Рязань гвардия юғары һауа-десант команда училищеһы

**В. Ф. Маргелов исемендәге ике тапҡыр Ҡыҙыл Байраҡ Рязань гвардия юғары һауа-десант команда училищеһы ** — Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының гвардия исемле (В. Ф. Маргелов исеме) хәрби уҡыу йорто, Рәсәй Федерацияһы Һауа-десант ғәскәрҙәре командующийына буйһондоролған. Рәсәйҙә берҙән-бер офицер -десантниктар әҙерләгән махсуслаштырылған юғары уҡыу йорто.

Уҡыу йорто үҙ тарихын 1918 йылдың 13 ноябренән, Рязань ҡалаһында **Рязань пехота курстары** ойошторолғандан, алып бара. Ҡыҫҡартылған исеме— **РГВВДКУ**.

## Тарихы
Рязань хәрби училищеһы 1918 йылдың 13 ноябрендә тәүге совет рязань пехота курстары нигеҙендә ойошторола.

— 1921 йылдың ноябрендә **Рязань пехота мәктәбе** ВЦИК-тың Революцион Ҡыҙыл Байрағы менән бүләкләнә.
— 1941 (2 август) — Куйбышевта (хәҙерге Һамар) пехота училищеһы базаһында йәшерен рәүештә Һауа-десант ғәскәрҙәре өсөн Хәрби-парашют училищеһы ойошторола (ғәскәри часть һаны 75021).
— Һуғыш башында училищела ике батальон курсант була. Улар менән полковник П. Д. Головлев һәм майон Л. И. Ягудин етәкселек итә. Һуғыш башланыуы тураһында хәбәрҙе училищеның шәүси составы Селецк ауылында лагерь асҡан ваҡытта белеп ҡала. Бөтә саралар юҡҡа сығарыла, митинг ойошторола. Ярты айҙан училище ҡыҫҡартылған уҡыу сроктарына күсә. Расписание буйынса дәрестәр көнөнә 10 — 12 сәғәт дауамында бара. Төндә лә дәрестәр үткәрелә. Училищеға военкоматтар һайлап алған яңы состав килә башлай, уларҙың күбеһе Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт иткән. Батальондар һаны өсәү булып китә, шулай уҡ политбоецтарҙың бер нисә подразделениеһы барлыҡҡа килә. Батальондар менән полковник П. Д. Головнев, майор Л. И. Ягудин, майор Н. Н. Богданов командалыҡ итәләр. 1941 йылдың 20 июлендә училище ваҡытытнан алда сығарылыш яһай. Экзамендар үткәрелмәй, уртаса йыл баһаһы ҡуйыла һәм бөтәһенә «лейтенант» хәрби дәрәжәһе бирелә. Училище яңы состав менән тулыландырыла. 1941 йылдың 25 октябрендә училище Рязандән Иваново ҡалаһына күсерелә, 1942 йылдың 15 февралендә кире ҡайтарыла. Шәхси состав йәйәүләп 470 километр юл үтә һәм тейешле ваҡытта килеп етә. Ауыр мөлкәт борттарҙа ока йылғаһы буйлап Горький ҡалаһына тиклем еткерелә.
— 1943 йылдың 12 ноябрендә **Ворошилов исемендәге** **Рязань пехота училищеһы** СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының Указына ярашлы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә . Уилище начаьнигы генерал-майор М. П. Гарусский — Ленин ордены менән, курсанттар батальоны командиры капитан Ф. А. Александров Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
— 1946 йылдан 1947 йылдың сентябренә тиклем парашют-десант училищеһы Фрунзе ҡалаһында урынлаша.
— 1958 (июнь) — сср союзының министрҙар советы ҡарары **Тамбов Осоусылар пехота училищеһына (урта)** итеп үҙгәртелә **Юғары дөйөм ғәскәри команда училищеһын** дүрт йыллыҡ мөҙҙәт менән уҡыу. Ркпу тамамлаусы юғары белем тураһында диплом алған һәм уның граждандар, хәрби әҙерлек ә элекке кимәлдә ҡала. Был үҙгәртеп ҡороуҙарҙың бер нисек тә ҡағылмай. а.-ата десант училищеһын, һәм десант ғәскәрҙәре командующийы В. Ф. Ике ил етәкселеге тәҡдим маргелов училище ҡушыла.
— 1959 йылдың 1 майында Ҡаҙағстандан Рязангә курсант-десантниктарҙың беренсе эшелоны юлға сыға, уларҙы полковник А. С. Леонтьев етәкләй. 1964 йылдың 4 апрелендә генә года училище үҙенең исемен **Рязань Ҡыҙыл Байраҡ гвардия юғары һауа-десант команда училищеһы** итеп үҙгәртә.
— 1962 — училище яңы уҡыу профиленә күсә, һәр курсант берешәр сит тил телен үҙләштерергә тейеш була. Училищеға сит ил студенттары ҡабул ителә башлай, башта вьетнамдар һәи һиндонезиялар. Хәҙерге ваҡытта училищела 32 ил курсанттары уҡый.
— 1964 (4 апрель) — училище Ҡыҙыл Байраҡ юғары һауа-десант команда училище тип исемләнә башлай һәм танымаҫлыҡ булып үҙгәрә.

— 1995 йылдың 13 ноябрендә **институт территорияһында** һауа-десант ғәскәрҙәренең элекке командующийы армия генералы В. Ф. Маргеловҡа һәйкәл асыла.
— 1996 йылдың 12 ноябрендә Рәсәй Федерацияһы Президенты училищеға В. Ф. Маргелов исемен биреү тураһындағы Указға ҡул ҡуя.
— 2011 йыл башында училище базаһында хәрби руханиҙар, имамдар, тигеҙлектәр һәм армиялар өсөн Лам әҙерләү үҙәген асыу планлаштырыла. Уҡыу үҙәге биләмәһендә Рус православие сиркәүенең Илья-пәйғәмбәр ҡорамы урынлашҡан.
— Рәсәй Федерацияһы Президентының 2013 йылдың 14 ноябрендәге Указы менән училище Суворов ордены менән бүләкләнә. Президент Путин 2013 йылдың 15 ноябрендә училищеның хәрби байраҡҡа ордендың билдәһен һәм таҫмаһын үҙе беркетә.
— 2013 йылдың авгусында Новосибирскиҙан махсус разведка батальоны кире ҡайтарыла. Ошо мәлдән алып махсус тәғәйенләнештәге бүлексәләр өсөн офицерҙар әҙерләүҙе дауам итә.
— 2015 йылдың йәйендә Новосибирскиҙан урта һөнәри белем биреү факультеты ҡайтарыла.
— Училище ойошторолоуҙың 100 йыллығына, Рәсәй Хөкүмәтенең 2018 йылдың 17 февралендәге бойороғо менән 245-се училищеға «гвардия» тигән маҡтаулы исем бирелә.

## Хәҙерге заман
Уҡыу йорто Рязань ҡалаһынан 60 км алыҫлыҡтағы Сельцы ауылында урынлашҡан. Бында училище үҙе, уҡыу үҙәге, авиация хәрби-транспорт эскадрильяһы һәм Үҙәк парашют клубы бар.

Училище биләмәһендә курсанттар урынлаштырыу өсөн казарма тибындағы ятаҡтар, уҡыу корпустары һәм дәрестәр үткәреү өсөн лабораториялар, уҡсылар әҙерләү комплексы, һауа-десант әҙерлеге комплексы, спорт һәм тренажер залдары, төрлө көрәш төрҙәре менән шөғөлләнеү өсөн стадион, ҡала ашханаһы, курсант кафеһы, клуб, почта, медицина пункты бар.

**Кафедралар**

Институттың төп подразделениелары булып кафедралар, роталар һәм взводтар тора. Бөтәһе 17 хәрби һәм 4 граждан каедраһы ойошторолған:

— тактика;
— хәрби тәьминәт;
— ҡоралланыу һәм атыу;
— гуманитар һәм тәбиғи-ғилми дисциплиналар;
— һауа-десант әҙерлеге;
— бронетанк техникаһы;
— ҡорал һәм хәрби техниканы эксплуатациялау;
— подразделениелар менән идара итеү;
— махсус тәғәйенләнеш подразделениелары;
— инженер әҙерлек;
— физик әҙерлек;
— урыҫ һәм сит телдәр;
— математик һәм тәбиғи-ғилми фәндәр;
— мәғлүмәттәрҙе шифлау һәм тапшырыу комплекстары;
— радио, радиорелейлы, өс илле, юлдаш һәм үткәргес элемтә;
— элемтә һәм хәрби телекоммуникация системаларын ойоштороу;
— дөйөм профессиональ фәндәр;
— автомобиль техникаһы;
— автомобиль хеҙмәте;
— хәрби техниканы тергеҙеү;
— двигателдәр һәм электр ҡорамалдары

Училищела  21 фән докторы һәм  170 фән кандидаты эшләй.

## Училище начальниктары

* 28.08.1918—01.04.1919 — Троицкий Иван Александрович
* 01.04.1919—10.12.1919 — Ораевский Иван Федорович
* 16.12.1919—24.05.1920 — Доможиров Николай Николаевич
* 24.05.1920—29.07.1920 — Троицкий Иван Александрович (икенсе тапҡыр)
* 10.09.1920—19.10.1921 — Ораевский Иван Федорович (икенсе тапҡыр)
* 19.10.1921—1922 — Пинаев,Георгий Андреевич
* 1922—1926 — Горячко Александр Игнатьевич
* 10.1926—1929 — Семашко Валентин Владиславович
* 10.01.1929—1931 — Тихомиров Петр Павлович
* 1931—1932 — Подшивалов Иван Мартемьянович
* 04.1932—1939 — Виноградов Василий Иванович, комбриг
* 11.03.1940—31.05.1946 — Гарусский Михаил Петрович, генерал-майор
* 01.06.1946—10.01.1950 — Лащенко Петр Николаевич, генерал-майор
* 10.01.1950—25.04.1952 — Визжилин Виктор Алексеевич, генерал-майор
* 25.04.1952—05.1959 — Савченко Сергей Степанович, генерал-майор
* 10.06.1959—30.11.1965 — Леонтьев Александр Степанович, генерал-майор
* 30.11.1965—06.1968 — Попов Александр Михайлович, генерал-майор
* 27.07.1968—06.1970 — Кулишев,Олег Федорович, генерал-майор
* 02.07.1970—03.1984 — Чикризов Алексей Васильевич, генерал-лейтенант
* 15.03.1984—17.12.1995 — Слюсарь Евдокимович Альберт, генерал-лейтенант
* 17.12.1995—17.12.2001 — Щербак, Валерий Витальевич, генерал-майор
* 17.12.2001—10.02.2008 — Крымский Владимир Яковлевич, генерал-майор
* 06.05.2008—12.2009 — Луговой Владимир Николаевич, полковник
* 01.01.2010—27.01.2012 — Красов Андрей Леонидович, полковник
* 14.09.2012—09.2017 — Концев ой Анатолий Георгиевич, генерал-майор
* 09.2017 — хәҙерге ваҡыт — Рагозин Алексей Николаевич, гвардия генерал-майоры

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Дорогой чести и мужества. Очерки истории Рязанского гвардейского высшего воздушно-десантного ордена Суворова дважды Краснознаменного командного училища имени генерала армии В. Ф. Маргелова. 1918—2018. — М.: Издательство «Кучково поле», 2018. — 400 с.

## Һылтанмалар
 
* Официальный сайт Рязанского гвардейского высшего военно-воздушного училища 
* Страница училища на сайте Минобороны России 
* Сайт выпускников РВВДКУ
* История училища
*