open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грачёв Иван Николаевич

**Грачев Иван Николаевич** (1903—1943) — Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы сержанты,  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).

## Биографияһы
Иван Грачев 1903 йылда  Верхнеугличино ауылы (хәҙер — Ҡырмыҫҡалы районы, Башҡортостан) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ауыл хужалығын етәкләүсе хеҙмәткәрҙәр курсын тамамлап, шул уҡ районда «Ҡарламан» совхозында сусҡа фермаһы мөдире булып эшләй, һуңынан Башҡорт АССР-ының Йәрмәкәй районында 8 март исемендәге совхоз директоры урынбаҫары була.  1941 йылдың июлендә Эшсе - крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. Шул уҡ йылдың сентябрендә —  Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында ҡатнаша.1942 йылда ауыр яралана. Сержант Грачев Иван 13-сө Үҙәк армия 74-се уҡсылар дивизияһының 78-се уҡсылар полкы отделениеһы менән командалыҡ итә.  Днестр өсөн һуғышта батырлыҡ күрһәтә.

1943 йылдың 23 сентябрендә Грачев үҙенең батальонында беренсе булып Белорус ССР-ының Гомель өлкәһе Брагин районы Комарин ҡасабаһы эргәһендә  Днепр аша сығып һәм, дошманға  50 метр тирәһе яҡынлашып, уның оборонаһы тураһында ҡиммәтле мәғлүмәттәр йыя һәм командованиеға еткерә, был Днепрҙы уңышлы аша сығыуға булышлыҡ итә. Плацдарм өсөн яуҙа Грачев яугирҙәрҙе үҙенең артынан эйәртә, шәхсән дошмандың ике пулемёт нөктәһен юҡ итә. һуғыштарҙың береһендә  ауыр яралана һәм госпиталгә оҙатыла.

СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 16 октябрендәге указы менән  «командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм немец илбаҫарҙары менән һуғышта күрһәткән ҡаһарманлығы  һәм батырлығы өсөн» сержант Грачев Иван  Советтар Союзы Геройы тигән юғары исемгә лайыҡ була.

1943 йылдың 20 октябрендә госпиталдә вафат була, Украинаның Чернигов өлкәһенең Чернигов районы Ковпыта ауылында туғандар зыяратында ерләнә.

Ленин ордены менән бүләкләнә.

Грачев хөрмәтенә Ковпыта ауылында  урам аталған. Йәрмәкәй ауылында уның бюсы ҡуйылған.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов&nbsp;—  М.:  Воениздат, 1987. — Т.&nbsp;1 /Абаев — Любичев/. — 911&nbsp;б. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.
* Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
* Славные сыны Башкирии. Книга 4. Уфа, 1979.
Гусев ауыл Советы (Баҡалы районы)

**Гусев ауыл Советы** — Баҡалы районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибындағы). Почта индексы — 452656. Код ОКАТО — 80207816000. Иҫке Ҡорос ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

## Ауыл Советының составы
Иҫке Гусев ауылы, Балсыҡлы, Мунса-Йылға, Яңы Гусев, Яңы Останков ауылдары инә был ауыл Советына. 2006 йылға тиклем Николаевка ауылы ла уның составында була (Башҡортостан Республикаһының 2006 йылдың 21 июнендәге 329-з һанлы «Яңы тораҡ пункттарын булдырыу, уларҙы берләштереү, бөтөрөү һәм статустарын үҙгәртеү, административ үҙәктәрен күсереүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы, ст. 9).

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Ҡайһы бер ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1, п.6) е) түбәндәге юлдар бар:
 "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:Иҫке Ҡорос, Гусев һәм Килкабыҙ ауыл Советтарын берләштерергә, админитратив үҙәкте Иҫке Ҡорос ауылында ҡалдырып, ауыл Советы атамаһын
«Иҫке Ҡорос» тип ҡалдырырға.

Иҫке Ҡорос ауыл Советы составына Гусев ауыл Советының Иҫке Ҡорос, Балсыҡлы, Мунса-Йылға, Яңы Гусев, Яңы Останков ауылдарын,
Килкабыҙ ауыл Советының Килкабыҙ, Ҡорос-Ҡаран ауылдарын индерергә.
Иҫке Ҡорос ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Иҫәп мәғлүмәттәренән Гусев һәм Килкабыҙ ауыл Советтарын алып ташларға. 

2008 йылға тиклем Гусев ауыл Советы түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Михайловка ауыл Советы, Шаран һәм Саҡмағош райондары («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).

## Иҫкәрмәләр
Иноземцев Алексей Михайлович

**Иноземцев  Алексей Михайлович** (13 март 1912 йыл — 27 октябрь 1967 йыл) —  Белорет металлургия заводының мартен цехында ҡорос иретеүсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы. Совет-фин һуғышында ҡатнашыусы.

## Биографияһы
Иноземцев Алексей Михайлович 1912 йылдың  13 мартында Пенза өлкәһенең  Наровчат ауылында тыуа.

Белеме — башланғыс.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1930 йылда Әстерхан өлкәһе Гурьев ҡалаһы балыҡ промыслаһында балыҡсы булып башлай. 1933 йылдан Белорет металлургия заводының мартен цехында ҡорос иретеүсе ярҙамсыһы вазифаһында эшләй. 1939—1940 йылдарҙа  совет-фин һуғышында ҡатнаша. Ҡыҙыл Армия сафынан мобилизацияланғандан һуң металлургия комбинатының мартен цехына кире ҡайта, 1943 йылдан иретеүсе булып эшләй.

Беренсе класлы белгес булып, юғары сифатлы  ҡорос һәм суйындың иретмәһен үҙләштереп,  продукция алыу процесын даими камиллаштыра, иретмә тапшырыу срогын ҡыҫҡартыуға өлгәшә.  1958 йылдың беренсе яртыйыллығында А.М. Иноземцев бригадаһы пландан тыш  111 тонна ҡорос ҡоя.  1948—1957 йылдарҙа  Белорет металлургия комбинаты коллективы  ҡорос иретеүҙе ике тапҡырға арттыра, хеҙмәт етештереүсәнлеге һиҙелерлек арта, һәм металл һәм метиздарҙың  үҙҡиммәте кәмей.  Был өлкәлә А.М. Иноземцевтың ҡаҙаныштары байтаҡ. 

Ҡара металлругия үҫеше эшендәге ҙур уңыштары өсөн 1958 йылдың  19 июлендә СССР Юғары Советы Президиумының  указы менән А. М. Иноземцевҡа  Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.

Белорет металлургия комбинатында 1962 йылға тиклем эшләй.

1967 йылдың 27 октябрендә Иноземцев Алексей Михайлович вафат була.

## Бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958)
* Ленин ордены (1958), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1954) ордены менән бүләкләнгән

## Әҙәбиәт

* Герои труда/ Справочник о Героях Социалистического Труда и кавалерах ордена Трудовой Славы трех степеней из Башкортостана./ сост. Р. А. Валишин [и др.]. — Уфа : Китап, 2011. — 432 с. : ил. -ISBN 978-5-295-05228-6.
* Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 3. З-К. 2007. −672 с. ISBN 978-5-88185-064-7.; науч.. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.

## Һылтанмалар

* http://posredi.ru/blog11_24_BMK_VOV.html
Павлов Николай Спиридонович

**Павлов Николай Спиридонович** (25 август 1922 йыл — 2 апрель 1978 йыл ) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Артиллерия полкының орудие командиры, сержант. Советтар Союзы Геройы (1944).

## Биографияһы
1922 йылдың 25 авгусында  Ыҫлаҡбаш ауылы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған (хәҙерге Башҡортостандың Бәләбәй районы). Сыуаш. Мәктәптә 8 класс уҡыған

1941 йылдан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1943 йылдың 21 декабрендә Полесье өлкәһенең Парич районы Дуброво ауылы эргәһендәге бейеклек өсөн барған алышта уның етәкселеге аҫтындағы орудие расчеты фашистарҙың 27 танкы менән һуғыша. Һөҙөмтәлә расчет тарафынан  5 танк юҡ ителә.

1943 йылдан  ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Тыуған ауылында китапханасы булып эшләгән, Еҙҡаҙғанда (Ҡаҙағстан) төҙөлөштә эшләгән.

1978 йылдың 2 апрелендә вафат була. Ыҫлаҡбаш ауылы зыяратында ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Советтар Союзы Геройы (1944)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (СССР) № 3001 (29.03.1944).
* Ленин ордены (29.03.1944).
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены.
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (06.05.1945).
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (06.07.1943).

## Хәтер
Ыҫлаҡбаш урта мәктәбе бинаһында Советтар Союзы Геройы Павлов Николай Спиридоновичҡа ошондай яҙыу менән мемориаль таҡта  

ҡуйылған:Беҙҙең мәктәптә Советтар Союзы Геройы Павлов Николай Спиридонович уҡыған. Артиллерист.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов.&nbsp;— М.: Воениздат, 1988.&nbsp;— Т.&nbsp;2 /Любов — Ящук/.&nbsp;— 863&nbsp;с.&nbsp;— 100 000 экз.&nbsp;— ISBN 5-203-00536-2.
* Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
* Славные сыны Башкирии. Книга 3. — Уфа, 1968.

## Һылтанмалар
Слободчиков Иван Фёдорович

**Слободчиков Иван Фёдорович **(27 март 1905 йыл — 5 июль 1994 йыл) — яҙыусы, тәржемәсе; хужалыҡ һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1937—1959 йылдарҙа Учалы урман хужалығы директоры, хеҙмәтсәндәр депутаттарының Учалы район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1957—1959 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының финанс төркөмө начальнигы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Иван Фёдорович Слободчиков 1905 йылдың 27 мартында Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе Слободчиков ауылында тыуған.

1921 йылда комсомол сафына алына һәм йәштәр ойошмаһы юлламаһы буйынса Сарапул ауыл хужалығы техникумына урмансыға уҡырға инә.

Белем алып, 1937 йылда Башҡортостанға лесничий булып эшкә китә. БАССР-ҙың Учалы районында таксатор, инженер, лесхоз директоры, район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, БАССР-ҙың Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Байкал аръяғы хәрби округында хеҙмәт итә, Япония менән һуғышта ҡатнаша. Демобилизациянан һуң Башҡортостанға ҡайта һәм пенсияға сыҡанға тиклем Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй.

Үҙенең беренсе шиғырҙарын 20-се йылдарҙа «На смену» һәм «Красное Прикамье» сарапул гәзиттәрендә, һуңыраҡ «Комсомольская правда» гәзитендә, Мәскәүҙә һәм Ленинградта коллектив йыйынтыҡтарҙа баҫтырып сығара.

«Горят костры» тәүге хикәйәләр китабы 1962 йылда нәшер ителә. Һуңыраҡ «Подснежники» хикәйәләр китабын, «Кош-Елга», «Самородный ключик», «Дом с зелеными ставнями», «Июнь — пора горячая» повестарын, «Большие поляны», «Время надежды» романдарын яҙа. Һуңғы китабы булып «Облака над Суренью» тора(1988).

## Китаптары
* «Первая ступень» (1980),
* «Разговор о счастье» (1982)
* «Такое светлое утро» (1985)
* «Время надежды» Роман.
* «Большие Поляны». Роман. Москва. Изд. «Современник», 1980

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
* Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит. 
* Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.

## Һылтанмалар
* 
* http://libmap.bashnl.ru/node/982
* http://ufa.ru/newsc_16714.html
Ҡарағош ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

**Ҡарағош ауыл Советы ** —Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районы муниципаль берәмеге

Административ үҙәге — Ҡарағош ауылы.

## Тарихы

Ҡарағош ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә .

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Доброрез Василий Павлович

**Доброрез Василий Павлович** (31 ғинуар 1917 йыл — 4 апрель 1999 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәм Еңеү Парадында ҡатнашҡан яугир. Айырым инженер‑сапёр батальонының отделение командиры, өлкән сержант. Советтар Союзы Геройы (1945). СССР‑ҙың почётлы тимер юлсыһы (1950).

## Биографияһы
Василий Павлович Доброрез 1917 йылдың 31 ғинуарында Төньяҡ Маньчжурияның (хәҙер — Ҡытай) «Шуанчеп» станцияһы эшсе ғаиләһендә тыуған. Мәктәптә ете класс тамамлаған. 1935—1941 йылдарҙа «Өфө» станцияһының паровоз депоһы слесары булып эшләй. 1941 йылдың 5 июнендә Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән — фронтта. 1945 йыл ғинуарына өлкән сержант Василий Доброрез 1-се Украин фронты 16-сы штурмлаусы инженер-сапер бригадаһының 76-сы айырым штурмлаусы инженер-сапер батальонының отделение командиры. Одра аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә.

1945 йылдың 27 ғинуарынан 28 ғинуарға ҡарай төндә Доброрез үҙенең отделениеһы менән бергә Опол районы эргәһендә күпер төҙөлөшөндә әүҙем ҡатнаша. Дошмандың тупланған миномет һәм артиллерия утына ҡарамаҫтан, Доброрез беренселәрҙән булып боҙло һыуға ташлана һәм ҡоролмалар урынына деталдәр килтерә.

СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 10 апрелендәге Указы менән «командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн» өлкән сержант Доброрез Василийға Ленин ордены һәм 6065 һаны менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» тигән исем бирелә.

Еңеү Парадында ҡатнаша. 1946 йылда демобилизациялана. 1949 йылдан Өфөлә йәшәй, Куйбышев тимер юлында эшләй. 1999 йылдың 4 апрелендә вафат була, Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Советтар Союзы Геройы
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы.
* Ленин ордены.
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985).
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (05.06.1945).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (02.09.1944).
* Медаль «За боевые заслуги» (22.11.1943).
* Ммҙалдар.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь &#x2F; Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
* Славные сыны Башкирии. Книга 1. Уфа, 1965.
* Сыны Отчизны. Уфа, 1981.
Шалухин Станислав Петрович

**Шалухин Станислав Петрович **(1 март 1952 йыл — 2 июль 2002 йыл) — шағир, музыкант, журналист, тәржемәсе. 2000 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.

## Биографияһы
Станислав Петрович Шалухин 1952 йылдың 1 мартында Өфөлә тыуған.

Мәктәптән һуң, 1969—1970 йылдарҙа, автослесарь булып эшләй. Ике йыл армияла хеҙмәт итә, Башҡорт дәүләт университетына уҡырға инә. 1977 йылда Башҡорт дәүләт университетының «журналистика» һөнәре буйынса филология факультетын тамамлай.

Юғары белем алғас, «Ленинец» гәзитендә хәбәрсе булып эшләй, 1980—1986 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтендә мөхәррир була, аҙаҡ урта мәктәп уҡытыусыһы, коммерция фирмаһының реклама бүлеге начальнигы, журналист, 1999 йылдан алып — «Бельские просторы» әҙәби-нәфис журналының шиғриәт бүлеге мөдире булып эшләй.

Армия хеҙмәте ваҡытында шиғырҙар яҙа, 1970 йылдан баҫтыра башлай. Университет гәзитендә, «Тропинка» альманахында, «Орбита» (1980) коллектив йыйынтыҡта, «Литературная учеба», «Бельские просторы», «Орбита» журналдарында, «Киске Өфө» гәзитендә нәшер ителә

Шиғыр һәм проза яҙа(«Грушенька» романы), гитарала уйнай. 2001 йылда компакт-дискҡа үҙенең йырҙарын яҙа. Башҡорт дәүләт филармонияһы, үҙенең шиғырҙарын уҡый, уларға яҙылған йырҙар башҡара. Шағирә Зөлфиә Ханнанованың шиғырҙарын башҡорт теленән тәржемә итеү менән шөғөлләнгән.

1990—1995 йылдарҙа Өфө ҡала Советы депутаты була.

Станислав Петрович Шалухин 2002 йылдың 2 июлендә Өфөлә затон күпере янында юл-транспорт һәләкәтендә һәләк була.

### Ғаиләһе
Ҡатыны Шалухина Маргарита Георгиевна — педагог, «Башҡортостандың халыҡ медицинаһы» ассоциацияһы президенты

Улы, Шалухин Андрей Станиславович — музыкант, Via Chappa хип-хоп төркөмөнөң нигеҙһалыусыһы һәм элекке ҡатнашыусыһы. 

Ҡыҙы, Шалухина Элла Станиславовна — шағирә, яҙыусы, «Водоканал-Инвест-Консалтинг» компанияһы етәксеһе, Мәскәүҙә йәшәй һәм эшләй.

Ҡыҙы, Шалухина Ольга Станиславовна — психолог, Өфө ҡалаһында йәшәй һәм эшләй.

Шағирҙың шиғырҙарын башҡорт теленә шағирә Тамара Ғәниева тәржемә иткән.

## Китаптары
* Шиғыр йыйынтығы: «Посвящение» (Башкирское книжное издательство, 1985 год),
* «Душа, идущая ко мне» (издательство «Скиф», 2000), «Посвящение II».

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Станислав Шалухин. «С высот небесных», ж-л Бельские просторы № 2, 2008.
* Голоса вещей — 2. Взгляд на уфимскую литературу: Альманах литературного объединения «УФЛИ» / сост.
и ред. А. Г. Хусаинов. — Уфа : Вагант, 2008. — 264 с. (Уфимская книга) ISBN 978-5-9635-0138-2 Стихи С. Шалухина. с. 59.

## Һылтанмалар
* http://www.hrono.ru/text/2008/grah02_08.html
* http://www.bard.ru/html/Shaluhin_S..htm
* http://www.biografija.ru/biography/shalukhin-stanislav-petrovich.htm
* http://xn----7sbbae2fltck.xn--p1ai/novosti_rinka_truda_v_ufe.php?n=2 
* http://husainov.blogspot.ru/2009_05_01_archive.html
* http://www.bashinform.ru/news/439518/
* http://posredi.ru/b_03_12_Stihi_Shaluhina.html
* http://postpredstvorb.ru/?id=35323 
* http://old.bashvest.ru/showinf.php?id=2864 
* Большая биографическая энциклопедия
Таштимер ауыл Советы (Әбйәлил районы)

**Таштимер ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Тарихы

; 2006 йыл
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеү һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законының 1-се стаьяһы, 187-се бүлегендә (йөҙ ҙә һикһән һигеҙенсе бүлеге Башҡортостан Республикаһының 21.06.2006 № 329-з-се статьяһы менән индерелә) түбәндәге юлдар бар:

187. Әбйәлил районының Таштимер һәм Ташбулат ауыл Советтарының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә, Әбйәлил районының Таштимер ауыл Советының Айыуһаҙы ауылын Әбйәлил районының Ташбулат ауыл Советы территорияһы составына индерергә.
                                                                                                                                         — gsrb.ru/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/125-2004.php
.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһенең составы

2006 йылда Әбйәлил районының Таштимер ауыл Советының Айыуһаҙы ауылы Әбйәлил районының Ташбулат ауыл Советы территорияһы составына тапшырыла.

## Иҫкәрмәләр
Баҡый ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

**Баҡый ауыл Советы** — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районында  муниципаль берәмек

Административ үҙәге — Баҡый ауылы.

## Тарихы
Баҡый ауыл Советы —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә[.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе халҡы

## Билдәле кешеләре

* Антошкин Евгений Порфириевич  (1932) — совет сеймал табыу тармағы хеҙмәткәре, экскаваторсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

## Иҫкәрмәләр
Бала Сытырман ауыл Советы (Фёдоровка районы)

**Бала Сытырман ауыл Советы** — Башкортостан Республикаһының Фёдоровка районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярышлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

Ауыл Советы биләмәһенә ҡараған 3851 квадрат километр дөйөм майҙандың 346 гектарын ауыл хужалығы ерҙәре биләй, шуларҙың 71 гектарында — һөрөнтө ерҙәр, 1160 гектарында — сабынлыҡ, 2249 гектарында — көтөүлектәр, 25 гектарында — урман.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһенең составы

* **[[Бала Сытырман|Бала-Сытырман ауылы]]** — 1572 кеше,
* Гавриловка ауылы — 251 кеше,
* Златоустовка ауылы — 306 кеше,
* Ишмөхәмәт — 74 кеше,
* Поляковка ауылы — 0 кеше,
* Иҫке Сытырман — 285 кеше,
* Федотовка ауылы — 2 кеше,
* Яңы Софиевка ауылы — 208 кеше,
* Яңы Яуыш ауылы — 435кеше,
* Сергеевка ауылы — 18 кеше.

## Иҫкәрмәләр
Әбдрәшит ауыл Советы (Әлшәй районы)

**Әбдрәшит ауыл Советы** —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы сауыл биләмәһе статусына эйә.

## Тарихы
Республики Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 50-3 һанлы «Башҡортостан Республикаһында ауыл биләмәләренең сиктәрен, статустарын һәм административ үҙәктәрен үҙгәртеү тураһындағы» Законына ярашлы Әбдрәшит ауыл Советы, Ҡырым ауыл Советы менән берләштерелеп, берлетәге Әбдрәшит ауыл Советын барлыҡҡа килә, админитратив үҙәк Әбдрәшит ауылында урынлаша.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһенең составы

## Иҫкәрмәләр
Яңғырсы ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

**Яңғырсы ауыл Советы** —Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районында муниципаль берәмек

Административ үҙәге  —  Яңғырсы ауылы.

## Тарихы
Яңғырсы ауыл Советы —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлыауыл биләмәһе статусына эйә.

Башҡортостан Республикаһының  2008 йылдың  19 ноябрҙәге 49-з һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:

 39) Стәрлебаш районы буйынса:
Тормай ауыл Советының Тәтербаш, Мортаҙа, Никольский ауылдарын Стәрлебаш ауыл Советына тапшырып, Стәрлебаш һәм Тормай ауылы Советтарының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә. 

Тормай ауыл Советының Тормай,  Банковка ауылдарын Яңғырсы ауыл Советы составына  тапшырып, Яңғырсы һәм Тормай ауыл советтары сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә. 

Тормай ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән  төшөрөргә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Билдәле кешеләре

* Фәхриев Ғәбделхәй Ғимаҙи улы (1929 йыл 4 сентябрь — 1991 йыл 31 август) — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия  драма театры актеры,  БАССР-ҙың халыҡ артисы (1974), РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1991).

## Иҫкәрмәләр
Аксенов ауыл Советы (Әлшәй районы)

**Аксенов ауыл Советы (Әлшәй районы)** (2004 йылға тиклем Аксёнов ҡасаба Советы) — Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. Согласно «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законы, 2-се статьяһы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу», 2-се пунктында түбәндәге юлдар бар:
Статья 2.
2. Түбәндәге муниципаль берәмектәрҙең атамаларын үҙгәртергә:
2) Әлшәй районы буйынса:

а) «Аксенов ҡасаба Советын» «Аксенов Ауыл Советына»;

б) «Раевка ҡасаба Советын»  «Раевка ауыл Советына»;

в) «Шафран ҡасаба Советын» «Шафран ауыл Советына»;

## Халҡы

## Ауыл биләмәһенең составы

Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге 2-се һанлы «Яңы тораҡ пункттарын булдырыу, уларҙы берләштереү, бөтөрөү һәм статустарын үҙгәртеүгә бәйле Башҡортостан Республикаһынның административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы нигеҙендә бөтөрөлгән Ҡайраҡлы разъезы ҡасабаһы ла Аксенов ауыл Советына инә, 

## Иҫкәрмәләр
Әбделкәрим ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Әбделкәрим ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
1930 йылдың 20 авгусында барлыҡҡа килгән. Башҡортостан Республикаһының
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1956 йылдың 29 ноябрендәге БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының указына ярашлы Алғаҙы ауыл Советының үҙәге Ҡыуаттан Әбделкәрим ауылына күсерелә һәм Әбделкәрим ауыл Советы тип үҙгәртелә.

### Советтың беренсе ойоштороусылары һәм рәйестәре
Сәйетов, М., Хәлитов Н. В.; Мостафин Г., Мостафин Х., Һөйөндөкөв Р., Ғәбитов Х., Булатов К., Йомағолов М., Моратов М., Кәримова З., Йәнсурин Р., Кәримов Х.
## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Моратова Бибинур Һиҙиәт ҡыҙы (1972)
* Урманова Миңлебикә Ғөбәйҙулла ҡыҙы (1961)
## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы
  

## Иҫкәрмәләр
Айҙарәле ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

**Айҙарәле ауыл Советы** —Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы муниципаль берәмек. 

Административ үҙәге — Айҙарәле ауылы.

## Тарихы
Айҙарәле ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы  Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы  ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Географик урыны
Ауыл советы  Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының көньяҡ-көнсығыш сиктәрендә урынлашҡан. Ауыл советы территорияһын  төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа  Тәтер йылғаһы киҫеп үтә, уға Әселе һәм Дмитриевка  йылғалары, шулай уҡ  эре Гремучий, Сатра, Эзбиз шишмәләре ҡоя.

Араһы:

* район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 19 км
* яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ): 75 км

## Ауыл биләмәһе составы

## Климаты
Ауыл советы уртаса континенталь климат зонаһында урынлашҡан. Температура ҡыш .-30...-35°С, һирәкләп -43 -40°С етә. Иң түбән температура Тәтер йылғаһы үҙәне уйһыулығында   күҙәтелә. Территория көньяҡ-көнбайыш елдәре йоғонтоһона асыҡ, елдең көсө ҡалҡыулыҡтарҙа  Стәрлебаш ауылы юнәлешенә ҡарай үҫә. Ғинуар-февраль айҙарында көслө һыуыҡтар күҙәтелә, бурандар һирәк, ә март айында улар йыш була һәм күп яуым-төшөм килтерә. Асыҡ участкаларҙа ҡар ҡатламының бейеклеге 0,5 м алып 1 м тиклем тирбәлә, әҙ ел булған урындарҙа, бигерәк тә тораҡ пункттар эсендә, ул 1,5 м — 2 м тиклем етеүе мөмкин.  Яҙ иртә килә, ҡар киҫкен ирей башлай, уйһыу биләмәләр, шул иҫәптән йылға буйҙарындағы тораҡ пункттар һыу аҫтында ҡала. Тәтерҙең көслө ташҡыны Айҙарәле ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ күҙәтелә, унда йылға киңлеге ташҡын осоронда 100 м. тиклем барып етә. Апрель айынан май айына тиклем яуым-төшөм күләме ҙур булмай, был тупраҡтың тиҙ кибеүенә һәм йылыныуына килтерә. йәй эҫе һәм йыш ҡына ҡоро,  ямғырҙар һирәк. Йәйге  мул ямғырҙар 4-5 йылға бер тапҡыр  (һуңғы ямғырлы йәй  2013 йылда була).  Июль-август айҙарында температура  +30...+35°С, һирәкләп  +40...+45°С була. Был осраҡта ваҡ йылғаларҙың ҡырҡа кәмеүе һәм шишмәләрҙең ҡороуы күҙәтелә. Көҙ, киреһенсә, бик һалҡын һәм ямғырлы. Беренсе ҡар октябрь—ноябрь айҙарының  икенсе яртыһында яуа.  Шул уҡ ваҡытта ҡар ҡатламының декабргә тиклем булмауы мөмкин.  Яҙ һәм көҙ, ҡалҡыулыҡтарҙа,  йылға үҙәндәрендә көслө томан күҙәтелә, юлдарҙа күренеүсәнлектең йыш ҡына 10 м тиклем кәмей. 

## Иҫкәрмәләр
Аҡморон ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Аҡморон ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Үҙәге — Аҡморон ауылы. 1961 йылдың 14 ғинуарында булдырыла. Уның составына башта Ҡаратал, Аҡтау, Аҡморон (Бикеш ауыл Советынан); Йоносбай, Һаҡмар (Йомаш ауыл Советынан); Түбәнге Мәмбәт һәм Үрге Мәмбәт (Ишмырҙа ауыл Советынан) инә.

Халҡы: башҡорттар 84 %, урыҫтар — 8 %, башҡа милләттәр — 6 %. Ауыл Советы территорияһында «Баймаҡ» совхозының биш бүлексәләре була.

* Советтың беренсе ойоштороусылары: Пономарев Н. Г., Өмөтбаев С. С.
* Ауыл советы рәйестәре: Пономарев Н. Г., Хәбиров Р. К., Исҡужин А. С., Андриянов Б. В., Тимербулатов З. М., Байегетов, Сәлимйәнов Ф. Ф., Бәхтиев Ф. И., Передельский С. К., Йәнбирҙин Р. С..

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Иҫәнғол ауыл Советы (Ейәнсура районы)

**Иҫәнғол ауыл Советы** —  Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.

Административ үҙәге — Иҫәнғол ауылы. 

## Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Бикеш ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Бикеш ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Үҙәге — Бикеш ауылы.

Беренсе ауыл йәмғиәте Советы 1919 йылдың 25 сентябрендә ойошторола. Уның рәйестәре — *Игнатий Орлов, урынбаҫары — Егор Ларин, секретары — Спиридон Иванов.*
1961 йылда Бикеш һәм Шура ауыл Советтары Ҡуянтау ауыл Советына берләштереләләр (үҙәге — Ҡуянтау ауылы).
1974 йылдың ғинуарында ҡабаттан Бикеш ауыл Советы ойошторола, уның составына Бикеш һәм Ҡуянтау инә.
Совет территорияһында «Рассвет» колхозы һәм Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының Баймаҡ тәжрибә-етештереү хужалығы урынлаша.

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

### Ауыл Советы рәйестәре
Волков Д. П., Бондарева В. К., Кащеева Т. И., Пономарев Н. А., Исхаҡов З. Х,, Исҡужин Р. А., Арыҫланбаев А. А., Лукьянов Ю. А..

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Аҡкүл ауыл Советы (Ғафури районы)

**Аҡкүл ауыл Советы ** —Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Аҡкүл ауыл Советы төньяҡтан Ғафури районының Бурлы ауыл Советы, көнсығыштан Табын ауыл Советы, көньяҡтан Мораҡ ауыл Советы һәм Бельский ауыл Советы, көнбайыштан Ауырғазы районы менән сиктәш.

## Тарихы
Аҡкүл ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Билал ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Билал ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

Уның 195 бүлегенең 1 статьяһы (196-сы бүлек Башҡортостан Республикаһының 2006 йылдың 29 ғинуарындағы 404-з һанлы Законы менән индерелгән) түбәндәген раҫлай:
195. Баймаҡ районындағы Билал һәм Темәс ауыл Советтарының сиктәрен, Билал ауыл Советының Үрге Таһир һәм Түбәнге Таһир ауылдарын Темәс ауыл советы биләмәһе составына индереп, күрһәтелгән схематик картаға ярашлы үҙгәртергә.
.
Үҙәге — Билал ауылы.
1918 йылда барлыҡҡа килә. БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1960 йылдың 27 июлендәге указына ярашлы Әбйәлил районынан Баймаҡ районына бирелә.
## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Әхмәҙина Бибинур Нотфулла ҡыҙы (1971)
* Нурғәлина Миңлебикә Байтүрә ҡыҙы (1976)
* Сабанбаева Маһинур Хәйбулла ҡыҙы (1978)
* Үҙәнбаева Миңзифа Зөлкәрнәй ҡыҙы (1980)
* Хәлитова Менәүәрә Ғәни ҡыҙы (1962)
* Янтурина Нәфисә Шәмсимөхәмәт ҡыҙы (1975)
*Юламанова Һауа Мәхмүтдин ҡыҙы (1966)

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

### Ауыл Советы етәкселәре
* Ибатуллин Нурулла, Йәнтүрин Сәлих, Хәсәнов Мөхтәр, Низмитдинов Кәрим, Булатов Заһритдин, Хәбибуллина Сабира, Зиннатуллин Яхъя, Ғүмәров Морат, Даутов Рәфҡәт, Фатхетдинов Ғәзиз, Латыпов Марс, Туйсин Барый, Әлибаев Бикйән, Әминев Зәйнулла, Заманов Нәжип.
Билал ауыл Советы идаралығының адресы:
453666, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, З. Биишева урамы, 12-се йорт (юридик адресы 19-сы йорт); E—mail: bilal—sp@yandex.ru

*Ауыл Советы хакимиәте башлығы:*

Саптаров Илдар Шәһәрғәзи улы, 8/34751/4-85-68

*Тораҡ пунктары старосталары:*

Билал ауылы — Хөсәйенов Зәйнитдин Зәйнәғәбдин улы

Һәмән ауылы — Аминев Зәйнулла Хәсән улы

Өмөтбай ауылы — Көмөшбаев Зиннур Мәжит улы

Күгиҙел ауылы — Даутбаев Марат Көсөкбай улы.

## Иҫкәрмәләр
1-се Этҡол ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**1-се Этҡол ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Ойоштороу ваҡыты: 1919 йыл. Беренсе рәйестәре — Ғабдрахман Монасипов, Ғиззәтулла Ырыҫбаев, Алтынсәс Байрамғолов (1919—1921), Раев Ш.

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Иҫәнғолова Нәзирә мөхәмәтйәр ҡыҙы (1970)
* Ҡангилдина Маһита Абдулла ҡыҙы (1970)
* Моталлапова Гөлсирә Рәхмәт ҡыҙы (1972)
* Сәлихова гәүһәр Ғилметдин ҡыҙы (1975)
* Сөләймәнова Ҡәмәриә Оморҙаҡ ҡыҙы (1975)
* Усманова Хәбирә Хөсәйен ҡыҙы (1979)
* Фәтхуллина Фәрзәнә Хәким ҡыҙы (1973)
* Шәйхисламова Зәйтүнә Ғатаулла ҡыҙы (1991)
* Йәноҙаҡова Зәмгәр Бағадат ҡыҙы (1978).
## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

### Ауыл Советы етәкселәре
* Байрамғолов Нәбиулла, Хәмитов Хәмит, Хәмитов Рәфҡәт, Байрамғолов Марат, Мәхмүтов Фирзант, Хәмитов Рәмил, Абҙаҡов Мирза, Фәйзуллин Ибраһим, Вәлитов Рәшит, Хисмәтуллин Рәфҡәт һәм башҡалар.

Ауыл Советы хакимиәте *453673, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, 1-се Этҡол ауылы, Ленин урамы, 85-се йорт* адресы буйынса урынлашҡан. Башлығы: Азаматова Гөлнур Йыһаннур ҡыҙы.
## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
Ҡолсора ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Ҡолсора ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Ойошторолоу ваҡыты: 1976 йыл

Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1918 йылдан алып Ҡолсора һәм Муллаҡай ауылдарында үҙаллы ауыл Советтары ғәмәлдә була. Ҡолсора Ауыл Советының беренсе рәйесе — *Сәфәрғәли Үтәбаев* (1919 йылдың 28 авгусында һайлана).

1930 йылда яңынан ойошторолған Муллаҡай ауыл Советы составына Үрге һәм Түбәнге Байрамғол, Үрге һәм Түбәнге Иҙрис, Кейәүеште урман участкаһы ҡасабаһы, Ял йорто ҡасабаһы, Мәтим урман участкаһы ҡасабаһы, Муллаҡай, Ҡолсора ауылдары, һуңғараҡ Бәхтегәрәй (Мерәҫ ауыл Советы, Баймаҡ районы) (Әпек) менән Мерәҫ ауылдары ла индерелә.

1976 йылда Мерәҫ һәм Ҡолсора ауыл Советтары булдырыла. Ҡолсора ауыл Советына уның составына Үрге һәм Түбәнге Иҙрис, Ҡолсора, Муллаҡай индерелә (барыһы 1810 кеше).

Ауыл Советы территорияһында шулай уҡ Октябрҙең 50-йыллығы исемендәге колхоз була.

## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Ғүмәрова Мусадина Низаметдин ҡыҙы (1972)
* Мәүлетҡолова Маһира Закир ҡыҙы (1978)
* Танһыҡҡужина Мәҙинә Дәүләтбирҙе ҡыҙы (1977)
* Фазуллина Хәбирә Мөхәммәт ҡыҙы (1973)
* Фазуллина Сәғиҙә Тәңребирҙе ҡыҙы (1973)
* Хисматуллина Сабира Әхмәткирәй ҡыҙы (1972).

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

### Ауыл Советы етәкселәре
* Хәйретдинова А., Ғәйнуллин Н., Мөхәмәтйәнов Х., Яҡшыбаев А., Мәжитов Ғ., Диәрова Р., Сыңғызова Р., Абдуллин Т., Мазһаров А., Абдрахманов М., Сәлихов М..
Хәҙерге ваҡытта Ҡолсора ауыл советы башлығы — Арғынбаева Фирүзә Иштуған ҡыҙы

## Иҫкәрмәләр
Йылайыр ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Йылайыр ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Тарихы
Үҙәге — Яковлевка ауылы.

1935 йылдың 17 ғинуарында ойошторолған. Ауыл Советы биләмәһендә Ленин орденлы «Йылайыр» совхоз-техникумының Комсомол, Култабан, Октябрь, Покровка, Сосновка, Урал, Яковлевка бүлексәләре, шулай уҡ ауыл хужалығы техникумы (хәҙер Баймаҡ ауыл хужалығы колледжы), 40 фермер хужалығы, «Нива» кесе предприятиеһы, 5 сауҙа коммерция предприятиеһы урынлашҡан була.

### Ауыл Советы етәкселәре
Ауыл Советының беренсе рәйесе — Яһүҙин Сынбулат Хәмзә улы.
Артабан Советты етәкләйҙәр:
* Ильин В. А., Рассадников В. Ф., Бикбаева Г. Х., Нарынбаева Р., Арсланова Ф. Г., Дәүләтҡолов В. Х., Салахов Р. Ш., Солтанов М. У., малов И. Н., Маннапов М. Г., Әбделмәнова Г. С..

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Кәримова Йәнбикә Ғатаулла ҡыҙы (1976)
## Иҫкәрмәләр
Сәйетбаба ауыл Советы (Ғафури районы)

**Сәйетбаба ауыл Советы ** — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа 57 км һәм Аҡкүл тимер  юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 72 км алыҫлыҡта Мәндем йылғаһы буйында урынлашҡан.

## Тарихы
Сәйетбаба ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл составы биләмәһе

## Иҫкәрмәләр
Красноусол ауыл Советы (Ғафури районы)

**Красноусол ауыл Советы **— Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Өфөнән көньяҡ‑көнсығышҡа 130 км һәм Аҡкүл тимер юлы станцияһынан көньяҡ‑көнсығышҡа табан 25 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Красноусол ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. Шул уҡ Закон менән билдәләнә, ст. 1, ч.:

176. Тораҡ пункты - ауыл тип атап, Ғафури районының Красноусол ҡасабаһын ауыл тораҡ пункты категорияһына индерергә.

«Башҡортостан Республикаһы  Ғафури районы  Заречье ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» Башҡортостан Республикаһының  1997 йылдың  8 декабренең 128-З һанлы Законына ярашлы 1997 йылда Красноусол ҡасаба Советынан Заречье ауыл Советы составынан бүленеп сыға, ст.1: 

Ғафури районы Красноусол ҡасабаһы Советын Курорт ҡасабаһындағы административ үҙәк менән ауыл Советы составына Курорт ҡасабаһы, Умартасылыҡ совхозы ҡасабаһын индереп,  Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Заречье ауыл Советын ойошторорға. 

2008 йылда кире үҙгәрештәр була: Заречье ауыл Советы Красноусол ауыл Советы составына инә. Башҡортостан Республикаһының  2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә: 

Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: Красноусол ауылында административ үҙәк менән «Красноусол» атамаһын һаҡлап, Красноусол һәм Заречье ауыл советтарын берләштерергә. Красноусол ауылы Советы составына Курорт ауылын, умартасылыҡ совхозын, Заречье ауыл Советының  Аҡ ташын Красноусол ауылы Советы составына индерергә. Красноусол ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән карта схемаһына ярашлы раҫларға. Иҫәп мәғлүмәттәренән Заречье ауыл Советын төшөрөп ҡалдырырға. 

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Ишмөхәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Ишмөхәмәт ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Ойошторолоу ваҡыты: 1955 йылдың ноябре.

1955 йылда Баймырҙа ауыл Советының үҙәге Ишмөхәмәт ауылына күсерелә һәм артабан Ишмөхәмәт ауыл Советы тип атала башлай.  1959 йылда Үҙән ауылы Йылайыр ауыл Советы ҡарамағына бирелә.
1961 йылда ауыл Советы составында Байыш, Баймырҙа, Бәхтегәрәй, Ибраһим, Ишмөхәмәт, Яңғаҙы тораҡ пункттары инә.  1970 йылдарҙа Ибраһим ауылы Байышҡа күсенә, 1980 йылдарҙа Баймырҙа ауылы бөтөрөлә. 1961 йылда Ишмөхәмәт ауыл Советында 1180 кеше йәшәй, 1969 йылда - 1221, 2007 йылда - 1308, 2014 йылда - 1218, 2015 йылда - 1200, 2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата - 1170 кеше. 

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы» на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

Майҙаны — 2459,1 гектар

**Ишмөхәмәт ауыл Советы рәйестәре:**
* Әбүбәкерова Раҡия Файзулла ҡыҙы (1955-1961) 
* Янышев Ғаниулла Ғариф улы (1961-1963) 
* Байгилдин Усман Ҡотлоәхмәт улы (1963-1965) 
* Ҡлысов Мырҙабулат Киньябулат улы (1965-1968) 
* Иҫәрғәпова Хәмиҙа Зиннур ҡыҙы (1968-1970) 
* Биишева (Билалова) Фәниә Г. (1970-1971) 
* Йәрмөхәмәтова М.Х. (1971-1973)
* Буранова Хазина Дәүләтша ҡыҙы (1973-1977) 
* Мәжитов Урал Тәңребирҙе улы (1977-1980) 
* Ярмуллин Хәләф Йомағужа улы (1980-1983) 
* Дәүләтбаев В.Х. (1983-1985) 
* Ғүмәров Әнүәр Хәйривара улы (1985-1987) 
* Кейекбирҙин Рәжәп Әғзәм улы (1987-1991) 
* Байрамғолов Иршат А. (1991-1995) 
* Янышев Ғәзиз Шәмсиғәриф улы (1995-1997) 
* Байгилдин Мирсәйет  Әмирхан улы (1997-1999) 
* Әхмәтов Ишбулды Ғәлимйән улы (1999-2009) 
* Рәхмәтуллин Фәйзи Салауат улы (2009-2011) 
* Хасанов Рәхимйән Хәкимйән улы (2011-2015) 
* Рәхмәтуллин Фәйзи Салауат улы (с 2015 г.). 
## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Әширбаева Мәғәтифә Хөсәйен ҡыҙы (1971)
* Баймөхәмәтова Мәрүәр Тәңребирҙе ҡыҙы (1976)
* Мортазина Мәғәтифә Әхмәт ҡыҙы (1972).

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Ишмырҙа ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Ишмырҙа ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы
Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1918 йылда булдырыла. Ауыл Советы территорияһында Фрунзе исемендәге колхоз, «Купрум» ЯАЙ-ының участогы, 3 фермер хужалығы урынлашҡан.

1935 йылдың июнендә Ишмырҙа ауыл Советына Богачевка ауыл Советы ҡушыла. Ул осорҙа Ишмырҙа ауыл Советына Ишмырҙа, Богачевка, Үрге һәм Түбәнге Мәмбәт ауылдары, Байҡара рудниктары, Әбей-һаҙы инә.
1919—1920 йылдарҙа Совет рәйестәре булып Зәйнулла Илсенбаев, Әсфәндиәр Тотманов, Мырҙағәли Ишмырҙин эшләгән.
Һуңғараҡ Үрге һәм Түбәнге Мәмбәт ауылдары Аҡморон ауыл Советы составына тапшырыла, алтын-баҡыр рудниктары ябыла, һәм халыҡ рудниктарҙан ситкә китә.

### Ауыл Советы етәкселәре
Төрлө йылдарҙа Советҡа Әсмәндиәр Тотманов, Абдулла Әфләтүнов, Мөхәмәтйән Сапаров, Хәйретдин Ишмырҙин, Вәли Муллабаев, Әҙеһәм Тотманов етәкселек итә.
 
1934—1955 йылдарҙа Әүәлбаева Йомабикә Муллаәхмәт ҡыҙы рәйеслек итә.

Артабанғы саҡырылыштарҙа Совет рәйестәре итеп Йосоп Әфләтүнов, Ғариф Татлыбаев, Ишбулды Ниғәмәтов, Хөрмәт Йәнбәков, Рәуил Зәйнуллин, Сәйфулла Самарбаев, Фәрзәнә Тусалина, Рәшиҙә Һөйәрғолова, Файзрахман Абыҙгилдин, Таһир Йәнбәков, Марат Исҡужин, Баязит Нурдәүләтов һайлана.

Хәҙерге ваҡытта — Исҡужин Рөстәм Миҙхәт улы.

Ауыл Советы Баймаҡ районының Ишмырҙа ауылы, С. Игишев урамы, 28-се йорт адресы буйынса урынлашҡан.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр
Ишбирҙе ауыл Советы (Баймаҡ районы)

**Ишбирҙе ауыл Советы ** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

## Тарихы

Үҙәге — Ишбирҙе ауылы.
1918 йылдың 2 декабрендә ауыл йәмғиәте Советы ойошторола. Һуңынан ул Юлыҡ ауыл Советы составына беркетелә. 1961 йылдың 14 ғинуарында БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының указына ярашлы Юлыҡ ауыл Советын Юлыҡ тораҡ пуктынан Ишбирҙе тораҡ пунктына күсереү һәм уны Ишбирҙе ауыл Советы итеп үҙгәртеү тураһында ҡарар сыға. Шулай уҡ Әбделкәрим ауыл Советынан Крепостной Йылайыр тораҡ пункты Ишбирҙе ауыл Советына күсерелә.
Ауыл Советы территорияһында Баймаҡ урман сәнәғәт хужалығы, Крепостной Йылайыр урмансылығы, Баймаҡ машзаводының Крепостной Йылайыр ярҙамсы хужалығы урынлашҡан.

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

### Ауыл Советы етәкселәре
Ауыл Советының беренсе рәйестәре *Әбүбәкеров Хәйбулла, Иҙелбаев Ғәниулла, Йоносов Ғаяз* була. 
Артабан ауыл Соыеты рәйесе вазифаһын Аҡтуғанов Камил, Иванов А., Ғөбәйҙуллин И. С., Дәүләтбирҙин В. Г., Тулыбаев Р. Д., Биғлов Р. Г., Рәхимғолов М. З., Биктимеров С. С., Тулыбаев Р. Д., Иҫәндәүләтов Азамат башҡаралар.
## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр
* Иҙелбаева Мәрзиә Низам ҡыҙы (1970)
* Иҙелбаева Мәхрәбә Садиҡ ҡыҙы (1974).
## Иҫкәрмәләр
Күсем ауыл Советы

**Күсем ауыл Советы** — Әбйәлил районының 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Ташбулат ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Административ үҙәге — Күсем Руднигы ауылы.

Почта индексы — 453613. Код ОКАТО — 80201829000. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законының 1-се стаьтьяһында түбәндәге юлдар бар: "Башҡортостан Республикаһындың административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә : 1) Әбйәлил районы буйынса:

Ташбулат һәм Күсем ауыл Советтарын, «Ташбулат ауыл Советы» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, Ташбулат ауылына административ үҙәкте урынлаштырырға. Күсем ауыл Советының Күсем руднигы, Геологоразведка, Зелёная Поляна, Яҡтыкүл ауылдарын Ташбулат ауыл Советы составына индерергә.
Ташбулат ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Иҫәп мәғлүмәттәренән Күсем ауыл Советын алып ташларға;

Ауыл Советы Буранғол ауыл Советы, Таштимер ауыл Советы, Ташбулат ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш, Әбйәлил һәм Белорет райондары сиктәрендәге урталыҡта урынлашҡан (Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 16.07.2008) «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы (Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы 2004 йылдың 16 декабрендә ҡабул итә)).

Ауыл Советында Яҡтыкүл, Сабаҡты кеүек эре күлдәр бар.

## Иҫкәрмәләр
Ташлы ауыл Советы (Ғафури районы)

**[[Ташлы]] ауыл Советы ** —Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Ташлы ауыл Советы  көнсығыштан Толпар, төньяҡтан Сәйетбаба, көнбайыштан Красноусол, көньяҡтан Ташбүкән ауыл Советтары менән сиктәш.

## Тарихы
Ташлы ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Ташлы (Ғафури районы)

## Иҫкәрмәләр
Красная Башкирия ауыл Советы (Әбйәлил районы)

**Красная Башкирия ауыл Советы** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһенең составы

## Иҫкәрмәләр
Андреевка ауыл Советы (Илеш районы)

**Андреевка ауыл Советы ** — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.

 Административ үҙәге — Аҡкүҙ ауылы.

## Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

## Халҡы

## Ауыл биләмәһе составы

## Иҫкәрмәләр