Намаҙҙар

**Исламда [[намаҙ]]** () — намаҙ ваҡытҡа ҡарап, килеп сыҡҡан хәл-ваҡиғаларға бәйле төрлө формаларҙа уҡыла. Намаҙҙарҙың күпселеге ике рәкәғәттән торһа ла, бағышланылышына ҡарап, рәкәғәттәр иҫәбендә айырыуса ныҡ айырыла. Ғәҙәти рәкәғәттәре булмаған берҙән-бер намаҙ — ул йыназа, ул аяғөҫтө тороп, доғалар араһында ҡулдарҙы күтәреп, тәкбир әйтеүҙән тора.

## Көн һайын биш тапҡыр намаҙ уҡыу

Мосолмандарҙың тәүлек ваҡытына ҡарап көн һайын ҡылған биш намаҙы иң мөһимдәре һәм билдәлеләре булып тора. Был намаҙҙарҙы уҡыу бәлиғ булған һәр мосолман-мөслимәнең бурысы булып тора.

# Фәжер(, сабах — ҡояш сыҡҡанға тиклем уҡыла торған иртәнге фарыз намаҙ. 2 рәҡәғәтле.
# Ҙуһри ( өйлә намаҙы — ҡояш зениттан ауалай башлағандағы, төшкө фарыз намаҙ.
# Ғаср (, икенде — эңер алдынан, предметтарҙың күләгәһе үҙҙәренән ике тапҡырға оҙонайғас, уҡыла торған фарыз намаҙ — 4 рәҡәғәтле.
# Мәғриб (, аҡшам — ҡояш байығас, шәфәҡ яҡтыһы бөткәнсе уҡыла торған 3 рәҡәғәтле фарыз намаҙ.
# Иша ( «киске аш ваҡыты»), йәстү намаҙы — 4 рәҡәғәтле төнгө фарыз намаҙ. Намаҙ ҡояш байығандан һуң шәфәҡ һүнгән ваҡытта башлана һәм таңға тиклем дауам итә (ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, йәстү төн уртаһында тамамлана).

## Фарыз намаҙҙар
Фарыз намаҙҙар — мосолмандарҙың мотлаҡ үтәлергә тейешле бурысы һәм уларҙың үтәлмәүе өсөн гонаһ иҫәпләнә.

### Йыназа намаҙы

Йыназа намаҙы ( — мәрхүмде ерләр алдынан башҡарылған доға. Мәрхүм мосолман өсөн йыназа намаҙын үтәү — коллектив бурыс, әгәр йәмәғәттән бер мосолман да уны башҡармаһа, бөтәһенә лә гонаһ яҙыла..

### Йома намаҙы

Йома намаҙы ( — «йәмиғ намаҙы», «йома намаҙы») — өйлә намаҙы урынына йәмиғ мәсәтендә уҡыла торған ике рәкәғәтле йәмәғәт намаҙы.

### Ғәйет намаҙы
Ғәйет намаҙы ( — «байрам намаҙы»),— Ураҙа байрамы һәм Ҡорбан байрамдарында ҡояш ҡалҡҡандан һуң ярты — бер сәғәт үткәс башҡарыла торған ике рәкәғәтле байрам намаҙы. Ирҙәргә һәм ҡатын- ҡыҙҙарға байрам намаҙын мәсеттә уҡыу яҡшы.

## [[Сөннәт намаҙҙар]]

Сөннәт намаҙҙар — мосолмандың мотлаҡ булмаған һәм үтәлмәгән өсөн мосолманға гонаһ һалынмаған намаҙҙар.

### [[Әүүәбин намаҙы]]

Дүртенсе (аҡшам) һәм бишенсе (йәстү) намаҙҙар араһында ҡылынған сөннәт намаҙ. Рәҡәғәттәр һаны: теләк буйынса 6-нан 20-гә тиклем.

### Витр

**[[Витр]]** ( — «таҡ һанлы намаҙ») — йәстүҙән һуң уҡыла торған 3 рәҡәғәтле сөннәт намаҙ. Рамаҙан айында тәрәүих намаҙынан һуң һуңғы рәҡәғәтендә Ҡонот доғаһы ҡушып уҡыла. Ҡайһы бер ислам ғалимдары (башлыса хәнәфиҙәр) уны мотлаҡ (вәжиб) тип һанаған.

### [[Тәһәрәт|Тәһәрәт намаҙы]]
Тәһәрәт намаҙы, вуду () мәкруһ ваҡыт ҡына булмаһа, ритуаль тәһәрәт алыныу менән уҡыла торған намаҙ (тәндәге һыу кипмәҫ элек); ул ике рәкәғәттән тора..

### [[Духа]]
**Духа** ( — Ҡояш тулыһынса сыҡҡас уҡыла торған сөннәт намаҙ. Намаҙ ваҡыты төшкә тиклем дауам итә.

### [[Ишраҡ намаҙы]]

Рәҡәғәттәр һаны 2-4. Ҡояш тулыһынса сыҡҡас, 15—20 минуттан уҡыла.

### Күсүф менән Хүсүф

Күсүф () — «Ҡояш тотолоуы», Хүсүф () — «Ай тотолоуы» — ваҡытында башҡарылған күмәк намаҙ.. Күсүф менән Хүсүф намаҙҙары күк есемдәре тотолғандан алып күк йөҙө яҡтырғанға тиклем башҡарыла..

### Истисҡа

Истисҡа ( — ҡоролоҡ ваҡытында ямғыр теләү намаҙы.

### Истихара

Истихара ( . Истихара намаҙы дөрөҫ ҡарар ҡабул итеүҙә ярҙам һорап башҡарылған ике рәҡәғәтлек сөннәт намаҙы..

### Рәтибәт

Рәтибәт намаҙы ( фарыз намаҙҙарға тиклем һәм һуңынан уҡыла торған 2 рәҡәғәт сөннәт намаҙҙар.. Түбәндә таблицала һәр доға алдынан һәм унан һуң уҡыла торған рәтибәт-намаҙ рәҡәғәттәре һаны килтерелгән.

### Тәсбих

Тәсбих намаҙы () эшләнгән гонаһ өсөн тәүбә итеү намаҙы.

### Тәүбә

Тәүбә намаҙы ( нәфел намаҙы кеүек 2 рәҡәғәт итеп уҡыла. «Әл-Фатиха» сүрәһенән һуң теләгән бер сүрәне уҡыйҙар.. .

### Тәһәжжүд

Тәһәжжүд (), Тәрәүих ( — йәстүҙән һуң уҡыла торған төнгө намаҙ. Рамаҙан айында уҡылғаны — тәрәүих (). Тәрәүих витр алдынан уҡыла..

### Тәхиәт әл-мәсет
Тәхиәт әл-мәсет ( — ишек төбөндә уҡылған «мәсет сәләмләү» намаҙы.

### Хәжәт

Хәжәт намаҙы ( — берәй эш килеп сыҡһын өсөн йә ауырлыҡты еңеп сығыуҙы һорап уҡылған намаҙ. Был намаҙҙа мосолмандар Аллаһтан ауырлыҡтарҙан, тормош проблемаларынан һәм уңышһыҙлыҡтарҙан ҡотолдороуын һорай. Намаҙ мотлаҡ төнгө намаҙҙан һуң башҡарыла һәм 2, 4 йәки 12 ракааттан тора..

## Доға ҡылыу формалары

### Шәхси намаҙ
Шәхси намаҙҙы ирҙәр ҙә, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа башҡара.

### Ҡатын-ҡыҙ намаҙы

Ҡатын-ҡыҙ намаҙы ирҙәрҙекенән бер аҙ айырылып тора. Ғәүрәт мотлаҡ ҡаплаулы булырға тейеш. Айырмалыҡтар:

* Руҡуғта һәм сәждәлә ҡорһағын янбаштарына яҡыныраҡ тота һәм шулай уҡ терһәктәрен тәненә ҡыҫа.
* Доғаларҙы тауышланып уҡығанда ҡатын-ҡыҙҙар тауышын күтәрмәй.
* Әл-Фатиха сүрәһен уҡығанда ҡатындар бер усын икенсеһе өҫтөнә ҡуйып, түшенә һала.
* Руҡуғ эшләгәндә ҡул ҡатын-ҡыҙҙар арҡаһын һәм тубығын бер аҙ бөгәләр, бармаҡтарын тубыҡ өҫтөнә йәйеп һалмайҙар.
* Әгәр ҙә имам намаҙ ваҡытында хата эшләһә, ул бер ни ҙә әйтмәйенсә, ҡулын сәпелдәтеп алырға тейеш..

### Йәмәғәт намаҙы

Йәмәғәт намаҙы ( — коллектив намаҙ уҡыу фарызға тиңләштерелгән сөннәт.. Ир-егеттәр өсөн мәсеттә намаҙ уҡыу шәхси намаҙға ҡарағанда 27 тапҡырҙан ашыуға сауаплыраҡ, ә ҡатын-ҡыҙ өсөн өйҙә уҡыған намаҙ сауаплыраҡ.

### Ҡәсер
Ҡәсер намаҙ ( — « доға») — ҡыҫҡартылғаннамаҙ, кеше юлда саҡта ҡулланылған ике намаҙҙы берләштереү..

### Хәүеф намаҙы

Хәүеф намаҙы ( — « ҡурҡыу») — коллектив намаҙ формаһы, доға ҡылыусыларҙың ике төркөмө сиратлап имам артынан күмәк намаҙ ҡыла. Мөхәммәт Пәйғәмбәр тәүге тапҡыр Үхүд һуғышы алдынан ҡуллана. Хәүеф намаҙы йыртҡыстар һөжүм итеү ҡурҡынысы янағанда, вулкан атылғанда, ер тетрәгәндә, һыу баҫҡанда башҡарыла. Ҡурҡыныс янағанда ҡылынған намаҙҙа хаталар иғтибарға алынмай.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*