Коваленко Олеся Николаевна

**Коваленко Олеся Николаевна** (17 ғинуар 1975 йыл) — самбо һәм дзюдо буйынса халыҡ-ара класлы спорт мастеры, дзюдо буйынса ике тапҡыр Европа чемпионы, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры, сумо буйынса туғыҙ тапҡыр донъя чемпионы, егерме өс тапҡыр Рәсәй чемпионы һәм ун дүрт тапҡыр Европа чемпионы.

## Биографияһы
Олеся Николаевна Коваленко 1975 йылдың 17 ғинуарында Өфө ҡалаһында спортсылар ғаиләһендә тыуған. Әсәһе, Венера Нәбетдин ҡыҙы Коваленко, йәш сағында саңғы менән мауыға, саңғы ярыштары буйынса Башҡортостан чемпионы була. Атаһы, Коваленко Николай Алексеевич, ауыр атлетика менән шөғөлләнгән, был спорт төрөнән беренсе разряды бар.

Олеся һигеҙ йәшенән Өфөлә баскетбол секцияһында шөғөлләнә, һуңынан дзюдо секцияһына йөрөй. 13 йәшендә Курск ҡалаһына күсә, унда 1-се интернат-мәктәптә уҡый һәм йәшәй, дзюдо һәм самбо менән етди шөғөлләнә. Олесяның дзюдо буйынса һөҙөмтәләре:

1991 йыл. Европа йәштәр олимпиада фестивале, Бельгия (Брюссель). 66 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын

1992 йыл. Халыҡ-ара кадеттар чемпионаты, Германия. 72 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын

1992 йыл. Халыҡ-ара үҫмер спортсылар чемпионаты, Германия (Берлин). 72 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын

1993 йыл. Рәсәй йәштәр чемпионаты (Брянскиҙә). 72 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын.

1993 йыл. Европа үҫмер спортсылар чемпионаты, Нидерланд (Арнем). 72 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын.

1997 йыл. Халыҡ-ара чемпионат, Белоруссия (Минск).. 72 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 2-се урын.

2000 йыл. Рәсәй чемпионаты (Пермь) абсолют ауырлыҡ категорияһында 3-сө урын.

1998 йылда Мәскәү ҡалаһына күсеп бара. Бер нисә йәрәхәт алғандан һуң үҙен сумола һынап ҡарай. Был спорт төрөндә тәүге етди уңыш — 1998 йылда Германияла донъя чемпионатында бронза миҙал (Риза). Артабан:

2000. Европа чемпионаты, Польша (Краков). 80 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын

2000. Донъя чемпионаты, Бразилия (Сан-Паулу). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2001. Европа чемпионаты, Нидерланд. 80 кг -дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1-се урын, абсолют категорияла 1-се урын һәм командалар ярышында 2-се урын.

2001. Бөтә донъя уйындарын, Япония (Акита). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2002. Европа чемпионаты, Рәсәй (Мәскәү). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 2-се урын, абсолют категорияла 1-се урын һәм командалар ярышында 2-се урын.

2002. Донъя чемпионаты, Польша (Вроцлав). 80 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1 урын

2003. Европа чемпионаты, Германия (Риза). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1-се урын, абсолют категорияла 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2004. Европа чемпионаты, Венгрия (Сольнок). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 2-се урын, абсолют категорияла 2-се урын һәм команда ярыштарында 1-се урын.

2005. Бөтә донъя уйындарын, Германия (Дуйсбург). 80 кг .-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 2-се урын, абсолют категорияла 1-се урын һәм командалар ярышында 2-се урын.

2005. Донъя чемпионаты, Япония (Осака). командалар ярышында 1 урын.

2006. Европа чемпионаты, Германия (Риза). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2006. Донъя чемпионаты, Япония (Осака). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2007. Европа Чемпионаты, Венгрия (Будапешт). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2007. Донъя чемпионаты, Таиланд (Чиангмай). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2008. Европа Чемпионаты, Польша (Кротошин). Командалар ярышында 1 урын.

2008. Донъя чемпионаты, Эстония (Раквере). Командалар ярышында 1 урын.

2009. Европа чемпионаты, Швейцария (Рен). Ккомандалар ярышында 1 урын.

2010. Европа чемпионаты, Болгария (Варна). Командалар ярышында 2-се урын.

2012. Европа чемпионаты, Украина (Луцк). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

2012. Донъя чемпионаты, Гонконг. 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияһында 2-се урын һәм командалар ярышында 1 урын.

2013. Европа чемпионаты, Польша (Варшава). 80 кг-дан ашыу ауырлыҡ категорияларында 1-се урын һәм командалар ярышында 1-се урын.

## Эше
Олеся Коваленко полиция капитаны. Әлеге эш урыны Рәсәй Эске эштәр министрлығының Мәскәү ҡалаһы буйынса Баш идаралығының 2-се оператив полиция полкы. Курск өлкәһенең эске эштәр идаралығы подразделениеларының береһендә инспектор-кинолог булып эшләгән. Һуңынан Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы граждандарҙы яҡлау Академияһында эшләй. 2006 йылда Мәскәү ҡалаһы буйынса ҡала эске эштәр идаралығы енәйәт-процессуаль кодексы физик әҙерлек һәм спорт буйынса бүлеге инспекторы булып эшләй. Рәсәй Эске эштәр министрлығының Орел юридик институтын ситтән тороп тамамлай. Спортсы юрист карьераһын планлаштыра.

## Мауығыуҙары
Олеся бик талантлы кеше. Уның мауығыуҙары күп һәм күп яҡлы: дайвинг, һыу аҫтында балыҡ тотоу, тау саңғыһы, хоккей, коньки, сәйәхәт, внедорожникта ралли, ҡул эштәре, ат спорты.

## Һылтанмалар
* Биография Олеси Коваленко на сайте Persones.ru.   4 июня 2013 года.
* Интервью Агентству национальных новостей.   4 июня 2013 года.
* Интервью газете «Трибуна-рт».   4 июня 2013 года.
* Интервью Олеси Коваленко с чемпионата России в 2006.
* Интервью Олеси Коваленко газете «Петровка 38».   19 июня 2013 года.
* Интервью интернет-изданию «Газета.ru».   19 июня 2013 года.
* Статья «Путь самурая» в газете «Петровка 38». Архивировано 19 июня 2013 года.
* Интервью Олеси Коваленко «Парламентской газете».   19 июня 2013 года.
* Результаты Олеси Коваленко в дзюдо.