Башҡортостан башлығын һайлау (2024)

2024 йылғы Башҡортостан Республикаһы башлығын һайлау 2024 йылдың 6–8 сентябрендә, дөйөм һайлау көнөндә үтә. Ғәмәлдәге Башлыҡ Радий Хәбиров икенсе срокка һайланды..

## Тарих башы
2018 йылдың октябрендә ике срок эшләгән Башҡортостан Республикаһы башлығы Рөстәм Хәмитов шәхси сәбәптәр арҡаһында отставкаға китеүен иғлан итте. Президент Владимир Путин Хәмитовтың отставкаһын ҡабул итте һәм Красногорск мэры Радий Хәбировты Башҡортостандың яңы вазифа башҡарыусы башлығы итеп тәғәйенләне. Хәбиров элекке Башҡортостан президенты Мортаза Рәхимовтың 2003–2008 йылдарҙағы аппарат етәксеһе булып эшләгән һәм һуңынан Рәсәй Президенты Администрацияһында эшләргә киткән.

Радий Хәбиров "Берҙәм Рәсәй" партияһынан тулы срокҡа кандидат булып сығыш яһаны һәм 2019 йылғы һайлауҙа еңел генә еңеп сыҡты, тауыштарҙың 82,02%-ын йыйҙы. Уның иң яҡын көндәше, Дәүләт Йыйылышы ағзаһы Юнир Ҡотлоғужин (КПРФ), ни бары 6,89% тауыш йыйҙы, ә ҡалған алты кандидат бергә 10,17% тауыш бүлеште.

Башланғыс мәлдәрендә Хәбиров 2020 йылдың августында ҙур экологик протесттар менән осрашты, активистар һаҡланған Ҡуштау тауында эзбизташ сығарыуға ҡаршы сыҡты. Протесттарҙа 3 000-гә тиклем кеше ҡатнашты, һөҙөмтәлә тау эшкәртеү туҡтатылды һәм Ҡуштау һаҡланған статус алды. 2024 йылдың ғинуарында Баймаҡ һәм Өфө ҡалаларында тағы бер демонстрация тулҡыны булды, унда 5 000-10 000 кеше Ҡуштау протесттары лидерҙарының береһе булған активист Фәил Алсыновты төрмәгә ябыуға ҡаршы сыҡты.

Экологик ҡаршылыҡтарға һәм элекке президент Рәхимовтың кланы менән фаразланған конфликтҡа ҡарамаҫтан, Хәбировты сәнәғәт үҫеше һәм республикаға инвестициялар йәлеп итеү менән бәйләйҙәр. Хәбиров етәкселегендә Башҡортостан шулай уҡ “Берҙәм Рәсәй” 2021 йылғы Рәсәй закондар сығарыу органдары һайлауҙарында үҙ һөҙөмтәһен яҡшыртҡан һирәк төбәктәрҙең береһенә әүерелде (2016 йылғы һайлау менән сағыштырғанда 10 баллға артты). Хәбиров шулай уҡ 2023 йылғы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай һайлауҙарында “Берҙәм Рәсәй” исемлеген етәкләне, унда хакимлыҡ итеүсе партия 68,92% тауыш йыйҙы, элекке һөҙөмтәһен 10,6 баллға яҡшыртты һәм тағы ла 8 мандат яуланы. 10,6 пунктҡа яҡшырта һәм тағы ла 8 мандат ала.

2024 йылдың апрелендә Президент Владимир Путин менән осрашыу ваҡытында Хәбиров икенсе срокка кандидатураһын ҡуйырға ниәтләүен белдерҙе һәм Путиндың хуплауын алды .
## Кандидаттар
Башҡортостан Республикаһында Башлыҡҡа кандидаттарҙы теркәлгән сәйәси партиялар ғына тәҡдим итә ала. Башҡортостан Республикаһы Башлығына кандидат Рәсәй гражданы булырға һәм 30 йәштән кәм булмаған булырға тейеш. Башлыҡҡа кандидаттарҙың сит ил гражданлығы ла, йәшәүгә рөхсәт ҡағыҙы булырға тейеш түгел. Һәр кандидат теркәлеү өсөн муниципалитеттар ағзалары һәм башлыҡтарының кәм тигәндә 5% ҡултамғаларын йыйырға тейеш. Шулай уҡ баш кандидаттар Федерация Советына 3 кандидатура тәҡдим итә һәм һайлауҙа еңгән кеше һуңыраҡ тәҡдим ителгән кандидаттарҙан береһен тәғәйенләй.

### Иғлан ителгән

### Кире ҡағылған

* Владимир Барабаш (Граждандар көсө), Башҡортостан кеше хоҡуҡтары буйынса советының элекке рәйесе (2019–2022), 2019 йылға баш кандидат
* Азамат Ғәлин, эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре
* Дилара Гундорова, йәмәғәт активисы, элекке дәүләт хеҙмәткәре
* Владимир Кобзев (РППСС), йәмәғәт эшмәкәре, блогер, 2019 йылға баш кандидат
* Марат Мирхәйҙәров (Берҙәм Рәсәй), Байкал аръяғы крайы хөкүмәте рәйесе беренсе урынбаҫары (2019–2020, 2023–хәҙерге ваҡытҡа тиклем).

### Федерация Советына кандидаттар

## Финанс отчетлылығы
Бөтә сумма ла Рәсәй һумында бирелгән.

## Һылтанмалар