Бабил батшалары

Был исемлектә боронғо Бабилда хакимлыҡ иткән 11 династия һанала. 

## I Бабил (амори) династияһы

* б.э.т. яҡ.  1895—1881 йылдар: Суму-абум
* б.э.т. яҡ.  1881—1845 йылдар: Суму-ла-Эль
* б.э.т. яҡ. 1845—1831 йылдар: Сабиум
* б.э.т. яҡ.  1831—1813 йылдар: Апиль-Син
* б.э.т. яҡ.  1813—1793 йылдар: Син-мубаллит
* б.э.т. яҡ.  1793—1750 йылдар: Хаммурапи
* б.э.т. яҡ.  1750—1712 йылдар: Самсу-илуна
* б.э.т. яҡ.  1712—1684 йылдар: Абиешу
* б.э.т. яҡ.  1684—1647 йылдар: Амми-дитана
* б.э.т. яҡ.  1647—1626 йылдар: Амми-цадука
* б.э.т. яҡ.  1626—1595 йылдар: Самсу-дитана

## II Бабил династияһы (Диңгеҙ Иленең I династияһы)

* 1. Илиман (б.э.т.  XVIII быуаттың һуңғы өстән бер өлөшө)
* 2. Иттин-линиби
* 3. Дамик-илишу II
* 4. Ишкибаль
* 5. Шушши
* 6. Гулькишар
* 7. Пешгаль-дарамаш
* 8. Адара-каламма
* 9. Акуруланна
* 10.Меламкур-курра
* 11.Эйягамиль

## Кассиҙарҙың иртә осор хакимдары
*Бабил хакимдары булмайҙар, әммә уларҙың нумерацияһы  ғәҙәттә Бабилдың  Касси династияһы батшалары нумерацияһында дауам иттерелә.*

* 1. Гандаш (б.э.т. яҡ. 1741 — 1726)
* 2. Агум I Большой (б.э.т. яҡ. 1726 — 1704)
* 3. Каштилиаш I (б.э.т. яҡ. 1704 — 1683)
* 4. Каштилиаш II (б.э.т. яҡ.  1683 — 1674)
* 5. Абиратташ
* 6. Урзикурумаш
* 7. Кхарбашикхи
* 8. Типтакзи

## III Бабил (Касси) династияһы
*(б.э.т. яҡ.  1595 — 1157) 440 йыл идара итә*

* 1. Агум II (б.э.т. яҡ.  1595 — 1571)
* артабан бер нисә тиҫтә йыл буйы кем батша булғаны билдәле түгел 
* 2. Бурна-Буриаш I
* 3. Каштилиаш III
* 4. Улам-Буриаш
* 5. Агум III
* 7. Караиндаш I
* 8. Кадашман-Харбе I
* 9. Куригальзу I
* 10. Кадашман-Эллиль I
* б.э.т. яҡ.  **1376 — 1347**: **Бурна-Буриаш II**
* б.э.т. яҡ.  **1347 — 1346**: **Караиндаш II**
* б.э.т. яҡ. **1346 — 1346**: **Нази-Бугаш**
* б.э.т. яҡ.  **1346 — 1324**: **Куригальзу II**
* б.э.т. яҡ.  **1324 — 1297**: **Нази-Марутташ**
* б.э.т. яҡ.  **1297 — 1280**: **Кадашман-Тургу**
* б.э.т. яҡ.  **1280 — 1265**: **Кадашман-Эллиль II**
* б.э.т. яҡ. **1265 — 1256**: **Кудур-Эллиль**
* б.э.т. яҡ.  **1256 — 1243**: **Шагаракти-Шуриаш**
* б.э.т. яҡ.  **1243 — 1231**: **Каштилиаш IV**
* б.э.т. яҡ.  **1231 — 1226**: **Эллиль-надин-шуми**
* б.э.т. яҡ.  **1226 — 1224:** **Кадашман-Харбе II**
* б.э.т. яҡ. **1224 — 1219**: **Адад-шум-иддин**
* б.э.т. яҡ.  **1219 — 1188**: **Адад-шум-уцур**
* б.э.т. яҡ.  **1188 — 1174**: **Мели-Шиху**
* б.э.т. яҡ.  **1174 — 1161**: **Мардук-апла-иддин I**
* б.э.т. яҡ.  **1161 — 1160**: **Забаба-шум-иддин**
* б.э.т. яҡ.  **1160 — 1157**: **Эллиль-надин-аххе**

## IV Бабил династияһы (Исиндың II династияһы)
*(б.э.т. яҡ. 1156 — 1026) 128 йыл идара итә*

* б.э.т. яҡ. **1156 — 1138**: **Мардук-набит-аххи-шу**
* б.э.т. яҡ. **1138 — 1131**: **Итти-Мардук-балати**
* б.э.т. яҡ. **1131 — 1125**: **Нинурта-надин-шуми**
* б.э.т. яҡ. **1125 — 1103**: **Навуходоносор I** (Набу-кудурри-уцур I)
* б.э.т. яҡ. **1103 — 1099**: **Эллиль-надин-апли**
* б.э.т. яҡ. **1099 — 1081**: **Мардук-надин-аххе**
* б.э.т. яҡ. **1081 — 1068**: **Мардук-шапик-зери**
* б.э.т. яҡ. **1068 — 1046**: **Адад-апла-иддин**
* б.э.т. яҡ. **1046 — 1045**: **Мардук-аххе-эриба**
* б.э.т. яҡ. **1045 — 1033**: **Мардук-зер...**
* б.э.т. яҡ. **1033 — 1026**: **Набу-шуму-либур**

## V Бабил династияһы (Диңгеҙ Иленең II династияһы)
*(б.э.т. яҡ. 1025 — 1004) 21 йыл идара итә*

* б.э.т. яҡ. **1025 — 1008**: **Симбар-Шику**
* б.э.т. яҡ. **1008 — 1008**: **Эа-мукин-зери**
* б.э.т. яҡ. **1008 — 1004**: **Кашшу-надин-ахи**

## VI Бабил династияһы (Бази династияһы)
*(б.э.т. яҡ. 1004 — 984) 20 йыл идара итә*

* б.э.т. яҡ. **1004 — 987**: **Эулмаш-шакин-шуми**
* б.э.т. яҡ. **987 — 984**: **Нинурта-кудурри-уцур I**
* б.э.т. яҡ. **984 — 984**: **Ширикти-Шукамуна**

## VII Бабил династияһы (Элам династияһы)
*(б.э.т. яҡ. 984 — 979) узурпатор, элами, 5 йыл идара итә*

* б.э.т. яҡ. **984 — 979**: **Мар-бити-апла-уцур**

## VIII Бабил династияһы («Э» династияһы)
*(б.э.т. яҡ. 979 — 732) 248 йыл идара итә*

* б.э.т. яҡ. **979 — 943**: **Набу-мукин-апли**
* б.э.т. яҡ. **943 — 943**: **Нинурта-кудурри-уцур II**
* б.э.т. яҡ. **943 — 941**: **Мар-бити-аххе-иддин**
* б.э.т. яҡ.  **941 — 900**: **Шамаш-мудаммик**
* б.э.т. яҡ.  **900 — 885**: **Набу-шум-укин I**
* б.э.т. яҡ. **885 — 852**: **Набу-апла-иддин**
* б.э.т. яҡ. **855 — 851**: **Мардук-бел-усати**
* б.э.т. яҡ. **855 — 827**: **Мардук-закир-шуми I**
* б.э.т. яҡ. **827 — 813**: **Мардук-балассу-икби**
* б.э.т. яҡ. **813 — 802**: **Баба-ах-иддин**

5 билдәһеҙ батшаның идаралығы.

* б.э.т.  VIII быуат башы: **Нинурта-апла…**
* б.э.т.  VIII быуат башы: **Адад-шум-ибни**
* б.э.т.  .VIII быуаттың беренсе яртыһы: **Мардук-бел-зери**
* б.э.т.  VIII быуаттың беренсе яртыһы: **Мардук-апла-уцур**
* б.э.т.  VIII быуат уртаһы: **Эриба-Мардук**
* б.э.т. яҡ. **754 — 748**: **Набу-шум-ишкун**
* б.э.т. яҡ. **748 — 734**: **Набонасар**
* б.э.т. яҡ. **734 — 732**: **Набу-надин-зери**
* б.э.т. яҡ. **732 — 732**: **Набу-шум-укин II**

## IX Бабил династияһы
*(б.э.т. яҡ. 732 — 627) 104 йыл идара итә*

* **б.э.т.  732 — **729: **Набу-мукин-зери**
* **б.э.т. 729 — 727**: **Тиглатпаласар III**
* **б.э.т. 727 — 722**: **Салманасар V**
* **б.э.т.  722 — 710**: **Мардук-апла-иддин II**
* **б.э.т. 710 — 705**: **Саргон II**
* **б.э.т. 705 — 703**: **Синаххериб**
* **б.э.т. 703 — 703**: **Мардук-закир-шуми II**
* **б.э.т. 703 — 702**: **Мардук-апла-иддин II**
* **б.э.т. 702 — 700**: **Бел-ибни**
* **б.э.т. 700 — 694**: **Ашшур-надин-шуми**
* **б.э.т. 694 — 693**: **Нергал-ушезиб**
* **б.э.т. 693 — 689**: **Мушезиб-Мардук**
* **б.э.т. 689 — 681**: **Синаххериб**
* **б.э.т. 681 — 669:** **Асархаддон**
* **б.э.т. 669 — 648**: **Шамаш-шум-укин**
* **б.э.т. 648 — 627**: **Кандалану**

## X Яңы Бабил (халдей) династияһы
*б.э.т. 626 до н. э. — б.э.т. 538  88 йыл идара итә*

* **б.э.т. 626 — 605**: **Набополассар** (Набу-апла-уцур)
* **б.э.т. 605 — 562**: **Навуходоносор II** (Набу-кудурри-уцур II)
* **б.э.т. 562 — 560**: **Амель-Мардук**
* **б.э.т. 560 — 556**: **Нергал-шарр-уцур**
* **б.э.т. 556 — 556**: **Лабаши-Мардук**
* **б.э.т. 556 — 539**: **Набонид** (Набу-наид)
* **б.э.т. 556 — 539**: **Валтасар** (Бел-шар-уцур) Хакимдаш

## Фарсыларға ҡаршы ихтилалдар

* 1. б.э.т. **522 **— **Навуходоносор III** (Нидинту-Бел)
* 2. б.э.т. **521 ** — **Навуходоносор IV** (Араха,  Халдитаның улы)
* 3. б.э.т. **484  **— Бел-шиманни
* 4. б.э.т. **482 ** — Шамаш-эрибу

*Б.э.т. 539 йылда Бабилды [[Әһәмәниҙәр дәүләте|фарсы]] батшаһы   [[Бөйөк Кир II|Кир  II]]  ғәскәре баҫып ала, ул үҙ аллылығын юғалта. Фарсы хакимлығына ҡаршы ике ихтилалды баҫтырғандан һуң   (б.э.т. 484, 482 йылдар),  Ксеркс I Бабилдан  Бэла-Мардуктың алтын һынын алып сыға һәм ҡаланы автономиялы  статустан мәхрүм итә.*