Хәбиров Радий Фәрит улы

**Хəбиров Радий Фəрит улы** (20 март 1964 йыл) — Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре, сәйәсмән.  2019 йылдың 19 сентябренән — Башҡортостан Республикаһы Башлығы. Хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Юридик фәндәр кандидаты (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2008). Александр Невский ордены кавалеры (2021).

## Биографияһы
Радий Фəрит улы Хəбиров 1964 йылдың 20 мартында Башҡорт АССР-ының  Һайран ауылында тыуған. Был ваҡытта атаһы Хәбиров Фәрит Барый улы мәктәп директоры булып эшләгән, тап ул ағас мәктәп урынына кирбестән яңы бина һалдыртҡан. Әсәһе Хәбирова Разия Исхаҡ ҡыҙы — шулай уҡ педагог.

Улдарына 6 йәш тулғанда ғаилә Ишембай ҡалаһына күсенгән.

1981—1982 — Витязь компанияһының Ишембай транспорт машиналары эшләү заводында фрезеровщик өйрәнсеге.

Классик һәм грек-рим көрәше буйынса спорт мастерлығына кандидат (ДЮСШ № 2, Ишембай))

1982—1984 — СССР Ҡораллы Көстәре сафында хеҙмәт итә.

1984—1989 — Башҡорт дәүләт университетының юридик факультеты студенты.

1989—1992 — Башҡорт дәүләт университеты юридик факультетының дәүләт хоҡуҡиәте һәм совет төҙөлөшө кафедраһы ассистенты, БДУ-ның студенттар профсоюз комитеты рәйесе.

1992—1994 — Билкент университеты магистранты, Анкара, Төркиә.

1994—1998 — Башҡорт дәүләт университеты юридик факультетының өлкән уҡытыусыһы.

1998—2002 — Башҡорт дәүләт университеты юридик факультетының деканы, доцент.

2002—2003 — Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының директор вазифаһын башҡарыусы, артабан — директоры.

Сентябрь 2003 — июль 2008 — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе.

27 август 2008 — декабрь 2008 — Рәсәй Федерацияһы Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығының Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы һәм сәйәси партиялар менән бәйләнеш буйынса департаменты директоры.

2009 йылдан — Рәсәй Федерацияһы Президенты Эске сәйәсәт буйынса идаралығының начальник урынбаҫары.

19 сентябрь 2016 — Рәсәй Федерацияһы Президенты Эске сәйәсәт буйынса идаралығының начальник урынбаҫары вазифаһынан китеү тураһында ғариза яҙа.

25 ғинуар 2017 — Мәскәү өлкәһе Красногорск ҡала округы башлығы вәкәләттәрен ваҡытлыса башҡарыусы

28 март 2017 — 11 октябрь 2018 йыл — Мәскәү өлкәһе Красногорск ҡала округы башлығы

2018 йылдың 11 октябрь — 8 сентябрь 2019 йыл — Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы.

2019 йылдың 8 сентябрендә Башҡортостан Республикаһы Башлығы итеп һайланды.

2019 йылдың 19 сентябренән — Башҡортостан Республикаһы Башлығы.

2020 йылдың 27 ғинуарында Радий Хәбиров Рәсәй Федерацияһы Дәүләт советының президиум ағзаһы итеп раҫланды.

2021 йылдың 10 сентябрендә Рәсәй Президенты Александр Невский ордены менән бүләкләне.

## Өҫтәмә мәғлүмәт
* Юридик фәндәр кандидаты, 30-ҙан ашыу ғилми хеҙмәт авторы.
* Инглиз телендә иркен һөйләшә, диссертацияһын шул телдә яҡлаған.
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2008).
* Рәсәй Федерацияһының 2 класлы ғәмәлдәге дәүләт кәңәшсеһе (РФ Президентының 520-се Указы, 2009 йыл, 7 май).

## Матбуғатта әңгәмәләре
* Юрий Васильев. Как сделать Башкирии «якшырак». Взгляд. Деловая газета. 2 сентября 2019 года. 
* Елена Мухаметшина. Врио главы Башкирии: «Стерильных выборов не бывает». Радий Хабиров рассказывает, почему ушел из администрации президента, и рассуждает, отчего разное время требует своих губернаторов. Электронное периодическое издание «Ведомости», 22 января 2019 года.
* Галина Ишмухаметова. Радий Хабиров: «Я не публичный человек, я управленец…». Журнал «Уфа», 2003 год.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2008)
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (11 апрель 2014 йыл)
* Ҡырым Республикаһының «Бурысҡа тоғролоҡ» ордены (13 март 2015 йыл)
* Луганск Халыҡ Республикаһының  юбилей миҙалы (22 декабрь 2020 йыл)
* Александр Невский ордены (2021).

## Ғаиләһе
* Атаһы — Хәбиров Фәрит Барый улы
* Әсәһе — Хәбирова Разия Исхаҡ ҡыҙы
* Лариса Лукьянова менән беренсе никахынан (1987—2013) ҡыҙҙары Светлана (Градволь) һәм Рита.
* Икенсе ҡатыны — Каринэ Хәбирова (9.12.1982), улдары Фәрит  һәм Тимер.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Хәбиров Радий Фәрит улы     
* "Фейсбук"та шәхси сәхифәһе
* Р. Ф.Хәбиров ВИПЕРСОН сайтында
* Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров – Рәсәйҙең 20 ир-уҙаманы исемлегендә. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2020, 25 февраль  
* Президент Татарстана: «Радий Хабиров прошел хорошую школу в администрации президента РФ». Информационное агентство «Башинформ», 2018, 25 декабря
* Радий Хәбиров губернаторҙарҙың милли рейтингында 11-се урынды алды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018, 25 декабрь
* 
* Таисия Бекбулатова, Леся Самборская. Башкирию возглавил Радий Хабиров. Веб-сайт «Meduza», 12 октября 2018 года