Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты

**В.В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты** - Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты, формаль булмаған - "Плехановка", "Плеханов университеты" - Рәсәйҙең төп иҡтисади юғары уҡыу йорто, "Иҡтисад" йүнәлешендә  йүнәлешендә белгеслек һаны буйынса илдә иң ҙуры булып тора. Рәсәйҙең иҡтисади профилендәге иң юғары белем биреү учреждениеһы.

1907 йылда Рәсәй империяһында коммерция мәғарифын таратыу буйынса беренсе профилле юғары уҡыу йорто булараҡ эшҡыуар Алексей Вишняков тарафынан ойошторола. Бөгөн был иҡтисад, тауарсылыҡ һәм технологиялар өлкәһендә юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү буйынса иң ҙур уҡыу һәм ғилми үҙәк. Университет составына инновациялар үҙәге, студенттар бизнес-инкубаторы, Рәсәй иҡтисадының ситуация анализы һәм фаразлау үҙәге инә. Университетта 1200-ҙән ашыу уҡытыусы эшләй, шуларҙан 260-тан ашыу фән докторы, 180-дән ашыу профессор, 630-ҙан ашыу фән кандидаты һәм 420 доцент.  Г.В.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетында 17 меңдән ашыу студент белем ала.

Г.В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты Мәскәүҙең иң яҡшы ун университеты иҫәбенә инә, ғәҙәттәгесә, эш биреүселәр тарафынан талап ителгән топ-20 юғары уҡыу йорто иҫәбенә инә ("RAEX 2020" рейтингы "Рәсәйҙең 100 юғары уҡыу йорто исемлегенә инә), шулай уҡ йыл һайын QS Graduate Empabity Rilkings юғары уҡыу йортон тамамлаусыларҙы эшкә урынлаштырыу буйынса донъяның иң яҡшы университеттарының  топ-рейтингына инә.

## Тарихы
1897 йылда   Мәскәү эшҡыуарҙары һәм А.С. Вишняков етәкселегендәге финансистар ойошторған йәмғиәт иҡтисади белем биреү системаһын үҫтереҙе  маҡсат итеп ҡуя. Шул йәһәттән тәүге бер нисә йыл эсендә Йәмғиәт Мәскәүҙә бер нисә сауҙа кластарын һәм ике коммерция училищеһын (ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар) аса. 1903 йылда махсус фәндәр уҡытыусыларын әҙерләү өсөн Йәмғиәт шулай уҡ *Коммерция курстары* аса, 1906 йылда ул юғары статус ала, ул  бер йылдан *Мәскәү коммерция институты*  үҙгәртеп ҡоролған.. Мәскәү коммерция училищеһын А.Н. Глаголев 1906 йылда  вафатына тиклем етәкләй

### Мәскәү коммерция институты
1907 йылда Мәскәү коммерция курстары Мәскәү  коммерция институты тип үҙгәртелә

1913 йылда институттың яңы корпусы төҙөлә.  Яңы корпуста лекция һәм семинар  дәрестәр өсөн аудиториялар, китапхана, лаборатория урынлаша.

Институттың ике факультеты була: коммерция -иҡтисади һәм коммерция-техник, уҡыу 4 йыл дауам итә. Институтта иҡтисад, хоҡуҡ, политэкономия, финанстар  тураһында фән, статистика, математика, физика, механика, шулай уҡ өс сит телдәр, философия, тарих һәм дини тәғлимәт уҡытыла.  Иҡтисад факультетын тамамлаусыларға   иҡтисад фәндәре кандидаты тигән исем бирелә, техник факультетты тамамлағас  коммерц-инженер дипломы тапшырыла. Институтта  билдәле  педагог һәм ғалимдар, шул иҫәптән  Мәскәү университеты профессорҙары уҡыта

.


Файл:Московский коммерческий институт.jpg|Мәскәү коммерция институтының биналар комплексы
Файл:Pavel I. Novgorodtsev.jpg|Институттың беренсе ректоры — Павел Иванович Новгородцев.
Файл:Предметная книжка № 567.jpg|Предмет китабы (хәҙерге зачет кенәгәһенең аналогы).


### Совет осоронда
1919 йылда Мәскәү коммерция институты Карл Маркс исемендәге Мәскәү халыҡ хужалығы институты тип үҙгәртелә (МХХИ). Саҡ ҡына һуңыраҡ, 1924 йылда Д. Б. Рязанов  тәҡдиме буйынса МХХИ  Георгий Плеханов Валентинович  исемен ала.

1930 йылдарҙа  институттың айырым факультеттар базаһы нигеҙендә   Мәскәү энергетика институты, Мәскәү ит сәнәғәтенең   химия-технология институты, Мәскәү аҙыҡ-түлек сәнәғәте институт, Мәскәү иҡтисади-статистика институты  һ.б. ойошторола.  Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында университет берҙән-бер юғары уҡыу йортобулып эвакуацияланмай һәм эшен дауам итә.  

1957 йылдың 9 мартында Г.В.Плеханов исемендәге Мәскәү халыҡ хужалығы институты  Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены  менән бүләкләнә. 1961 йылда Мәскәү дәүләт иҡтисад институты менән берләштерелә. Берләштереү һөҙөмтәһендә   һигеҙ факультет һәм ҡырҡҡа яҡын кафедралар ойошторола, яңы дисциплина индерелә

### Хәҙерге Рәсәйҙә
1991 йылдың 13 авгусында  РСФСР  Министрҙар Советы ҡарары яңы Г.В.Плеханов исемендәге МХХИ  — Г.В.Плеханов  исемендәге Рәсәй иҡтисад академияһы исемен ала. 2010 йылдың 17 июлендә Академияға  университет статусы бирелә:   РФ Мәғариф һәм фән министрлығының  2010 йылдың 26 авгусындағы   883-сө ҡарары менән рәсми рәүештә  Г. В. Плеханов Рәсәй иҡтисад университеты  тип үҙгәртелә. Уның составына Мәғариф һәм фән министрлығының  2012 йылдың 21 декабрендәге бойороғо менән  Рәсәй дәүләт сауҙа-иҡтисад университеты индерелә.

2015 йылдың 11 мартында В.Г.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетына  Рәсәй Мәғарифы һәм фән министрлығы бойороғо менән Мәскәү дәүләт иҡтисад, статистика һәм информатика университеты ҡушыла..

## Филиалдары
Г.В.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисады университетының  РФ һәм яҡын сит илдәр территорияһында  филиалдары бар:

Элегерәк  Берлин (Германия),  Бишкәк (Ҡырғыҙ республикаһы),  Дмитров, Лосино-Петровский һәм Мәскәү өлкәһенең Серпухов Һарытау өлкәһенең   Балаково, Маркс һәм Һарытау (Һарытау социаль-иҡтисади институты),  Абакан, Архангельск, Барнаул, Белгород, Дербент, Екатеринбург, Ҡазан, Калининград, Красноярск, Курск, Иркутск, Түбәнге новгород, Новосибирск, Омск, Рига (Латвия), Дондағы Ростов, Рязань, Һамар, Тверь, Улан-Удэ, Усть-Каменогорск (Ҡаҙағстан республикаһы), Өфө, Силәбе, Элиста, Южно-Сахалинск, Ярославль ҡалаларында филиалдары булған.

## Профессор-уҡытыусылар составы
2019 йылдың 31 декабренә ҡарата, профессор-уҡытыусылар составы  1 009 кеше тәшкил итә, шларҙың 764 (75,7 %) ғалим дәрәжәһенә эйә (фән докторы — 206 кеше, профессор — 126, фән кандидаты — 558). Профессор-уҡытыуыслар составында барыһы 1396  кеше, шул иҫәптән 282 кеше ике урында эшләүселәр бар.

2019 йылдың 31 декабренә ҡарата мәғлүмәттәр буйынса уҡытыусыларҙың уртаса йәше  49 йәш  тәшкил итә.

## Белем биреү эшмәкәрлеге
В.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты "Иҡтисад", "Менеджмент", "Финанстар һәм кредит", "Политология", "Юриспруденция", "Прикладная информатика", "Дәүләт һәм муниципаль идара итеү", "Реклама һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш" йүнәлештәре буйынса юғары профессиональ белем биреү программаларын уҡытыуҙың төрлө формалары буйынса тормошҡа ашырыла.

алып барылаУҡыу процесына сит ил уҡытыусылары, белгестәр һәм ғалимдар әүҙем йәлеп ителә. Бакалавриат буйынса 3 программа буйынса уҡытыу 4 һәм магистратура программаһы тулыһынса сит телдәрҙә алып барыла . Мәғариф һәм фән мәсьәләләре буйынса сит ил һәм халыҡ-ара ойошмалар менән килешеү төҙөлгән,"Иҡтисад", "Менеджмент" һәм "Финанстар һәм кредит" йүнәлештәре буйынса селтәр формаһын файҙаланып, бакалавр һәм магистр белем биреү программаларын тормошҡа ашырыу тураһында 28 килешеү уңышлы эшләй.

## Факультеттар
2020-2021 уҡыу йылына университетта 12 факультетта төп уҡыу процесы бара:

# Финанс факультеты
# Маркетинг факультеты
# Менеджмент факультеты
# Иҡтисад һәм хоҡуҡ факультеты
# Цифрлы  һәм мәғлүмәт технологиялары институтында иҡтисад
# «Мәскәү бизнес һәм иҡтисад мәктәбе» (IBS-Plekhanov & economics global)
# Ҡунаҡхана-ресторан, спорт һәм туризм индустрияһы факультеты
# Сауҙа, иҡтисад һәм тауарсылыҡ факультеты
# Дистанцион уҡыу факультеты
# Бизнес һәм өҫтәмә белем биреү факультеты
# Идара итеү институты һәм социаль-иҡтисади проектлау
# «Капитан»   бизнес факультеты

Факультеттарҙың структураһы дөйөм алғанда университет белем биреү эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәренә тап килә. Уҡытыу процесын 66 кафедра составында эшләгән уҡытыусылар тормошҡа ашыра. Яңы асылған  кафедраларҙың береһе - Халыҡ-ара финанс һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү институтының база кафедраһы (Канада).

## Халыҡ-ара бәйләнештәр
Университет берлектәге ғилми проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн, шулай уҡ студенттар менән алмашыу һәм ике һәм өс ҙур уҡыу үҙәктәре менән хеҙмәттәшлек итеү буйынса партнерлыҡ мөнәсәбәттәрен билдәләне. Даими нигеҙҙә факультеттар сит илдәрҙән билдәле ғалимдар, эшҡыуарҙар, сәйәсмәндәр һәм иҡтисадсылар ҡатнашлығында лекциялар һәм оҫталыҡ дәрестәре ойоштора

## Рейтинг

* Рәсәй Фән һәм юғары белем министрлығы структураһында QS Stars абруйлы халыҡ-ара рейтингыһында "5 йондоҙ" категорияһына эйә булған беренсе һәм берҙән-бер Рәсәй университеты. Донъяла бөтәһе 50-нән ашыу юғары уҡыу йорто ошондай категорияға эйә.
* Британия THE  рейтинг агентлығы (Times Higher Education) рейтингында өсөнсө урын - башҡа юғары уҡыу йорттары араһында "сифатлы  белем биреү" категорияһында.
* «Эксперт РА» агентлығы  университетҡа  «С» класы рейтингы бирә, был тамамлаусыларҙы «юғары кимәлдә» әҙерләүҙе аңлата.
* Топ — 5  - Excellent Business Schools категорияһында Рәсәйҙең иң яҡшы 5 бизнес-мәктәбе
* Топ — 10 QS рейтинг агентлығы версияһы буйынса тәүге унау исемлегендә - 2014 йылда ҡабул итеү йомғаҡтары буйынса, шулай уҡ BRICS илдәренең иң яҡшы 100 юғары уҡыу йорто иҫәбенә инә.
* Топ — программаһын 15 МБА  «Бизнес-журнал»  журналының версияһы буйынса
* Топ — 20 Рәсәйҙең иң яҡшы бизнес-мәктәбе «Секрет фирмы»  журналы рейтингы буйынса  .
* QS World University Rankings Бөтә донъя университеттары рейтингына ингән 25 Рәсәй юғары уҡыу йорто (Quacquarelli Symonds компанияһы (позиция 751-800). 
* 2020 йылда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының тотороҡло үҫеш маҡсаттарына ярашлы   донъяның тәүге 100 юғары уҡыу йорто
* Бизнес донъяһында иң яҡшы  1000   мәктәбе иҫәбенә ингән

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Храм иконы Божией Матери «Взыскание погибших» на Зацепе

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* 
* 
* 
* 
* Архивная копия от 5 августа 2014 на Wayback Machine
* 

## Һылтанмалар

* День открытых дверей 14 ноября 2020.
* Отчет о самообследовании РЭУ им Г. В. Плеханова за 2019 год (публ. от 20 апреля 2020 г.)
* Официальный сайт РЭУ им. Г. В. Плеханова (рус.). Дата обращения: 16 ноября 2020.
* Российский экономический университет имени Г. В. Плеханова (рус.) (недоступная ссылка — история ). Информационно-аналитические материалы к заседанию рабочей группы Межведомственной комиссии по мониторингу деятельности образовательных организаций высшего образования.. Дата обращения: 24 июля 2014.
* Официальный сайт аспирантуры и докторантуры РЭУ им. Г. В. Плеханова (рус.) (недоступная ссылка). Дата обращения: 24 июля 2014. Архивировано 14 ноября 2014 года.
* Виртуальная панорама РЭУ им. Г. В. Плеханова (рус.) (недоступная ссылка). Дата обращения: 25 марта 2020. Архивировано 16 октября 2014 года.
* Учебно-научный центр по переподготовке и повышению квалификации работников высшей школы РЭУ им. Г.В. Плеханова (рус.) (недоступная ссылка). Дата обращения: 24 июля 2014. Архивировано 9 декабря 2017 года.
* Московский коммерческий институт (неопр.). Узнай Москву. Дата обращения: 16 марта 2018.