Футбол буйынса СССР йыйылма командаһы

**Футбол буйынса СССР йыйылма командаһы** — футбол буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа һәм осрашыуҙарҙа СССР исеменән сығыш яһаған йыйылма команда. 1923 йылдан алып 1991 йылға тиклем була. Йыйылма команданы контролдә тотоусы һәм уға идара итеүсе ойошма булып СССР футбол федерацияһы тора.

## Ҡаҙаныштары

### Донъя чемпионаттары
* 1966 йылғы донъя чемпионатында 4-се урын (тренеры — Николай Морозов)

### Европа чемпионаттары
* 1960 йылда Европа чемпионы (тренеры — Гавриил Качалин)
* 1964 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Константин Бесков
* 1972 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Александр Пономарев)
* 1988 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Валерий Лобановский)

### [[Йәйге Олимпия уйындары]]
* 1956 йылғы Олимпия уйындарының чемпионы (тренеры — Гавриил Качалин)
* 1988 йылғы Олимпия уйындарының чемпионы (тренеры — Анатолий Бышовец)
* 1972 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Александр Пономарев)
* 1976 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Валерий Лобановский)
* 1980 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Константин Бесков)

## Халыҡ-ара турнирҙарҙа сығыш яһау статистикаһы

### Футбол буйынса донъя чемпионаты

* * — өҫтәмә матчта еңә;
* ** — Чили йыйылмаһы менән уйынға килмәгән өсөн техник яҡтан еңелеү иҫәпләнә.

### Футбол буйынса Европа чемпионаты

## Тәүге аҙымдар

Беренсе донъя һуғышы, Октябрь революцияһы һәм артабанғы Граждандар һуғышы ваҡиғалары менән бәйле оҙайлы тәнәфестән һуң Рәсәй дәүләте йыйылмаһы 1923 йылда РСФСР йыйылмаһы исеме менән саҡырыла. Ул саҡта команда Европалағы Эстония, Норвегия һәм Швеция йыйылма командаларына ҡаршы өс матчта уйнай, һәр ҡайһыһында еңә (дөйөм иҫәп 9:5). Бөтә Союз күләмендәге йыйылма командаһы тәүге тапҡыр 1924 йылдың аҙағында Төркиә йыйылма командаһына ҡаршы тәүге матч өсөн саҡырыла. Ул 1924 йылдың 16 ноябрендә Мәскәүҙә уйнала һәм совет футболсыларының еңеүе менән тамамлана — 3:0.

Артабанғы 11 йыл эсендә (1925—1935) СССР йыйылма командаһы 40-тан ашыу халыҡ-ара матч үткәрә, шуларҙың 4-е генә өйҙә була.

Үҙ тарихында тәүге тапҡыр СССР йыйылмаһы 1927 йылда Вена эшсе командаһынан Дрезденда 1:3 иҫәбе менән еңелә. Яуап матчында реванш ала.

1928—1929 йылдарҙа СССР йыйылма командаһы саҡырылмай.

## Рәсми сығыштарының башланыуы
СССР ФИФА-ға икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң бер йыл үткәс, 1946 йылдың 25 июнендә инә.

Шул уҡ ваҡытта йыйылма командала тәнәфес 17 йыл (1935—1952) тәшкил итә.

Бындай өҙөклөк СССР-ҙың икенсе донъя һуғышында әүҙем ҡатнашыуы ғына түгел, ә 1936 йылда футбол буйынса СССР чемпионаты башланыуы сәбәпсе була: совет футболының көсө илдең иң көслө клубтары матчтарында һынала. «Динамо» (Мәскәү), «Динамо» (Тбилиси), «ЦСКА» һәм «Спартак» (Мәскәү) 1937 йылда басктар командаһы менән осрашыуҙар үткәрә, улар бөтә матчтарҙа ла еңеү яулай, тик "Спартак"тан ғына еңелә. Шулай уҡ һуғыштан һуң Мәскәү "Динамоһы"ның, башҡа совет клубтары уйынсылары менән көсәйтелеп, Бөйөк Британияға сәйәхәте лә киң билдәле, уның барышында футболға нигеҙ һалыусылар менән 4 матч (2 еңеү, 2 тигеҙ иҫәп) уйнала.

## Йыйылма команда рекордсмендары

### Уйындар һаны буйынса

### Иң яҡшы бомбардирҙар

## Экипировка

### Етештереүселәр

### Өй уйындарында

### Ҡунаҡ булараҡ уйындарҙа

## Сәнғәттә
* Нәфис фильм Одиннадцать надежд (СССР, 1975 йыл)
* Нәфис фильм Гол в Спасские ворота (СССР, 1990 йыл)

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Футбол буйынса СССР Олимпия йыйылма командаһы
* Футбол буйынса БДБ йыйылма командаһы
* Футбол буйынса Рәсәй йыйылма командаһы
* Список игроков сборной СССР, СНГ, России по футболу

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Великие сборные: СССР. // Приложение к еженедельнику «Футбол». 2009, № 1 (37).
* *[[Вартанян, Аксель Татевосович|Аксель Вартанян]].* Футбол в маскарадных нарядах // Спорт-Экспресс, № 8 (2800), 14 января 2002.
* Кенкишвили Симон Наскидович. «Однажды в Париже, или сборная СССР — первый чемпион Европы», Издательство АПСН СКНЦ ВШ, Ростов-на-Дону, 2011. ISBN 978-5-87872-612-2

## Һылтанмалар

* Архив РСССФ с 1912 года
* Архив РСССФ о игроках сборной СССР, сыгравших наибольшее количество матчей и забивших наибольшее количество голов
* Все сборные СССР и России по футболу
* Медиа библиотека Сборной СССР по футболу
* Блестит только золото
* Детско-юношеские футбольные соревнования в СССР