Ҡазан милли тикшеренеү технология университеты

**Ҡазан милли тикшеренеү технология университеты** ( Казан milli tikşerenü texnologia universitetı) — Ҡазан ҡалаһындағы дәүләт юғары уҡыу йорто.

## Тарихы
Ҡазан милли тикшеренеү технология университетының тарихы 1890 йылда асылған *Ҡазан берләштерелгән сәнәғәт училищеһы*нан башлана. 1919 йылда Ҡазан сәнәғәт училищеһы **Ҡазан политехник институты** итеп үҙгәртелә. 1930 йылдың 13 майында *Ҡазан политехник институтының* химия факультеты һәм *[[Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты|Ҡазан дәүләт университетының]]* химия факультеты базаһында *Ҡазан химия институты* ойошторола, ул 1930 йылдың 23 июнендә *А. М. Бутлеров исемендәге Ҡазан химия-технология институты* тип атала, ә 1935 йылдың 23 апреленән 1992 йылдың декабренә тиклем — *С. М. Киров исемендәге Ҡазан химия-технология институты* *(ҠХТИ)*.

1992 йылда ҠХТИ **Ҡазан дәүләт технология университеты** (ҠДТУ) тип үҙгәртелә.

2010 йылда университетҡа **милли тикшеренеү университеты** статусы бирелә.

Ҡазан милли тикшеренеү технология университетында 25 меңдән ашыу студент уҡый. Был юғары уҡыу йортонда 1670 уҡытыусы эшләй: 330 фән докторы, 236 профессор, 1189 фән кандидаты, 870 доцент. Ректоры — Юшко Сергей Владимирович.

## Рейтингы
2014 йылда «Эксперт РА» агентлығы вузды Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең иң яҡшы юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерә, уға «Е» рейтинг класы бирелә.

## Университет структураһы
Инженер химия-технология институты (ИХТИ) (Инженер факультеты, элекке **1-се факультеты**)

* Энергия туйындырылған материалдар һәм изделиелар факультеты (ФЭМИ)
* Экология, технология һәм мәғлүмәт хәүефһеҙлеге факультеты (ФЭТИБ)

Нефть һәм химия машиналар эшләү институты (ИХНМ) (**2-се һәм 3-сө факультеттар**)

* Механика факультеты (МФ)
* Энергомашиналар эшләү һәм технологик ҡорамалдар факультеты (ФЭмТО)

Нефть, химия һәм нанотехнологиялар институты (ИНХН) (**4-се һәм 6-сы факультеттар**)

* Наноматериалдар һәм нанотехнологиялар факультеты (ФННТ)
* Нефть һәм нефтехимия факультеты (ФННХ)
* Химик технологиялар факультеты (ФХТ)

Полимерҙар институты (ИП) (элекке **5-се факультет**)

* Каучуктар һәм эластомерҙар эшкәртеү һәм технологиялар факультеты (ФТПКЭ)
* Пластик массалар һәм композиттар эшкәртеү һәм сертификациялау, технология факультеты (ФТПСПК)
* Косметикала һәм медицинала полимерҙар технологияһы һәм химия факультеты (ФХТПМК)

Еңел сәнәғәт, мода һәм дизайн технологиялары институты (ИТЛПМД) (элекке **7-се факультет**)

* Еңел сәнәғәт һәм мода технологиялары факультеты (ФТЛПМ)
* Дизайн һәм программа инженерияһы факультеты (ФДПИ)

Идара итеү, автоматлаштырыу һәм мәғлүмәт технологиялары институты (ИУАИТ) (элекке **8-се факультет**)

* Автоматлаштырыу һәм идара итеү факультеты (ФУА)
* Мәғлүмәт технологиялары факультеты (ФИТА)

Инновациялар менән идара итеү институты (ИУИ) (элекке **9-сы факультет**)

* Сәнәғәт сәйәсәте һәм бизнес-етәкселек факультеты (ФППБА)
* Социотехник системалар факультеты (ФСТС)

Аҙыҡ-түлек производствоһы һәм биотехнология институты (ИППБТ) (элекке **10-сы факультет**)

* Аҙыҡ-түлек технологиялары факультеты (ФПТ)
* Аҙыҡ-түлек инженерияһы факультеты (ФПИ)

Өҫтәмә профессиональ белем биреү институты

## Әҙәбиәт
* Барабанов В. П., Денисенко Н. Н., Ҡазан Политехник институтының а. в. Кириченко. 1919—1930. Ҡазан: ООО "Инновацион-нәшриәт йортонда «мираҫ бутлеровский», 2010. 216 с.
* Совет осорондағы юғары уҡыу йорттарында техник революцион үҙгәртеп ҡороуҙар фонында провинцияһы л. а. бушуев (100 йыл тулыуға Ҡазан политехник институты) // Гасыр аваз. 2019. № 2. С 136—149.
* Валеева Н. Ш., Суслов ю. а Социаль-иҡтисади технологиялар белем ҡазан университетына — 100 йыл // Татарстан Фәнни. 2019. № 2. 68. с.-74.
* Сығарылыш — технология ҡазан университеты ғорурлығы: ҡыҫҡаса биографик белешмә. Ҡазан: Бутлеровский мираҫ, 2009. 524 с.
* Ҡазан химия-технология институты. С. м. Киров: тарихи очерк / Несмел в. в., а. а. Петров, и. м. Лифшиц. Ҡазан: КХТИ,1969. С. 302
* Коршунова О. Н., Суслов ю. а. һәм фән тарихы быуаттар ҡаршы: вкладтар тураһында Ҡазан химия-технология институты Еңеү // Татарстан Фәнни. 2020. № 1. С 29-33.
* Кхти фәнни мәктәп лидерҙары-КГТ. Ҡазан: ЯБЫҠ, Яңы ғилем, 2007. 304 б.
* Механик — ваҡытты тикшереү… 1939—2014: тарихы, биографиялар, иҫтәлектәр. / сост. А. В. Кириченко, Н. Н. Денисенко, Бурмистров а. в., ф. м. Ғүмәров һ. б. — Ҡазан: Бутлеровский мираҫ, 2014. 372. с.
* Тиҫтә йыл һынылыш. Ҡазан технология университеты 1991—2000 воронежского: тарихи очерк / под ред. барабанова в. п. Ҡазан: КГТУ, 2000. С. 223
* Полимер институты (полимер факультеты/1919-2001/): Ҡыҫҡаса биографик белешмә. Ҡазан: КГТУ; «Карпол», 2001. 236.c.
* Профессор, фән докторы. Политехник институтын — КХТИ — КГТУ (1919—2000). Ҡыҫҡаса биографик белешмә. Ҡазан: КГТУ, 2000. С. 184

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт