Алыҫ Көнсығыш федераль университеты

**Алыҫ Көнсығыш федераль университеты** — Владивостокта 2011 йылда ойошторолған федераль университет.
2013 йылдан алып Владивостокта АТЭС саммитына 2012 йылда төҙөлгән Русский утрауында кампуста эшләй.

## Тарихы

### Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты
Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты тарихы 1899 йылдың 21 октябрендә Владивостокта Көнсығыш институты асылыу менән башлана.

Төп өйрәнелгән предметтар — ҡытай, япон, маньчжур, корея һәм монгол телдәре. Бынан тыш, инглиз һәм француз телдәре һәм юриспруденция географияһы, Көнсығыш илдәре тарихы, иҫәпселек кеүек дисциплиналар була.

1918 йылда юғары политехникум, аҙаҡ — Алыҫ Көнсығыш техник университеты барлыҡҡа килә. Шул уҡ ваҡытта шәхси тарих-филология, көнсығыш һәм юридик факультеттар барлыҡҡа килә

### Мәктәптәре һәм департаменттары
1920 йылда Көнсығыш институты нигеҙендә Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты ойошторола, уның составына шәхси уҡыу йорттары инә. Университет тиҙ үҫешә һәм Урал аръяғында иң ҙур уҡыу йорттарының береһе була.

1930 йылдың 20 февралдәВЦИК һәм РСФСР Халыҡ Комиссариаты туғыҙ яңы уҡыу йорто төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә, ә сәйәси сәбәптәр буйынса Алыҫ Көнсығыш дәүләт университетын тарҡата. Барлыҡҡа килгән туғыҙ яңы уҡыу йортоноң береһе Алыҫ Көнсығыш политехник институт була, ул 1992 йылда университет статусын ала һәм Алыҫ Көнсығыш дәүләт техник университеты булып китә (Куйбышев исемендәге (Алыҫ Көнсығыш дәүләт техник университеты).

1943 йылда бөтөрлгән Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты базаһында Владивосток дәүләт педагогия институты ойошторола (ВДПИ).

Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты ВДПИ базаһында тергеҙелә һәм СССР Министрҙар Советының 1956 йылдың 29 авгусында Дәүләт Алыҫ Көнсығыш университетын тергеҙеү тураһында 1211-се ҡарары ҡабул ителә, уның составында биш факультет була

1957 йылда тәбиғи-химия факультеты, 1958 йылда тарихи-хоҡуҡи факультет ойошторола, университеттың медицина факультетынан үҙаллы Владивосток дәүләт медицина институты айырылып сыға

1964 йылда океанология бүлеге менән геофизика факультеты асыла.

2009 йылда университетта 41 меңдән ашыу уҡыусы иҫәпләнә, 5 меңгә яҡын хеҙмәткәр эшләй, уларҙың 1515 уҡытыусы, 1058 — ғилми дәрәжәгә эйә.

2009 йылдың 21 октябрендә Рәсәй президенты Дмитрий Медведев «Төньяҡ-Көнбайыш, Волга буйы, Урал һәм Алыҫ Көнсығыш федераль округтарында федераль университеттар булдырыу тураһында» указға ҡул ҡуя, уға ярашлы, өс ай эсендә Алыҫ Көнсығыш дәүләт университеты базаһында Алыҫ Көнсығыш федераль университетын төҙөү планлаштырыла.

2011 йылдың 27 ғинуарында Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министры Андрей Фурсенко Алыҫ Көнсығыш федераль университетын, Алыҫ Көнсығыш дәүләт техник университетын, Тымыҡ океан дәүләт иҡтисад университетын, Уссурийск дәүләт педагогия институтын Алыҫ Көнсығыш федераль университетына берләштереү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуя. Үҙгәртеп ҡороу процесы 2011 йылдың 1 июнендә тамамлана.

## Структураһы

### Филиалдары
Алыҫ Көнсығыш федераль университетҡа дүрт уҡыу йортон берләштергәндән һуң уның составында бер нисә мәктәп ойошторола (АКФУ подразделениелары ошондай исем ала). Һуңынан уларҙың составы үҙгәрә, түбәндә Алыҫ Көнсығыш федераль университетының 2020 йылға ҡарата мәктәптәре:

* Политехник институты (Политех)
* Биомедицина мәктәбе
* Сәнғәт һәм гуманитар фәндәр мәктәбе
* Тәбиғи фәндәр мәктәбе
* Педагогика мәктәбе
* Көнсығыш институты.
* Юридик мәктәп
* Иҡтисад һәм менеджмент мәктәбе
* Һан иҡтисад мәктәбе (2018 йылда асылған).

Университет структураһы 32 академик департаментты, шул иҫәптән 8 мәктәпкә берләштерелгән 65 кафедраны һәм 1 институты (мәктәп) үҙ эсенә ала.

Түбәндәге юғары уҡыу йорттарына 8 ҡалаларҙа филиалдары бар:

* Арсеньев — 2000 йылда ойошторола.
* Артем — филиал
* Большой Камень институты.
* Дальнегорск филиалы, 2017 йылда уны ябыу тураһында мәғлүмәт барлыҡҡа килә, әммә һөҙөмтәлә филиалды һаҡлап ҡалалар.
* Дальнереченск — 2006 йыл. Филиал 2018 йылдың сентябрендә ғәмәлдән сығарыла. 2019 йылдан эшләп килә.
* Находка — 2010 йылда ойошторолған..
* Уссурийск
* Хакодате (Япония).

## Уҡыу эшмәкәрлеге
2019 йылға университетта 200-ҙән ашыу белем биреү программаһы буйынса алып барыла, шуларҙан бакалавриат һәм белгеслек программалары — 100, магистратура — 70, аспирантура һәм докторантура белгеслектәре һаны — 33

## Рейтингтары
Университет 2018 йылда QS World University Rankings рейтингында 110 пунктҡа күтәрелде һәм алдынғы юғары уҡыу йорттары төркөмөндә 541-нән 550-гә тиклем урын ала. Шулай уҡ ДВФУ БРИКС һәм «үҫешеүсе Европа һәм Үҙәк Азия» араһында топ-100 рейтингында һәйбәт позициялар биләй. 2018 йылда университет тәүге тапҡыр THE предметлы рейтингына инә: «Физик фәндәр» өлкәһендә 601-800-800-се урын һәм «Тормош тураһында фән» өлкәһендә 601-се урынды биләй. Шулай арыу ғына урын биләй 2019 йылда «Университеттың өс миссияһы» халыҡ-ара рейтингында 701-800-се урынды алды һәм 2020 йылда — Рәсәй юғары уҡыу йорттары рейтингында 25-се урын. 5-100 Проектында ҡатнашыусы

## Хеҙмәттәшлеге
2018/2019 уҡыу йылында АКФУ-ла 74 илдән 3500-ҙән ашыу ил ил студенты уҡый. Яҡынса 60 проценты уларҙың — Азия-Тымыҡ океан регионы граждандары. Иң ҙур диаспораны Ҡытай, Корея (КХДР һәм Корея Республикаһы), Һиндостан һәм БДБ илдәренән студенттар биләй. Шулай уҡ Африка һәм Латин Америкаһы илдәренән дә бар. Алыҫ Көнсығыш федераль университетта 180-дән ашыу профессор, шул иҫәптән АҠШ, Австралия, Япония, Германия, Франция, Англия, Мысыр, Норвегия, Мексика, Перу һәм башҡа илдәрҙән уҡытыусылар йәлеп ителгән. Ҡытай, Япония, Тайвань, АҠШ, Европа һәм БДБ илдәренең күп кенә юғары уҡыу йорттары араһында студенттар менән алмашыу программалары эшләй.

АКФУ һәм башҡа илдәрҙең юғары уҡыу йорттары араһында әүҙем хеҙмәттәшлек алып барыла. Вуз Японияның юғары уҡыу йорттары — Хоккайдо Университеты (саппоро ҡалаһы) һәм Токай Университеты (Токио) менән әүҙем хеҙмәттәшлек итә. 2017 йылдан АКФУ һәм Хоккайдо университеты менән уртаҡ проекттарҙы тормошҡа ашыра башланы. 2018 йылдан Хоккайдо университетында ДАКФУ студенттарының стажировка программаһы эшләй башлай. 2019 йылдан АКФУ-ла ике дипломлы магистр программаһы һәм археология һәм антропология буйынса юғарыла иҫкә алынған университет асыу күҙаллана. Токай университеты менән хеҙмәттәшлек 2017 йылда башлана, Рус утрауында Халыҡ-ара дзюдо клубы асыла, ә киләһе йылда юғары уҡыу йорттарының уҡытыусылары һәм студенттары менән алмашыуҙы башлай. Шул уҡ йылда АКФУ-ла Токай университетының беренсе Рәсәй офисы асыла..

2019 йылда Пекинда, Ҡытай фәндәр академияһы янында АКФУ вәкиллеге асылырға тейеш була.

2020 йылда Ноидта, Амити университетында АКФУ вәкиллеге асыла

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 
* Дальневосточный университет // Университеты и научные учреждения / Ред. коллегия: Р. И. Белкин, Г. И. Бройдо, Х. З. Габидуллин и др.; Наркомпрос РСФСР. — 2-е изд., перераб. и доп. — М.; Л.: Объединённое научно-техническое издательство, 1935. — VIII, 585 с.
* 

## Шулай уҡ
* Категория: Выпускники Дальневосточного федерального университета
* Категория: Преподаватели Дальневосточного федерального университета

## Һылтанмалар
* Сайт ДВФУ
* Сайт Филиала ДВФУ в городе Хакодате, в Японии
* Профиль ДВФУ на портале StudyInRussia