Элизабет Робоз Эйнштейн

**Элизабет Робоз Эйнштейн** (; 11 апрель 1904 йыл — 9 ғинуар 1995 йыл) — ғалим-биохимик һәм нейробиолог, нейрохимия өлкәһендә пионер; төп миелин аҡһымы айырылыуҙа һәм уның тарҡау склероз үҫешендәге ролен тикшереү буйынса билдәле.

## Биографияһы
Элизабет Робоз 1904 йылда Сасварош ҡалаһының (, Венгрия короллеге; хәҙерге ваҡытта — Орэштие, Румыния) баш раввины ғаиләһендә тыуған. Әсәһе үлгәндән һуң, атаһы ғаиләне Венгрияның Ньиредьхаза ҡалаһына күсереп алып килә.

Будапешт университетына йәһүдтәрҙе ҡабул итеүгә сикләүҙәр индереү арҡаһында Робоз Вена университетына уҡырға инә, уны 1928 йылда органик химия буйынса отличие менән тамамлай. Венгрияға ҡайтҡандан һуң дәрәжәне раҫлау өсөн имтихандарҙы яңынан бирергә мәжбүр була.

Студент булараҡ, үҫемлектәрҙең биохимияһын өйрәнә. Аҙаҡ, инде Венгрияла, венгр ауыл хужалығы фирмаһында үҫемлек нутрициологияһы буйынса лабораторияға нигеҙ һала.

1940 йылда антисемит кәйефтәр көсәйеү сәбәпле Робоз Венгриянан АҠШ-ҡа ауыл хужалығы белгесе булараҡ виза менән күсенә.

Элизабет Робоз 1959 йылда данлыҡлы Альберт Эйнштейндың өлкән улы Ганс Альберт Эйнштейнға (1904—1973) кейәүгә сыға. Иренең вафатынан һуң уның биографияһын яҙа һәм 1991 йылда уны баҫтырып сығара.

Робоздың академик карьераһы 1942 йылда Калифорния технология институтының ғилми хеҙмәткәре булараҡ башлана, унда Арье Жан Хаген-Смит менән эшләй. Һуңынан ул Вайоминг университетында, Инженер колледжында, Стэнфорд университетында һәм Стэнфорд университетыының аҙыҡ-түлек тикшереү лабораторияһында эшләй

1952 йылда Элизабет Робоз Джорджтаун университетына күсә, унда студент-медиктарҙы уҡыта. Нәҡ ошо ваҡытта ул тарҡау склероз менән ҡыҙыҡһына.

Ул 1958 йылда Стэнфорд университетына ҡайта, унда Кошландтың яңы нейрохимия лабораторияһын етәкләй..

1959 йылда Сан-Францискола Калифорния университетына һәм һуңынан Берклиҙа Калифорния университетына күсә.

Эштәренең күп өлөшөн Психик сәләмәтлек милли институтының клиник лабораторияһында тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнгән Һаулыҡ һаҡлауҙың милли институттары аша АҠШ хөкүмәте хуплай.

Элизабет Робоз Эйнштейн Америка химия йәмғиәтенең, Эксперименталь биология һәм медицина йәмғиәтенең һәм Америка неврология йәмғиәтенең ағзаһы була. 1957 йылда ул Мейнард Коэн һәм Дональд Б.Тауэр менән бергә нейрохимия бүлеген ойоштора.

## Тикшеренеүҙәре
Элизабет Робоз Эйнштейн Кэриан Киз менән берлектә эксперименталь аутоиммунн энцефаломиелит ваҡытында тарҡау склерозды һәм башка демиелинизирлаусы сирҙәрҙе өйрәнеү өсөн шарттар моделләштереүсе миелиндың төп аҡһымын антиген булараҡ билдәләй. Тикшеренеүҙәргә тиклем ғалимға иммун яуапҡа тап нимә сәбәп тороуы билдәһеҙ була. Был асыш антигендарҙы даирәһен тарайтырға һәм һәм сиргә дусар булғанда иммунотерапияның потенциаль мөмкинлектәрен тикшерергә мөмкинлек бирә.

1968 йылда Робоз Эйнштейн тарҡау склероздың Милли йәмғиәтенән грант ала, ул Сан-Францискола Калифорния университетындағы коллегалары менән артабан тикшереүгә йүнәлтелә.Шулай уҡ уның иммуноглобулин һәм арҡа елегендәге шыйыҡсала гликопротеид кимәлен үлсәү ысулдарын эшләй һәм уларҙың үҙгәрешен сирҙәргә нисек йоғонто яһауын өйрәнә.

1961 йылдан 1962 йылға тиклем Робоз Эйнштейн Бангкок университетында SEATO стипендиаты була һәм Пастерҙың Бангкок университетында ҡотороуҙан вакцианциянан һуң энцефаломиелиттарҙы өйрәнеү буйынса тикшеренеүҙәр үткәрә.
Шулай уҡ Сан-Францисколағы Калифорния университетында ул нервы туҡымаларының аҡһымын тикшереүҙе етәкләй, ә Беркли ҡалаһындағы Калифорния университетында миелиногенез процесына тиреоид гормондарының йоғонтоһон өйрәнеүҙә ҡатанаша, был артабан яңы тыуған сабыйҙар, гипотиреоз менән яфаланыусылар өсөн гормональ алмаштырыусы терапия эшләргә мөмкинлек бирә.

## Айырым баҫмалары
* 
* Elizabeth Roboz Einstein. The Isolation From Bovine Spinal Cord Of A Homogeneous Protein With Encephalitogenic Activity
* Elizabeth Roboz Einstein. The Isolation From Bovine Spinal Cord Of A Homogeneous Protein With Encephalitogenic Activity

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Einstein, Elizabeth Roboz (рус.). Дата обращения: 18 мая 2020. Архивировано 18 мая 2020 года. — Карточка учёного в базе данных Scopus