Филатов Николай Николаевич (медик)

**Филатов Николай Николаевич** (28 май 1954 йыл, Төньяҡ-Задонск — 4 февраль 2021 йыл, Мәскәү) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, профессор, медицина фәндәре докторы, 2016 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты. Мечников исемендәге вакциналар һәм сывороткалар  Ғилми-тикшеренеү институтының фән буйынса директор урынбаҫары. Сеченов университетының  эпидемиология кафедраһы мөдире.  1980 йылдар аҙағынан 2012 йылға тиклем — Мәскәүҙең  баш санитар табибы.

Шулай уҡ властарҙың 2020 йылда Рәсәйҙә COVID-19  таралыуын туҡтатыу өсөн күрелгән сараларҙы ҡаты тәнҡитләүе арҡаһында танылыу яулай.

## Биографияһы
Николай Николаевич Филатов 1954 йылдың 28 майында Тула өлкәһенең Төньяҡ-Задонск ҡалаһында тыуа. 1977 йылда Беренсе Мәскәү медицина институтының санитар-гигиена факультетын тамамлай, уны тамамлағандан һуң өс йыл Амурҙағы Комсомольскиҙа суднолар төҙөү заводында табип-эпидемиолог булып эшләй. Мәскәүгә ҡайтҡас, Ленин районының санитар-эпидемиологик станцияһында эшләй.  1988 йылда Мәскәү санитар-эпидемиологик хеҙмәтенең эпидемиология бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә. 1993 йылда ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Мәскәү буйынса идаралығы башлығы, Мәскәү буйынса баш дәүләт санитар табибы итеп һайлана, был вазифаны ул 2012 йылға тиклем биләй.1996 йылда медицина фәндәре кандидаты дәрәжәһенә лайыҡ була ә 1999 йылда  медицина фәндәре докторы дәрәжәһе ала, шулай уҡ профессор исеменә лайыҡ була. 2014 йылда юғары медицина һәм фармацевтика белеменең психологик-педагогик нигеҙҙәре курсын тамамлай. 2016 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

### Үлеме
2021 йылдың ғинуар уртаһында Филатов үҙенең COVID-19 менән зарарланыуы тураһында хәбәр итә; билдәле, уның сире дауаханаға һалыу сәбәбе булыуы билдәле. Ул 2021 йылдың 4 февралендә 66 йәштә, Мәскәүҙә вафат була. Үлеменең  сәбәбе рәсми  иғлан итәелмәй. Мәскәүҙә  Кунцево зыяратында ерләнә (10-сы участка).

## Ғилми эштәр, асыштары  һәм баҫмалары
Николай Филатов — 300-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт авторы, улар араһында:

* «Экостан» ғилми эше: тирә-яҡ мөхиттең  техноген бысраныуына  һәм кеше һаулығының экологик баһа системаһы.
* монографиялар,
* юғары уҡыу йорттары дәреслектәре,
* уҡыу-методик ҡулланмалар.

## Киң мәғлүмәт сараларында сығышы
2020 йылдың мартында Н. Филатов «Бизнес Online» баҫмаһына биргән интервьюһында COVID-19 гриппҡа ҡарағанда күпкә кәм контагиозен, тип белдерә, сусҡа киҙеүенән үлем осрағы  18 %, ҡош киҙеүенән (H7N9) — 34 %, әммә был йоғошло ауырыуҙарҙың таралыуы һәләкәт килтермәне һәм  COVID-19 һымаҡ шау-шыу менән оҙатылманы, тип хәбәр итә.

Һуңғараҡ, 2020 йылдың майында, ул шул уҡ баҫмаға эксперт сифатында COVID-19 менән көрәш стратегияһын тикшереү өсөн Рәсәй Федерацияһы Президенты менән осрашыуға саҡырылыуын хәбәр итә, *«балаларҙы сығарырға һәм ял итеү зоналарын асырға кәрәк»*, тип фекерен әйтә, әммә кәңәшмәнең башҡа ҡатнашыусыларын үҙенең хаҡлығында күндерә алмай.Ошо уҡ май интервьюһында Н. Филатов 2020 йылдың йәйендә сирҙең кәмеүен һәм һуңынан был сирҙең мөһимлеген юғалтыуын фаразлай:
Көҙ көнө был хаҡта көн темаһы булараҡ берәү ҙә хәтергә төшөрмәйәсәк. Ниндәйҙер бер нисә сығанаҡ барлыҡҡа килеүе лә ихтимал, ләкин был бер ниндәй ҙә проблема булмаясаҡ. Кешеләр бынан үлеүҙән туҡтаясаҡ, сөнки аҙ вирулентлы ҡуҙғытыусы ғәҙәти булмаған иммун яуап механизмын ғәмәлгә индерә алмай.

## Бүләктәре

* Ике тапҡыр Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһы лауреаты.
* 1997 — Дуҫлыҡ ордены кавалеры
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* 
* Филатов Николай Николаевич, страница на сайте  Сеченовского университета
* Филатов Николай Николаевич, страница на сайте  НИИ вакцин и сывороток
* Страница на сайте «Журнала микробиологии, эпидемиологии и иммунобиологии»
* Филатов Николай Николаевич
* Филатов Николай Николаевич
* Николай ФИЛАТОВ: Кому-то понадобилось очень сильно напугать человечество — так ли страшен COVID-19? // Радио Комсомольская Правда. 9 апреля 2020.