Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы

**Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы** () — үҙ дәүләттәре булмаған һәм/йәки оккупацияланған һәм бәхәсле территорияларҙа йәшәгән милләттәрҙең һәм төп халыҡтарҙың мәнфәғәттәрен яҡлауҙы маҡсат итеп ҡуйған халыҡ-ара ойошма.

Ҡағиҙә булараҡ UNPO ағзаларының халыҡ-ара вәкиллектәре булмай йәки улар ҡайһы бер халыҡ-ара ойошмаларҙа күҙәтеүсе булараҡ ҡына күрһәтелгәндәр. Ойошмаға ингәс UNPO ағзалары үҙҙәренең милли мәнфәғәттәре өсөн көрәштә көс ҡулланмаҫҡа тейеш булалар.

## Ойошма ағзалары
2015 йылға ҡарата ойошма ағзалары:

### Азия
*  Ғәрәбстан (Хузестан, Ахваз), (2003 йылдан алып)
*  Ассирия (1991 йылдан алып)
*  Ачех (2014 йылдан алып)
*  Эске Монголия (2007 йылдан алып)
*  Уйғырстан (Көнсығыш Төркөстан) (1991 йылдан алып)
*  Көнсығыш Белуджистан (2008 йылдан алып)
*  Гилгит-Балтистан (Балаваристан) (2008 йылдан алып)
*  Дегар (тхыонги) (2003 йылдан алып)
*  Көнбайыш Белуджистан (2005 йылдан алып)
*  Төркмән иле (Ираҡ төркмәндәре) (1991 йылдан алып)
*  Курдистан (2007 йылдан алып)
* Кордильера (1991 йылдан алып)
*  Кхмер-кром (2001 йылдан алып)
* Моро
*  Нагаленд (Нагалим) (1993 йылдан алып)
*  Синд (2002 йылдан алып)
* Сулу (2014 йылдан алып)
*  Тайвань (1991 йылдан алып)
*  Талышстан (2014 йылдан алып)
*  Тибет (1991 йылдан алып)
*  Хмонги (2007 йылдан алып)
*  Чин (2001 йылдан алып)
*  Читтагонг таулы районы (1991 йылдан алып)
*  Көньяҡ Молукка утрауҙары (1991 йылдан алып)
*  Көньяҡ Әзербайжан (2007 йылдан алып)

### Африка
*  Африканерҙар (2008 йылдан алып)
*  Амазиг (Берберия) (2014 йылдан алып)
*  Баротселенд (2013 йылдан алып)
* Батваленд (1993 йылдан алып)
*  Венда
*  Занзибар
*  Масаи
*  Огаден (2010 йылдан алып)
*  Огони (1993 йылдан алып)
*  Оромо (2004 йылдан алып)
*  Рехобот (2007 йылдан алып)
*  Сомалиленд (2004 йылдан алып)
* Харатин (2011 йылдан алып)
*  Көньяҡ Камерун

### Америка
*  Мапуче (араукандар) (1993 йылдан алып)

### Европа
*  Абхазия (1991 йылдан алып)
*  Бретань (2015 йылдан алып)
*  Косово (1991 йылдан алып)
*  Ҡырым татарҙары (1991 йылдан алып)
*  Лезгиндар (2012 йылдан алып)
*  Савойя (2014 йылдан алып)
*  Триест (2014 йылдан алып)
*  Черкесия (1994 йылдан алып)

### Океания
*  Көнбайыш Папуа (2013 йылдан алып)

## Ағзалығы туҡтатылғандар
* Австралия аборигендары
*  Бүрәт Республикаһы ( — )
*  Албания гректары
* Дене ( — )
*  Ингрия ( — )
*  Ичкерия чечен республикаһы ( — )
*  Ка Лахуи Гавайи
*  Карендар
*  Коми ( — )
*  Марий Эл ( — )
*  Мон
*  Мьянма (''оппозиция'') ( — )
* Науа (Бальсас) ( — )
*  Тыва Республикаһы ( — )
*  Шан ( — )

## Элекке ағзалары
Төрлө сәбәптәр менән UNPO сыҡҡан элекке ағзалар, шул иҫәптән бойондороҡһоҙ алып БМО-ға ингәндәр күк төҫ менән билдәләнгән:

## Етәкселек
**Генераль сәркәтиптәр**

**Генераль директор**
* Карл Габсбург-Лотринген — 19 ғинуар — 31 декабрь 2002

**Генераль Ассамблея рәйестәре**
* Мёлл Линнарт — (Эстония) 1991—1993
* Эркин Альптекин — (Уйғырҙар) 1993—1997
* Сейф Шариф Хамад — (Занзибар) 1997—2001
* Джон Нимрод — (Ассирийҙар) 2001—2005
* Йёран Ханссон — (Сконе) 2005—2006

**Президенттар**
* Ледум Мите — (Огони) 2006—2010
* Ngawang Choephel Drakmargyapon — с 2010

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* UNPO рәсми сайты
* UNPO килешеүе 
* UNPO халыҡтарының дөйөм хоҡуҡи декларацияһы 
* Тартулағы UNPO координацион офисы  (Көнсығыш Европа һәм Төньяҡ Азия)
* Элекке һәм туҡтатылған ағзалар 
* Сборник ссылок по теме