Силәбе-Үҙәк

**Силәбе-Үҙәк** () (ғәҙәттә, «Силәбе») — Силәбе өлкәһенең административ үҙәге Силәбе ҡалаһындағы Көньяҡ Урал тимер юлының Силәбе төбәге терәк тимер юл станцияһы һәм үҙәк тимер юл вокзалы. Станция Силәбе тимер юлының нигеҙе булып тора һәм уға үҙ-ара бәйле башҡа үҙәк станциялар ҙа инә.

Мәскәүгә тиклем араһы — 2101 км ( Һамар аша), 1984 км ( Ульяновск аша) .

Станция пассажирҙар һәм йөк ташыу хеҙмәте күрһәтә. Станцияның оҙонлоғо 11 км самаһы, 70-тән ашыу юл (шуларҙың 13-ө - пассажир, 3-ө - фәҡәт ҡала янын хеҙмәтләндереү паркы), 7 йөк ташыу паркы бар. Тепловоздар һәм электровоздар өсөн - локомотив депоһы, йөк һәм пассажир вагондары депоһы, ҡунаҡхана, Көньяҡ Урал тимер юлының күсмә составы тарихы музейы бар.

## Тарихы
Көньяҡ Уралда тимер юлдар төҙөй башлау Урал менән Себерҙең ғәйәт ҙур тәбиғәт байлыҡтарын үҙләштереү ихтыяжы тыуыу менән бәйле.

1891 йылда Бөйөк Себер юлы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.

1888 йылда - Мәскәүҙән Өфөгә тиклем, 1890 йылдың 20 (8) сентябрендә - Златоусҡа, ә 1892 йылдың 25 октябрендә Силәбегә беренсе поезд килә . Ул ваҡытта Ырымбур губернаһының Силәбе өйәҙе административ үҙәге станциянан 4 верста (4,2 км самаһы) алыҫлыҡта була.

Тәүге, бер ҡатлы вокзал бинаһы 1892 йылда асыла .

1892 йылдың июлендә Силәбенән Себер тимер юлының тәү сиратта торған көнбайыш участкаһы төҙөлә башлай (тәү сираттағы), ул Көнбайыш Себер юлының ете участкаһының береһе була.

Тимер юлы төҙөлөшө ҡала үҫеше өсөн ҙур этәргес була. Силәбе үҙенсәлекле «Себер ҡапҡа»һына әйләнә.

1918 йылдың 14 майында Силәбе тимер юл станцияһында булған ваҡиғаларҙан һуң Чехословакия корпусының баш күтәреүе һәм 1918 йылдың 26 майынан 27 майына ҡаршы төндә ҡаланы яулап алыу элегрәк нейтралитет һаҡлап ҡалған күп меңле корпустың граждандар һуғышында Аҡ хәрәкәттә ҡатнашыуына килтергән

1930 йылдың 1 майынан станция бер юлға - Пермь тимер юлы идаралығына, уның 7-се эксплуатация районы составына күсә. 1934 йылда Көньяҡ Урал тимер юлын ойошторғанда станция уның составына күсә, юл идаралығы Силәбелә урынлаша.

Бөйөк ватан һуғышы йылдарында станция Силәбе ҡалаһында эвакуацияланған сәнәғәт предприятиелары һәм халҡы, шулай уҡ ҡалала етештерелгән хәрби техника, боеприпастар, шәхси составтар һанын иҫәпкә алып, мөһим роль уйнай. Станцияла фронттан килгән хәрби-санитар поездарҙы бушатыу пункты ла йыһазландырыла, ауыр яралылар ҡалалағы һәм өлкәләге эвакуация госпиталдәренә ебәреп торола. Дөйөм алғанда, 1941-1943 йылдарҙа ғына ла станцияларға 483 хәрби-санитар поезд бушатылған, һуғыш ваҡытында 220 000 самаһы яралы һалдат килтерелгән. Станцияның пар һәм йөк вагондары депоһында 5 бронепоезд әҙерләп оҙатылған .

Станция 1945 йылдың аҙағынан 3 кВ ҡеүәтле даими электр тогы менән тәьмин ителгән. 
Файл:Водонапорная башня у вокзала 4.JPG|Вокзал янындағы һыу баҫымы башняһы. XIX быуат станцияһы, мәҙәни мираҫ объекттары. 
Файл:Колёсная пара начала XX века f002.jpg|ХХ быуат башындағы парлы тәгәрмәс, 2 метр тәрәнлектә табылған. 
Файл:Parovoz3.jpg|Ҡомартҡы паровоз, 157-се серия. 1905 йыл иҫтәлекле ваҡиғалар тураһында табличка беркетелгән. Мәҙәни мираҫ объекты
Файл:Макет паровоза Колбрукдэйл (Челябинск) f001.jpg|Донъяла беренсе Колбрукдэйл паровоз макеты. Локомотив депоһының тепловоз ремонтлау цехы янында ҡуйылған.
Файл:Станция_Челябинск-главный_(06).JPG|слева|мини|справа|Станцияның пассажирҙар һәм сортировка парктарының береһе
Файл:Железнодорожный_вокзал_(Челябинск-Главный)_f002.jpg|слева|мини|Тимер юл вокзалы станцияһында
Файл:Chelyabinsk-19.JPG|мини|Вокзалдың бер витражы
Файл:Old-station-Chelyabinsk.JPG|слева|мини|Иҫке тимер юл вокзалы бинаһы. 1935 йылғы реконструкциянан һуң 


## Станция вокзалдары

Вокзалда пассажирҙар өсөн бер нисә көтөү залы бар, шулай уҡ юғары уңайлылыҡ тыуҙырылған һәм балалы пассажирҙар өсөн көтөү залы йыһазландырылған. 1892 йылда төҙөлгән иҫке вокзал бинаһы шулай уҡ реставрацияланған, хәҙер унда административ бүлектәр урынлашҡан.

### Ҡала яны вокзалы

## Пассажир поездары

### Ҡала яны хәрәкәте

### Алыҫ юл поездары
2020 йылғы график буйынса станция аша йөрөгән алыҫ юл пассажир поездары:

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

## Һылтанмалар

* Железнодорожный вокзал г. Челябинска
* Фотоблог об истории железнодорожного вокзала станции Челябинск (Челябинск-Главный)
* Фотоблог об истории паровозного (ныне локомотивный и пассажирский вагоноремонтный) депо станции Челябинск (Челябинск-Главный)
* Фотографии станции Челябинск-Главный на «Сайте о железной дороге» Сергея Болашенко