Ромб

**Ромб** (, , туранан тура тәржемәһе: «бубен») — бөтә яҡтары ла тигеҙ булған параллелограмм ул.

## Этимология
«Ромб» термины  — «бубен» һүҙенән килеп сыға. Әгәр хәҙер бубендарҙы башлыса түңәрәк формала эшләһәләр, элек уларҙы тап квадрат йәки ромб формаһында эшләгәндәр. Шуға ла билдәләре ромб формаһында булған кәрт төҫө бубен, бубендар түңәрәк булмаған замандарҙа барлыҡҡа килгән.

«Ромб» һүҙен беренсе башлап Герон һәм Александрийский Паппаһы ҡулланған.

## Үҙсәнлектәре
# Ромб параллелограмм була, шуға күрә уның ҡаршы ятҡан яҡтары тигеҙ һәм пар-пар параллелдәр, *АВ* || *CD*, *AD* || *ВС*.
# Ромбтың диагоналдәре тура мөйөш яһап киҫешәләр (*AC* ⊥ *BD*) һәм киҫешеү нөктәһендә урталай бүленәләр. Шулай итеп диагоналдәре ромбты дүрт тура мөйөшлө өсмөйөшкә бүлә. 
# Ромбтың диагоналдәре уның мөйөштәренең биссектрисалары булып торалар (∠*DCA* = ∠*BCA*, ∠*ABD* = ∠*CBD* ).
# Диагоналдәренең квадраттары суммаһы яғының квадратының 4-кә ҡабатландығына тигеҙ (параллелограмм тождествоһынан эҙемтә).
# Ромбтың дүрт яғының урталары тура дүртмөйөштөң түбәләре булалар.
# Ромбтың диагоналдәре уның перпендикуляр симметрия күсәрҙәре булалар.
# Теләһә ниндәй ромбҡа үҙәге уның диагоналдәренең киҫешеү нөктәһе булған әйләнә ҡамарға мөмкин.

## Билдәләре
ABCD параллелограммы ромб була шул саҡта һәм тик шул саҡта ғына, әгәр түбәндәге шарттарҙың береһе булһа ла үтәлһә:
# Уның ике эргәләш яҡтары тигеҙ (бынан уның бөтә яҡтары тигеҙ булыуы килеп сыға, AB=BC=CD=AD).
# Уның диагоналдәре тура мөйөш яһап киҫешә (*AC* ⊥ *BD*).
# Диагоналдәренең береһе уны тотоусы мөйөштәрен урталай бүлә.
Дүртмөйөш параллелограмм була икәне алдан билдәһеҙ икән, ти, ләкин уның бөтә яҡтары ла тигеҙ булыуы бирелгән. Ул саҡта был дүртмөйөш ромб була.

## Квадрат ромбтың айырым осрағы булараҡ
Квадраттың бөтә яҡтары һәм мөйөштәре тигеҙ булған дүртмөйөш булараҡ билдәләмәһенән квадрат — ромбтың айырым осрағы булыуы килеп сыға. Ҡайһы берҙә квадратҡа бөтә мөйөштәре лә тигеҙ булған ромб булараҡ билдәләмә бирәләр.

Однако иногда под ромбом может пониматься только четырёхугольник с непрямыми углами, то есть с парой острых и парой тупых углов.

## Ромбтың [[майҙан]]ы

* Площадь Ромбтың майҙаны уның диагоналдәре ҡабатландығының яртыһына тигеҙ.
: S=\frac{AC \cdot BD}{2}

* Ромб параллелограмм булғанлыҡтан, уның майҙаны шулай уҡ яғы менән бейеклкге ҡабатландығына тигеҙ.
: S=AB \cdot H_{AB}

* Бынан тыш, ромбтың майҙанын түбәндәге формула буйынса иҫәпләргә мөмкин:
: S=AB^2 \cdot \sin \alpha,
бында \alpha — ромбтың эргәләш яҡтары араһындағы мөйөш.

* Шулай уҡ ромбтың майҙанын ҡамалған әйләнәнең радиусы һәм \alpha мөйөшө ингән формула буйынса иҫәпләргә мөмкин:
: S=\frac{4r^2}{\sin \alpha}

## Ҡамалған әйләнәнең радиусы
Ҡамалған әйләнәнең радиусы   һәм  диагоналдәре аша түбәндәге күренештә күрһәтелергә мөмкин:
:r = \frac{p \cdot q}{2\sqrt{p^2+q^2}}.

## Геральдикала
Ромб ябай геральдик фигура булып тора.

Файл:Lozenge demo2.svg|Көмөш яланда червиләнгән ромб
Файл:Blason fam fr du Puy du Fou.svg|Червиләнгән яланда 3 үтәнән-үтә күренмәле ромб: 2 и 1
Файл:Rustre demo2.svg|Көмөш яланда быраулап тишелгән червиләнгән ромб
Файл:Blason Villeneuve d'Aveyron F-12.svg|Зәңгәр ерлектә биш вертикаль алтын ромбтан төҙөлгән һул  иңбаш ҡайышы 
Файл:|



## Симметрия
Ромб үҙенең теләһә ҡайһы диагоналенә ҡарата симметрик, шуға күрә йыш ҡына орнаменттарҙа һәм паркеттарҙа ҡулланыла.

Файл:Zigzag rhombic lattice.png|Ромбик орнамент
Файл:Rhombic star tiling 3 vertices.svg|Ромбик йондоҙҙар
Файл:Rhombic star tiling 4.svg|Ҡатмарлыраҡ орнамент
Файл:Square rhombic tiling.svg|Ромбтар һәм квадраттарҙан орнамент


## Шулай уҡ ҡара

* Дельтоид
* Йондоҙ (геометрия)
* Пенроуз мозаикаһы
* Ромбододекаэдр
* Дүртмөйөш

## Әҙәбиәт
* 
* 

## Иҫкәрмәләр