Ҡаңны-Төркәй

**Ҡаңны-Төркәй** () — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 878 кеше булған.
Почта индексы — 452715, ОКАТО коды — 80217813001

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 33 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 27 км

## Тарихы
Ҡаңны-Төркәй ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән һәм Бүздәк тимер юл станцияһынан көньяҡ‑көнбайыш табан 33 саҡрым алыҫлыҡта Сәрмәсән йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға Ҡазан даруғаһы Ҡаңлы улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1664 йылдан (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1455) алып билдәле. Исеменең беренсе өлөшө ҡаңлы этнонимынан, икенсе өлөшө тәүге төпләнеүсе Төркәй Балғажиндың исеменән алынған.
1795 йылда 36 йортта 224 кеше йәшәгән, 1865 йылда 135 йортта — 758 кеше. Малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, балыҡ тотоу менәнн шөғөлләнгәндәр. 2 мәсет, 5 һыу тирмәне булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 тирмән, бакалея кибете теркәлгән. 1960‑сы йылдарҙа башында Ҡаңны‑Төркәйгә Бәләкәй Ҡаңны (XX быуат башында нигеҙләнгән) бүлендек ауыл ҡушылған. Халҡы: 1906 йылда — 1495 кеше; 1920 йылда — 1155 кеше; 1939 йылда — 848 кеше; 1959 йылда — 616 кеше; 1989 йылда — 829 кеше; 2002 йылда — 724 кеше; 2010 йылда — 878 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто («Заһиҙә» халыҡ фольклор ансамбле), китапхана, мәсет бар.

## Урамдары
Исемдәре:

*  Мелиораторҙар урамы () 
*  Баҡса урамы ()
*  Сынташ урамы () 
*  Йәштәр урамы () 
*  Сәрмәсәән урамы () 
*  Мәктәп урамы () 

## Билдәле шәхестәре
* Боғҙанова Ғәлиә Нәғим ҡыҙы (21 октябрь 1944 йыл—2021 йыл)) — ғалим-педиатр, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1987—1992 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының балалар ауырыуҙары кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2002).
* Ғиләжев Ғабдулла Ғабдрахман улы (1930—1997), актёр, режиссёр, педагог. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1973).
* Ғиләжев Лоҡман-Хәким Абдрахман улы (1923—1997), башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Миңлеғолов Вил Бәхтейәр улы (9.01.1940), нефтсе. 1964—1996 йылдарҙа «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы. Башҡорт АССР‑ының 11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған нефтсеһе (1975), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1979). СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1990). Ленин (1981), Октябрь Революцияһы (1986) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1975) ордендары кавалеры.
* Мөхәмәтғәли Буранғолов (1780—?), хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
* Туғыҙбаева Факиһа Һаҙый ҡыҙы (1.01.1950—20.03.2021), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2014). Бәләкәй Ҡаңны ауылында тыуған.

## Видеояҙмалар
*  Ҡаңны-Төркәй ауылы тарихы
*  «Тамыр» Ҡаңлы ырыуы тарихы
*  «Тормош» Ҡаңны-Төркәй ауылы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* Канлы-Туркеево на портале «Генеалогия и Архивы» 
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территории стр.385  
* «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ҡаңны-Төркәй ауылы