Кемиярви

**Кемиярви** (фин.Kemijärvi, төньяҡ саам.*Giemajávri*) — Финляндияның төньяғындағы ҡала. Лаппи провинцияһының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Кемиярви күле яры буйында урынлашҡан. Ҡала халҡы 7989 кеше тәшкил итә, ә майҙаны 3930,91 км2, шуларҙың  425,94 км2  эске һыуҙар тәшкил итә

Кемиярви муниципаль берәмегенең үҙәк өлөшөндә яҡынса 5700  кеше йәшәй, шул иҫәптән ҡалала 4700 самаһы,  1000 тирәһе  Каллаанваара-Исокюля районында йәшәй.

Кемиярви — Финляндияның иң төньяҡ  ҡалаһы. Төньяҡта Пелкосенниемьи  муниципалитеты менән, көнсығышта  Салла, көньяҡта  Посио, ә көнбайышта Рованиеми менән сиктәш.

## Тарихы
Кемиярвиға беренсе күсеп ултырыусы  Паавали Оллинпойка Халонен булған, ул Кемиярвиға Нисканкюляның Утаярви урынынан яҡынса 1580 йылда күсеп килә. Ҡатыны  Анна Лауринтютяр Халонен тип аталған, ә балалары  Пааво, Лекка һәм Олли Халонен.  Паавали Халонен ғаиләһе менән күсеп ултырған урын хәҙер  Халосенранта (Халонена яры) исеме аҫтында билдәле. Кусеп ултырыусылар араһында шул ваҡытта ағалы-ҡустылы Пекка һәм Матти Кярплялар була, уларҙың нәҫеле Оулуйоки йылғаһы яры буйындағы Мухос еренән килә. 1631 йылдағы йорт кенәгәһе буйынса Кемиярвила  13 йорт иҫәпләнгән. Уларҙың дүрт йортонда даими йәшәлгән:  Халонен Пааво, Пекка һәм Матти Кярпля һәм Хейкки Хякиялар.  Кемиярви биләмәһендәге Амманваара — боронғо саамдарҙың ҡорбан килтереү урыны булған. Беренсе күскенселәр килеп ултырыуға саамдар хәҙерге Кемиярви биләмәһендә йәшәгәндәр.

Кемиярвиның халҡы һаны ауыл общинаһын һәм Кемиярви ҡасабаһын берләштереүҙән алда  16 000 ашыу кеше тәшкил иткән.

2008 йылдың яҙында Кемиярвиның целлюлоза заводын ябыу  йәмәғәтселектең киң иғтибарын йәлеп итә. Дәүләт шул ваҡытта төбәктә  сәнәғәт  эшмәкәрлеген дауам итеү өсөн  ҙур финанс ярҙамы күрһәтә. Arktos Group компанияһы целлюлоза заводының цехтарында йәбештерелгән ағас брустарын етештереүҙе яйға һалырға маташа.  Әммә был тырышлыҡ уңышһыҙлыҡ менән тамамлана, һәм 2012 йылдың башында предприятие финанс һауыҡтырыу процедураһы эләгә.

Keitele Group компанияһы 2015 йылда элекке целлюлоза заводы  урынында үҙенең  заводын асыуҙы планлаштыра. Компания целлюлоза-ҡағыҙ заводының етештереү  цехтарын инде һатып алған.

## Демографик үҫеше
Иҡтисади структуралағы үҙгәрештәр менән бәйле Кемиярви ҡалаһының халҡы  кәмей. Хәҙерге ваҡытта ҡалала 8000-гә яҡын кеше йәшәй. Түбәндәге таблицала ҡаланың  демографик үҫеше  күрһәтелгән. Кемиярви ҡалаһында (рәсми булмаған мәғлүмәт буйынса) бер нисә йөҙ кешенең  даими йәшәү урыны башҡа урын иҫәпләнә, әммә  үҙенең тормошоноң күп  өлөшөн «икенсе торлаҡта» ҡала биләмәһендә  үткәрә. Ҡуртым йорттарға эйә булған Кемиярви  муниципаль компанияһы бер нисә йыл рәттән граждандарға «икенсе торлаҡ» итеп фатирҙар һата. Бынан тыш, ҡалала буш торған күп ҡатлы ҡуртым йорттар һүтелә.

2012 йылдың ғинуарындағы мәғлүмәттәр буйынса, общинаның халҡы 8277  кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 2,28 кеше/км². Рәсми телдәр — фин, 99,0% халыҡ  өсөн туған тел.  15 йәшкә тиклемге кешеләр өлөшө 10,2 %; 65 өлкән йәштәге кешеләр өлөшө  30,8 % тәшкил итә.

## Ҡала райондары һәм  тораҡ пункттары
Геодезик хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса Кемиярви ҡалаһының райондары булып  (биләмәнең ер кадастры номеры 0 һаны менән башлана)  түбәндәге 8 район тора:

* Каллаанваара
* Үҙәк
* Пеулионваара
* Пюхятунтури
* Сиповаара
* Суому
* Сяркикангас
* Тохмо

Ер кадастрында теркәлгән Кемиярвиның 16 тораҡ пункттары булып  (биләмә номеры 4 һаны менән башлана), түбәндәгеләр  тора:

Ер кадастрында теркәлмәгән тораҡ пункттары йәки территориялары 14:

Кемиярви ҡалаһының сайтында тораҡ пункттарҙың урынлашыуы менән  картаһы бар, әммә уларҙың атамаһы юғарыла әйтеп киткәндәр менән һәр саҡ тап килмәй.  Шулай уҡ Кемиярвиның статистик территориаль бүленешендә  үрҙә телгә алынған ауылдар барыһы ла иҫәпкә алынмай

## Дини берләшмәләр
Кемиярвила инжил-лютеран общинаһы эшләй. Инжил-лютеран сиркәүенең  тергеҙелеүе өсөн хәрәкәтте  төбәктә лестадианлыҡ  һәм шулай уҡ инжил юлынан барыусылар башҡара,  уларҙың урындағы бүлексәһе бар. Башҡа конфессия вәкилдәре Кемиярвиның иллелек  общинаһынан,  шулай уҡ адвентистарҙың фин  Сиркәүе составына ингән адвентистар ойошмаһынан тора.  Бынан тыш Кемиярвила  Йәһәвә шаһиттары общинаһы эшләй.

## Кемиярвиның веб-камералары

* Ҡала үҙәгендә Вапауденкат  урамында вэб-камералар
* Ут күктәре майҙанында вэб-камера 

## Иҫтәлекле урындары
Община урынлашҡан Көнсығыш Лапландия үҙенең саңғы курорттары: Суому, Луосто һәм башҡалар  менән билдәле.  2011 йылдың  ҡышында Рәсәйҙән саңғысы туристарҙы ташыу буйынса Мәскәү-Кемиярви чартер поезы эшләй башланы.

Ҡала янында урынлашҡан матур Кемиярви күле  —  йәйге ял итеү урыны, урман массивтары  һәм ҡалҡыулыҡтар менән уратып алынған. Балыҡ ресурстары  бағыр, алабуға, суртан һәм һыла балығы  популяцияһынан ғибәрәт.

## Туғандаш ҡалалар

*  Вардё, Норвегия
*  Вадсё, Норвегия
*  Кандалакша, Рәсәй
*  Собецу, Япония

## Төбәктә спорт йәмғиәте

* KeKi, хоккей
* Kemijärven Kaiku ry, йөҙөү мәктәбе, йөҙөү спорты

## Төбәктең башҡа йәмғиәттәре

* Төньяҡ-көнсығыш Лаплпндияның һәүәҫкәр эт аҫраусылыҡ клубы  һәм башҡа эт аҫраусылыҡ клубтары  (TOKO, Agility, Palveluskoiratoiminta, Vesipelastus,  Koiranäyttely Metsästyskokeet)
* Маннергейм исемендәге  балаларҙы яҡлау союзы.  Кемиярви берекмәһе.

## Транспорт коммуникациялары

* 5  5 Автомобиль (Хейнола-Куопио-Куусамо-Кемиярви-Соданкюля)
* 82 Автомобиль 82 (Рованиеми-Кемиярви-Салла)
* 944 Автомобиль 944 (Кемиярви-Рануа)
* 945 Автомобиль 945 (Кемиярви-Перя-Посио)
* Күрше тораҡ пункттарға автобус бәйләнеше
* Рованиеми менән тимер юл бәйләнеше

## Галереяһы

Файл:Kostel v Kemijärvi.jpg|Кемиярви сиркәүе
Файл:Suomu March 7 2009.jpg|Суому тауынан күренеш
Файл:Kemijärven sellutehtaan portti lakkautuksen jälkeen.jpg|Кемиярвила целлюлоза-ҡағыҙ комбинаты, төп инеү урыны
Файл:Fell Suomutunturi.jpg|Суому  саңғы курорты 
Файл:Centre of Kemijärvi.JPG| Кемиярви ҡалаһы үҙәге
Файл:Kuusivaara.jpg|Куусиваар тимер юл станцияһы 


## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар

*
*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Кемиярви
* Официальный сайт Кемиярви
* Туристический сайт  
* Статцентр — ключевые данные по Кемиярви  http://www.tilastokeskus.fi/tup/kunnat/kuntatiedot/320.html 
* Kemppa Info 
* Kemijärvi at Gaisma.com
* Карта Кемиярви
* Сайт Суомутунтури