ()
* Совет урамы ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* «Налог Белешмәһе» системаһында Алексеевка (Туймазы районы) ауылы

## Иҫкәрмәләр
Яңғыҙнарат (Тәтешле районы)

**Яңғыҙнарат** () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 462 кеше.

Почта индексы — 452845, ОКАТО коды — 80250865001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 34 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 59 км

## Ауыл тарихы
Ауылға 18 быуат аҙағында Бөрө өйәҙе Ирәкте улусы Иҫке Соҡор ауылы башҡорттары  ерҙәрендә нигеҙ һалынған.
Тибел йылғыһа буйында урынлашҡан ауылдың икенсе исеме Хәмит. Иҫке Соҡор ауылының бүлендеге.
IV (1783 йыл) һәм V (1795 йыл)  ревизиялар араһында үҙ аллы торамаға әйләнә. V ревизия был бүлендек ауыл итеп һанаған, унда 67 аҫаба башҡорт, йәғни Ирәкте аҫаба ерҙәре хужаларының 11 йорто булған. 

1816 йылда  18 йортта  47 ир кеше иҫәпкә алынған.  Мәсет барлығы күрһәтелгән. VIII ревизия һөҙөмтәһендә 24 йортта 145 башҡорт күрһәтелгән. 1859 йылда 44 йортта 242 аҫаба иҫәпкә алына. 1870 йылғы мәғлүмәттәр буйынса бында 52 йорт һәм 275 кеше йәшәгән. Мәсет һәм уның эргәһендә мәктәп эшләгән. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 146 йортта 744 башҡортто күрһәткән.

Ривизия мәғлүмәттәренән күренеүенсә, ауыл бер милләтле булған. Ауылдың икенсе исеменә килгәндә, ул, һис шикһеҙ, Соҡор ауылында йәшәүсе Хәмит Шәрип улы Кейеков менән бәйле. Ул 1775 йылдың 5 декабрендә Өфө сауҙагәре Подьячевтан 300 һумлыҡ тауарҙы бурысҡа алыуы менән билдәле.

Ауыл хужалығы тураһында  1842 йылғы мәғлүмәттәр буйынса 145 башҡортҡа 240 бот ужым һәм 264 бот яҙғы иген сәселгән. 2 тирмән булған. 22 йортҡа (145 кеше) 59 ат, 64 һыйыр, 78 һарыҡ, 72 кәзә тура килгән. Умартасылыҡ менән дә шөғөлләнгәндәр.

Башҡорт энциклопедияһындағы 2002 йылғы мәғлүмәткә ярашлы, ауылда  башҡорттар йә­шәй, урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

## Ҡыҙыҡлы факттар
1783 йылғы зауряд-сотник Зөлҡәрнәй Сәлимкәевтың  1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан. Ул 10-сы башҡорт полкы составында Пруссия биләмәһендә һуғышҡан. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы алған. Уның улдарының исемдәре лә билдәле: Фазулла, Нәсибулла, Фәтҡулла, Ғәләүетдин. Ветеран 1842 йылда һуғышта ҡатнашыусыларҙы иҫәпкә алғанда  иҫән булған.

## Билдәле шәхестәре
* Алпаев Зөлҡәрнәй Сәлимкәй улы (1783 — ?) — зауряд-сотник. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы рус армияһының сит ил походтарында ҡатнашыусы.
* Кәримов Ҡәүи Кәрим улы (1947 т.) — тарихсы. Тарих фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1993), СССР‑ҙың мәғариф отличнигы (1990), Башҡортостан Республикаһының белем биреү отличнигы (1997), РФ-тың почётлы юғары профессональ белем биреү хеҙмәткәре (2006).

## Һылтанмалар
* 
## Иҫкәрмәләр
Әтек (Туймазы районы)

**Әтек** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 39 кеше. Бишҡурай ауыл Советы составына инә. 2005 йылдан хәҙерге статусына эйә.
Почта индексы — 452793, ОКАТО коды — 80251805002.

## Тарихы
Ауыл 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң барлыҡҡа килгән. 1925 йылда 19 башҡорт ихатаһы булған Әтек артеле телгә алына.

Ауыл биләмәһе, Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге N 211-з һанлы «Яңы тораҡ пункттары барлыҡҡа килеү, берләштерелеү, бөтөрөлөү һәм статусы үҙгәреү, административ үҙәктәрҙе күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законына ярашлы, «ауыл» статусы ала, 1-се статья:
6. Ауыл тибын билдәләп, түбәндәге тораҡ пункттарҙың статусын үҙгәртергә:
1) Туймазы  районында: а) Бишҡурай ауыл Советының  Әтек ҡасабаһының 

## Исеме
Атамаһы  **Әтек** кеше исеменән алынған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр  татарҙар (67%), башҡорттар (33%).

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 58 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бишҡурай): 13 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 33 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* «Налог Белешмәһе» системаһында Әтек (Туймазы районы) ауылы
* 
## Иҫкәрмәләр
Бәйрәкәтүбә

**Бәйрәкәтүбә** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 101 кеше. Илсембәт ауыл Советы составына инә. 
Почта индексы — 452776, ОКАТО коды — 80251820002.

## Исеме
Ауыл исеме *Бәйрәкәтүбә* тигән урын атамаһынан алынған.

## Тарихы
Бәйрәкәтүбә ауылы 1739 йылға тиклем, уның башҡорттары  Кәкребаш ауылында керҙәшлек буйынса йәшәгән, әммә тәүге төпләнеүселәр тарафынан ҡыҫырыҡлап сығарылған Тамъян улусы башҡорттарын ҡабул иткәнгә тиклем үк, билдәле була. Керҙәшлек килешеүе яҙмаһына иғтибар итәйек:  «1739 йылдың 20 мартында Ҡаҙан юлы Өфө өйәҙенең Ҡыр-Йылан улусы Бәйрәкәтүбә ауылы башҡорттары Зәү Байҙашев, Ипаҡ Мәҡсүтов, Бурҙа Дәүләтбаев, Ҡараша Азаматов, Нуғай юлы Өфө өйәҙенең Тамъян улусы Бурһыҡ ауылында, Сөн йылғаһы буйлап Ҡазан юлында йәшәгән башҡорттарға, атап әйткәндә: Әсән һәм Яҡуп Досаевтарға, Аверакай (?) Усяковҡа, Мәҡсүт Сапаровҡа, Ишкенә Батыровҡа, Лапай Иманғоловҡа,  Әмлекәй Алекеевҡа, Тоҡамбәт Ураҙмәтовҡа, Рәзәп Мрясовҡа, беҙ уларҙы Ыҡ, Өҫән, Сөн йылғалары буйлап Көсөк һәм Алпай ауылдарына тиклем сиктәрҙә булған аҫаба ерҙәребеҙҙә ихаталар булып урынлашыу өсөн индереүебеҙ тураһында ошо керҙәшлек яҙмаһын бирҙек». Индергән өсөн улар аҫабаларға 31 баш ир-атҡа  йылына бөтәһе 2 һыуһар түләнеләр.

Артабан был яҙма Башҡорт эштәре буйынса комиссияның 1740 йылдың 8 февралендәге указы менән раҫлана.

Бәйрәкәтүбә ауылын шулай уҡ Дәүләтбай тип атағандар. Был ауылға башҡорт-тамъяндарға инергә рөхсәт биреүселәр араһында беренсе күскенсе Бурза Дәүләтбаевтың улы ла була. Тамъяндар үҙҙәре тураһында Тамьян улусында аҫаба ерҙәре булыуы тураһында яҙалар, әммә уларҙың «милек хоҡуғы тураһында дәлилдәре юҡ һәм унда күсенергә теләмәйҙәр».

Ауылдың өсөнсө исеме — Яңы Кәкребаш. Тимәк, уға төп ауылдан сыҡҡан кешеләр нигеҙ һалған.

VII ревизия буйынса  32 ир-ат керҙәш-башҡорт иҫәпләнә, VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса — 43, X буйынса — 53 йән ир-ат.

1870 йылда 74 ир-ат, 1905 йылда - 92, 1920 йылда - 106. Бөтәһе лә — башҡорттар.

1834 йылда ауылда мәсет була. 50  бал ҡорто умартаһы булған. Шул осорҙа бөтә 90 башҡортҡа 8 бот ужым һәм 176 бот ярауай иген сәселә. Картуфты 8 бот ултырталар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (85 %).

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Илсембәт): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 15 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Үҙәк урам ()

## Әҙәбиәт
* (ИСКЕ) КӘКРЕБАШ,БӘЙРӘКӘТҮБӘ. ШӘЖӘРӘ КИТАБЫ (архив материаллары нигезендә төзөлгән). Туймазы 2022

## Һылтанмалар
* 
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* Байракатуба на портале «Генеалогия и Архивы»
* «Налог Белешмәһе» системаһында Бәйрәкәтүбә ауылы

## Иҫкәрмәләр
Бикмәт (Туймазы районы)

**Бикмәт** () — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 109 кеше булған. Татар-Олҡан ауыл Советы составына инә.

Почта индексы — 452772, ОКАТО коды — 80251865008.

## Тарихы
Бикмәт ауылы — керҙәш башҡорттар һәм типтәрҙәрҙең тораҡ пункты. Уларҙың төпләнеү ваҡыты 1760 йылдың 15 декабрендәге керҙәшлек килешеүенә ярашлы билдәләнә. 1795 йылда бында 6 ихатала 93 башҡорт, 2 ихатала 13 типтәр, 1 ихатала 3 татар йәшәгән.

1834 йылда 239 башҡорт (15 йорт хужалығы), 20 типтәр була. 1859 йылда бөтәһе лә керҙәштәр тип дөрөҫ атала - 509 кеше (63 йорт хужалығы), әммә уларҙың этник сығышы билдәләнмәй. 1870 йылда  109 йортта 602 башҡорт һәм 38 татар була, ә 1920 йылда  251 ихатала 1356 башҡорт була.

Халыҡ малсылыҡ, игенселек, тегенселек менән шөғөлләнгән. Мәсет, училище, 3 һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет теркәлгән.

1843 йылда 229 башҡортҡа 344 бот ужым һәм 1192 бот яҙғы иген сәселә, 8 бот картуф ултыртыла.

2006 йылға тиклем ауылдың торама тибы разъезд булған.

## Хәҙерге осор
Ауылда фельдшер-акушерлыҡ пункты бар. Башҡорттар йәшәй (2002).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (69 %) йәшәй.

## Географик урыны

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 23 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Татар-Олкан): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 23 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Йәшел урамы ()
* Интернационал урамы ()
* Май урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Ишморатова Наилә Мәүлитйән ҡыҙы (28.09.1954), ғалим-химик. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2010).
* Әсғәт Мирзаһитов (13.10.1928—24.11.1989), башҡорт драматургы, актёр, режиссёр һәм тәржемәсе, йәмәғәт эшмәкәре. 1973—1988 йылдарҙа БАССР Яҙыусылар союзы идараһы председателе, 1976—1988 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзы секретары. Башҡорт АССР-ының IХ, Х һәм ХI саҡырылыш Юғары Советы депутаты һәм Юғары Совет рәйесе. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1978) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1984) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (1976) һәм республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге (1969) премиялар лауреаты.
* Суфиян Сафуанов (2.10.1931—30.11.2009), әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (1962), профессор. БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981), В. П. Бирюков (1988) һәм Фәтих Кәрим (2007) исемендәге премиялар лауреаты.

## Иҫтәлекле урындары
* **Туймазы һыуһаҡлағысы** — Нөгөш йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан. 1967 йылда төҙөлгән, Туймазы райондары өсөн төп эсәр һыу сығанағы булып тора. Нөгөш һыуһаҡлағысы биләмәһе «Башҡортостан» милли паркы составына ингән.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
*  

## Һылтанмалар
*    
* Бикметово на портале «Генеалогия и Архивы»
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Бикмәт (Туймазы районы) ауылы
Бишҡурай (Туймазы районы)

**Бишҡурай** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 680 кеше. Бишҡурай ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 452793, ОКАТО коды — 80251805001.

## Исеме
Башта ауыл Бишкураз («биш» һәм «кураза» (фарсы-иран теленән) — әтәс һүҙҙәренән яһалған) исеме йөрөткән. XX быуат башынан хәҙерге исеме менән йөрөй.

## Тарихы
Бишҡурай ауылына Өфө губернаһы канцелярияһының 1742 йылғы указы һәм Ҡаңлы улусы башҡорттары менән 1775 йылдың 12 июлендәге керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр тарафынан нигеҙ һалына. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, ағас һәм тегенселек эштәре, тимерселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет, «мәктәп», 4 тирмән (1895) булған. XIX быуаттың 30-сы йылдарында ауыл халҡының 370 умартаһы була. 1906 йылда 2 мәсет теркәлгән.

1795 йылда 57 йортта 279 кеше йәшәгән, 1858 йылда 145 ихатала 1033 типтәр, 1870 йылда 185 ихатала 1134, ә 1920 йылда 457 ихатала 2268 типтәр йәшәгән.

## Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, китапхана, мәсет бар. Татарҙар йәшәй (2002).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр — башҡорттар (59 %), татарҙар (41 %).

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 20 км.

## Урамдары
Урам исеме:

* Гагарин урамы ()
* Гагарин тыҡрығы ()
* Тау башы урамы ()
* Совет урамы ()
* Шоссе урам ()
* Көньяҡ урам ()
* Йәштәр урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* **Ишкилде Ишмырҙин** — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан башҡорт старшинаһы. Пугачёв полковнигы.
* Әхмәт Шакири (1920—1941) — башҡорт совет шағиры, тәржемәсе.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* *[[Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы|Асфандияров А. З.]]* История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

## Һылтанмалар
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Бишҡурай (Туймазы районы) ауылы
*
Булат (Туймазы районы)

**Булат** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 266 кеше. Бишҡурай ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452794, ОКАТО коды — 80251805003.

## Исеме
Ауылдың исеме Булат тигән кеше исеменән алынған.

## Тарихы
Ауылға Ҡыр-Йылан улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Ҡазан даруғаһынан күсеп килеүселәр нигеҙ һала. 1795 йылдан (12 йортта 111 кеше йәшәгән) алып билдәле. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған. XIX быуаттың 70-се йылдарында бында Бәләбәй өйәҙе Буҡай ауылы (хәҙерге көндә юҡ) кешеләре күсеп килгәндән һуң, Буҡай-Булат тип аталған. 1865 йылда 35 йортта 182 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. Татарҙарҙың керҙәшлеге тураһында документ табылманы.

## Хәҙерге осор
Ауылда башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар. Ауыл халҡы «Ленин юлы» ауыл хужалығы кооперативында шөғөлләнә. Башҡорттар, татарҙар йәшәй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (76 %) йәшәй.

## Географик урыны
Кесе Нөгөш (Өҫән бассейны) йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 41 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бишҡурай): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 16 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Йылға урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Шоссе урамы ()

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
* «Налог Белешмәһе» системаһында Булат (Туймазы районы) ауылы
* 

## Иҫкәрмәләр
Бәтке

**Бәтке** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 146 кеше. Кәкребаш ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452771, ОКАТО коды — 80251825005.

## Исеме
Ауылдың исеме *Бәтке* йылғаһының исеменән алынған. 

## Тарихы
1752  йылдың 22 июнендә һәм 1753 йылда төҙөлгән керҙәшлек килешеүҙәре нигеҙендә Бәтке йылғаһы буйындағы шул уҡ исемле ауылға аҫаба-башҡорттар типтәрҙәрҙе һәм хеҙмәтле татарҙарҙы индергәндәр. Яһаҡлы татарҙар Муса һәм Таңатар Дусаевтар, Ҡазан өйәҙе йөҙ башы Тойҡа Ғабдуллин, Ыҡ йылғаһы ҡушылдығы Стәрле йылғаһы буйындағы Стәрлетамаҡ ауылынан яһаҡлы татар Мөхәмәтсәлим Ишмәтов улдары һәм ҡустылары менән, Ҡатай ауылынан Әҙеһәм Ибрашев мулла «Бәтке ауылында йорттар төҙөргә һәм ерҙе файҙаланырға» рөхсәт ала, бының өсөн башҡорттар уларҙың һәр береһенән 2-шәр һум аҡса ала. Ә уларҙың йыллыҡ түләүе ихатанан 10 тингә тиң була. 1753 йылда аҫабалар уларға йылына 5 һум түләү шарты менән Ҡара айыу Урман исемле «урманды» бирә.

1870 йылда  217 башҡорт һәм 25 хеҙмәтле татар; 1920 йылда 501 типтәр йәшәй тип күрһәтелгән. Был һуңғы ике халыҡ иҫәбен алыуҙа халыҡтың этник составы тураһындағы мәғлүмәттәр актуаль хәлде боҙа. Беренсе осраҡта типтәрҙәр башҡорттар составына инә, икенсеһендә — киреһенсә: башҡорттар типтәрҙәр араһында. Башҡорттар араһында аҫабаларҙан тыш керҙәштәр ҙә була. Гүзәир Кулчанов (1772—1823) улдары Хөсәйен, Кулыиарип (Ҡулығәрип (?)) һәм ейәне Шәрәфетдин менән һәм Исламғол Үтәғолов, 1772 йылғы, балалары Әбделлатиф, Әбделмәзит, Әбделяппар менән шуларҙың тәүгеһенә ҡарай. 1917 йылда аҫаба-башҡорттар типтәрҙәр араһында булып сыҡҡан. 

Пугачев ихтилалында 8 яһаҡлы татар ҡатнаша.

1843 йылда 13 башҡорт кеше башына 8 бот  иген сәсә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек татарҙар (70 %), башҡорттар (26 %) йәшәй.

## Билдәле шәхестәре
* Ғәлиева Зинура Нурлығаян ҡыҙы (17.08.1932—4.07.2014), нефтсе. 1962—1993 йылдарҙа «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1967), Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почётлы нефтсеһе (1994). 
 
## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 23 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Кәкребаш): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 23 км/

## Урамдары
Урам исеме:
* Йылға урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Башҡортостан энциклопедияһы — Бәтке    
* Бятки на портале «Генеалогия и Архивы»   
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Бәтке ауылы
Үрге Троицк (Туймазы районы)

**Үрге Троицк** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 917 кеше. Үрге Троицк ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 452783, ОКАТО коды — 80251815001.

## Исеме
Ауыл атамаһы үрге һүҙенән һәм Троицк сиркәү исеменән килеп сыҡҡан 
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек милләттәр башҡорттар (44 %), урыҫтар (42 %).

## Тарихы
1752 йылда Ҡазан даруғаһының Ҡыр-Йылан улусы башҡорттарынан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә Ҡыҙаш йылғаһы (Ыҡ йылғаһы ҡушылдығы) буйында И. Г. Осокин баҡыр иретеү заводына нигеҙ һала. Завод  1754 йылда эшләй башлай. Хәҙер завод ҡасабаһы урынында Туймазы районының Үрге Троицк ауылы урынлашҡан.

## Урыҫ православие сиркәүе
Изге Троица храмы —Үрге Троицк ауылындағы ғибәҙәтхана, XVIII быуат архитектура ҡомартҡыһы, Ҡазан бароккоһы стилендә төҙөлгән. Бейек манараһы һәм өлөшләтә һаҡланып ҡалған һылап яһалған биҙәге бар. Стеналарының ҡалынлығы урыны менән 1,2 метрға етә. Бер нисә тәҙрә уйымдарында сүкеп яһалған тулҡын-ромб һүрәтле рәшәткәләр, ҡыҫып ҡуйылған тәҙрәләрҙә — горизонталь һәм тәре ҡиәфәтле бәйләүҙәр менән берләштерелгән һөңгө ҡиәфәтендәге вертикалдәр тора. Октябрь революцияһына тиклем ғибәҙәтхана округта төп мәхәллә булған. Уны төҙөгәндә иретмә әҙерләү өсөн йомортҡа ҡулланылған. Хәҙерге ваҡытта ғибәҙәтхана өлөшләтә тергеҙелгән.

## Демографик ауырлыҡ үҙәге
2002 һәм 2010 йылдар халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса ауыл Рәсәйҙең «демографик ауырлыҡ үҙәге» булып тора: картала ауыл аша вертикаль һәм горизонталь һыҙылһа, илдең килеп сыҡҡан дүрт өлөшө халыҡ һаны буйынса яҡынса тигеҙ буласаҡ.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 30 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 30 км.

## Урамдары
Урам исеме:

* Баҙар урамы ()
* Баҙар тыҡрығы ()
* Горюхин урамы ()
* Курск урамы ()
* Урман урам ()
* Яңы урам ()
* Биҫтә урамы ()
* Терентьевка урамы ()
* Мәктәп урам ()

## Билдәле шәхестәре
*  Белозёров Иван Семёнович (1925—1988) — совет нефть-газ сәнәғәте алдынғыһы. Коми АССР-ы халыҡ хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1965). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

## Һылтанмалар
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* «Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Троицк (Туймазы районы) ауылы
  
## Иҫкәрмәләр