АНЗЮК

**АНЗЮК** () —  1971—75 йылдарҙа оборона буйынса биш яҡлы килешеү нигеҙендә эшләгән хәрби-сәйәси берлек (Азия-Тымыҡ океан төбәге өсөн НАТО-ға оҡшаш), атамаһы өс төп ағза ил — Австралия, Яңы Зеландия һәм Бөйөк Британия менән Төньяҡ Ирландия Берләшкән  Короллеге  () —  исеменең башланғыс  хәрефтәренән төҙөлгән.

## АНЗЮК-тың составы
АНЗЮК-ҡа инәләр:

*  Австралия
*  Бөйөк Британия
*  Малайзия
*  Яңы  Зеландия (1974 йылға тиклем)
*  Сингапур.

## АНЗЮК-ты ойоштороу
АНЗЮК-ты ойоштороу тураһындағы килешеү 1971 йылдың 15-16 апрелендә Лондонда ойошмала ҡатнашҡан илдәрҙең оборона министрҙарының берлектәге  коммюникеһы рәүешендә төҙөлә,   1957 йылғы Британия менән Малайзияның оборона тураһындағы договорының мөҙҙәте тамамланғас,  1971 йылдың 1 ноябрендә көсөнә инә.

## АНЗЮК договорының маҡсаттары һәм бурыстары
Килешеүҙең маҡсаты — «Малайзияны һәм Сингапурҙы тышҡы һөжүмдән һаҡлау».  Лондондың  Суэцтан көнсығышта ятҡан төбәктәрҙән британ ғәскәрҙәрен  сығарыу тураһында 1970 йылғы ҡарарына бәйле, Договор Азия-Тымыҡ океан төбәген һаҡлау маҡсатын ҡуя.  

АНЗЮК   Австралия, Яңы Зеландия һәм АҠШ составында 1952 йылда эшләй башлаған АНЗЮС һәм 1956-77 йылдарҙа эш иткән  СЕАТО хәрби-сәйәси блоктарына үҙенсәлекле өҫтәмә булып тора.  АҠШ АНЗЮК-ты, донъяла йәки төбәктә хәл киҫкенләшә ҡалһа, Американың бөтә берлектәштәренән төҙөләсәк хәрби коалицияның бер өлөшө итеп күрә. 

## Блоктың төҙөлөшө
АНЗЮК-тың даими штаб-фатиры булмай. Берлек менән идара итеү өсөн түбәндәгеләр ойошторола:

* биш илдең оборона министрҙарынан торған консультатив  совет 
* ҡораллы көстәр өҫтөнән берләштерелгән  командование 
* Малайзия менән Сингапур өсөн  һауа һөжүменә ҡаршы берҙәм командование.

## АНЗЮК-тың берләштерелгән ҡораллы көстәре
Килешеү буйынса, АНЗЮК-тың берләштерелгән ҡораллы көстәре  төҙөлә, уларға АНЗЮК-ҡа ингән бөтә илдәрҙең   ҡоро ер ғәскәрҙәре, хәрби һауа һәм хәрби диңгеҙ көстәре подразделениелары, шулай уҡ төбәктәге британ хәрби базаларының шәхси  составы инә.

АНЗЮК-ты төҙөгәндән һуң, берләштерелгән  **ҡоро ер ғәскәрҙәре  **составына 3 батальондан (британ, австралий, яңы зеланд) торған  1 пехота бригадаһы; 2 ялан артиллерияһы дивизионы; инженер ғәскәрҙәре һәм элемтә ғәскәрҙәре подразделениелары; вертолёт  подразделениелары инә.

Берләштерелгән  **хәрби һауа көстәренә  ** Австралияның «Мираж» истребителдәренән торған 2  эскадрильяһы (40 самолёт); 1 транспорт самолеттары  эскадрильяһы; 1 патруль самолеттары отряды  инә.

Берләштерелгән  **хәрби диңгеҙ көстәренә ** 4 һаҡ карабы; 1 һыу аҫты кәмәһе инә.

АНЗЮК барлыҡҡа килгәндән һуң  Малайзия менән Сингапур территорияһында сит ил ғәскәрҙәренең дөйөм шәхси составы һаны    7 мең кеше була,  шул иҫәптән:

* британ ғәскәрҙәре  — 2 210;
* австралий ғәскәрҙәре — 3 300;
* яңы зеланд ғәскәрҙәре — 1 150.

Малайзияла — Австралия хәрби һауа көстәренең  «Мираж»дар эскадрильяһы (38 самолёт), Сингапурҙа  Яңы Зедандияның пехота батальоны (800 һалдат)  урынлаштырыла, улар был илдәрҙең  хәрби  командованиеһына, һауа һөжүменә ҡаршы оборонаһына һәм хәрби диңгеҙ көстәренә буйһона.   

## Блоктың таратылыуы
1974 йылда Яңы Зеландия хөкүмәтенең ядро ҡоралына ҡаршы булыуы  арҡаһында Яңы Зеландияның  АНЗЮК-тан сығыуына бәйле, шул уҡ йылдың 12 декабрендә  ойошманы таратыу тураһында ҡарар ҡабул ителә, әммә блоктың рәсми таралыуы  1975 йылда була.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* АНЗЮС 
* НАТО
* Көньяҡ-Көнсығыш Азия договоры ойошмаһы
* Үҙәк договор ойошмаһы 
* ABCA Armies
* AUSCANNZUKUS
* Combined Communications Electronics Board (CCEB)
* Multilateral Interoperability Programme (MIP)
* Technical Cooperation Program (TTCP)
* UKUSA Agreement