Кайсхайм монастыры

**Кайсхайм монастыры** (, шулай уҡ билдәле **Кайзерсхайм**) — элекке ирҙәр цистерциан аббатлығы, бавария община йәрминкәһе Кайсхайм (Швабия) территорияһында урынлашҡан һәм Аугсбург епархияһына ҡарай; граф Генрих I фон Лехсгемюнд һәм уның ҡатыны Лиукардис тарафынан 1133 йылда нигеҙ һалынған; 1802 йылда — Бавариялағы секуляризация ваҡытында таратылған.

## Тасуирлау һәм тарих
1133 йылда Кайсхаймда Генрих I фон Лехсгемюнд һәм уның ҡатыны Лиукардис монастырға нигеҙ һала, монастырь — эльзас аббатлығы Люцелдең филиалы була (), ул үҙ сиратында Моримон аббатлығының бүлендеге була. 1273 йылда Кайсхайм монастыры үҙенең бүлендек Штамса монастырына (Инн йылғаһының Тироль үҙәнендә) нигеҙ һала. Люцелдән Кайсхаймға тәүге ун ике монах килә.

1370 йылдан башлап Кайзерсхайм монастыры, моғайын, формаль рәүештә «император» (ҡарағыҙ: аббатлыҡ империяһы) — монастыры булып һанала, ләкин 1656 йылда ул Баврия герцогтарына буйһонмай, ә уның руханийының статусы кенәз-руханийы тип күтәрелә. Шул уҡ ваҡытта, 1655—1656 йылдарҙа Үрге Пфальцта урынлашҡан Пиленхофен монастыры ла Кайсхайм аббатлығына буйһондорола. 1778 йылдың Раштыуа байрамына прелат Колестин Ангелпруггер тарафынан Вольфганг Амадей Моцарт ҡунаҡ сифатында саҡырыла. Прелат Ангелпруггер Колестин композиторҙы Мангеймда йәшәгән ваҡыттан уҡ белгән була.

1802 йылда монастырь таратыла — был ваҡытта Баварияла секуляризация бара; элекке монастырь комплексы биналарын бавария ғәскәре оккупациялай. Һуңынан Кайсхайм яйлап тарҡалған бавария францискандары орденының үҙәк монастыры булып хеҙмәт итә. 1816 йылда элекке монастырь бинаһы Бавария хөкүмәте тарафынан эш йорттары һәм төрмә сифатында файҙаланыла: XXI быуатта ла бында холоҡ төҙәтеү учреждениеһы — Кайсхайм (Kaisheim JVA) төрмәһе тора. 1989 йылда көнсығыш ҡанатында — Кайзерсаль ҡанаты — «За решеткой» (Hinter Gittern) даими музей экспозицияһы тора, уға нигеҙҙе Бавария төрмә музейы һала.

### Сиркәү
1174 йылда монастырҙа тәүге сиркәү роман стилендә төҙөлә һәм 1183 йылда Аусбург епискобы тарафынан изгеләндерелә. Аббат Ниблунг үҙенең вазифаһын башҡарған 1340—1360 йылдарҙа яңы готика ҡорамын төҙөй, уға нигеҙ ташы 1352 йылдың 1 сентябрендә һалына; төҙөлөш 1387 йылда тамалана — 13 ноябрҙә епископ Буркарт тарафынан изгеләндереү үтә. 1459 йылда мастер- төҙөүсе Генрих Фельдкирхер ҡыңғырауҙар манараһын реконструкциялай башлай — уны 1545 йылда йәшен ата, тик аҙаҡтан кире тергеҙелә. 1602 йылда тағы ла йәшен ата һәм шунлыҡтан зыянлана, 1695 йылда яңынан реконструкциялана. Аббат Гетц Элиас (1681—1696) монастырбь комплексын барокко стилендә үҙгәртеп ҡора башлай: 1719 −1721 йылдарҙа мастер-төҙөүсе Франц Беер фасадҡа икенсе ҡат өҫтәп төкәтмә төҙөй.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Монастырь Фюрстенфельд (Верхняя Бавария)
* Монастырь Фюрстенцелль
* Монастырь Готтесцелль (Нижняя Бавария)
* Монастырь Лангхайм

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Krausen, Edgar, des Klöster Zisterzienserordens Die in Bayern (= Heft Bayerische Heimatforschung 7), 1953 München, 61-65 S..
* Bosl, Karl (Hg.): Handbuch Deutschlands der Historischen Stätten Band: 7 = Bayern, 1974 Stuttgart, 315f S..
* Bayerische Franziskanerprovinz (Hg.), Bavaria Franciscana Antiqua (im Franziskanerklöster Ehemalige heutigen Bayern). Historische Bildern Kurze Beschreibungen mit, 1 Band, 1953 München, I S. 542.

## Һылтанмалар
*