Урал дәүләт физик культура университеты

**Урал дәүләт физик культура университеты (УралДФКУ)** —  — Урал федераль округында берҙән-бер спорт юғары уҡыу йорто. Силәбелә урынлашҡан.

## Тарихы

Урал дәүләт физик культура университеты тарихы 1970 йылда, Силәбелә Омск дәүләт физик культура институты филиалы асылғандан һуң, башлана. 25 йылдан ул Урал дәүләт физик культура академияһы итеп үҙгәртелә, ә 2005 йылда академия хаҡлы рәүештә университет статусына эйә була.

Бөгөн Урал дәүләт физик культура университеты — Уралда берҙән-бер спорт вузы ғына түгел, ә Урал федераль округында һәм уның эргәһендәге төбәктәрҙә спорт һәм физкультура-һауыҡтырыу эше үҙәге. Юғары уҡыу йортоноң филиалдары Екатеринбургта һәм Өфөлә асылған. Йыл һайын юғары уҡыу йорто физик культура өлкәһендә 1300-ҙән ашыу белгес — урта звено белгестәре, бакалаврҙар, магистрҙар һәм ситтән тороп уҡыу белгестәре сығара.

Университеттың инфраструктураһын 4 уҡыу корпусы һәм 2 дөйөм ятаҡ, шул иҫәптән «Студенттар йорто», «Еңел атлетика манежы» уҡыу-спорт комплексы тәшкил итә, бынан тыш уҡыу йортонда спорт уйындары, көрәш, бокс һәм гимнастика, шулай уҡ саңғы базаһы кеүек спорт төрҙәре буйынса тренажер залы һәм спорт залдары бар. Екатеринбургта гимнастика менән шөғөлләнеү өсөн махсус йыһазландырылған зал бар.

УралДФКУ буласаҡ абитуриенттар араһында иң популяр йүнәлештәр: «Физик культура», «Һаулыҡ торошонда тайпылыштар булған кешеләргә (адаптив физик культура) физик культура» һәм «Рекреация һәм спорт-һауыҡтырыу туризмы».

Уҡыу процесы заманса компьютер техникаһы менән тәьмин ителгән, 30-ҙан ашыу аудитория мультимедия комплекстары менән йыһазландырылған. Студенттарҙың һәм хеҙмәткәрҙәрҙең уҡыу һәм эш процестарына яңы компьютер технологиялары: электрон мәғлүмәт-белем биреү мөхите, электрон-белем биреү ресурстары порталы индерелгән.

## Мабуғаты
Урал дәүләт физик культура университетында «Вестник УралГУФК», «Научно-спортивный вестник Урала и Сибири», «Здравоохранение, образование и безопасность / Healthcare, education and security» ғилми журналдары нәшер ителә:..

## Факультеттары
Урал дәүләт физик культура университетында 4 факультет бар: йәйге спорт төрҙәре ; ҡышҡы спорт һәм көрәш төрҙәре ; һауыҡтырыу технологиялары һәм спорт медицинаһы; иҡтисад, юриспруденция һәм гуманитар фәндәр факультеттары.

## Уҡытыусылары
* Йосопов Харис Монасип улы (24 август 1929 йыл — 7 июнь 2009 йыл) — спортсы-көрәшсе, тренер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (1995). Дзюдо буйынса СССР-ҙың (1975) һәм РСФСР-ҙың (1969) атҡаҙанған тренеры, классик (1959) һәм ирекле (1960) көрәш, самбо (1967) буйынса СССР-ҙың спорт мастеры, дзюдо буйынса халыҡ‑ара (1975), самбо буйынса Бөтә Союз (1970) категориялы судья. РСФСР-ҙың (1989) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре, СССР-ҙың физик культура отличнигы (1989). Почёт (2005) һәм Салауат Юлаев (2004) ордендары кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы. Силәбе ҡалаһындағы Көньяҡ Урал дзюдо мәктәбенә нигеҙ һалыусы, Рәсәй көрәшселәре араһында иң билдәле шәхестәрҙең береһе. 1973-1978 йылдарҙа Урал дәүләт физик культура университетында эшләй.

## Билдәле тамамлаусылар
* Дегтярёв Владимир Иванович (1973) — Рәсәй дзюдосыһы, Рәсәй чемпионы, Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры.
* Мөҙәрисова Нурия Ғәлихан ҡыҙы — Рәсәйҙең хәрби-ғәмәли көрәш буйынса халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996) полиатлон).
* Кузнецов Евгений Евгеньевич — хоккей буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы (2012, 2014)
* Гамова Екатерина Александровна — Рәсәй волейболсыһы, милли йыйылма командаһы уйынсыһы, ике тапҡыр донъя чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
* Иванов Александр Алексеевич — Рәсәй спорт йөрөшөндә сығыш яһаусы еңел атлет. 2013 йылда 20 километр арауыҡта донъя чемпионы, 2012 йылда юниорҙар араһында — 10 000 метрға йөрөүҙә донъя чемпионатының көмөш призёры , Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
* Мосеев Леонид Николаевич — СССР еңел атлеты, марафонда Европа чемпионы. Атҡаҙанған спорт мастеры.

### Башҡортостандан
* Хәбирова Светлана Әсхәт ҡыҙы — спортсы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1994), ауыр атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2000), Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1995).
* Вагин Владимир Геннадьевич — СССР һәм Рәсәй спортсыһы һәм тренеры; СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1971), Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2004)..

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*