Толчиф Мария

**Элизабет Мэри Тол Чиф** (; 24 ғинуар 1925 йыл, Фэрфакс, Оклахома — 11 апрель 2013 йыл, Чикаго) — «» тип аталғандарҙың береһе, Американың беренсе прима-балеринаһы Индеецтарҙың беренсе вәкиле — балерина. Балетта революция яһаған тип иҫәпләнә. Балерина Марджори Толчифтың өлкән апаһы, Джордж Баланчиндың өсөнсө ҡатыны.

## Биографияһы
Уның атаһы (Александр Джозеф Тол Чиф) осейджи юлбашсыһы булған, ә әсәһенең (Рут Портер) ата-бабалары  шотланд һәм ирланд сығышлы. Фамилияһы рус теленә «Юғары кәүҙәле юлбашсы» тип тәржемә ителә. Дуҫтары һәм туғандары уны «Мэри Бетти» (Marie Betty) тип атай. Ата-әсәһе Мэриҙың әсәһе Александр Джозефтың әсәһендә экономка булып эшләгән  апаһына барғанда таныша.

Тол Чиф тыуғандан тиерлек бейей — өс йәшенән алып бейеү дәрестәренә йөрөй. Һигеҙ йәше тулғанда ғаиләһе Калифорнияның Лос-Анджелес ҡалаһына күсенә, унда апалы-һеңлеләрҙең бейеү менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәре күберәк була. 17 йәшендә ангажемент эҙләп, Нью-Йорк ҡалаһына күсә, унда эш биреүселәр талабы буйынса «Мария Толчиф» (*Maria Tallchief*) псевдонимын ала.  Биш йыл дауамында Толчиф «Русский балет Монте-Карло» (1942—1947)  компанияһында бейей,  бында Джордж Баланчин менән таныша һәм уға кейәүгә сыға.  Баланчин үҙ труппаһының  балетмейстеры булып алғас, Толчиф уның төп солисткаларының береһе була. Ире  менән айырылышҡандан һуң, 1956 йылда  компанияны  ташлап китә.

Толчиф бейеүенең дәртле манераһы техник ҡатмарлыҡтар менән тулы булған Баланчиндың виртуоз хореографияһы менән уңышлы аралаша.  Балеринаға билдәлелекте «Жар-птица» (1949) балетындағы төп партия килтерә. Башҡа уңышлы партия булып «Щелкунчик»та Фея Драже партияһы тора. Ул бөтә донъяны урап үтә, Ҙур театрҙа сығыш яһаусы  беренсе АҠШ гражданкаһы була, Америка телевидениеһында даими сығыш яһай. 1966 йылда башкарыу карьераһы тамамлағандан һуң, Мария Толчиф Чикагола балет үҫешендә әүҙем ҡатнаша: 1974  йылда ул Чикаго ҡала балеты труппаһын төҙөй, ул башта Лирик Опера составында эшләй, ә һуңынан, 1981 йылда, үҙалла компания булып китә.

Оклахомала балеринаның бер нисә һыны ҡуйылған. Ул Америка ҡатын-ҡыҙҙар данының Милли залы ағзаһы була һәм сәнғәткә индергән өлөшө өсөн Милли миҙал ала. 1996 йылда Толчиф Кеннеди Үҙәге  бүләген ала. Уның тормошо бер нисә документаль фильм һәм биографиялар предметы була.

## Карьераһы

### Карьераһының башы
1942 йылда Беверли-Хиллзда урта мәктәпте тамамлай. 17 йәшендә Нью-Йоркҡа юллана һәм Серж Денхем  труппаһында сығыш яһай башлай.. Уның беренсе сығышы Париж күңел асыуында була.

Монте-Карлола Рус балетында тәүге ике ай  эше ваҡытында ул ете төрлө балетта сығыш яһай.

### Баланчин эраһы
1944 йылдың яҙында Монте-Карлоның  Рус балеты яңы  «Песня Норвегии» спектакле өҫтөндә эш өсөн билдәле балетмейстер Джордж Баланчинды саҡыра. Был аҙым уның карьераһында һәм Баланчин карьераһында боролош мәле була.

Баланчин уның мөһим ролдәрендә ярҙам итә. Danses Concertantes ул па-де-труа джазының  бер өлөшө була,  Bourgeois Gentilhomme уның Юрек Лазовский менән па-де-де-де була. 1946 йылдың 16 авгусында Баланчин һәм Мария өйләнешә. Контракты бөткәс, ул Баланчин труппаһына ҡушыла, уныһы Францияла Париж Операһының Балет труппаһына хореограф сифатында саҡырылған була.

### Нью-Йорк Сити балеты
1946 йылда Баланчин балет йәмғиәтенә нигеҙ һалыу өсөн меценат Линкольн Кирстейн  менән берләшә, был йәмғиәт туранан-тура Нью-Йорк Сити балетының беренсе ҡарлуғасы була. Толчифтың Монте-Карло Рус балеты менән контракты бөтөүгә алты ай ваҡыты ҡала, шуға күрә  ул труппала 1947 йылға тиклем ҡала..

Ирле-ҡатынлы АҠШ-ҡа әйләнеп ҡайтҡас, ул тиҙ арала 1948 йылда асылған  Нью-Йорк Сити балеты йондоҙҙарының береһе һәм тәүге прима-балерина була.

## Репертуары

* 27 ноябрь  — *Жар-птица**, Джордж Баланчиндың  «Жар-птица» (*Иван-царевич* — Монсьон Франсиско)

(*) — партияның тәүге башҡарыусыһы.

## Комментарийҙар


## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Фрагмент pas de deux из балета «Сильвия», хореография Джорджа Баланчина // фестиваль *Jacob’s Pillow*, июль 1951 года.