Плебания (Несвиж)

**Плебания** (бел. Плябание) —Белоруссияның Минск өлкәһе Несвиж ҡалаһындағы  католик  руханийы йорто,  классицизм элементтары менән барокко стилендәге архитектура ҡомартҡыһы, XVIII быуат торлаҡ архитектураһы өлгөһө. Плебания бинаһы Божье Тело костёлы  эргәһендә урынлашҡан   Мицкевич урамы, 5 адресы буйынса урынлашҡан.  Беларусь Республикаһының   тарихи-мәҙәни ҡиммәттәренең исемлегенә инә.

## Тарихы
 

Ксендздың мәхәллә  йорто комплексы   XVI—XVII быуаттарҙа төҙөлә. Ул торлаҡ йорттан һәм хужалыҡ ҡаралтыларынан торған. XVIII—XIX быуаттарҙа   йорт үҙгәртеп ҡорола.

Нәҡ ошо бинала,  1750—1790 йылдарҙа  Несвиж  типографияһы урынлаша. 1800 йылда плебания  ҡаршыһында урынлашҡан иезуит   коллегиумының элекке биналары  хәрби ведомстволарға  бирелә. 1800—1820 йылдарҙа ксендз менән  килешеү буйынса  плебанияның өҫкө ҡаты  юғары чиндағы  хәрбиҙәргә торлаҡ итеп бирелә.

1972 йылда бинала  Симон Будныйға мемориаль таҡтаташ ҡуйыла. 1982 йылда  бина  янында  Будный Симон һәйкәле ҡуйыла (скульпторы С. Горбунова, архитекторы Ю. Казаков).

Плебания бинаһында оҙаҡ ваҡыт район гәзите типографияһы урынлаша. 2004 йылда типография  башҡа бинаға күсерелә, ә 2007 йылда  плебания Католик сиркәүенә  кире ҡайтарыла.

## Архитектураһы
1822 йылғы архив документында  плебания йорто ике ҡатлы таш йорт  булараҡ телгә алына. Бөтәһе  30 тәҙрә иҫәпләнгән. Эсендә 15 бүлмә, 2 коридор,  4 кладовка,  9 мейес һәм 2 камин  булған. Бина аҫтында ике ҙур  подвал булған. Төп күтәрмә өҫтөндә  балкон эшләнгән.

Плебания ихатаһында   (хәҙерге Ленин урамы буйынса) аш-һыу бүлмәһе айырым урынлашҡан. Ул штукатурланған бер ҡатлы таш йорттан торған. Бинала һигеҙ тәҙрә бар. XIX  быуаттың икенсе яртыһында тура мөйөшлө плебанияға   Г -ҡиәфәтле  мөйөш торлаҡ ҡабырға өҫтәп төҙөлә, ул торлаҡ йортто аш-һыу бүлмәһе менән тоташтыра. Хужалыҡ биналары ағастан була. Емеш-еләк баҡсаһы менән ихата бер яҡтан таш ҡойма менән менән, ҡалған яҡтарҙан ағас ҡойма менән уратып алына.

Плебания йорто күп тапҡырҙар үҙгәртеп ҡороуҙар һөҙөмтәһендә барокко стиленән классицизм һыҙаттарын алған.

Плебанияның ике ҡатлы бинаһы дүрт яҡлы ҡыйыҡтан тора. Фасады тура мөйөшлө тәҙрә уйымдары менән бүлгеләнгән. Сиркәүгә инеү урыны төп фасадтың уртаһында һәм өс мөйөшлө фронтон менән ике яҡлы ҡыйыҡ аҫтындағы ике колонналы портик менән айырыла.

Фасадының икенсе ҡатында ҙур ярым түңәрәк арка нишаларының фрагменттары һаҡланып ҡалған, улар ренессанс аркадаһын хәтерләтә, уйымдары бинаны үҙгәртеп ҡорғанда һалынған.   Аркалар галереяһына бөтә бүлмәләр сыға. Нишалар араһында икенсе ҡаттың бөтә бейеклеге буйлап пилястралар үтә. Ҡыйыҡта стенаның үҙәк өлөшө бәләкәй түңәрәк тәҙрәле өс мөйөшлө фронтон менән бүленә.  Плебанияның эске  планировкаһы үҙгәртелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* 
* Плябание // культура і Беларусі помнікаў гісторыі Збор. Мінская вобласць / бсср фәндәр. Ін-мастацтвазнаўства та, фальклор зтнаграфіі і; Рэдкать.: Марцэлеў с. в. (гал. рэд.) інш і. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Б. 107. — С. 308: іл. 
* *Чарняўская Та* плябание Нясвіжская // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычный даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. 369. — С. 620: іл. — . 

## Һылтанмалар

* Несвижская плебания на сайте ''Глобус Беларуси''
* Несвижская плебания на сайте ''Radzima.org''
* Несвижская плебания на сайте ''Планета Беларусь''