Жадан Сергей Викторович

**Жадан Сергей Викторович** (; 23 август 1974 йыл) — украин шағиры, прозаик, эссеист һәм тәржемәсе. Әҙәбиәт ғалиме. Филология фәндәре кандидаты. 2000—2004 йылдарҙа юғары мәктәп уҡытыусыһы.

## Биографияһы
Сергей Викторович Жадан 1974 йылдың 23 авгусында Украина ССР-ының Ворошиловоград өлкәһенең Старобельск ҡалаһында водитель ғаиләһендә тыуған.

1996 йылда Скворода исемендәге Харьков милли педагогия университетын тамалай. 1996—1999 йылдарҙа университеттың аспирантураһында уҡый; филология фәндәре кандидаты («Михайль Семенконың Фәлсәфәүи-эстетик ҡараштары» диссертацияһы). 2000 йылдан алып — Харьков университетында донъя һәм украин әҙәбиәте кафедраһы уҡытыусыһы. 2004 йылда уҡытыусы эшмәкәрлеген тамамлай.

Немец (шул иҫәптән Пауль Целан), инглиз (шул иҫәптән Буковски Чарльз), белорус (шул иҫәптән Андрей Хаданович), рус (шул иҫәптән Кирилл Медведев, Данил Давыдов) телдәренән шиғриәт тәржемә итә. Үҙ текстарын немец, инглиз, поляк, серб, хорват, литва, белорус, рус һәм әрмән телдәренә тәржемә итә.

2008 йылдың март айында Жадандың романы *Anarchy in the UKR* рус телендәге тәржемәлә рәсәй әҙәбиәте «Милли бестселлер» премияһының «оҙон исемлегенә» инә (номинатор булып рәсәй яҙыусыһы Дмитрий Горчев сығыш яһай). Ошо уҡ китап 2008 йылда шорт-биткә инә һәм Мәскәү халыҡ -ара китап йәрминкәһенең «Йыл китабы» конкурсында Почёт грамотаһы менән бүләкләнә. 2010 йылдың май айында *GQ* журналы Жаданды икенсе тапҡыр «Яҙыусылар» «Ҡыҙыл Элвис» китабы өсөн номинацияһында «Йыл кешеһе» исеменә тәҡдим итә (Беренсе тәҡдим 2008 йылда *UKR in the Anarchy өсөн була*).

Харьков ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Үҙенең әҫәрҙәре менән Украинаның һәм Көнбайыш Европаның төрлө ҡалаларында сығыш яһай — шул иҫәптән украин музыканттары оҙатыуы аҫтында (атап әйткәндә, «Жадан һәм Эттәр» ска-панк-төркөмдәре).

Харьков Евромайҙанының әүҙем ҡатнашыусыһы, 2014 йылдың мартында был хәрәкәт яҡлылар һәм ҡаршы яҡтар араһындағы бәрелештәр ваҡытында зыян күрә.

2016 йылда «Украин йыл китабы» дәүләт премияһы менән бүләкләнә, унан килгән аҡсаны Луганск өлкәһенең балалар учреждениеларына ярҙам итеүгә йүнәлтелә.

2017 йылда инеүгә тыйылған ниндәйҙер исемлектә булыуы менән бәйле Белоруссия территорияһында ҡулға алына, әммә һуңынан ебәрелә, ә килеп сыҡҡан хәл «аңлашылмаусанлыҡ» тип атала.

2017 йылдың май айында *украин мәҙәниәтенә индергән өлөшө һәм айырым гражданлыҡ позицияһы өсөн* Стус Василий премияһы менән бүләкләнә.

2017 йылдың сентябрендә «Інтернат» (Интернат) тип аталған яңы китабы сыға.

## Шәхси тормошо
Харьковтың «Арабески» театры режиссеры Светлана Олешкоға өйләнә, улы Иван була.

2009 йылдың 13 декабрендә икенсегә, «Фолио» нәшриәте хеҙмәткәре Ирина Куницынаға өйләнә, ҡыҙы бар.

## Тәнҡит фекере
Жадан Сергей элекке СССР илдәренең иң яҡшы әҙәбиәтселәренең береһе, ябай аудитория өсөн дә, шулай уҡ уҡымышлы аудитория өсөн дә үҙ кешеһе булып ҡалыу оҫталығы менән билдәле. «Ворошиловград» романы менән айырым маҡтауға һәм хуплауға лайыҡ була, был романды бөтөн быуындарҙың манифесы тип атайҙар.

## Әҫәрҙәре

### Шиғри йыйынтыҡтары

* 1995 — Цитатник
* 1995 — Генерал Юда
* 1998 — Пепсі
* 2000 — Вибрані поезії. 1992—2000
* 2000 — Балади про війну і відбудову
* 2003 — Історія культури початку століття
* 2005 — Цитатник
* 2007 — Марадона
* 2009 — Ефіопія
* 2009 — Лілі Марлен (з фото І. Нещерета)
* 2012 — Вогнепальні й ножові
* 2014 — Динамо Харків
* 2015 — Життя Марії
* 2016 — Тамплієри

### Проза

* 2003 — Біґ Мак (сборник рассказов)
* 2004 — Депеш мод
* 2005 — Anarchy in the UKR
* 2006 — Гімн демократичної молоді
* 2007 — Біґ Мак 2 (сборник рассказов и поэзия)
* 2010 — Ворошиловград
* 2014 — Месопотамія
* 2017 — Інтернат

### Әҫәрҙәре йыйынтығы

* Капітал. — : Фолио, 2006. — Проза «Депеш мод», *Anarchy in the UKR*, «Гімн демократичної молоді», поезія «Цитатник».
* Кордон. Три пограничных поэта. Сб. стихотворений / С. Жадан, А. Поляков, И. Сид. — М.: Арт Хаус медиа, 2009.

М.

### Рус теленә тәржемәләре

#### китаптары

##### Шиғриәт

* История культуры начала столетия. / пер. И. Сида. — М.: KOLONNA Publications, АРГО-РИСК, 2003.
* Всё зависит только от нас. / пер. П. Барсковой, И. Белова, Ст. Бельского, М. Галиной, Дм. Кузьмина, И. Сида, Б. Херсонского, А. Цветкова, А. Щетникова. Сост. Дмитрий Кузьмин. — Ozolnieki: Literature Without Borders, 2016.
* Огнестрельные и ножевые / пер. И. Белова, Ст. Бельского. — СПб.: Транслит, 2016.
* Депеш мод / Пер. А. Бражкиной. — СПб: Амфора, 2005.
* Anarchy in the UKR. / пер. З. Баблояна. — СПб: Амфора, 2008.
* Красный Элвис / Пер. З. Баблояна, А. Бражкиной, А. Пустогарова, И. Сида, Е. Чуприной. — СПб: Амфора, 2009.
* Ворошиловград / Пер. З. Баблояна. — М.: Астрель, 2012.
* Интернат / Пер. Е. Мариничевой. — Черновцы: Meridian Czernowitz, 2017.

#### Журналдары

* Никогда не интересуйся политикой (отрывок из «Anarchy in the UKR») / Пер. Е. Мариничевой // Компьютерра. — 2005. — № 35 (29 сентября).
* Владелец лучшего клуба для геев. Быль / Пер. А. Бражкиной // Новый мир. — 2007. — № 10.
* Порно. Рассказ / Пер. А. Пустогарова // Дружба народов. — 2007. — № 12.
* Сергей Жадан в переводе Игоря Белова и Игоря Сида // Воздух. — 2008. — № 1.
* Специфика контрабанды внутренних органов. Рассказ / Пер. А. Пустогарова // Новый мир. — 2008. — № 4.
* Баллада о Билле и Монике. Рассказ / Пер. А. Пустогарова // Новый мир. — 2008. — № 4.
* Сергей Жадан в переводах Елены Фанайловой. Новые стихи // Знамя. — 2008. — № 9.
* Паспорт моряка. Рассказ / Пер. А. Бражкиной // Новый мир. — 2009. — № 2.
* Красный Элвис. Повесть / Пер. Е. Чуприной // Зарубежные записки. — 2009. — № 18.
* Сергей Жадан в переводах Игоря Белова. «Демоны чёрного нала» // Сибирские огни. — 2009. — № 10.
* Сергей Жадан в переводах Игоря Белова. «Навстречу горячим ветрам» // Новый мир. — 2009. — № 11.
* Три рассказа Сергея Жадана / Пер. Л. Щиголь // Зарубежные записки. — 2009. — № 20.
* Из книг «Марадона» и «Баллады о войне и восстановлении» / Пер. А. Мильштейна, И. Белова, Ю. Цаплина // ©оюз Писателей. — № 13 (2011. — № 1/2).
* Повесть «Продавцы счастья» («І мама ховала це у волоссі») / Пер. Е. Чуприной // Новый мир. — 2013. — № 7.
* Рассказ «Бежать, не останавливаясь» / Пер. Е. Мариничевой // COLTA. — 6 марта 2015 г.

#### Антологиялары

* Станислав+2. — М: ЭРА, 2001.
* Время «Ч». Стихи о Чечне и не только. — М: Новое литературное обозрение, 2001.
* Мы умрём не в Париже. — М: ЭРА, 2002.
* История культуры. Стихи Б.-И. Антоныча и С. Жадана / Сост. и перевод А. Пустогарова. — М: ЭРА, 2004.
* НеИзвестная Украина. — М: Emergency Exit, 2005.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* *Дмитриев А.* Мій Жадан, або Небо над Харьковом // Новое литературное обозрение. — 2007. — № 85. — С. 289—310.

## Һылтанмалар

* 
* OPENSPACE уҡыу жад итә.Ике шиғыр BA: үҙенең һәм Дмитрий Пригов
* Жадан Сергей Шиғриәт
* А. шиғырҙары тәржемәПустогаров
* Журнал биттәрендә text only.
* Кибет теле биттәр.
* «Селтәрле»
* Жадан сергей блог сайта «Корреспондент»
* Жадан сергей тсн блог сайта
* «Тимәк, йәшәп вафат була». «Оркестр Ахдр» + Жадан Сергей
* Уҡыу Жадан «Донбасс Бәшмәк» презентация на Донецк
* Уҡыу Жадан «Лукойл» концерт «йыһанды эттәр» Польша
* Рус телле оло жады тураһында материалдар шәлкеме(недоступная ссылка) 
* Шиғыр фестивалендә уҡыусыларының Жадан «Киев лавра-2008» 
* Жадан сергей Фанайловый Елена тәржемә.
* Евгения шиғыр тәржемә Жадан Чуприна 
* Жадан сергей ска менән бергә-төркөмө «йыһанды эттәр» фестивалендә сығыш яһай «Махно бойондороҡһоҙлоҡ көнө менән» 
* Жадан сергей фрагменттар менән сығыш ска-төркөмө «йыһанды эттәр» Киев 
* Жадан сергей Эссе «Ваҡыт, ҡояш ҡасан туҡтарҙар» 
* Жадан сергей интервью журналу «Рабкор» 
* «Минең сәйәси ҡараш юҡ».  Жадан сергей интервью журналу «Шәхси Корреспондент» 
* Трейлер буйынса театр постановкалары, немец китап «мода Депеша» жадан сергей
* Коментатори (укр.)
* Телерепортаж театр постановкалары, немецтар тураһында китап буйынса «мода Депеша» жадан сергей 
* 4. шиғыр уҡыу театры үҙе емерә харьков Жадан 
* 1. «Славянкаһында хушлашыу»
* 2. «Мерседес-Benz»
* 3. «Бәшмәктәр Донбасс»
* 4. «Иң механизацияланмаған Амстердам»
* Жадан сергей асыҡ хат яҙыусы губернаторы Михаил Добкин (укр.)