Арбузов Борис Андреевич

**Арбузов Борис Андреевич** (12 май 1938 йыл) — СССР һәм Рәсәй физигы, элементар өлөшсәләрҙең теоретик физикаһы һәм ҡырҙың квант теорияһы өлкәһендә белгес. Физика-математика фәндәре докторы (1970), профессор (1980).

## Биографияһы
Борис Андреевич Арбузов 1938 йылдың 12 майында Мәскәү ҡалаһында тыуған. Уның атаһы — Андрей Иванович Арбузов, генерал-майор-инженер, авиацияның тоҫҡаусы системалары һәм бомба ташлау өлкәһендә билдәле белгес.

Борис Арбузов 1955 йылда урта мәктәпте тамамлай һәм исемендәге Мәскәү дәүләт университетының физика факультетына уҡырға инә. 1961 йылда уны отличие менән тамамлай.

Бынан һуң, 1961—1965 йылдарҙа, Арбузов Дубна ҡалаһында (Мәскәү өлкәһе) Ядро тикшеренеүҙәре берләштерелгән институтының теоретик физика лабораторияһында эшләй. 1965 йылда «О разложимости S-матрицы по константе связи в квантовой теории поля» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1966 йылдан Арбузов юғары энергиялар физикаһы Институтының (Протвино, Мәскәү өлкәһе) теоретик физика бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1970 йылда «Геометрические схемы взаимодействия элементарных частиц» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. Лаборатория етәксеһе, шунан төп ғилми хеҙмәткәре була.

1973—1993 йылдарҙа Арбузов СССР фәндәр академияһының (һуңынан Рәсәй фәндәр академияһы) нейтрин физикаһы буйынса ғилми советы ағзаһы була.

1999 йылдан алып Борис Арбузов Мәскәү дәүләт университетының ядро физикаһы ғилми-тикшеренеү институтында юғары энергиялар теоретик физикаһы бүлегенең (ОТФВЭ) баш ғилми хеҙмәткәре вазифаһында эшләй.

1973 йылдан Арбузов МДУ-ның физика факультетында уҡытыусы булып эшләй, элементар өлөшсәләр физикаһы буйынса лекциялар курсы уҡый. 1980 йылда уға профессор исеме бирелә.

Улы — Андрей Арбузов

## Ғилми һөҙөмтәләре
Борис Арбузовтың ғилми һөҙөмтәләре ҡырҙың квант теорияһында пертурбатив булмаған (йәғни бәйләнеш константаһы буйынса ҡуҙғыу теорияһы сиктәренән сығыусы) эффекттарҙы тикшереү, шулай уҡ элементар киҫәксәләрҙең үҙ-ара тәьҫир итешеү процесстарын тасуирлау өсөн тейешле алымдарҙың үҫеше менән бәйле. Атап әйткәндә, был алым үҙ-ара көсһөҙ электр тәьҫирләшеүендә үҙенән-үҙе симметрия боҙолоуын һүрәтләү өсөн, шулай уҡ квант хромодинамикаһында Грин функциялары өсөн Швингер—Дайсон тигеҙләмәләрен сығарыу өсөн ҡулланылған.

Элементар өлөшсәләр физикаһының төрлө проблемаларына арналған күп кенә белем биреү күҙәтеү мәҡәләләре яҙған.

## Ҡайһы бер баҫмалары
* *B. A. Arbuzov, A. A. Logunov, A. N. Tavkhelidze, **<span class="ts-comment-commentedText" title="Фаустов, Рудольф Николаевич">R. N. Faustov</span>*. The asymptotic behavior of the scattering amplitudes and the renormalisation group method, Physics Letters, 1962, v.2, No.3, p.150—152.
* *Б. А. Арбузов, А. А. Логунов*. Строение элементарных частиц и связи между различными силами природы. Успехи физических наук, 1977, т.123, вып.3, с.505—529.
* *, Б. А. Арбузов, *. Инфракрасные асимптотики глюонных функций Грина в квантовой хромодинамике. // Теоретическая и математическая физика, 1982, т.52, №2, с.187—198.
* *Б. А. Арбузов, Э. Э. Боос, *. Инфракрасные асимптотики глюонных функций Грина в ковариантной калибровке. // Теоретическая и математическая физика, 1988, т.74, №2, с.163—170.
* *B. A. Arbuzov, V. I. Savrin, *. On a mechanism of GSI resonance production, Physics Letters, 1992, v.B275, No.1—2, p.144—148.
* 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Арбузов Борис Андреевич, www.mathnet.ru
* Арбузов Борис Андреевич, istina.msu.ru
* К юбилею Б. А. Арбузова, www.msu.ru
* Профиль в базе данных Корпус экспертов по естественным наукам