Мартынова Ольга Борисовна

**Мартынова Ольга Борисовна** (26 февраль 1962 йыл, Дудинка) — СССР шағиры.

## Биографияһы
Ольга Борисовна Мартынова 1962 йылдың 26 февралендә тыуған, Ленинградта үҫкән. Ул Герцен исемендәге Ленинград педагогия институтын рус теле һәм әҙәбиәте һөнәре буйынса тамамлаған. Институтта уҡыған сағында Э. Л. Линецкийҙың тәржемә семинарында уҡый, инглиз теленән Р. Киплинг һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен тәржемәләй. «Һаҡлау камераһы (Камера хранения)» әҙәби төркөмөндә һәм шул исемдәге альманахта ҡатнаша. Мартынова шиғриәте өсөн иң әһәмиәтле тармаҡ булып обэриут — иртә Заболоцкийҙың, Введенскийҙың («Введенский» поэмаһы; 2004) шиғриәте тора. 1991 йылдан Майндағы Франкфуртта йәшәй. Өс немец теленә тәржемә ителгән шиғырҙар китабы сыға. Проза һәм эссе әҫәрҙәрен Мартынова Ольга Борисовна немец телендә яҙа. 2003 йылда «Wer schenkt wem was» (Verlag Rimbaud, Aachen) тигән әҙәбиәт тураһындағы һайланмалы эссе жыентығы, 2010 йылда — «Papageien Sogar uns überleben» (Droschl Literaturverlag, Graz) романы баҫылып сыға.

Мартынова Ольга Борисовна — немец ПЕН-клубы ағзаһы.

Ире — шағир, прозаик, әҙәби тәнҡитсе Олег Юрьев. Улы — *Даниил Юрьев* (нем. Daniel Jurjew; тыуған 1988 йылда), рус әҙәбиәтен немец теленә тәржемә итеүсе (атап әйткәндә, Всеволод Петровтың проза китабын баҫтырып сығарған, 2019).

## Шиғырҙар китаптары
* Поступь январских садов. — М.: Прометей, 1989 (в составе конволютного издания «Камера хранения»)
* Сумасшедший кузнечик. — СПб.: Камера хранения, 1993
* Четыре времени ночи. — СПб.: Камера хранения, 1998
* Французская библиотека. — М.: Новое литературное обозрение, 2007
* О Введенском. О Чвирике и Чвирке. Исследования в стихах / Серия «Русский Гулливер». — М.: Центр современной литературы, 2010, *«длинный список» Русской премии-[[2009 йыл|2009]].*

## Немец телендәге китаптары
* *An Brief Zypressen die*, изд.-во «Rimbaud», Аахен, 2001 (шиғыр, тәржемә итеү менән рус Эльки Эрб һәм Ольга Мартынова), .
* *Schenkt wem Wer was*, изд.-во «Rimbaud», Аахен, 2003 (рецензия, эссе һәм китап), ISBN 978-3-89086-686-4.
* *Zugluft In der Europas*, изд.-во «Das Wunderhorn», Гейдельберг, 2009 (шиғыр, тәржемә итеү менән рус һәм Эрб Эльки Ольга Мартынова, Грегор Лашен, Эрнест Вихнер, Кюхлер Сабина һ. б.), ISBN 978-3-88423-327-6.
* *Sogar überleben uns Papageien* (роман), изд.-во «Droschl», Грац, 2010,  — «оҙон исемлегенә» китап немец премияһы (Deutscher Buchpreis) 2010, «исемлеге ҡыҫҡарҙы» әҙәби премияһы «аспект» (aspekte-Literaturpreis) 2010, кесе исемендәге премия Адельберт Шамиссо фон өсөн 2011 г.
* *Ден Zwischen Tischen: Olga Oleg im Dialog essayistischen und Jurjew Martynova* (эссе), изд.-во «Bernstein», 2011 Бонн, ISBN 978-3-939431-73-2.
* *Von Tschwirka Tschwirik und* (шиғыр), изд.-во «Droschl», 2012 Грац, ISBN 978-3-854208.
* *Mörikes Schlüsselbein* (роман), изд.-во «Droschl», 2013 Грац, ISBN 978-3-85420-841-9.
* *Der Engelherd* (роман), изд.-во «Fischer S.», Франкфурт-на-майне 2016 ISBN 978-3-10-002432-9.
* *Dummheit Stunde Über die der* (эссе), изд.-во «Fischer S.», Франкфурт-на-майне 2018 ISBN 978-3-10-002433-6.

## Ике телле баҫмалары
* *Irgendwo liegt Russland in Rom* (Елена Шварц менән берлектә), нәшриәт «per procura», Лана (Көньяҡ Тироль, Италия) — Вена (Австрия), 2006 (шиғырҙар, Эрб Эльке һәм Ольга Мартынованың рус теленән тәржемәһе), ISBN 978-3-901118-57-9.

## Радиопьесалары
* *Petersburger Zwillinge* / «Петербург игеҙәктәре» (Леонид Аронзон һәм Иосиф Бродский тураһында, Олег Юрьев менән бергә немец телендә) Гессен радиоһы, 2011.
* *Versuch Steppe über kasachische die. Lieder aus Lagern Stalins* / «Ҡаҙаҡ далалары тәжрибәһе тураһында. Сталин лагерҙарының йыры», Олег Юрьев менән бергә, немец телендә. Гессен радиоһы, 2014.

## Эссеистика һәм әҙәби тәнҡит
Ольга Борисовна Мартынованың китаптарға рецензиялары, әҙәби-тәнҡит мәҡәләләре, эсселары күбеһенсә немец телендә яҙыла һәм баҫтырыла. Ул немец телле («DIE ZEIT» (Гамбург), «Neue Zürcher Zeitung» (Цюрих), «Frankfurter Rundschau» алдынғы гәзиттәренең даими авторы, уның ике йөҙ тирәһе мәҡәләһе һәм шулай уҡ («Wer schenkt was wem», Aachen 2003) һайланған мәҡәләләре һәм рецензиялар китабы Германия, Швейцария һәм Австрия матбуғатында баҫылған.

Мартынова Ольга Борисовна рус телле әҙәби публицистикаға бер нисә ғауғалы "Neue Zürcher Zeitung"мәҡәләһе менән 2009 йылда килеп инә.

Мартынова Ольганың ҡайһы бер әҙәби эсселарын «Некоторое количество разговоров» селтәрле эссе журналында «Новая камера хранения» сайтында уҡырға мөмкин.

## Танылыуы
Шиғырҙары рус теленән немец, инглиз, итальян, француз һәм албан телдәренә тәржемә ителгән. Эссе һәм мәҡәләләре (немец теленән) — рус, инглиз, испан, итальян, поляк, словак, дат һәм болгар телдәренә тәржемә ителгән. Прозаһы немец теленән инглиз һәм испан теленә тәржемә ителгән.

* 2000 — Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа шағирҙарының Губерт Бурда премияһы
* 2010 — Немец «Длинный список» китап премияһы (Deutscher Buchpreis) — «Sogar Papageien überleben uns» (Literaturverlag Droschl нәшриэте, Graz 2010)
* 2010 — «Короткий список» премияһы — «Papageien Sogar überleben uns» романы өсөн (Literaturverlag Droschl нәшриәте, Graz 2010)
* 2010 — Мартынова Ольганың «Шағир үлеме» шиғыры премияһын ала, «Яңы һаҡлау камераһы» премияһын «АРОНЗОН КҮБӘЛӘГЕ— 2010» йыл шиғыры өсөн ала.
* 2011 — Адельберто фон Шамиссо исемендәге кесе премия «Sogar Papageien überleben uns» романы өсөн
* 2011 — Бош фондының эшсе стипендияһы (Шамиссо премияһын ойоштороусы) икенсе романы
* 2011 — Росвита премияһы.
* 2011 — Майндағы Франкфурт ҡалаһының авторҙар стипендияһы
* 2012 — Ингеборг Бахман исемендәге әҙәби премия
* 2013—2014 Конкордиа стипендияһы (Бамберг)
* 2015 — Берлин ҡалаһының әҙәби премияһы

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Нестеров А. Рецензия: Елена Шварц и Ольга Мартынова: Рим в четыре руки // Критическая масса, 2006, № 3.
* Шубинский В. И. Плавание к началу времен // Воздух, 2006, № 2
* Погожева Г. Где живёт сумасшедший кузнечик? // Русская мысль, № 4019, 3 — 9 марта 1994 г
* Бейлис В. А. Дверь в поэзию открыта (о поэме Ольги Мартыновой «Введенский»)// НЛО, 2007, № 85
* Шубинский В. И. Два голоса // Октябрь, 2008, № 3
* Горбаневская Н. А. «Время шуршит в саду…» (предисловие к кн. О. Мартынова, «Французская библиотека», М., 2007)
* Бейлис В. А. По праву цеха (о стихах Ольги Мартыновой)// Звезда, 2008, № 7
* Бейлис В. А. Предисловие к исследованию в стихах Ольги Мартыновой «О Чвирике и Чвирке» // Мартынова О. О Введенском. О Чвирике и Чвирке. Исследования в стихах. — М., 2010.
* Черных Н. Б. Фрагменты дневника: Введенский Ольги Мартыновой
* Наталья Горбаневская о новой книге Ольги Мартыновой 
* Татьяна Баскакова. Хрупкая симметрия снежинок &#x5B;о романе ''Ключица Мерике''&#x5D;

## Һылтанмалар
* Страница в Журнальном зале
* Изображения в Галерее писателей сайта «Вавилон»
* Страница на сайте «Новая камера хранения»
* Страница на сайте «Новая литературная карта России»