open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баҡай (Кушнаренко районы)

**Баҡай** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 446 кеше.
Почта индексы — 452244, ОКАТО коды — 80240810001.
 

## Халыҡ һаны

; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәтенә ярашлы күпселек  татарҙар (57 %) һәм башҡорттар (41 %) йәшәй.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 83 км

## Тарихы
Баҡай ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән көньяҡ‑көнбайышта 25 саҡрым һәм Өфө тимер юл станцияһынан 83 саҡрым алыҫлыҡта Сәрмәсән йылғаһы буйында урынлашҡан.

Ауылға XVIII башында Ҡазан даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Баҡай Төмәтов исеме менән аталған. 1716—1717 йылдарҙа керҙәшлек килешеүҙәре буйынса ауылға мишәрҙәр һәм яһаҡлы татарҙар килеп урынлаша. 1795 йылда 30 йортта — 186 кеше, 1865 йылда 152 йортта — 849 кеше йәшәй. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Улус идараһы, мәсет, училище, 2 һыу тирмәне булған. 1906 йылда Баҡай исеме менән ике ауыл теркәлгән: 1‑се Баҡайҙа 560 кеше йәшәгән, мәсет, һыу тирмәне, мөгәзәй, 2‑се Баҡайҙа — 834 кеше, мәсет, урыҫ‑башҡорт мәктәбе, 3 бакалея кибете, мөгәзәй булған, улус идараһы урынлашҡан, йәрминкәләр уҙғарылған. 1920 йылда 1-се Баҡайҙа 562 мишәр йәшәй, 2-се Баҡайҙа — 990 башҡорт йәшәй, 1930 йылдан бергә иҫәпкә алыналар. Халҡы: 1906 йылда — 1394 кеше; 1920 йылда—1552 кеше; 1939 йылда — 1667 кеше; 1959 йылда —1050 кеше; 1989 йылда — 647 кеше; 2002 йылда — 541 кеше; 2010 йылда — 446 кеше. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, китапхана бар.

## Билдәле шәхестәре
* Мортазина Миләүшә Ғәли ҡыҙы (1926 й.) — вокал буйынса педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы.
* Янбулатова Рәғиҙә Сәйетғәли ҡыҙы (28.12.1915—13.10.1997), башҡорт совет театр актёры, шағир, драматург һәм тәржемәсе. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы, 1957 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1949) һәм халыҡ (1954), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1955) артисы.
* Вәлиев Абдулла Хәбибулла улы (23 февраль 1922 йыл — 24 ғинуар 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, уҡсылар полкының танкыға ҡаршы мылтыҡ тоҫҡаусыһы, рядовой. Советтар Союзы Геройы (1943).
* Ган Тамара Оскаровна (1 февраль 1950 йыл) — химик-технолог, техник фәндәр докторы (1992), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1989).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Бәйкей

**Бәйкей** () — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 170 кеше булған.
Почта индексы — 452248, ОКАТО коды — 80240877006.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 27 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Ҡормаш): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 85 км

## Билдәле шәхестәре
* Каспранский Рауил Рухулбаян улы (1926—15.08.1990), ғалим-тел белгесе. Филология фәндәре докторы (1980), профессор (1981). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1955 йылдан К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институты һәм Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы; 1965—1990 йылдарҙа Горький сит телдәр педагогия институтының немец теле кафедраһы мөдире.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 

## Һылтанмалар
*
Ғүмәр (Кушнаренко районы)

**Ғүмәр** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 184 кеше.
Почта индексы — 452246, ОКАТО коды — 80240815002.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Илек): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 86 км

## Билдәле шәхестәре
* Усманов Ғиндулла Ғариф улы (1875—1956) — шағир‑импровизатор.

## Сығанаҡтар
Илек (Кушнаренко районы)

**Илек** () — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 541 кеше була.
Почта индексы — 452246, ОКАТО коды — 80240815001.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 34 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 92 км

## Билдәле шәхестәре
* Мансуров Фазлығаян Мансур улы (12.10.1909—1990), уҡытыусы, хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1926—1940 йылдарҙа Илек башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы, 1943–1960 йылдарҙа урындағы «Коминтерн» колхозы рәйесе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
* Сәфәров Тәүис Әғләм улы (19.08.1937—7.10.2008), ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1981), иҡтисад фәндәре докторы (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1998).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Ҡаҙарма (Кушнаренко районы)

**Ҡаҙарма** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 510 кеше.
Почта индексы — 452241, ОКАТО коды — 80240880004.

## Тарих
Казарма (Яңы ауыл) 1761 йылда барлыҡҡа килгән. Был ерҙәрҙе Ҡаршын башҡорттарындан типтәрҙәр арендалагандар, ә мишәрҙәр һатып алғандар. 1816 йылда 104 мишәр һәм 219 типтәр иҫәпләнгән. 18 йылҙан һуң мишәрҙәр - 175 кеше, типтәрҙәр - 232 кеше булғандар. 1859 йылда 688 кеше иҫәпкә алынған.1896 йылда 215 хужалыҡта 1202 кеше йәшәгән. Совет сорына тура килгән 1920 йылдағы йәниҫәп 301 хужалыкта тик 1552 типтәрҙең йәшәүен күрһәткән. Ауылда тирмән булған һәм 2 мәсет иҫәпләнгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле шәхестәр
* Ғәниев Ғиләж Камалетдин улы (16.11.1906—18.11.1967), ВКП(б)-ның Ҡазан өлкә комитетының 1-се секретары (1952-1953).
* Мостаев Хашим Фәтих улы (11.09.1918—24.12.2015), балет артисы, педагог-балетмейстер. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1999), Мәжит Ғафури исемендәге премия лауреаты (2007). Профессиональ балет сәнғәтенә һәм башҡорт халыҡ хореографияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Туҡмаҡлы): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 52 км

## Сығанаҡтар
Ҡарасайылға (ауыл)

**Ҡарасайылға** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 600 кеше.
Почта индексы — 452245, ОКАТО коды — 80240830001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 80 км

## Билдәле шәхестәре
* Вәлитов Нәжип Хәтмулла улы (15.02.1936—3.10.2008), ғалим-химик-технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Химия фәндәре докторы (1978), профессор (1985). СССР‑ҙың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте отличнигы (1981) һәм уйлап табыусыһы (1985). 
* Ҡаһарман Ураҙлин, 10-сы Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры.
* Солтанов Шәриф Хәбибулла улы (9.08.1913—10.05.1998), ауыл хужалығы эшмәкәре, 1957—1975 йылдарҙа Кушнаренко районының Салауат исемендәге колхоз рәйесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Кушнаренко районының почётлы гражданы (1987).

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр
Кувыков

**Кувыков** () — Башҡортостанның Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 294 кеше. Республикаһы
Почта индексы — 452255, ОКАТО коды — 80240805006.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Әхмәт): 27 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 60 км

## Билдәле шәхестәре
* Крашенинников Фёдор Павлович (27.08.1898—16.02.1979), театр актёры. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1937—1963 йылдарҙа Өфө ҡалаһындағы Республика Рус драма театры актёры һәм бер үк ваҡытта 1947 йылдан Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1955). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949, 1955).
* Беляев Вячеслав Иванович (1920—5.02.2023), йөҙйәшәр, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.       
*  

## Һылтанмалар
*
Кушнаренко

**Кушнаренко** (; элекке атамаһы **Топорнин**) — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 9870 кеше.
Почта индексы — 452230, ОКАТО коды — 80240835001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Ауыл исеменең ҡыҫҡаса тарихы
* Төрлө сығанаҡтар билдәләүенсә, ауылға 1709 йылда Полтава һуғышы геройы А. С. Топорнин нигеҙ һалған. Һуңынан *Покровское*, *Степановка* һәм *Топорнин* исемдәре менән йөрөй. 1937 йылда Башҡорт АССР-ы Ер эштәре халыҡ комиссариаты хеҙмәткәре Иван Ильич Кушнаренко хөрмәтенә бөгөнгө исемен ала.
## Тарихи урындары
Кушнаренко ҡәберлеге— VI-VII быуаттарға ҡараған боронғо ҡурғанлы ҡәберлек. Археология ҡомартҡыһы.
## Билдәле шәхестәре
* Ғәлиәкбәров Зөфәр Дилмөхәмәт улы (10.11.1923—2012), педагог, Кушнаренко 1-се мәктәбенең элекке военругы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Ҡыҙыл Йондоҙ һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.
* Паширов Валентин Дмитриевич 6.08.1924—6.11.1943), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, танк полкының взвод командиры, гвардия лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).
* Фаршатов Иридий Әшрәф улы ( ; 5 июль 1938 йыл) — ғалим-юрист, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000), юридик фәндәре докторы (1992), профессор (1993).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Мәмәк

**Мәмәк** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 437 кеше.
Почта индексы — 452251, ОКАТО коды — 80240890004.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

**Милли состав:**

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәте буйынса 58 % — башҡорттар, 38 % — татарҙар йәшәй.



## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Шәрип): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 45 км

## Сығанаҡтар
Яңы Ҡормаш

**Яңы Ҡормаш** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 201 кеше.
Почта индексы — 452248, ОКАТО коды — 80240877005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 18 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Ҡормаш): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 76 км

## Билдәле шәхестәре
* Ғәлләмов Риф Әмир улы (1.09.1944), хеҙмәт алдынғыһы. 1968 йылдан «Востокнефтепроводстрой» тресының экскаватор машинисы, 1980—1992 йылдарҙа — бригадиры. СССР‑ҙың Нефть һәм газ сәнәғәте предприятиелары төҙөлөшө министрлығы отличнигы (1987). СССР‑ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1987). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1984) һәм «Почёт Билдәһе» (1977) ордендары кавалеры. 

## Иҫкәрмәләр
Иҫке Ғүмәр (Башҡортостан)

**Иҫке Ғүмәр** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 581 кеше.
Почта индексы — 452242, ОКАТО коды — 80240870001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 35 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чишмы): 32 км

## Билдәле шәхестәр
* Вәлиев Сәлих Шәйбәк улы (22.10.1912—12.10.1970), 1939—1940 йылдарҙағы совет‑фин һуғышында һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир. Уҡсыылар полкының взвод командиры, өлкән лейтенат (1944). Советтар Союзы Геройы (1943). 
* Ғәлин Рәшит Ғата улы (13.04.1923—2012), педагог, Иҫке Ғүмәр урта мәктәбенең 1963—1985 йылдарҙағы директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Иҫке Туҡмаҡлы

**Иҫке Туҡмаҡлы** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 728 кеше.
Почта индексы — 452240, ОКАТО коды — 80240880001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 63 км

## Билдәле шәхестәр
* Мөфтиев Ғамил Ғәббәс улы (12.01.1954), ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2001), профессор (2006).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Солтанай (Кушнаренко районы)

**Солтанай** () — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 463 кеше.
Почта индексы — 452234, ОКАТО коды — 80240870004.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Ғумәр): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 52 км

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
*
Талбаҙы (Кушнаренко районы)

**Талбаҙы** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 362 кеше.
Почта индексы — 452245, ОКАТО коды — 80240830004.
 
## Халыҡ һаны
Башҡорттар- 62%, татарҙар- 38%.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 27 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарасайылға): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 85 км

## Билдәле шәхестәр
* Яҡупова Ғиффәт Хәниф ҡыҙы (20.07.1923—2013), ауыл мәктәбенең элекке уҡытыусыһы, Ленин ордены кавалеры. 

## Сығанаҡтар
Үгеҙ (Кушнаренко районы)

**Үгеҙ** () — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 304 кеше.
Почта индексы — 452241, ОКАТО коды — 80240880005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 25 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Туҡмаҡлы): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 56 км

## Билдәле шәхестәр
* Мөҙәрисов Миңлеғәли Закир улы (23.02.1947—24.03.2015), совет биатлонсыһы, биатлон буйынса СССР һәм Рәсәй тренеры. 1995—2003 йылдарҙа Рәсәй Йәйге биатлон һәм ғәмәли күпбәйге федерацияһының тренерҙар советы рәйесе. Ғәмәли‑хәрби күпбәйгеләр буйынса РСФСР‑ҙың атҡаҙанған тренеры (1989) һәм бөтә Союз категориялы судья (1983), биатлон буйынса СССР‑ҙың спорт мастеры (1971). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2006). 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Шыршы-Тартыш

**Шыршы-Тартыш** () — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 366 кеше.
Почта индексы — 452245, ОКАТО коды — 80240830005.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарасайылға): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 75 км

## Билдәле шәхестәре
* **Ғәйнулла Мөхтәр улы Бабичев** — 10-сы Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры. Шәйехзада Бабичтың ата-бабаһы.
* Ғәтиәтуллин Әсәҙулла Ғәтиәтулла улы (1891—1969) — башҡорт импровизатор-шағиры, сәсән.
* Ҡайбышев Мөхәмәтгәрәй Мөхәмәтшәрип улы (1811—?) — кантон башлығы, сотник (1861).

## Сығанаҡтар
Айсыуаҡ

**Айсыуаҡ** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы башҡорт ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1123 кеше.
Почта индексы — 453366, ОКАТО коды — 80 239 822 010.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 31 %, рустар 41 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 4 км
Айсыуаҡ ауылы Ҙур Юшатыр йылғаһы буйында, Ермолаевка тимер юл станцияһынан көньяҡҡа 1,5 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Ауыл тарихы
Хәҙерге ауыл элек киләсәкһеҙҙәр исемлегенә индерелгән, 1970 йылдарҙа ер йөҙөнән юғалған ауылдың исемен йөрөтә. Әлеге ауыл Көйөргәҙе совхозының үҙәк бүлексәһе булараҡ нигеҙләнгән. Хәҙер ул совхоз үҙәге булараҡ түгел, «Көйөргәҙеикмәге» предприятиеһы үҙәге. Ауылда 4 магазин, «Ләйсән» балалар баҡсаһы, ауыл мәҙәниәт һарайы бар. Ауыл 2012 йылдан Ермолаевка ауыл Советы составына инә.

Айсыуаҡ ауылы Башҡортостан Республикаһының Күмертау районына ингән Ермолаевка эшселәр ҡасабаһын бүлгәндә, 1986 йылда барлыҡҡа килгән. Әлеге ваҡытта Айсыуаҡ ауылында балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, китапхана бар.

## Матбуғатта
* Юшатыр. 13 март 2018, Зауыҡлы концерт
* Юшатыр. 27 март 2018, Ун пар тәбрикләнде

## Видеояҙмалар
* Ниғмәтовтар (Көйөргәҙе районы, Айсыуаҡ аылы)
* Айсыуаҡ ауылында Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнөн байрам итеү

## Урамдары

* Б. Бикбай урамы ()
* Вокзал урамы ()
* Заслонов урамы ()
* Комсомол урамы ()
* Көйөргәҙе урамы ()
* Ломоносов урамы ()
* Недошивин урамы ()
* Р. Тереғолов урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Баҡса таҡрығы ()
* Совхоз урамы ()
* Дала урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар


## Һылтанмалар
*
Аҡһары

**Аҡһары** () — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 321 кеше.
Почта индексы — 453365, ОКАТО коды — 80239835011.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 89 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 26 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Отрада): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 4 км

## Урамдары

* Аҡһары урамы ()
* Дуҫлыҡ урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Салауат Юлаев урамы ()

## Тарихы

### Ә.З.Әсфәндиәров буйынса
Аҡһары һәүен түбәһенә ҡараған һәм Бөрйән улусының айырым бер өлөшөндә урынлашҡан. Ысынында иһә ауыл Һәүен -Ҡыпсаҡ улусына ҡарай, ләкин уның биләмәһе Бөрйән улусына күскән, шуға күрә ҡыпсаҡтар уның керҙәштәре булып китә. Ауыл 1789 йылдан билдәле, 6 йылдан һуң 10 йортлы ауылда 52 кеше йәшәгән. X ревизия һөҙөмтәһендә унда 82 йорт була, унда 257 ир-ат һәм 250 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. Һуңынан бында Этҡол, Һөйөш, Санъяп ауылдарынан өс ғаилә күсеп килә. 1920 йылда ул Көйөргәҙе улусында була, 109 йортта 218 ир-ат һәм 241 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

1816 йылғы VII ревизия һөҙөмтәһендә Аҡһарайҙың улдары — 70 йәшлек Псәнчи, 57 йәшлек сотник Күҫәк, 54 йәшлек Күскилде, 52 йәшлек Күсәрбай, 51 йәшлек Әлибай, 34 йәшлек яҫауыл Мөхәмәтрәхим Аҡһариндар күрһәтелгән.

1842 йылда 9-сы кантондың 28-се йортона ҡараған 244 кешегә яҙғы игендең 139 сиреге (1112 бот) сәселә. Ауылда ужым игенен сәсмәгәндәр. Башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

* Тағы тарихы

## Тарихы
Аҡһары ауылы Отрада ауыл Советына инә, Туғыҙтимер һәм Оло Юшатыр йылғаһы буйында, район үҙәгенән 26 км көньяҡта, Мораптал тимер юлы станцияһынан 4 км төньяҡта һәм Өфө — Ырымбур автомобиль юлы трассаһында урынлашҡан. Халҡы 1920 йылда 459, 1939—369 ,1959 — 241, 1989—160, 2002 йылда 335 кеше тәшкил иткән. Башҡорттар йәшәй (1989). Ауыл Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативына ҡарай. Төп дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, клуб эшләй.

Ауыл бик төҙөк. Йыраҡ түгел Юшатыр йылғаһын быуып, матур быуа эшләнгән. Юшатыр йылғыһының теге яғында Юшатыр ауылы урынлашҡан.

## Матбуғатта
* Көйөргәҙе районының Аҡһары ауылында яҡшы ремонттан һуң ауыл клубы яңынан асылды

## Видеофильмдар
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»

## Билдәле шәхестәре
* Ҡотләхмәтов Рим Йәүҙәт улы (1.08.1959), хеҙмәт алдынғыһы. Элекке Салауат исемендәге колхоздың, хәҙерге Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативы механизаторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997).
* Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы (29 октябрь 1895 йыл — 10 июль 1938 йыл) — йырсы (лирик тенор), композитор, музыкаль йәмәғәтселек эшмәкәре. Тәүгеләрҙән булып «Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы» (1929) исеменә лайыҡ булыусы, башҡорт һәм татар профессиональ музыкаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сәйәси золом ҡорбаны.

## Ер-һыу атамлары
Һылтанма буйынса уҡығыҙ

## Ауыл фотоһы
Азат Хәлилов фотоһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* http://yshatir.ru/?page_id=105
Анновка (Көйөргәҙе районы)

**Анновка** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1 кеше.
Почта индексы — 453351, ОКАТО коды — 80239825002.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса рустар 50 %, сыуаштар (50 %) тәшкил итә. Әлеге ваҡытта кеше йәшәмәй. Һуңғы ҡаралтылар 2010 йылда емертелгән.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 31 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бөгөлсән): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 18 км

## Урамдары
Йылға урамы ()

## Тарихы
Алпауыт крәҫтиәндәре ауылы Анновка XIX быуат башында барлыҡҡа килгән. Мәләүез ауылынан 24 саҡрымда урынлашҡан. 1834 йылда уның 18 ихатаһы була, уларҙың һәр береһенә 8 кеше тура килә. 1892 йылда Һамар губернаһынан килгән крәҫтиән күскенселәре иҫәбенә халыҡ һаны тулыландырыла. 1920 йылда 80 ихатала 520 кеше йәшәгән.

1838 йылда 146 кешегә 180 ат, 200 эре мөгөҙлө мал, 400 һарыҡ, 40 сусҡа була.

## Иҫкәрмәләр
Арыҫлан-Әмәкәс

**Арыҫлан-Әмәкәс** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. Керәүле-Илюшкин ауыл советына ҡарай.2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 159 кеше.
Почта индексы — 453367, ОКАТО коды — 80239820003.

## Ауыл тарихы
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы Керәүле-Илюшкин ауыл Cоветына инә. Район үҙәгенән һәм Ермолаево тимер юлы станцияһынан 28 км көнсығышта урынлашҡан. Халҡы 1900 йылда 110, 1920—138; 1939—128; 1959—148; 1989—126; 2002 йылда 151 кеше тәшкил иткән. Башҡорттар йәшәй (1989). Ауылды Ҡыпсаҡ волосының Һыуын түбәһе башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙләгән. Икенсе төрлө исеме — Уңғар. 1859 йылға тиклем Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдары айырым булған. Унынсы ревизия ваҡытында ғына был ике ауыл бергә күрһәтелә. Ә Әмәкәс ауылының барлығы 1794 йылдан билдәле. Ул ваҡыт бында ни бары 5 йорт булған. Был ауылға йөҙ башы (сотник) Әмәкәс Аҡкүбәков нигеҙ һала. Уның Ғөбәйҙулла, Әбделнасир, Әбделваһап тигән улдары барлығы билдәле. Ауыл халҡы малсылыҡ, баҫыусылыҡ менән шөғөлләнгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Күпселек милләт вәкилдәре — башҡорттар (98 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Керәүле-Илюшкин): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 28 км

## Урамдары

* Йылға аръяғы урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Тау буйы урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Көньяҡ урамы ()

## Тарихы
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы 1859 йылға тиклем ҡыпсаҡ улусының һәүен түбәһенә ҡараған. Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдадары айырым була. Әмәкәс тораҡ пункты булараҡ 1794 йылдан алып билдәле. Бер йылдан ауылда 18 кеше йәшәгән 5 йорт булған. VII ревизия 2 йортто ғына күрһәткән. Шуларҙың береһендә беренсе төпләнеүсе 67 йәшлек Әмәкәс Аҡкөбәков йәшәгән, ул поход сотнигы булып хеҙмәт иткән. Уның улдары Ғөбәйҙулла, Әбделнасир һәм Әбделваһап билдәле. VIII ревизияла халыҡ һаны 10 кешегә тиклем кәмегән. Унда шулай уҡ 28 кеше йәшәгән Арыҫлан ауылы билдәләнә. X ревизия 70 кеше йәшәгән 12 йорт менән бергә ошо ике ауылды күрһәтә. 1920 йылда Арыҫлан-Әмәкәстә 27 йортта 138 кеше йәшәгән.

Кантон идаралығы осоронда был ауыл 9-сы кантондың 27-се йортона ингән; 1864 йылдан алып ул Стәрлетамаҡ кантонының Ямаш ауыл йәмғиәте, 20 быуаттың 20-се йылдарында Көйөргәҙе улусы составында булған.

1842 йылда 28 кешегә 31 сирек (248 бот) яҙғы иген сәселә.

## Матбуғатта
* Арыҫлан-Әмәкәс ауылында мәсет асыла!

## Сайтта
* Йыйылыштарҙың маҡсаты − бер
* Арыҫлан- Әмәкәс ауылы ағинәйҙәре матур концерт бүләк итте

## Видеофильмдар
* Өлгөлө ғаилә

## Сығанаҡтар


## Һылтанмалар
* Ауыл тураһында «Уфаген» сайтында
Балъя (Көйөргәҙе районы)

**Балья** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 142 кеше.
Почта индексы — 453351, ОКАТО коды — 80239825003.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бөгөлсән): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 15 км

## Тарихы

Балсы йылғаһы буйында (картала Бальза тип бирелгән) 1907 йылғы Столыпин реформаһынан һуң новоростар(архивта милләттәре шулай яҙылған) килеп ултыра. Башҡорттар ул ауылға исемде Ивановка тип ҡушырға бойора. Иҫәп буйынса ул 9-си Ивановка була. Революциянан һуң ауыл халҡы исемен Балсыға үҙгәртә. Йылға гидромнимияһын ала. Урыҫ телендә Бальза булып яҙылып киткән. Башҡортса ла шулай атап йөрөтә башлағандар.

## Сығанаҡтар
Бөгөлсән

**Бөгөлсән** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 582 кеше.
Почта индексы — 453351, ОКАТО коды — 80239825001.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса рустар 81 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 24 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 18 км

## Урамдары

* Еңеүҙең 70 йыллығы (урамы )
* Ағиҙел урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Беренсе Май урамы ()
* Совет урамы ()
* Федотовтар урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Мәктәп урамы ()
* Мәктәп тыҡрығы ()
* Шоссе урамы ()

## Тарихы
Бөгөлсән ауылы Ленин ауыл Советына инә. Район үҙәгенән 24 км төньяҡ-көнсығышта һәм Күмертау тимер юлы станцияһынан 18 км төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан. Халҡы 1906 йылда 1297 кеше; 1920—1518; 1939—1009; 1959—628; 1989—511; 2002 йылда 581 кеше тәшкил иткән. Урыҫтар йәшәй (1989). Төп дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, дауалау амбулаторияһы, мәҙәниәт йорто, китапхана эшләй.

Ауылға яңы суҡындырылған сыуаштар, суҡындырылған һәм суҡындырылмаған татарҙар Тамъян олоҫо башҡорттарының аҫаба ерендә нигеҙ һала. Ул Ағиҙелдең бөгөлөп аҡҡан еренә һалына, шуға ла исеме Бөгөлсән тип атала. Сыуаш һәм татар килмешәктәренә ерҙе 1764 йылда Тамъян волосы башҡорттары Ҡасҡын Һамаров, Моҡас Теләүкәев һәм башҡа аҫабалар 20 йылға ҡуртымға бирә.

Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы ваҡытында баш күтәреүселәр Ағиҙелде ошо тирәнән кискән. 270 башҡорт һәм мишәр, Ағиҙелде кисеп, Воскресен заводында торған Пугачев ғәскәрҙәренә барып ҡушылған. Полковник Ҡасҡын Һамаров, Кинйә Арыҫлановтың улы Һеләүһен Кинйин, ҡустыһы Ҡотлогилде Абдрахмановтар ҙа үҙ ғәскәрҙәре менән ошо тирәлә батша ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыш алып барған. 1774 йылдың майында Бөгөлсәндән 7 км түбәнерәк полковник Овчинников ғәскәре үтә. Билдәле, бында язалаусы отрядтар ҙа күп йөрөй.

XVIII быуат аҙағында Бөгөлсәндә 116 кеше була. 1838 йылда инде 30 йортта 220 кеше йәшәй. Ә 1920 йылда ауылда 267 өй була. Халҡы мең ярымдан ашып китә.

## Билдәле шәхестәре
* Зенкин Фёдор Григорьевич (13.09.1929—2010), хужалыҡ эшмәкәре. 1968—1978 йылдарҙа Стәрлетамаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974) һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены (1971, 1976) кавалеры.

## Сайтта
Күмертау ҡалаһы һәм Көйргәҙе районында етештереү ҡеүәттәрен һәм торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү мотлаҡ. 14 сентябрь 2016.

## Матбуғатта
* Юшатыр. 15 май 2018.Етәүһе еңде

## Видеояҙмалар
*  Богородица Покровы ғибәҙәтханаһы. Көйөргәҙе районының Бөгөлсән ауылы
*  2016 йылдың 9 майында Бөгөлсән
*  Радий Хабиров. Республика LIVE #дома. Көйөргәҙе районы. Бөгөлсән ауылы урта мәктәбе

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Знаменка (Көйөргәҙе районы)

**Знаменка** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 88 кеше.
Почта индексы — 453354, ОКАТО коды — 80239820006.

2007 йылдың 10 сентябренә тиклем ауыл 1-се Яңы Знамека тип йөрөтөлә.

 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Керәүле-Илюшкин): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 23 км

## Сығанаҡтар
Ҡансыра

**Ҡансыра** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 181 кеше.
Почта индексы — 453367, ОКАТО коды — 80239860004.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Шәбағыш): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 3 км

## Урамдары

* Ҡансыра урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Т. Имаҡов урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Тарихы
Ҡансыра бөгөн яңы урында — Ҡарағай-Кирәүле йылғаһы буйында, ә XVIII быуатта Көйөргәҙе йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан булған. 1834 һәм 1839 йылдар араһында башҡорт кантондары попечителе Леваневский рөхсәте менән ҡансыралылар ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында Тамъян еренә күсеп китә. Урам булып түгел, ә тыҡрыҡ, ҡабыҡ менән ябылған айырым йорттарҙа урынлашҡан. Быялалы тәҙрәләр урынына ҡарындыҡ ҡуйғандар. Өйҙәрҙә сыуалдар һалғандар. Голланд мейестәре һирәк булған. Өйҙәрен сыра, ә байҙар шәм яҡтыртҡандар.

Халыҡ башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Әммә ул бөлгөнлөк хәлендә булған. 161 кеше йәшәгән 15 йортҡа 153 ат, һыйыр малы — 93, һарыҡ — 41, кәзә — 116 баш тура килгән. Ҡышҡылыҡҡа мал аҙығы әҙерләгәндәр. Бөтә 15 йорт та йәйләүгә сыҡҡан. Бесән сабыу июлдең башында башлана. Утыҙ — ҡырҡҡа тиклем күбәнән кәбән һалғандар һәм ул һайғау менән кәртәләнгән. Ҡыш бесәнде өлөшләп килтерәләр. Бесән сабыу ваҡытында байҙар эшселәр яллаған.

1842 йылда 161 кешегә яҙғы игендең 72 сиреге (576 бот) сәселгән, был иген сәсеүҙең һүлпән барыуы тураһында һөйләй. Байҙар бер тиҫтәгә тиклем, ярлылар сиреккә һәм хатта ундан һигеҙ өлөшөнә тиклем сәскән.

Ауыл аҡрын үҫкән. 1816 йылғы VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса, унда 26 кеше була, X мәғлүмәттәре буйынса — 32. 1816 йылда 125 кеше йәшәй, 1859—192, 1920 йылда — 231 кеше. 1920 йылғы беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса — 53 йорт.

Ауыл Ҡыпсаҡ улусының Буғмаш түбәһенеке булған. Кантондар осоронда 26-сы йортҡа, 1864 йылдан — Ямаш ауыл йәмғиәтенә, 1919 йылдан Стәрлетамаҡ кантонының Көйөргәҙе улусына ингән.

Ауыл, күрәһең, бүгәсәүсе, старшина Канчура Мункиндың исемен йөрөтә. Ауылға нигеҙ һалыусының улы билдәле. 1816 йылда Юламан Канчуринға 60 йәш тула.

## Матбуғатта
* Егәрле Гөлнарабыҙ
* Ҡансыра ниңә матур?

## Видеофильмдар
* Ҡансурала шәжәрә байрамы
* Ауылдаштар байрамы 2004 йыл. Ҡансыра

## Билдәле шәхестәре
* Имаҡов Таһир Ғилман улы (1895—1937) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.

## Сығанаҡтар
Кинйәбай (Көйөргәҙе районы)

**Кинйәбай** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 239 кеше.
Почта индексы — 453354, ОКАТО коды — 80239820004.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Урамдары
* Урман урамы ()
* Шишмә урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Тарихы
Ауылдың рәсми булмаған исеме -Ҡаҙарма. Рәсми исеме, йәғни Кинйәбай, ойконим, Сәңкем-Ҡыпсаҡ ырыуы аҫабаһы Кинйәбай Бүләков исеменә (антропонимына) барып тоташа. [(Тәлғәт Шаһманов. Кинйәбай. 2011 йыл).] Юшатыр.

Кинйәбай — Ҡыпсаҡ улусының Мушулин түбәһенең XIX быуат башында барлыҡҡа килгән ауылы. Унда VII ревизияла 68 кеше йәшәгән 10 ихата була. 43 йылдан һуң 20 йортта 180 кеше йәшәй. Стәрлетамаҡ кантоны Көйөргәҙе улусына ҡараған ауылдың 1920 йылда 59 ихатаһы була, унда 282 кеше йәшәй. XIX быуаттың беренсе яртыһында 9-сы кантондың 27-се йортона инә.

Ауылға 1758 йылғы яҫауыл Кинйәбай Бүләков нигеҙ һалған. Ул йорт старшинаһы ярҙамсыһы булып хеҙмәт иткән. Уның алты улы — Абдуллатиф, Әбдрәхим, Абдрахман, Абдулвәли, Әбйәлил, Әбделвәхит билдәле.

1842 йылда 164 кешегә 35 сирек (280 бот) яҙғы иген сәселә.

## Ауыл мәктәбе тарихы
ХХ быуат башында Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылында мәсет барлыҡҡа килә, аҙаҡтан уның йортон мәктәп итәләр, һуңынан интернат яһап, Павловкаға күсерәләр. Мәктәптең нисәнсе йыл асылғанын аныҡ ҡына билдәләп булманы, ул 30-сы «ликбез» йылдарына тура килә. Ауыл бәләкәй, балалар һаны күп булмағанға күрә,бында мәктәп башланғыстан уҙманы. Уның яңы бинаһы 1970-се йылдар аҙағында төҙөлгәнсе, берҙән-бер мәҙәниәт усағы булып элекке мәсет йорто ҡалды. Ауылдың йөҙөн мәктәп билдәләй, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Кинйәбайҙа бер ваҡытта ла ауыл кешеләренең ихтыяжына яуап бирерлек мәктәп булманы., шуға бик һирәктәргә генә белем алыу тейҙе, уныһы ла ситтә. Ауылда мәсет төҙөлгәс, белемгә ынтылыш көсәйә, мәсеттә малайҙар өсөн мәҙрәсә, абыстайҙың өйөндә ҡыҙҙар өсөн мәҙрәсә эшләй.(Ғәлим Хисамов. Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылы. «Юшатыр» гәзите, 21-23 июнь, 2011 йыл).

## Билдәле шәхестәр
* Ғәниева Тамара Әхмәтшәриф ҡыҙы (20.06.1971), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2019) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993). Әҙәби премиялар лауреаты.
* Хисамов Ғәлим Афзал улы — яҙыусы;
* Хисамов Ишмәхәммәт Ғимран улы — банк идарасыһы, Башҡортостандың күп предприятиеларында ситтән ҡуйылған идарасы булып танылды;
* Байдәүләтов Марсель — телерадиожурналист.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Керәүле-Илюшкин): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 35 км

## Матбуғатта
* Башҡортостан. 18 ноябрь 2020. Ут яна, юл һалына

## Сайтта
Кинйәбайҙар килен төшөрҙө

## Видеояҙмалар
#  Тамара Ғәниева менән Көйөргәҙе районы Кинйәбай ауылына ҡайта

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

## Сығанаҡтар
Ҡотлоюл (Көйөргәҙе районы)

**Ҡотлоюл** (; икенсе атамаһы **Йыуасалы**) — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 293 кеше.
Почта индексы — 453355, ОКАТО коды — 80239865003.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 40 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яҡшымбәт): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 40 км

## Урамдары

* Йәштәр урамы ()
* Яр буйы урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Мәктәп урамы ()

## Тарихы
1834 йылдағы VIII ревизия буйынса Ҡотлоюл ауылы (1795, 1811, 1816 йылдарҙағы рәүиз ҡағыҙҙарында ла) юҡ. Әммә дүрт йылдан һуң хәрби топографтар 2-се Ҡансыра (Ҡотлоюл) ауылы аша үтәләр, халыҡ (52 ир-ат һәм 43 ҡатын-ҡыҙ) һәм мал һанын (266 ат, эре мөгөҙлө мал — 108, һарыҡ — 50, кәзә — 29 баш) теркәйҙәр. Тимәк, ул ошо йылдар араһында барлыҡҡа килгән. Унда йәшәүселәрҙең кем булыуын әйтеүе ҡыйын. Әммә шуныһы асыҡ: 1840 йылда Быҙаулыҡ районында урынлашҡан һәм 9-сы кантондың 40-сы йортона ингән Йыуасалы ауылы Ҡондоҙло Тамаҡ, Ҡыҙыл мәсет, Һеңрән улусының Ишмырҙа ауылдары менән бергә юҡҡа сығарылған, Ә унда йәшәүселәр Смаҡ, Назар, Бүләкәй-Абыҙ (Ерекле), Мәҡсүт, Аллабирҙе, Ҡунаҡбай, Бикҡужа, Этҡабыл (Бабалар) һәм Ҡотлоюл (22 кеше) ауылдарына күсерелгән. Ауыл икенсе исемгә — Йыуасалыға эйә. Уның икенсе исеме Быҙаулыҡ өйәҙенән 22 күскенсенең сыҡҡан еренән киләлер, күрәһең.

1920 йылда Ҡотлоюл ауылында 236 кеше йәшәгән 32 йорт була. Стәрлетамаҡ кантонының Мораптал улусы составына ингән. Яңы Мораптал ауылынан ул 23 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.

## Матбуғатта
*  5 апрель 2019.«Резина итекте күптән оноттоҡ…»
* Йәншишмә. 13 март 2022. Улдары — байлыҡтары 

## Билдәле шәхестәре
* * Аҡсарова Мәһинур Нафиҡ ҡыҙы (14.07.1969), малсылыҡ алдынғыһы. «Искра» кооперативының машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2010).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
*
Көйөргәҙе

**Көйөргәҙе** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 197 кеше.
Почта индексы — 453355, ОКАТО коды — 80239865004.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яҡшымбәт): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 34 км
## Ауыл тарихы
Көйөргәҙе ауылы 1930 йылдарҙа "Көйөргәҙе " совхозының фермаһы булараҡ барлыҡҡа килә, аҙаҡ ҡасаба статусын ала. 1941 йылда 138-се ат заводы фермаһы итеп үҙгәртелә. 1950 йылдар аҙағынан алып хәҙерге статусын йөрөтә. Ауылдың байтаҡ халҡы Оло Көйөргәҙе аръяғындағы Урта Бабалар ауылынан күсеп сыҡҡан башҡорттар тәшкил итә. Көйөргәҙе ауылында 1939 йылда 202 кеше, 1959 йылда - 267, 1989 йылда - 148, 2002 йылда198 кеше йәшәгән. Был ауылда, шулай уҡ Ҡыпсаҡ ҡәбиләһенең Аҡ Ҡыпсаҡ, Һары Ҡыпсаҡ, Байгилде ырыуҙары башҡорттары күпселекте тәшкил итә. .

## Сығанаҡтар
Мәмбәтҡол

**Мәмбәтҡол** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 149 кеше.
Почта индексы — 453351, ОКАТО коды — 80239825005.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 100 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Бөгөлсән): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 25 км

## Урамдары
* Тау урамы ()
* Зәки Вәлиди урамы ()
* Салауат урамы ()

## Тарихы
Мәмбәтҡол (Ҡ а л м а ҡ) Ленин ауыл Советына ҡарай. Район үҙәгенән төньяҡ‑көнсығышта 34 саҡрым һәм Мәләүез тимер юл станцияһынан 25 саҡрым алыҫлыҡта Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға XVIII быуаттың 2‑се яртыһында Нуғай даруғаһы Тамъян улусы башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Тамъян ырыуының күренекле кешеһе Мәмбәтҡол Мостафин нигеҙләй. Уның Рәхимғол тигән улы булған. Рәхимғолдан Нәзир, Ибраһим, Исхаҡ, Зәбир, Сәфәрғәле, Мөхәмәтғәле, Арыҫланғәле тигән балаларынан нәҫел тармаҡтары таралып китә.1795 йылдағы рәүиз мәғлүмәттәрендә ауылда 9 йорт барлығы, һәр йортта 6 кеше йәшәгәнлеге теркәлгән.1859 йылда 23 йортта 5-әр кеше йәшәгән. Совет ревизияһында 27 йортта 5-әр кеше йәшәүе теркәлгән. 1842 йылда 642 бот ужым, 336 бот ашлыҡ сәскәндәр, мал, умарта тотҡандар. 1865 йылда Мәмбәтҡолда (Ҡалмаҡта) 22 йортта — 136 кеше йәшәгән. Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. 1906 йылда мөгәзәй теркәлгән, шөғөлдәр араһында ылаусылыҡ булған.
Ауылда Сирмешев фамилиялы кешеләр бар. Уларҙың килеп сығышы сирмеш (мари) этнонимына бәйле.
Халҡы: 1906 йылда — 93 кеше; 1920 йылда—136 кеше; 1939 йылда—123 кеше; 1959 йылда —199 кеше; 1989 йылда—159 кеше; 2002 йылда—158 кеше; 2010 йылда—175 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс мәктәп (Бөгөлсән урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, мәсет бар.

## Видеояҙмалар
* Кешеләр һәм яҙмыштар. Хәйбуллин.

## Сайтта
* Оҙаҡ йәшәүҙең сере нимәлә?

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 73
Михайловка (Көйөргәҙе районы)

**Михайловка** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 282 кеше.
Почта индексы — 453288, ОКАТО коды — 80254830001.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса сыуаштар 38 %, рустар 27 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 70 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Зәк-Ишмәт): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 61 км

## Урамдары

* Ашҡаҙар урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Йырын урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Тарихы
Михайловка утары XIX быуат аҙағында барлыҡҡа килә. XX быуат башында бер нисә ғаилә айырылып сыға, улар яңы утарға нигеҙ һала. 1920 йылда Иҫке Михайловкала 172 кеше йәшәгән 31 ихата була, Яңы Михайловкала 16 йортта 84 кеше йәшәй.

## Матбуғатта

## Видеофильмдар
* Михайловка ауылында Ауыл көнө

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Мораптал

**Мораптал** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 41 кеше.
Почта индексы — 453365, ОКАТО коды — 80239835006.
## Транспорт
Мораптал–Һаҡмар (Көньяҡ Урал тимер юлы, Башҡортостан Республикаһында 12 км). Көйөргәҙе районы аша үтә. 1980 йылда төҙөлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Мораптал): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 0 км

## Сығанаҡтар
Түбәнге Баба

**Түбәнге Баба** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 249 кеше.
Почта индексы — 453355, ОКАТО коды — 80239865005.

## Тарихы
Түбәнге Бабалар ауылы Көйөргәҙе йылғаһының Юшатырға ҡушылған ерендә урынлашҡан. Шуға күрә лә тирә-яҡтағы ауылдарҙа йәшәгән халыҡ ауылды Тамаҡ Бабалар тип тә йөрөтә. Боронғолар фаразлауынса, Көйөргәҙе йылғаһының аръяғына «Иҫке ыҙма» тип аталған тау һыҙаты башына ауылға тәүге нигеҙ һалынған. Күрше тирә-яҡтағы урыҫтар менән ер өсөн туҡтауһыҙ көрәш алып барғандар. Тауҙың исеме лә Ыҙма -сик (граница) тигәнде аңлатҡан. Көстәр тигеҙ булмағанлыҡтан, ауылдың аҡһаҡалдары кәңәшләшеп,Көйөргәҙе йылғаһының бирьяғына, әлеге Түбәнге Бабалар ауылы ултырған урынға күскәндәр. Ауылдың боронғо исеме Итҡабул булған. (Түбәнге Бабалар ауылы аҡһаҡалы һөйләгәндәренән)

1770 йылғы сәйәхәте ваҡытында Николай Рычков Үрге һәм Түбәнге Бабалар ауылдары тураһында иҫкә алып үтә. Ә 1786 йылғы картала тик бер генә ауыл — Бабалар ғына тип күрһәтелгән. Бишенсе ревизия мәғлүмәттәрендә лә бер генә ауыл билдәләнә. 29 йорт теркәлгән. Үрге Бабаларҙың икенсе төрлө исеме юҡ, Түбәнге Бабаларҙың башҡа исеме -Итҡабыл. Иван Лепехин 1770 йылда Түбәнге Бабалар исемле ауыл тураһында яҙа. Етенсе ревизия мәғлүмәттәре буйынса, был ауылда Итҡабыл Солтанморатов үҙенең Яманғол, Солтансәлим, Ишбай тигән улдары менән йәшәп ятҡан була.(газета «Путь Ильича», 29 января 1991 года)

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яҡшымбәт): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 45 км

## Сығанаҡтар
Яңы Урал (Көйөргәҙе районы)

**Яңы Урал** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 219 кеше.
Почта индексы — 453360, ОКАТО коды — 80239840004.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса сыуаштар 82 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 3 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Отрада): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 3 км

## Урамдары
* Өмөт урамы ()
* Урал урамы ()

## Тарихы
Сыуаш ауылы Урал XVIII быуат аҙағында барлыҡҡа килә. Ул ауыл булараҡ 1769 йылдан билдәле. Уның икенсе исеме — Симошкино. Беренсе исеме — оронимдан, икенсеһе — антропонимдан. Халҡы — бер аҙ алдараҡ — 60-сы йылдар башында барлыҡҡа килгән Бөгөлсән халҡы менән туғандаш бәйләнештәре булған яңы суҡындырылған сыуаштар. Бөгөлсән Уралы йәки Симошкино тип аталған. Был Уралка (Урал) тип аталған ауылға Бөгөлсән халҡы нигеҙ һалғанын күрһәтә. Ауыл 1769 йылдың 19 октябрендә һәм 1782 йылдың 20 июлендәге Бушман-Ҡыпсаҡ улусы башҡорттары менән килешеү нигеҙендә, сыуаштарға мәңгелек милеккә рөхсәт бирелгәс, барлыҡҡа килгән.

1795 йылда ауылда 350 кеше йәшәгән. Барыһы ла дәүләт крәҫтиәндәре ҡатламына ҡараған. Тәүге совет иҫәбен алыу ауылда шундай уҡ исем аҫтындағы ауылды күрһәтә — Урал ауылында 1458 кеше йәшәгән 269 йорт булған, Яңы Урал ауылында — 19 йорт.

1838 йылда 483 кеше йәшәгән 78 йортҡа йылҡы — 379, һыйырҙар — 371, һарыҡтар 597 баш тура килгән. Ауылда 1885 дисәтинә һөрөнтө ер, 1 һыу тирмәне булған.

Крәҫтиәндәр һуғышы йылдарында бында мөһим ваҡиғалар була. Атап әйткәндә, 20 июндә генерал-каратель П. М. Голицын Урал ауылы янындағы, бер айҙан Стәрлетамаҡ пристане янында пугачевсылар менән һуғышҡан.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Марьевка (Көйөргәҙе районы)

**Марьевка** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 329 кеше.
Почта индексы — 453368, ОКАТО коды — 80239817002.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек сыуаштар (35 %) һәм рустар (34 %) йәшәй.

## Тарихы
Ауылға 20-се быуат башында Стәрлетамаҡ өйәҙендә Яңы Марьевка ауылы булараҡ нигеҙ һалына. 1929 йылда Мораптал совхозы ойошторолғандан һуң, совхоздың Марьевка фермаһы ҡасабаһы тип үҙгәртелә. 1950-се йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә, 2005 йылда хәҙерге статусын ала.

## Урамдары
* Азатлыҡ урамы ()}
* Азатлыҡ урамы () 
* Азатлыҡ урамы ()

## Инфраструктура
Башланғыс мәктәп (Яңы Таймаҫ урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

## Сығанаҡтар
Яңы Аллабирҙе

**Яңы Аллабирҙе** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 31 кеше.
Почта индексы — 453365, ОКАТО коды — 80239835004.

## Халыҡ һаны

; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек башҡорттар (48 %) һәм татарҙар (46 %) йәшәй.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Мораптал): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 7 км

## Урамдары
* Аллабирҙе урамы ()

## Тарихы
Яңы Аллабирҙе ауылы XIX быуат аҙағы — XX быуат башында барлыҡҡа килә. 1920 йылда унда 52 ихатала 317 кеше йәшәй.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Яңы Таймаҫ

**Яңы Таймаҫ** () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 563 кеше.
Почта индексы — 453358, ОКАТО коды — 80239855001.
 

## Халыҡ һаны
; Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 83 % тәшкил итә.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Оло Көйөргәҙе йылғаһы буйында урынлашҡан. 1930 йылдарҙа Таймаҫ совхозы Үҙәк усадьбаһы булараҡ төҙөлгән. Хәҙерге ваҡытта совхоз таралып юҡҡа сыҡты. Ауылда «Таймаҫ һыуы» ширғәте, Рәшит Солтангрәев исемендәге гимназия — интернат, мәҙәниәт йорто, мәсет бар. Иҫке Таймаҫтан Оло Көйөргәҙе йылғаһы айырып тора.
* Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 35 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 27 км

## Урамдары

* Октябрҙең 70 йыллығы урамы ( 70 лет Октября (улица)}})
* Ленин урамы ()
* Яр буйы урамы ()
* Совет урамы ()
* Мәктәп урамы ()

## Тарихы
ХХ быуаттың 30-сы йылдарында Таймаҫ МТС-ы ойошторолғанда нигеҙ һалынған. 1950-се йылдарға тиклем Таймаҫ ауылы менән бергә иҫәпкә алынған.

## Матбуғатта
* Йәшлек. 19 май 2020,. Оноторға хаҡыбыҙ юҡ!

## Видеофильмдар
* Солтангәрәев уҡыуҙары
* 21 февраль 2020 йыл, Яңы Таймаҫ ауылы гимназияһында туған тел байрамы

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар