Удомля районы

**Удомля районы** — Рәсәйҙең Тверь өлкәһе районы, 1929 йылдан 2015 йылға тиклем бында район булған, шул исемдәге муниципаль район булған, ул 2015 йылдың 19 декабрендә бөтөрөлгән.

Өлкәнең административ-территориаль ҡоролошо сиктәрендә, уның территорияһында **Удомля округы** административ-территориаль берәмеге булдырылған.

2015 йылдың 19 декабрендә районда яңы муниципаль берәмек- **Удомля ҡала округы** булдырылған.**

Административ үҙәге — Удомля ҡалаһы

== Географияһы ==
Район Тверь [[өлкәһе]]нең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Район Валдай ҡалҡыулығының Лесной армыттарының төньяҡ-көнсығышында тора. Был ҡалҡыулыҡ буйынса Балтик диңгеҙе менән Каспий араһындағы һыу айырғыс (Нева менән Волга араһындағы) үтә.

Райондың майҙаны 2476,2 км², ул төньяҡ өлөшөндә [[Новгород өлкәһе]], көнбайышта — Бологовский менән, көньяҡта — Вышневоловец, көнсығышта — Ленинград, төньяҡ-көнсығышта — Тверь өлкәһе Лесной районы менән сиктәш.

Төп йылғалары — Мста һәм Съежа.

== Халыҡ ==

Әлеге ваҡытта райондың күпселек халҡы ҡалала йәшәй (77 %).. Әммә ауыл халҡы 1980 йылдар халыҡтың 52 процент ын тәшкил иткән.

== Тарих ==
1929 йылға тиклем район ерҙәре Вышневоловец өйәҙенә ҡараған. Тәүге тапҡыр «Удомля» Бөйөк Новгород йылъяҙмаларында телгә алына. VIII—IX быуаттарҙа был ерҙә новгород словендары килгәнсе уғыр-фин ҡәбиләләре йәшәгән.

1929 йылдың 12 июлендә Удомля районы[[Мәскәү өлкәһе|Мәскәү өлкәһенең Тверь округына]] ингән була. Башта район составына Анкудиниховский, Астафьевский, Белоховский, Березно, Күберәк-Званский, Брусовский, Буденновский, Быковский, Верляевский, Глазацкий, Грибинский, Дерягинский, Добрынинский, Доронинский, Никон, Дягилевский, Елманогорский, Еремковский, Захаровский, Зиновьевский, Иваново, Иловский, Казаровский, Князевский, Копачевский, Лайковский, Липенский, Лишутинский, Лугининский, Мальцевский, Матренинский, Михайловский, Млевский, Молдинский, Мстинский, Мушинский, Ножкинский, Күл-Горский, Октябрьский, Пашневский, Перховский, Поддубьевский, Погорельский, Подсосенский, Полянский/, Поповский, Починский, Рогозинский, Рудеевский, Рядский, Сельцо-Карел, Сергинский, Сленковский, Сменовский, Сосновский, Старорядский, Сухаревский, Ленинград, Учениковский, Хмелевский, Хотеновский, Шебывать-Горский, Шишеловский, Юринский, Юрьевский-Горский һәм Яковлевский ауыл советтары инә.

1935 йылдың 29 ғинуарында Удомля районы Калинин өлкәһенә инә.

=== Муниципаль ҡоролошо ===
[[2006 йыл]]дан алып муниципаль район составына 13 биләмә инә, шуларҙың 1-һе- ҡала, ҡалған 12-һе — ауылдар.

== Иҡтисад ==
Райондың эре предприятиеһы — Калинин АЭС-Ы, ул Удомля күле ярында Удомля ҡалаһынан алыҫ түгел урынлашҡан.

== Мәҙәниәт ==
Төрлө ваҡытта Удомля районында йәшәй һәм эшләй:

* рәссам Алексей Гаврилович Венецианов ([[1780 йыл|1780]]—[[1847 йыл|1847]]). ..
* рәссам Сорока Григорий Васильевич ([[1823 йыл|1823]]—[[1864 йыл|1864]]).
* рәссам Исаак Ильич Левитан ([[1860 йыл|1860]]—[[1900 йыл|1900]])..
* яҙыусы [[Чехов Антон Павлович|Антон Павлович Чехов]] ([[1860 йыл|1860]]—[[1904 йыл|1904]])..
* музыкант, композитор, виртуоз-балалаечник Андреев Василий Васильевич ([[1861 йыл|1861]]—[[1918 йыл|1918]]).
* рәссам Каэтанович Витольд Бялыницкий-Бируля ([[1872 йыл|1872]]—[[1957 йыл|1957]]).
* Станислав Юлианович Жуковский ([[1873 йыл|1873]]—[[1944 йыл|1944]])
* Моравов Александр Викторович ([[1878 йыл|1878]]—[[1951 йыл|1951]])
* Богданов Николай Петрович-Бельский ([[1868 йыл|1868]]—[[1945 йыл|1945]]).
* радио уйлап тапҡан Попов Александр Степанович.

**Музейҙар:'''

* Тыуған яҡты өйрәнеү музейы;
* Дача «Аҡсарлаҡ» Удомля күле янында, Тверь өлкә картиналар галереяһы филиалы (рәссам В. К. Бялыницкий-Бируля усадьбаһы).

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар
* Официальный сайт Удомельского района 
* Карта района 
* Историческая справка 
* Экономическая справка 
* Район на архивных и современных картах