Төркиә авиацияһы

Төркиә Европаны һәм  Урта Көнсығыштағы,  Кавказдағы, Төньяҡ Африкалағы яңы формалашып килгән баҙарҙарҙы тоташтырыусы  авиация узелы булып тора.

## Авиакомпаниялары

1983 йылда Төркиәнең  авиакомпаниялар баҙары либералләштерелә. Шуға тиклем  илдең аэропорттарын хеҙмәтләндереү дәүләт компанияларына ғына рөхсәт ителһә,  1983 йылда ҡабул ителгән  граждандар авиацияһы тураһындағы закон буйынса был өлкәгә хосуси   компаниялар ҙа индерелә. Әммә конкуренциялы мөхит барлыҡҡа килеүгә Төркиәнең Turkish Airlines  компанияһын дәүләттең ныҡлы ҡарауы  ҡамасаулай. 2003 йылда ғына был баҙарға инеүҙе ҡатмарлаштырған кәртәләр алына, Turkish Airlines дәүләт ярҙамын файҙаланыуын дауам итһә лә,  конкуренция көсәйә.

2015 йылда 61,8 миллион пассажир хеҙмәтләндергән Turkish Airlines донъяла иң эре авиакомпанияларҙан һанала. Европала, Азияла, Африкала һәм Көньяҡ Америкала 280 йүнәлештә даими рейстар башҡарған Turkish Airlines 2015 йылдың февраленә ҡарата күп йүнәлештәр буйынса донъяла дүртенсе урындағы авиаташыусы һәм иң күп илдәрҙе хеҙмәтләндереүсе була.

## Аэропорттары
2000-се йылдарҙан илдә   граждандар авиацияһының дәррәү үҫеше күҙәтелә, Төркиәнең был тармағында үҫеш донъялағы уртаса тиҙлектән ун тапҡырға йылдармыраҡ бара. 2003 йылда Төркиәлә аэропорттар 34 миллион пассажир ғына хеҙмәтләндерһә, 2010 йылда был күрһәткес 105 миллионға етә, шуның 52 проценты халыҡ-ара рейстарға тура килә. 2012 йылда төрөк аэропорттары  130 миллион  пассажирҙы хеҙмәтләндерә, йәғни ил Европала ҙурлығы буйынса алтынсы авиация баҙары була.

2015 йылда Ататөрк исемендәге Истанбул  аэропорты,  61,8 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндереп,  йөкләнеше буйынса донъяла  11-се аэропорт була. Иҫкереп барған был аэропортты әле  төҙөлөп ятҡан  «Истамбулдың яңы аэропорты» алмаштырасаҡ. 90 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндереүгә тәғәйенләнгән донъяла иң ҙур терминаллы  яңы аэропорт  пассажирҙар ағымын арттырыуға эшләйәсәк. Бынан тыш, йылына йәмғеһе 150 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндерәсәк тағы ике  терминал төҙөү планлаштырыла. 2035 йылға яңы аэропорт, йыл һайын 260 миллион пассажир үткәреп,  донъяла иң ҙурға әүерелер тип фараз ителә.

Транспорт министры Бинали Йылдырым  заманында  күп һанлы яңы аэропорттар төҙөлә, иң тәүгеләре 2007 йылда  Зонгулдакта, Шанлыурфала һәм Хатайҙа асыла. Артабан  2008 йылда Амасьяа — Мерзифон, 2010 йылда  Анталияла — Ғазипаша, Чанаккалела — Гёкчеада, 2012 йылда — Афьонкарахисар, Ушак һәм  Кютахья ҡалаларын хеҙмәтләндереүсе Зафер, Ыгдыр, 2013 йылда Ширнаке  аэропорттары асыла.  Малатьялағы Эрхач  һәм Коджаәлиҙәге Дженгиз Топел аэропорттары  элек хәрби һауа базалары булһа, 2007 һәм 2011 йылдарҙа (ярашлы)  граждандар авиацияһы өсөн асылалар. Измирҙең   Аднан Мендерес исемендәге аэропортында  2006 йылда — халыҡ-ара терминал, ә 2014 йылда эске рейстар өсөн терминал  төҙөлә.   Эрзинджан һәм Мәрдин аэропорттарының яңы терминалдары  2011 йылда асыла,  Миләс-Бодрум   аэропорты өсөн яңы халыҡ-ара терминал 2012 йылда төҙөлөп бөтә.

Шул уҡ осорҙа бик күп  аэропорттар, шул иҫәптән Токат, Каһраманмараш, Сивас, Газиантеп һәм Чанаккале аэропорттары ремонтлана, Балыкесир һәм Карс Харакани аэропорттары  яңыртылғандан һуң 2006 һәм 2007 йылдарҙа эш башлай.  Балыкесир Коджа Сейит һәм Кастамону аэропорттарын модернлаштырыу  2010  һәм 2013 йылдарҙа (ярашлы)  тамамлана.

### Аэропорттар төҙөлөшө
Аэропорттар төҙөлөшө тармағында  Limak İnşaat төҙөлөш компанияһы төбәк алдынғыларының береһе булып иҫәпләнә.  2007 йылда Limak İnşaat компанияһы Францияның Aéroport de Lyon компанияһы менән уртаҡ предприятие төҙөй һәм  Приштин аэропортын төҙөүгә тендерҙы ота. 2015 йылда компания Кувейт халыҡ-ара аэропортының терминалын төҙөү буйынса тендерҙа еңә. Limak İnşaat шулай уҡ Истанбулдың яңы аэропортын төҙөүгә тендерҙы отҡан уртаҡ предприятиеның өлөшө һанала.

## Авиация сәнәғәте

Төркиә республика нигеҙләнгән замандан уҡ  милли аэрокосмос сәнәғәте булдырырға ынтыла. Төркиәлә 1984 йылда нигеҙләнгән TUSAŞ компанияһы авиасәнәғәттә төп корпорация булып тора, ул  1973 йылда Төркиәнең Сәнәғәт һәм технологиялар министрлығы ҡарамағында нигеҙләнгән   корпорацияның вариҫы һанала.

## Иҫкәрмәләр