Байкал дәүләт университеты

**Байкал дәүләт университеты** — Иркутскиҙа урынлашҡан юғары уҡыу йорто. Юғары уҡыу йорто булараҡ 1930 йылдан бирле эшләй, ул ваҡытта Себер финанс-иҡтисад институты булараҡ асыла.

Тулы рәсми исеме - «Байкал дәүләт университеты» федераль дәүләт бюджет юғары белем биреү учреждениеһы.

## Тарихы
Белем биреү учреждениеһының тарихы 1894 йылда төҙөлгән Александр-Мариинск ҡала училищеһынан башлана. Төп корпус архитектор В.А. Рассушин проекты буйынса төҙөлгән. 1930 йылдың 11 августында унда СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары буйынса барлыҡҡа килгән Себер финанс-иҡтисад институты урынлаша.

Һуғыштан һуңғы йылдарҙа, Себерҙе киң масштаблы индустриаль үҙләштереү башланғас, юғары уҡыу йорто төбәктең барлыҡ төп тармаҡтары өсөн финанс-иҡтисад һәм инженер-иҡтисад профилдәре буйынса юғары квалификациялы белгестәр әҙерләй башлай.

1947 йылда план-иҡтисад факультеты ойошторола. 1940 йылдар аҙағында аспирантура асыла. 1953 йылда инженер-иҡтисад факультеты асыла. Забайкальела 1957 йылда институттың Чита филиалы асыла.

Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығының 2015 йылдың 29 октябрендә сыҡҡан 1252 номерлы бойороғо менән юғары һөнәри белем биреүсе «Байкал дәүләт иҡтисад һәм хоҡуҡ университеты» федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы «Байкал дәүләт университеты» юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы тип үҙгәртелә.

Үҙ тарихында юғары уҡыу йорто һымаҡ вертикаль көслө-интеграцияланған төбәкара уҡытыу-ғилми комплексы булараҡ үҫә, ул үҙ эсенә юғары уҡыу йортона тиклем, юғары уҡыу йортонан һуң һәм юғары уҡыу йортонан һуң әҙерлектең барлыҡ баҫкыстарын үҙ эсенә ала: колледж, бакалавриат, һөнәр, магистратура һәм аспирантура, докторантура программалары буйынса юғары белем, Россия Президенты программалары һәм өҫтәмә һөнәри белем биреү программалары буйынса белем бирә.

## Бүлек һәм филиалдары
### Чита институты
Чита институты 1958 йылда Забайкалье ИФТИИ уҡыу-консультация пункты булараҡ ойошторола. 1985 йылда институт — институттың филиалы статусын ала.

### Усть-Илимск филиалы

1998 йылда Иркутск дәүләт иҡтисад академияһы филиалы булараҡ асыла. 2009 йылда филиал составына Усть-Илимск технология көллиәте инә.

### Братск филиал
Филиал 2001 йылда барлыҡҡа килә. Иркутск өлкәһе, төньяҡ төбәге һәм Байкал-Амур магистрале зонаһы өсөн кадрҙар әҙерләү өсөн билдәләнгән. Иҡтисад һәм хоҡуҡ өлкәһендә Братсктың әйҙәп барыусы юғары уҡыу йорто булып тора.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* *Война вошла в их детство* (воспоминания сотрудников и преподавателей БГУЭП тружеников тыла в годы Великой Отечественной войны)/ сост. Выборова И.В. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2010. – 85 с.
* *Выборова И.В.* Иркутский финансово-экономический институт в годы Великой Отечественной войны // Байкальский университет № 24 (42) с. 2, № 26 (44) с. 6.
* *Гомбалевский В.А., Самаруха В.И.* Наука в Иркутской государственной экономической академии в прошлом и настоящем: Краткий исторический очерк. – Иркутск: Изд-во ИГЭА, 2000. – 240 с.
* *Иркутская государственная экономическая академия (1930-2000): Хроника*/ Сост. Быкова Н.Н, Яковлева Т.А., Рощупкина Е.В. – Иркутск: Изд-во ИГЭА, 2000. – 224 с.
* *Малакшанов К.Л.* Иркутский старт монгольских экономистов. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2006. – 168 с.
* *Малакшанов К.Л., Базарын Блдбаатар.* С сибирским дипломом по жизни. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2009. – 111 с.
* *Малакшанов К.Л., Щербакова И.Н.* Мы все родом из БГУЭП. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2008. – 80 с.
* *Память сердца – сильней документов: Граждане Монголии – выпускники иркутских вузов* / под ред. О.Ю. Оношко, И.Н. Щербаковой. Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2008. – 240 с.
* *С Нархозом связанные судьбы (Очерки, рассказы, эссе)*. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2010. – 590 с.
* *Сонич Г.Ф.* Иркутская государственная экономическая академия: История в лицах: Справ. биограф. изд. – Иркутск: Изд-во ИГЭА, 2000. – 400 с.
* *Сонич Г.Ф.* Их подвиг бессмертен: Изд-во ИГЭА, 1995. – 128 с.
* *Харитонов А.И.* Ректор. Выбор. Судьба. – Иркутск: Изд-во БГУЭП, 2009. – 258 с.
* *Шободоева А.В.* Студенчество ИГЭА: несколько страниц из истории общественных организаций. – Иркутск: Изд-во ИГЭА, 2000. – 176 с.

Төркөм:Иркутск университеттары
Төркөм:Алфавит буйынса университеттар