Чапел-Хиллдағы Төньяҡ Каролина университеты

**Чапел-Хиллдағы Төньяҡ Каролина университеты** (*ингл.*University of North Carolina at Chapel Hill, шулай уҡ *Carolina*, *North Carolina*, *UNC*) — АҠШ-тың Төньяҡ Каролина штаты составына ингән Чапел-Хилл ҡалаһындағы дәүләт тикшеренеү университеты. Төньяҡ Каролина университеттары системаһындағы төп кампус. 1789 йылда штаттың Генераль Ассамблеяһы Төньяҡ Каролина (*University of North Carolina*) университеты булараҡ нигеҙ һалған. 1963 йылдан алып хәҙерге исеме аҫтында билдәле. Әлеге ваҡытта университетта 29 меңдән артыҡ студент белем ала. АҠШ-тың штат университеттары системаһында иң иҫке йәмәғәт университеты булып һанала. 1900 йылдан бирле йәшәп килгән һәм АҠШ-тың алдынғы тикшеренеү университеттарын берләштергән Америка университеттары ассоциацияһы ағзаһы.

## Университеттың символдары
Университет символдарының береһе булып *Old Well*, McCorcle Place ҙур газонының көньяғында, Old East Dormitory һәм Old West Dormitory студент ятаҡтары араһындағы иҫке фонтан урынында төҙөлгән классик ротонда тора. Һәм хәҙер ҡала һыу менән тәьмин итеү системаһына тоташтырылған ротондала эсәр һыулы фонтансыҡ һәм бар. һыу менән тәьмин итеү тоташтырыу ҡалған. Легенда буйынса, тәүге уҡыу көнөндә фонтансыҡтан һыу эскән беренсе курс студентын киләһе 4 йылда уҡыуҙа уңыш көтә.

Университеттың башҡа символы — *Davie-Pappel, йәше 300—375 баһаланған* тирәк. Риүәйәт, был тирәк торһа ғына, университет сәскә атасаҡ, ти. Тап шуның өсөн тирәк мәлдә тап шуның өсөн бетонға таянып тора һәм ҡалған ағастар менән ҡорос тростар менән бәйләнгән ref>.


Файл:Davie Poplar.jpg|Йөҙйәшәр тирәк
Файл:Old Well in front of the South Building 2005.jpg|Old Well Ротондаһы


## Андрей Савин коллекцияһы
2002 йылдың яҙында «Le Bibliophile Russe» рус китабы магазины хужаһы Андрей Савиндың ике өлөштән торған коллекцияһына — шәхси коллекцияға, уның вафатынан һуң магазин келәтендә тороп ҡалған материалдарға эйә була. Был коллекцияға бөтәһе яҡынса 60 мең берәмектән, шулай уҡ күләме 30 мең биттән торған архив инә.

Был материал араһында урыҫ диаспораһы донъяның төрлө ҡалаларында нәшер ителгән 16 меңдән ашыу китап, ҡулъяҙма һәм яҙыу машинкаһында баҫтырылған гәзит, журнал һәм китаптар, ҡулъяҙмалар, фотографиялар, почта асылмалары открыткалар, тауыш яҙмалары звукозапись һәм аҡса купюралары өлгөләре бар. Берләштерелгән коллекциялар "Милитария"ны — Аҡ армия тарихына бәйле һәм Савиндың каталог карточкаларында теркәлгән һәм брошюра итеп төҙөлгән дәфтәргә тупланған машинкала баҫтырылған биттәрҙән торған библиографик яҙмалары һәм аннотацияларын тәшкил итә.

Савиндың яҙмалары университет китапханаһында «Рәсәй Рәсәйҙән ситтә» электрон китапханаһының, урыҫ диаспораһының документтарына һәм күҙ менән күрерлек визуаль материалдарына интернет аша инеү мөмкинлеге биреүсе нигеҙ модулен тәшкил итә.

## Университеттың спорт командалары
Университет үҙенең көслө баскетбол командаһы менән билдәле. Төньяҡ Каролина 6 тапҡыр NCAA (1957, 1982, 1993, 2005, 2009, 2017) чемпионаты еңеүсеһе булған. Лос-Анджелеста Калифорния университеты (11) һәм Кентукки университеты (8) командалар йыш ҡына еңгән. Төньяҡ Каролина университетында уҡыған иң билдәле баскетболсы — Майкл Джордан. Джордан менән бер командала (1982 йылғы чемпиондар) «Лос-Анджелес Лейкерс» составында буласаҡ өс тапҡыр НБА чемпионы булған Джеймс Уорти. уйнаған. Шулай уҡ Төньяҡ Каролина өсөн Винс Картер, Антуан Джеймисон, Тайлер Хэнсбро, Джерри Стэкхауз, Ларри Браун һәм башҡа бик күп билдәле баскетболсы һәм тренерҙар сығыш яһай.

Шулай уҡ университетта баскетбол бейсбол, америка футбол, үләндә хоккей, европа футболы (ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ), лакросс һәм башҡа спорт төрҙәре буйынса ҡатын-ҡыҙҙар командалары бар. Бигерәк тә барыһын бергә алған бөтә командалар араһында ҡатын-ҡыҙҙар футбол командаһы барлыҡ төньяҡ америка студент беренселектәрендә йыш ҡына уңышлы сығыш яһап. Атап әйткәндә, 1989—1993 йылдарҙа Төньяҡ Каролина өсөн тарихтағы иң көслө ҡатын-ҡыҙ футболсы, ике тапҡыр донъя чемпионы һәм ике тапҡыр олимпия чемпионы, Миа Хэмм.сығыш яһай.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт университета Северной Каролины в Чапел-Хилл