open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карл Густав Юнг

**Ка́рл Гу́став Юнг** ( [ˈkarl ˈgʊstaf ˈjʊŋ]; 26 июль 1875 йыл, Кесвиль, Тургау, Швейцария — 6 июнь 1961 йыл, Кюснахт, Цюрих кантоны, Швейцария) — швейцар психиатры, төпкөл психологияһының йүнәлеше булған — аналитик психологияһына нигеҙ һалыусы.

Аналитик психологияһының маҡсаты булып пациенттарҙың барлыҡҡа килгән архетипик образдарына аңлатма биреү тора. Юнг коллектив аңһыҙ даирәнең образдарында (архетиптарҙа), дөйөм кешелек символикаһын шул иҫәптән мифтарҙы һәм төштәрҙе өйрәнеүҙе үҫтерә. («Либидоның метаморфозалары һәм символдары»).

Юнгтың фекеренсә, психотерапияның маҡсаты булып шәхестең индивидуацияһы тора.

Шулай уҡ Юнгтың психологик типтар концепцияһы ныҡ танылыу алған.

## Биографияһы
Юнг Швейцарияның Кесвиль ҡалаһында швейцар реформатор сиркәүенең пастор ғаиләһендә тыуған. Атаһы яғынан ҡартатаһы һәм ҡарт олатаһы врач була.

Карл Густав Юнг Базелдә университеттың медицина факультетен тамамлай. 1900 йылдан 1906 тиклем Цюрихтә психиатр клиникаһында танылған психиатр Э. Блейлерҙың ассистенты дәрәжәһендә эшләй. 1909—1913 йылдарҙа Зигмунд Фрейд менән хеҙмәттәшлек итә, психоаналитик хәрәкәттә төп ролде башҡара: Халыҡ-ара психоаналитик ойошмаһының беренсе президенты, психоаналитик журналдың редакторы, психоанализ буйынса лекциялар уҡыусы.

1903 йылдың 14 февралендә Юнг Эмма Раушенбахҡа өйләнә. Тиҙҙән ул ҙур ғаиләнең башлығы булып китә. 1904 йылда уларҙың ҡыҙы Агата, 1906-ла — Грета, 1908-ҙә — улдары Франц, 1910-да — Марианна, 1914-ҙә — Хелена донъяға тыуа.

1904 йылда үҙенең пациенткаһы Сабина Шпильрейн-Шефтель менән таныша һәм аҙаҡтан оҙайлы никахһыҙ мөнәсәбәттә була.
 
1907—1910 йылдарҙа Юнг менән төрлө ваҡытта мәскәү психиатрҙары Михаил Асатиани, Николай Осипов һәм Алексей Певницкий осрашалар.
 

1914 йылда Юнг Халыҡ-ара психоаналитик ассоциацияһынан сыға һәм үҙенең практикаһында психоанализ техникаһынан баш тарта.
Ул үҙенең «Аналитик психология» тип аталған теорияһын һәм терапияһын ентекләп эшкәртә.

## Юнгтың фәнни ҡараштары

## Юнг һәм оккультизм

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 

## Һылтанмалар

* Библиотека работ Карла Юнга и юнгианских психологов 
* Карл Густав Юнг о Пикассо
Көгөш

**Көгөш** ()  — йылға, Рәсәйҙең Башҡортостан Республикаһы Ғафури районында Ағиҙелдең уң яҡ ҡушылдығы. Таҡаты, һыртының көнбайыш битләүенән башлана. Айыулы тауынан 1.5 км төньяҡҡа. Ғафури районы биләмәһендә көньяҡ-көсығыштан төньяҡ-көнбайышҡа табан аға һәм Ағиҙел йылғаһына ҡоя (669 км уның тамағынан). Оҙонлоғо — 55 км, бассейн майҙаны — 380 км².

Күбеһенсә ҡар һыуы менән туҡлана. Йылға тамағындағы һыу ағымы — 3,1 м³/с.

Рельеф түбән таулы, биләмәлә ҡыуышлыҡтар, мәмерйәләр күп. Ландшафт өҫкө ағымда киң япраҡлы урмандарҙан тора, урман эседәге тупраҡ һоро, уйһыулыҡта ҡара ер. Түбәнге ағымда, бассейндең һөрөнтө ерҙәре яҡынса 35 %.

Ҡушылдыҡтары: уң яҡтағылары — Юрмаш, Ләмйән; һулда — Төлкәс һ. б. Усолка (Көгөш) бассейнында Красноусольский минераль сығанаҡтары бар.
; Исеме
Русса исеме *Усолка,* тәржемәһе «тоҙло йылға» тигәнде аңлата; урыҫ исеме лә, йылғаның шул уҡ сифатын сағылдыра. Урындағы халыҡ — башҡорттар был йылғаны Көгөш тип атап йөрөтә 
 
Государственный водный реестр РФ: Усолка. Архивировано 23 января 2013 года..

## Һыу реестры дәүмәлдәре
Мәғлүмәттәр буйынса Россия дәүләт һыу реестры ҡарай Кама бассейны өлкәһе, йылға — Ағиҙел, һыу хужалығы учаскаһы: Стәрлетамаҡ ҡалаһынан башлап Охлебинино һыу кимәлен үлсәү постына тиклем (Сим, йылғаһы инмәй) — Ағиҙел йылғаһы бассейн аҫты. Йылға бассейны — Кама.

Мәғлүмәттәр буйынса геомәғлүмәт һыу хужалығы системаһын бүлеү Рәсәй территорияһында Федераль һыу ресурстары агентлығы тарафынан әҙерләнгән.
* Дәүләт һыу реестрында һыу объекты коды — 10010200712111100018593
* Гидрологик өйрәнелгән код (ГӨ) — 111101859
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса том һаны — 11
* ГӨ буйынса сығарыу — 1

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Железняк Максим Иевлевич

**Железняк Максим Иевлевич** (**Максим Железняк (Зализняк)** (, ) — Днепрҙың уң яры Украина ерендә 1768 йылдағы поляк шляхтаһына ҡаршы алып барылған Крәҫтиәндәр ихтилалы — Колиивщина осорондағы гайдамактар көрәшенең етәксеһе.

Днепрҙың уң яры Украинаһында Бар конфедераттарының православ диненә ҡараған украин халҡының, йәберләүҙәренә сыҙай алмай, тулҡынланыуын күргән Запорожье казагы, монах санын ҡабул итергә йөрөгән еренән, был хәрәкәткә ҡушыла.

Ихтилал осоронда Запорожье ғәскәре йөмһүриәте — үҙ аллы украин дәүләтенең гетманы тип иғлан ителә. 

Железняк, үҙен Запорожье полковнигы тип атап, халыҡҡа саҡырыу ташлай һәм халыҡ ихтилалы байрағын күтәреүгә өлгәшә. Был хәрәкәттең йүнәлешен билдәләүҙә Рәсәй батшабикәһе Екатерина II-нең поляктарҙы һәм йәһүдтәрҙе үлтерергә кәрәк тигән грамотаһы барлығы тураһындағы имеш-мимеш хәбәрҙәр кире роль уйнай. 1768 йылдың апрелендә Железняк, Мотронин урманынан сығып, Уманға килә, шунда поляк һәм йәһүдтәрҙе ҡыра.

Иң ҡанлы бәрелештәр Уманда була. Умань алдынан Железнякты воевода Франциск Потоцкийҙың Железняк яғына сыҡҡан йөҙ башы Иван Һонта етәкләгән казактарҙың һарай командаһы ҡаршылай. Уманды алғандан һуң (унда ҡайһы бер поляк мемуаристары яҙғанса, 20 мең поляк паны һәм йәһүд һәләк булған), Зализняк Гетманщинаны тергеҙеүҙе иғлан итә, ә Баш күтәреүселәр Радаһы уны гетман тип атай. Тиҙҙән генерал Михаил Кречетников тарафынан ебәрелгән полковник Гурьев хәйләле юл менән Железнякты һәм Һонтаны ҡулға ала.

Рус подданныйы булараҡ, Максим Железняк та, Иван Һонта ла поляктарға тапшырылмай, ә рус хакимиәте ҡулында ҡалдырыла. 1768 йылдың 8 июлендә ул һәм уның рус подданныйы һаналған 73 көрәштәше Киев-Печорск ҡәлғәһенә ябыла, ә ай аҙағында Киев губерна канцелярияһының уны хөкөм итеү тураһындағы күрһәтмәһе сыға. Суд Максим Железнякты һәм уның көрәштәштәрен ҡамсы менән һуҡтырыуға, мөһөр баҫтырыуға, танауҙарын киҫтереүгә дусар итә һәм Нерчинск шахталарына ғүмерлек каторгаға оҙатыу хөкөмөн сығара. Ахтырка эргәһендә һаҡ аҫтында тотолған урындан, Железняк үҙенең 51 иптәше менән, һаҡсыларҙы ҡоралһыҙландырып, ҡасып китә, әммә ҡасаҡтарҙың күпселеге, шулар араһында башлыҡ үҙе лә, оҙаҡламай ҡабат тотола. Икенсе фараз буйынса, Максим Железняк, һуңыраҡ каторганан ҡасып китеп, хатта Пугачёв етәкселегендәге һуғышта ҡатнашҡан тигән фекер ҙә йәшәй. Украин халҡы хәтерендә Максим Железняк поляктарға ҡаршы милли-азатлыҡ көрәшсеһе, православие динен яҡлаусы батыр булып, уның образы халыҡ йырҙарында һәм риүәйәттәрендә идеалләштерелеп күрһәтелгән көйө һаҡланған. Максим Железняк Тарас Шевченконың атаҡлы «Гайдамактар» поэмаһының төп персонаждарының береһе булып тора.

## Әҙәбиәт
* *Лавріненко Н.* Під покровом таємниці: Що нам відомо про Максима Залізняка? // День. — № 10,15.-2006.
* *Лавріненко Н.* Максим Залізняк. К.: ЕММА — 2012 — 79 с.
* *Семёнов П. П.* Живописная Россия, 1897. — Т. 5. — Ч. 1. — С. 138.

## Һылтанмалар
* В. А. Несколько данных о судьбе Железняка после его ареста в Умани. — «Киевская старина», 1882, № 12.
* http://www.brusilov.org.ua/Russian/history/Kolievschyna.htm
Булгаков

**Булгаков** — фамилия, шулай уҡ топоним.

## Фамилияштар
* Булгаков Михаил Афанасьевич (1891—1940) — урыҫ яҙыусыһы, драматург, театр режиссёры һәм актёры.
* Булгакова Дилә Хәмзә ҡыҙы (1937) — Башҡортостандың татар телендә ижад итеүсе шағиры.

## Тораҡ пункттар
* Булгаков (Өфө районы) — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл.
Каналетто

**Джова́нни Анто́нио Кана́ль** (), **Канале́тто** исеме менән дә танылған (; 18 октябрь 1697 йыл — 20 апрель 1768 йыл) — итальян рәссамы, ведутистарҙың венециан мәктәбе башлығы, академизм стилендәге ҡала пейзаждары оҫтаһы. «Канелетто» ҡушаматын шулай уҡ Антонио Канальяның туғаны пейзажсы Бернардо Беллотто ла йөрөткән. 

## Биографияһы
Антонио Каналь 1697 йылдың 18 октябрендә Венецияла тыуған. Рәсем сәнғәтенә атаһы театраль рәссам Бернардо Каналдан өйрәнә. Атаһына Венеция театрҙарында спектаклдәр биҙәшергә ярҙам итә.

1719 йылда ул Рим ҡалаһына бара, унда күренекле ведудист Панини Джованни Паолоның ижады менән таныша. Аҙаҡ ул Венецияның күренеше тураһында әҫәрҙәр яҙа башлай. Каналдең ҡултамғаһы менән тәүге билдәле тикшеренеү эше булып «Архитектуралы каприччо» (1723) тора.
Ул саҡтағы башҡа рәссамдарҙан айырмалы булараҡ, ул ижадының тәүге этабында рәсем жанры ведутаны үҙенсә яҙа, һәм бер әҙерлекһеҙ тиерлек ҡапыл натураға күсә. Аҙаҡ студияла обскура камераһын файҙаланып яҙа башлай. Был осор пейзаждары өлөшләтә ҡала күренештәренә ҡайтып ҡала.
Каналеттоның күп эштәре Венецияға күсеп килгән инглиздәргә уңышлы һатыла.

1746 йылда ул картиналарын һатыу маҡсатында Лондонға бара. Туғыҙ йыл буйы Англияла йәшәй, урындағы дворецтар һәм өйҙәр өсөн картиналар яҙа. Ошо осорҙа уның ижады икенселгә күсә, уның техникаһы заказсыларға оҡшамай башлай. 1755 йылда рәссам кире Венецияға ҡайта.
1763 йылда уны Венеция художество академияһына һайлап ҡуялар.

Каналетто 1768 йылдың 19 апрелендә Венецияла вафат була.

### Һүрәттәре
* «Каприччо емереклектәре менән», 1720-21, Фонд Дж. Чини, Венеция;
* «Венецияла француз илсеһен ҡаршылау», 1724 г., Эрмитаж, Санкт-Петербург;
* «Лондон күренеше», 1746 г., частное собрание, Лондон;
* «Автопортрет», 1746 г., частное собрание, Англия;
* «Палаццо Гримани», 1756 г., Лондон милли галереяһы;
* «Праздник обручения венецианского дожа с Адриатическим морем», около 1763-64, Государственный музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина, Москва;
* «Вид на Кампо Санта Маргерита», 1697—1768 (72х98 холст-масло);
* «Вид Венеции».  Әзербайжан милли сәнғәт музейы;
* «Вид на Колизей и арку Константина», 1743 Виндзор ҡәлғәһе.

Файл:Каналетто. Праздник обручения веницианского дожа с Адриатическим морем.jpg| Адриатик диңгеҙҙә Венециан байрам
Файл:Giovanni Antonio Canal - View of Venice.jpg| Венеция күренеше.  Әзербайжан милли сәнғәт музейы


## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
Лиходед Николай Хомич

**Лиходед Николай Фомич** (псевдонимы — Иван Загородний; 1 ноябрь 1940 йыл, Михайловка ауылында, хәҙерге Запорожье ҡала тибындағы ҡасаба — 13 сентябрь 1993 йыл, Запорожье ҡалаһы) — украин совет шағиры, журналист. В. Лисняк исемендәге өлкә әҙәби премияһы лауреаты (1995, үлгәндән һуң).

## Биографияы
Запорожье педагогия институтын (1963), Мәскәү юғары әҙәби институтының юғары курстарын тамамлаған (1979). Уҡытыу эшен алып барған, журналист булып эшләгән, «Комсомолец Запорожья», «Индустриальное Запорожье», «Запорожская правда» гәзиттәре редакцияһының яуаплы сәркәтибе, М. Гайдабури исемендәге өлкә әҙәби берләшмәһе етәксеһе.

## Ижады
Тәүге «Запорожье» исемле шиғырын 1956 йылда яҙған, күбеһенсә аҫтында псевдоним сығыш яһаған. «Ҡояш» (1963), «Мир» (1966), «Әсәләр өҫтөндә самолеттар» (1969), «Байрам» (1970), «Иретмә» (1975), «Яҡтыртыу» (1984; барыһы ла Киевта баҫылған), «Хортица» (1967), «Йөҙ йәшәр» (1971), «Таң речитативы» (1973), «Мәңгелек Днепрострой» (1977), «Ҡойо һәм күк йөҙө» (1983), «Көҙ алды хазинаһы» (1989; бөтәһе — Днепропетровск), «Йәшен тамыры» (К., 1985), «Украина иле» (З., 1995) шиғри йыйынтыҡтар; «Буденовка улым өсөн» этюдтар, очерктар китабы авторы (Дн., 1979).

Поэтик тәржемәләр өҫтөндә эшләгән. Айырым алғанда, Салауат Юлаевтың «Уралым» һәм «Зөләйхә» шиғырҙарын украин теленә тәржемә итә. Башҡортостан Республикаһының Салауат районының Малаяҙ ауылындаға С. Юлаев музейында тәржемәләре һаҡлана.

Бер нисә тапҡыр бөтә Украина конкурстарында хеҙмәт кешеһе тураһындағы эштәре менән еңеү яулаған.

## Сығанаҡтар
* Ребро П. Миколі Лиходіду — 50 // Літературна Україна. — 1991. — 10 січня.
* Микола Лиходід в енциклопедії сучасної України.
Потудань йылғаһы

**"Потудань йылғаһы"** — Андрей Платоновтың 1936 йылда яҙылған реалистик повесы. Андрей Платоновтың төп әҫәрҙәренең береһе. 

## Повестың сюжеты
Красноармеец Никита Фирсов — һәр саҡ ҡайғылы сырайлы, уйсан һәм шешенгән битле  25 йәшлек егет — тыуған ауылына ике көн буйынса йәйәү ҡайта. Юлда ул ҡоролоҡтан йонсоған тыуған еренең тәбиғәтен күреп, үҙен тыуған ауылында аслыҡ һәм мохтажлыҡ көткәнен аңлай. Ул, Потудань йылғаһының ярҙары  буйлап ҡайтып килгәндә, төгө  ҡараңғылыҡҡа сумған үҙенең ҡаласығында янып торған ике утты күреп ҡала.
Гасдрубал Баркид

**Гасдрубал** йәки **Газдрубал** (*Hasdrubal*; б.э.т. 207 йылдың 23 июнендә үлгән) — карфаген полководецы,  Икенсе Пуник  һуғышында иң мөһим хәрби эштәрҙе башҡарған.Ул  Гамилькар  Баркидтың  икенсе улы булған Уның ағаһы-Ганнибал Баркид.Ағаһы Ганнибал  Италияға (б.э.т. 218 йыл) походҡа сыҡҡанда Гасдрубал Испанияла карфаген ғәскәрҙәренең командующийы булған. Шул уҡ йылда  римлеләрҙең ғәскәре бер туған Сципиондар етәкселегендә  был төбәккә килеп сыҡҡан. Уларға ерле халыҡтарҙың айырым ҡәбиләләре ярҙам иткән. Гасдрубал уларға ҡаршы берсә еңеп, берсә еңелеп һуғышҡан булған. Б.э.т. 216 йылда ул  Карфаген дәүләтенең бойороғо буйынса  Италияға, ағаһы Ганнибал ғәскәре менән ҡушылырға тип,барырға сыҡҡан., ә Юлға сыҡҡас та Ибер йылғаһы янында  тулыһынса тармар ителгән һәм походын  туҡтатырға мәжбүр булған.
АҠШ президенты

**Америка Ҡушма Штаттары президенты** (ингл. *<span lang="en">President of the United States</span>*) — АҠШ башлығы, илдең иң юғары сәйәсәт хеҙмәткәре, АҠШ Армияһы һәм Флоты етәксеһе. Конгресс ҡабул иткән ҡанундарға вето һалыу хоҡуғына эйә. Вазифа 1787 йылда ҡабул ителгән АҠШ Конституцияһы менән индерелә.

АҠШ-тың беренсе президенты — Джордж Вашингтон, был вазифаны 1789 йылда биләй. Илдең бөгөнгө президенты — Джо Байден, 46-се президент 2021 йылдың 20 ғинуарындағы инаугурациянан

* 1862 йылдың 22 сентябрендә — АҠШ президенты Авраам Линкольн негр-ҡолдарҙы азат итеү тураһында иғлан итә.

## Кандидатҡа талаптар
Президентҡа кандидат булып 35 йәштән өлкәнерәк булған, Америка Ҡушма Штаттары кәмендә 14 йыл йәшәгән АҠШ гражданы була ала. Һайлау ваҡытына йәш буйынса иң оло президент Рональд Рейган була, ул 69 йәшендә был вазифаға һайлана. Иң йәш ил башлығы Теодор Рузвельт (42 йәш).

1951 йылда Конституцияға ҡабул ителгән төҙәтмәләр буйынса бер үк кеше иң күбе 2 тапҡыр президент була ала.

## Элекке президенттар

File:Washington (3).jpg|Джордж Вашингтон
File:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|Теодор Рузвельт
File:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|Джон Кеннеди
File:Official portrait of Barack Obama.jpg|Барак Обама


## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* АҠШ президенттары исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* Балога, Брайана и Брюса Дж. Шульмана, ред. Охват Овального кабинета: новые исторические подходы к президенту США (издательство Корнелльского университета, 2015 г.), 311 с.
* Бумиллер, Элизабет (январь 2009 г.). «Внутри президентства». National Geographic. 215 (1): 130—149.
* Диван, Эрни. Президентские мелочи. Рутледж Хилл Пресс. 1 марта 1996 г. ISBN 1-55853-412-1
* Ланг, Дж. Стивен. Полная книга президентских мелочей. Издательство Пеликан. 2001. ISBN 1-56554-877-9
* Гринберг, Дэвид. Республика Спин: внутренняя история американского президентства (WW Norton & Company, 2015). xx, 540 с.
* Лео, Леонард — Таранто, Джеймс — Беннетт, Уильям Дж. Президентское лидерство: рейтинг лучших и худших в Белом доме. Саймон и Шустер. 2004. ISBN 0-7432-5433-3

## Һылтанмалар
* АҠШ президенты рәсми сайты  (инг.)
*
Бурдж-әл-Ғәрәп

**Бурдж-әл-Ғәрәп** (, һүҙмә-һүҙ *«Ғәрәп манараһы»*) — Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренең иң ҙур ҡалаһы булған Дубайҙа урынлашҡан бик бай ҡунаҡхана. Ул һыу эсендә, диңгеҙ ярынан 280 метр алыҫлыҡта, махсус яһалған утрауҙа тора, ер менән күпер ярҙамында тоташҡан. Бейеклеге 321 метр. 2015 йылда *Бурдж-эль-Ғәрәп* бейеклеге буйынса Азияла 56-сы, донъяла 70-се урында булған.

Отель 1994 йылда төҙөлә башлай, 1999 йылдың 1 декабрендә асыла. Отель ғәрәп судноһының доу парусы формаһында төҙөлгән. Түбәһенә яҡын вертолеттар өсөн майҙансыҡ урынлашҡан, ә икенсе яҡтан — ресторан «Эль-Монтаха» (ғәрәпсә Ныҡ юғары), икеһе лә консоль балкалары менән терәтелгәндәр.

## Һүрәтләү

Отелдың холлы ике ҡатлы. Беренсе ҡатта ҡунаҡханала йәшәүселәрҙе теркәйҙәр, икенсе ҡатта кибеттәр һәм кафелар, тиҙ йөрөшлө лифттарға алып барған коридор урынлашҡан. Коридорҙың иҙәне үҙенсәлекле мозаика менән ҡапланған. Икенсе ҡатҡа эскалаторҙар ярҙамында күтәреләләр, эскалаторҙар холдың уң яғында урынлашҡан. Эскалаторҙар янындағы диуарға уйылып аквариумдар ҡуйылған, ә улар араһында баҫҡыс менән эшләнгән, яҡтыртылып торған фонтан урынлашҡан.

«Бурдж-әл-Ғәрәп» донъяла иң юғары атриум вестибюль (180 метр). «Бурдж-әл-Ғәрәп»тә ғәҙәти бүлмәләр юҡ, ул 202 ике ҡатлы номерҙарға бүленгән. Иң бәләкәй номер 169, ә иң ҙуры — 780 кв. метр. Бурдж-әл-Ғәрәп — донъяла иң ҡыйбат ҡунаҡханаларҙың береһе. Стандарт номерҙа бер төн ҡуныу — 1000-дән 15 000 долларға тиклем,ә *Royal Suiteлә* — яҡынса 28 000. Отелды төҙөү өсөн күпме аҡса сарыф ителеүе тураһында мәғлүмәттәр йәмәғәткә белдерелмәй.
* Отель үҙен ете йондоҙло тип белдерә, әммә был гипербола, сөнки отелдәрҙең рейтинг системаһы буйынса иң күп ранг — 5 йондоҙ. Рәсми сайт буйынса, Бурдж-әл-Ғәрәп — биш йондоҙло* делюкс*.
* Бурдж-әл-Ғәрәп интерьерында яҡынса 8000 квадрат метр 22-каратлы сусаль алтын файҙалана. Бөтә номерҙар техника һәм дизайндың иң яңы ҡалыптары буйынса эшләнгән, уңайлыҡ яғынан һәм бай йыһазландырыуы буйынса бик юғары дәрәжәлә торалар. Бөтә номерҙарҙың тотош диуарҙы алып торған тәҙрәләре диңгеҙгә ҡарайҙар.
* Отель ресторандарының береһе, «Эль-Монтаха», Фарсы ҡултығынан 200 метр бейеклектә урынлашҡан, һәм унан Дубай ҡалаһына күренеш асыла. Унда тиклем панорамлы лифт мендерә.

* Икенсе ресторан, «Эль-Махараш»ҡа (ғәрәпсә — *Устрица*) кешеләрҙе һыу аҫты кәмәһенә оҡшатып төҙөлгән суднола алып баралар. Был ресторандың бик ҙур аквариумы бар, уны миллиондан артыҡ литр диңгеҙ һыуы менән тултыралар. Бактың диуарҙары 18 см ҡалынлыҡтағы плексигластан яһалған, был аквариумдың эсендәгеһе ҙурайтып күрһәтелмәһен өсөн эшләнгән. Conde Nast Traveler журналының баһаһы буйынса «Эль-Махараш» рестораны — донъяның иң яҡшы ресторандарының береһе булып тора.

## Кино барлыҡҡа килеү
Бурдж-эль-Ғәрәп «Кешеләрҙән һуң тормош» — ул артыҡ дымлылыҡтан емерелә.

## Шулай уҡ
* Бурдж-Хәлифә
* Элит «Плаза» Бизнес-үҙәк
* Spinnaker Tower
* Үтә бейек йорттар

## Һылтанмалар

* Рәсми сайт 
* Отель фотолары
* Ресторандар һәм пляждарҙы тасуирлау, фотолары
* Видео Burj Al Arab
Уймуж (мәғәнәләр)

**Уймуж** — күп мәғәнәле һүҙ.

## Мәҡәләләр
* Уймуж — Пермь крайы Барҙы районындағы ауыл.
* Уймуж (Кесе Әмже ҡушылдығы) — Пермь крайындағы йылға.
* Уймуж (Оло Әмже ҡушылдығы) — Пермь крайындағы йылға.
Жерар Филип

**Жерар Филип** (, 4 декабрь 1922 йыл — 25 ноябрь 1959 йыл) — Францияның театр һәм кино актёры. «Сезар» премияһы лауреаты (үлгәндән һуң).

## Биографияһы
Жерар Филип 1922 йылдың 4 декабрендә Каннала тыуған.

Актёрҙар курстарын тамамлағандан һуң, беренсе тапҡыр сәхнәгә 1942 йылда сыға. Жерар Филипҡа киң танылыу Албер Камю пьесаһындағы Калигула роле килтерә. 1951 йылдан ул Жан Виларҙың Милли халыҡ театрының (*TNP*) баш актёры. Ошо йылда Вилар Корнелевтың "Сид"ын ҡуя, Филип төп ролде уйнай. Был театр өсөн дә, Филип өсөн дә мөһим ваҡиға булып ҡала.

1944 йылда беренсе тапҡыр «Сәскәле яр буйынан ҡыҙыҡай» («Малютки с набережной цветов») фильмында төшә.

Билдәле фильмдарҙа уйнай: «Парм торлағы» («Пармская обитель») (1948, Стендаль романы буйынса), «Шайтан сибәрлеге» (1950) («Красота дьявола»), «Ҡыҙыл һәм ҡара» («Красное и чёрное») (1954, Стендаль романы буйынса), «Оло маневрҙар» («Большие манёвры») (1955), «Монпарнас, 19» (1958), «Ҡурҡыныс бәйләнештәр» (1959). 1956 үҙен режиссёрлыҡта һынап ҡарай — Йорис Ивенсум менән бергә «Тиль Уленшпигель мажаралары» тигән фильм төшөрә (Франция һәм ГДРҙың уртаҡ эше).

Режиссер Кристиан-Жактың «Фанфан-Тюльпан» (1952) фильмында Фанфанды уйнап актёр шөһрәт ҡаҙана. Экрандарға сығыу менән фильм халыҡ-ара уңыш яулай һәм тиҫтә йылдар дауамында донъяла прокат лидеры булып ҡала.

Парижда 1959 йылдың 25 ноябрендә бауырындағы яман шештән үлеп ҡала.

## Танып белеү һәм бүләктәр тапшыра
* Йыл һайын август айында, Рамалы (Вар), Лазурное Буйында Франция ерләнгән Жерар Филип, театр фестивале үткәрелә, уның иҫтәлегенә арналған.
* Премия «Сезар» өсөн ҙур ҡаҙаныштары кинематографы (1990, үлгәндән һуң).

## Ижады

### Театрҙағы ролдәре
* 1943 — «Содом һәм Гоморра» Ж. Жироду — фәрештә
* 1945 — П. Мериме новеллаһы буйынса Рене Лапорттың "Федеригоһы
* 1945 — «Калигула» А Камю — *Калигула*
; Милли халыҡ театры (*TNP*)
* 1951 — П. Корнелдың "Сид"ы. Жан Вилар ҡуйылышында — *дон Родриго*
* 1951 — «Принц Гомбургский» Г. Клейст — *принц Фридрих*
* 1951 — «Кураж әсә һәм уның балалары» , Б. Брехт. Жан Вилар ҡуйылышында
* 1952 — «Лорензаччо» А. де Мюссе
* 1953 — «Ричард III» У. Шекспир — *Ричард III*
* 1954 — «Рюи Блаз» , В. Гюго — *Рюи Блаз*

### Фильмография

## Һылтанмалар
*  (инг.) сайтта Internet Movie Database
* Жерар Филип — бөйөк актёрҙың 100 фотоһүрәте 
* Француз Жерар Филип — һалҡын декабрҙә тыуған яҙ самурайы
Эсмахан Солтан мәсете (Мангалия)

**Эсмахан Солтан мәсете** (рум. *Moscheea Esmahan Sultan*)&#x20;—  Румыниялағы Мангалия  ҡалаһында урынлашҡан боронғо мәсет. 1575 йылда Сәлим II хәкимлек иткән заманда төҙөлгән. Мәсет хәҙерге көндә лә кешеләргә хеҙмәт итә.

## Галерея

File:Moscheia-Esmahan-Sultan.jpg|Мәсет ихатаһы
File:Esmahan Sultan Mosque 03.jpg|Мәсет эсендә
File:Esmahan Sultan Mosque 04.jpg|Мәсет эсендә
File:Esmahan Sultan Mosque 05.jpg|Мәсет эсендә
File:Esmahan Sultan Mosque 06.jpg|намаҙ ваҡытында
File:Esmahan Sultan Mosque 07.jpg|Имам


## Һылтанмалар
*  (рум.)
* Мәсет тураһында мәғлүмәт  (рум.)
Грейс Келли

**Грейс Патриша Келли** (; 12 ноябрь 1929 йыл — 14 сентябрь 1982 йыл) — АҠШ актрисаһы, 1956 йылдан кенәз Монако Ренье III нең ҡатыны. Монаконың 10-сы кенәзәге. Әлеге көндә хакимлыҡ итеүсе кенәз Альберт II-нең әсәһе. Ул 10 фильмдан да артыҡ ҡатнашмаған, әммә уның бер «Оскар» премияһы һәм үҙ дәүеренең иң кассалы актрисаһы тигән даны бар.

## Йәшлек осоро
Грейс Келлиның ирланд һәм немец тамырҙары бар. Ә үҙе Америкала, төҙөлөш менән шөғәлләнгән, академик ишкәксе булараҡ олимпия чемпионы булған бай иҡтисадсы Джек Келли ғаиләһендә тыуған. Ул ғаиләлә өсөнсө бала була. Грейстың апаһы Пегги, ағаһы Джон һәм һеңлеһе Лизанна. Уларҙың әсәһе, Маргарет Майер, йәш сағында фотомодель була, ә ағалары Джордж Келли — билдәле драматург, Пулитцер премияһы лауреаты. Келлилар ғаиләһе Филадельфиялағы зиннәтле айырым йортта йәшәй. Бала сағынан уҡ Грейс юғары даирәлә аралаша ала. Әммә ул ата-әсәһе йәшәгән донъянан айырмалы мауыҡтырғыс өлкәлә уңыш ҡаҙанырға хыяллана.

Рейнхилл дини колледжында Грейс ҡәтғи католик белем ала. Тап шунда, алты йәшлек сағында, театрлаштырылған Раштыуа байрамы тамашаһында Дева Мария ролендә тәүләп сәхнәгә сыға.

## Кинокарьераһы
Нью-Йоркта күскәс, Келли фотомодель булып эшләй башлай һәм шул уҡ ваҡытта Америка драма сәнғәте академияһында актерлыҡ оҫталығын өйрәнә. Ул төрлө пьесаларҙа күп төрлө ролдәрҙе башҡара, әммә бары тик сигарет, һыранан алып эшләпә һәм саң һурҙырғысҡа ҡәҙәре рекламаға контракттар ғына ала.

1949 йылда ул Бродвейға килә һәм Стриндбергтың «Атай» пьесаһында уйнай. 1950-52 йылдарҙа төрлө телевизион программаларҙа күренә. 1951 йылда уны «14 сәғәт» фильмындағы эпизод ролгә саҡыралар.

## Әҙәбиәт
* Е. Жоли. Две жизни Грейс Келли. — 2009
* Grace Kelly: A Life in Pictures / Грейс Келли: жизнь в фотографиях.
* The Grace Kelly Years: Princess of Monaco / Годы Грейс Келли: принцесса Монако.
* H. Kristina Haugland. Grace Kelly: Icon of Style to Royal Bride. — 2006
* Роберт Лейси. Княгиня грёз.-1997
Джин Келли

**Джин Келли** (; 23 август 1912 — 2 февраль 1996) — Америка актёры, хореограф, режиссёр, йырсы һәм продюсер. 1940—1950-се йылдарҙа, донъя кинематографының алтын фондына ингән тиҫтәләгән һоҡланғыс фильмдарҙа уйнаһа ла, тәү сиратта ул ҙур билдәлелек яулаған «Ямғыр аҫтында йырлаусылар» () мюзиклындағы роле менән таныла.

## Биографияһы
Джин Келли бала саҡтан бейеү менән мауыға. Һуңғараҡ ташсы, официант һәм бейеү өйрәтеүсе була. Бродвейҙа тәүге уңыш Келлиға «Pal Joey» мюзиклында йылмая. Дэвид О. Селзник ярҙамында Келли Голливудҡа тиклем барып етә. Джин Келлиға тәүге киноролде "MGM"да билдәле режиссёр-хореограф Басби Берклиның «Миңә һәм мин яратҡан ҡыҙға» () фильмында тәҡдим итәләр. Был фильмда Джуди Гарленд да ҡатнаша.

1941—1957 йылдарҙа Джин актриса Бетси Блэрға өйләнеп йәшәй. 1949 йылдан 1957 йылға ҡәҙәре иҫ китмәле тауышлы йырсы һәм бейеүсе һәләтенә эйә булған, шулай уҡ һәләтле режиссёр һәм хореограф булып та танылған актёр режиссёрҙар Стенли Донен и Винсент Миннелли менән хеҙмәттәшлектә иң гүзәл америка музыкаль фильмдарын тыуҙыралар. Улар араһында Джордж Гершвин музыкаһына «Америкалы Парижда» () (1951), Донен менән бергә режиссёр булған «Ямғыр аҫтында йырлаусылар» (1952), шулай уҡ Фредерик Лоу музыкаһына «Бригадун» (1954) фильмдары бар.

Хореограф сүрәтендә Джин Келли кинола үҙен тәү тапҡыр «Тысячи аплодисментов» (1943) фильмында эшләгәндә аса. Ул шулай уҡ «Америкалы Парижда» (16 минутлыҡ уникаль бейеүҙе ҡуйып һәм башҡарып) һәм «Ямғыр аҫтында йырлаусылар» фильмдарында данға ирешә.

Джуди Гарленд һәм Фред Астер менән бергә Джин Келли ХХ б. илленсе йылдар музыкаль кинематографында айырым бер күренеш булалар.

1957 йылдан һуң Келли башлыса режиссёрлыҡ эшенә туҡтала. Төп ролдә Барбра Стрейзанд уйнаған «Хелло, Долли!» фильмы Келлиның иң данлыҡлы режиссёр уңышы һанала.

Джин Келли мюзиклдарҙа ғына уйнамай. Мәҫәлән, Стэнли Крамерҙың «Дауыл урырһың» () фильмында репортер роле иҫтәлекле.

## Фильмография
; Актёр эштәре

; Режиссер эштәре
* 1949— «Увольнение в город»
* 1952 — «Поющие под дождем»
* 1967 — «Руководство для женатого мужчины»
* 1969 — «Хелло, Долли!»

## Һылтанмалар

*
Албания тарихы

**Албания тарихы** үҙ эсенә бер нисә быуатты ала. Антиклыҡ дәүерендә хәҙерге Албания территорияһында иллирий ҡәбиләләре йәшәгән, һәм ул Рим империяһы составына ингән. Һуңынан территория Византия составына инә. XIII быуатта *Албания короллеге* барлыҡҡа килә. XV быуаттан — Ғосман империяһы өлөшө. 1912 йылда үҙаллылыҡ ала. 

## Тарихҡаса булған дәүер
Албанияла боронғо палеолит осоронда уҡ йәшәгәндәр. Конисполь мәмерйәләре — бик ҙур иғтибарға лайыҡ археологик ҡомартҡылар, уларҙа палеолит осоронан тимер быуатҡа тиклемге йәшәү эҙҙәре табылған. Неолит дәүерендә Албания нигеҙҙә Сескло һәм Старчево-Кришск мәҙәниәте барлыҡҡа килеүе менән бәйле булған бер нисә ҙур археологик культуралар сигендә тора. Неолитик халыҡтың (Малик мәҙәниәте) һуңғы тоҡомо һинд-европа телдәрендә һөйләшеүселәр тарафынан ассимиляцияға дусар ителә, шул һөҙөмтәлә иллирий халҡы барлыҡҡа килә.

## Боронғо дәүер
Боронғо дәүерҙә хәҙерге Албания территорияһында иллирий  ҡәбиләләре (хәҙерге албандарҙың ата-бабалары) йәшәгән, башлыса тавлантийҙар һәм дардандарҙың ҡәбиләләре. Уның көньяҡ өлөшө Эпир составына ингән. Римляндар осоронда Диррахийға (хәҙерге Дуррес) үҙгәртелгән Аполлония һәм Эпидамн грек ҡалалары булған үҙәк өлөшө Филипп II һәм Александр Македонский ваҡытынан алып боронғо Македония дәүләте составына ваҡыты-ваҡыты менән инеп торған, ә беҙҙең эраға тиклем 146 йылдан алып Рим дәүләтенә ҡушылыуы менән – шул уҡ исемдәге рим провинцияһы составына ингән. Беҙҙең эраға тиклем II быуаттан алып төньяҡ өлөшө Скудра (хәҙерге Шкодер) һәм Лисс ҡалалары менән Далмация рим провинцияһы составына кергән. Адриатик диңгеҙҙең тар урынында урынлашҡан булыуы һәм унан ғәҙәттә Балҡандан Италияға китеү сәбәпле, Диррахий әһәмиәтле үҙәк булып тора, һәм киреһенсә, унан стратегик яҡтан мөһим бөтә Фессалоника ярымутрауы аша һәм артабан Византийҙан Азияға алып барған Эгнатьев юлы башлана.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* *Арш Г. Л., Сенкевич И. Г., Смирнова Н. Д.* Краткая история Албании / Под ред. А. Ф. Миллера. — М.: Наука, 1965.
* *Смирнова Н. Д.* История Албании в XX веке. — М.: Наука, 2003. — ISBN 5-02-008867-6.

## Һылтанмалар
* *Винцесь Мудров* Terra incognita посреди Европы
Атыш (мәғәнәләр)

**Атыш** — күп мәғәнәле һүҙ.

## Мәҡәләләр
* Атыш — Башҡортостандағы йылға.
* Атыш (шарлауыҡ) — Башҡортостандағы шарлауыҡ.
* Атыш мәмерйәһе — Башҡортостандағы мәмерйә.
Грузское (Киев өлкәһе)

**Грузское** () — Украинаның Киев өлкәһе Макаров районындағы ауыл. Үҙенән тыш тағы ла Веселая Слободка ауылы ҡараған ауыл советы үҙәге.

2001 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 1092 кеше йәшәй. Почта индексы — 08052. Телефон коды — +38045. 0,483 кв. км майҙан биләй. Код КОТУ — 3222782101.

Днепровск-Донецк уйпатының көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Фастов тимер юл станцияһынан көнбайышҡа табан 30 километр ситтә һәм «Киев - Чоп» автомагистраленән (Е-40) көньяҡҡа 15 километрҙа урынлашҡан. Район үҙәгенә тиклем 20 саҡрым. Грузское аша ике инеш булып ҙур булмаған Сивка йылғаһы аға.

## Урындағы совет
08052, Киев өлкәһе, Макаров районы, Грузское ауылы, Брусилов урамы, 2.

## Галерея

File:Gruzke2.jpg|Сивка йылғаһында быуа 
File:Gruzke7.jpg|Ауыл үҙәгендә
File:Wikiexpedition-Gruzke-Chirch.jpg|Михайловская сиркәүе
File:Gruzke8.jpg|Ауыл Советы


## Һылтанмалар

* Букет Є. Історія українського села Грузьке.&nbsp;— К.: Логос, 2001
* Облікова Картка на сайті Верховної Ради України
* Відеокліп про Грузьке
* Інформація про Грузьке  на Сайті Макарівської РДА 
* Історія села в проекті «Міста і села України» 
* Букет Є. Історія кожного поселення&nbsp;— сягає коренями у глиб століть // Макарівські вісті.&nbsp;— 2012.&nbsp;— 3 лютого.&nbsp;— №&nbsp;5 (10705).&nbsp;— С. 4-5.PDF
Анри Руссо

**Анри Жюльен Феликс Руссо** (, ҡушаматы *Le Douanier*, «Таможенник»; 21 май 1844 йыл — 2 сентябрь 1910 йыл) — үҙаллы өйрәнгән француз рәссамы, иң танылған сәнғәт привматизмы, ваимһыҙ сәнғәт вәкилдәренең береһе.

## Биография

Анри Руссо 1844 йылдың 21 майында (Францияның Майенн департаментының Лаваль ҡаласығында сантехник ғаиләһендә тыуған. Армиянан һуң ул Франция таможняһына эшкә урынлаша. Рәссамлыҡ менән өлкәнәйгәс, бер ниндәй белемһеҙ шөғөлләнә башлай.

1886 йылда Руссо «Иреклеләр күргәҙмәһе»дә үҙенең ижадын киң йәмәғәтселеккә күрһәтә. Иҫән сағында уҡ Францияның рәссамдар йәмғиәттәрендә уның эштәрен баһалайҙар.

Рәссам 1910 йылдың 2 сентябрендә, Неккер дауаханаһында аяғын яралағандан һуң, гангренанан үлә.

## Галерея

Henri Rousseau - A Carnival Evening.jpg|Карнавал кисе, 1886
Henri Rousseau 001.jpg|Урманда, 1886-1890
La muse inspirant le poète.jpg|Шағирҙы илһамландырған муза, 1909
Surprised-Rousseau.jpg|Джунглиҙағы һөжүм, 1891
Henri Rousseau 010.jpg|Йоҡлаусы сиған ҡатыны, 1897
Henri Rousseau 011.jpg|Йыландар арбаусы, 1907


## Библиография
* Henri Rousseau dit Le Douanier, par André Salmon, Ed. Georges Crès, 1927
* Henri Rousseau, sa vie, son œuvre. Librairie de France. 1927. par A.Basler
* Henri Rousseau, le Douanier par Pierre Courthion. éditions Albert Skira. Cette édition de 1944 comporte quelques erreurs dans la biographie du Douanier.
* La vengeance d’une orpheline canadienne. Drame en 5 actes et 19 tableaux. Genève, Cailler, 1947
* Cinq maîtres primitifs — Rousseau — Louis Vivin — Camille Bombois — André Bauchant — Séraphine de Senlis, traduction de l’allemand par Mlle A. Ponchont. Préface de Henri-Bing-Bodmer. Librairie Palmes — Philippe Daudy, éditeur, 1949. de Wilhem Uhde.
* Henri Rousseau dit «„Le Douanier“» 1844—1910 — Exposition de son cinquantenaire — Galerie Charpentier, Paris, Galerie Charpentier 1961
* BihaIji-Merin L. und О., Leben und Werk des Malers Henri Rousseau, Dresden, 1971.
* Dora Vallier. Henri Rousseau, 1979,
* Великие художники: их жизнь, вдохновение, творчество, Киев, 2003 г.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Henri Rousseau. The Complete Works  // henrirousseau.org
* Henri Rousseau: The untrained godfather of modern art
* Подробная биография Анри Руссо
Ағза (биология)

**Ағза** ( — «инструмент») — организмдағы бер төрлө типтағы, билдәле бер функция үтәүсе күҙәнәктәр һәм туҡымалар тупланмаһы.

Һәр ағзаның организмда үҙ урыны, формаһы, ҙурлығы була. Бер һәм бер нисә функция үтәй. Уны барлыҡҡа килтереүҙә бер йәки бер нисә туҡыма ҡатнаша. Шул туҡымаларҙың береһе өҫтөнлөк итә һәм ағзаның төп функцияһын билдәләй.

Мәҫәлән, йөрәкте төҙөүҙә эпителиаль, тоташтырғыс, нервы һәм мускул туҡымаһы ҡатнаша. Ләкин мускул туҡымаһы(арҡыры һыҙатлы йөрәк мускулатураһы) өҫтөнлөк итә. Йөрәк билдәле бер йышлыҡта ҡыҫҡарып, ҡанды тамырҙар буйлап ҡыуа, насос функцияһын үтәй.

Ағза —  организмдың функциональ берәмеге. Һәр ағза башҡаларынан айырымланған, ләкин бөтәһе бергә берләшеп бер бөтөндө тәшкил итә. Хайуан организмында ағзалар башҡарған эштәре буйынса бер төркөмгә — ағзалар системаһына берләшә.

Ағза — организмдың үҫеше (онтогенез) барышында билдәле бер яралғы (экзодерма, эндодерма, мезодерма) япрағынан (органогенез) хасил була.

Туҡыма һәм ағзалар хайуандар менән юғары төҙөлөшле үҫемлектәргә хас. Ылымыҡтарҙа (түбән төҙөлөшле үҫемлектәр), күп күҙәнәкле колониаль организмдар протистар, бәшмәктәрҙә, иң ябай хайуандарҙа туҡымалар һәм ағзалар булмай. Шулай ҙа, фәнни әҙәбиәттә бәшмәктәрҙәге һәм ылымыҡтарҙағы спорангийҙарҙы, пишайниктарҙағы соредийҙарҙы һәм изидийҙарҙы  ағза тип атау осраҡтары бар.

## Шулай уҡ, ҡарағыҙ
*
* Кеше ағзалары
* Хайуандарҙың ағзалар системаһы
* Кешенең ағзалар системаһы
* Догель принцибы

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
Муравский Павел Иванович

**Павел Иванович Муравский (Моравский)** (; 30 июль 1914 йыл — 6 октябрь 2014 йыл) — украин совет хор дирижёры, педагог, Украина Геройы.

Украина ССР-ының халыҡ артисы (1960), П. И. Чайковский исемендәге Киев дәүләт университеты профессоры (1971), Украина Милли сәнғәт академияһының почётлы академигы.

## Биографияһы
Павел Иванович Муравский 1914 йылдың 30 июлендә Рәсәй империяһы Подольск губернаһының (хәҙер Украинаның Винница өлкәһе Песчанка районы) Дмитрашковка ауылында тыуған.

1941 йылдың июнендә П. И. Чайковский исемендәге Киев дәүләт консерваторияһын тамамлаған.

** Художество коллективтары менән етәкселеге:**
* Тымыҡ океан флотилияһының йыр ансамбле (1944—1946)
* «Думка» капеллаһы (1940—1941, 1946—1948) — дирижер.
* "Трембита"хор коллективы (1948—1964)
* Бер үк ваҡытта 1949—1955 йылдарҙа Львов консерваторияһында уҡыта.
* «Думка» капеллаһы (1964—1969)
1969 йылдан алып П. И. Чайковский исемендәге Киев Дәүләт консерваторияһының дирижер-хор факультетында студенттар хорын етәкләй.

2014 йылдың 6 октябрендә Киев ҡалаһында вафат була. Байков зыяратында (33-сө бүлек) ерләнгән.

## Хөрмәтләү
* 2009 йылдың 21 ноябрендә Дмитрашковка ауылында Муравскийҙың музей-утары асыла.
* 2009 йылдың декабрендә Муравскийҙың 95 йәше һәм ижади-педагогик хеҙмәткәрлегенең 75 йыллығы киң билдәләнә.

## Павел Муравский исемендәге конкурс-фестиваль
* 2009 йылда Дмитраков ауылында йыл һайын П.Моравский исемендәге хор конкурс-фестиваленә башланғыс һалына. 2010 йылдың июнендә үткәрелгән беренсе фестивалдә Киев, Винницы, Мани, Кировоград, шулай уҡ Рәсәйҙән һәм Польшанан коллективтар ҡатнашҡан. 2011 йылдың 24-26 июнендә Икенсе конкурс-фестивале уҙа. Унда Богуслав, Ивано-Франковск һәм Донецк ҡалаларының хор коллективтары килгән.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Украина Геройы (Держава ордены тапшырыла — ҙур шәхси ҡаҙаныштары раҫлау үрге үрнәктәрен украина хорын, милли мәҙәни-сәнғәт мираҫын үҫтереүҙә күп йыллыҡ емешле ижади хеҙмәте) (23.03.2009).
* Украина Президентының Почёт Билдәһе (20.09.1994)
* II дәрәжәле «Юғары ҡаҙаныштар өсөн» ордены (22.12.1999)
* I дәрәжәле «Юғары ҡаҙаныштар өсөн» ордены (30.7.2004)
* Н. Д. Леонович әҫәрҙәренән төҙөлгән концерт программалары (1977—1978) өсөн УССР-ҙың Т. Г. Шевченко исемендәге дәүләт премияһы (1979)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.10.1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (6.4.1985)

## Һылтанмалар
* ГЕРОЙ УКРАЇНИ — Муравський Павло Іванович  
*  
* 
* 
*  
*  

## Иҫкәрмәләр
Милош Форман

**Ми́лош Фо́рман** (18 февраль 1932 йыл — 13 апрель 2018 йыл; ; ысын исеме: **Ян Томаш Форман**, ) — Чехия һәм Америка кинорежиссёры һәм сценарисы.

Ике тапҡыр «Оскар» премияһы лауреаты, шул иҫәптән иң яҡшы режиссёр номинацияһында. Билдәле картиналар ҡуйыусы: «Кәкүк ояһы өҫтөнән осҡанда», «Амадей», «Вальмон» һәм башҡалар.

## Биография
Чехословакияның Часлав ҡалаһында тыуған. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында тыйылған әҙәбиәт таратҡан өсөн, милләтселәр Формандың атаһын ҡулға алалар, ул Бухенвальд концлагеренда үлтерелә. Әсәһе Освенцимда фажиғәле вафат була. «Разворот» исемле (Turnaround) автобиографик китабында Форман үҙенең биологик атаһы йәһүд архитекторы Отто Кон (1887—1965) булыуы тураһында яҙа. 1940-сы йылдарҙа АҠШ-та төпләнә.

Форман Подебрадта интернатта уҡый. Подебрад һарайында уның менән бергә Чехияның буласаҡ беренсе президенты Вацлав Гавел һәм ағалы-энеле Машиновтар уҡый. Локарно кинофестивалендә «Ҡара Пётр» (1963) киноһы менән донъя күләмендә таныла. «Ут һүндереүселәр» әсе сатирик фильм («Яна, минең барышням», 1967) Прага яҙынан алдан һоҡландыра.

Чехословакияға совет ғәскәрҙәре инеү сәбәпле, 1968 йылда ул АҠШ-ҡа күсеп китергә мәжбүр була.

Чехия актрисаһы Яна Брейховаға өйләнә.

Милош Формандың ағаһы (атаһының бер туған ағаһы) — архитектор Карл Кон (1894—1979 йылдар). Бер туған ҡустыһы — Америка математигы Джозеф Кон (Joseph J. Kohn, 1932 йылда тыуған).

### Эмиграция
Америка осорондағы тәүге фильмдары — «Отрыв» (1971; Канн кинофестиваленең Гран-приһы) һәм «Волосы» (1979).

## Фильмография

## Танылыу һәм бүләктәре

* Канн кинофестивалендә Грант-при — «Отрыв» фильмы, 1971 йыл.
* «Пролетая над гнездом кукушки» фильмы өсөн «Иң яҡшы режиссёр» номинацияһында «Алтын глобус» алыусы, 1976 йыл.
* «Оскар (кинопремия)» кинопремияһы лауреаты — «Иң яҡшы режиссёр» номинацияһы, «Пролетая над гнездом кукушки» фильмы, 1976 йыл.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Биография, фильмография режиссёра Милоша Формана
Әмир Хосроу Дәһләүи

**Әмир Хосроу Дәхләүи**, ысын исеме **Абул-Хәсән Йәмин әд-Дин Хосроу** (, , ; 1253, Патиали, хәҙер Уттар-Прадеш штаты, — 1325, Дели) — фарсы телле шағир, шулай уҡ һинд телендә лә яҙған, ғалим, музыкант. Дели солтанлығында йәшәй. Һинд әҙәбиәте тарихында Әмир Хосроу шиғриәтенең әһәмиәте ҙур була.

Шағирҙең шиғырҙары биш йыйынтыҡҡа йыйылған: «Йәшлек бүләге» («Дар юности», 1272), «Ғүмер уртаһы» («Середина жизни», 1284), «Камиллыҡтың тулылығы» («Полнота совершенства», 1293), «Һайланған ҡалдыҡ» («Избранный остаток», 1316), «Камиллыҡ сиге» («Предел совершенства», 1325).

10 поэма-дастан яҙа, шул иҫәптә «Девальрани Хизр-хан», уның сюжеты хан һарайы тормошонан алынған. Бишеһе «Хамса»ға («Пятерица») индерелгән, улар Низами поэмаларының сюжеты һәм үрнәге буйынса яҙылған: «Восхождение светил» (1298), «Ширин һәм Хосров» (1298), «Мәжнүн һәм Ләйлә» (1298), «Искәндәров көҙгөһө» (1299) һәм «Һигеҙ ожмах баҡсаһы» (1301).

Әмир Хосроуҙың табуты Делиҙа, уның рухи остазының мавзолейе янында, «Хәзрәт Низамуддин» кварталында. Һәр йыл һайын бөтә Һиндостандан өс көнлөк Урсҡа — Әмир Хосроу Дәхләүи йыллығына йыйылалар.

## Иҫкәрмәләр

## Библиография
* Бертельс Е. Э., Роман Александр тураһында һәм уның төп версияһы Көнсығышта, М.-Л., Әҫәрҙәре 1948.
* Mohammad Wahid Mirza. The life and title of Amir Khusrau, Calcutta, 1935.
* Әмир Хосров Дәхләүи. Лирика. М., 2001.
* Әмир Хосров Дәхләүи. Һигеҙ ожмах баҡсаһы. М., 1975 (переиздание — 2002).
* Әмир Хосров Дәхләүи. Һайлап алынған газель. М., 1975.
* Ысынлап та. Фарсы һәм таджик халыҡтарының, уларҙың шағирҙәренең һәм аҡыл эйәләренең әйтемдәре / Тәржемә ителгән . Н. Гребнева. — Мәскәү: Наука, 1968; Санкт-Петербург, Әлифбаһы «-Классика», 2005. ISBN 5-352-01412-6
Сатира

**Сатира** (латинса satira) — мәрәкә һәм мәҙәктең (комизмдың) сәнғәттә әсе һәм үткер сағылышы. Беҙҙең әйләнә-тирәләге төрлө (башлыса кире) күренештәрҙе күп яҡлы көлдөргөс һәм көлкө саралар: сарказм, ирония, гипербола, гротеск, аллегория, пародия һәм башҡалар ярҙамы менән һәм поэтик кәмһетеү аша фаш итеү жанры. Унда Гораций, Персий, бигерәк тә Европа классицизмы өсөн уның иң һуңғы формаһын билдәләгән Ювенал әле лә һоҡланырлыҡ уңыштарға ирешә. Сәйәси сатира жанрына Аристофандың Афиналағы халыҡ власы тураһындағы әҫәрҙәре туранан-тура йоғонто яһай.

Сатирала юмор тура тәнҡитте йомшартыу өсөн ҡулланыла, юғиһә сатира вәғәз төҫө алыр ине. Был сатирик әҫәрҙәрҙең тәүгеләре өсөн үк хас күренеш.

## Этимология
«Сатира» (француз телендәге *«satire»*, латин телендәге *«satira»*, боронғораҡ формаһы — *«satura»*) үҙләштерелгән һүҙ — *аллаларға йыл һайын алып барылған төрлө аш-һыу менән тулы табаҡ; десерт; ҡатнашма, шиғри ҡатышма; күсмә мәғәнәһе: ҡатышма, ваҡ-төйәк.*

## Әҙәби әһәмиәте
Үҙенең тарихи сығышы яғынан Боронғо Рим әҙәбиәтендә «сатира» — ул поэтик әҫәр, әҙме-күпме әһәмиәтле күләмле лирик шиғыр. Унда беҙ айырым типик заттарҙың йәки күренештәр һәм заттарҙың киң бер төркөмө үҙенсәлектәрен һәм сифаттарын әҙме-күпме кире яҡтан йәки ҡаты ғәйепләп һәм нәфрәт менән һүрәтләүҙе күрәбеҙ. Әҫәрҙең һөжүм һәм фаш итеү йөкмәткеһе яғынан сатиранан *памфлет* һәм *пасквиль* айырылып тора; һуңғыһы авторҙың теге йәки был заттарға һөжүм итеүе һәм уларҙы фаш итеүендә ниәттәренең мораль бысраҡлыҡтары менән характерлана. Ә памфлет — ҡайһы бер осраҡта тик публицистик сығыш, әммә ул айырым заттарға ҡаршы яуаплы ирекле һүҙ бейеклегендәге художестволы сатира.

## Грек-рим доньяһы

## Фарсы һәм әзербайжан сатираһы

## Инглиз сатираһы

## Америка сатираһы

## Хәҙерге көнбайыш сатираһы

## Тәнҡитле моменттар

## Рәсәй империяһында сатира

## Хәҙерге Рәсәйҙә сатира

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Стенник Ю. В. Русская сатира XVIII века / Отв. ред. Г. Н. Моисеева. Институт русской литературы (Пушкинский Дом) АН СССР. — Л.: Наука, Ленингр. отд-ние, 1985. — 364 с. — 5 300 экз.

## Һылтанмалар

* САТИРА — Литературное исследование сатиры как жанра
* Новости Сатиры. Серфинг по сатирическим сайтам планеты
Джейн Фонда

**Дже́йн Се́ймур Фо́нда** (ингл. Jane Seymour Fonda; тыуғ. 21 декабрь 1937, Нью-Йорк) — америка актрисаһы, модель, яҙыусы, продюсер, йәмәғәт эшмәкәре һәм филантроп, актёр Генри Фондтың ҡыҙы.

## Йәшлек йылдары
Джейн Сеймур Фонда ханым 1937 йылдың 21 декабрендә Нью-Йоркта, актёр Генри Фонд һәм Канадала тыуып "юғары даирәләр ханымы"на әүерелгән Френсис Форд Брокоу (ҡыҙ сағында Сеймур) ғаиләһендә тыуа. Джейн Фондаға , әсәһенең алыҫ туғаны король Генрих VIIIнөң өсөнсө ҡатыны Джейн Сеймур ханым хөрмәтенә шундай исем бирәләр. Джейн Фонда нью-йорк Актёр студияһында белем ала. Аҙаҡ унда модель була һәм бер юлы театрҙа эшләй. Һуңғараҡ ул киноға төшә башлай. Режиссерҙар тәүҙәрәк унда ҙур актёрлыҡ һәләтен күрмәйҙәр һәм йышыраҡ уның ылыҡтырғыс тышҡы ҡиәфәтенән файҙаланалар.

Һуңғараҡ Джейн режиссёр Эллиот Сильверстайндың «Кэт Баллу» (1965) вестернында һәм Роже Вадимдың «Барбарелле» (1968) фильмында үҙенең ул йылдарҙағы ролдәрен эләкләп уйнай.

## Китаптары
* Фонда Д. Прайм-тайм: После 50 жизнь только начинается / Пер. с англ. М.: Эксмо, 2012. — 448 с., ил. — (Секреты модного стиля от успешных журналов). — 4000 экз., ISBN 978-5-699-57595-4

## Иҫкәрмәләр
Элизабет Тейлор

**Эли́забет Ро́узмонд Тейлор** (; 27 февраль 1932 йыл, Лондон — 23 март 2011 йыл, Лос-Анджелес) — Англия һәм Америка актёры, «Голливуд королеваһы» була. Өс тапҡыр «Оскар» (икәүһе — иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле, береһе — махсус) премияһын яулаған. Фильмда төшкәне өсөн миллион доллар алған тәүге артист.

"Голливуд королеваһы"ның актерлыҡ эштәренән бигерәк уның шәхси тормошо (әлбиттә, Тейлорҙың һигеҙ тапҡыр никахта булыу ла) публиканың иғтибар үҙәгендә ҡала килә.

## Шәхси тормошо
Ирҙәре:
* Конрад (Никки) Хилтон (никахта: 6.05.1951-1.02.1952)
* Майкл Уилдинг (никахта: 21.02.1952-1957). Балалары:
::Майкл Говард (1953)
::Кристофер Эдвард (1955)
* Майкл Тодд (никахта: 1957—1958). Балалары:
::Элизабет Френсис (1957)
* Эдди Фишер (никахта: 12.05.1959-1961)
* актёр Ричард Бёртон (никахта: 1964—1974,1975-1976). Балалары:
::Мария (ҡыҙлыҡҡа алынған)(1961)
* Джон Уильям Уорнер (никахта: 1977—1982)
* Ларри Фортенски (никахта: 1991—1996)

## Фильмография

 
 

 

 

## Һылтанмалар
* Elizabeth Taylor Aids Foundation (ETAF)
* Интервью Элизабет Тейлор Джинни Дугари (1999) 
* Элизабет Тейлор и ее восемь мужей (http://svadba-msk.ru/info/story/elizabet_tejlor_i_ee_vosem_muzhej/) 

## Әҙәбиәт
* 
* *Цыркун Н. А.* Элизабет Тейлор: в кино и в жизни. : Панорама, 1997. — 285 с.: ил. (серия «Мир кино»)
Бер туған Маркстар

**Бер туған Маркстар** (ингл. Marx Brothers) — һуғышыу, сикәләүҙәр, флирт һәм «торт бәреү» алымдарынан торған "абсурд комедияһы"на махсуслашҡан АҠШ-тың популяр комик квинтеты.

Нью-Йоркта, йәһүд эмигранттары ғаиләһендә тыуғандар. Водевиль һәм театрлаштырылған тамашаларҙа уйнайҙар, әммә донъя кимәлендә кинематограф аша танылалар. Бер туған Маркстарҙы өнһөҙ комедиялар йондоҙҙары Чарли Чаплин һәм Бастер Китон менән бер рәткә ҡуялар.

## Әҙәбиәт
* Волков А. Братья Маркс. — В кн.: Комики мирового экрана. М., 1966
* Кино США. Актерская энциклопедия. М., 1996

## Һылтанмалар
*
Джеймс Стюарт

**Джеймс Мэ́йтленд Стю́арт** (, Джимми Стюарт (Jimmy Stewart) исеме менән билдәле; 20 май 1908 йыл, АҠШ, Пенсильвания, Индиана — 2 июль 1997 йыл, АҠШ, Лос-Анджелес) — Америка киноактёры, «Филадельфия тарихы» картинаһында иң яҡшы ир-ат роле өсөн «Оскар» премияһы лауреаты (1941) була. Хәрби лётчик, Икенсе донъя һуғышы һәм Вьетнам һуғышы ветераны, бригада генералы.

Ярты быуат эсендә ҙур Американың "бәләкәй кешеләре"нең киң галереяһын булдырып, айырыуса ҙур билдәлелек яулай. Бынан тыш, үҙенең киң эмоциональ даирәһе арҡаһында, әллә күпме жанрҙа: комедия, драма, мелодрама, детектив, биографик фильмдарҙа, триллерҙар, вестерндарҙа — үҙенең һиҙелерлек эҙен ҡалдырған. Тағы ла голливудса булмаған тәртипле тормош алып барыуы менән дә билдәле.
Бөгөнгө киноведтар күҙлегенән тарихта иң бөйөк актерҙарҙың береһе тип һанала.

## Һайланма фильмография
* 1936 — Жена против секретарши /Wife vs. Secretary — Дэйв
* 1936 — За тонким человеком /After the Thin Man — Дэвид Грэм
* 1936 — Рождённая танцевать /Born to Dance — Тед Баркер
* 1938 — С собой не унесёшь /You Can’t Take it With You — Тони Кирби
* 1939 — Дестри снова в седле /Destry Rides Again — Том Дестри-младший
* 1939 — Мистер Смит едет в Вашингтон /Mr. Smith Goes to Washington — Джефферсон Смит
* 1940 — Магазинчик за углом /The Shop Around The Corner — Альфред Кралик
* 1940 — Филадельфийская история /The Philadelphia Story — Макколи Коннор
* 1946 — Эта прекрасная жизнь /It’s a Wonderful Life — Джордж Бейли
* 1948 — Звонить: Нортсайд 777 /Call Northside 777 — П. Дж. Макнил
* 1948 — Верёвка /The Rope — Руперт Кэделл
* 1950 — Винчестер 73 /Winchester '73 — Лин Макэдам
* 1950 — Харви /Harvey — Элвуд Дауд
* 1952 — Величайшее шоу мира /The Greatest Show on Earth — клоун Баттонс
* 1953 — Обнажённая шпора /The Naked Spur — Говард Кемп
* 1954 — Далёкий край /The Far Country — Джефф Уэбстер
* 1954 — Окно во двор /Rear Window — Л. Б. «Джефф» Джеффриз
* 1954 — История Глена Миллера /The Glenn Miller — Гленн Миллер
* 1955 — Человек из Лэрами /The Man from Laramie — Уилл Локхарт
* 1956 — Человек, который слишком много знал /The Man Who Knew Too Much — доктор Бенджамин Маккена
* 1958 — Головокружение /Vertigo — Джон «Скотти» Фергюсон
* 1959 — Анатомия убийства /Anatomy of a Murder — Пол Биглер
* 1961 — Двое скакали вместе /Two Rode Together — маршал Гатри Маккейб
* 1962 — Человек, который застрелил Либерти Вэланса /The Man Who Shot Liberty Valance — Рэнсом Стоддард
* 1962 — Как был завоёван Запад /How the West Was Won — Лайнус Ролингс
* 1964 — Осень шайеннов /Cheyenne Autumn — Уайетт Эрп
* 1965 — Полёт Феникса /The Flight of the Phoenix — капитан Фрэнк Таунс
* 1965 — Шенандоа /Shenandoah — Чарли Андерсон
* 1968 — Бандольеро /Bandolero! — Мэйс Бишоп
* 1976 — Самый меткий /The Shootist — доктор Хостетлер
* 1977 — Аэропорт 77 /Airport ’77 — Филип Стивенс
* 1978 — Магия Лесси /The Magic of Lassie — Кловис Митчелл

## Һылтанмалар

* Джимми Стюарт в All Movies Guide