Яуын (Ҡыйғы районы)

**Яуын** () — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. Ибрай ауыл Советы составында. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 176 кеше.
Почта индексы — 452503, ОКАТО коды — 80236830005.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Үрге Ҡыйғы): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ибрай): 13 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 72 км

Яуын ауылы Әй йылғаһы буйында, район үҙәге Үрге Ҡыйғы ауылынан көньяҡҡа 29 километрҙа һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа 72 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Тарихы
Яуын ауылына XVIII быуаттың уртаһында Себер даруғаһы Тырнаҡлы улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Шулай уҡ Сыуаш (Чувашево) тип тә билдәләнгән. Атамаһы Тырнаҡлы улусы старшинаһы Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Яуын Сыуашевтың бер аҙ боҙолоп яҙылған исеменән алынған.

Яуындың улы Фәйзулла Яуынов 1816 йылда 51 йәштә булған, Фәйзулланың улы — Ейәнгилде (Жейәнгилде).

1795 йылда 9 йортта 37 кеше йәшәгән (9 ғына йорт булыуы ауылға яңы нигеҙ һалынғанын раҫлай.

1816 йылда — 15 йортта 77 кеше, 1834 йылда — 27 хужалыҡта 148 кеше, 1859 йылда 20 йортта 163 кеше йәшәгән.

1834 йылда башҡорттар араһында 4 ҡаҙаҡ булған. XIX быуат аҙағында улар ауылдың бер осонда 2 йортта 14 кеше йәшәгән.

Игенселек менән шөғөлләнгәндәр: 1842 йылда 129 кешегә 25 сирек ужым һәм 122 сирек яҙғы иген сәселгән.

Ҡолбаҡ, Күлбай (Лапаҫ), Әбдрәзәҡ, Шүләм ауылы башҡорттары йәйләүҙәргә сыҡҡан, ә ҡалған ауылдарҙың күсеп йөрөү урындары булмаған.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
1865 йылда 32 йортта — 182 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған.

1870 йылда — 39 йортта 182 кеше йәшәгән.

1895 йылда Яуын ауылында 1-әр елгәргес һәм һуҡҡыс булған. Малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр: 28 йортҡа 107 ат, 99 һыйыр, 86 һарыҡ, 78 кәзә аҫыралған. Шулай уҡ умартасылыҡ һәм солоҡсолоҡ үҫешкән булған: 29 умарта һәм 49 солоҡ.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1920 йылда Яуында — 54 йортта 237 кеше донъя көткән.

XX быуаттың 30‑сы йылдарынан Яуын ауылы хәҙерге исеме менән атала.

Әлеге ваҡытта Яуын ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
Яуын ауылында башҡорттар йәшәй.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле кешеләре
* Яуын Сыуашев (18-се быуаттың беренсе сиреге — 1784 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы ҡатнашыусыһы. Тырнаҡлы улусы старшинаһы.

## Хәтер

## Урамдары

* Әй урамы ( Айская (улица)
* Ялан урамы ( Полевая (улица)
* Биктимеров урамы ( Биктимирова (улица)
* М. Хәлил урамы — ( М. Халиля (улица)
* Яңы урам — ( Новая (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:* **Күҫтәр, Сисәкәй, Тирмән, Янбулат, Олотау, Остоҡай**

*Йылғалар:* Әй

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:*

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Тырнаҡлы

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

## Һылтанмалар
* 
* 
* Карта д. Ягуново. Улицы

## Иҫкәрмәләр