А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты

**А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты** (*А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты, Герцен университеты*) — Рәсәй Федерацияһының алдынғы педагогия юғары уҡыу йорттарының береһе. 2015 йылдың 1 ғинуарынан тулы рәсми исеме — *Федераль дәүләт бюджет юғары белем биреү учреждениеһы «А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университет»*. «Эксперт» журналы версияһы буйынса (45 урын, 2015) рәсәй юғары уҡыу йорттарының «Топ-100» исемлегенә ингән берҙән-бер педагогия юғары уҡыу йорто.

Университет рус яҙыусыһы, сәйәсмәне һәм фәйләсуфы Александр Иванович Герцен хөрмәтенә аталған.

## Тарихы

1797 йылда Петербург Тәрбиә йорто император Павел Беренсе ҡарарына ярашлы, хоҡуҡи яҡтан Тәрбиә йортоноң Мәскәү бүлексәһе менән (учреждение 1764 йылдан бирле эшләгән) тиңләштерелә. Шул уҡ 1797 йылда ул етемдәрҙе ҡарау буйынса эште киң йәйелдереп ебәргән императрица Мария Фёдоровна ҡурсалауы аҫтына алына. А. И. Герцен исемендәге РГПУ үҙен Тәрбиә йортоноң идеялары һәм ҡиммәттәре вариҫы тип йөрөтә, һәм 1797 йылда нигеҙ һалынған тип иҫәпләй.

Тәрбиә йортонда етемдәрҙе ашатып-эсереп һәм йәшәтеп кенә ҡалмағандар, ә һөнәр биргәндәр. Бында ҡатын-ҡыҙ педагогик белеменә нигеҙ һалынған: гувернанткалар, кәңәшсе-тәрбиәселәр наставница, музыка, тел, каллистение (физик культура) уҡытыусылары әҙерләү кластары булдырылған. 1837 йылда кластар Император Николай I исемендәге (1855 йылдан) Етемдәр институты тип үҙгәртелгән. Төрлө ҡатлам ғаиләләренән килгән ҡыҙҙар өсөн Александринский етемдәр институты булдырыла, һәм тәрбиәсе профессиональ училище 1905 йылда ул бала ҡараусылар, модисткалар, төрлө ҡатлам балаларының башланғыс мәктәптәре уҡытыусыларын әҙерләүсе беренсе ҡатын-ҡыҙ һөнәри училищеһы була.

1903 йылда Тәрбиә йортоноң коммерция педагогик курстары нигеҙендә юғары Ҡатын-ҡыҙҙар педагогия институты (1912 йылдан — Император) ойошторола. Ул гимназиялар өсөн төрлө предмет уҡытыусылары әҙерләп сығарған. Был институт илдә ҡатын-ҡыҙҙар өсөн беренсе дәүләт юғары уҡыу йорто була.

1918 йылда Мәғариф халыҡ комиссариаты бойороғо нигеҙендә Тәрбиә йорто базаһында яңы булдырылған мәктәптәр өсөн йыл һайын меңәрләгән уҡытыусы әҙерләп сығарыусы Өсөнсө Петроград педагогия институты асыла. 1920 йылда институтҡа А. И. Герцен исеме бирелә. 1922 −1923 йылдарҙа 1-се һәм 3-сө педагогия институттары А. И. Герцен исемендәге Петроград дәүләт педагогия инмститутына берләшә.

Бөйөк Ватан һуғышының дәһшәтле һуғыш һынауҙарына ла ҡарамай, институт ғилми һәм уҡытыу эшен туҡтатмай. 1942 йылда институтҡа Н. К. Крупская исемендәге Коммунистик тәрбиә академияһы ҡушыла. Ул Уралға Ҡыштым ҡалаһына эвакуациялана. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа СССР-ҙың иң эре педагогик кадрҙар әҙерләү үҙәгенә әйләнә.

1957 йылда А. И. Герцен исемендәге институт **М. Н. Покровский исемендәге Ленинград педагогия институты менән берләшә.**

1991 йылдың 21 ғинуарында А. И. Герцен исемендәге ЛДПИ университеты сифатында аттестация үтте һәм «А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты» исемен алды.

1993 йылда университет Рәсәй юғары уҡыу йорттары араһында беренсе булып юғары белемдең күп кимәлле системаһын индереү буйынса эксперимент башланы.

Бөгөн университет составында 20-нән артыҡ факультет һәм 100 кафедра, шулай уҡ Юғары уҡыу йортона тиклемге әҙерлек институты, Квалификацияны күтәреү һәм һөнәри әҙерлекте яңыртыу институты, Өҙлөкһөҙ педагогик белем алыу ғилми-тикшеренеү институты, Тәбиғәт белеме институты, Гуманитар мәғариф институты, Юғары уҡыу йорттарының халыҡ-ара хеҙмәттәшлек үҙәге, Белем биреү инновацияларының халыҡ-ара үҙәге, Дистанцион уҡытыу һәм белем биреүҙә телекоммуникация ярҙамы үҙәге, Лингвистик үҙәк, Уҡытыу технологиялары үҙәге, «Рәсәй Тикшеренеүҙәре» халыҡ-ара белем биреү үҙәге.

Бөтә белем биреү структуралары подразделениелары университеттың фәнни подразделениелары: Физика ғилми-тикшеренеү институты, Өҙлөкһөҙ педагогик белем биреү ғилми-тикшеренеү институты, 25-тән ашыу ғилми үҙәге һәм лабораториялары булған Дөйөм белем биреү ғилми-тикшеренеү институты менән бәйләнеш тота.

Белем биреүҙә интеграция һәм фәнни-инновация эшмәкәрлеге "«Сәнәғәт, фән һәм мәғариф ихтыяжы өсөн материалдар формалаштырыу методтарын һәм тикшеренеүҙәренең хәҙерге заман физик-химик ысулдары» дисциплина-ара коллектив ҡулланыу үҙәгенә берләшкән 9 фәнни-мәғариф үҙәге, «РДПУ Органикаһы» бәләкәй инновация предприятиеһында тормошҡа ашырыла.

Хәҙерге ваҡытта А. И. Герцен исемендәге РДПУ-да докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса 31 совет эшләй, һәм унда 81 фәнни һөнәр буйынса ғилми яҡлау үткәрелә.

Герцен университетында фундаменталь һәм ғәмәли тикшеренеүҙәр башҡарыусы һәм фәндең төрлө тармаҡтары буйынса юғары квалификациялы фәнни һәм фәнни-педагогик кадрҙар әҙерләүсе 30-ҙан ашыу фәнни мәктәп эшләй.

А. И. Герцен исемендәге РДПУ-тағы фәнни тикшеренеүҙәр 37 йүнәлеш сиктәрендә (булған 25-тән 21 фән тармағы).

## Рейтингтары
2014 йылда «РА Эксперт» агентлығы юғары уҡыу йортон Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең иң яҡшы юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерҙе, һәм уға «D» рейтинг класы бирелде.

2019 йылда юғары уҡыу йорто Times Higher Education (THE) University Impact Rankings 2019 рейтингына индерелде, һәм унда 101—200 позицияны биләй.

Шулай уҡ 2019 йылда «Университеттарҙың өс миссияһы» Халыҡ-ара рейтингында 1101—1200 урынды һәм 2020 йылда — РАЭКС версияһы буйынса Рәсәй юғары уҡыу йорттары рейтингыһында 42 урынды биләне.

## Белем биреү подразделениелары

### Институттары
* Физик культура һәм спорт институты
* Балалыҡ институты
* Төньяҡ халыҡтары институты
* Музыка, театр һәм хореография институты
* Иҡтисад һәм идара итеү институты
* Сит телдәр институты
* Тарих һәм социаль фәндәр институты
* Педагогика институты
* Психология институты
* Информацион технологиялар һәм технологик белем институты
* Кеше фәлсәфәһе институты
* Дефектологик белем биреү һәм реабилитация институты (2016 йылдың 1 сентябренә тиклем —коррекция педагогикаһы факультеты)

### Факультеттары
* Хәүефһеҙ эшмәкәрлек факультеты
* Биология факультеты
* География факультеты
* Һынлы сәнғәт факультеты 
* Математика факультеты
* Рус телен сит тел булараҡ өйрәнеү факультеты.
* Физика факультеты
* Филология факультеты
* Химия факультеты
* Юридик факультет

## Уҡытыу эшенә ҡарамаған подразделениелар

##### А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университетының тарих музейы
Университет тарихы музейына нигеҙ һалыу тарихы 1974 йылда СССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре А. А. Ахаян (1908—1977) нигеҙ һалды. Бында 1770 йылдан алып Санкт-Петербург ҡалаһы педагогик учреждениеларының тарихын сағылдырған материалдар йыйылған. Экспонаттар араһында Тәрбиә йорто, Николай етемдәр йорто (1887—1914), Император ҡатын-ҡыҙҙар педагогия институты (1903—1921), III Петроград педагогия институты тәрбиәләнеүселәренең уникаль коллекциялары, педагогия институттарына, факультеттарға һәм кафедраларға нигеҙ һалыу һәм яңынан ҡороу тураһында документтар, студенттар ҡабул итеү тураһында иғлан афишалары, уҡытыу-педагогик, ижтимағи эшмәкәрлек тураһында документтар, уҡытыусылар һәм тәрбиәләнеүселәрҙең иҫтәлектәре, шәхси әйберҙәре, көнкүреш әйберҙәре, интерьерҙары һ. б. бар.

Профессорҙар, әҙәбиәт белгестәресе Н. П. Гринкованың (1895—1961), Ф. П. Филинаның, тәбиғи-фәнни дисциплиналар уҡытыу буйынса методист П. И. Боровицкийҙың (1846—1966), С. А. Павловичтың (1884—1966), химия уҡытыусыһы В. Н. Верховскийҙың (1873—1947), педагогтар А. П. Пинкевичтың (1884—1939), В. Н. Сорока-Росинский һ. б. шәхси фондтарында уникаль материалдар һаҡлана.

Музейҙа билдәле ғалим, яҙыусы, артист, композитор, рәссам: В. М. Бехтерев, Л. Ф. Лесгафт, И. И. Толстой, В А. Догель, П. Ф. Каптерев, О. Ф. БерггольцЛ. Дудин, Е. А. Долматовский, Ю В. Толубеев, Л. И. Егорова һәм башҡа бик күптәрҙең автографлы хаттары, асылмалары, һүрәттәре, фотолары һаҡлана.

Музей фондында 16 500-ҙән ашыу материал фотографик материал бар. Улар араһында — фотоэш буйынса Петербург билдәле рәссам-оҫталарының: К. К. Булла, К. Штегеман, И. Оцупа һ. б.уникаль эштәре. Коллекцияның бәхәсһеҙ ҡиммәттәре герценлыларҙың тылда һәм Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында ҡылған батырлығын сағылдырған нимәләр: әйберҙәре, фотоальбомдары, көндәлектәре, хәрби наградалары, автограф менән китаптары һ. б. Зоология музейында экспозиция бүлегендә һәм профилле геология фән тәҡдим ителә.

##### Императрица Марии Фёдоровна исемендәге фундаменталь китапхана

Университеттың фундаменталь китапханаһы — Рәсәйҙең иң боронғо һәм эре юғары уҡыу йорто китапханаларының береһе. Нигеҙләнгәненән алып китапхана университеттың фәнни-тикшеренеү һәм фәнни-педгогик эшмәкәрлегенә ҙур өлөш индерҙе.

1873 йылда Николаев Етемдәр институтында читальня (уҡыу бүлмәһе) асыла; 1877 йылда капиталь китапханала эшләү ҡағиҙәләре барлыҡҡа килә, ә 1887 йылда ул фундаменталь статусына эйә була.

Революциянан һуң китапхана фондына ябыҡ уҡыу йорттарының ҙур китап фондтары, шул иҫәптән: Беренсе ҡатын-ҡыҙҙар педагогия институты; Н. П. Раев исемендәге юғары ҡатын-ҡыҙҙар тарихи-әҙәби һәм юридик курстары; М. А. Лохвицкая-Скалондың юғары ҡатын-ҡыҙҙар тәбиғи-ғилми курстары; элекке Мәктәпкәсә йәштәге һәм Педология һәм дефектология институты (Социаль тәрбиә институты) һ. б. китаптары өҫтәлде. 20-се йылдарҙа ҡушылған китапханалар фондтары араһында шулай уҡ заманса китап уҡыусыларының ҙур һорауы менән файҙаланған уникаль баҫмалар бар; хакимлыҡ осоронда Анна Иоановна хакимлығы осорондағы бик һирәк баҫмалар; граф Аракчеев китапханаһынан килтерелгән экслибрислы баҫмалар; Рәсәйҙә әйләнештә йөрөтөү һәм яңынан баҫтырыу тыйылған һирәк осраусы китаптар; кириллица менән яҙылған китаптар. 1920-21 йй. китапханаға элекке Кадет корпусының педагогика буйынса китаптары һәм педагогик журналдары; Бестужев курстары китапханаһының бер өлөшө; Мәрмәр Һарайының Павел Егорович Келпен йыйған белемдең бөтә тармаҡтары буйынса уникаль китаптар йыйынтығы тапшырыла.

1941 йылда В. В. Воровский исемендәге журналистика институтының, Н. К. Крупская исемендәге коммунистик педагогия институтының, Алыҫ Төньяҡ халыҡтары институты китапханаһының бер өлөшө, Икенсе сит телдәр педагогия институтының һәм М. Н. Покровский исемендәге Ленинград педагогия институтының китапханалары ҡушыла.

Ҡамау шарттарында ла ЛДПИ китапханаһы эшен тутатманы. Китапханасыларҙың батырлығы бай фондтарҙы һаҡлап ҡалырға ярҙам итте. Һуғыш барышында ла Александра Ивановна Градусова институтта ҡалды (һуңыраҡ — китапхана директоры), уның рухы бер ваҡытта ла һынманы.

Университеттың ғилми советы 2002 йылдың 25 апрелендә ҡабул ителгән 7-се һанлы ҡарары менән А. И. Герцен исемендәге РДПУ фундаменталь китапханаһына императрица Мария Фёдоровна исеме бирелә.

## Фәнни периодик баҫмалар
Сайт журнала: www.herzen.spb.ru/main/nauka/1297772316/izvestia/ 

2018 йылдан А. И. Герцен исемендәге РДПУ-ла, фәнни матбуғатҡа ярҙам итеү маҡсатынан, 8 селтәр фәнни журнал булдырыу һәм үҫтереү тормошҡа ашырыла.

• **Journal of Applied Linguistics and Lexicography**

Сайт журнала: journall.org

**• Physics of Complex Systems**

Сайт журнала: physcomsys.ru

**• Амурский зоологический журнал**

Сайт журнала: azjournal.ru

**• Журнал интегративных исследований культуры**

Журналының сайты: iik-journal.ru

**• Интегративная физиология**

Сайт журнала: intphysiology.ru

**• Исследования языка и современное гуманитарное знание**

Сайт журнала: languagestudies.ru

**• Комплексные исследования детства**

Сайт журнала: kid-journal.ru

**• Психология человека в образовании**

Сайт журнала: psychinedu.ru

## Университеттың архитектура-ландшафт комплексы

Университеттың төп территоияһы, Невский проспекты менән сикләнгән, Ҡазан урамы, Гороховая урамы һәм Мойка йылғаһының яр урамдары (почта адресы — Мойка йылғаһы яр буйы, 48) менән сикләнгән кварталдың күпселек өлөшөн биләй.

Әлеге ваҡытта төп территорияға ике ишек — Ҡазан урамынан һәм Мойка йылғаһы яр буйы урамдарының Гороховая урамы менән киҫешкән урыны янында. Инеү электрон пропуск буйынса тормошҡа ашырыла.

Мойка, 48-селә төрлө дәүер ҡоролмалары (барокко, иртә классицизм, ампир, һуңғы осор классицизмы) һәм улар төҙөлөш тарихының иң өлгөргән осоро ҡомартҡылар осорона ҡарай. Архитектура комплексы, архитектура ҡоролмаларының, монументтарының, парк композицияларының ирекле, ассиметрик ҡуйылышы арҡаһында үҙенсәлекле бик матур күренеш тыуҙыра. Герцен университеты биләгән биналар комплексы ЮНЕСКО-ның халыҡ-ара һаҡлана торған бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән.

Герцен университетының ҡайһы бер факультеттары ҡаланың башҡа урындарында урынлашҡан.

##### Төп бинаһы
Университеттың төп бинаһы —К. Г. Разумовский һарайы— адресы Мойка яр буйы урамы, 48-се йорт (архитекторҙары А. Ф. Кокоринов, Валлен-Деламот). 1797 йылдан һарайҙа Петербург Тәрбиә йорто, 1834 йылдан — етемдәр бүлексәһе (1837 йылдан — Николаев етемдәр институты), 1918 йылдан — педагогия институты (хәҙер А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты).

Бинаның бөтә икенсе ҡаты коридоры стеналарында тәрбиә йортоноң үткәненә бағышланған картиналар (башлыса пейзаж). Коридорҙың киңәйеп киткән өс залы — Попечителлек, Император һәм Ректор бүлмәләре (төньяҡтан көньяҡҡа). Был залдарға Тәрбиә йорто, Ленинград педагогия институты, Герцен университеты формалашыуында һәм үҫешендә ҙур роль уйнаған кешеләрҙең портреттары ҡуйылған.

Бөгөн Разумовский һарайы университет нумерацияһына ярашлы, — 5 корпус (шулай уҡ — «төп корпус»). Хәҙер бинала университет етәкселеге һәм ҡайһы бер хеҙмәттәр урынлашҡан. Һарайҙың күркәм залдарында ғилми конференциялар, конгрестар, түңәрәк өҫтәлдәр уҙғарыла. Шунда уҡ йыл һайын иң яҡшы сығарылыш уҡыусыларына ҡыҙыл дипломдар тапшырыу тантанаһы үтә.

5-се корпус һәм Ҡазан урамы араһында «Иҫке» баҡса урынлашҡан. Революциянан һуң, Мойкалағы бөтә биналарҙы ла юғары уҡыу йорто биләгәс, бында, Иҫке баҡсала, бәләкәй ике ҡатлы төкәтмәлә тағы бер нисә йыл балалар усағы (етемдәр өсөн приют) эшләй, һуңынан был урында яңы бина төҙөлә, һәм махсуслаштырылған 10-сы балалар йорто урынлаша. XXI быуат башында иҫкергән бина һүтелә һәм баҡсала уның урынына флигелдең тышҡы күренешенең күсермәһе булған заманса электроподстанция төҙөлә.

Ҡазан урамы яҡғынан баҡсаны А. Н. Воронихин проекты буйынса башҡарылған рәшәткә сикләй, һәм ул Ҡазан майҙаны ансамбленең бер өлөшө булып тора.

##### Мойкалағы башҡа биналары

Күрше биналар (Мойка яр буйы, 50 һәм 52) — элекке *Петербург тәрбиә йорто* биналары. 50-се йорт 1750—1753 йылдарҙа бай сауҙагәр Г. Х. Штегельман өсөн Ф.-Б Расстрелли проекты буйынса төҙөлә. 1764 й. ҡаҙна Штегельман йортон ҡаҙна һатып ала. 1765—1768 йылдарҙа бина архитектор Антонио Ринальди проекты буйынса классицизм стилендә яңынан үҙгәртеп ҡорола. Һуңыраҡ төп бина һәм ҡабырға төкәтмәләре өҫтәп төҙөлә, Штегельман йорто һәм Разумовский һарайы өс ҡатлы корпус менән тоташтырыла, баҡса яғынан өҫтәп төкәтмәләр төҙөлә.

52-се һанлы бина XIX быуат башында төҙөлә, 1834 йылда Тәрбиә йорто өсөн һатып алына. 1839-1943 йылда архитектор П. С. Плавов проекты буйынса яңынан төҙөлә. 1868 йылда бина алдына Иван Иванович Бецкой бюсы—Я. И. Земельгактың (1803 йыл) төп нөсхәһенән скульптор А. П. Лаврецкий башҡарған ҙурайтылған күсермәһе ҡуйыла.

50-се һәм 52-се йорттар артында «Әсәйем баҡсаһы» урынлашҡан. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, бында Тәрбиә йортоноң сабый тәрбиәләнеүселәре менән бала ҡараусы-"мамка"лар сығып йөрөгәнгә шундай исем бирелгән ти; икенсе мәғлүмәт буйынса — ярлы ғаиләләр теләп алынмаған яңы тыуған балаларын, артабан Тәрбиә йортонда ҡарап үҫтерһендәр тип, тап шул баҡсаға килтереп ҡалдырғанлыҡтан, шулай аталған тип фаразлайҙар.

##### Санкт-Петербургтағы башҡа биналары
Кесе Посадская урамы, 26-сы йорт — Ҡатын-ҡыҙҙар педагогия институтының элекке бинаһы. 1904—1906 йылдарҙа архитекторҙар А. И. Зазерский һәм В. В. Старостин тарафынан яңынан төҙөлгән. Өй сиркәүе интерьерҙары (һаҡланмаған) 1906 йылда проект буйынса Н. В. Солтанов проекты буйынса эшләнгән. Институтҡа тиклем был участкала Кабель заводы корпустары (М. М. Чижов, 1895—1896, Ф. К. фон Пирвиц, 1898) торған.

Васильевский утрауының көнбайыш һәм көнсығыш өлөшөндә музыкаль (Балтийский Юнгалар майҙаны янында Каховской тыҡрығы) һәм филология факультеттары (Тучков күперенән йыраҡ түгел, Васильевский утрауының 1-се һыҙаты); һуңғыһы Рәсәй Академияһы, шулай уҡ филология, тарихи бинаһын биләй һәм тел һәм әҙәбиәт традицилары бында ғәмәлдә XIX быуат башынан башлап өҙөлмәйсә һаҡланып килә.

Компьютер фәндәре һәм технологик белем биреү Институты биналарының береһе Вознесенский проспекты 39 А йортта (башҡа өлөшө Мойка яр буйы урамындағы корпустарҙың береһендә). Төньяҡ халыҡтары институты һәм Йәшәйеш хәүефһеҙлеге институты Киров районы Стачек проспектында, физик культура факультеты Лиговский проспектында, Балалыҡ институты Мәскәү проспектында «Фрунзе» метро станцияһы ҡаршыһында тиерлек урынлашҡан. Бында башланғыс синыф уҡытыусыларын, шулай уҡ мәктәпкәсә белем биреү хеҙмәткәрен әҙерләйҙәр.

##### Һәйкәлдәр һәм башҡа иҫтәлекле урындар
* 1868 йылда хәҙерге 1-се корпус алдында И. И. Бецкойҙың бронза бюсы ҡуйыла. Я. И. Земельгактың мәрмәр бюсының (1803 й.) күсермәһен ҙурайтып, скульптор Н. А. Лаверецкий эшләгән.
* Төп корпус алдында 1961 йылдың 30 июнендә асыла Константин Дмитриевич Ушинский һәйкәле асыла (скульпторҙар В. В. Лишев һәм В И. Яковлев).
* Төп корпустың беренсе ҡатында Александр Иванович Герцендың гипс бюсы ҡуйылған.
* Императрица Мария Фёдоровна исемендәге фундаменталь китапханала уның гипс бюсы тора.
* Төп корпус артында, Мамкин баҡсаһында, 2000-се йылдар башында А. И. Герцен исемендәге РДПУ-на «Зенит» ФК бүләк итергә вәғәҙәләгән буласаҡ пеликан һәйкәленең тәүге ташы тора.
* 2009 йылда 20-се корпус һәм профилакторий бинаһы араһында Конфуций һәйкәле асыла — Ҡытай Халыҡ Республикаһының Санкт-Петербургтағы генераль консуллығының университетҡа бүләге. Тантанала генераль консул Эрлун Тянь һәм Шанхай сит ил телдәре университетының беренсе проректоры Цзиньхуа Тянь ҡатнашты. 20-се корпустың 1-се ҡатында Ҡытай мәҙәни үҙәге урынлашҡан.

##### Агробиология станцияһы
А. И. Герцен исемендәге РДПУ-ның Агробиостанцияһы (АБС) Ленинград өлкәһенең Гатчинский районы Вырица ҡасабаһында урынлашҡан, биология факультетының уҡыу-методик һәм фәнни базаһы булып тора. 1-3 курста уҡыусы студенттар уҡыу практиканы бында үтә һәм сығарылыш квалификация эштәре темалары буйынса эксперименттар үткәрә.

РДПУ-ның АБС-һы биология факультетының биология, география һәм ауыл хужалығы дисциплиналары буйынса уҡыу ялан практикалары үткәреү подразделениеһы булараҡ 1937 йылдан бирле эшләй. Агробиология станцияһында игенселек, йәшелсәселек, емеш-еләк культуралары, малсылыҡ (йорт ҡоштары, йорт ҡуяндары, бал ҡорттары), үҫемлектәр физиологияһы, үҫемлектәрҙең систематикаһы, генетикаһы, метеорологияһы, тыуған яҡты өйрәнеү, декоратив сәскәселек һәм ағас-ҡыуаҡ тоҡомдар бүлектәре ойошторолған. Бында Оредеж йылғаһының, уның ҡушылдыҡтарының һәм һыубаҫар һыу ятҡылыҡтарының экологияһын өйрәнеү мониторинг буйынса тикшеренеүҙәр үткәрелә.

##### «Тимер» геостанцияһы
«Тимер» геостанцияһы Ленинград өлкәһенең Лужский районы Железо ҡасабаһында урынлашҡан. Бында студенттар география факультеты студенттары топография, метеорология, геоморфология, тупраҡты өйрәнеү, гидрология, ландшафтты өйрәнеү, геоботаника, зоогеография һ. б. буйынса практика үтә. Бында шулай уҡ А. И. Герцен исемендәге РДПУ-ның биология һәм физик культура факультеттары студенттары ла практикаға килә.

## Изге апостолдар Пётр һәм Павел ҡорамы

Уның территорияһында ргпу. А. и. Герцен булып эшләй сиркәү — изге апостолдар петр һәм павел сиркәүе. Ул 20 корп урынлашҡан, сиркәү эргәһендә элекке училище бинаһында күм император глухонемой. 70 йылда бина совет власының йыл дауамында ҡулланыу буйынса төрлө булған, башлыса — студент булараҡ, театр. 1999 йылда РПЦ ихтыяж урын бирелә, хәйер, тәүге хеҙмәткә һуң 70 йәшлек 1997 тәнәфестәр үткәрә. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, был ғибәҙәтхана — береһе урында-санкт-Петербург, православие ғибәҙәт сурдоперевод менән алып барыла бында. 3-сө ҡатта урынлашҡан уҡыу корпустарын Сиркәү, әммә, баҫҡыстар һәм айырым айырым ишек бар. 2013 йылда заделывать тәҙрә уйымдары, ҡорам стенаһы алты өсөн, ҡотҡарыусы көстәр сиркәү общинаһы итеп ҡуйҙы. Архимандрит фреска булып тора звено уның күсермәһе (Теодор) феодоровский соборында булдыҡ.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* Профессора Российского государственного педагогического университета имени А. И. Герцена в XX веке [Текст]: Биограф. справочник / сост. Е. М. Колосовой; ред. В. А. Бордовского; п.ст. Е. М. Колосовой. — 2-е изд.,испр. и доп. — Санкт-Петербург: Издательство РГПУ им. А. И. Герцена, 2002. — 331 с.: портр. — Библиогр.: с.310-315, в конце ст. — ISBN 5-8064-0554-0: Б. ц.
* Профессора Российского государственного педагогического университета имени А. И. Герцена в XXI веке, 2001—2006 годы [Текст]: биографический справочник / под общ. ред. Г. А. Бордовского и В. А. Козырева. — СПб.: Изд-во РГПУ им. А. И. Герцена, 2007. — 519, [1] с.: портр. — Библиогр. в конце ст. — Имен. указ.: с. 516—520. — ISBN 978-5-8064-1169-4: Б. ц.
* 
* 

## Һылтанмалар
* А. И. Герцен исемендәге РДПУ-ның рәсми сайты
* А. И. Герцен исемендәге РДПУ рәсми сайты
* РДПУ Бәйләнештә селтәрендә - Олимпиадала ҡатнашыу
* Уҡырға инергә теләүселәргә
* Юғары уҡыу йортона инеү буйынса мәғлүмәт