Рәсәй ҡәүемдәре (һындар серияһы)

**Рәсәй ҡәүемдәре**,   — Рәсәй  Император фарфор заводы (ИФЗ) фарфор статуэткалар серияһы, 1907-1917 йылдарҙа ҡойолған.

Күпселек моделдәрҙең авторы скульптор Каменский Павел Павлович.

Әлеге ваҡытта 74 үҙенсәлекле һын булыуы тураһында билдәле (шулай уҡ күп һанлы күсермәләре һаҡланған). Иң тулы серияһы  Эрмитаж Дәүләт Фарфор музейында, Рәсәй этнография музейы коллекцияһында иһә серияның 47 һыны урынлашҡан .

## Барлыҡҡа килеүе

Серия 1907 йылда  император Николай II  инициативаһы менән эшләнә башлай һәм Романовтар йортоноң 300 йыллығына арнала ( 1913 йылда).

Концепция эшләүҙең баштағы бурыстары завод директоры  барон Вольф Николай Борисович иңенә төшә. Элекке фарфор һындарҙан айырмалы, был серияны этнографик тикшеренеүҙәргә, йәнни сығанаҡтарға, шулай уҡ  1897 йылғы халыҡ иҫәбе мәҡлүмәттәренә таянып эшләргә ҡарар ителә ). Заводҡа консультант сифатында  Антропология һәм Этнография музейы директоры академик В. В. Радлов саҡырыла.

Проектҡа етәкселек итеү скульптор Павел Каменскоийға (1858—1922) йөкмәтелә. Күпселек һындарҙы рәссам Мария Герцак биҙәй.

1915 йылда әлеге ваҡытта һаҡланған моделдәрҙең барыһы ла  әҙер була. Музейҙар моделдәрҙең күсермәһен  ала, ә ике тапҡырға кесерәйтелгән статуэткалар  һатыуға сығарыла (18-19 см самаһы бейеклектә)..

1917 йылдан һуң Совет Рәсәйендә статуэткалар ҡабатлап ике тапҡыр  сығарыла (сауҙаға һәм дипломатик бүләктәргә).

Скульптуралар ҡойоу ысулы менән, глазурлау һәм ике тапҡыр юғары температурала яндырып эшләнгән. Һындарҙың бейеклеге  38 - 45 сантиметр тәшкил итә.

## Галерея
Файл:Porcelain sculptures Peoples of Russia 03.JPG|thumb|Курдтар һәм һарттар
Файл:Porcelain sculptures "Peoples of Russia" 01.jpg|thumb|Игенсе һыны (уртала)
Файл:Porcelain sculptures "Peoples of Russia" 02.jpg|thumb|Архангельск, Һарытау губернаһы, Олонец ҡатын-ҡыҙҙары һындары
Файл:Porcelain sculptures Peoples of Russia 05.JPG|thumb|Самоедтар һәм алеуттар

### Исемлек
Һындар шул осорҙа ҡабул ителгән ҡәүемдәр атамалары менән бирелгән (хәҙер уларҙың күбеһе иҫкергән). Ҡайһы бер халыҡтарҙың ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ һындары ла яһалған, әммә серияла бының системаһы юҡ.

# *Аворская женщина*
#  Алеут
#  *Алеутка*
#  *Архангельская женщина*
# Армянин
#  *Армянская женщина*
# Айн
# *Айнка*
# Башкир
# *Башкирка*
# Болгарин
# *Болгарка*
#  Бурят
# *Бурятская женщина*
#  Великоросс Рязанской губернии
#  *Великоросска с Дона*
#  *Вогульская женщина*
# *Вологодская женщина*
# *Вотятская женщина*
# * Гилячка
#  Гиляк
# Гольд
# *Гольдская женщина*
# *Грузинская женщина*
#  *Женщина Саратовской губернии*
# Зырянин
# *Качинская женщина*
#  Киргиз
#  *Киргизская женщина*
#  Китаец
#  *Китаянка*
#  Кореец
#  *Корякская женщина*
# *Крымская татарка*
# Крымский татарин
#  Курд
#  *Курдская женщина*
#  Ламут
#  * Ламутка*
# Лезгин
# *Лезгинская женщина*
#  Лопарь
#  *Лопарская женщина*
#  Малоросс
# *Малороссиянка*
# *Манчжурская женщина*
# Мингрелец
# *Мордовка племени мокша*
# *Мордовская женщина*
# *Монгольская женщина*
#  Самоед
#  * Самоедка*
#  Сарт
#  *Сартская женщина*
#  *Сойотская женщина*
#  *Семейская женщина*
#  *Олонецкая женщина*
# Остяк
# * Остячка*
# Перс
# *Персиянка*
#  * Тульская женщина*
#  Тунгузский шаман
# * Тунгузская женщина*
# Туркмен
#  Финн
# *Финская женщина*
# Черемис
#  * Черемиска*
#  Чукча
# * Чукча-женщина*
# *Эстонская женщина*
#  Якут
#  *Якутка*


== XXI быуатта ==
ИФЗ 2007 йылдан атаҡлы серияны ҡабатлап сығара башлай,  36 скульптура эшләнгән. 2012 йылда серияны дауам итергә булалар — «Ҡәүемдәр. Коллекция XXI» тигән проект эшләнә.

2013 йылда  [[Рәсәй этнография музейы]] һәм Кунсткамера «Рәсәй халыҡтары образдары» тигән күргәҙмә үткәрә.

== Иҫкәрмәләр ==


== Библиография ==
* *Лукаш И. С.* Фарфоровая Россия. На выставке в Севре. — Париж, 1929.
* *Зиновьева Т.* Этнографические фарфоровые фигурки. // Декоративное искусство СССР. — 1982. — № 11.
* *Хмельницкая Е. С.'' «Фарфоровая Россия» П. П. Каменского. — 2014.

## Һылтанмалар
* Экспонаты на сайте Эрмитажа.
* Видеоэкскурсия по выставке 2013 года на сайте РЭМ  Другая видеоэкскурсия.
* Фотоотчет о выставке.