Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейы

**Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейы** — Беларусь Республикаһының Минск өлкәһендәге Копыль ҡалаһындағы музей.

## Тарих
Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейына 1978 йылда нигеҙ һалына. 1979 йылдың 1 ғинуарынан мүзей асыла. Музей элекке күн оҫтаханаһында, XIX быуат аҙағының тарихи бинаһында урынлашҡан. Реставрациянан һуң 2000 йылдың 14 майы нда музей яңынан асыла һәм тәүге ҡунаҡтарҙы ағартыу эшмәкәрлеге маҡсатында тәүге күргәҙмәһе менән таныштыра.. Музейҙы 1985 йылдан алып В. Л. Шураков етәкләй.

Копыль район тыуған яҡты өйрәнеү музейы 2006 йылда «Копыль район тыуған яҡты өйрәнеү музейы» дәүләт учреждениеһы исемен ала. Уның фондында һирәк иконалар коллекцияһы, һынлы сәнғәт экспонаттары, туҡыусылыҡ сәнғәте һәм халыҡ сәнәғәте әйберҙәре урынлашҡан. Был экспонаттар 24854 һаҡлау берәмеге тәшкил итә. Килеүселәр һаны 2012 йылдың 1 ғинуарына — 7 770 кеше була.

Экскурсиялар үткәреү менән бер рәттән, музей мәҙәни — мәғариф программалар ашырыу менән шөғөлләнә : «1944 йылдан хат килде …», «Башланғыс мәктәп», «Путешествие в прошлое», «Предметы с бабушкиного чердака».

## Музей проекттары
2010—2012 йылдарҙа музей коллективы түбәндәге проекттарҙы тормошҡа ашыра: «Межречье Мажи и Морочи» йәшел маршруты, проект «Вклад в мировую культуру эмигрантов, уроженцев Копыльщины» һәм «Опекуны счастья»,"К активному обществу в любом возрасте". Уларҙың иң үҙенсәлеклеләре «Опекуны счастья», «Батырлыҡ һуҡмағы» проекттары була.

## Коллекциялары
Музейҙа өс даими экспозиция эшләй, уларҙың иң беренсеһе «Археологическая история Копыльщины» тип атала. Был экспозиция боронғо дәүерҙән алып XIX быуат башына тиклемге осорҙо сағылдыра, Копылдағы (1996—1999, 2004) археологик ҡаҙыуҙарҙың табылдыҡтарын күрһәтә. Айырыуса ҙур ҡыҙыҡһыныу уята:

* балалар уйынсығы — балсыҡтан яһалған эт һыны I—IV бб. б. э.,
* XIII быуат бал кәрәҙе,
* XIII быуат хирург бысағы — был Беларусь территорияһында берҙән-бер табышь,
* шлем осо XII—XIII бб. — Полоцк һәм Берестьянан тыш табылған өсөнсө экспонат,
* XVI быуат арбалет болты.

Икенсе экспозиция "Копыль ", ул копыль архитектура формаларын сағылдыра.:

* XIX быуаттың беренсе яртыһындағы фарфор һыра көрөшкәһе (Германия),
* XIX быуат аҙағында менән фарфор шәкәр һауыты,
* IX быуат аҙағындағы фарфор май һауыты
* XIX быуат аҙағындағы фарфор көршәк һәм таз,
* XIX быуат аҙағында вена Тонетц креслоһы,
* 1874 й. тимер карауат (Варшава),
* 1848 йылғы юл сумаҙаны.

Өсөнсө күргәҙмә, «Трагедия и подвиг. Век ХХ», 1900—1950 йылдар осорон сағылдыра:

## Музей филиалы
Тыуған яҡты өйрәнеү музейының филиалы Копыль районының Слобода-Кучинский ауыл советындағы Велешино ауылында урынлашҡан: көнкүреш һәм этнография музейы хіх быуат аҙағында — хх быуат башында. Күргәҙмә экспозицияһы өс бүлектән тора: «Крәҫтиән көнкүреше xix быуат аҙағы — xx быуат башында» (крәҫтиән усадьбалары көнкүреш әйберҙәре күрһәтелгән), «Башланғыс мәктәп тарихы», «Яҡташыбыҙ, рәссам, „Беларусь“ нәшриәтенең элекке баш мөхәррире М. Голубовичтың мемориаль кабинеты».

Икенсе филиалы Семежево ауылында — академик М. С. Высоцкий йорт-музейы, 2008 йылда унда билдәле яҡташтарының ижадына арналған күргәҙмә ойошторола. Экспозицияһы ике бүлектән тора: «Этнография и быт родительского дома», «Производственная, академическая и общественная деятельность М. С. Высоцкого».

## Галереяһы

Bust of Tsishka Hartny in the local history museum in Kapyl.jpg|Гартный Тишки бюсы Скульптор З. Азгур
Археалагічная экспазіцыя Капыльскага музея.jpg|Археология экспозицияһы
Беларускі селянін у музеі ў Капылі.jpg|Белорус крәҫтиәне
Знамя "Лучшей свинарке", Капыльскі краязнаўчы музей.jpg|Байраҡ «иң яҡшы сусҡа ҡарусыға»


## Адресы
Музей ошо адрес буйынса урынлашҡан: 223927, Беларусь Республикаһы, Минск өлкәһе, Копыль ҡалаһы, Ленин майҙаны, 4

## Иҫкәрмәләр


## Әҙәбиәт
* Беларуская энцыклапедыя: 18 т. т. 8: Канто — Кулі / Рэдкать.: Пашкоў інш г. п і. — : БелЭн, 1999. — С. 35. — С 576: іл. — 10 000 дана — .
* Федар Абрамчыкать. Капыльскі краязнаўчы музейы // гісторыі Энцыклапедыя Беларусі / Рэдкать.: Пашкоў г. П. (рэд галоўны.) i інш.; Маст. Жакевіч Э. Э. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4:Кадэта-Ляшчэнь. — С. 105. — 432 б. — 10 000 дана — .
* 

## Һылтанмалар
* Государственное учреждение «Копыльский районный краеведческий музей» 
* Сайт музея. Копыльский районный краеведческий музей 
* Репортаж из Копыльского краевведческого музея