Чиркина Галина Васильевна

**Чиркина Галина Васильевна** (29 апрель 1935 йыл — 31 август 2013 йыл) — ғалим-логопедия белгесе. Педагогика фәндәре докторы (1987), профессор, Рәсәй Уҡытыу академияһы Коррекциялау педагогия институтының (элекке Педагогия Фәндәре Академияһының Днфектология ғилми-тикшеренеү институты) телмәр етешһеҙлектәре булған балаларҙы уҡытыу методтары һәм йөкмәткеһе лабораторияһы мөдире, МПГУ, М. А. Шолохов исемендәге МГГУ юғары уҡыу йорттарында уҡыта.

## Биографияһы
Галина Яковлевна Чиркина Мәскәүҙә тыуған. 1958 йылда Мәскәү дәүләт педагогия институтының сурдопедагогика бүлеген тамамлаған. Институттан һуң ул Ф. Э исемендәге балалар клиник дауаханаһында эшләй, аҙаҡ Ленин тауҙарындағы Педагогия академияһының Эксперименталь мәктәбенә эшкә күсә.

1962 йылда Дефектология ғилми-тикшеренеү институтына эшкә ҡабул ителә. Р. Е. Левина етәкселегендә балалар дисграфияһы менән шөғөлләнә һәм 1967 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, был хеҙмәтендә балаларҙың яҙыуҙағы хаталары баланың артикуляцион аппараты аномалияһы менән бәйләнгән булыуҙы иҫбатлай.

1987 йылда ринолалия буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай, тел телмәре һәм яҙыу күнекмәләре проблемалары араһында бәйләнештең булыуын күрһәтә.

2000 йылдан алып 2010 йылдың марты дауамында Рәсәй Уҡытыу академияһы Коррекциялау педагогия институтының телмәр етешһеҙлектәре булған балаларҙы уҡытыу методтары һәм йөкмәткеһе лабораторияһы мөдире була.

Рәсәй Дислексия ассоциацияһының рәйесе һәм диссертация советы рәйесе вазифаларын биләй.

2013 йылдың 31 августыда автомобиль һәләкәтендә һәләк була.

### Фәнни эшмәкәрлеге
Г. В. Чиркина остазы Р. Е. Левинаның идеялары нигеҙендә үҙ логопедия мәктәбен булдыра һәм артабан үҙенең тикшереүҙәрен үҫтерә. Чиркинаның төп хеҙмәте — «Дети с нарушениями артикуляционного аппарата» китабы, ул 1969 йылда нәшер ителә. Ғалимәнең телмәр етешһеҙлектәре булған балалар менән эшләргә өйрәтеү алымдары һуңғы тиҫтә йылдар дауамында коррекцион мәктәп һәм мәктәпкәсә учреждениеларҙың методик эштәрендә ҡулланыла.

Г. В. Чиркинаның фәнни мәктәптәре Рәсәйҙең Курск, Белгород, Силәбе, Өфө, Ставрополь, Омск ҡалаларында эшләй. Ғалимә етәкселегендә тиҫтәләрсә йәш ғалимдар диссертациялар яҡлай.

## Һайланма хеҙмәттәре

;Книги
* Дети с нарушением артикуляционного аппарата. М.: Педагогика, 1969.
* Нарушения речи при ринолалии и пути их коррекции. Дис. … д-ра пед. наук. Акад. пед. наук СССР, Науч.- исслед. ин-т дефектологии. М., 1987.
* Основы логопедии. Учеб. пособие для студентов. М.: Просвещение, 1989.(в соавторстве).
* Подготовка к школе детей с общим недоразвитием речи в условиях специального детского сада. Уч. пособие для студентов дефектологических факультетов. М.,1991. (в соавторстве).
* Подготовка детей с общим недоразвитием речи в условиях специального детского сада. Первый год обучения (старшая группа). Пособие для студентов. М., 1993. (в соавторстве).
* Подготовка детей с общим недоразвитием речи в условиях специального детского сада. Второй год обучения (старшая группа). Пособие для студентов. М., 1993. (в соавторстве).
* Нарушение речи у детей: пособие для воспитателей дошкольных учреждений. М., 1993.
* Русский язык. Учеб. для 2 кл. спец. (коррекц.) образоват. учреждений. М. : Просвещение, 2000.(в соавторстве).
* Произношение. Мир звуков. Учеб. для спец. (коррекцион.) школ. М., 2003. (в соавторстве).
* Произношение. Мир звуков. Пособие для учителя-логопеда спец. (коррекц.) шк. М., 2003. (в соавторстве).
* Основы логопедической работы с детьми [Текст] : учеб. пособие для логопедов, воспитателей дет. садов, учителей нач. кл., студентов пед. училищ (разные изд).
* Устранение общего недоразвития речи у детей дошкольного возраста. Практ. пособие. М., 2008. (в соавторстве).
* Развитие речи. 1 класс. Учеб. для спец. (коррекц.) образоват. учреждений. М., 2009.
* Методы обследования речи детей. Пособие по диагностике речевых нарушений (разные издания)
* Устранение общего недоразвития речи у детей дошкольного возраста. Практич. пособие. М., 2007.
* Основы логопедической работы с детьми. Учеб. пособие. М., 2009.
* Коммуникативно-речевая деятельность детей с отклонениями в развитии: диагностика и коррекция. Колл. монография. Архангельск, 2009 (редактор, автор разделов).
* Методы обследования речи детей. Пособие по диагностике речевых нарушений (редактор, автор разделов) М., 2010.
* Логопедический аспект проблемы дислексии. М., 2011 (в соавторстве)

;Статьи:
* Роль семьи в коррекции врожденных нарушений у детей // Дефектология. 2004. № 8.
* Проблемы логопедии в аспекте современных функциональных и когнитивных теорий языка // Логопед в детском саду : науч.-метод. журн. 2006. № 4(13). C. 13-15.
* Теория и практика устранения дислексии — логопедический аспект проблемы // Дефектология. 2007. № 1. C. 57-58.
* Актуальные проблемы развития логопедической науки// Дефектология. 2012. № 1.
* Проблема обеспечения преемственности между дошкольным и начальным образованием детей с нарушениями речи // Известия Вузов. Логопедия. № 1. 2008. С. 37-47.
* Насущные проблемы деятельности логопедических учреждений в современных условиях // Воспитание и обучение детей с нарушениями развития. 2009. № 4. C. 22-28.

## Иҫкәрмә