Антропология милли музейы (Мексика)

**Антропология милли музейы** () — Мексиканың әһәмиәтле дәүләт музейы, илдең баш ҡалаһы Мехиколағы Чапультепек паркында урынлашҡан. Музейға Колумбҡа тиклемге осорҙоң Мексика территорияһында табылған уникаль археологик һәм антропологик экспонаттары ҡуйылған.

## Архитектураһы
Пасео-де-ла-Реформа проспекты яғынан килгән кешеләрҙе теотиуакан монолиты ҡаршы ала, ул ямғыр илаһы Тлалокты кәүҙәләндерә. Музей бинаһын 1963 йылда архитектор Педро Рамирес Васкес проектлаған, был эштә Хорхе Кампусано һәм Рафаэль Михарес та ҡатнашҡан. Бина 23 күргәҙмә залынан торған мөһабәт ҡоролма булып тора, был залдар быуа һәм данлыҡлы «сатыр» — яһалма шарлауыҡлы бетон колонна ҡуйылған эске ихатаны урата. Бина тирәләй баҡсалар урынлашҡан, уларҙа ла күргәҙмәләр ойошторола.

Музей 8 гектар самаһы ерҙе биләй, шул иҫәптән 44 мең м² ерҙә япмалы ҡоролмалар, 35,7 мең м² асыҡ зоналар, шул иҫәптән асыҡ ихата урынлашҡан. Музейҙа мезоамерика сәнғәте, башлыса, боронғо Мексиканың майялар, ацтектар, ольмектар, тольтектар, сапотектар, миштектар һәм башҡа халыҡтарының сәнғәт өлгөләре тупланған, икенсе ҡатында хәҙерге Мексика халыҡтарына бағышланған этнографик экспозиция урынлашҡан.

## Тарихы

XVIII быуат аҙағында Мексика властары бойороғо менән Лоренцо Ботурини тупланмаһының бер өлөшө Мексика Король католик университетына тапшырыла. Йәнә Коатликуэ һәм Ҡояш Ташы (ацтек календары ла тип атала) скульптуралары шунда уҡ урынлаштырыла. Был ваҡиға Мексикала музей традицияһына башланғыс һала. 1790 йылдың 25 авгусында илдә беренсе Тәбиғи тарих музейы асыла.

XIX быуатта Мексикала ғалимдар Александр фон Гумбольдт һәм Эме Бонплан була, улар Колумбҡа тиклемге осор ҡомартҡыларының тарихи һәм художество ҡиммәтен юғары аһалай, шунан һуң тарихсы Лукас Аламан тәҡдиме менән республика президенты Гвадалупе Виктория Милли музей ойоштороу тураһында указға ҡул ҡуя.

1906 йылға коллекция шул тиклем ҙурая, шунлыҡтан уны бүлеп, тәбиғәт фәндәре буйынса экспонаттарҙы айырым бинаға күсерергә ҡарар ителә.

Шулай итеп, 1910 йылдың 9 сентябрендә президент Порфирио Диас ҡатнашлығында музей икенсе тапҡыр асыла. Хәҙер инде ул Археология милли музейы тип атала. 1924 йылға музей коллекцияһы 52 мең предметтан тора, унда 250 меңдән ашыу кеше килә, музей донъяның иң абруйлы һәм ҡыҙыҡлы музейҙары иҫәбенә инә.

1940 йылдың 13 декабрендә музей Чапультепек һарайына күсә һәм шунда әлеге атамаһын ала: Антропология милли музейы.

Музейҙың хәҙерге бинаһы 1963 йылда Чапультепек паркында төҙөлә башлай һәм 19 ай дауам итә. 1964 йылдың 17 сентябрендә президент Адольфо Лопес ҡатнашлығында тантаналы асыла.

## Галереяһы
Фотоһүрәттәр экспозицияға ярашлы урынлашҡан. Зал исемендәре йәйә эсендә күрһәтелә.
Файл:Facade of the Temple of the Feathered Serpent (Teotihuacán).jpg|Теотиуаканда ҡанатлы йылан ҡорамын тергеҙеү 
Файл:2013-12-24 Mictlantecuhtli anagoria.JPG|Миктлантекутли дискы
Файл:2013-12-24 Chalchiuhtlicue anagoria.JPG|Чальчиутликуэ статуяһы
Файл:Olmeca-Xicalana murals from Cacaxtla.jpg|Какаштла 
Файл:Tenochtitlan Modell.jpg|Теночтитландың ҙур моделдәре
Файл:20041229-Ocelotl-Cuauhxicalli (Museo Nacional de Antropología) MQ.jpg|Оцелотль-куаушикалли
Файл:Museo Nacional de Antropología - Wiki takes Antropología 114.jpg|Изге һуғыш Теокаллийы 
Файл:Aztec serpent sculpture.JPG| Шиукоатль статуяһы
Файл:20041229-Coatlicue (Museo Nacional de Antropología) MQ.jpg|Ацтек алиһәһе Коатликуэ статуяһы 
Файл:Musee National Anthropologie-Calendrier Maya.jpg|Ҡояш Ташы, ацтек календары булараҡ билдәле
Файл:Statue of Xochipilli (From the National Museum of Anthropology, Mexico City).jpg|Шочипилли статуяһы
Файл:National Museum of Anthropology - Aztecs (JC) 13.JPG|Фирүзә ҡапланған баш һөйәге
Файл:Aztec codex replica.jpg|Бурбон  кодексы репликаһы 
Файл:Feather headdress Moctezuma II.JPG|Монтесум II-нең баш кейемендәге ҡанат
Файл:P1000280-Dintel Toniná.JPG|Тонин рельефы
Файл:Dintel 26 de Yachilán 2.jpg|Ҡашаға 26, Яшчилана
Файл:Maya Fürst.jpg|Хайна утрауҙары керамикаһы
Файл:Ajuar funerario de Pakal el Grande (Museo Nacional de Antropología).JPG|Паленке өлгөһө кәшәнәһен тергеҙеү, К’инич Ханааб Пакаль
Файл:Palenque - Maske des Pakal.jpg| К’инич Ханааб Пакаль диңгеҙ битлеге
Файл:Mexico - DF 2013 - panoramio (54).jpg|Майя фриз
Файл:Museo Nacional de Antropología - Wiki takes Antropología 086.jpg|Чак битлеге
Файл:Mascara Dios Murcielago.jpg|Сапотек Илаһи ярғанат  битлеге  
Файл:Monte Alban - Rekonstruktion Grab 105 1.jpg|Монте-Альбандан 105-се гравюраның репродукцияһы
Файл:Monte Alban - Keramik 1.jpg|Миштек керамикаһы
Файл:Escudo De Yanhuitlán.jpg| Яньхуйтан ҡалҡаны
Файл:20041229-Olmec Head (Museo Nacional de Antropología).jpg| Ҙур ольмек башы
Файл:20041229-Luchador Olmeca (Museo Nacional de Antropología) MQ.jpg|Ольмек көрәшсеһе
Файл:Estatuilla de Tuxtla.jpg|Тустла статуэтка
Файл:Exhibits at the National Anthropology Museum, Mexico City IMG 7410.JPG|Миктлантекутли скульптураһы репродукцияһы
Файл:Máscara de Malinaltepec.jpg |Малиналтепек битлеге


## Һылтанмалар
* https://www.britannica.com/topic/National-Museum-of-Anthropology/Британника энциклопедияһы
* 
* Сайт национального музея антропологии (исп.)
* Национальный институт антропологии и истории INAH (исп.)
* Коллекция фотографий музейных экспонатов, расположенная по залам  (англ.)
* Список музеев Мехико (исп.)