Дәүләт телдәренең исемлеге

## Дөйөм милли телдәр
Бойондороҡһоҙ дәүләттәрҙә һәм биләмәләрҙә дөйөм дәүләт йә федераль кимәлдә ҡулланылыусы телдәр.

### A

; Абхаз теле

* Абхазия (рус теле менән бергә)

; Әзербайжан теле

* Әзербайжан
* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Дағстан

; Аймара теле

* Боливия (испан, кечуа, гуарани һәм тағы 33 тел менән бергә)
* Перу (испан, кечуа һәм ҡалған ерле телдәр менән бергә)

; Албан теле

* Албания
* Косово (серб теле менән бергә)

; Амхар теле

* Эфиопия

; Инглиз теле

* Бөйөк Британия (де-факто)
** Ангилья
** Бермуд утрауҙары  
** Һинд океанындағы Британия территорияһы
** Виргин утрауҙары
** Гернси (француз теле менән бергә)
** Гибралтар
** Джерси (француз теле менән бергә)
** Кайман Утрауҙары
** Монтсеррат
** Мэн Утрауҙары (мэн теле менән бергә)
** Питкэрн Утрауҙары (питкэрн теле менән бергә)
** Изге Елена, Вознесение һәм Тристан-да-Кунья утрауҙары
** Теркс һәм Кайкос
** Фолкленд утрауҙары
** Көньяҡ Георгия һәм Көньяҡ Сандвич  утрауҙары
* Австралия
** Кокос утрауҙары
** Норфолк (утрау)(норфолк теле менән бергә)
** Раштыуа Утрауы (Австралия)
* Антигуа һәм Барбуда
* Багам утрауҙары
* Барбадос
* Белиз
* Ботсвана (тсвана теле менән бергә)
* Вануату (бислама һәм француз телдәре менән бергә)
* Гайана
* Гамбия
* Гана
* Гренада
* Доминика
* Замбия
* Зимбабве (шона һәм төньяҡ ндебеле теле менән бергә)
* Һиндостан (һинд һәм тағы 21 тел менән бергә)
* Ирландия (ирланд теле менән йәнәш «икенсе рәсми тел»)
* Камерун (француз теле менән бергә)
* Канада (федераль кимәлдә —  француз теле менән бергә)
* Кения (суахили теле менән бергә)
* Кирибати (кирибати теле менән бергә)
* Лесото (сесото теле менән бергә)
* Либерия
* Маврикий (француз теле менән бергә)
* Малави (ньянджа теле менән бергә)
* Мальта (мальта теле менән бергә)
* Маршалл Утрауҙары (маршалл теле менән бергә)
* Микронезия Федератив  Штаттары
* Намибия
* Науру (науру теле менән бергә)
* Нигерия
* Яңы Зеландия (традиция буйынса дәүләт теле булып тора;  закон менән икенсе тел итеп маори теле раҫланған)
** Кук утрауҙары (кук теле менән бергә)
** Ниуэ (ниуэ теле менән бергә)
** Токелау (токелау теле менән бергә)
* Пакистан (урду теле менән бергә)
* Палау (палау теле менән бергә)
* Папуа — Яңы Гвинея (ток-писин һәм  хири-моту теле менән бергә)
* Руанда (француз һәм руанда телдәре менән бергә)
* Самоа (самоа теле менән бергә)
* Эсватини (свати теле менән бергә)
* Сейшел Утрауҙары (француз һәм  сейшел телдәре менән бергә)
* Сент-Винсент һәм Гренадин 
* Сент-Китс һәм Невис
* Сент-Люсия
* Сингапур (малай, тамил  һәм ҡытай телдәре менән бергә)
* АҠШ (АҠШ конституцияһы менән дәүләт теле билдәләнмәгән; инглиз теле традиция буйынса беренсе һанала, ә закон менән түгел)
** Виргин утрауҙары
** Гуам (чаморро теле менән бергә)
** Пуэрто-Рико (испан теле менән бергә)
** Америка Самоаһы   (самоа теле менән бергә)
** Төньяҡ Мариан утрауҙары (чаморро һәм каролин телдәре менән бергә)
* Соломон  Утрауҙары
* Судан (ғәрәп теле менән бергә)
* Сьерра-Леоне
* Танзания (суахили теле менән бергә)
* Тонга (тонга теле менән бергә)
* Тринидад һәм Тобаго
* Тувалу (тувалу теле менән бергә)
* Уганда (суахили теле менән бергә)
* Фиджи (фиджи һәм һинд теле менән бергә  конституцияла һ*индустани*  тип бирелгән — был термин  урду телен дә эсенә ала)
* Филиппин (филиппин теле милли тел булып тора)
* Эритрея (ғәрәп һәм тигринья телдәре менән бергә)
* КАР (африкаанс, көньяҡ ндебеле, төньяҡ сото, сесото, свати, тсонга, тсвана, венда, коса, зулу телдәре менән бергә)
* Көньяҡ  Судан
* Ямайка
* ҠХР-ҙың бер өлөшө
** Гонконг (ҡытай теле менән бергә)
* Нидерландтың бер өлөшө
** Синт-Мартен (нидерланд теле менән бергә)

; Ғәрәп теле

* Алжир
* Бахрейн
* Джибути (француз теле менән бергә)
* Мысыр
* Израиль (иврит теле менән бергә)
* Иордания
* Ираҡ (курд (сорани), төркмән  (ираҡ төркмәндәре), сүриә һәм ассирий (яңы арами телдәре) телдәре менән бергә
* Йемен
* Катар
* Комор (француз һәм комор теле тип аталған суахили теле менән бергә)
* Күвейт
* Ливан
* Ливия
* Мавритания
* Марокко (тамазигхт теле менән бергә)
* БҒӘ
* Оман
* Сәғүд Ғәрәбстаны 
* Сүриә 
* Сомали (сомали теле менән бергә)
* Судан (инглиз теле  менән бергә )
* Тунис
* Чад (француз теле  менән бергә)
* Эритрея (инглиз  һәм тигринья телдәре менән бергә)
* Фәләстин Дәүләте (Иордан йылғаһының Көнбайыш яры һәм  Ғәззә секторы)
* Сахара Ғәрәп  Демократик Республикаһы  (Көнбайыш  Сахара)

; Әрмән теле 

* Әрмәнстан
* Таулы Ҡарабах  Республикаһы

; Ассирий теле

* Ираҡ (ғәрәп, курд, төркмән һәм сүриә телдәре менән бергә)

; Африкаанс теле

* КАР (инглиз, венда, көньяҡ ндебеле, төньяҡ сото, сесото, тсонга, свати, коса, тсвана, зулу телдәре менән бергә)

### Б

; Белорус теле

* Белоруссия (рус теле менән бергә)

; Бенгал теле

* Бангладеш

; Бирма теле

* Мьянма

; Бислама теле

* Вануату (инглиз  һәм француз теле менән бергә)

; Болгар теле

* Болгария

; Босний теле

* Босния һәм Герцеговина (хорват һәм серб теле менән бергә)&#x5B;*уточнить*&#x5D;

### В

; Венгр теле 

* Венгрия

; Венда  теле

* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, төньяҡ сото, сесото, тсонга, свати, коса, тсвана, зулу телдәре менән бергә)

; Вьетнам теле 

* Вьетнам&#x5B;*уточнить*&#x5D;

### Г

; Гаити креол теле

* Гаити (француз теле  менән бергә)

; Гренланд теле

* Гренландия

; Грек теле 

* Греция&#x5B;*уточнить*&#x5D;
* Кипр (төрөк теле   менән бергә)

; Грузин теле 

* Грузия
* Абхазия Автономиялы Республикаһы (абхаз теле менән бергә Грузия конституцияһы буйынса)
* Көньяҡ Осетия (рус  һәм осетин теле  менән бергә)

; Гуарани теле

* Боливия (испан, кечуа һәм аймара һәм тағы 33 тел менән бергә)
* Парагвай (испан теле   менән бергә)

### Д

; Дари теле

* Афғанстан (пушту теле менән бергә)

; Дат теле

* Дания
** Фарер утрауҙары (фарер теле менән бергә)

; Дзонг-кэ теле

* Бутан

### З

; Зулу теле

* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, төньяҡ сото, сесото, тсонга, свати, венда, коса, тсвана телдәре менән бергә)

### И

; Иврит теле

* Израиль (ғәрәп теле  менән бергә)

; Ирланд теле

* Ирландия («икенсе рәсми» инглиз  теле менән бергә милли)

; Исланд теле

* Исландия

; Испан теле 

* Испания
** Канар утрауҙары
** Мелилья
** Сеута
* Аргентина
* Боливия (аймара, кечуа, гуарани һәм тағы 33 тел менән бергә)
* Венесуэла
* Гватемала
* Гондурас
* Доминикан  Республикаһы
* Колумбия
* Коста-Рика
* Куба
* Мексика
* Никарагуа
* Панама
* Парагвай (гуарани теле менән бергә)
* Перу (аймара, кечуа һәм башҡа ерле телдәр менән)
* Сальвадор
* Уругвай
* Чили
* Эквадор
* Экватор  Гвинеяһы (португал һәм француз теле менән бергә)
* АҠШ-тың бер өлөшө
** Пуэрто-Рико (инглиз теле менән бергә)

; Итальян теле

* Италия
* Ватикан (латин теле менән бергә)
* Сан-Марино&#x5B;*уточнить*&#x5D;
* Швейцария (немец, француз һәм романш  теле менән бергә)

### К, Ҡ

; Ҡаҙаҡ теле

* Ҡаҙағстан (рус теле менән бергә)

; Каролин теле

* Төньяҡ Мария  утрауҙары (инглиз  һәм чаморро теле менән бергә)

; Каталан теле 

* Андорра

; Кечуа теле

* Боливия (испан, аймара, гуарани һәм тағы 33 тел менән бергә)
* Перу (испан, аймара һәм ҡалған ерле телдәр менән бергә)

; Ҡырғыҙ теле 

* Ҡырғыҙстан (рус теле менән бергә)

; Кирибати теле

* Кирибати (инглиз  теле менән бергә)

; Ҡытай теле

* ҠХР
** Гонконг (инглиз теле менән бергә)
** Макао (португал теле менән бергә)
* Сингапур (малай, инглиз һәм тамил телдәре менән бергә)
* Ҡытай Республикаһы (Тайвань)

; Корей 

* КХДР
* Корея Республикаһы &#x5B;*уточнить*&#x5D;

; Коса теле

* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, төньяҡ  сото, сесото, тсонга, свати, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Ҡырым татарҙары теле 

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Ҡырым Республикаһы

; Кук теле

* Яңы Зеландияның бер өлөшө
** Кук Утрауҙары (инглиз  теле менән бергә)

; Курд телдәре  (сорани)

* Ираҡ (ғәрәп, төркүмән, сүриә һәм ассирий теле менән бергә)

; Кхмер теле

* Камбоджа

### Л

; Лаос теле

* Лаос

; Латин теле 

* Ватикан (итальян теле менән бергә)

; Латыш теле

* Латвия

; Литва теле

* Литва

; Люксембург 

* Люксембург (немец һәм француз теле менән бергә)

### М

; Македон теле 

* Македония

; Малагаси теле

* Мадагаскар (француз  теле менән бергә)

; Малай теле 

* Индонезия, унда индонезий теле тип атала
* Малайзия, унда малайзий тип атала
* Бруней
* Сингапур (инглиз, тамил һәм ҡытай  теле менән бергә)

; Мальдив теле

* Мальдив 

; Мальта теле

* Мальта (инглиз  теле менән бергә)

; Маори теле

* Яңы Зеландия (инглиз теле менән бергә)

; Маршалл теле

* Маршалл утрауҙары (инглиз  теле менән бергә)

; Молдаван теле

* Молдова
* Днестр буйы Молдова Республикаһы (рус һәм  украин  теле менән бергә)

; Монгол теле

* Монголия

; Мэн теле

* Бөйөк Британияның бер өлөшө
** Мэн утрауы  (инглиз теле менән бергә)

### Н

; Науру теле

* Науру (инглиз  теле менән бергә)

; Төньяҡ ндебеле теле

* Зимбабве (инглиз һәм  шона теле менән бергә)

; Көньяҡ ндебеле теле

* КАР (африкаанс, инглиз, коса, төньяҡ сото, сесото, тсонга, свати, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Немец теле 

* Германия
* Австрия
* Бельгия (нидерланд  һәм француз теле менән бергә)
* Лихтенштейн
* Люксембург (француз һәм люксембург теле менән бергә)
* Швейцария (француз, итальян һәм романш теле менән бергә)

; Непал теле 

* Непал

; Нидерланд теле 

* Нидерланд 
** Аруба (папьяменто теле менән бергә)
** Бонэйр (папьяментотеле менән бергә)
** Кюрасао (папьяменто теле менән бергә)
** Саба
** Синт-Мартен (инглиз  теле менән бергә)
** Синт-Эстатиус
* Бельгия (француз һәм немец  теле менән бергә)
* Суринам

; Ниуэ теле

* Яңы Зеландияның бер өлөшө
** Ниуэ (инглиз  теле менән бергә)

; Норвег теле

* Норвегия (ике рәсми диалект — букмол һәм нюнорск)
** Свальбард (Шпицберген)

; Норфолк теле

* Австралияның  бер өлөшө
** Норфолк (утрау) (инглиз теле менән бергә)

; Ньянджа теле

* Малави (инглиз  теле менән бергә)

### О

; Осетин теле 

* Көньяҡ Осетия (рус һәм грузин теле менән бергә)
* Төньяҡ Осетия (рус теле менән бергә)

### П

; Палау теле 

* Палау (инглиз теле менән бергә)

; Папьяменто теле

* Нидерландтың  бер өлөшө
** Аруба (нидерланд теле менән бергә)
** Бонэйр (нидерланд  теле менән бергә)
** Кюрасао (нидерланд  теле менән бергә)

; Фарсы теле

* Иран 
* Афғанстан,  дари  (пушту теле менән бергә)
* Тажикстан,  тажик теле тип йөрөтөлә

; Питкэрн теле

* Бөйөк Британияның  бер өлөшө
** Питкэрн утрауҙары (инглиз  теле менән бергә)

; Поляк теле

* Польша

; Португал теле 

* Португалия
** Азор утрауҙары
** Мадейра
* Ангола
* Бразилия
* Көнсығыш Тимор (тетум теле менән бергә)
* Гвинея-Бисау
* Кабо-Верде
* Мозамбик
* Сан-Томе һәм Принсипи
* Экватор Гвинеяһы  (испан һәм француз теле менән бергә)
* ҠХР-ҙың бер өлөшө
** Макао (ҡытай  теле менән бергә)

; Пушту теле

* Афғанстан (дари теле менән бергә)

### Р

; Романш  (ретороман) теле

* Швейцария (француз, итальян һәм немец теле менән бергә)

; Руанда теле

* Руанда (инглиз һәм француз  теле менән бергә)

; Румын теле

* Румыния
* Молдова (бында уны молдаван теле тиҙәр һәм үҙаллы тел тип һанайҙар, әммә лингвистарҙың күпселеге бының менән риза түгел)

; Рунди теле

* Бурунди (француз  теле менән бергә)

; Рус теле 

* Рәсәй  (РФ-тың дәүләт теле; ҡайһы бер төбәктәрҙә рус теле төбәккә исем биргән милләттең теле менән бергә рәсми тел булып йөрөй)
* Белоруссия (белорус  теле менән бергә)
* Ҡаҙағстан (ҡаҙаҡ  теле менән бергә, рәсми файҙаланыла, әммә дәүләт теле булып тормай)
* Ҡырғыҙстан (ҡырғыҙ  теле менән бергә)
* Абхазия (абхаз теле менән бергә)
* Көньяҡ Осетия (осетин һәм грузин  теле менән бергә)
* Днестр буйы Молдова Республикаһы (украин һәм молдаван теле менән бергә)

### С

; Самоа теле

* Самоа (инглиз теле менән бергә)
* АҠШ-тың бер өлөшө
** Америка Самоаһы (инглиз теле менән бергә)

; Санго теле

* Үҙәк Африка Республикаһы (француз теле менән бергә)

; Свати теле

* Эсватини (инглиз теле менән бергә)
* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, төньяҡ сото, сесото, тсонга, коса, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Сейшел теле

* Сейшел Утрауҙары (инглиз һәм француз  теле менән бергә)

; Серб теле 

* Сербия
* Босния һәм Герцеговина (босний һәм хорват  теле менән бергә)
* Черногория, унда черногор   тип атала
* Косово (албан теле менән бергә)

; Сингал теле

* Шри-Ланка (тамил теле менән бергә)

; Сүриә теле

* Ираҡ (ғәрәп, курд, төркмән  һәм ассирий теле менән бергә)

; Словак теле

* Словакия

; Словен теле

* Словения

; Сомали теле

* Сомали (ғәрәп  теле менән бергә)

; Төньяҡ сото теле

* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, свати, сесото, тсонга, коса, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Көньяҡ сото  (Сесото) теле

* Лесото (инглиз теле менән бергә)
* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, свати, төньяҡ сото, тсонга, коса, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Суахили теле

* Кения (инглиз теле менән бергә)
* Комор, унда комор теле тип йөрөтөлә (француз һәм ғәрәп теле менән бергә)
* Танзания (инглиз  теле менән бергә)
* Уганда (инглиз  теле менән бергә)

### Т

; Тажик теле

* Тажикстан

; Тай теле

* Таиланд

; Тамазигхт теле

* Марокко (ғәрәп  теле менән бергә)

; Тамил теле

* Сингапур (малай, инглиз  һәм ҡытай  теле менән бергә)
* Шри-Ланка (сингал теле менән бергә)

; Тетум теле

* Көнсығыш  Тимор (португал  теле менән бергә)

; Тигринья теле

* Эритрея (инглиз  һәм ғәрәп теле менән бергә)

; Ток-писин теле

* Папуа – Яңы Гвинея (инглиз  һәм хири-моту теле менән бергә)

; Токелау теле

* Яңы Зеландияның бер өлөшө 
** Токелау (инглиз  теле менән бергә)

; Тонга теле

* Тонга (инглиз  теле менән бергә)

; Тсвана теле

* Ботсвана (инглиз  теле менән бергә)
* КАР (африкаанс, инглиз, көньяҡ ндебеле, свати, төньяҡ сото, сесото, коса, венда, зулу, тсонга теле менән бергә)

; Тсонга теле

* КАР (африкаанс, английским, көньяҡ ндебеде, свати, төньяҡ сото, сесото, коса, венда, зулу, тсвана теле менән бергә)

; Тувалу теле

* Тувалу (инглиз теле менән бергә)

; Төрөк теле 

* Төркиә  
* Кипр (грек теле менән бергә)
* Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы (Төркиә тарафынан ғына танылған)

; Төркүмән теле

* Ираҡ (ғәрәп, курд, сүриә һәм ассирий  теле менән бергә)

; Төркмән теле

* Төркмәнстан

### У

; Үзбәк теле

* Үзбәкстан

; Украин теле 

* Украина
* Днестр буйы Молдова Республикаһы (рус  һәм молдаван теле менән бергә)
* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡырым Республикаһы 

; Урду теле

* Пакистан (инглиз  теле менән бергә)

### Ф

; Фарер теле

* Данияның бер өлөшө
** Фарер утрауҙары (дат теле менән бергә)

; Фиджи теле

* Фиджи (инглиз  һәм һинд теле менән бергә,  конституцияла  *һиндустани*  тиелгән, был термин,  урду телен дә үҙ эсенә ала)

; Филиппин теле

* Филиппин  (инглиз  теле менән бергә)

; Фин теле 

* Финляндия (швед  теле менән бергә)

; Француз теле

* Франция
** Гваделупа
** Француз Гвианаһы
** Майотта
** Мартиника
** Яңы Каледония
** Француз Полинезияһы
** Реюньон
** Сен-Бартелеми
** Сен-Мартен
** Сен-Пьер һәм Микелон
** Уоллис һәм Футуна
* Бельгия (нидерланд  һәм немец теле менән бергә)
* Бенин
* Буркина-Фасо
* Бурунди (рунди теле менән бергә)
* Вануату (бислама һәм инглиз теле менән бергә)
* Габон
* Гаити (гаити креолы теле менән бергә)
* Гвинея
* Джибути (ғәрәп  теле менән бергә)
* Камерун (инглиз  теле менән бергә)
* Канада (федераль  кимәлдә —  инглиз  теле менән бергә)
* Комор  (ғәрәп  һәм комор теле тип йөрөтөлгән  суахили теле менән бергә)
* Конго Демократик  Республикаһы
* Конго Республикаһы
* Кот д’Ивуар
* Люксембург (француз  һәм немец  теле менән бергә)
* Маврикий (инглиз  теле менән бергә)
* Мадагаскар (малагаси  теле менән бергә)
* Мали
* Монако
* Нигер
* Руанда (инглиз  һәм руанда теле менән бергә)
* Сейшел утрауҙары (инглиз  һәм сейшел теле менән бергә)
* Сенегал
* Того
* Үҙәк Африка Республикаһы (санго теле менән бергә)
* Чад (ғәрәп теле менән бергә)
* Швейцария (немец, итальян һәм романш теле менән бергә)
* Экватор  Гвинеяһы (испан һәм португал теле менән бергә)
* Бөйөк Британияның бер өлөшө 
** Гернси (инглиз  теле менән бергә)
** Джерси (инглиз  теле менән бергә)

### Х

; Һинд теле

* Һиндостан (инглиз һәм тағы 21 тел менән бергә)
* Фиджи  конституцияла  һ*индостани*  тип алынған, был  термин эсенә урду теле лә инә (инглиз һәм фиджи теле менән бергә)

; Хири-моту теле

* Папуа – Яңы Гвинея (нглиз  һәм ток-писин теле менән бергә)

; Хорват теле

* Хорватия
* Босния һәм Герцеговина (босний һәм серб теле менән бергә)

### Ч

; Чаморро теле

* Гуам (инглиз  теле менән бергә)
* Төньяҡ Мария утрауҙары (инглиз һәм каролин теле менән бергә)

; Черногор теле

* Черногория

; Чех теле

* Чехия

### Ш

; Швед теле 

* Швеция
* Финляндия (фин теле менән бергә)
** Аланд утрауҙары (Финляндияның автономиялы провинцияһының берҙән-бер дәүләт теле)

; Шона теле

* Зимбабве (инглиз һәм төньяҡ ндебеле теле менән бергә)

### Э

; Эстон теле

* Эстония

### Я

; Япон теле

* Япония

## Төбәк телдәре

### A

; Абазин теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡарасай-Черкесия (ҡарасай, ноғай, рус  һәм черкес теле менән бергә)

; Адыгей  теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Адыгея (рус  теле менән бергә)

; Әзербайжан теле 

* Иран —  Көньяҡ  Әзербайжанда  төбәк статусы

; Алтай теле

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Алтай Республикаһы  (рус  һәм ҡаҙаҡ  теле менән бергә)

; Инглиз теле

* Бөйөк Британияның  бер өлөшө
** Англия
** Төньяҡ Ирландия (ирланд һәм ольстер-шотланд (инглиз-шотланд теленең диалекты) теле менән бергә)
** Шотландия (шотланд (гэль) һәм шотланд  (инглиз-шотланд) теле менән бергә)
** Уэльс (валлий теле менән бергә)
* Канаданың бер өлөшө
** Альберта
** Британ Колумбияһы
** Манитоба
** Яңы Шотландия
** Нью-Брансуик (француз  теле менән бергә)
** Нунавут (инуиннактун, инуктитут һәм француз теле менән бергә)
** Ньюфаундленд һәм Лабрадор
** Онтарио
** Принц Эдуард утрауы
** Саскачеван
** Төньяҡ-Көнбайыш Территориялар (гвичин, инуиннактун, инуктитут, инуктун, кри, слейви, догриб, дене һәм француз теле менән бергә)
** Юкон (француз теле менән бергә)
* АҠШ-тың бер өлөшө. АҠШ конституцияһында дәүләт теле ҡаралмаған; инглиз теле традиция буйынса беренсе булып һанала, ә закон буйынса түгел. Түбәндәге штаттарҙа инглиз теле рәсми тел булып тора:
** Айова
** Айдахо
** Алабама
** Аляска
** Аризона
** Арканзас
** Вайоминг
** Вирджиния
** Гавайи (гавай  теле менән бергә)
** Джорджия
** Иллинойс
** Индиана
** Калифорния
** Канзас
** Кентукки
** Колорадо
** Миссисипи
** Монтана
** Небраска
** Нью-Гемпшир
** Оклахома
** Төньяҡ Каролина
** Төньяҡ Дакота
** Теннесси
** Флорида
** Көньяҡ Каролина
** Көньяҡ  Дакота
** Юта

; Аран  теле

* Испанияның бер өлөшө
** Каталония (испан теле менән бергә)

; Ассам теле 

* Һиндостан  (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинди, санскрит теле менән бергә)
** Ассам, Һиндостан  штаты

### Б

; Баск теле

* Испанияның  бер өлөшө
** Басктар Иле (испан теле менән бергә)
** Наварра (испан  теле менән бергә)

; Башҡорт теле 

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Башҡортостан (рус теле менән бергә)

; Белуджи теле 

* Ирандың бер өлөшө
** Систан һәм Белуджистан (фарсы теле менән бергә)
* Пакистандың бер өлөшө
** Белуджистан (Пакистан) (урду һәм инглиз теле менән бергә)

; Бенгали теле 

* Һиндостан  (инглиз, ассам, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит  теле менән бергә)
** Көнбайыш Бенгал,  Һиндостандың штаты
** Трипура,  Һиндостандың штаты

; Бүрәт теле 

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Бүрәт Республикаһы  (рус  теле менән бергә)

### В

; Валлий  теле

* Бөйөк Британияның бер өлөшө
** Уэльс (инглиз теле менән бергә)

; Венгр теле 

* Австрияның бер өлөшө
** Бургенланд (немец  һәм градищан-хорват теле менән бергә)
* Словенияның  бер өлөшө
* Сербияның  бер өлөшө
** Воеводинаның  27 общинаһында (серб, румын, словак, русин, хорват теле менән бергә)
* Румынияның  бер өлөшө
** Секуй крайы

; Вепс теле  

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Карелия (рус  һәм  карел теле менән бергә)

### Г

; Гавай теле

* АҠШ-тың бер өлөшө
** Гавай  (инглиз  теле менән бергә)

; Гагауз теле 

* Молдованың  бер өлөшө
** Гагаузия (молдаван һәм рус теле менән бергә)

; Галисия теле  

* Испанияның  бер өлөшө
** Галисия (испан теле менән бергә)

; Тау мари теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Марий Эл (ялан мари  һәм рус теле менән бергә)

; Гуджарати теле

* Һиндостан  (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Гуджарат,  Һиндостандың штаты

### Д

; Даргин теле  

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Дағстан (рус һәм Дағстандың башҡа телдәре менән бергә)

; Долган теле   

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Яҡутия (рус һәм яҡут  теле менән бергә)

### И

; Ингуш  теле

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Ингушетия (рус теле менән бергә) 14-се статья.  Ингушетия Республикаһы Конституцияһы 

; Ирланд теле

* Бөйөк Британияның бер өлөшө
** Төньяҡ Ирландия (беренсе дәүләт теле инглиз (де-факто) һәм ольстер-шотланд (инглиз-шотланд теле диалекты) теле менән бергә)

; Испан теле 

* АҠШ-тың бер өлөшө
** Нью-Мексико штаты (инглиз теле  менән бергә)

; Итальян теле

* Хорватияның  бер өлөшө
** Истрия (хорват  теле менән бергә)
* Словенияның бер өлөшө 
** Изола, Копер һәм Пиран округтары (словен теле менән бергә)
* Швейцарияның бер өлөшө
** Тичино
** Граубюнден (немец һәм романш теле менән бергә)

### К

; Ҡабарҙы-черкес  теле  

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы (балҡар һәм рус теле менән бергә)
** Ҡарасай-Черкесия (абазин, ҡарасай, ноғай һәм  рус  теле менән бергә)

;Ҡаҙаҡ теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Алтай Республикаһы (алтай һәм рус теле менән бергә)

;Ҡалмыҡ теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡалмыҡстан (рус теле менән бергә)

; Каннада теле

* Һиндостан (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит  теле менән бергә)
** Карнатака,  Һиндостандың штаты

; Ҡарағалпаҡ теле 

* Үзбәкстандың бер өлөшө
** Ҡарағалпаҡстан (үзбәк теле менән бергә)

; Ҡарасай-балҡар теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы (ҡабарҙы һәм   рус теле менән бергә)
** Ҡарасай-Черкес Республикаһы (абазин, ноғай, рус һәм черкес теле менән бергә
; Карел теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Карелия (рус теле менән бергә)

;Каталан теле

* Испанияның бер өлөшө
** Балеар утрауҙары  (испан теле менән бергә)
** Валенсия (провинция) (испанским)
** Каталония (испан теле менән бергә)

;Кашмири теле

* Һиндостан (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Джамму һәм Кашмир,   Һиндостандың штаты

;Коми теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Коми Республикаһы (рус теле) менән бергә 

; Коми-пермяк теле  

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Коми-Пермяк округы (рус теле менән бергә)

; Ҡырымтатар теле 

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡырым Республикаһы  (рус һәм украин теле менән бергә)

; Курд теле 

* Ирандың  бер өлөшө
** Курдистан (остан) (фарсы теле менән бергә)

### Л

; Ладин теле  

* Италияның  бер өлөшө
** Көньяҡ  Тироль (итальян теле менән бергә)

### М

; Малаялам

* Һиндостан (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Керала,  Һиндостандың  штаты

; Манси теле 

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Ханты-Манси  автономиялы округы — Югра (рус  һәм хант теле менән бергә)

; Маратхи

* Һиндостан (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Махараштра,  Һиндостандың штаты
** Гоа,  Һиндостандың  штаты

; Мари теле 

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Марий Эл (тау мари һәм  рус теле менән бергә)

; Муҡшы теле 

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Мордовия (рус һәм эрзә теле менән бергә)

; Монгол теле 

* Ҡытайҙың бер өлөшө
** Автономный район Эске Монголия автономиялы районы (ҡытай теле менән бергә)

### Н

; Немец теле 

* Бельгияның бер өлөшө
* Италияның бер өлөшө
** Көньяҡ Тироль (итальян теле менән бергә)
* Швейцарияның бер өлөшө
** 26 кантондың 17-һе  (тик немец  теле)
** Граубюнден (итальян һәм романш теле менән бергә)
** Берн (француз теле менән бергә)
** Вале (француз  теле менән бергә)
** Фрибур (француз теле менән бергә)

; Ненец теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ненец  автономиялы округы  (рус  теле менән бергә)
** Ямал-Ненец автономиялы округы  (рус  теле менән бергә)

; Непал теле 

* Һиндостан (инглиз, ассам, бенгал, телугу, маратхи, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һмнд, санскрит теле менән бергә)
** Сикким,  Һиндостан  штаты

; Нидерланд теле 

* Бельгияның бер өлөшө
** Фландрия

; Ноғай теле 

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Ҡарасай-Черкесия (абазин, ҡарасай,  рус  һәм черкес теле менән бергә)

### П

; Пәнжәб

* Һиндостан (инглиз, ассам, бенгал, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарат, малаялам, каннада, ория, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Пәнжәб,  Һиндостандың штаты
* Пакистандың бер өлөшө
** Пәнжәб (Пакистан) (урду һәм инглиз теле менән бергә)

; Пушту

* Пакистандың бер өлөшө
** Хайбер-Пахтунхва (урду һәм инглиз  теле менән бергә)

### Р

; Романш  теле

* Швейцарияның бер өлөшө
** Граубюнден (итальян һәм немец теле менән бергә)

; Румын теле

* Сербияның  бер өлөшө
** Воеводинаның 8 общинаһында (серб, венгр, словак, русин, хорват теле менән бергә)

; Русин теле

* Сербияның  бер өлөшө
** Воеводинаның 6 общинаһында (серб, венгр, словак, хорват, румын теле менән бергә)

; Рус теле 

* Молдавияның бер өлөшө
** Гагаузия (гагауз һәм молдаван теле менән бергә)
** Днестр буйы Молдова Республикаһы (украин һәм молдаван теле менән бергә)

### С

; Санскрит

* Һиндостандың бер өлөшө  (инглиз, ассам, бенгал, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарат, малаялам, каннада, ория, кашмири, һинд, пәнжәб теле менән бергә)

; Сардин теле

* Италияның бер өлөшө
** Сардиния (итальян теле менән бергә)

; Төньяҡ саам  теле 

* Норвегияның бер өлөшө
** Тромс, Финнмарк (норвег теле менән бергә)
* Финляндияның бер өлөшө (фин һәм швед теле менән бергә)
* Швецияның бер өлөшө (швед теле менән бергә)

; Селькуп теле  

* Рәсәйҙең  бер өлөшө
** Ямал-Ненец автономиялы  округы (рус теле менән бергә)

; Синдхи

* Һиндостандың бер өлөшө
* Пакистандың бер өлөшө
** Синд (урду һәм инглиз  теле менән бергә)

; Словак теле 

* Сербияның бер өлөшө
** Воеводинаның 11 общинаһында(серб, венгр, хорват, русин, румын теле менән бергә)

; Словен теле

* Австрияның бер өлөшө
** Каринтия (немец  теле менән бергә)
* Италияның бер өлөшө
** Фриули-Венеция-Джулия (итальян теле менән бергә )

### Т

; Тамил теле

* Һиндостан  (инглиз, ассам, бенгал, телугу, маратхи, непал, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит теле менән бергә)
** Тамилнад, Һиндостандың штаты

; Татар теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Татарстан (рус теле менән бергә)

; Телугу

* Һиндостан (инглиз, бенгали, телугу, маратхи, непал, тамил, урду, гуджарати, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, һинд, санскрит  теле менән бергә)
** Андхра-Прадеш,  Һиндостандың штаты

; Тибет теле

* Ҡытайҙың бер өлөшө
** Тибет  автономиялы районы (ҡытай теле менән бергә)

; Тыва теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Тыва (рус теле менән бергә)

### У

; Удмурт  теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Удмуртия (рус  теле менән бергә)

; Уйғыр теле

* Ҡытайҙың бер өлөшө
** Синьцзян-Уйғыр автономиялы районы (ҡытай теле менән бергә)

; Украин теле 

* Молдавияның  бер өлөшө
** Гагаузия (молдаван һәм  рус теле менән бергә)
* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ҡырым Республикаһы (ҡырымтатар һәм рус теле менән бергә)

; Урду

* Һиндостан (инглиз, ассам, бенгал, телугу, маратхи, непал, тамил, гуджарат, малаялам, каннада, ория, пәнжәб, кашмири, хинди, санскрит теле менән бергә)
** Андхра-Прадеш, Һиндостандың штаты  
** Джамму һәм Кашмир, Һиндостандың штаты 

### Ф

; Фин теле 

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Карелия (рус теле менән бергә)

; Француз теле 

* Бельгияның бер өлөшө
** Валлония
** Италияның бер өлөшө
** Валле-д’Аоста (итальян теле менән бергә)
* Канаданың бер өлөшө
** Квебек
** Нью-Брансуик (инглиз теле менән бергә)
** Нунавут (инглиз, инуиннактун, инуктитут теле менән бергә)
** Төньяҡ-Көнбайыш Территориялар (инглиз, гвичин, инуиннактун, инуктитут, инуктун, кри, слейви, догриб, дене теле менән бергә)
** Юкон (инглиз теле менән бергә)
* Швейцарияның бер өлөшө
** Женева
** Во
** Вале (немец теле менән бергә)
** Юра
** Нёвшатель
** Берн (немец  теле менән бергә)
** Фрибур (немец теле менән бергә)
* АҠШ-тың бер өлөшө
** Луизиана штаты (инглиз теле менән бергә)

; Фриз  теле

* Нидерландтың бер өлөшө 
** Фрисландия (нидерланд  теле менән бергә)

; Фриули  теле

* Италияның бер өлөшө
** Фриули-Венеция-Джулия (итальян теле менән бергә)

### Х

; Хакас теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Хакасия (рус  теле менән бергә)

; Хант  теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Ханты-Манси  автономиялы округы (рус һәм  манси теле менән бергә)
** Ямал-Ненец автономиялы округы (рус  теле менән бергә)

; Хорват теле 

* Австрияның бер өлөшө
** Бургенланд Градищан-хорват теле (венгр һәм немец  теле менән бергә)
* Сербияның бер өлөшө
** Суботицала, Воеводинала (серб, венгр, словак, русин, румын теле менән бергә)

### Ч

; Чечен теле 

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Чечня (рус  теле менән бергә)

; Чех теле

* Сербияның бер өлөшө
** Воеводинала Община Бела-Црква

; Чжуань теле

* Ҡытайҙың бер өлөшө
** Гуанси-Чжуань  автономиялы районы (ҡытай теле менән бергә)

; Сыуаш теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Сыуашстан (рус теле менән бергә)

; Чукот  теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Чукот  автономиялы округы (рус теле менән бергә)

### Ш

; Шотланд  (инглиз-шотланд) теле

* Бөйөк Британии
** Шотландия (инглиз һәм шотланд  (гэль) теле менән бергә)
** Төньяҡ Ирландия (инглиз теле менән бергә)

; Шотланд  (гэль) теле

* Бөйөк Британияның бер өлөшө
** Шотландия (инглиз һәм шотланд (инглиз-шотланд) теле менән бергә) Gaelic Language (Scotland) Act 2005

### Э

; Эвенк теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Якутия (рус  теле менән бергә)

; Эвен теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Якутия (рус  теле менән бергә)

; Эрзә теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Мордовия (рус  һәм муҡшы  теле менән бергә)

; Эсперанто

* Германияның бер өлөшө
** Херцберг-ам-Харц (немец теле менән бергә)

### Ю

; Юкагир теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө 
** Яҡутия (рус  теле менән бергә)

### Я

; Яҡут теле

* Рәсәйҙең бер өлөшө
** Якутия (рус теле менән бергә)

## [[Дағстан]]дың телдәре
Формаль яҡтан Дағстанда рус теленән башҡа телдәрҙең статусы билдәле түгел.   Дағстан  Конституцияһының 11-се статьяһында «рус теле һәм  Дағстан халыҡтары телдәре»  дәүләт теле тип иғлан ителгән, ләкин бер телдә атап әйтелмәгән. Аныҡ телдәрҙең  исемлеген нығытҡан телдәр тураһындағы закон һаман ҡабул ителмәгән. Ғәмәлдә  авар, агул, әзербайжан, даргин, ҡумыҡ, лак, лезгин, ноғай, рутул, табасаран, тат, цахур, чечен телдәре шундайҙарға инергә мөмкин.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Количество официальных государственных языков в странах Мира.