Грегори Изабелла Огаста

**Изабелла , Леди Грегори** (ингл. *Isabelle Augusta, Lady Gregory* тыуғанда бирелгән исеме **Изабелла Огаста Перссе** (ингл. *Isabella Augusta Persse*); , Роксборо, Голуэй — , Кул-парк) — ирланд яҙыусыһы, драматургы һәм фольклор йыйыусыһы. Ирландия милли театр йәмғиәтенә һәм Эбби театрына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. ирланд фольклорын өйрәнеү буйынса хикәйәләр йыйынтығы һәм баҫмалар авторы. Бернард Шоу леди Грегори хәҙерге ваҡытта йәшәгән ирланд ҡатын-ҡыҙҙары араһында иң бөйөгө тип атай.

## Тормошо һәм ижады
Изабелла Огаста Перссе инглиз-ирланд сығышлы аристократ лендлорд ғаиләһендә кинйә ҡыҙ була. Уның әсәһе, Фрэнсис Барри, 1-се виконт Гилморҙың, Стэндиш Хейес О’Грэдиҙың туғаны була.

Роксборо ғаиләһенең биләмәһе 24 км² тәшкил итә, әммә һуңынан, ирланд граждандар һуғышы (1922—1923) ваҡытында, поместьены яндыралар һәм талайҙар. Изабелла Огаста белемде өйҙә ала. Уның католик ирланд тәрбиәсеһе ҡыҙға кельт риүәйәттәре һәм легендаларының тылсымлы донъяһын асҡан хикәйәләр һөйләй. Был Огастаның үҫешенә тағы ла нығыраҡ йоғонто яһай, сөнки ғаилә имениеһында китапхана булмай, ә протестантлыҡ нормаларын теүәл үтәгән ҡыҙҙың әсәһе ҡыҙҙарына 18 йәшенә еткәнсе романдар һәм башҡа әҫәрҙәр уҡыуҙы тыя.

1880 йылда Изабелла сэр Уильям Генри Грегориға, элекке Цейлон губернаторына һәм парламент ағзаһына, Горт ҡалаһы янындағы Кул-парк биләмәһе хужаһына, кейәүгә сыға. Үҙенең ҡатынынан 35 йәшкә өлкән Сэр Уильям — әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә киң белемле, юғары мәҙәниәтле кеше, бик яҡшы китапханаһы була.

Грегори ғаиләһенең шулай уҡ Лондонда йорто була һәм инглиз һәм ирланд мәҙәниәтенең Роберт Браунинг, Уильям Батлер Йейтс, Альфред Теннисон, Генри Джеймс, Джон Эверетт Милле кеүек күренекле эшмәкәрҙәре менән дуҫтарса мөнәсәбәттә тора.

1881 йылда Грегориҙарҙың берҙән-бер улы Роберт тыуа, ул Британия авиацияһында хеҙмәт итә һәм Беренсе бөтә донъя һуғышында һәләк була. Роберт Грегориҙың үлеме тураһында белгәс, У. Б. Йейтс уға «Shepherd and Goatherd», «In Memory of Major Robert Gregory», «An Irish Airman Foresees His Death» и «Reprisals» тигән шиғырҙарын бағышлай. (һуңғыһы леди Грегори үтенесе буйынса баҫылмай һәм 1948 йылда, икеһенең дә вафатынан һуң ғына баҫылып сыға).

Грегори ғаиләһе күп сәйәхәт итә: Улар Цейлон, Мысыр, Испания, Һиндостан, Италияға бара. Был сәйәхәттәр ваҡытында И. Грегори йәш инглиз шағиры Уилфрид Блант менән таныша һәм уға ғашиҡ була, был хаҡта «Ҡатын-ҡыҙ сонеттары» шиғырҙар шәлкеме ижад итә — һуңынан Блант уларҙы үҙенең исеме аҫтында баҫтыра. 1882 йылда И. Грегориҙың Мысырҙағы сәйәси ваҡиғаларға арналған «Arabi and His Household» памфлеты баҫылып сыға. 1880-се йылдарҙа һәм 1890 йылдар башында яҙыусы «Эмигрант дәфтәре» (An Emigrant’s Notebook) тигән ҡыҫҡа хикәйәләр серияһын һәм бала саҡ хәтирәләре китабын ижад итә, әммә ул баҫылып сыҡмай.

1892 йылда ире үлгәндән һуң И. Грегориҙа яңынан ирланд мәҙәниәтенә, теленә һәм фольклорына ҡыҙыҡһыныу тыуа. Ул урындағы мәктәптә ирланд телен уҡытыуҙы ойоштора, ирланд әкиәттәрен һәм легендаларын йыя һәм эшкәртә башлай. Был эштәре һөҙөмтәһе булараҡ ирланд тарихы һәм мифологияһы буйынса хикәйәләр серияһы сыға: *A Book of Saints and Wonders* (1906), *The Kiltartan History Book* (1909) һәм *The Kiltartan Wonder Book* (1910). Грегори Кул-парк поместьеһы тирәһендә таралған урындағы, инглиз-ирланд диалектында бер нисә легенданы яҙып ала, эшкәртә һәм баҫтырып сығара: *Cuchulain of Muirthemne* (1902) һәм *Gods and Fighting Men* (1904). Беренсеһенә инеш һүҙҙе У. Б. Йейтс яҙа. Яйлап, ирланд тарихын һәм фольклорын өйрәнеү барышында яҙыусы ирланд милләтселеге йоғонтоһона нығыраҡ бирелә бара.

1899 йылда Леди Грегори башҡа яҙыусылар менән бергә Ирланд әҙәби театрын ойоштора, ул 1901 йылға тиклем эшләп килә һәм финанс ҡыйынлыҡтары арҡаһында ябыла. 1904 йылда И. Грегори, У. Б. Йейтс, Джон Синг, Джордж У. Расселл, Энни Хорниман, Уильям һәм Фрэнк Фей Ирландия милли театр йәмғиәтен ойоштора. Йәмғиәт үҙенең ихтыяждары өсөн Дублинда Мальборо-стрит һәм Лоуэр-Эбби стритта ике бина һатып ала һәм Ирландияның Аббат театрын булдыра, уның менән Леди Грегори 1928 йылға тиклем етәкселек итә.

Ошо ваҡыт эсендә ул үҙ театры өсөн 40-ҡа яҡын драма әҫәрҙәре яҙа. В 1919 йыл Грегори *Cathleen Ni Houlihanдың* спектаклендә төп ролдә уйнай.

Яҙыусы үлгәндән һуң 3 ай үткәс (ул 80 йәшендә күкрәк яман шешенән вафат була), уның Кул-парк имениеһындағы мөлкәте аукционда һатыла, ә Ирландия әҙәбиәтенең тергеҙелеүе тарихы менән тығыҙ бәйләнгән бина, тулыһынса ташландыҡ хәлгә килеп, 1941 йылда һүтелә.

## Һайланма драматургия

* *Twenty Five* (1903)
* *Spreading the News* (1904)
* *Kincora: A Play in Three Acts* (1905)
* *The White Cockade: A Comedy in Three Acts* (1905)
* *Hyacinth Halvey* (1906)
* *The Doctor in Spite of Himself* (1906)
* *The Canavans* (1906)
* *The Rising of the Moon* (1907)
* *Dervorgilla (1907)*
* *The Workhouse Ward* (1908)
* *The Rogueries of Scapin* (1908)
* *The Miser* (1909)
* *Seven Short Plays* (1909)
* *The Image: A Play in Three Acts* (1910)
* *The Deliverer* (1911)
* *Damer’s Gold* (1912)
* *Irish Folk History Plays* (First Series 1912, Second Series 1912)
* *McDonough’s Wife* (1913)
* *The Image and Other Plays* (1922)
* *The Dragon: A Play in Three Acts* (1920)
* *The Would-Be Gentleman* (1923)
* *An Old Woman Remembers* (1923)
* *The Story Brought by Brigit: A Passion Play in Three Acts* (1924)
* *Sancha’s Master* (1927)
* *Dave* (1927)

## Проза һәм тәржемәләр
* *Arabi and His Household* (1882)
* *Over the River* (1887)
* *A Phantom’s Pilgrimage, or Home Ruin* (1893)
* Hrsg., *Sir William Gregory, KCMG: An Autobiography* (1894)
* Hrsg., *Mr Gregory’s Letter-Box 1813-30* (1898)
* Hrsg., *Ideals in Ireland: A Collection of Essays written by AE and Others* (1901)
* *Cuchulain of Muirthemne: The Story of the Men of the Red Branch of Ulster arranged and put into English by Lady Gregory* (1902)
* *Ulster* (1902)
* *Poets and Dreamers: Studies and Translations from the Irish* (1903)
* *Gods and Fighting Men* (1904)
* *A Book of Saints and Wonders, put down here by Lady Gregory, according to the Old Writings and the Memory of the People of Ireland* (1906)
* *The Kiltartan History Book* (1909)
* *A Book of Saints and Wonders* (1906)
* *Our Irish Theatre: A Chapter of Autobiography* (1913)
* *Kiltartan Poetry Book, Translations from the Irish* (1919)
* *Visions and Beliefs in the West of Ireland* (1920)
* *Hugh Lane’s Life and Achievement, with some account of the Dublin Galleries* (1921)
* *Case for the Return of Sir Hugh Lane’s Pictures to Dublin* (1926)
* *Seventy Years* (1974).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Coxhead, Elizabeth. *Lady Gregory: a literary portrait*, Harcourt, Brace & World, 1961.
* DiBattista, Maria; McDiarmid, Lucy. *High and Low Moderns: Literature and Culture, 1889—1939*. New York: Oxford University Press, 1996.
* Dick, Susan; Ellmann, Richard; Kiberd, Declan. «Essays for Richard Ellmann: Omnium Gatherum». The Yearbook of English Studies, Vol. 22, Medieval Narrative Special Number, McGill-Queen’s Press, 1992.
* Ellis, Samantha. «The Playboy of the Western World, Dublin, 1907». *The Guardian*, 16 April 2003, accessed 1 September 2009.
* Emerson Rogers, Howard. "Irish Myth and the Plot of Ulysses, " ELH, Vol. 15, No. 4, December 1948. pp. 306—327.
* Foster, R. F. *W. B. Yeats: A Life, Vol. II: The Arch-Poet 1915—1939*. New York: Oxford University Press, 1993. ISBN 0-19-818465-4.
* Frazier, Adrian. «The double life of a lady». *The Irish Times*, 23 March 2002, accessed 1 September 2009.
* Garrigan Mattar, Sinéad. *Primitivism, Science, and the Irish Revival*. Oxford University Press, 2004. ISBN 0-19-926895-9.
* Genet, Jacqueline. *The Big House in Ireland: Reality and Representation*. Barnes & Noble, 1991.
* Goldsmith, Oliver. *The Works of Oliver Goldsmith*. London: John Murray, 1854. OCLC: 2180329.
* Gonzalez, Alexander G. *Modern Irish Writers: A Bio-Critical Sourcebook*. Greenwood Press, 1997
* Gordon, Donald James. *W.B. Yeats: images of a poet: my permanent or impermanent images*, Manchester University Press ND, 1970
* Graham, Rigby. «Letter from Dublin». *American Notes & Queries*, Vol. 10, 1972.
* Gregory, Augusta. *Seventy years: being the autobiography of Lady Gregory*. Macmillan, 1976
* Hennessy, Caroline. «Lady Gregory: An Irish Life by Judith Hill», Raidió Teilifís Éireann, 2007, accessed 1 September 2009.
* Holmes, John. *Dante Gabriel Rossetti and the Late Victorian Sonnet Sequence*. Aldershot: Ashgate, 2005.
* Igoe, Vivien. *A Literary Guide to Dublin*. Methuen, 1994. ISBN 0-413-69120-9
* Kavanagh, Peter. *The Story of the Abbey Theatre: From Its Origins in 1899 to the Present*. New York: Devin-Adair, 1950.
* Kermode, Frank. *Romantic Image*. New York: Vintage Books, 1957.
* Kirkpatrick, Kathryn. *Border Crossings: Irish Women Writers and National Identities*. Tuscaloosa: University Of Alabama Press, 2000.
* Komesu, Okifumi and Sekine, Masuru. *Irish Writers and Politics*. Rowman & Littlefield, 1990. ISBN 0-389-20926-0
* Love, Damian. "Sailing to Ithaca: Remaking Yeats in Ulysses, " *The Cambridge Quarterly*, Volume 36, Number 1, 2007, pp. 1-10.
* McCormack, William. *The Blackwell Companion to Modern Irish Culture*. Oxford: Blackwell, 1999.
* Murray, Christopher. «Introduction to the abbeyonehundred Special Lecture Series». abbeytheatre.i.e., accessed 6 August 2009.
* Owens, Cóilín and Radner, Joan Newlon. *Irish Drama, 1900—1980*, CUA Press, 1990
* Pethica, James. *Lady Gregory’s Diaries 1892—1902* Colin Smythe, 1995. ISBN 0-86140-306-1
* Pethica, James L. «Gregory, (Isabella) Augusta, Lady Gregory (1852—1932)», *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004.
* Ryan, Philip B. *The Lost Theatres of Dublin*. The Badger Press, 1998. ISBN 0-9526076-1-1
* Shrank, Bernice and Demastes, William. *Irish playwrights, 1880—1995*. Westport: Greenwood Press, 1997.
* Tuohy, Frank. *Yeats*. London: Herbert, 1991.
* Yeats, William Butler. *Writings on Irish Folklore, Legend and Myth*. Penguin Classics, republished 26 February 2002. ISBN 0-14-018001-X.
* Yeats, William Butler; Kelly, John; Schuchard, Richard. *The collected letters of W.B. Yeats*, Oxford University Press, 2005.
* Augusta Gregory, Princess Grace Irish Library (Monaco), accessed 1 September 2009.
* «Brief History of Coole Park» , The National Parks and Wildlife Service, 2005, accessed 1 September 2009.
* «Representing the Great War: Texts and Contexts», *The Norton Anthology of English Literature*, 8th edition, accessed 1 September 2009.