Урман-Бишҡаҙаҡ

**Урман-Бишҡаҙаҡ, Урман-Бишҡаҙыҡ, Бишҡаҙаҡ** () — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 613 кеше. Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 453239, ОКАТО коды — 80231875001.

## Тарихы

Бөгөнгө Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы XVIII—XIX быуаттарҙа Ҡуңҡаҙай тип атала. Ҡуңҡаҙайҙың беренсе күскенсеһе хөрмәтенә аталған. Беренсе күскенсенең улы Байғужа Ҡуңҡаҙаев 1758—1822 йылдарҙа йәшәй, улы — Муллағол, ейәндәре: Мурзабай, Иҙрис. 1795 йылда 92 кеше йәшәгән 16 ихатанан тора. 1834 йылда 26 ихатала 206 кеше йәшәгән. X ревизия 283 кеше йәшәгән 48 ихата күрһәтә. 1920 йылда 446 кеше һәм 94 йорт булған.

Моғайын, Ҡуңҡаҙай Бишҡаҙаҡ ауылында (хәҙер Яр-Бишҡаҙаҡ) тыуғандыр, быны күрше ауылдарҙың дөйөм исеме һәм 1795 йылға Бишҡаҙаҡтың һан яғынан ҙурыраҡ булыуы дәлилләй (92 кешегә ҡаршы 196).

Ауыл башҡорт-мишәр ғәскәренең 7-се башҡорт кантоны 15-се тирмәһе составына инә, бер үк ваҡытта этник бүленеш буйынса — Тәлтем‑Юрматы улусының Илсектимер түбәһендә. Һуңыраҡ Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙенең Аҙнай улусы, 1922 йылдан Стәрлетамаҡ кантонында.

Ҡуңҡаҙайҙа малсылыҡ менән шөғөлләнәләр. 1839 йылда 206 кеше йәшәгән 28 йорт хужалығында 413 ат, 377 һыйыр, 94 һарыҡ, 50 кәзә була. Ни бары 38 умарта була. Ауылда барыһына 204 бот ужым һәм 832 бот яҙғы иген сәселгән.

1912 йылда Ғәниятулла Ниғәмәтуллин Ҡуңҡаҙай ауылы муллаһы була. Мәсет 1909 йылда төҙөлә.
XX быуаттың 20-се йылдарынан (Яр-Бишҡаҙаҡ кеүек) хәҙерге исемен йөрөтә..

Нефть 1864—1867 йылдарҙа һәм тау инженеры Васильев тарафынан табыла

1924 йылда 70 уҡыусыға интернат һәм хужалыҡ ҡаралтылары менән ике ҡатлы Урман-Бишҡаҙаҡ крәҫтиән йәштәр мәктәбе асыла, һуғыш йылдарында балалар йорто асыла.

1985 йылда «Ишимбайжилстрой» тресы «Башгражданстрой» институты проекты буйынса ауылда эксперименталь торлаҡ йорттар төҙөй.

Ауыл иҫән ҡалған өс шихандың (4 инеләр) береһе, Торатау тауы итәгендә урынлашҡан.

## Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, етем балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль реабилитация үҙәге «Өмөт», балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар йәшәй.

; 1812 йылдағы Ватан һуғышында ҡатнашыусылар:
* Ялсынбаев Абыҙгилде;
* Илбул Байышев;
* Бикбай Байназаров;
* Бикбулат Байназаров;
* Амангилде Ҡотоев.

## Географик урыны
Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 23 км.

## Урамдары
Урам исеме:

* Мәктәп урамы ()
* Юл урамы ()
* Урман урамы ()
* Чапаев урамы ()
* Йәшел урамы ()
* Үҙәк урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Йәйғор урамы ()
* Ҡояшлы урамы ()
* Бәхет урамы ()
* Уңыш урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Иманғолов Динислам Ислам улы (10.09.1924—22.09.2014), хеҙмәт алдынғыһы, йәмәғәтсе. 1951—1994 йылдарҙа Стәрлетамаҡ сода-цемент комбинаты слесары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының IX саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1975—1980). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1974). Стәрлетамаҡ ҡалаһының почётлы гражданы (1969).
* Иманғолов Сулпан Ғоссам улы (1 ғинуар 1932 йыл — 9 ғинуар 2001 йыл) — башҡорт журналисы һәм сатирик шағиры, СССР Журналистар (1958) һәм Яҙыусылар (1981) союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Шәһит Хоҙайбирҙин (1996) һәм Булат Рафиҡов (2001) исемендәге премиялар лауреаты.
* Амангилдин Фәттәхетдин Ғәйнетдин улы (; 25 май 1910 — 13 август 2000) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия старшинаһы. Ишембай районы) Урман-Бишҡаҙаҡ ауылында тыуған.

## Иҫтәлекле урындары
* Торатау тауы.

## Иҡтисады
«Торатау» ауыл хужалығы кооперативы эре мөгөҙлө мал үрсетә, һөт, ит, сусҡа ите етештерә. Шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш үҫтерә.

## Видеофильмдарҙа
* УРМАН БИШКАДАК. ПРАЗДНИК КАКУК САЙЕ
* Ишембай районы һабантуйы - Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл биләмәһе
* День Победы 2017г Урман-Бишкадак СДК
* Урман-Бишҡаҙаҡ

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* Урман-Бишкадак. Сайт «Генеалогия и архивы»
* 
* Юрматы ырыуы тарихы. Урман-Бишкадак (Кунказаево)
* Ишембайҙа нефть эҙләү тарихы
* «Налог Белешмәһе» системаһында Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы