Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты

**Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты** асыҡ акционерҙар йәмғиәте — баҡыр, көкөрт, цинк концентраттары, шулай уҡ алтын һәм көмөш етештереүсе предприятие, Башҡортостан Республикаһының Учалы ҡалаһында урынлашҡан.
## Тарих

1968 йылдын 13 мартында байыҡтырыу фабрикаһының беренсе сираты сафҡа индерелә.

1968 йылдын 31 декабрендә «Төҙөлөүсе Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының дирекцияһы тураһында» СССР-ҙың төҫлө метталургия министрлығының бойроғо сыға.

1990-сы йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ойошманың акцияларын Урал тау-металлургия компанияһына һата. («Урал тау-металлургия компанияһы» холдингы — Екатеринбургтағы компания, ойоштороусыларының береһе, президенты һәм директорҙар советы рәйесе Искәндәр Мәхмудов, генераль директоры Андрей Козицин).

Башҡортостанда Урал тау-металлургия компанияһы төркөмөнә ингән дүрт ҙур предприятие: «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты», «Сибай тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционер йәмғиәттәре, «Башҡорт баҡыры» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте эшләй.

Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының эшмәкәрлеге һөҙөмтәһе булараҡ, Учалы ҡалаһы биләмәһе сиктәрендә урынлашҡан Кесе Учалы күле юҡҡа сыға. Ул комбинаттың ҡалдыҡтарын һаҡлағыс булып тора. 

## Структураһы
# Учалы ер аҫты руднигы
# Байыҡтырыу фабрикаһы
# Үҙйылға руднигы (Силәбе өлкәһе Верхнеурал районы Межозёрный ҡасабаһында урынлашҡан)
# «Горняк» хоккей командаһы
# «Горняк» футбол командаһы
# Санаторий-шифахана
# «Яшма» ҡунаҡханаһы
# «Горняк» спорт-техник клубы
# АТП
# Сибай филиалы һ. б.

## Етештереү
2011 йылда Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты етештергән
— баҡыр — 62 364,3 тн;
— цинк — 109 690,8 тн.;

Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы етештергән:
— баҡыр −20029,9 тн.;
— цинк −1855,9 тн.

Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының цинк концентраттары Силәбе цинк заводында эшкәртелә.

## Етәкселәр
# 1974—1989 Беляев Михаил Андреевич
# 1998—2010 Абдрахманов Ильяс Әхмәт улы. Ойошма тарихында Учалы районында тыуған беренсе етәксе.
# 2010 — июнь 2012 Маннанов Рәшит Шәүкәт улы
# 06.2012 йылдан Ғибәҙуллин Зәкәриә Рәфҡәт улы, директорҙар советы рәйесе И. Г. Кудряшкин

## Билдәле хеҙмәткәрҙәр
* Абдрахманов Ильяс Әхмәт улы — 1998—2010 йылдарҙа комбинаттың генераль директоры.
* Любушкин Виктор Васильевич (23.10.1913—1.02.1983), совет партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—40 йылдарҙағы совет‑фин һуғышында ҡатнашыусы. 1966—1974 йылдарҙа комбинат директоры. Башҡорт АССР-ының III—VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1956), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949, 1971), Ҡыҙыл Йондоҙ (1970), ике Почёт Билдәһе (1961, 1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Кваркен районы Айҙарәле ҡасабаһынан.
* Маслов Виктор Панфилович (27.03.1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1987—2009 йылдарҙа Үҙйылға руднигы начальнигы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған шахтёры (1994).
* Ниғмәтуллин Рамазан Муллағәле улы — машинист, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Фәтхуллин Әшрәф Әхмәт улы — тау мастеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Ишкилдин Люцир Мирзайән улы — бригадир, Хеҙмәт даны орденының тулы кавалеры, үҙбушатҡыс машиналар водителдәре бригадиры.
* Блюхер Василий Васильевич — комбинаттың элекке баш механигы.

## Йөк тейәп ебәреү пункттары

Комбинат руданы 3 станция аша (Комбинатская, Рудная, Межозерная) артабан эшкәртеүгә ебәрә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Башҡорт энциклопедияһында мәкәлә 
* Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының рәсми сайты
* Махмудов Искандар. Президент Уральской горно-металлургической компании — «lenta.ru» сайты
* Башҡортостан Республикаһы Башлығы. Рәсми сайт