open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Носратуллин Нурулла Носратулла улы

**Носратуллин Нурулла Носратулла улы** (1901 йыл — 22 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 2-се эскадроны ҡылыссыһы, 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры.

## Биографияһы
Нурулла Носратулла улы Носратуллин 1901 йылда Башҡортостандың Нуриман районы Яңы Күл (башҡа сығанаҡ буйынса Һатлыҡ ауылында) ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Нуриман районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Һуғышҡа тиклем ул Буденный исемендәге колхозда эшләй, ғаиләһендә алты бала тәрбиәләнә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 2-се эскадроны ҡылыссыһы, 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 22 июлендә ҡаты яуҙа батырҙарса һәләк була.

Нурулла Носратуллиндың яуҙашы, батальон комиссары (фамилияһы билдәһеҙ) хатынан:

.

Курск өлкәһе Тербун районы Озерки ауылында (хәҙер Рәсәй Федерацияһы Липецк өлкәһе) ерләнгән.

## Хәтер
* 1949—1950 йылдарҙа Липецк өлкәһенең Икенсе Тербуны ауылында Башкавдивизияның 246 яугиры туғанлыҡ ҡәберендә ерләнә. Ҡәберлек өҫтөндә таш һәйкәл — дүрт ҡырлы киҫелгән пирамида ҡуйыла. 1961 йылдың 2 майынын 11 майына тиклем обелиск янында теҙ сүккән яугир скульптураһы ҡуйыла. 2018 йылдың 10 ноябрендә Башҡорт милли-мәҙәни «Аҡ тирмә» төркөмө (Мәскәү) башланғысы менән Рәсәй Федерацияһы ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында ҡәберлектәге һәйкәл яңыртыла: гипсобетон статуя урынында Урал оҫталары ижад иткән бронза һалдат фигураһы ҡалҡа, яңы обелискиҙа дивизия атлыларының тулы исемлеге яҙылды.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы
* Гульнара Вахитова, Римма Тимербулатова. Память — наша совесть
* Карточка «Дороги памяти» на Нуруллы Нусратуллина
Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы

**Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан** улы (1909 йыл – 18 июль 1988 йыл), 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой], ҡыҙылармеец, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 3-сө дәрәжә Дан ордены кавалеры.
## Биографияһы
Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы 1909 (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа 2010) йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ҡолғана ауылында тыуа.

Хеҙмәт юлын 1932 йылда «Ҡолғана» колхозында звено бригадиры булып башлай.
 
1935 йылда Район Советы указы менән Ҡолғана ауылында 20 кешенән торған төҙөлөш буйынса бригада төҙөлә. Уның бригадиры итеп Ғәләүетдинов Әбүталип һайлана. Был бригада 1935 йылдан 1939 йылға тиклем район үҙәге Иҫке Собханғолда ағастан мәктәп, мәҙәниәт йорто һәм башҡа социаль объекттар төҙөй.
 
1941 йылдың 1 авгусында Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ғәләүетдинов Әбүталип һуғышҡа киткәндә өйҙә ҡатыны 4 балаһы менән яңғыҙы тороп ҡала.

1-се һанлы Әлкә ҡасабаһында хәрби хеҙмәткә әҙерлек курсы үтә.
 
Курстан һуң Ғәләүетдинов 5-се Ҡыҙыл Байраҡлы Орлов уҡсылар дивизияһының 190-сы уҡсылар полкында танкка атыусы пулеметсы булып һуғыша. Сталинград, Курск, Орел, Воронеж, Кенигсберг ҡалаларын дошмандан азат итеүҙә ҡатнаша.
 
Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә.

Ә. Ғәләүетдинов Бөйөк Ватан һуғышында баштан алып аҙаҡҡа тиклем ҡатнашып, Бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршылай. 4 тапҡыр яралана, контузия ала, 4 тапҡыр госпиталдә ятып дауалана.

1943 йылдың 14 февралендә Воронеж фронтында башына яралана, 1943 йылдың 22 авгусында айында һул ҡулына пуля тейә. 1943 йылдың 29 сентябрендә 3-сө тапҡыр яралана. 1944 йылдың 28 октябрендә һул аяғы ҡаты яралана.
 
Днепрҙы аша сыҡҡанда Миңлеғәле Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһы составында һуғыша.

Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы 1946 йылда демобилизациялана.

Һуғыштан ҡайтҡас, Ҡолғана ауылында ойошторолған «Яңы юл» промартелендә эшләй.

1954 йылда «Яңы юл» промартелендә 15 кешенән торған төҙөлөш бригадаһы бригадиры итеп тәғәйенләнә. Бөрйән һәм Әбйәлил райондарында төрлө социаль объекттар төҙөйҙәр.

Ветеран 1988 йылдың 18 июлендә вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, приказ № 205- 8870 (август 1943г.)
* 3-сө дәрәжә Дан ордены (№ 419425).
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, приказ № 1648906 (июнь 1944 й.)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, приказ № 667514 (ғинуар 1990 й.)
* «Германиияны еңгән өсөн» миҙалы

## Иҫкәрмәләр
## Сығанаҡтар
*Не забыты их имена... (памяти воинов Великой Отечественной войны, призванных Бурзянским РВК, посвящается). Руководитель проекта Ахмедьянов Д.А. Редакционная коллегия: Вагапов А.Н., Давлетбердин С.Х.,Сагитов З.Г., Ишкильдин А.И. 2013 год. ББК 63.3(2)622.78
*История войны моего отца

## Һылтанмалар
*Юбилейная награда Абуталипа Галяутдинова
*https://1418museum.ru/heroes/33586869/  ГАЛЯУТДИНОВ АБУТАЛИП САИТБУРХАНОВИЧ] 
*ВОИНЫ-КАВАЛЕРИСТЫ 112-ОЙ БАШКИРСКОЙ КАВАЛЕРИЙСКОЙ ДИВИЗИИ, ПРИЗВАННЫЕ БУРЗЯНСКИМ РВК
Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы

**Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы** (1903 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы 1903 йылда Башҡорт АССР-ының Илеш районы Йөннө ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Илеш районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 62 гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.

Хәрби ҡаһарманлыҡ эшләгән көндәре: 1945 йылдың 24-25 апреле (1945 йылдың 1 июнендә иғлан ителгән 4/н һанлы бойороҡ).

Наградалау документында ошондай юлдар яҙылған:

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1945).
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Шайхисламов Вали Шайхелисламович
* Шаймуратовцы. ШАЙХИСЛАМОВ Вали Шайхесламович
* Шайхисламов Вали Шайхисламович
Сәлимов Һибәт Ҡаһарман улы

**Сәлимов Һибәт Ҡаһарман улы** — (1912 йыл, Башҡортостан, Баймаҡ районы, Баймырҙа ауылы — 1998 йыл (Баймаҡ районы), Баймаҡ районы) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985), «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.

## Биографияһы
Сәлимов Һибәт Ҡаһарман улы 1912 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Баймырҙа ауылында тыуа. 1941 йылдың 8 декабренән Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Украина фронтының 161-се уҡсылар дивизияһы 569-се уҡсылар полкында хеҙмәт итә.

1944 йылдың 10 октябрендә һәм 1945 йылдың 16 апрелендә күрһәткән батырлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Бүләкләү ҡағыҙында Һибәт Ҡаһарман улы тураһында былай тип яҙылған:

Һуғыштан һуң Сәлимов Һибәт Ҡаһарман улы Баймаҡ районының «Яңы тормош» колхозында тимерсе булып эшләй. 1998 йылда вафат була.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*САЛИМОВ ХИБАТ КАГАРМАНОВИЧ 
*Память народа.Салимов Хибат Кагарманович
*Список глав семей д.Баймурзино Баймакского района (1952-1954)
Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы

**Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы** (1906-) — 348-се Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов орденлы Бобруйск уҡсылар дивизияһының 1174-се уҡсылар полкы яугиры. Ефрейтор.
 
## Биографияһы
1943 йылдың февралендә Башҡорт АССР-ы Стәрлебаш районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

348-се Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов орденлы Бобруйск уҡсылар дивизияһы урал дивизияһы тип аталды.

1941 йылда Чкалов (Ырымбур) ҡалаһында формалашҡан.

Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы 348-се дивизияның 1174-се уҡсылар полкында хеҙмәт итә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы

## Хәтер
Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Стәрлебаш районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

## Сығанаҡтар

## Әҙәбиәт

## Һылтанмалар
* 348-я стрелковая Бобруйская Краснознамённая ордена Кутузова 2-й степени дивизия 
* 348-я стрелковая дивизия — соединение РККА в Великой Отечественной войне
* Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы 
* Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы 

## Иҫкәрмәләр
Абдуллин Мөхәмәтғәли Усман улы

**Абдуллин Мөхәмәтғәли Усман улы** () (1922—1987) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы. 62-се гвардия кавалерия полкы разведчигы, полк батареяһының ат йөрөтөүсеһе, 1-се эскадрондың посыльныйы. Гвардия кесе сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Мөхәмәтғәли (Мөхәмәтйән) Усман (Ҡоман) улы 1922 йылдың 18 авгусында Өфө губернаһы Өфө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы) Бишауыл-Уңғар ауылында тыуған.

1941 йылдың 1 октябрендә Ҡырмыҫҡалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Гвардия кесе сержанты Абдуллин Мөхәмәтғәли Усман улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә. 62-се гвардия кавалерия полкы разведчигы, полк батареяһының ат йөрөтөүсеһе, 1-се эскадрондың посыльныйы була.

Ҡыйыу яугир Мөхәмәтғәли Усман улы Абдуллиндың батырлығы тураһында командирының фекере:

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985).

## Хәтер
Абдуллин Мөхәмәтғәли Усман улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы районы Бишауыл-Уңғар ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 690155. Единица хранения 5684.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Мухаметгали Усманович
* Память народа. Абдуллин Мухаметгали Усманович
* Дорога памяти. Абдуллин Мухаметгали Усманович 
* Они вернулись с победой (списки военнослужащих, вернувшихся живыми с Великой Отечественной войны 1941—1945 гг.) Т. 7: Российская Федерация, Республика Башкортостан. Кармаскалинский район. — 2004. — 669 с.; ISBN 5-295-03392-9 / редкол.: Х. Х. Ишмуратов и др. — Уфа : Китап, 2001

## Иҫкәрмәләр
Хәбиров Сәйфулла Хәлил улы

**Хәбиров Сәйфулла Хәлил улы** (30 ғинуар 1905 йыл — 27 июнь 1984 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, полковник. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 148-се артиллерия һәм миномет полкы командиры. Ленин, Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ, I дәрәжә Ватан һуғышы, III дәрәжә Кутузов, Александр Невский, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Сәйфулла Хәлил улы Хәбиров 1905 йылдың 30 ғинуарында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Архангел районы Абҙан ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Атаһы Инйәр йылғаһы буйлап һал ағыҙыу менән шөғөлләнгән. 13 йәшенән Сәйфулла атаһына һалсы эшендә ярҙамлаша, урманға һунарға йөрөй. 1927 йылда Ҡыҙыл Армия сафына хеҙмәткә саҡырыла. Ике йылдан ауылына ҡайта. Яңы ойошторолған «Ҡыҙыл Инйәр» колхозында эшләй, ауыл Советы рәйесе вазифаһына һайлап ҡуйыла. Колхоздың беренсе тракторында ер һөрә. Республика хәрби комиссариаты йәштәрҙе Ҡазандағы артиллеристар курсына йыя. Хәбиров үҙ теләге менән курсҡа яҙыла, уны тамамлағас, Алыҫ Көнсығышҡа хеҙмәт итергә китә.

Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Башҡорт АССР-ы етәкселеге милли дивизия ойошторорға ҡара итә, һәм Сәйфулла Хәбировты Өфөгә саҡыртып алалар. Ул 101-се артдивизиондың батарея командиры итеп тәғәйенләнә. Дивизия хәҙерге Липецк өлкәһе Тербуны ауылы янында немец ғәскәре менән 1942 йылдың 2 июлендәге тәүге алышта һынатмай. Сәйфулла Хәбиров Сталинградты обороналау, Черниговты азат итеү, Днепр йылғаһын аша
сығыу, Белоруссия, Польшаны азат итеү, Берлинды алыу операцияларында ҡатнаша.

1953 йылда отставкаға сыға һәм Өфөгә ҡайтып, ғүмеренең аҙағынаса Өфөлә йәшәй, йәштәр менән осрашыуҙарҙа, Хәрби дан музейҙарын ойоштороуҙа ҡатнаша, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының фронтта күрһәткән батырлыҡтары тураһында һөйләй, дивизияның үткән юлының карта-схемаһын төҙөүҙә ҡатнаша.

1984 йылда Өфө ҡалаһында вафат булған.

## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары
* Ленин ордены
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* III дәрәжә Кутузов ордены
* Александр Невский ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* миҙалдар.

## Хәтер
* Сәйфулла Хәбиров исеме Архангел районы Абҙан ауылындағы бер урамға бирелгән (Абҙан ауыл Советы депутаттарының 1999 йылдың 22 декабрендәге Ш сессияһы ҡарары)
* Өфө ҡалаһында С. Х. Хәлилов йәшәгән Әй урамы, 76 һанлы йортта таҡтаташ асылған (2020)
* Архангел районы Абҙан урта мәктәбе стенаһында С. Х. Хәбиров иҫтәлегенә таҡтаташ асылған (2005)
* Абҙан мәктәбе музейында уға арналған мөйөш бар.

## Иҫкәрмәләр

 
## Һылтанмалар
* Хабиров Сайфулла Халилович
* Память народа. Хабиров Сайфулла Халилович
* Картотека инстранных наград Хабирова С. Х.
* Память народа. Картотека награждений
Саламатов Георгий Тимофеевич

**Саламатов Георгий Тимофеевич** (6 май 1923 йыл — 23 сентябрь 2013 йыл) — эшсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943, 1945).

## Биографияһы
Георгий Тимофеевич Саламатов 1923 йылдың 6 майында Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында тыуа. 1943 йылда (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1942 йылдың 2 ғинуары) Белорет ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 14-се айырым гвардия сапер эскадроны саперы булып хеҙмәт итә. Еңеүҙе Берлинда ҡаршылай. Һуғыш тамамланғандан һуң хәрби хеҙмәтте Кавказда үтә. Демобилизациянан һуң Белорет ҡалаһына ҡайта, Белорет металлургия комбинатынЫҢ автотранспорт цехында эшләй.

Ветеран 2013 йылдың 23 сентябрендә Белорет ҡалаһында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (11.10.1943, 30.05.1945).
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* юбилей миҙалдары

## Иҫкәрмәләр
Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улы

**Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улы** () (1917 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкында һуғышҡан. Өлкән сержант.

## Биографияһы
Мөхәррәм Лотфулла улы Абдуллин 1917 йылда Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Учалы районы) Сораман ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

1941 йылдың 8 декабрендә Башҡорт АССР-ы Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Тәүге осорҙа Брянск фронтының 8-се кавалерия корпусына буйһонған 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы составында һуғыша.

294-се кавалерия полкының ҡылыссыылар эскадронында взвод командиры була. 12-се тимер юлдар бригадаһының 26-сы тимер юлдарҙы тергеҙеү батальонында отделение командиры була.

Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улының батырлығы тураһындағы мәғлүмәтте командиры түбәндәге документҡа теркәп ҡуйған:
.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945).

## Хәтер
Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Учалы районы Сораман ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 682524. Единица хранения 398.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Мухарям Лутфуллович
* Дорога памяти. Абдуллин Мухарям Лутфуллович 
* Память народа. Абдуллин Мухарям Лутфуллович
* РГБ: Они вернулись с победой. Учалинский район, т. 11, 2004 ISBN 5-295-03475-5

## Иҫкәрмәләр
Абдуллин Ҡотдос Ҡотләхмәт улы

**Абдуллин Ҡотдос Ҡотләхмәт (Ҡотломөхәмәт) улы** () (1903—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының ат тотоусыһы (ездовой). Гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Ҡотдос Ҡотләхмәт (Ҡотломөхәмәт) улы Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙенең (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы) Үрге Баба (Урта Баба) ауылында 1903 йылда крәҫтиәән ғаиләһендә тыуған.

1941 йылдың декабрендә Башҡорт АССР-ы Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Гвардия ҡыҙылармеецы Ҡотдос Ҡотләхмәт улы Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, Суворов һәм Кутузов орденлы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында ат тотоусы йәғни ездовой булып хеҙмәт итә.

Был осорҙа 112-се дивизия 1-се Белорус фронтының 7-се кавалерия корпусына буйһонған була.

1943 йылдың 19 сентябрендә яугир Абдуллин Ҡотдос Ҡотләхмәт улы ҡаһарманлыҡ өлгөһө күрһәтә. Һәм һәләк була.

Украина ССР-ы Чернигов өлкәһе Березнянский районының Березня ауылында ерләнә.

## Наградалары
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены

## Хәтер
Абдуллин Ҡотдос Ҡотләхмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Көйөргәҙе районы Урта Баба ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Кутдус Кутлахметович
* Дорога памяти. Абдуллин Кутдус Кутлахметович 
* Память народа. Абдуллин Кутдус Кутлахметович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941-1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. - Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Вәлиев Ғәлиулла Ғәлимулла улы

**Вәлиев Ғәлиулла Ғәлимулла улы** (1900 йыл — 19 декабрь 1978 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Ҡыҙыл Йондоҙ, III дәрәжә Дан ордены кавалеры

## Биографияһы
Ғәлиулла Ғәлимулла улы Вәлиев 1900 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Миәкә районының Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында тыуа.
Ауыл мәктәбендә ни бары ике йыл ярым ғына белем ала. 1919 йылдың авгусында Ҡыҙыл Армия сафына алына. Хәрби хеҙмәттә саҡта, Пенза ҡалаһында 9 айлыҡ кавалеристар курсы үтә, һуңынан тағы Ҡазанда 9 айлыҡ курстарҙа уҡый.
1919—1921 йылдарҙа Граждандар һуғышында йөрөй, 1-се атлылар Армияһы составында аҡ поляктарҙы тар-мар итеүҙә ҡатнаша, шулай уҡ Урта Азияла баҫҡынсыларға ҡаршы көрәшә. Һаулығы ҡаҡшау сәбәпле, 1923 йылда демобилизациялана. Район халыҡ судында эшләй, артабан Мәнәүезтамаҡта суд секретары була.
1931 йылда Башнаркоматта 6 айлыҡ курстар тамамлай. 1931—1938 йылдарҙа Ҡрнашаҡ һәм Ялан-Ҡатай райондарында прокурор була.
1938 йылда репсессиялана һәм 1939 йылда ирекккә сығарыла.
1939—1941 йылдарҙа Ҡырғыҙ-Миәкә ВКП(б) район комитетының 1-се секретары ярҙамсыһы булып эшләй.
1941—1942 йылдарҙа райондың промкомбинат директоры вазифаһын башҡара. Шул осорҙа урындағы ойошма фронт өсөн кәрәкле әйберҙәр етештерә: ҡыҫҡа тундар, һырмалар, ҡолаҡсынлы бүректәр тегелә, быймалар, сабаталар, сана һәм ҡамыт-дуғалар әҙерләнә.

## Хәрби юлы
1943 йылдың декабрендә Ғәлиулла Вәлиев Бөйөк Ватан һуғышына алына һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡа инә. Ворошиловоград ҡалаһын азат итеүҙә, Днепр йылғаһы аша сығып, Варшаваны алыуҙа ҡатнаша, дошманды ҡыуып, Берлинғаса барып етә. Яу мәлендә яралана. Фронтта тәүҙә ябай уҡсы (атыусы), артабан КП 58-се гвардияла элемтәсе, ә 1944—1945 йылдарҙа миномет батареяһында зарядлаусы була.
1943 йылдың 16 сентябрендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән наградлана — Ворошиловоград янында, йәғни Петровка ауылы эргәһендәге атака мәлендә пулеметтан 15 немец һалдатын һәм бер мотоциклды юҡ итә. Шулай уҡ 1943 йылдың октябрендә III дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
Яҡташыбыҙҙы наградаға тәҡдим ителгән документта түбәндәге юлдар килтерелә: «Баш ефрейтор Вәлиев башҡаларға ҡаһарманлыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө күрһәтеп, командованиеның ҡушҡандарын һәр саҡ намыҫ менән үтәне…» 1945 йылдың 20 ғинуарында Польшаның Варто ауылы эргәһендә Вәлиев Ғәлиулла дүрт минометсы менән 17 немец һалдатын юҡ итә, улар беҙҙең һуғыш кәрәк-яраҡтары тейәлгән транспортҡа һөжүм иткән була. Уның Беҙҙең һуғыш припастары ҡотҡарыла. Вәлиев Ғәлиулла 1945 йылда демобилизациялана.

## Һуғыштан һуңғы йылдарҙағы эшмәкәрлеге
Тыуған яғына ҡайтҡас, Ғәлиулла Ғәлимулла улы райсоветта ауыл хужалығы бүлеге урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1951—1957 йылдарҙа — Сталин исемендәге колхоз рәйесе. 1957 йылдан — ауыл Советы рәйесе вазифаһын биләй. 1960 йылда хаҡлы ялға сыға. 1978 йылда вафат була.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)
* III дәрәжә Дан ордены (6 февраль 1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (16 сентябрь 1943) миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
* Валеев Галиулла Галимулленович
* ВАЛЕЕВ ГАЛИУЛЛА ГАЛИМУЛЛЕНОВИЧ
Сәйетгәрәев Хәтмулла Солтан улы

**Сәйетгәрәев Хәтмулла Солтан улы** (1917 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Сәйетгәрәев Хәтмулла Солтан улы 1917 йылда Башҡорт АССР-ы Саҡмағош районының Иҫке Ихсан ауылында тыуа. 1941 йылдың ноябрендә Өфө ҡалаһының Жданов ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 21-се айырым гвардия химик һаҡлау взводында химик-разведчик булып хеҙмәт итә.
Ҡыҙыл Йондоҙ орденына тәҡдим ителгән батырлыҡтары тураһында тасуирламала Сәйетгәрәев Хәтмулла Солтан улы тураһында былай тип яҙыла: 

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткәне өсөн» миҙалы (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
ЦАМО. Фонд 33. Опись 686196. Единица хранения 7352.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САИТГАРЕЕВ Хатмула Султанович
* Память народа. Саитгареев Хатмула Султанович. Документы о награждении
* САЙТГАРЕЕВ|САИТГАРЕЕВ ХАТМУЛА СУЛТАНОВИЧ
Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы

**Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы** — (1903 йыл, Башҡортостан, Кушнаренко районы, Ҡаҙарма ауылы — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943), «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән (1945).

## Биографияһы
Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы 1903 йылда Башҡортостандың Кушнаренко районы Ҡаҙарма ауылында тыуа. 1942 йылда Кушнаренко район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Сәйфетдинов 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында 3-сө эскадрондың ҡылыссыһы, 1-се эскадрондың ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә.

1943 йылдың 21 сентябрендә Снов йылғаһы аша сыҡҡанда һәм Клачково ауылында артабанғы урам һуғыштары ваҡытында Сәйфетдинов үҙенең автоматы менән унға яҡын дошман автоматсыһын юҡ итә һәм 58-се гвардия кавалерия полкы старшинаһы һәм яугирҙәре менән бергә дошмандың 14 һалдатын әсирлеккә ала, ҡул пулеметын, алты автоматын һәм ете винтовкаһын ҡулға төшөрә. Был батырлығы өсөн Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Шаймуратовцы. САЙФУТДИНОВ Миниахмет Низамутдинович
*Память народа. Документы о награждении. Сайфутдинов Миниахмет Низамутдинович

## Сығанаҡтар
* Архив: ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 75, ящик 28
Абдуллин Нәсибулла Ғабдулла улы

**Абдуллин Нәсибулла Ғабдулла улы** (; 2 декабрь 1913 йыл — 22 апрель 1996 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы кавалерия полкы фельдшеры. Медицина хеҙмәте гвардия лейтенанты. Октябрь Революцияһы, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы.

## Биографияһы
Нәсибулла Ғабдулла улы Абдуллин 1913 йылдың 2 декабрендә элекке Өфө губернаһына ингән (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Благовар районы) Иҫке Абзан ауылында тыуған.

1938 йылда Бәләбәй педагогия техникумын тамамлай. Мәктәптә уҡытыусы, директор урынбаҫары булып эшләй.

1942 йылда Асҡын районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

## Хәрби хеҙмәте
Медицина хеҙмәте гвардия лейтенанты Абдуллин Нәсибулла Ғабдулла улы Белорус фронтының 7 кавалерия корпусына буйһонған 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы кавалерия пунктында фельдшер вазифаһын башҡара.

II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән осоронда Нәсибулла Ғабдулла улы күрһәткән батырлығы тураһында архив документтарында түбәндәге мәғлүмәт бар:

## Медицина өлкәһендә хеҙмәте
Һуғыштан һуң яугир 1952 йылда Өфө ҡалаһындағы Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай.

1952 йылдан БАССР-ҙың Һаулыҡ һаҡлау министрлығының курорттар бүлеге начальнигы.

1956—1962 йылдарҙа Өфө медицина училищеһы директоры.

1962—1982 йылдарҙа Республика онкология диспансерының баш табибы.

Башҡортостан Республикаһында онкология хеҙмәтен ойоштороусы.

Һөнәри ҡаҙаныштары күп һанлы Почёт грамоталары менән билдәләнгән.

1982 йылдан БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы.

1996 йылдың 22 апрелендә вафат була. Өфө ҡалаһында ерләнгән.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* Октябрь революцияһы ордены (1969)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1982)

## Хәтер
Абдуллин Нәсибулла Ғабдулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙаһәм БР-ҙың Благовар районы Иҫке Абзан ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Насибулла Габдуллович
* АБДУЛЛИН Насибулла Габдуллович из сайта БГМУ 
* Память народа. Абдуллин Насибулла Габдуллович
* https://health.bashkortostan.ru/activity/22052/ https://health.bashkortostan.ru/activity/22052/Министерство здравоохранения РБ. Абдуллин Насибулла Габдулович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Благоварский район, т. 4, 2003 ISBN 5-295-03261-2
Әхмәтшин Сиражетдин Ғизетдин улы

**Әхмәтшин Сиражетдин Ғизетдин улы** (3 июль 1908 йыл — 21 ноябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия кесе лейтенанты, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының ҡылыссылар взводы командиры. Ҡыҙыл Байраҡ һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры (икеһе лә 1943)

## Биографияһы
Сиражетдин Ғизетдин улы Әхмәтшин 1908 йылдың 3 июлендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Суйынсы ауылында тыуған.
1937 йылда Өфө урман техникумын тамамлай. Башҡорт АССР-ы Ҡариҙел районының Магинск урман хужалығында эшләй.
1942 йылда Ҡариҙел районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Брянск фронты ҡаршыһындағы кесе лейтенанттар курсын тамамлай. 58-се гвардия кавалерия полкы 4-се эскадронының ҡылыссылар взводы командиры булып хеҙмәт итә. 
1943 йылдың 21 ноябрендә яуҙа һәләк була (икенсе сығанаҡтар буйынса алған йәрәхәттәренән вафат була).
Белоруссия ССР-ы Гомель өлкәһе Бабичи ауылында ерләнә

## Батырлығы
Немец илбаҫарҙарына ҡаршы алып барылған һуғыш фронтында хәрби заданиеларҙы өлгөлө үтәгәне, шул уҡ ваҡытта ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943)

## Ғаиләһе
* Өйләнгән була.1939 йылда тыуған улы Фәрит ҡала

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Ахмедшин Сиразезетдин Гизетдинович 
* Память Народа Ахмедшин Сиразетдин Гизетдинович. Наградной лист
Шаһиев Ғәлиәхмәт Юллаҡан улы

**Шаһиев Ғәлиәхмәт Юллаҡан улы, Шаһиев Ғәлиәхмәт Юлмөхәммәт улы** (1914 — ?) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Шаһиев Ғәлиәхмәт Юллаҡан улы 1914 йылда хәҙерге Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Аҡташ ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылда Ҡырмыҫҡалы военкоматынан хәрби хеҙмәткә саҡырылы. 16 Гвардия кавалерия дивизияһының 148-се Гвардия артиллерия-миномет полкының 1-се батареяһында ашнаҡсы, телефонист, ат ҡараусы булып хеҙмәт итә.

Оборона министрлығының Үҙәк архивында «16.02.1945 Браллентин районындағы алышта дошмандың контатакаһын кире ҡаҡҡанда шәхси ҡоралы ярҙамында һигеҙ дошман офицерын һәм һалдатын юҡ итте» тигән яҙма һаҡлана.

## Наградалары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены

## Иҫкәрмәләр
Ғәлиәхмәтов Әхмәтзыя Ғәлиәхмәт улы

**Ғәлиәхмәтов Әхмәтзыя Ғәлиәхмәт улы** (30 декабрь 1921 йыл — 30 октябрь 2009 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец; 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, кесе лейтенант. II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

## Хәрби хеҙмәте
Әхмәтзыя Ғәлиәхмәт улы Ғәлиәхмәтов 1921 йылдың 30 декабрендә Асҡын районының Ҡашҡа ауылында тыуа. 1941 йылдың 25 июнендә Бөйөк Ватан һуғышына алына. Башта ул Силәбе янындағы Саңғы десант батальонына эләгә. Кавалерия дивизияһы булдырылғас, хеҙмәтен унда дауам итә. 1942 йылдың мартында дивизия 275-се кавалерия полкы составында Таһир Күсимов һәм Сәғит Әлибаев етәкселегендә Липецк өлкәһе Елец ҡалаһы янында дошманға ҡаршы беренсе хәрби һынауға ебәрелә.

Әхмәтзыя һуғыш йылдарында өс тапҡыр яралана. Озерки хуторы янында ул дошмандың пулемет расчетын тар-мар итә, ҡаты яралана, ҡанға батҡан килеш станок пулеметынан дошманға ут асып, үҙ полкы яугирҙарына ярҙам итә.

Курск дуғаһы янындағы алыштарҙа күрһәткән батырлығы тураһында атаһы Ғәлиәхмәт Низаметдин улы Сәғит Алибаевтан 1942 йылда хат ала. Ғаилә архивында һаҡланған хатта былай тип яҙыла:

Әхмәтзыя Ғәлиәхмәтовтың хәрби юлы 1945 йылдың 9 майында Преемниц немец ҡалаһы янында тамамлана.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены ()
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены ()
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы ()
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы ()
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙаҡар хеҙмәте өсөн» миҙалы ()

## Һуғыштан һуңғы тормошо
Әхмәтзыя Ғәлиәхмәт улы 1946 йылда демобилизациялана. «Красноармеец» колхозында бухгалтер булып эшләй башлай.
Лайыҡлы ялға сыҡҡансы Төй совхозында баш бухгалтер була.

## Ғаилә хәле
1947 йылда Әмир ауылы ҡыҙы Вәзиғәғә өйләнә. Улар 62 йыл бергә йәшәй, һигеҙ бала тәрбиәләп үҫтерә.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Галиахметов Ахматзыя (Ахматзия) Галиахметович
* Галиахметов Ахматзия Галиахметович 
* 
*
Ҡужабәков Сәлихйән Хаммат улы

**Ҡужабәков Сәлихйән Хаммат улы** (1908 йыл (башҡа сығанаҡтар буйынса 1909) — 21 март 1980 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия ҡыҙылармеецы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы миномет батареяһы снарядсыһы. 
 
## Биографияһы
Сәлихйән Хаммат улы Ҡужабәков 1908 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1909 йылда) Башҡортостандың Хәйбулла районы (хәҙер Йылайыр районы) Һабыр) ауылында тыуған. 1942 йылда БАССР-ҙың Матрай районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла һәм һуғышҡа инә. Данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы үткән утлы юлдарҙан башынан аҙағынаса үтә. 58-се гвардия кавалерия полкы миномет батареяһының снарядсыһы була, йәғни ҡыҙыу алыштарҙа ҡатнаша. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн бер нисә хәрби миҙалдар менән бүләкләнә. 1945 йылдың сентябрендә (башҡа сығанаҡтар буйынса 1946 йылда) демобилизациялана һәм тыуған яҡтарына ҡайта.

Йылайыр районы Һабыр ауылында 1980 йылдың 21 мартында вафат була һәм ауыл зыяратында ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* Юбилей миҙалдары

## Иҫкәрмәләр

 
## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. КУЖАБЕКОВ Салихьян Хамматович
* Кужабеков Салихьян Хамматович
* Ветераны Зилаирского р-на Республики Башкортостан
Яҡупов Әхмәт Ширәй улы

**Яҡупов Әхмәт Ширәй улы** () ((1901 ― 28.2.1945) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты (башҡа мәғлүмәттәр буйынса гвардия старшинаһы.

## Биографияһы
Яҡупов Әхмәт Ширәй улы 1901 йылда хәҙерге Башҡортостандың Ғафури районы Имәндәш ауылында тыуа. «Салауат» колхозында эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылда Красноусол военкомыты хәрби хеҙмәткә саҡыра. Һуғыш йылдарында 7-се кавалерия корпусының 16 гвардия кавалерия дивизияһының 58 гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.

«Аттарҙы яҡшы тәрбиәләй, уның ҡарамағындағы аттар һәр ваҡыт туҡ, хәрби хәрәкәттәр барышында хәрби составты аҙыҡ-түлек менән ваҡытында тәьмин итеп торҙо» тиелгән яугирҙың хәрби наградаға тәҡдим ителгән рәсми хатта.

Яҡупов Әхмәт Ширәй улы яраларғандан һуң 1945 йылдың 28 февралендә вафат була. Германияның Ландсберг-на-Варте ҡалаһында (хәҙерге Польшаның Гожув-Велькопольски ҡалаһында) ерләнгән.
## Наградалары
* 2-се дәрәдә Ватан һуғышы ордены (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1944)

## Иҫкәрмәләр
Абдуллин Фитрат Кирам улы

**Абдуллин Фитрат Кирам улы** () (1908-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкының разведка взводы командирының ярҙамсыһы. Кесе лейтенант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Фитрат Кирам улы Абдуллин 1908 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы) ағалы-энеле Рәмиевтарҙың Төрөкмән приискыһында (хәҙер — 2-се Төрөкмән ауылы) тыуған.

1929 йылдан алып Урал хәрби округында, Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһында, 413-сө уҡсылар дивизияһының 1322-се уҡсы полкында хеҙмәт итә.

1-се Белорус фронтының 7-се кавалерия корпусына буйһоноусы 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 275-се гвардия кавалерия полкының 12-се айырым дивизионында хеҙмәт итә.

Разведканы һәр ваҡыт уңышлы үткәрә. 1943 йылдың 18 октябрендә ут ҡойоно аҫтында шәхсән үҙе ике дошман һалдатын әсирлеккә алғаны өсөн тәүге хәрби наградаһына — «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына лайыҡ була.

Гвардия лейтенанты Фитрат Кирам улы Абдуллин шулай уҡ Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.

1945 йылда демобилизациялана.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)

## Хәтер
Абдуллин Фитрат Кирам улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баймаҡ районы 2-се Төрөкән ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 690155. Единица хранения 2087

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Фитрат Кирамович
* Память народа. Абдуллин Фитрат Кирамович
* РГБ: Они вернулись с победой. Баймакский район, т. 2, 2002 ISBN 5-295-03092-Х

## Иҫкәрмәләр
Саҙретдинов Әхмәткамал

**Саҙретдинов Әхмәткамал** () 1895 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, гвардия рядовойы. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән (1944).

## Биографияһы
Саҙретдинов Әхмәткамал 1895 йылда Башҡортостандың Дүртөйлө районы Миңеште ауылында тыуа. 1942 йылдың 19 февралендә Дүртөйлө район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһында СССР Дәүләт банкының 1030-се ялан кассаһы һаҡсыһы булып хеҙмәт итә.
Саҙретдинов Әхмәткамал хәрәкәттәге армияла 1942 йылдың 12 июненән хеҙмәт итә, ике тапҡыр яралана, беренсе тапҡыр 1942 йылдың 16 июлендә Воронеж янында барған алыштарҙа һул ҡулы яралана, икенсе тапҡыр 132-се гвардия дивизияһы 712-се полкы составында Орел ҡалаһы янында алышта башына ярсыҡ менән яралана. 1944 йылда «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* САДРЕТДИНОВ АМЕТ-КАМАЛ|АМЕТ-КАМОЛ 
* Шаймуратовцы. САДРЕТДИНОВ Ахматкамал (Амет-Камол)
* Память народа. Документы о награждении. Садретдинов Ахметкамал

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 33 Опись ист. информации: 687572 Дело ист. информации: 902
Яҡупов Ғимран Гәрәй улы

**Яҡупов Ғимран Гәрәй улы** (1913 йыл — июль, 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Ҡыҙылармеец. Һуғышҡа тиклем колхоз рәйесе була.

## Биографияһы
Ғимран Гәрәй (ҡайһы бер документтарҙа Ғәббәс улы) Яҡупов 1913 йылда Йомағужа (хәҙер Мәләүез) районы Түбәнге Таш ауылында донъяға килгән. Һуғышҡа тиклем ауылда колхоз рәйесе булып эшләгән. 1941 йылда хәрби хеҙмәткә саҡырыла, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында ул ваҡыттағы Курск өлкәһе (хәҙерге Липецк өлкәһе) Икенсе Тербуны ауылы янында Брянск фронтының бер участкаһында 1942 йылдың июлендә немец ғәскәрҙәренә ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. Майор Ғариф Маҡаевтың 313-сө кавалерия полкында хеҙмәт иткән. 1942 йылдың 22 июлендә һәләк булған, туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.

Ҡатыны — Хәйриә Кинйәбулат ҡыҙы (1915—2013), 1942 йылда фронтҡа китер алдынан иптәшен һуңғы тапҡыр Алкино станцияһына барып күрә. Дүрт балаһын яңғыҙы ҡарап үҫтерә.

## Хәтер
Ғимран Гәрәй улы Яҡупов исеме Липецк өлкәһе Икенсе Тербуны ауылындағы туғандар ҡәберлегендәге обелискка яҙылып ҡуйылған.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Якупов Гимран Гареевич
* Память народа. Якупов Гимран Гареевич
* Көнгәк гәзите.13.02.2018 
* З.Вахитов. Склоняем головы перед героями
Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы

**Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы** (5 июль 1914 йыл — 19 сентябрь 1989 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1986).

## Биографияһы
Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы 1914 йылдың 5 июлендә Башҡортостандың Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуа.

### Хәрби хеҙмәте
1941 йылда Ғафури район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында 1-се эскадрондың ҡылыссылар отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. Ике тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» (1944, 1945) миҙалы, «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1946) миҙалы менән бүләкләнә.

Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы Бранденбург ҡалаһы өсөн алышта шәхси карабинынан дошмандың өс һалдатын юҡ итә. Артабанғы хәрби хәрәкәттәр барышында дошмандың һигеҙ һалдатын юҡ итә.

### Һуғыштан һуң
Һуғыштан иçән-һау йѳрѳп kайтҡас, Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы бар дәрт-дарманын, кѳсѳн йәлләмәй туған колхозында эшләй. Оҫта ҡурайсы булараҡ ауылдыӊ, райондыӊ мәҙәни тормошонда әүҙем ҡатнаша. 60-сы йылдарҙа Сәйетбаба ауыл Советы үҙешмәкәр коллективы менән Өфөлә, Мәскәүҙә сығыш яһай.

Ветеран 1989 йылдың 19 сентябрендә вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1946)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1986)

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Рамаҙан Өмөтбаев. «Генерал Кусимов». Ѳфѳ, «Китап», 1990 йыл, 93 -сѳ бит.
* Т.Х Әхмәҙиев. «Башкирская гвардейская кавалерия» («Башкорт гвардия кавалерияһы»). Ѳфѳ, «Китап» ,1999 йыл,284-се бит
* Айҙар Буранғолов. "Совет Башҡортостаны " гәзите (№ 267, 1984 йыл, 20 ноябрь,3-сѳ бит), очерк «Сәлимовтар».

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САЛИМОВ Янмурза Сайфуллович
* Память народа. Салимов Янмурза Сайфуллович

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 687572. Единица хранения 603.
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 690155. Единица хранения 2880.
* ЦАМО. Юбилейная картотека награждений, шкаф 53, ящик 11. Номер документа 51.
Абдуллин Ризетдин Ғәтиәт улы

**Абдуллин Ризетдин Ғәтиәт улы** () (1921—1942) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 101-се айырым атлы дивизионы тоҫҡаусыһы. Сержант.

## Биографияһы
Ризетдин Ғәтиәт улы Абдуллин 1921 йылда Өфө губернаһы Өфө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы) Нимесләр ауылында тыуған.

Башҡорт АССР-ы Нуриман районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

Абдуллин Ризетдин Ғәтиәт улы 1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһе Тербуны районы Борковский ауыл Советына ҡараған Апухтино ауылы эргәһендә барған дәһшәтле алыштарҙа һәләк була һәм шунда ерләнә.

## Хәтер
Абдуллин Ризетдин Ғәтиәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Нуриман районы Нимесләр ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

Шулай итеп, оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен тапты. Барлығы 671 яугир исемен белә алдылар. Һәм хәрби хөрмәт күрһәтелеп, һәләк булыусылар исемлегендә лейтенант Абдуллин Ризетдин Ғәтиәт улы ла Липецк өлкәһе Тербуны ауылындағы туғандар ҡәберлегендә ерләнде.

Ризетдин Абдуллиндың исеме ҡәберлек һәйкәленең мемориал таҡтаһына уйып яҙылған.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 58. Опись 818883. Единица хранения 1750

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Ризетдин Ғатиятович
* Память народа. Абдуллин Ризетдин Ғатиятович
* Дорога памяти. Абдуллин Ризетдин Ғатиятович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0
* Братская могила в с. Тербуны
* Мемориал
* Тербунский рубеж

## Иҫкәрмәләр
Зөлҡәрнәев Нурфәйез Абдулла улы

**Зөлҡәрнәев Нурфәйез Абдулла улы** (1910 йыл — вафат булған ваҡыты билдәһеҙ) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-cы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы.

## Биографияһы
Нурфәйез Абдулла улы Зөлҡәрнәйев 1910 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) 1-се Этҡол ауылында тыуған. 1942 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 23 февралендә дошман тылындағы оҙайлы рейдтан һуң фронт һыҙығы аша сыҡҡан саҡта Украина ССР-ы Ворошиловоград өлкәһе (хәҙер Луганск өлкәһе) Чернухино станцияһы тирәһендә хәбәрһеҙ юғала. Әсәһе — Мәҙинә Зөлҡәрнәева, туғандары тураһында мәғлүмәттәр күрһәтелмәгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* ЗУЛЬКАРНАЕВ Нурфаиз Абдуллович. Шаймуратовцы
* Зулкарнаев Нурфаиз Абдуллович
* Чтобы помнили
Сычков Никита Павлович

**Сычков Никита Павлович** (1912 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты.

## Биографияһы
Сычков Никита Павлович 1912 йылда Башҡортостандың Мәләүез районы Дарьино ауылында тыуа. 1942 йылда Мәләүез район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 5-се гвардия кавалерия дивизияһының Идаралығында ординарец, дивизияның комендант взводында коновод булып хеҙмәт итә.

1945 йылдың 25 апрелендә күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. Батырлығы тураһында тасуирланаған ҡағыҙҙа уның тураһында былай тип яҙыла: 

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
* «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. СЫЧКОВ Никита Павлович 
* Память народа. Документы о награждении Сычков Никита Павлович.
* Память народа. Документы о награждении

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 686196. Единица хранения 7755.
Аллабирҙин Зәки Латип улы

**Аллабирҙин Зәки Латип улы** (1922 йыл — 13 ноябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, дивизияның 148-cе артиллерия-миномет полкы повозочныйы.

## Биографияһы
Зәки Латип улы Аллабирҙин 1922 йылда БАССР-ҙың Йылайыр кантоны (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Иҫке Сибай ауылында тыуған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырылған (алынған датаһы билдәһеҙ). ВЛКСМ ағзаһы була. Данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында 148-cе гвардия артиллерия-миномет полкында повозочный булып хеҙмәт итә.

Кавалерия дивизияһында повозочный (гужевик) итеп, ғәҙәттә, малды ҡарай белгән, сабыр, түҙемле ауыл кешеләрен ҡуйғандар. Һуғыш ваҡытында повозочныйҙарға төрлө ауыр, әммә бик кәрәкле көндәлек эштәр ҡушылған: алғы һыҙыҡҡа боеприпастар һәм яғыулыҡ еткереү, яраланған һалдаттарҙы тылға сығарыу, хәрби частарҙы аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү, төҙөлөш материалдарын, орудиеларҙы урындан-урынға күсереү һәм башҡа эштәр йөкмәтелгән. Ҡышҡы сатнама һыуыҡта, йәйге түҙмәҫлек эҫелә, бигерәк тә яҙғы йәки көҙгө ямғырлы көндәрҙәге ауыр шарттарҙа повозочныйҙар хеҙмәтенән алыш уңышы ла торған.

Зәки Аллабирҙин 1943 йылдың 13 ноябрендә Белоруссияның Гомель өлкәһе Василевич районы Малодуша (Волкошановка) ауылы тирәһендәге ҡаты алыш барышында һәләк була. Шул ауылда ерләнгән.

Атаһы Фәсхетдинов Латип тип күрһәтелгән, Иҫке Сибай ауылында йәшәгән.

## Иҫкәрмәләр

 
## Һылтанмалар
* Аллабердин Заки Латыпович. Шаймуратовцы
* 112 (16)-я Башкирская гвардейская кавдивизия 
* Аллабердин Заки Латыпович
Абдуллин Сабит Ғәбит улы

**Абдуллин Сабит Ғәбит улы** () (1902 — 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкының 2-се эскадронында отделение командиры. Сержант.

## Биографияһы
Сабит Ғәбит улы Абдуллин 1902 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙендә (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Шура ауыл Советы биләмәһе) тыуа.

Башҡорт АССР-ы Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы 2-се эскадроны отделениеһы командиры.

1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһе Тербуны районы тирәһендә хәбәрһеҙ юғала.

Ҡатыны — Абдуллина Хәсбиямал.

## Хәтер
Абдуллин Сабит Ғәбит улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баймаҡ районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡаҙыныу эштәре алып барып, ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен таба һәм 671 яугирҙың исемен асыҡлай. Сержант Абдуллин Сабит Ғәбит улының һөйәктәре лә Липецк өлкәһе Тербуны ауылындағы туғандар ҡәберлегендә ерләнә.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 58. Опись 818883. Единица хранения 1750.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Абдуллин Сабит Габитович
* Память народа. Абдуллин Сабит Габитович
* Дорога памяти. Абдуллин Сабит Габитович 
* Список Баймакской библиотеки 
* Братская могила в с. Тербуны
* Мемориал
* Тербунский рубеж

## Иҫкәрмәләр
Әхмәтғәлиев Арыҫланғәле Әхмәтғәли улы

**Әхмәтғәлиев Арыҫланғәле Әхмәтғәли улы** ( ? 1907 йыл — 1 апрель 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, ҡыҙылармеец, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы уҡсыһы.
## Биографияһы
Арыҫланғәле Әхмәтвәғәли улы Әхмәтғәлиев Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Буранғол ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында уҡсы булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 1 апрелендә яраларынан вафат була. Рәсәй Федерацияһы Һарытау (Саратов) өлкәһе Репное ауылында ерләнгән

## Ғаиләһе
Өйләнгән. Биш бала атаһы була, ейән-ейәнсәрҙәре нәҫелен дауам итә.
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав.Ахметгалеев Арслангали Ахметвалеевич
*Память Народа.Донесения о потерях.Ахметгалеев Арслангали Ахметвалеевич
Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы

**Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы** (1903 йыл, Башҡортостан, Бөрйән районы, Сөйөш ауылы —?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) •, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы кавалеры.

## Биографияһы
Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы 1903 йылда Башҡортостандың Бөрйән районы Сөйөш ауылында тыуа. 1942 йылда Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкы 3-сө батареяһында ат тотоусы (пушка арбаһының күсере) булып хеҙмәт итә. 1945 йылдың 13 мартында немец илбаҫарҙары менән һуғыш фронтында хәрби заданиеләрҙе өлгөлө үтәгәне һәм был ваҡытта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы тураһында Награда ҡағыҙында былай тип яҙылған:
{{Цитата|Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы дивизия ойошторолған көндән башлап ат тотоусы вазифаһында, 1943 йылда дошман тылына рейдта ҡатнашыусы. Хеҙмәт итеү осоронда үҙен иң яҡшы ат тотусы, хәрби хәлдең теләһә ниндәй шарттарында ла приказды үтәүсе итеп күрһәтте. Немец илбаҫарҙары менән һуңғы һуғыштарҙа үҙенең эшен яҡшы белеүен күрһәтте - уның аттары бөтә марш осоронда ябыҡламаны, йөк арбаһын төҙөк тотто, марш ваҡытында башҡа ат тотусыларға юлда арбаларын ремонтларға, тәгәрмәстәрен алмаштырырға ярҙам итте. Хөкүмәттең Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ. Артиллерия командующийы гвардия полковнигы Валеев. 16 март 1945 йыл № 017/н|}

## Маҡтаулы исемдәреһәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* АЛИМГУЛОВ Гирфан Давлетович 
* Алимгулов Г. Д. 
* Память народа. Алимгулов Гирфан Давлетович 
* Шаймуратовцы. АЛИМГУЛОВ (Амингулов) Гирфан Давлетович
Садиҡов Нәжип (Нәғим) Минһажетдин улы

**Садиҡов Нәжип (Нәғим) Минһажетдин улы**  (4 август 1914 йыл — 19 октябрь 2003 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Садиҡов Нәжип (Нәғим) Минһажетдин улы 1914 йылдың 4 авгусында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1924 йылдың 4 авгусында) хәҙерге Башҡортостандың Яңауыл районы Янбарис ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрь айында Яңауыл район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында хәрби аҙыҡ-түлек взводының ат тотоусыһы булып хеҙмәт итә.

Сержант Садиҡов Нәжип (Нәғим) Минһажетдин улы Берлинғаса хәрби юл үтә. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн «Батырлыҡ өсөн» (1945), ике тапҡыр «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1943, 1944) миҙалдары менән бүләкләнгән.

Садиҡов Нәжип (Нәғим) Минһажетдин улы 2003 йылда тыуған ауылында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память народа. Садыков Назип Минниязович 
* Шаймуратовцы. САДЫКОВ Назип (Нагим) Миниязевич (Минязевич)
* Бессмертный полк. Янаул. Садыков Нагим Минязевич