Козлов Валерий Васильевич

**Валерий Васильевич Козлов** () — СССР һәм Рәсәй математигы һәм механигы. Рәсәй Фәндәр академияһы президенты вазифаһын башҡарыусы (24 март — 26 сентябрь 2017), Рәсәй Фәндәр академияһының вице-президенты (2001 йылдан), Рәсәй Фәндәр академияһының В. А. Стеклов исемендәге Математика институты директоры (2004—2016), Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2000), физика-математика фәндәре докторы (1978), профессор (1983).

## Биографияһы
Валерий Васильевич Козлов 1950 йылдың 1 ғинуарында Рязань өлкәһе Костыли ауылында. 1972 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын «механика» һөнәре буйынса тамамлай. 1972—1973 йылдарҙа — Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультеты аспиранты.

1974 йылда «Качественное исследование движения тяжёлого твёрдого тела в интегрируемых случаях» темаһына физика-математика фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп диссертация яҡлай.

1978 йылда «Вопросы качественного анализа в динамике твёрдого тела» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1983 йылдан — Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетының теоретик механика кафедраһы профессоры, унда 1999 йылға тиклем эшләй.

1988—1991 йылдарҙа — һәләтле балалар өсөн мәктәптәр буйынса Мәскәү дәүләт университеты проректоры, 1991—1996 йылдарҙа — Мәскәү дәүләт университеты ғилми советының баш ғилми секретары, 1996—1998 йылдарҙа — Мәскәү дәүләт университетының Административ-хужалыҡ бүлексәһе дирекцияһы проректор-директоры. 1998—2001 йылдарҙа — РФ мәғариф министры урынбаҫары.

1999—2004 йылдарҙа — математик статистика һәм механика-математика факультетының осраҡлы процестар кафедраһын етәкләй, ә 2005 йылдан дифференциаль тигеҙләмәләр кафедраһы мөдире була.

1997 йылдың 30 майында Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, ә 2000 йылдың 26 майында Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана (машиналар эшләү, механика һәм идара итеү процестары проблемалары бүлеге). 2001 йылдың 14 ноябрендә Рәсәй Фәндәр академияһы Президиумы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана. 2004—2016 йылдарҙа Рәсәй Фәндәр академияһының В. А. Стеклов исемендәге Математика институты директоры була..

РФ Президенты ҡарамағындағы Фән, технологиялар һәм мәғариф буйынса совет ағзаһы, Совет президиумы составына инә (2004—2012). Рәсәй Фәндәр академияһының Устав буйынса комиссияһы, Рәсәй Фәндәр академияһының йәштәр менән эшләү буйынса комиссияһы һәм башланғыс, урта һәм юғары мәктәптәр өсөн Федераль дәүләт белем биреү стандартының һәм уҡыу әҙәбиәтенең фәнни йөкмәткеһен анализлау һәм баһалау буйынса эксперт комиссияһы рәйесе. 2015 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы Президиумының Федераль ғилми ойошмалар агентлығы ҡарамағындағы ғилми ойошмалар структураһын камиллаштырыу буйынса комиссияһын етәкләй.

«Известия РАН. Серия математическая» һәм «Регулярная и хаотическая динамика» журналдарының баш мөхәррире була. Шулай уҡ математика һәм механика буйынса бер нисә алдынғы журналдың редколлегияһына инә. 2010—2012 йылдарҙа «Квант» журналының баш мөхәррире була.

Рәсәй мәктәп уҡыусылары араһында математика буйынса олимпиадалар советының эксперт комиссияһы ағзаһы.

2010 йылдан башлап — «Сколково» фондының ғилми-консультация советы ағзаһы. 2015 йылда «МИСиС» милли тикшеренеү технология университетының математика кафедраһын етәкләй.

2017 йылдың 22 мартынан Рәсәй Фәндәр академияһының яҙҙан көҙгә күсерелгән яңы президентын һайлағанға тиклем Рәсәй Фәндәр академияһы башлығы вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә һәм 24 марттан Рәсәй Хөкүмәте бойороғо менән ошо вазифала раҫлана. 11 апрелдә «Российская газета»ға интервьюһында көҙ көнө үҙ кандидатураһын тәҡдим итергә йыйынмауы хаҡында белдерә Сентябрҙә, һайлауға тиклем бер нисә көн ҡалғас, Рәсәй Фәндәр академияһы президенты булырға амбицияларының булмауын раҫлай, кандидаттарҙы ил етәкселеге менән яраштырыу идеяһының дөрөҫлөгөн билдәләй һәм Рәсәй Фәндәр академияһының яңы башлығы үҙ программаһын көндәлек диалогта ғына тормошҡа ашыра аласағын билдәләй. 2017 йылдың 26 сентябрендә Александр Сергеев Рәсәй Фәндәр академияһы президенты итеп һайланғандан һуң вәкәләттәрен һала, ләкин Президиум ағзаһы булып ҡала — өҫтәүенә бер юлы ике ролдә: Рәсәй Фәндәр академияһы вице-президенты һәм Математика фәндәре бүлегенең академик-секретары булараҡ.

## Фәнни эшмәкәрлеге
В. В. Козлов тикшеренеүҙәренең төп йүнәлештәре: теоретик механика, хәрәкәт тигеҙләмәләренең аныҡ интеграцияланыу проблемаһы, механиканың вариация ысулдары, хәрәкәт тотороҡлолоғо теорияһы, ҡаты есем динамикаһы, неголономик механика, бәрелеү, симметрия һәм интеграль инварианттар теорияһы, статистик механиканың математик мәсьәләләре, эргодик теория һәм математик физика.

Бер нисә классик мәсьәләне хәл итә: Пуанкараның хәрәкәтһеҙ нөктәле ауыр симметрик булмаған ҡаты есемдең өҫтәмә һаҡлау закондары булмау тураһындағы мәсьәләне, Пэнлеве- Голубевтың комплекслы ваҡыт яҫылығында динамика тигеҙләмәләре сығарылыштарының тармаҡланыуы һәм Гамильтон тигеҙләмәләренең голоморфлы беренсе интегралдары булыуы тураһындағы мәсьәләнен, Чаплыгиндың ҡаты есемдең сикһеҙ идеаль шыйыҡса күләмендә төшөүе тураһында мәсьәләне.

Ирншоу әйткән гармония потенциаллы яланда тигеҙлектең тотороҡһоҙ булыуы тураһында теореманы тәүге тапҡыр тулы һәм ҡәтғи иҫбатлай.

## Төп хеҙмәттәре
* Методы качественного анализа в динамике твердого тела / В. В. Козлов. — М. : Изд-во МГУ, 1980. — 230 с. : ил.; 20 см.
** Изд. 2-е, доп. — Ижевск ; Москва : R&C Dynamics ; 2000. — 247 с. : ил.; 21 см; ISBN 978-5-93972-011-0 : 1000 экз
* Биллиарды. Генетическое введение в динамику систем с ударами / В. В. Козлов, Д. В. Трещев. — М. : Изд-во МГУ, 1991. — 166,[2] с. : ил.; 21 см; ISBN 5-211-01566-5;
* Симметрии, топология и резонансы в гамильтоновой механике / В. В. Козлов. — Ижевск : Изд-во Удм. гос. ун-та, 1995. — 429 с. : ил.; 22 см; ISBN 5-7029-0126-6;
* Асимптотики решений сильно нелинейных систем дифференциальных уравнений / В. В. Козлов, С. Д. Фурта. — М. : Изд-во Моск. ун-та, 1996. — 243,[1] с.; 20 см; ISBN 5-211-03775-8
** Изд. 2-е, испр. и доп. — Москва : [б. и.] ; Ижевск : Институт компьютерных исследований, 2009. — 311 с. : ил.; 21 см; ISBN 978-5-93972-739-6
* Общая теория вихрей. Ижевск, 1998;
** Изд. 2-е, испр. и доп. — Москва ; Ижевск : Ин-т компьютерных исслед., 2013. — 324 с. : ил.; 21 см. — (Библиотека журнала «Регулярная и хаотическая динамика»).; ISBN 978-5-4344-0110-4
* Тепловое равновесие по Гиббсу и Пуанкаре / В. В. Козлов. — М. ; Ижевск : Ин-т компьютер. исслед., 2002. — 319 с. : ил.; 21 см; ISBN 5-93972-187-7;
* Математические аспекты классической и небесной механики. 2-е изд. М., 2002 (в соавт. с В. И. Арнольдом и А. И. Нейштадтом);
* Ансамбли Гиббса и неравновесная статистическая механика / В. В. Козлов. — Москва : НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика» ; Ижевск : Ин-т компьютерных исслед., 2008. — 203 с. : ил.; 21 см; ISBN 978-5-93972-645-0
* Избранные работы по математике, механике и математической физике : [сборник] / В. В. Козлов. — Москва ; Ин-т компьютерных исслед. ; Ижевск : R&C Dynamics, 2010. — 671 с., [1] л. цв. портр. : ил.; 25 см; ISBN 978-5-93972-799-0
* Асимптотики решений сильно нелинейных систем дифференциальных уравнений. 2-е изд. М., 1996 (в соавт. с С. Д. Фуртой; англ. перевод 2013);
* «Общая теория вихрей» (2013);
* «A memoir on integrable systems» (2014, в соавт.)

### Урта мәктәптәр өсөн дәреслектәр һәм уҡыу әсбаптары
* Математика : учебник для 1-го класса общеобразовательных организаций / В. В. Козлов, А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Никитин, О. А. Никитина; под редакцией академика В. В. Козлова, академика РАО А. А. Никитина ; Министерство науки и высшего образования РФ, Новосибирский государственный университет, Гуманитарный институт, Научно-образовательный центр «Наследие». — Новосибирск : ИПЦ НГУ, 2021-. — 29 см. Ч. 1. — 2021. — 169, [1] с. : ил., табл.; ISBN 978-5-4437-1193-5 : 100 экз.
* Математика : учебник для 5-го класса общеобразовательных учреждений / [В. В. Козлов]; под ред. В. В. Козлова, А. А. Никитина. — Москва : Русское слово, 2012. — 351, [1] с. : ил. цв. ил., табл.; 22 см. — (ФГОС. Инновационная школа) (Многоуровневое обучение).; ISBN 978-5-91218-649-3
* Математика : учебник для 6 класса общеобразовательных учреждений / [В. В. Козлов и др.]; под ред. В. В. Козлова, А. А. Никитина. — Москва : Русское слово, 2013. — 325, [1] с. : ил.; 22 см. — (ФГОС. Инновационная школа).; ISBN 978-5-91218-759-9
* Математика. Алгебра и геометрия [Текст] : учебник для 7-го класса общеобразовательных организаций : многоуровневое обучение / В. В. Козлов [и др.]; под ред. В. В. Козлова, А. А. Никитина. — 2-е изд. — Москва : Русское слово, 2015. — 382, [1] с. : ил.; 22 см. — (Инновационная школа).; ISBN 978-5-00092-215-6 : 2 000 экз.
* Математика. Алгебра и геометрия : учебник для 8 класса общеобразовательных организаций / [В. В. Козлов и др. ; под ред. В. В. Козлова, А. А. Никитина]. — Москва : Русское слово, 2014. — 366, [1] с. : ил.; 22 см. — (Инновационная школа. Многоуровневое обучение).; ISBN 978-5-00007-532-6
* Математика. Алгебра и геометрия. 9 класс [Текст] : учебник для 9-го класса общеобразовательных организаций / В. В. Козлов [и др.]; под ред. В. В. Козлова, А. А. Никитина. — Москва : Русское слово, 2015. — 375, [1] с. : ил., табл., цв. ил.; 22 см. — (Инновационная школа. Многоуровневое обучение).; ISBN 978-5-00092-049-7 : 2000 экз.
* Математика. Алгебра и начала математического анализа, геометрия [Текст] : учебник для 10 класса общеобразовательных организаций : базовый и углубленный уровни / [В. В. Козлов и др.]; под ред. В. В. Козлова и А. А. Никитина. — Москва : Русское слово, 2014. — 462, [1] с. : ил., табл., цв. ил.; 22 см. — (Инновационная школа) (Многоуровневое обучение).; ISBN 978-5-00007-559-3
* а также рабочие тетради, методические пособия и книги для учителя к данным учебникам

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Страница на сайте МИАН
* Страница  на сайте ВАК
* Страница на сайте Института компьютерных исследований
* Статья  на сайте «Летопись Московского университета»
* Историческая справка на сайте Архива РАН
* Публикации в системе «ИСТИНА» МГУ
* Публикации  на сайте журнала «Квант»

; Әңгәмәләр, интервьюлар, сығыштары

* Үҙ һаҡлау көстәреңде академияһы йәш ғалимдар алмай. I Өлөшө  (порталына интервью «Абайламай.ру»)
* Үҙ һаҡлау көстәреңде академияһы йәш ғалимдар алмай. II өлөшө  (порталына интервью «Абайламай.ру»)
* Математиктар өсөн иң ҙур спорт  // «Абайламай.ру»
* Азы теүәл фәндәрҙән төрлө кәрәк письменного (гәзитенә интервью «Известия»)
* Рәсәй фәндәр менән тубыҡ күтәреүе мөмкинме икән? (гәзитенә интервью «Аргументтар һәм факттар»)
* Бөтә мәҡәләләр: ғилми өлөш һәм юғары уҡыу йорттарында дөйөм институт эшенең объектив баһаларға тейеш (интервью газета «Ел»)
* Некого йәш быуынға өйрәтеү (интервью газета «аргументы и факты»)
* Мөмкин үҙегеҙ ижад ВАКЫТ РФА (порталына интервью «Гәзит. Ba»)
* Төрлө мөйөштәренән: фән һәм мәғариф законы яңы үр (интервью газета «Ел»)
* Һөжүм итеү өсөн плацдарм: рфа үҫешенә яңы импульс бирергә тейешбеҙ уставы (интервью газета «Ел»)
* Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышы — оҙон юл башлана. (интервью агентству «ИТАР-ТАСС»)
* «Ҡайғы-хәсрәт тә булмаҫ»: и. о. фәндәр академияһы башлығы бүгенге һәм киләсәге тураһында һөйләне  (интервью сайты Indicator.ru)