Исмәғил (Ауырғазы районы)

**Исмәғил** (; боронғо исеме **Үҙәнбаш**) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы татар ауылы. Исмәғил ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 918 кеше.
Почта индексы — 453488, ОКАТО коды — 80205813001.

## Географик урыны
Исмәғилауылы Өршәк йылғаһы ҡушылдығы Өйәҙән йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 38 км

## Тарихы
Исмәғил (Үҙәнбаш) ауылы 1795 йылда «яңынан булдырылған» Үҙәнбаш тип аталған. Ул саҡта ауылда 6 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ яһаҡлы татар йәшәгән. Улар Боғорослан өйәҙенең Ҡотломбәт ауылынан һәм Минзәлә өйәҙенең Дүсмәт ауылынан сыҡҡан. Шул уҡ ваҡытта бында Волга йылғаһы бассейнындағы Түбәнге Новгород губернаһы Сергач өйәҙенең Грибаново һәм Ключищи ауылдарынан хеҙмәтле татарҙар: 15 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ күсеп килгән. Ауыл халҡы алпауыт гвардия капитаны Левашов һатып алған Өршәк-Мең башҡорттарынан аҫаба ерҙәрендә, 1812 йылғы купчий ҡағыҙы буйынса яңы хужаға (Левашовҡа) беркетелгән биләмәлә, төпләнә. 1816 йылғы VII ревизияла ауылға нигеҙ һалыусының улы 32 йәшлек Сәйфетдин Исмәғилов теркәлгән.

1859 йылда үткән X рәүиз 34 кешенән торған 2 башҡорт йортон һәм 547 кешенән торған 93 мишәр йортон асыҡлай.

1865 йылда 135 йортта 1088 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 мәҙрәсә, 2 бакалея кибете, 2 мөгәзәй теркәлгән.

Әлеге көндә Исмәғил ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек татарҙар (100 %) йәшәй.

## Ревизия материалдары
1859 йылда Исмәғил ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Билдәле шәхестәре
* Ғөбәйҙуллин Наил Мырҙахан улы (4 май 1953 йыл), инженер-механик. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009), профессор. (2011).
* Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы (5 апрель 1923 йыл — 1989 йыл), татар шағиры. Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды. Халыҡ араһында киң танылыу алған, Татарстан Республикаһының әлеге мәлдәге Дәүләт гимнының нигеҙен тәшкил иткән «Тыуған ягым» шиғыры һәм йыры тексының авторы (Рустәм Яхин музыкаһы).
* Нагаев Валерий Сәлим улы (1949 йыл) — ғалим-педагог.
* Нәҙершин Ким Рәүеф улы (11 ғинуар 1937 йыл — 22 декабрь 2019 йыл) — театр ветераны, режиссёр. 1980—1992 йылдарҙа хәҙерге Салауат башҡорт дәүләт драма театрының баш режиссёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991).

## Урамдары

; урамдар исеме
* 7 Ноябрь урамы ()
* Карл Маркс урамы ()
* Комсомол урамы ()
* Ленин урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Совет урамы ()
* Үҙән урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
* 1859 йылғы ревизия материалдары
* 1818-1834 йылғы ревизия материалдары
* Село Исмагилово Аургазинского района Республики Башкортостан.
* Сайт «Командировка.ру»