AIESEC

**AIESEC** — тулыһынса 18 йәштән 29 йәшкә тиклемге йәштәр идара иткән бойондороҡһоҙ коммерцияға ҡарамаған, сәйәси булмаған халыҡ-ара ойошма. AIESEC-тың маҡсаты — йәштәрҙә лидерлыҡ сифаттарын үҫтереү юлы менән тыныслыҡты һаҡлау һәм кеше потенциалын тормошҡа ашырыу. AIESEC-тың төп эшмәкәрлеге — халыҡ-ара алмашыу һәм стажировкалар ойоштороу; AIESEC шулай уҡ форумдар һәм социаль әһәмиәткә эйә булған башҡа проекттар үткәрә.

AIESEC 112 илдә һәм территорияла бар, 40 меңгә яҡын әүҙем ағзаһы һәм миллиондан ашыу alumni (тамамлаусылары) бар. AIESEC йылына 36 меңдән ашыу ирекмән, профессиональ һәм уҡытыусы халыҡ-ара алмашыуҙар ойоштора.

AIESEC Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Иҡтисади һәм Социаль Советының (ЭКОСОС) консультатив статусында тора, БМО-ның глобаль коммуникациялар департаментының (DGC) һәм  Йәштәр эштәре буйынса БМО-ның Генераль секретары илсеһе канцелярияһының бойондороҡһоҙ берәмеге, Йәштәр ойошмаларының халыҡ-ара координация советы ултырышы (ICMYO) ағзаһы.

Рәсәйҙә 2020 йылға AIESEC 13 ҡалала 15 урындағы комитеттан тора һәм меңдән ашыу әүҙем ағзаһы бар.

## Атамаһы
AIESEC атамаһы француз акронимы булып тора, ул Association internationale des étudiants en sciences économiques et commerciales (Иҡдисадты һәм коммерция фәндәрен өйрәнгән студенттарҙың халыҡ-ара ассоциацияһы) тигәнде аңлата. Әлеге ваҡытта акронимдың тулы аңлатмаһы рәсми рәүештә ҡулланылмай, сөнки ойошма ағзаһы булып 18 йәштән 29 йәшкә тиклемге һәр студент йәки сығарылыш уҡыусыһы була ала.

Атамаһы «*Айсек*» тип әйтелә; ойошма ағзаларын, ҡағиҙә булараҡ, *Айсекерҙар* (AIESECer) тип йөрөтөләр.

## AIESEC тарихы
### Ойошторолоуы
Икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң 1946—1948 йылдарҙа (ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса 1944 йылда) барлыҡҡа килә башлай. Ойоштороу идеяһы  кешеләр һәм төрлө халыҡ мәҙәниәттәре араһындағы бәйләнештәрҙе тергеҙеү кәрәклегенән, шулай уҡ һуғыштан һуңғы Европа илдәренә йәш лидерҙарға һәм идарасыларға юғары ихтыяж булыуынан барлыҡҡа килә.

AIESEC-ҡа нигеҙ һалыусыларҙың тулы исемлеге билдәһеҙ. Беҙгә билдәле булғандары — Франциянан Жан Чоплин (Jean Choplin) , Чехословакиянан Ярослав Зич (Jaroslav Zich), Бельгиянан Станислас Калленс (Stanislas Callens), Даниянан Кай Вернер Слот (Kaj Verner Slot), Швециянан Бенгт Сьёстранд (Bengt Sjӧstrand), Бертил Хедберг (Bertil Hedberg) һәм Эрик Мальсон (Eric Malson).

1949 йылдың мартында Стокгольмда AIESEC-тың 1-се Халыҡ-ара конгресы үтә, унда Бельгия, Швеция, Дания, Финляндия, Франция, Голландия һәм Норвегия вәкилдәре ҡатнаша. Халыҡ-ара, дәүләткә ҡарамаған, коммерцияға ҡарамаған һәм сәйәси булмаған ойошма булараҡ AIESEC статусы билдәләнә. AIESEC-тың миссияһы булып «илдәр һәм халыҡтар араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү» тора. Был маҡсатты өлгәшеүҙең төп сараһы булып халыҡ-ара студенттар менән алмашыу таныла.

### Ойошманың халыҡ-ара үҫеше
1949 йылда 89 халыҡ-ара алмашыу үткәрелә; 1958 йылға алмашыуҙар һаны йылына 1930-ға тиклем арта, ә ағзалар булған илдәр һаны 25-кә етә. 1977 йылға AIESEC 6 континенттағы 50 илдән тора.

### AIESEC [[СССР]]-ҙа (1989—1991)
* 1969 — AIESEC-тың халыҡ-ара секретариаты тәүге тапҡыр Советтар Союзы студенттары менән бәйләнештәр булдырырға тырыша. Бөтә Союз студенттар советына AIESEC эшмәкәрлеге күрһәтелә һәм СССР-ҙа AIESEC асыу тәҡдим ителә. Һөйләшеүҙәр һәм делегациялар менән алмашыу яҡынса 20 йылға һуҙыла.
* 1988 — 1989 — СССР-ҙың AIESEC-ҡа инеүенә әҙерлек башлана. 1989 йылдың март башында Канаданың Квебек ҡалаһында үткән Халыҡ-ара Конгреста СССР AIESEC-ы рәсми рәүештә Ассоциацияға ҡабул ителә.

1990 йыл аҙағына иҡтисади һөнәрҙәр буйынса белгестәр әҙерләүсе 18 юғары уҡыу йорто СССР-ҙың AIESEC ағзаһы булып тора. Ассоциацияға перспективалы ағза сифатында тағы 15 юғары уҡыу йорто ҡушыла. СССР-ҙың AIESEC сиктәрендә совет белгестәренең иҡтисад һәм идара итеү буйынса профессиональ кимәлен күтәреүгә булышлыҡ иткән проекттар тормошҡа ашырыла. Халыҡ-ара алмашыуҙарҙа 20-нән ашыу кеше ҡатнаша. «СССР-ҙа эшҡыуарлыҡ» конференциялары һәм «Волга-90» семинары үтә, унда Рәсәй Юғары Советы Рәйесенең беренсе урынбаҫары сығыш яһай.

1991 йылда халыҡ-ара конференцияла СССР-ҙың AIESEC-гы «The most developing country of AIESEC» (AIESEC-тың иң үҫешеүсе иле) наградаһына лайыҡ була. AIESEC ойошторған халыҡ-ара алмашыуҙар һаны арта. Йыл һайын 100-200-гә тиклем совет предприятиялары сит ил стажерҙарын ҡабул итергә әҙер була, һәм халыҡ-ара стажировка программаһында ҡатнашыу өсөн 300-гә яҡын студент һайлап алына. AIESEC төрлө семинарҙар үткәрә.

### AIESEC [[Рәсәй|Рәсәйҙә]], [[Беларусь|Беларусьта]], [[Ҡаҙағстан|Ҡаҙағстанда]] (1992—2007)
* 1991—1993 — Элекке Советтар Союзы территорияһында барлыҡҡа килгән дәүләттәрҙә AIESEC-тың айырым милли комитеттары ойошторола. 1992 йылдан 1994 йылға тиклем Милли Комитет AIESEC RUBeK (Рәсәй, Украина, Беларусь, Ҡаҙағстан) була, ә 1994 йылдан — AIESEC RuBeK (Рәсәй, Белоруссия, Ҡаҙағстан).

* 1993 — Президент Борис Ельцин менән AIESEC вәкилдәренең осрашыуы үтә.
* 1994—1995 — Ассоциация эшмәкәрлеге халыҡ-ара стажировкалар ойоштороуға һәм фәнни һәм эшлекле темаларға, карьера көндәренә арналған проекттарҙы тормошҡа ашырыуға бүленә. AIESEC-та, илдәге кеүек үк, үҙгәрештәр бара. Ойошма алдында артабанғы үҫеш юлын һайлау тора.
* 1996—1997 — Карьера көндәренең һаны һәм үткәреү сифаты арта. 1997 йылда Рәсәйҙә Европаның 13 иленән AIESEC-тың урындағы комитеттары президенттарының халыҡ-ара осрашыуы — WEASTCo үтә.
* 1998 — 1998 йылдан AIESEC ойошманың йәмғиәттәге роленә яңыса ҡараш этапы кисерә. Лидерҙарҙы үҫтереү ҡоралы булараҡ халыҡ-ара стажировка программаларын тормошҡа ашырыуға тағы ла күберәк ойошма ағзалары йәлеп ителә. Мәҙәниәт-ара аңлауҙы үҫтереүгә һәм рәсәй студенттарын стажировкаға әҙерләүгә йүнәлтелгән семинарҙар һәм проекттар төҙөлә, сит ил стажерҙары өсөн белем биреү программалары эшләнә. Стажировка программаһы менән бер рәттән AIESEC юғары уҡыу йорттарының студенттары өсөн белем биреү проекттарын тормошҡа ашыра.
* 2005 — август айында Агра ҡалаһында (Һиндостан) Халыҡ-ара конгреста AIESEC Vision 2010 ойошторола. Үҫештең төп өҫтөнлөктәре — күпселек һәләтле йәштәр өсөн лидерлыҡ потенциалын үҫтереүгә мөмкинлектәр биреү, йәмғиәттә ыңғай үҙгәрештәр булдырыу өсөн ойошманың динамик һәм уңышлы үҫеше, AIESEC географияһын киңәйтеү.
* 2006 — Ҡазанда һәм Һамарҙа Локаль Комитеттар асыла.
* 2007 — AIESEC президенттарының халыҡ-ара осрашыуында Рәсәйҙә һәм Ҡаҙағстанда AIESEC-ты айырым вәкиллектәргә бүлеү тураһында ҡарар сығарыла. Рәсәйҙең яңы AIESEC ҡалалары — Ростов-на-Дону һәм Красноярск, Ҡаҙағстанда — Астана, Усть-Каменогорск, Павлодар, Ҡостанай.
*2008 — Рәсәйҙә 10 йыл эсендә тәүге тапҡыр AIESEC EuroXpro халыҡ-ара конференцияһын ойоштора. 2008 йылдың мартында Санкт-Петербургҡа Европаның 45 иленән, шулай уҡ АҠШ, Тунис, Ҡытай, Тайвань һәм башҡа вәкилдәре килә. 2008 йылдың авгусында Ҡаҙағстан Ассоциацияның тулы хоҡуҡлы ағзаһы статусын ала.

### AIESEC в [[Рәсәй|Рәсәйҙә]]
* 2008 — Рәсәйҙә AIESEC EuroXpro халыҡ-ара конференцияһын ойоштора. Санкт-Петербургҡа 45 илдән AIESEC вәкилдәре килә.
* 2009 — Рәсәйҙә AIESEC «2008-2009 йылдарҙа Үҙәк һәм Көнсығыш Европа төбәгенең иң яҡшы иле» премияһына лайыҡ була.
* 2010 — Кубань дәүләт университеты студенттары Краснодар ҡалаһында AIESEC инициативалы төркөмдө асалар. Тәүге тапҡыр йәш лидерҙарҙың YouLead форумы үтә, артабан ул йыл һайын үткән бөтә Рәсәй форумына әйләнә.
* 2011 — Иркутск һәм Ульяновск ҡалаларында инициативалы төркөмдәр асыла.
* 2012 — Рәсәйҙә AIESEC Халыҡ-ара конгресы үтә. Мәскәүгә донъяның 110 иленән ойошма ағзалары һәм сығарылыусылар килә.
* 2012 — Урал федераль университеты студенттары тарафынан Екатеринбургта AIESEC инициативалы төркөм асыла. Тәүге тапҡыр BreakPoint техник һөнәрҙәр лидерҙары форумы үтә.
* 2015 — Ҡазанда яңынан Локаль Комитет асыла, шулай уҡ Улан-Удэла барлыҡҡа килә. 
* 2018 — Төмәндә һәм Пермьда Локаль Комитеттар асыла.
* 2019 — Мәскәүҙә AIESEC президенттарының халыҡ-ара осрашыуы үтә. Рәсәйҙә беренсе World Largest Lesson ("Донъяла иң ҙур дәрес“) Ҡазанда үтә, унда меңәрләгән рәсәй уҡыусылары төрлө илдәрҙән килгән ирекмәндәрҙән һәм AIESEC ойошмаһы ағзаларынан тотороҡло үҫеш маҡсаттары тураһында беләләр.
* 2020 — Яҙ тәүге BreakPoint онлайн-форумы үтә. Июлдә уҡытыусылар өсөн профессиональ халыҡ-ара стажировкаларҙың яңы төрө — Global Teacher барлыҡҡа килә.

2020 йылға AIESEC-тың Рәсәйҙә 13 ҡалала 15 локаль комитеты була (Мәскәү, Санкт-Петербург, Воронеж, Ҡазан, Өфө, Пермь, Екатеринбург, Төмән, Томск, Новосибирск, Ярославль, Түбәнге Новгород, Һамар), 150-нән ашыу юғары уҡыу йорто менән хеҙмәттәшлек итә, меңдән ашыу әүҙем ағзаһы бар, йылына меңдән ашыу халыҡ-ара алмашыуҙар ойоштора.

## AIESEC-та тәжрибә алыу
AIESEC-тың бөтә ағзалары ла ойошма менән танышалар, белем биреү һәм интеграция семинарҙарына һәм тренингтарына йөрөйҙәр һәм шунан һуң ғына билдәле бер өлкәлә яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала башлайҙар. Тимәк, йәш кеше тәжрибә алыу өсөн нимә менән ҡыҙыҡһына, шуны һайлай. Был халыҡ-ара стажировкалар ойоштороу, конференциялар, түңәрәк өҫтәлдәр һәм башҡалар ойоштороу проекттарында ҡатнашыуы мөмкин.

Бынан һуң улар лидерлыҡ позицияһы һәм сит илдә эшләү араһында һайлайҙар, теләһәләр, ике этапты ла үтә алалар. Лидерлыҡ позицияһы — үҙ командаң һәм проектың менән идара итеүҙә уникаль тәжрибә. Халыҡ-ара стажировка — донъяның 110 иленең береһендә эш тәжрибәһе.

AIESEC тәжрибәһенең һуңғы аҙымы — киләсәккә йүнәлеш, был йәмғиәткә ыңғай йоғонто яһау өсөн AIESEC-та алынған бөтә һәләттәрҙе, илһамдарҙы һәм бәйләнештәрҙе файҙаланыуҙы күҙ уңында тота.

Йыл һайын AIESEC күп мөмкинлектәр бирә. Был йыл һайын 470-тән ашыу конференция, 12000 халыҡ-ара стажировка, йыл һайын 10000-дән ашыу лидерлыҡ позициялары, 4500 партнер-компаниялар, шулай уҡ башҡа бик күп проекттар һәм саралар.

AIESEC берләшмәләре ярҙамында бөтә донъя йәштәре һәм компаниялары менән бәйләнештәр урынлаштырырға мөмкин.

**AIESEC проекттары Рәсәйҙә**

Ойошма миссияһы — тыныслыҡ һәм кеше потенциалын тормошҡа ашырыу. Ойошма ағзалары быны халыҡ-ара алмашыу һәм ойошмала интенсив практик тәжрибә аша йәштәрҙә лидерлыҡ үҫтереү юлы менән өлгәшергә мөмкин, тип ышана. Лидерлыҡ үҫеше AIESEC-та эшләнгән моделгә ярашлы бара, ул дүрт сифатты үҙ эсенә ала: үҙ-үҙеңде аңлау, башҡаларҙы илһамландырыу, донъя гражданины, хәл итеүгә ориентирлашыу. AIESEC-тың һәр проектын 18 йәштән 26 йәшкә тиклемге йәштәр уйлап сығара.

**Global Volunteer** — халыҡ-ара ирекмәндәр проекттарының программаһы, уларҙың һәр береһе БМО-ның тотороҡло үҫеш буйынса 17 маҡсатының береһенә йүнәлтелгән.

**Global Teacher** — йәш һәм амбициялы уҡытыусылар өсөн халыҡ-ара стажировка программаһы.

**Global Talent** — сит ил компанияларында профессиональ стажировкалар программаһы түбәндәге йүнәлештәр буйынса: маркетинг, IT, бизнес менән идара итеү, инжиниринг, ҡунаҡханалар менән идара итеү.

**YouLead форумы** — йәштәр лидерлығын үҫтереү буйынса Бөтә Рәсәй форумы.

**BreakPoint форумы** — технологиялар менән ҡыҙыҡһынған йәштәрҙең Бөтә Рәсәй форумы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт AIESEC в мире
* Официальный сайт AIESEC в России
* Официальный сайт AIESEC в Белоруссии
* Официальный сайт AIESEC в Казахстане
* Официальная страница AIESEC в Кыргызстане