Рәсәй дәүләт гуманитар университеты

**Рәсәй дәүләт гуманитар университеты** (**РГГУ**) — Рәсәйҙең гуманитар һәм социаль йүнәлештәрҙә алдынғы  гуманитар юғары уҡыу йорттарының береһе, Мәскәүҙә юғары уҡыу йорто.

## Тарихы
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты 1991  йылдың мартында Мәскәү дәүләт тарих-архив институты нигеҙендә ойошторола. 

1930 йылдың 30 сентябрендә СССР халыҡ комиссарҙары советы Үҙәк башҡарма комитетының  «Об открытии при Центральном архивном управлении Союза ССР института архивоведения и о передаче Кабинета архивоведения при Центральном архивном управлении РСФСР в ведение Архивного управления Союза ССР»  ҡарары нигеҙендә, тарихсы М.Н. Покровскийҙың үтенесе буйынса Мәскәү тарих-архив институты  ойошторола.  Дәрес 1931 йылдың 1 апрелендә башлана.  Институты директоры  итеп  Р. К. Лицит  тәғәйенләнә. Яңы  булдырылған институт  КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбе бинаһында урынлаша.

1991 йылдың мартында Мәскәү тарих-архив институты Рәсәй дәүләт гуманитар унивеситеты итеп үҙгәртелә. 

2010 йылдар уртаһында  асыҡланыуынса, был юғары уҡыу йорттарының бюджет барлыҡҡа килгән «упҡын» 238 миллион һум булһа, уҡытыусы кадрҙар һанын ҡыҫҡартыу менән бәйле, тип башланы. 16 сентябрҙән 12 2016 психология институты хеҙмәткәрҙәре булып китте-ул саҡта ректоры булыу өсөн план Ивахненко Евгения уҡытыусылары штаты ҡыҫҡартыласаҡ һәм көсөргәнеш арта. Уҡыу йорто уҡытыусылар менән контракт төҙөүҙе практикаға индереү йыллыҡ таралған, ә уҡытыусыларға ставкалар йылына 900 еткән көсөргәнешлек сәғәт (сәғәтенә 600 внеаудиторный һәм хеҙмәттәр).

2018 йылдың сентябрендә РФ Мәғарифы министрлығы бойороғо менән РДГУ ректоры итеп А.Б.Безбородков тәғәйенләнә.

## Рейтинг
2014 йылдың  «Эксперт Ра» агентлығы вузды Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерә, уға  «D» рейтинг класы бирелә (сығарылыш студенттарының әҙерлек кимәле ҡәнәғәтләнерлек). 2017 йылда «Берҙәм Рәсәй»  «Мәғарифты яңыртыу» партия проектының йәмәғәт советы ултырышында, М.В.Ломоносов исемендәге МДУ ректоры В.А. Садовничий һүҙҙәре буйынса  РДГУ башҡа вуздар иҫәбендә «Рәсәй сегменты лидерҙары» исемлегенә инә.

2018 йылда  «Эксперт Ра» рейтингына ярашлы РДГУ «Гуманитар һәм социаль йүнәлештәре» сфераһында  топ-10  юғары уҡыу йорттарына инә. 

2019 йылда «Өс университет миссияһы» халыҡ-ара рейтингында 1001-1100 урынды биләй һәм 2020 йылда - РАЭКС версияһы буйынса Рәсәй вуздары рейтингында 45 урында тора.. 2020 йылда университет QS World University Rankings донъя рейтингында "Linguistics" (151-200 донъя буйынса урындар диапазоны), "Arts And Humanities" (345-се урын) һәм "Modern Languages" дисциплиналарында (201-250 донъя буйынса урындар диапазоны) донъя рейтигына инә, һәр дисциплина буйынса Рәсәйҙең ун иң яҡшы вуздар исемлегенә инә. Шул уҡ агентлыҡтың версияһы буйынса  яҡшы EECA университеттары рейтингында Юғары уҡыу йорттары буйынса иң яҡшы университеттары рейтингында  221-230 урындар диапазонында урынлаша

РДГУ студенттар уҡытыуҙы  бакалавриаттың 39 профессиональ  белем биреү программалары магистратураның 28 йүнәлеше, шул иҫәптән: архив  һәм документтар фәне, Рус православие сиркәү тарихы, халыҡ-ара мөнәсәбәттәр, шәрҡиәт һәм африканистика, культурология, дин, тарих, социология, политология, ғалимә, музеология, менеджмент, туризм, реклама һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш, иҡтисад, фәлсәфә, филология, психология, интеллектуаль системалары өлкәһендәге гуманитар, журналистика һ.б. йүнәлештәр  буйынса алып бара

РДГУ-ла  15 меңдән ашыу студент уҡый. Университеттың профессор-уҡытыусылар составы  600 штаттағы уҡытыусылар һәм яҡынса 200 бер нисә эш башҡарыусыларҙан РФА учреждениелары белгестәре, Мәскәү вуздарынан һәм башҡа ватан, шулай уҡ сит илдән саҡырылған белгестәр уҡыта. Университетта Рәсәй һәм сит ил академияларынан 70-тән ашыу  академик  һәм ағза-корреспондент,  200-ҙән ашыу профессор һәм доктор , 500-ҙән ашыу фән кандидаттары эшләй.

РДГУ  аспирантураһында  36 һөнәр буйынса 300 яҡын аспирант уҡый, докторантура бар. 11  махсуслаштырылған диссертация  советыэшләй, шуларҙың бишеһе — докторлыҡ диссертацияһын яҡлау буйынса. 

## Структураһы

РДГУ составында 13  уҡыу-ғилми институт эшләй:

* Тарих-архив институты
* Иҡтисад, идара итеү һәм хоҡуҡ институты 
* Л.С.Выготский исемендәге  психология институты. 
* Массмедиа институты
* Лингвистика институты
* Мәғлүмәт фәне һәм хәүефһеҙлек  технологиялары институты
* Тарих һәм филология институты
* Советтан һуң  һәм төбәк-ара тикшеренеүҙәр институты
* Көнсығыш мәҙәниәттәр һәм антиклыҡ институты
* Е. М. Мелетинский исемендәге юғары гуманитар тикшеренеүҙәр институты
* Халыҡ-ара белем биреүҙә яңы технологиялар институты
* Өҫтәмә белем биреү институты 

Бынан тыш,  4 дөйөм университеттыҡы факультеттары бар:

* Снәғтә тарихы институты
* Культурология факультеты 
* Социология факультеты
* Философия факультеты

РДГУ-ла шулай уҡ 2  дөйөм университет кафедраһы бар (физик культура һәм сит телдәр), 7 дөйөм университет  фәнни-уҡытыу һәм фәнни үҙәге, 17 халыҡ-ара фәнни-уҡытыу үҙәге эшләй.

Универсиетта  шулай уҡ өҫтәмә белем биреү институты, гуманитар колледжы, А.С.Пушкин исемендәге  дәүләт һынлы сәнғәт музейы менән берлектә ойошторолған уҡыу художество музейы, Рәсәйҙең  гуманитар алдынғы мәғлүмәт комплексы «Ғилми китапхана РГГУ» эшләй
2016 йыл мәғлүмәттәре буйынса университеттың Домодедово ҡалаһында филиалы бар.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
Анисимова Е. Кого готовит Институт архивоведения при ЦАУ СССР // Архивное дело. — 1931. — Вып. 3-4 (28-29). — С. 13-16;

Безбородов А. Б. Из прошлого и настоящего историко-архивного института: Архивоведы и их учебники // Новый исторический вестник. Избранное, 2011—2015: 85 лет ИАИ — 25 лет РГГУ. / Сер. "Библиотека «Нового исторического вестника». — М., 2016. — С. 53-63;

Бурова Е. М. Новое образовательное направление по документоведению и архивоведению: как оно создавалось // Отечественные архивы. — 2009. — № 6. — С. 55-61;

Историко-архивный институт в первые годы: Воспоминания Н. В. Бржостовской / Публ. В. В. Олевской // Отечественные архивы. −1998. — № 2. — С. 78-82;

Каменцева Е. И. Александр Николаевич Сперанский — основатель кафедры вспомогательных исторических дисциплин в МГИАИ (1891—1943 гг.) // История вспомогательных исторических дисциплин: Сб. док-тов и мат-лов. — М., 1992. — С. 323—330;

Клименко А. Ю. «Они сохраняли традиции старой университетской дореволюционной школы…»: Из воспоминаний выпускников и преподавателей ИАИ. Конец 1940-х — 1960-е гг. // Отечественные архивы. — 2009. -№ 3. — С. 94-103

Козлов в. п. Тарих-Архив институты: бифуркация нөктәләре һәм хроник развал **//** Вестник архивист. — 2003. № 1(73). — С 59-95;

Козлов В. Ф. Материалы заседания Ученого Совета МГИАИ, посвященного памяти профессора П. П. Смирнова // Археографический ежегодник за 1980 год. — М., 1981. — С. 243—247;

Кто есть кто в РГГУ. Краткий биографический справочник. — М.: РГГУ, 1993. — 295 с.;

Кузнецова Т. В. Кафедре документоведения — 40 лет // Делопроизводство. −2000. — № 2. — С. 3-9.

Магидов В. М. Роль профессиональной образовательной программы в развитии факультета технотронных архивов и документов Историко-архивного института РГГУ // Вестник архивиста. — 1996. — № 2-3 (32-33). — С. 108—111;

Московский ордена «Знак почёта» Государственный историко-архивный институт 1930—1980: Сборник документов и материалов / Сост. П. П. Ковалев, Г. И. Королев, Е. И. Лагутина, Д. М. Эпштейн. — Пермь: Пермское книжное издательство, 1984. — 340 с.;

Попов А. В. Архивное образование: вчера, сегодня, завтра // Отечественные архивы. — 1994. — № 3. — С. 120;

Попов А. В. Историко-архивный институт и традиции изучения истории и архивов Русской Православной Церкви: магистерская программа «История Русской Православной Церкви» // Теология и образование. 2019. Ежегодник Научно-образовательной теологической ассоциации. — М.: НИЯУ МИФИ, 2019. — С. 149—157;

Попов А. В. Соотношение исторических и архивных дисциплин в период становления МГИАИ 1930—1941 гг. // Вестник архивиста. — 1994. — № 4 (22) — С. 67-70;

Попов А. В. Старостин Евгений Васильевич, Россия // Исследователи Русского зарубежья: биобиблиографический словарь. = The Researchers of Russian Diaspora: Biobibliographical Reference Book / В. Л. Гентшке, И. В. Сабенникова, А. С. Ловцов. — Москва; Берлин: Директ-Медиа, 2018. — С. 299—301;

Простоволосово Л. Н., Л. а. Станиславский ярҙамсы тарихи фән тарихы кафедраһы: учебное пособие. — М., 1990. — 96 б.;

Путеводитель студента: Справочник / Отв. ред. Ю.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Афанасьев; при участии Н.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Басовской, О. Ю. Шамаевой. — М.: РГГУ, 1995. — 228 с.;

Российский государственный гуманитарный университет (Московский государственный историко-архивный институт) 1990—1991 гг. Справочник. — М.: РГГУ, 1991. — 39 с.;

Соколов Н. И. К 5-летней годовщине Историко-архивного института им. М.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Покровского // Архивное дело. — 1936. — № 38. — С. 27-29;

Стрекопытов С. П., Сенин А. С. Кафедра истории государственных учреждений и общественных организаций. Краткий очерк организации и деятельности. 1952—2002. / Ред. Т.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Архипова. — М.: РГГУ, 2002. — 230 с.

Университет на пороге XXI века: абрис учебного процесса РГГУ. — М.: РГГУ, 1995. — 94 с.

Учителя учителей: Очерки и воспоминания. — М.: РГГУ, 2009. — 242 с.

Хорхордина Т. И. Корни и крона: Штрихи к портрету Историко-архивного института. (1930—1991 гг.) — М.: РГГУ, 1997. — 108 с.

Шмидт С.О. Исторические корни профессии историка-архивиста: отечественный опыт // Вестник архивиста. — 1996. — № 4 (34). — С. 20-30;

Штраус В. П. О первом директоре Историко-архивного института Р. К. Лиците // Вестник архивиста. — 2004. — № 5 (83). — С. 377—389