Л. В. Собинов исемендәге Һарытау дәүләт консерваторияһы

**Л. В. Собинов исемендәге һарытау дәүләт консерваторияһына** (СГК) — Һарытауҙағы юғары музыка уҡыу йорто, иҫәп буйынса Рәсәйҙәге өсөнсө консерватория. 1912 йылда музыка училищеһы базаһында нигеҙ һалынған.

## Тарихы

Һарытау Император Рус музыка йәмғиәтенең Алексеев консерваторияһы булараҡ нигеҙ һалына һәм тәхет вариҫы — батша улы Алексейхөрмәтенә атала.

Консерваторияның псевдоготик бинаһы 1902 йылда Немец һәм Никольская урамдары мөйөшөндә бүленгән участкала кенәз ҡатыны Мещерская хәстәрлеге менән ҡала архитекторы Александр Ягндың (1848—1922) музыка училищеһы урынлаштырыуға иҫәпләнгән проекты буйынса төҙөлә.

И. Ю. Славин Рус музыкаль йәмғиәтен илдә өсөнсө консерваторияһын тап Һарытауҙа (ә Воронежда түгел), төҙөү кәрәклегенә ышандырғандан һуң, С. А. Каллистратов бинаны яңынан реконструкциялай. Үҙгәртеп ҡоролғандан һуң, бина ҡала үҙәге доминанталарының береһе һәм уның визит карточкаһына әйләнә.

1918 йылда национализацияланғандан һуң, консерватория дәүләт милке тип иғлан ителә. 1935 йылда уға Леонид Собинов исеме бирелә.

1985 йылдың көҙөндә консерваторияның ҙур залын «Зауэр» немец фирмаһы органы биҙәне.

## Ижади коллективтары
* Симфоник оркестры
* Камера оркестры
* Тынлы оркестры
* Халыҡ инструменттары оркестры
* «Лель» халыҡ инструменттары ансамбле
* «Благодать» халыҡ йырҙары ансамбле
* Халыҡ хоры
* Академик хор
* Боронғо һәм хәҙерге заман музыкаһы ансамбле «MUSICA FELICE»
* Яңы Музыка театры
* Студент филармонияһы

## Концерт залдары

**Һарытау дәүләт консерваторияһының** өс концерт залы бар:

* **Зал ҙур** 469 кеше һыйҙырышлы. Был уникаль акустикаға эйә Рәсәйҙәге иң матур залдарҙың береһе. Һауа кондиционирлау системаһы менән йыһазландырылған. Партеры һәм балконы бар. Залдағы йыһаздар: W. Sauer немец фирмаһы органы (1984 йылда ҡуйыла), 4 яңы рояль: Yamaha, рояль, Steinway &amp;amp; Sons фирмаһының ике рояле һәм Blüthner рояле.
* **«Театраль» концерт залы** 216 кеше һыйҙырырлыҡ урынға эйә.
* **Кесе залы** 100 урынға иҫәпләнгән, акустикаһы яҡшы. Залда камера музыкаһы концерттары үтә, шулай уҡ студенттар сығыш яһай. Зал электроорган, August Förster фирмаһының яңы роялдәре менән йыһазландырылған.

Әлеге ваҡытта консерватория залдарында йыл һайын яҡынса 300 концерт үткәрелә, шул иҫәптән бушлай концерттарҙың һаны 200-гә яҡын. Дөйөм алғанда консерваторияның ижади эшмәкәрлеге төп йүнәлештәр буйынса тормошҡа ашырыла:

* Консерваторияның профессор-уҡытысылар составы концерттары.
* Академик һәм кафедраль концерттар, консерватория педагогтарының шәп концерттары, студенттарҙың ансамбль менән һәм яңғыҙ сығыштары. Аспирантура тамамлаусыларҙың квалификация имтиханы булараҡ яңғыҙ сығыштары консерваторияның концерт тормошона үҙенсәлекле, ҡабатланмаҫ буяу өҫтәй.
* Концерттар һәм фестивалдәр циклы, улар араһында: камера ансамбле кафедраһы проекты «Профессор Лев Иванов саҡыра» фестивале, йыл һайын ҡабатлана торған Л. В. Собинов, Г. Г. Нейгауз исемендәге фестивалдәр.
* Юбилей кисәләре һәм мемориаль концерттар. Улар араһында — кафедралар, консерватория педагогтары юбилейына арналған концерттар циклы. Концерт программаһы билдәләнгән дата, Күренекле музыканттар исеме менән бәйле даталар (Д. Д. Шостаковичтың тыуыуына 100 йыл, С. И. Танеевтың150 йыллығына 100-йыллығына И. Я. Паницкийҙың 100 йыллығына һ. б. арналған) концерт программалары менән билдәләнә. Һарытау консерваторияһының 100 йыллыҡ юбилейына арналған концерттар циклы айырым урын биләне.
* Һарытау композиторҙары: Е. В. Гохман, В. Г. Королевский, В. С. Мишле, Е. В. Мякотин, В. В. Орлов һ. б. әҫәрҙәре премьераһы.
* Мәғрифәт нурын илтеүсе тематик концерттар һәр ваҡыт Һарытау консерваторияһы концерт-ағартыу тормошонда бик ҙур роль уйнай.

## Факультеттары
* Фортепиано
* Оркестр
* Вокал-дирижёрлыҡ
* Тарихи-теоретик
* Урта махсус белем факультеты
* Театр институты
* Ғилми-педагогик кадрҙар әҙерләү һәм өҫтәмә профессиональ белем биреү факультеты

## Кафедралары
**Фортепиано факультеты кафедралары:**

* махсус фортепиано
* камера ансамбле һәм концертмейстерҙар әҙерләү
* фортепиано

**Оркестр факультетының кафедралары:**

* оркестрҙағы ҡыллы инструменттар
* оркестрҙағы тынлы һәм һуҡма инструменттар
* халыҡ музыка ҡоралдары

**Вокал-дирижёрлыҡ факультетының кафедралары:**

* академик йырлау
* дирижёрлыҡ
* халыҡ йыры һәм этномузыкология

**Тарихи-теоретик факультеты кафедралары:**

* музыка тарихы
* музыка һәм композиция теорияһы
* башҡарыу сәнғәте һәм музыкаль педагогика тарихтары һәм теориялары
* гуманитар дисциплиналар

**Урта махсус белем факультетының предмет-цикллы комиссиялары:**

* Гуманитар дисциплиналар ПЦК-һы
* Халыҡ оркестры инструменттары ПЦК-һы
* Музыкаль-теоретик дисциплиналар ПЦК-һы
* Дөйөм фортепиано ПЦК-һы
* Оркестрҙағы тынлы һәм һуҡма инструменттар ПЦК-һы
* Оркестрҙағы ҡыллы инструменттар ПЦК-һы
* Махсус фортепиано ПЦК-һы
* Вокал сәнғәте һәм халыҡ яңғыҙ йыры ПЦК-һы
* Хор дирижёрлығы

**Театр институты кафедралары:**

** актёр оҫталығы
** махсус дисциплиналар

2010 йылдың 1 сентябрендә театр факультеты Л. В. Собинов исемендәге Һарытау дәүләт консерваторияһының Театр институты итеп үҙгәртелә.

## Шәхестәр

: *См. [[:Категория:Преподаватели Саратовской консерватории]]*

* Аладов, Николай Ильич (в период с 1941 по 1944)
* Аршинова, Наталья Сергеевна (кафедра истории музыки)
* Брандт, Василий Георгиевич (труба)
* Бендицкий, Натан Семёнович (кафедра специального фортепиано)
* Бендицкий, Семен Соломонович (кафедра специального фортепиано)
* Бренинг, Арнольд Арнольдович (кафедра теории музыки и композиции)
* Гейлиг, Марианна Фёдоровна (кафедра истории музыки)
* Гохман, Елена Владимировна (кафедра теории музыки и композиции)
* Катц, Анатолий Иосифович (кафедра специального фортепиано)
* Козолупов, Семён Матвеевич (виолончель)
* Левковский, Абрам Григорьевич (концертмейстер)
* Медведев, Михаил Ефимович (пение)
* Моралёв, Олег Аркадьевич (кафедра теории музыки и композиции)
* Носырев, Евгений Романович (гобой)
* Скрипай Анатолий Александрович (кафедра специального фортепиано)
* Сосновцев, Борис Андреевич (кафедра теории музыки и композиции)
* Станиславова, Галина Евгеньевна
* Султанов, Мансур Исламович
* Тарасова, Наталья Кимовна, заслуженная артистка России
* Таубе, Ростислав Сергеевич (кафедра теории музыки и композиции)
* Тютьманов, Иосиф Алексеевич (кафедра теории музыки и композиции)
* Ханецкий, Валентин Евгеньевич (кафедра специального фортепиано)

: *См. [[:Категория:Выпускники Саратовской консерватории]]*

* Архимович, Лидия Борисовна — музыковед (выпуск 1944 года, класс В. Э. Фермана)
* Вилинов, Вадим Евгеньевич (1969) — российский музыкант, дирижёр, педагог
* Данькова, Анна Васильевна — российская актриса театра и кино
* Довгалева, Нелли Ибрагимовна — народная артистка РСФСР
* Дудин, Дмитрий Яковлевич — Заслуженный артист Удмуртской Республики
* Евдокимова, Анна Валерьевна (псевдоним Анна Т’харон) — пианистка, лауреат премии Королевы Нидерландов
* Ковалёв, Виктор Владимирович — композитор, художник, педагог, заслуженный деятель искусств РФ
* Краснов Александр Валериевич — лауреат Премии Правительства Российской Федерации «Душа России» за заслуги в развитии народного творчества.
* Крутой, Игорь Яковлевич — композитор, народный артист России, народный артист Украины, заслуженный деятель искусств РФ
* Маркин Евгений Степанович — Заслуженный артист РФ
* Мухтарова, Фатьма Саттаровна — оперная певица, одна из первых выпускников консерватории
* Орлова (Шандровская) Ольга Иннокентьевна — музыковед, теоретик, преподаватель Камчатского колледжа искусств и культуры
* Попов, Юрий Лазаревич — оперный певец (драматический баритон), театральный режиссёр, Народный артист СССР
* Проскурин, Сергей Георгиевич — трубач и дирижёр
* Скляренко, Владимир Петрович — гобоист, заслуженный артист России
* Скрипай Анатолий Александрович (выпуск 1968 года) — пианист, педагог, профессор, Заслуженный артист России, Заслуженный деятель искусств РФ
* Сметанников, Леонид Анатольевич — народный артист СССР
* Толочков, Борис Александрович — хормейстер, композитор, заслуженный деятель искусств РСФСР, почётный гражданин г. Королёва.
* Устинов, Михаил — лауреат Премии Правительства Российской Федерации «Душа России» за заслуги в развитии народного творчества.
* Ханжова (Сердюк), Людмила Ивановна — руководитель Государственного хора республики Дагестан

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Һарытау консерваторияһын рәсми сайты
* Һарытау консерваторияһын тураһында
*