Ҡырмыҫҡалы (Ҡырмыҫҡалы районы)

**Ҡырмыҫҡалы** — Ҡырмыҫҡалы районының үҙәге (1930). Өфөнән көньяҡҡа 50 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Почта индексы — 453020, ОКАТО коды — 80235835001.

2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 8540 кеше.
Билдәле яҙма мәғлүмәттәр буйынса ауылды мишәрҙәр 1758 йылда ойошторған.
XIX быуат һуңында ауылда 3 мәсет, 3 мәҙрәсә булған.

## Топонимикаһы

Ни өсөн был ерҙәргә ҡырмыҫҡалы исемен биреүҙәре тураһында риүәйәт бар. Ауыл төҙөр өсөн ер һайланғандан һуң, бәхәс ҡуба. Буласаҡ ауылға ниндәй исем бирергә һуң? Оҙаҡ ҡына бәхәсләшкәндән һуң, ололарҙың береһе ергә аҡ кейеҙ йәйергә тәҡдим итә. Беренсе булып кейеҙгә ниндәй йәнлек баҫа, шуның исемен алырға булалар. Кейеҙгә ҡырмыҫҡа килеп менә. Шунан һуң ауылға ҡырмыҫҡа исемен бирергә булалар. Ҡырмыҫҡалы районы биләгән ерҙәр Башҡортостандың иң уңдырышлы ерҙәре булып иҫәпләнә. Бәлки, шуғалыр ҡырмыҫҡалылар тураһында «ҡырмыҫҡа һымаҡ егәрлеләр» тигән фекер йөрөй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары

* Еңеүҙең 50 йыллығы урамы
* 8 Март урамы
* А.Хөсәйенов урамы
* Әй урамы
* Аҡкүл урамы
* Аҡмулла урамы
* Аксаков урамы
* Әлимғафаров урамы
* Ардаширов урамы
* Арсланова урамы
* Б. Батырова урамы
* Бабич урамы
* Батыр урамы
* Белов урамы
* Яр урамы
* Ҡайынлы урамы
* Биишева урамы
* Бикбай урамы
* Бикбулатова урамы
* Бер туғае Әнәсовтар урамы
* В.Вәхитов урамы
* Васильев урамы
* Васильковая урамы
* Яҙ урамы
* Ветерандар урамы
* Сейәле урамы
* Көнсығыш урам
* Юғары вольт урамы
* Высоцкий урамы
* Гагарин урамы
* Ғәҙелшин урамы
* Ғәзизов урамы
* Гәрәев урамы
* Ғарипов урамы
* Ғәскәров урамы
* Гоголь урамы
* Граждан урамы
* Грачев урамы
* Гөбәйҙуллин урамы
* Дәүләтшина урамы
* Достоевский урамы
* Дуҫлыҡ урамы
* Шыршылы урамы
* Есенин урамы
* Жуков урамы
* Зәки Вәлиди урамы
* Көнбайыш урам
* Быуа аръяғы урамы
* Йылға аръяғы урамы
* Йондоҙло урам
* Интернациональ урамы
* Исхаҡов урамы
* Казан урамы
* Калганов урамы
* Камалов урамы
* Ҡарлыман урамы
* Кырмыҫҡалы урамы
* Кедр урамы
* Килдибәков урамы
* Кинйәбулатов урамы
* Киров урамы
* Саған урамы
* Ҡырым урамы
* Ленин урамы
* Лермонтов урамы
* Урман урамы
* Йүкәле урамы
* Туғай урамы
* М.Ғафури урамы
* М.Кәрим урамы
* М.Өмөтбаев урамы
* Матросов урамы
* Тыныслыҡ урамы
* Модуль урамы
* Молодежи (бульвар) 
* Йәштәр урамы
* Күпер урамы
* Н.Батанов урамы
* Яр буйы урамы
* Некрасов урамы
* Нестеров урамы
* Аҫҡы урам
* Никифоров урамы
* Яңы урам
* Новосельская урамы
* Күл урамы
* Олимпийская урамы
* Ереклк урамы
* Парк урамы
* Партизан урамы
* 1 Май урамы
* Пионер урамы
* Ялан урамы
* Полунин урамы
* Пугачев урамы
* Пушкин урамы
* Эшселәр урамы
* Йәйғорлы урам
* Рәсих Ханнанов урамы
* Таң урамы
* Рафиҡ Саяпов урамы
* Рафиҡов урамы
* Республика урамы
* Йылға урамы
* Инешле урамы
* Россия урамы
* Рощинская урамы
* Рубеж урамы
* Миләш урамы
* С.Ҡунаҡкбаев урамы
* С.Чугункин урамы
* С.Юлаев урамы
* Баҡса урамы
* Садыҡов урамы
* Ирек урамы
* Төньяҡ урам
* Ауыл урамы
* Себер урамы
* Сирень урамы
* Совет урамы
* Беррҙәмлек урамы
* Ҡояшлы урамы
* Ҡарағайлы урамы
* Сочи урамы
* Спорт урамы
* Дала урамы
* Төҙөлөш урамы
* Солтан-Ғәлиев урамы
* Бәхет урамы
* Табаков урамы
* Талалов урамы
* Тыныс урам
* Хеҙмәт урамы
* Хеҙмәтсәндәр урамы
* Туҡаев урамы
* Тургенев урамы
* Урал урамы
* Уңыш урамы
* Усаев урамы
* Өфө урамы
* Ф. Иҫәнғолов урамы
* Ф.Мөхәмәтйәнов урамы
* Флүрә Сәғәҙиева урамы
* Фрунзе урамы
* Хәбибуллин урамы
* Хоҙайбирҙин урамы
* Сәскәле урамы
* Үҙәк урам
* Чапаев урамы
* Чехов урамы
* Шишмә урамы
* Ш.Биҡҡол урамы
* Шайморатов урамы
* Мәктәп урамы
* Шоссей урамы
* Юбилей урамы
* Көньяҡ урам
* Алмалы урамы
* Ялан урамы

## Тарихы
Башҡорт ауылы Ҡырмыҫҡалы XVIII быуат башында барлыҡҡа килгән. 1712 йылдан Бәгәнәш-Мең улусы менән килешеү нигеҙендә бында типтәрҙәр ҙә йәшәй башлай. Мишәрҙәр ауылға 1756 йылда уларҙың Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы аҫаба башҡорттары менән керҙәшлек килешеүе буйынса килеп урынлаша. Ауыл яй үҫә. XVIII быуат аҙағында бында мордва вәкилдәре лә йәшәй башлай. 1834 йылда был ауылда 16 аҫаба башҡорт, 9 мишәр, 140 типтәр күрһәтелә.

Ревизия уларҙың барыһын да аҫаба итеп күрһәтте. Был  керҙәштәренең ерҙе башҡорттарҙан һатып алыу юлы менән һатып алыуы хаҡында һөйләй.

## Билдәле шәхестәре
* Ҡасимов Рәйес Шәйәхмәт улы (15.01.1936—18.07.2012), журналист. 1969 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1966 йылдың декабренән «Совет Башҡортостаны», 1973 йылдан — «Кызыл таң» гәзите хәбәрсеһе, шул иҫәптән 1978—1992 йылдарҙа бүлек мөдире, 1996—1997 йылдарҙа яуаплы секретарь; 1999—2006 йылдарҙа «Өмет» гәзите хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991) һәм Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (1992).
* Ҡәйүмов Фәрит Әмирйән улы (12.11.1934), ғалим-гистолог, 1963 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 1989—1999 йылдарҙа гистология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1994), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2005).
* Солтанғәлиев Фәрит Хәйҙәрғәли улы (20.12.1920—7.08.1990), хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1939—1941 һәм 1952—1985 йылдарҙа «Башнефть» производство берекмәһенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1952 йылдан «Ишембайнефть» тресы 1-се быраулау контораһының өлкән инженеры, 1955 йылдан — участка начальнигы, 1957 йылдан — баш инженер; 1964 йылдан — «Туймазабурнефть» тресының 4-се быраулау контораһы директоры, 1970 йылдан Нефтекама быраулау эштәре идаралығы начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1976), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1978) һәм почётлы нефтсеһе (1971). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), Халыҡтар Дуҫлығы (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.
* Хәзипов Рим Хәлит улы (30.01.1939), ғалим-инженер‑технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1995), профессор (2007). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1987), Рәсәй Федерацияһының почётлы нефтсеһе (2001).
* Ханнанов Рәсих Нурғәли улы (28.10.1931), журналист, шағир һәм яҙыусы. 1957 йылдан СССР Журналистар союзы, 1959 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1960 йылдан КПСС ағзаһы. 1992—1994 йылдарҙа Ҡыҙыл таң республика гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Әнғәм Атнабаев (2005) исемендәге лауреаты.
* Хәкимов Альберт Мөхәмәт улы (04.09.1947), хужалыҡ эшмәкәре, агроном. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*