Windows

**Windows** ( ,; халыҡ телендә— **Виндоус, Винда, Виндус**) —  Microsoft корпорацияһының  графиклы интерфейс ярҙамында идара итеүгә йүнәлтелгән коммерция операцион системалары (ОС) ғаиләһе. Башта  Windows 1980 һәм 1990  йылдарҙа  киң таралған MS-DOS операцион системаһы өсөн график өҫтәлмә ( надстройка) була. Net Applications ресурсы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 2014  йылдың август  айына Windows  операцион системаһы шәхси компьютерҙарҙың  88 % менән идара итә. Windows x86, x86-64, IA-64 һәм ARM   платформаларында эшләй. DEC Alpha, MIPS, PowerPC һәм SPARC өсөн версиялар ҙа булған.

## Версиялары
* Windows 1.0 (1985)
* Windows 2.0 (1987)
* Windows 2.1 (1988)
* Windows 3.0 (1990)
* Windows 3.1 (1992)
* Windows 3.11 for Workgroups (1993)
* Windows 3.2 (1994)
* Windows NT 3.1 (1993)
* Windows NT 3.5 (1994)
* Windows NT 3.51 (1995)
* Windows 95 — Windows 4.0 (1995)
* Windows NT 4.0 (1996)
* Windows 98 — Windows 4.1 (1998)
* Windows 2000 — Windows NT 5.0 (1999)
* Windows ME — Windows 4.9 (2000)
* Windows XP — Windows NT 5.1 (2001)
* Windows XP 64-bit Edition — Windows NT 5.2 (2003)
* Windows Server 2003 — Windows NT 5.2 (2003)
* Windows XP Professional x64 Edition — Windows NT 5.2 (2005)
* Windows Vista — Windows NT 6.0 (2006)
* Windows Home Server — Windows NT 5.2 (2007)
* Windows Server 2008 — Windows NT 6.0 (2008)
* Windows Small Business Server — Windows NT 6.0 (2008)
* Windows 7 — Windows NT 6.1 (2009)
* Windows Server 2008 R2 — Windows NT 6.1 (2009)
* Windows Home Server 2011 — Windows NT 6.1 (2011)
* Windows 8 — Windows NT 6.2 (2012)
* Windows Server 2012 — Windows NT 6.2 (2012)
* Windows 8.1 — Windows NT 6.3 (2013)
* Windows Server 2012 R2 — Windows NT 6.3 (2013)
* Windows 10 — Windows NT 10.0 (2015)
* Windows Server 2016 — Windows NT 10.0 (2016)
* Windows Server 2019 — Windows NT 10.0 (2018)
* Windows 11 — Windows NT 10.0 (2021)
* Windows Server 2022 — Windows NT 10.0 (2022)

## График интерфейстары һәм DOS өсөн киңәйтеүҙәр

Windows –тың тәүге версиялары  тулы операцион системалар булмаған,  был DOS  операцион системаһының ҡушымталары  һәм ысынында  күп функциялы киңәйтеү булған.  Был киңәйтеү  процессорҙың яңы эш режимдарын өҫтәгән, күп мәсьәләне сисеүҙе , аппарат тәъминәтендә интерфейстарҙы стандартлаштырыуҙы  тәьмин иткән, ҡушымталар араһында мәғлүмәт алмашыуҙы һәм   ҡулланыусы интерфейстары программаларының  бер төрлөлөгөн  өҫтәгән. График интерфейсын булдырыу өсөн  эскә ҡуйып  эшләнгән GDI һәм USER кәрәк.  Windows-тың тәүге версиялары өс  модулдән торған — KERNEL, GDI һәм USER. Тәүгеһе компьютерҙың хәтере менән идара итеүҙе, эшләнә торған файлдарҙы эшләтеп ебәреү һәм  DLL динамик бибилиотекаларҙы ҡушымта менән тәьмин иткән,икенсеһе графика өсөн,  өсөнсөһө— тәҙрәләр өсөн  яуап биргән. Улар Intel 8086-дан башлап процессорҙар менән эшләй .

# Windows 1.0 (1985)
# Windows 2.0 (1987) — системала графиклы тәҙрәләрҙә  DOS- ҡушымталарын ҡабыҙып ебәреү мөмкинлеге эшләнә,  һәр бер ҡушымтаға тулы 640 Кбайт хәтер бирелә . 2.03 (2.0/386)  версияһында  80386 процессорҙарына ярҙам хеҙмәте  (поддержка)  яҡшыртыла.
# Windows 2.1 (1988) —  80286 һәм  80386  процессорҙарының бөтә айырымлыҡтарына ла  тулы  ярҙам хеҙмәте (поддержка) эшләнә.
# Windows 3.0 (1990) — 80386 процессорҙарына ярҙам хеҙмәте  (поддержка) һәм   һаҡланған режим  яҡшыртылған .
# Windows 3.1 (1992) —Windows 3.0 ныҡ  яңыртылған: UAE (ғәмәли программаларҙың ҡотолғоһоҙ хаталары)  алып ташланған,  OLE механизмы , WYSIWYG режимында баҫтырыу («ни күрһәң, шуны алаһың»),  TrueType шрифттары өҫтәлгән, файлдар диспетчеры үҙгәртелгән, мультимедия функциялары өҫтәлгән. 8086 процессорға   һәм реаль режимды тәьмин итеү хеҙмәте (support) туҡтатылған.
# Windows 3.2 (1994) —Windows 3.1 Ҡытай версияһы. Был  сикләнгән  яңыртыу  була, сөнки ул тик ҡытай телендәге ҡатмарлы яҙыуҙарҙың хаталарын ғына төҙәтә .
# Windows for Workgroups 3.11 (1993) — Windows эшсе төркөмдәр өсөн, локаль селтәргә ярҙам хеҙмәте булған ОС төркөмөнөң тәүге версияһы. Сиcтемала ядроның айырым яҡшыртылған яҡтары тикшерелгән , һуңыраҡ ул Windows 95 ҡуйылған . Был версиянан башлап, 80286  процессор һәм  стандарт режим тәьмин итеү хеҙмәте туҡтатыла .

## Хронология

ImageSize = width:1024 height:78
PlotArea = width:924 height:51 left:100 bottom:26
AlignBars = justify

Colors =
 id:16BitLine value:red
 id:9xLine value:orange

Period = from:1984.5 till:2006
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:2 start:1985
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1985

PlotData =
 align:left textcolor:black fontsize:10 mark:(line,black) width:25 shift:(3,1)

 bar:16-бит color:16BitLine
 from:1985.83 till:2000.1
 at:1985.83 text:Windows~1.0
 at:1987.80 text:Windows~2.0
 at:1990.33 text:Windows~3.0
 at:1992.00 text:Windows~3.1

 bar:9x-линия color:9xLine
 from:1995.6 till:2004.99
 at:1995.60 text:Windows 95
 at:1998.50 text:Windows 98
 at:2000.73 text:Windows ME



ImageSize = width:1024 height:103
PlotArea = width:924 height:77 left:100 bottom:26
AlignBars = justify

Colors =
 id:NTLine value:yellow
 id:ServerLine value:yellowgreen

Period = from:1992.5 till:2016.40
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:2 start:1993
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1993

PlotData =
 align:left textcolor:black fontsize:10 mark:(line,black) width:25 shift:(3,1)

 bar:NT-линия color:NTLine
 from:1993.55 till:end
 at:1993.55 text:NT~3.1
 at:1994.67 text:NT~3.5
 at:1995.33 text:NT~3.51
 at:1996.55 text:Windows NT 4.0~Workstation 
 at:2000.17 text:Windows~2000
 at:2001.77 text:Windows~XP
 at:2006.87 text:Windows~Vista
 at:2009.87 text:Windows~7
 at:2012.83 text:Windows~8
 at:2013.72 text:Windows~8.1
 at:2015.67 text:Windows~10
 bar:Server-линия color:ServerLine
 from:1993.55 till:end
 at:1993.55 text:NT~3.1
 at:1994.67 text:NT~3.5
 at:1995.33 text:NT~3.51
 at:1996.55 text:Windows NT 4.0 Server
 at:2000.17 text:Windows 2000 Server
 at:2003.30 text:Windows~Server 2003
 at:2008.18 text:Windows~Server 2008
 at:2010.20 text:Windows~Server 2008 R2
 at:2012.84 text:Windows~Server 2012
 at:2013.72 text:Windows~Server 2012 R2



ImageSize = width:1024 height:103
PlotArea = width:924 height:77 left:100 bottom:26
AlignBars = justify

Colors =
 id:CELine value:skyblue
 id:MobileLine value:magenta

Period = from:1996 till:2017
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:2 start:1997
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1997

PlotData =
 align:left textcolor:black fontsize:10 mark:(line,black) width:25 shift:(3,1)

 bar:CE-линия color:CELine
 from:1996.92 till:end
 at:1996.92 text:CE~1.0
 at:1997.75 text:Windows~CE 2.0
 at:2000.50 text:Windows~CE 3.0
 at:2002.08 text:Windows~CE 4.0
 at:2004.66 text:Windows~CE 5.0
 at:2006.75 text:Windows~CE 6.0
 at:2007.92 text:Windows~CE 6.0 R2
 at:2009.75 text:Windows~CE 6.0 R3
 at:2011.20 text:Windows~Embedded~Compact 7
 at:2013.20 text:Windows~Embedded~Compact 2013

 bar:Mobile-линия color:MobileLine
 from:1996.00 till:end
 at:1996.00 text:Handheld~PC 1.0
 at:1997.20 text:Handheld~PC 2.0
 at:2000.33 text:Pocket~PC 2000
 at:2001.75 text:Pocket~PC 2002
 at:2003.50 text:Windows~Mobile 2003
 at:2005.42 text:Windows~Mobile 5.0
 at:2007.10 text:Windows~Mobile 6
 at:2008.14 text:Windows~Mobile 6.1
 at:2009.42 text:Windows~Mobile 6.5
 at:2010.75 text:Windows~Phone 7
 at:2012.89 text:Windows~Phone 8
 at:2014.49 text:Windows~Phone 8.1
 at:2016.24 text:Windows~10 Mobile


## Ҡулланышы
2019 йылдың июненә  Windows  88,5 % яҡын шәхси компьютер һәм эш станцияларында ҡуйылған.Һуңғы ваҡытта уны һатыу бер аҙ әҙәйгән . Быны шәхси компьютерҙар һатыу әҙәйеү һәм конкурент  ОС  macOS һәм Linux үҙ тауарын күберәк һата башлауы менән аңлаталар. Әлеге ваҡытта  W3Schools-тың 2017 йылдың июль айы мәғлүмәте буйынса Windowsтарҙан   Windows 10 иң популяры ( 37 %  яҡын).

2019 йылдың февраленә  Windows-тың мобиль төрөнөң өлөшө  0,16 %,  ПК өсөн версия 74 %, шулай итеп, барлығы 74,16 %.

## Microsoft Edge
162 киңәйтеү өсөн Microsoft бер нисә ай элек яңы Edge һ тәшкил итә. Хәҙер һаны 1200 тирәһе тәшкил итә.

## Ҡарағыҙ
* Список операционных систем
* Windows API
* Проводник Windows
* Windows Script Host
* Многозадачность

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 

## Һылтанмалар

* 
* Центр загрузки Майкрософт: Windows
*