Пермь милли тикшеренеү политехник университеты

**Пермь милли тикшеренеү политехник университеты** (милли тикшеренеүҙәр, элекке исеме: Пермь политехник институты, Пермь дәүләт техник университеты) — Рәсәй Федерацияһының техник юғары уҡыу йорто.

## Тарихы
Пермь милли тикшеренеү политехник университеты  1960 йылда  Пермь политехник институты (ППИ) булараҡ уға Пермь тау институтын берләштереү (1953 йылда ойошторолған) юлы менән барлыҡҡа килә.

1992 йылда Рәсәйҙең тәүге политехник вуздары иҫәбендә техник университет статусын ала.

1996 йылдан университетта юғары һөнәри белем биреү программалары буйынса күп кимәлле әҙерлек тормошҡа ашырыла, 1998 йылда "Металлургия", "Ҡулланма механика", "Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау" йүнәлештәре буйынса магистрҙар сығарыла.

2009 йылда Рәсәйҙең "милли тикшеренеү университеты" статусын алған 12 юғары уҡыу йорто иҫәбенә инә. Тикшеренеү университеты программаһы сиктәрендә авиация двигателдәрен һәм газ торбаһы технологиялары, нефть, газ һәм ҡаҙылма байлыҡтар сығарыу һәм эшкәртеү, наноиндустрия һәм урбанистика билдәләнә.

2011 йылда "Пермь милли тикшеренеү политехник университеты" тип  үҙгәртелә ("ПНИПУ").

## Рейтингтары
2014 йылда "Эксперт РА" агентлығы юғары уҡыу йортон Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең иң яҡшы юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерҙе, унда уға "D" рейтинг класы бирелә.

2019 йылда "Университтың өс миссияһы" халыҡ-ара рейтингында 701-800-се урынды алды һәм 2020 йылда РАЭКС версияһы буйынса Рәсәй юғары уҡыу йорттары рейтингында 48-се урын яулай

2020 йылда Times Higher Education - World University Rankings 2020 рейтингында  Impact Rankings: Decent work and Economic growth 101-200-се урын биләй

## Университет структураһы

### Факультеттары

* Аэрокосмос факультеты
* Тау-нефть факультеты
* Гуманитар факультет
* Механика-технология факультеты 
* Төҙөлөш факультеты
* Ғәмәли математика һәм механика факультеты
* Технология факультеты
* Электротехник факультет
* Уҡытыусылары квалификацияһын күтәреү  факультеты
* Сит ил студенттары факультеты
* Юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү факультеты

### Үҙәктәре

* Тау материалын өйрәнеүҙең ғилми үҙәге;
* «ТЕМП»  тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы;
* Төбәк информатизация үҙәге / Край яңы информацион технологиялар үҙәге;
* Ғәмәли механика инженер үҙәге;
* Трансфер технологиялар үҙәге;
* Инновация-белем биреү үҙәге;
* Белем сифаты менән идара итеү үҙәге;
* Төбәк инновацион үҙәк.

### Институттары

* Хеҙмәт һәм кеше хәүефһеҙлеге институты;
* Нефть һәм газ институты;
* Авиация двигателдәре һәм газ турбинаһы технологиялары институты;
* Фундаменталь тикшеренеү институтф;
* Өҙлөкһөҙ белем биреү институты;
* Калий институты;
* Фотоника һәм оптоэлектрон  приборҙар эшләү институты;
* Өҙлөкһөҙ белем биреү институты (ИНО);
* Фундаменталь тикшеренеүҙәр институты (ИФИ);
* Юғары етештереүсәнле иҫәпләү системалары үҙәге, унда 2008 йылдан 2010 йылға тиклем ингән 3 Тфлопс ҡеүәтле суперкомпьютер ҡуйылған.

### ПНИП филилалдары

* Березниковский  филиалы;
* Лысьвенск филиалы;
* Чайковский филиалы;
* Көнгөр вәкиллеге.

## Эшмәкәрлек төрҙәре

### Уҡыу процесы
Әлеге ваҡытта юғары уҡыу йортонда йыл һайын 20 меңдән ашыу студент, 700-ҙән ашыу аспирант һәм докторант белем ала.  Йыл һайын университеты юғары белемле 4 500-ҙән ашыу белгес сығара. 60 йыл эсендә университет юғары белемле 130 меңдән ашыу белгес әҙерләгән. Йыл һайын уҡырға инеүселәрҙең 10-12 проценты оборона-сәнәғәт комплексы заказы һәм төбәк заказы буйынса белем ала

Университеттың 10 факультеты, 51 кафедра, 50-нән ашыу өҫтәмә һөнәри белем биреү үҙәге, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү факультеты, юғары уҡыу йорто әҙерлек үҙәге һәм башҡа мәғариф инфраструктураһының башҡа бүлексәләре бар.

Юғары уҡыу йортонда 36 бакалавриат йүнәлеше, 8 һөнәр буйынса программалар тормошҡа ашырыла, 29 магистр әҙерләү һәм аспирант әҙерләүҙең 25 йүнәлеше буйынса белем бирелә. Бынан тыш, вуздың түбәндәге өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса инновацион магистрлыҡ программалары бар:

* Авиация двигателдәре һәм газ торбалары технологиялар;
* Нефть, газ һәм файҙалы ҡаҙылма сығарыу һәм эшкәртеү;
* Наноиндустрия;
* Урбанистика.

Университет аспирантураһында 66 ғилми һөнәр буйынса 610 аспирант уҡый. Университет докторантураһында 30-ҙан ашыу докторант әҙерлек үтә. Йыл һайын аспирантураға 200-гә яҡын кеше, шул иҫәптән оборона-сәнәғәт комплексы предприятиелары өсөн маҡсатлы ҡабул итеү буйынса ҡабул ителә.

* «Наноматериалдар һәм материаловедение» (акад. В. Н. Анциферов);
* «Конструкция механика» (акад. В. П. Матвеенко);
* «Энергомашиностроение» (ағза-корреспонденты. РФА-НЫҢ М. И. Соколовка)
* «Авиация һәм двигателдәре турбиналары технологиялары» (ағза-корреспонденты. РФА-НЫҢ А. А. Иноземцев);
* «Газодинамический процесс» (д.т. н. В. Г. Августинович);
* «Конструкция материалдары һәм композициялы материалдар механикаһы» (д.ф.-м.н. Ю. В. Соколкин);
* «Биомеханика» (д.т.н. Ю. И. Няшин);
* «Математик моделен физик-механик процестар» (д.ф.-м.н. П. В. Трусов);
* «Енесле-дифференциаль тигеҙләмә» (д.ф.-м.н. А. Р. Абдуллаева);
* «Автоматика системаһы техник» (д.т.н. Н. Н. Матушкина);
* «Файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылыҡтарын ер аҫты эшкәртеү технологияһы һәм комплекслы механизацияһы» (ағза-

## Университет баҫмаларыы

* Российский журнал биомеханики. ВАК һәм РИНЦ исемлегенә ингән халыҡ-ара журнал;
* Вестник «Социально-экономические науки»;
* Вестник «Геология. Нефтегазовое и горное дело»;
* Вестник «Электротехника, Информационные технологии, Системы управления»;
* Вестник «Химическая технология и биотехнология»;
* Вестник «Прикладная математика и механика»;
* Вестник «Машиностроение, Материаловедение»;
* Вестник «Культура, История, Философия, Право»;
* Вестник «Проблемы языкознания и педагогики»;
* Вестник «Аэрокосмическая техника»;
* Вестник «Строительство и архитектура»;
* Вестник «Механика»;
* Вестник «Охрана окружающей среды, Транспорт, Безопасность жизнедеятельности»;
* Вестник «Урбанистика»;
* «Master’s Journal» («Журнал магистров») журналы — «Российский индекс научного цитирования» (РИНЦ) проектына инә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Комплекс ПГТУ
* Категория:Преподаватели ПермГТУ
* Категория:Преподаватели ПНИПУ

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Сайт ПНИПУ
* Статья  в «Уральской исторической энциклопедии»
* Статья в энциклопедии «Пермский край»