Князева Лидия Николаевна

**Князева Лидия Николаевна** (9 февраль 1925 йыл — 22 декабрь 1987 йыл) — СССР актрисаһы һәм театр педагогы, Мәскәү йәш тамашасылар театры труппаһына инә. СССР-ҙың халыҡ артисы (1970), РСФСР-ҙың Н. К. Крупская исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1975).

## Биографияһы
Лидия Николаевна Князева 1925 йылдың 9 февралендә Мәскәүҙә тыуа.

1943—1944 йылдарҙа ГИТИС-тың театр факультетында уҡый.

1945 йылда Мәскәү йәш тамашасы театры ҡарамағындағы студияға инә. 1947 йылда ошо уҡ театрҙа уйнай, Самуил Маршактың билдәле «Ун ике ай» пьеса-әкиәтендә *Королева* ролен башҡара.

1948 йылда студия бөтөү менән Мәскәү йәш тамашасы театрында эшләй. Был сәхнәлә ҡыр ҡылдан ашыу эшләй. Бөтә ғүмере буйына тиерлек малай-ҡыҙҙар, үҫмерҙәрҙе уйнай.

Сәхнәлә актриса үҫмер ролендә күренә, йәш тамашасылар уны хатта үҙ тиҫтерҙәре тип ҡабул итә.Корней Чуковский «Бармалей» әкиәте буйынса ире менән дуэтта уйнай: Быков Ролан *Бармалейҙы*, ә Князева Лидия — *маймыл Чичаны*. Ошо уҡ хеҙмәттәшлек Быковтың «Айболит-66» фильмында ҡабатлана.

Сперантова Валентина Йәш тамашасы театрының «СССР-ҙың халыҡ артисы» исеменә лайыҡ булған берҙән-бер актрисаһы була. 1954 йылдан КПСС ағзаһы.

Князева 1975 йылдан ГИТИС-та актерлыҡ оҫталығын уҡыта. Уның уҡыусылары араһында Дмитрий Певцов, Корженков Александр, Николай Добрынин була.

Һуңғы йылдарҙа һеңлеһе менән бергә йәшәй, үҙенең кәрәкһеҙлеген ауыр кисерә, күп ауырый.

Князева Лидия Николаевна 1987 йылдың 22 декабрендә Мәскәүҙә вафат була. Ролан Быковтың көндәлегенә ярашлы, Князева 1987 йылдың 28 декабрендә Кунцево зыяратында ерләнә.

### Ғаиләһе
15 йыл дауамында актёр, режиссёр, СССР-ҙың халыҡ артисы (1990) Быков Роланда (1929—1998) кейәүҙә була, уның менән Олег тигән малайҙы уллыҡҡа (Быков Олег Роландович, 1958—2002) ала. Һуңғараҡ ҡабул ителгән улы Князева менән йәнәш ерләнә. Быков менән айырылышҡандан һуң яңғыҙ йәшәй.

## Ижады

### Театрҙағы ролдәре
* 1947 — «Двенадцать месяцев» С. Я. Маршака — *Королева*
* 1956 — «Место в жизни» М. Ф. Шатрова — *Ваня Новиков*
* 1957 — «Именем революции» М. Ф. Шатрова — *Петька*
* «Красная Шапочка» Е. Л. Шварца — *Красная Шапочка*
* «Отверженные» по произведениям В. Гюго || *Теодюль* (1951) и *Козетта*
* «Королевство кривых зеркал» В. Г. Губарева и А. Успенского — *Оля*
* «Павлик Морозов» по В. Г. Губареву — *Федя*
* «Девочка ищет отца» Е. С. Рысса — *Лена*
* «Доктор Айболит» по одноимённой сказке К. И. Чуковского — *обезьяна Чичи*
* «О чём рассказали волшебники» и «Кукла Надя и другие» В. Н. Коростылева — *Пузырёк*
* «Будьте готовы, Ваше высочество» Л. А. Кассиля и П. О. Хомского — *ДʼЭлихьяр Сурамбук*
* «Том Кенти» С. В. Михалкова по М. Твену — *принц Эдуард* и *Том*
* «Убить пересмешника» Х. Ли — *Глазастик*
* «Последние» М. Горький — *Федосья*
* «Стеклянный зверинец» Т. Уильямса — *Аманда*

### Фильмография

#### Ролдәре
* 1966 — Айболит-66 — *обезьяна Чичи*
* 1976 — Том Кенти (фильм-спектакль)— *Том Кенти / принц Эдуард*
* 1976 — Предательница — *эпизод*

#### Йәнһүрәттәр тауышландырыуы
* 1946 — Орлиное перо — *Зайчиха*
* 1948 — Слон и муравей — *Лиса / Заяц*

#### Архив кадрҙар
* 2006 — Рядом с тобой (документальный)

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1954).
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1966)
* СССР-ҙың халыҡ артисы (1970)
* Н. К. Крупская исемендәге РСФСР дәүләт премияһы. (1975) — «Том Кенти» спектаклендә баш ролде һәм принц Эдуард ролен башҡарған өсөн
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (15 февраль 1985 йыл) — *совет театр сәнғәтен үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн*

## Хәтер
Князева Лидия ижадына уҡыусыһы Марина Миронованың «Рядом с тобой» документаль фильмы арналған.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Князева, Лидия Николаевна — статья из Большой советской энциклопедии.