open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бикәйев Ноғоман Сабит улы

**Бикәйев Ноғоман Сабит улы** () (1903 йыл — 14 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112 -се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы.

## Биографияһы
Ноғоман Сабит улы Бикәйев 1903 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Түбә ауылында тыуған. Һуғыш башланғас, БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә, 60-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы була. Украина ССР-ы Ворошиловоград өлкәһе Чернухино станцияһы тирәһендәге ҡаты алыштар барышында һәләк була һәм шунда ерләнә.

## Хәтер
Бикәйев Ноғоман Сабит улының исеме Баймаҡ районының Хәтер китабына индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*БИ(А)КЕЕВ Нугуман. Шаймуратовцы
Сәфиуллин Ғизәтулла Сафа улы

**Сәфиуллин Ғизәтулла Сафа улы** ( 1907 йыл — 20 февраль 1988 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

## Биографияһы
Сәфиуллин Ғизәтулла Сафа улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Абдулҡасим ауылында тыуа. 1941 йылдың авгусында Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкының хужалыҡ отделениеһында ездовой булып хеҙмәт итә.

Хужалыҡ отделениеһында ездовой булараҡ Сәфиуллин Ғизәтулла Сафа улы яралы аттар составы өсөн дивизион ветеринария лазаретына өҙлөкһөҙ фураж ташый.
1942 йылдың 25 ноябрендә дошмандың көслө утына ҡарамаҫтан Краснояровка утарында аттарҙы төркөмдәргә оҫта айырып 35 атты һаҡлап алып ҡала. 1942 йылдың
17 деабрендә подразделениеның 387-се бойороғо менән «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовец. САФИУЛЛИН Гизатулла Сафе(и)евич
* Память народа. Сафиуллин Гизатулла Сафеевич Медаль «За боевые заслуги»

## Сығанаҡтар
ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 77а, ящик 4
Әхмәҙуллин Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улы

**Әхмәҙуллин Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улы** (4 ғинуар 1904 йыл — 7 декабрь 1968 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улы Әхмәҙуллин 1904 йылдың 4 ғинуарында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Шаранбаш-Кенәз ауылында күп балалы ғаиләлә дүртенсе бала булып тыуа. Ата-әсәһе заманына күрә белемле кешеләр була, уҡый, яҙа белә. Кәшфулмәғән белемде мәҙрәсәлә ала. Ғәрәп, латин телдәрен белә, кириллица менән таныш була. Йәш сағында Үзбәкстан яҡтарында балаларға белем биреп йөрөй. Өйләнә, Бөйөк Ватан һуғышына тиклем биш, һуғыштан һуң тағы ла дүрт балалары тыуа.

## Хәрби юлы
1941 йылдың ноябрендә Шаран районы хәрби комиссариаты тарафынан фронтҡа саҡырыла. Әхмәҙуллин Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улы 112-се  башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкына эләгә. Полктың командиры, майор Ғариф Дәүләт улы Макаевтың адъютанты булып хеҙмәт итә. 1943 йылда ғаилә Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улының хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында хәбәр ала. Бәхеткә күрә ул иҫән ҡала. Һуңғы яуҙа ул ҡаты яралана, контузия ала, госпиталгә эләгә. Һаулығына бәйле 1944 йылдың мартында тыуған яҡтарына ҡайтарыла. Һуғыш яралары, һуғыштан һуңғы ауыр ваҡыт үҙен белгертә, һаулығы ҡаҡшай. 1968 йылдың 7 декабрендә вафат була.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* АХМАДУЛЛИН Кашфулмаган Ахмадуллович

*
Бөтә халыҡ Ҡайғы көнө (Германия)

**Бөтә халыҡ ҡайғы көнө**, **Халыҡтың матәм көнө** () — Адвент көнө (13 -19 ноябрь) алдынан, һуңғының алдындағы (предпоследний) йәкшәмбелә, Германияла һуғыш һәм дәүләт ирекһеҙләүе ҡорбандарын иҫкә алыу көнө 

## Тарихы
1919 й. Германияның хәрби ҡәберҙәрҙе тәрбиәләү буйынса Халыҡ союзы Беренсе донъя һуғышында һәләк булғандарҙы хәтерләү көнөн билдәләргә тәҡдим итә. Ул Рейхстагта 1922 йылда беренсе тапҡыр билдәләнде, ә 1926 йылдан башлап ул Бөйөк постың икенсе йәкшәмбеһендә бөтә ил буйынса билдәләнде.

1934 й., нацистар властҡа килгәндән һуң, был көн Батрыҙарҙы хәтерләү көнө (*Heldengedenktag*) тип аталды, 1939 йылдан ул йыл һайын 16 мартта, ә 1945 йылда һуңғы тапҡыр билдәләнде.

1948 йылдан Көнбайыш Германияла Беренсе донъя һәм Икенсе донъя һуғышы ҡорбандарын хәтерләй торған Бөтә халыҡ ҡайғы көнөн билдәләй башланылар, ә 1952 йылдан, традиция буйынса үлем, ваҡыт һәм мәңгелек тураһында уйлай торған Адвента алдынан, һуңғының алдындағы (предпоследний) йәкшәмбелә билдәләнә  башланды. Хәҙер ул һуғыш ҡорбандарын ғына түгел,  дәүләт ирекһеҙләүе, көс ҡулланыуы ҡорбандарын да хәтерләүгә арнала.

Был көндө Германия Президенты хөкүмәт ағзалары һәм сит ил дипломаттары алдында телмәр тота. Бынан һуң Германия Гимны һәм Der gute Kamerad йыры яңғырай. Бөтә тораҡ пункттарҙа ла мемориалдарға венок һалыу тантанаһы үткәрелә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Килешеү көнө

## Һылтанмалар

* Volkstrauertag 
* Volkstrauertag
* Volkstrauertag — Tag des Gedenkens ein, Erinnerns und Mahnens 
* *Лев Копелев: *Оҙаҡ йәшәмәй вафат бойора! (недоступная ссылка)
Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы

**Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы** () (1909 йыл — 1987 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.

## Биографияһы
Рамаҙан Шаһивәли улы Билалов 1909 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Муллаҡай ауылында тыуған. Һуғышҡа БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссаритаты тарафынан 1942 йылда алына. Был хаҡта улы, БР ветеринария хеҙмәтенең почетлы ветераны Марат Билалов былай тип хәтерләй:

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабы һаҡсыһы була. 1942 йылда әсирлеккә эләгә, күп михнәттәр аша үтә һәм 1945 йылда плендан ҡасыуға өлгәшә. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Баймаҡ районындағы Октябрҙең 50-йыллығы исемендәге колхозда бригадир булып эшләй.
1987 йылда вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Юбилей миҙалдары

## Хәтер
Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Баймаҡ районының Муллаҡай ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* БИЛАЛОВ Рамазан Шагивалеевич. Шаймуратовцы 
* Марсель Ҡотлоғәлләмов. Намыҫ аҡсанан ҡиммәт 
* Гүзәл Сәлихова. ТОРМОШ СӘХИФӘЛӘРЕ
Собханғолов Абдрахман Собханғол улы

**Собханғолов Абдрахман Собханғол улы** ( 1922 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 1943 йылдың 15 октябрендә Украинала барған һуғышта хәбәрһеҙ юғала.

## Биографияһы
Собханғолов Абдрахман Собханғол улы 1922 йылда хәҙерге Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Яҡшембәт ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының элемтә отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 15 октябрендә Украинаның Чернигов өлкәһендә барған аяуһыҙ һуғыш ваҡытында хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә ҡыҙылармеец Собханғолов Абдрахман Собханғол улының Көйөргәҙе районы Яҡшембәт ауылында йәшәүсе атаһы А. С. Собханғолов күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. СУБХАНГУЛОВ Абдрахман Субхангулович
* Память народа. Субхангулов Абдрахман Субхангулович Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 18002 Дело ист. информации: 245
Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улы

**Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улы** (; 1912 — 21 апрель 1945) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се кавалерия полкының сапёр-емертеү взводы отделениеһы командиры. Гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Ҡотдос Ауис улы Әлмөхәмәтов 1912 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Туймазы районы) Балтай ауылында тыуған.

1941 йылдың авгусында БАССР-ҙың Ҡандра (башҡа мәғлүмәт буйынса: Туймазы) районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Гвардия старшинаһы Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы 62-се кавалерия полкының айырым сапёр-емертеү взвод отделениеһы командиры була.

1943 йылдың 1 июненән 31 авгусына тиклем, 1943 йылдың 18 сентябренән 1944 йылдың 16 ғинуарына тиклем немец илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә гвардия өлкән сержанты Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улының һәм ул етәкләгән сапёр-емертеү взводының көн һайын күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы 1944 йылдың 23 ғинуарында Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән билдәләнә.

Командование Әлмөхәмәтовты ҡыйыу командир һәм үҙ эшенең оҫтаһы тип таный. Дошман ҡалдырған территорияны уның взводы иң тәүҙә разведкалай һәм миналарҙан таҙарта, һәм 4 ай буйы хәрәкәт итеү осоронда полкта минанан ҡорбандар булмай. Бынан тыш, «иптәш Әлмөхәмәтов» дошман уты аҫтында команда күҙәтеү пункттары төҙөй, һәм шуның менән штабтың тулы ҡанлы эшмәкәрлеген тәьмин итә.

Замостье тораҡ пункты янындағы һуғышта Әлмөхәмәтов үҙенең отделениеһы менән 2 сәғәт эсендә һуғыш яланынан 180 минаны зарарһыҙландыра һәм полк поразделениеларының алға уңышлы хәрәкәтенә булышлыҡ итә.

Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыр алдынан, 1945 йылдың 21 апрелендә, һәләк була. Германияла, Вандлиц ҡасабаһында ерләнгән..

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)

## Хәтер
Әлмөхәмәтов Ҡотдос Ауис улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Туймазы районы Балтай ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Альмухаметов Кутдус Ависович
* Память народа. Альмухаметов Кутдус Ависович
* Дорога памяти. Альмухаметов Кутдус Ависович 
* РГБ: Память : Республика Башкортостан : Списки погибших в Велик. Отеч. войне 1941—1945 гг. / Редкол.: Аюпов М. А. (гл. ред.) и др. — Уфа : Китап, 1994 ISBN 5-295-00958-0

## Иҫкәрмәләр
Сәфиуллин Лотфулла Әғәҙулла улы

**Сәфиуллин Лотфулла Әғәҙулла улы** ( 1907 йыл — 22 июль 1942 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. гвардия сержанты.

## Биографияһы
Сәфиуллин Лотфулла Әғәҙулла улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостандың Илеш районы Рсай ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Илеш районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының отделение командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы — сержант.

1942 йылдың 22 июлендә Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһе) Икенсе Тербун ауылы районында барған ҡаты алышта батырҙарса һәләк була. Юғалтыуҙар исемлегендә Сәфиуллин Лотфулла Әғәҙулла улының Илеш районы Рсай ауылында йәшәгән ҡатыны Сәфиуллина Кәримә күрһәтелгән. Курск өлкәһенең Тербун районы Икенсе Тербуны ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САФИУЛЛИН Лутфулла Агадуллович
* Память народа. Сафиуллин Лутфулла Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 818883 Дело ист. информации: 1750
Бикҡужин Абдулхаҡ Закир улы

**Бикҡужин Абдулхаҡ Закир улы** () (14 ноябрь(ҡайһы бер документтарҙа 17 ноябрь) 1919 йыл — 15 март 2007) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән лейтенант. 112 -се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының артиллерия дивизионы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), «Ҡыҙыл Йондоҙ» (1941) ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Абдулхаҡ (ҡайһы бер документтарҙа Алексей) Закир улы Бикҡужин 1919 йылдың 14 ноябрендә Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Түбәнге Төкөн ауылында тыуған. 1939 йылда БАССР-ҙың Ҡырмыҫҡалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия (1943 йылдың февраленән алып 16-сы гвардия) дивизияһында хеҙмәт итә, артиллерия дивизионы составындағы разведкалау (вычислительный) взводы командиры була. Бындай дивизиондар хәрби тәьминаты өсөн булдырыла, улар артиллерия утын корректировкалау һәм сәптәрҙе билдәләү менән шөғөлләнә. Һуғыш яланында күрһәткән батырлыҡтары өсөн хәрби ордендарға лайыҡ була. 1938 йылдан Өфөлә педагогия институтында уҡый. 1941 йылда Владивосток ҡалаһында Артиллерия училищеһында уҡый. 1944 йылда Марьин артиллерия училищеһында уҡыта. 1946 йылдың декабрендә демобилизациялана.

2007 йылдың 15 мартында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1941)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* Юбилей миҙалдары

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
*Артиллерия дивизионя

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*БИККУЗИН Абдулхак Закирович. Шаймуратовцы
Әлүков Ғиниәтулла Рәхмәтулла улы

**Әлүков Ғиниәтулла Рәхмәтулла улы** (; 28 апрель 1903 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 101-се айырым кавалерия дивизионында, 113-сө айырым артиллерия дивизионында хеҙмәт итә. Ветеринария хеҙмәтенең запастағы өлкән лейтенанты.

## Биографияһы
Ғиниәтулла Рәхмәтулла улы Әлүков 1903 йылдың 28 апрелендә (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы) Ергән ауылында тыуған.

1937 йылдың апреленән хәрби хеҙмәттә була.

1941 йылдың 15 ноябрендә Өфө ҡала хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.

Запастағы хәрби ветеринар фельдшер, өлкән лейтенант Әлүков Ғиниәтулла Рәхмәтулла улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 101-се айырым кавалерия дивизионында, 113-сө айырым артиллерия дивизионында хеҙмәт итә.

1943 йылдың февралендә Борисов бойороғо буйынса уҙғарылған һәләкәтле рейдта ҡатнаша.

Хәрби хеҙмәте 1948 йылдың 2 декабрендә тамамлана.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы.

## Хәтер
Әлүков Ғиниәтулла Рәхмәтулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Мәләүез районы Ергән ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Алюков Гиниятулла Рахматуллович
* Память народа. Алюков Гиниятулла Рахматуллович
* Дорога памяти. Алюков Гиниятулла Рахматуллович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Мелеузовский район, т. 8 ISBN 5-295-03393-7

## Иҫкәрмәләр
Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы

**Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы**  1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән бүләкләнгән (1942).

## Биографияһы
Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы 1904 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Муса ауылында тыуа. 1941 йылда Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Служил сабельником, красноармейцем взвода противотанкового ружья 2-го эскадрона 112-се кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының 2-се эскадронында танкҡа ҡаршы ҡорал взводы ҡыҙылармеецы, ҡылыссы булып хеҙмәт итә.

Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы һуғышта үҙен ҡурҡыу белмәҫ яугир итеп күрһәтә, һәр ваҡыт эскадрон алдында була, немец оккупанттарын винтовкаһы менән юҡ итеүҙә әүҙем ҡатнаша. Унға яҡын дошман һалдатын юҡ итә, һуғыш яланынан күп яралы яугирҙарҙы, шул иҫәптән 294-се кавалерия полкының штабы начальнигы майор Юренконы ла алып сыға. 1942 йылдың 31 июлендә ҡыҙылармеец Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы подразделениеның 68/н бойороғо менән «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

1943 йылдың 12 июнендә ҡыҙылармеец Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы алыштарҙың береһендә ҡаты яралана һәм госпиталгә эләгә. Госпиталдән сыҡҡас һуғышҡа яраҡһыҙ тип табыла һәм запасҡа сығарыла.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САФИУЛЛИН Нигамат Сафиуллович (Сафиевич)
* Память народа. Сайфуллин Нигамат Сафиевич. Картотека награждений
* Сафиулин Нигамет Сафеевич. Свидетельства о болезни

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 75, ящик 28
* ЦАМО (военно-медицинских документов) Раздел: Свидетельства о болезни Название фонда: Картотека ранений
Исхаҡов Абдрахман Исхаҡ улы

**Исхаҡов Абдрахман Исхаҡ улы** (1906 йыл, Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Исхаҡов Абдрахман Исхаҡ улы 1906 йылда Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Күгәрсе район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313‑сө гвардия кавалерия полкында пулемет эскадронының пулемет тоҫҡаусыһы булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 15 декабрендә һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 23.11.1942, 24.11.1942, Приказ №: 292, 15.12.1942, 313 кп 112 кд) «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

«Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған награда ҡағыҙында Исхаҡов Абдрахман Исхаҡ улы тураһында былай тип яҙыла: 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Исхаков Абдрахман Исхакович
* Шаймуратовцы. ИСХАКОВ Абдрахман Исхакович
* Исхаков Абдрахман
Бикмәтов Сәлим Түрйән улы

**Бикмәтов Сәлим Түрйән улы** () (1902 йыл — 10 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән лейтенант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы политругы.

## Биографияһы
Сәлим Түрйән улы (атаһының исеме Гурьян тип хаталы яҙылған) Бикмәтов 1902 йылда хәҙерге Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Боҙаяҙ ауылында тыуған. БАССР-ҙың Боҙаяҙ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкында политрук булып хеҙмәт итә. Курск өлкәһе Озерки ауылы тирәһендәге ҡаты алыштар барышында батырҙарса һәләк була, башта Озерки ауылы эргәһендәге урманда ерләнә, һуңынан Озерки ауылындағы туғандар ҡәберлегенә күсерелә. Документтарҙа ҡатыны Бикмәтова Сәлифә (Зәлифә?) Таһир ҡыҙы күрһәтелгән.

## Хәтер
Бикмәтов Сәлим Түрйән улының исеме Рәсәй Федерацияһы Липецк өлкәһе Озерки ауылындағы туғандар ҡәберлеге обелискыһында яҙылған.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* БИКМЕТОВ Салим Г(Т)урьянович. Шаймуратовцы
* Память народа. Донесения о потерях. Приказ Главного управления кадров ВС СССР от 16 апреля 1947 г. (№ 0865)
Рәхимғолов Сафа Әхмәтша улы

**Рәхимғолов Сафа Әхмәтша улы** (1912 йыл — 9 май 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының разведка дивизионында кавалерист-разведчик, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

## Биографияһы
Рәхимғолов Сафа Әхмәтша улы 1912 йылда Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем колхозда эшләй. 1941 йылда Ғафури районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡрыла.112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составындағы разведка кавалерия дивизионында кавалерист-разведчик булып хеҙмәт итә.
Һуғыштан һуң «Йондоҙ» колхозы Сәйетбаба ҡошсолоҡ фермаһында мөдир булып эшләй. 10 бала тәрбиәләп үҫтерә.1973 йылдың 9 майында Ғафури районы Сәйетбаба ауылында вафат була, шунда ерләнә

## Батырлығы
Сафа Рәхимғолов 1943 йылда Ивашка ауылы, Петровкино һәм Чернухино станциялары эргәһендә барған һуғышта үҙен тәүәккәл һәм ҡыйыу һуғышсы итеп күрәһәтә, аттарҙы ут аҫтынан алып сығып, хәүефһеҙ ергә урынлаштыра. Был батырлығы «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән баһалана
1943 йылда Берёзки ҡалаһы өсөн барған һуғышта яу яланынан яраланған ҡыҙылармеецты һәм бер офицерҙы, аттарҙы алып сыға, уларҙың ғүмерен һаҡлап ҡала. Был батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Рахимгулов Сафа Ахметш(д)инович
* Память Народа. Наградной лист Рахимгулова Сафы Ахметдиновича
* Память Народа. Рахимгулов Сафа Ахметдинович
Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы

**Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы** (1904 йыл — 6 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант.

## Биографияһы
Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы 1904 йылда Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Иҫке Исай ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Нуриман район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313‑сө гвардия кавалерия полкында 3-сө эскадрон бүлеге командиры була.

1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһенең (хәҙерге Рәсәй Федерацияһының Липецк өлкәһе) Тербуны районында хәбәрһеҙ юғала.

## Сығанаҡтар
* Память народа. Загидуллин Нуриахмет Шарафуллинович 
* Шаймуратовцы. ЗАГИДУЛЛИН Нуриахмет Шарифуллинович 
* Загидуллин Нуриахмет
Имашев Лоҡман Ноғман улы

**Имашев Лоҡман Ноғман улы** (1908- 8.12.1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.

## Биографияһы
Имашев Лоҡман Ноғман улы Бишбүләк районы Аҙнай ауылында тыуа (Аҙнай элгәре Миәкә районына керә). Воронеж губернаһындағы Вольский 2-се авиацион техник мәктәбен тамамлай.
1934 йылда Лоҡман Имашев Фатиха Хөснулла ҡыҙына өйләнә һәм ғаилә һуғышҡа ҡәҙәр Миәкә районы Ҡырғыҙ-Миәкә ауылына күсенә. Көсө ташып торған комсомол егет «ОСОАВИАХИМ» ойошмаһын етәкләй. баш инструктор була. Армияға алынғас, кавалерияла хеҙмәт итә.
Имашев Лоҡман һәм Ғүмәров Сабирйән Ҡырғыҙ-Миәкә ауылының Бохарай-тау итәгендә буласаҡ һуғышсыларҙы ат менән идара итергә өйрәтә. Күнекмәләр көнөн-төнөн бара.

### Һуғыш йылдары
1941 йылдың декабрендә Дим станцияһы янында Башҡорт кавалерия дизивияһына һуғышсыларҙы туплау башлана. Имашев Лоҡман менән Ғүмәров Сабирйән тәүге көндәрҙән үк, үҙ теләктәре менән уға ҡушыла.
1942 йылдың июль айында Миңлеғәли Шайморатов етәкселегендәге 112-се кавалерия дивизияһы фронтҡа оҙатыла. Яугирҙәр, аттар һәм һуғыш кәрәк-яраҡтары төйәлгән состав Липецк өлкәһенең Тербуны станцияһына туҡтай. Брянск фронты составындағы һуғышсылар алдында фашистарҙың Воронежға табан хәрәкәт итеүен туҡтатырға, тигән мөһим бурыс ҡуйыла.
1942 йылдың 2 июленән Лоҡман Ноғман улы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.
1942 йылдың 19 ноябрендә совет артиллерияһының көслө залптары Волга буйында немец илбаҫарҙарын ҡыйрата башлауҙарын хәбәр итә. Әммә дошман ныҡышмалы рәүештә ҡаршылыҡ күрһәтә, көсөргәнешле алышта юғалтыуҙар күп була: 20 ноябрҙә дивизия 400 кешеһен юғалта, 600-ләп ат һәләк була.
1942 йылдың 8 декабрендә Сталинград өсөн барған дәһшәтле һуғыштарҙың береһендә Лоҡман Ноғман улы хәбәрһеҙ юғала.

## Хәтер
Роза Килеева үҙенең «112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының данлыҡлы миәкә кешеләре» тигән китабында Лоҡман Имашев һәм Сабирйән Ғүмәров тураһында түбәндәгеләрҙе яҙа: «Яҡташтарыбыҙ Сталинград янындағы ҡаты һуғыштарҙа ҡатнаша. Уларҙың һуғыш юлы ҡыҫҡа була. Имашев Лоҡман 08.12.1942 хәбәрһеҙ юғала. Сабирйән Шакир улы ҡаты яралана һәм 1942 йылда тыуған яғына ҡайтарыла».

## Балалары
Лоҡман Имашевтың тормош иптәше Фатиха Хөснулла ҡыҙы һуғыш йылдарында «Дим» совхозында тракторҙа эшләй, яңғыҙы ике улын тәрбиәләп үҫтерә. Улдары Эдуард (1935) хәрби хеҙмәткәр була, ә Марат Лоҡман улы ғүмерен водитель һөнәренә бағышлай.

## Әҙәбиәт
* Роза Килеева 112-й Башкирской кавалерия дивизияһының данлыҡлы миәкә кешеләре- Өфө; АН РБ, Ғилем, 2011. — 128 бит.
* Вахитов Ф. Н., Н. И. Камалова Н. И. Слава башкирских конников.- Уфа: Китап, 2005.
* Гумеров Ф. Х. Генерал Шаймуратов.- Уфа: Китап, 1999
* Насыров А. Х. Подвиг генерала: Воспоминания командира эскадрона 112-й башкирской кавалерийской дивизии — Уфа: Китап, 2006.

## Сығанаҡ
* Официальный сайт Республиканского музея боевой славы 
* Исследовательская работа «Мой прадед — кавалерист 112 и-ой конной дивизии»/https://infourok.ru/nauchnoissledovatelskaya-rabota-na-temu-moy-pradedkavalerist-oy-bashkirskoy-konnoy-divizii-531292.html
Сафуанов Әхмәт Вилдан улы

**Сафуанов Әхмәт Вилдан улы** ( (1913 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, медицина хеҙмәтенең гвардия старшинаһы, медицина хеҙмәте старшинаһы, саниструктор. II дәрәжә Ватан һуғышы (1945), Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Сафуанов Әхмәт Вилдан улы 1913 йылда Башҡортостандың Өфө ҡалаһында тыуа. 1941 йылдың декабрендә Өфө ҡалаһы Молотов районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһы 275-се гвардия кавалерия полкында; 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.

Санинструктор Сафуанов Әхмәт Вилдан улы 1942 йылдың 19 ноябренән 30 ноябренә тиклем осорҙа һөжүм итеү һуғыштарында һуғыш яланынан ҡоралдары менән утыҙлаған яралы һалдатты һәм командирҙарҙы һәм 1942 йылдың 6 июленән 10 июленә тиклем 15 кешене алып сыға.
Һуғыш яланында булып яралы һалдат һәм командирҙарға кисекмәҫтән ярҙам күрһәтә. Үҙенең фиҙәҡәр хеҙмәте менән ул тиҫтәләгән яугир дуҫтарының ғүмерен ҡотҡарып алып ҡала. Үҙенең хеҙмәт бурыстарын үтәгәндә яралана. Үҙенә үҙе беренсе ярҙам күрһәтеп, ул яралы иптәштәренә ярҙам күрһәтеүен дауам итә. Подразделениеның 387-се бойороғо менән гвардия старшинаһы Сафуанов Әхмәт Вилдан улы 1942 йылдың 17 декабрендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.

1943 йылдың 29 сентябрендә санинструктор Сафуанов Әхмәт Вилдан улы дошмандың көслө миномет уты аҫтында Днепр йылғаһы аша сыға һәм яралы офицер һәм яугирҙарҙың яраларын бәйләй. 1943 йылдың 18 октябрендә был ҡыйыулығы өсөн ул подразделениеның 250/н бойороғо менән «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Ораниенбург һәм Бранденбург ҡалалары өсөн һуғышта ялан госпиталендә булып, табип менән бергә медицина ярҙамы күрһәтеүҙә һәм 65 яралыны тәрбиәләүҙә әүҙем ҡатнаша.

1945 йылдың 24-25 апрелендә дошмандың һауа һөжүме ваҡытында Велефану ауылы һәм Брилов ауылы районында 13 яралы һалдатҡа ярҙам күрһәтә.

Бранденбург ҡалаһы янында һуғышта Зило-Каналды аша һуғышып аша сыҡҡанда дошман уты аҫтында алты ауыр яралы һалдатҡа беренсе ярҙам күрһәтә һәм ялан госпиталенә оҙата.

Одер йылғаһынан алып Бранденбург ҡалаһына тиклем алыштарҙа яралыларҙы һуғыш яланынан ялан госпиталенә эвакуациялауҙа әүҙем ҡатнаша. Һуғышта ҡыйыулыҡ һәм ныҡышмалылыҡ, яраларға хәстәрлек күрһәтә. Һуғышта күрһәткән был ҡаҙаныштары өсөн санинструктор Сафуанов Әхмәт Вилдан улы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1943)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САФУАНОВ Ахмет Вильданович
* Память народа Сафуанов Ахмет Вильданович Картотека награждений

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 77а, ящик 7
Заһиҙуллин Рамаҙан Ғарифулла улы

**Заһиҙуллин Рамаҙан Ғарифулла улы** (2 декабрь 1907 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, интендант хеҙмәтенең гвардия өлкән лейтенанты. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) кавалеры.

## Биографияһы
Рамаҙан Ғарифулла улы Заһиҙуллин 1907 йылдың 2 декабрендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡандра районы (хәҙерге Туймазы районы) Соҡаҙыбаш ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың 26 авгусында, икенсе мәғлүмәт буйынса 1940 йылдың 10 авгусында Туймазы район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының финанс бүлеге бухгалтеры, казначейы була.

Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945 йылдың 25 ғинуарында һәм 16 ноябрендә), «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942), «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» (1945) миҙалы менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (25.01.1945),
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (16.11.1945)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа.Загидуллин Рамазан Гарифуллович 
* Шаймуратовцы. ЗАГИДУЛЛИН Рамазан Гарифуллинович 
* Загидуллин Рамазан
Алябушев Василий Иванович

**Алябушев Василий Иванович** (1921 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының ҡылыссылар полкы командиры, гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Василий Иванович Алябушев 1921 йылда Башҡорт АССР-ы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Иглин районы) Загорский ауыл Советы биләмәһендә тыуған.

1940 йылдың 5 октябрендә Иглин районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия кесе сержанты Алябушев Василий Иванович 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының ҡылыссылар полкы командиры булып хеҙмәт итә.
. Ошо ҡаһарманлығы өсөн уға 1945 йылда «Батырлыҡ өсөн» миҙалы тапшырыла.

## Наградалары
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945).

## Хәтер
Алябушев Василий Ивановичтың исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Иглин районы Загорский ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Алябушев Василий Иванович
* Память народа. Алябушев Василий Иванович
* Дорога памяти. Алябушев Василий Иванович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Иглинский район, т. 6, 2003. 693 с. ISBN 5-295-03308-2

## Иҫкәрмәләр
Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы

**Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы** (1911 йыл — 15 февраль 1945 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты.

## Биографияһы
Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы 1911 йылда Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Дүртөйлө ауыл Советы Ҡараҡашлы ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1943 йылда Шаран район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында ат ҡараусы, мина килтереп тороусы, элемтә бүлеге командиры була.

1944 йылдың 10 июнендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 19.09.1943, Приказ №: 25/н, 10.06.1944, 60 гв. кп 16 гв. кд), 1945 йылдың 14 февралендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 18.01.1945, Приказ №: 4/н, 14.02.1945, 60 гв. кп 16 гв. кд) менән бүләкләнә.

1945 йылдың 15 февралендә яуҙа һәләк була, Польшаның Ще́цинский воеводствоһы Арнсвальде районы, Райхенбах ауылында ерләнгән.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.02.1945).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Зайнагов Газим Гарапович  
* Шаймуратовцы. ЗАЙНАГОВ Газим Гарапович 
* Зайнагов Газим
Сәхәбөтдинов Муллағәли Ислам улы

**Сәхәбөтдинов Муллағәли Ислам улы** ( 1907 йыл ‒ 20 ғинуар 1944 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән (1943).

## Биографияһы
Сәхәбөтдинов Муллағәли Ислам улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостандың Кушнаренко районы Шәрип ауылында тыуа. 1941 йылдың авгусында Өфө ҡалаһының Ленин районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия каваелрия дивизияһының 17-се дивизион ветеринария лазаретында ездовой булып хеҙмәт итә.

Сәхәбөтдинов Муллағәли Ислам улы хужалыҡ отделениеһы повозочныйы булып хеҙмәт итеүе осоронда үҙенә беркетелгән ат арбаларын һәр ваҡыт өлгөлө тәртиптә тота. Ат егеү кәрәк-яраҡтарын һәм арбаларҙы һәр ваҡыт үҙе йүнәтеп тора. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә газ камераһын эшләй. 1943 йылдың 28 мартында ҡыҙылармеец Сәхәбөтдинов подразделениеның 19-сы бойороғо менән «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалына лайыҡ була.

Сәхәбөтдинов Муллағәли Ислам улы 1944 йылдың 20 ғинуарында Белоруссия ерҙәрендә барған ҡаты алышта батырҙарса һәләк була. Белоруссияның Полесье өлкәһе (хәҙер Гомель өлкәһе) Мозырь районының Иванковщина ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САХАБУТДИНОВ Муллыгалей Исламович
* Память народа. Документы о награждении. Сахабутдинов Муллыгалей Исламович
* Наши Герои Сухабутдинов Муллагалей Исламович 

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Картотека: Картотека награждений Расположение документа: шкаф 77a, ящик 8
Нурыев Исхаҡ Ғәбделкәбир улы

**Нурыев Исхаҡ Ғәбделкәбир (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Кәбир, Ғәбделхәбир, Абдулкәбир улы**; 10 август 1918 йыл — 23 ғинуар 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы элемтәсеһе, сержант, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры

## Биографияһы
Исхаҡ Ғәбделкәбир улы Нурыев 1918 йылдың 10 авгусында Башҡорт АССР-ы Стәрлетамаҡ районы Яңы Абдрахман ауылында тыуған. Стәрлетамаҡ уҡытыусылар институтын тамамлай. 1941 йылдың 30 декабрендә Маҡар районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия составында Сталинград өсөн һуғышта, Белоруссияны, Украинаны азат итеүҙә ҡатнаша. Һуғыштан һуң Ишембай районы Байғужа ауылы мәктәбендә урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй.Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы Байғужа ауылында ерләнә

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙал (1945)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память Народа. Нуреев Исхак Габдулхабирович 
* Ишимбайцы в составе 112-й кавалерийской дивизии. Нуриев Исхак Абдулкабирович
Зарипов Рәхим Закир улы

**Зарипов Рәхим Закир улы** (16 март 1908 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия лейтенанты.

## Биографияһы
Зарипов Рәхим Закир улы 1908 йылдың 16 мартында Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Килем ауыл Советы Оҙонҡулбаш (?) ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың 12 авгусында Шаран район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында; 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкында элемтә взводы командиры була.

1943 йылдың 28 февралендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, 1943 йылдың 22 декабрендә II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 1945 йылдың 15 июнендә I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
Ул шулай уҡ «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945), «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945), «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945), 1985 йылда юбилей I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943),
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены(1945, 1985)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945),
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945),
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы (1945).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Зарипов Рахим Закирович  
* Шаймуратовцы. ЗАРИПОВ Рахим Закирович 
* Зарипов Рахим
Зарипов Сәмиғулла Зариф улы

**Зарипов Сәмиғулла Зариф улы** (1904 йыл — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

## Биографияһы
Зарипов Сәмиғулла Зариф улы 1904 йылда Башҡортостан Республикаһының Ҡандра районы (хәҙерге Туймазы районы) Сәйрән ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың 10 декабрендә (икенсе мәғлүмәт буйынса 2 декабрендә) Ҡандра район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһенең (хәҙерге Рәсәй Федерацияһының Липецк өлкәһе) Икенсе Тербуны ауылы эргәһендә хәбәрһеҙ юғала. Документтарҙа ҡатыны Зарипова Нәзирә телгә алына.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Зарипов Самигулла Зарипович  
* Шаймуратовцы. ЗАРИПОВ Самигулла Зарипович
Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улы

**Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улы** (; 1921 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы разведчигы. Гвардия кесе сержанты.

## Биографияһы
Әхмәҙулла Ғөтләт улы Амангилдин 1921 йылда БАССР-ҙың Көйөргәҙе районында тыуған.

1940 йылда Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия кесе сержанты Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы разведчигы булып хеҙмәт итә.

Әхмәҙулла Ғөтләт улы 1943 йылдың 1 октябренән 31 октябренә тиклем, бер ай буйына көсөргәнешле бәрелештәрҙә ҡатнаша һәм Уборка ауылы янындағы һуғышта яралана. 1944 йылдың 20 ноябрендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.

1945 йылдың 17 ғинуарында разведчиктар төркөмө немец һалдаттары төркөмө менән осраша. Тоҡанып киткән алышта Амангилдин разведчиктары 4 дошманды юҡ итә, 8 һалдатын әсирлеккә ала. Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улына Ҡыҙыл Йондоҙ ордены тапшырыла.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944).

## Хәтер
Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Көйөргәҙе районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 686196. Единица хранения 7034.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Амангильдин Ахмадулла Гудлатович
* Память народа. Амангильдин Ахмадулла Гудлатович
* Дорога памяти. Амангильдин Ахмадулла Гудлатович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Куюргазинский район, т. 8, 2004. 653 с. ISBN 5-295-03393-7

## Иҫкәрмәләр
Зәйниев Шәмси Зәйнетдин улы

**Зәйниев Шәмси Зәйнетдин улы** (1907 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән политрук.

## Биографияһы
Зәйниев Шәмси Зәйнетдин улы 1907 йылда Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Иҫке Күл ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың авгусында Өфө ҡала хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 8 кавалнрия корпусының 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкында партия-сәйәси пропаганда буйынса инструктор булып хеҙмәт итә.

Һуғыш яланында күрһәткән батырлығы өсөн 1942 йылдың 31 июлендә «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 02.07.1942-11.07.1942, документ датаһы: 31.07.1942, Приказ №: 68/н) менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Зайниев Шамс Зайнеевдинович 
* Шаймуратовцы. ЗАЙНЕЕВ (Зайниев) Шамси Зайнеевдинович (Зайниевич) 
* Зайнеев Шамси
Сәхәүетдинов Нәсибулла

**Сәхәүетдинов Нәсибулла** ( 1902 йыл — 20 ғинуар 1944 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, гвардия сержанты.

## Биографияһы
Сәхәүетдинов Нәсибулла 1902 йылда хәҙерге Башҡортостандың Ҡыйғы районы Арыҫлан ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Ҡыйғы районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә.
1944 йылдың 20 ғинуарында Белоруссия ерҙәрендә барған ҡаты һуғышта батырҙарса һәләк була. Белоруссияның Полесье өлкәһе (хәҙер Гомель өлкәһе) Мозырь районының Передрейка ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән. Юғалтыуҙар исемлегендә гвардия сержанты Сәхәүетдинов Нәсибулланың Ҡыйғы районы Арыҫлан ауылында йәшәгән ҡатыны Сәхәүетдинова Кәримә күрһәтелгән

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САХАУТДИНОВ Насибулла
* Память народа. Сахаутдинов Насибулла Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 18002 Дело ист. информации: 352
Аманбаев Иркәбай Усман улы

**Аманбаев Иркәбай Усман улы** (; 10 май 1922 йыл — 11 август 1977) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 101-се айырым ат-артиллерия дивизионының 1-се батареяһында элемтә отделениеһы командиры, гвардия старшинаһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943).

## Биографияһы
Иркәбай Усман улы Аманбаев 1922 йылдың 10 майында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районы) Әбделнасир ауылында тыуған.

1941 йылдың декабрендә Баймаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия старшинаһы Аманбаев Иркәбай Усман улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 101-се айырым ат-артиллерия дивизионының 1-се батареяһында элемтә отделениеһы командиры була.

1943 йылдың февралендә күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн ВЛКСМ ағзаһы Иркәбай Усман улы Аманбаевҡа лайыҡлы награда бирелә.  28 мартта «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы бирелеүе тураһында подразделениеның бойороғо раҫлана.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (март, 1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (октябрь, 1943).

## Хәтер
Аманбаев Иркәбай Усман улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Хәйбулла районы Әбделнасир ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* ЦАМО. Фонд 33. Опись 686044. Единица хранения 1584

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Аманбаев Иркабай Усманович
* Память народа. Аманбаев Иркабай Усманович
* Дорога памяти. Аманбаев Иркабай Усманович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Хайбуллинский район, т. 12, 2005. 637 с. ISBN 5-295-02996-4
Хәсәнов Хәлидар Мөҡсин улы

**Хәсәнов Хәлидар Мөҡсин улы** (3 сентябрь 1922 йыл — 25 март 2003 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәм совет-япон һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры. 

## Биографияһы
Хәлидар Мөҡсин (Максим) улы Хәсәнов  1922 йылдың 3 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ҡырмыҫҡалы районы Түбәнге Төкөн ауылында тыуған. 1941 йылдың октябрендә Ҡырмыҫҡалы районы хәрби комиссариаты тарафынан фронтҡа саҡырыла

## Хәрби юлы
Хәрби юлын Воронеж эргәһендәге яуҙа 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында рядовой булып башлай. Унан һуң уларҙы Сталинград янына күсерәләр. Бында яраланып госпиталгә эләгә. Тағын фронт һыҙығына ҡайта. 203-сө уҡсылар дивизияһы 1037-се артиллерия полкының ҡоралдар командиры итеп тәғәйенләнә. Сержант званиеһына лайыҡ була. Еңеү көнөн Чехословакияла ҡаршы ала. 1945 йылда Монголия һәм Ҡытай биләмәләрендә япон ғәскәрҙәрен тар-мар итеүҙә ҡатнаша. 1946 йылдың 16 декабрендә демобилизациялана.
Ҡыҫҡаса хәрби юлы
* 10.1941г. — 12.1942г. — 3-сө эскадрон, 313-сө кавалерия полкы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы
* 12.1942 й. — 03.1943 й. -Яраланғандан һуң госпиталдә була
* 03.1943 й. — 05.1943 й. — 3-сө запас уҡсылар полкы
* 05.1943 й. — 12.1943 й. — 325-се разведка ротаһы, 244-се уҡсы Запорожье дивизияһы
* 01.1944 й. — 12.1946 й. — 7-се батарея, 3-сө дивизия, 1037-се артиллерия полкы, 203-сө уҡсы Запорожье- Хинган дивизияһы
Ул һуғышҡан фронттар:
* 1942 йыл-Брянск фронты.
* 1943 йыл — Көньяҡ-Көнбайыш фронты.
* 1943—1944 йылдар- 3-сө Украина фронты.
* 1944—1945 йылдар — 2-се Украина фронты. 
* 1945 йыл — Байкал аръяғы фронты.

## Һуғыштан һуңғы тормошо
Һуғыштан һуң Хәлидар Хәсәнов өйләнә. Тормош иптәше Мәрхәбә Абдрахман ҡыҙы менән 5 ул һәм 5 ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерәләр. Фронттан ҡайтҡас ул һуғыш хәтирәләре һәм унан һуңғы ваҡиғалар тураһында үҙенең көндәлеген башлай. Һаҡланған яҙыуҙарҙы уның ейәндәре «В контакте» социаль селтәрендә төркөм булдырып теркәп бара. 2003 йылдың 25 мартында вафат була.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены1945 й.
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 1985 й.
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944, 1945)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* ХАСАНОВ Халидар Муксинович
Амангилдин Фәттәхетдин Ғәйнетдин улы

**Амангилдин Фәттәхетдин Ғәйнетдин улы** (; 25 май 1910 — 13 август 2000) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия старшинаһы.

## Биографияһы
Фәттәхетдин Ғәйнетдин улы Амангилдин 1910 йылдың 25 майында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) Урман-Бишҡаҙаҡ ауылында тыуған.

1941 йылдың декабрендә БАССР-ҙың Маҡар районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.

Гвардия старшинаһы Амангилдин Фәттәхетдин Ғәйнетдин улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында хеҙмәт итә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

## Хәтер
Амангилдин Әхмәҙулла Ғөтләт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Ишембай районы Урман-Бишҡаҙаҡ ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. Амангильдин Фаттахетдин Гайнетдинович
* Память народа. Амангильдин Фаттахетдин Гайнетдинович
* Дорога памяти. Амангильдин Фаттахетдин Гайнетдинович 
* РГБ: Они вернулись с победой. Ишимбайский район, т. 6, 2003. 693 с. ISBN 5-295-03308-2

## Иҫкәрмәләр
Бикимбәтов Хәсән Йәрмөхәмәт улы

**Хәсән Йәрмөхәмәт улы Хәсән Йәрмөхәмәт улы** () (1911 йыл — 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, стрелок.

## Биографияһы
Хәсән Йәрмөхәмәт улы Бикимбәтов 1911 йылда хәҙерге Башҡортостандың Мәсетле районы Һөләймән ауылында тыуған. 1941 йылдың 10 декабрендә БАССР-ҙың Мәсетле районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 321-се уҡсылар дивизияһында). 1942 йылдың сентябренә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса апрелдә) хәбәрһеҙ юғалған. Ерләнгән урыны күрһәтелмәгән. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*БИКИМБЕТОВ (Бикембетов) Хасан Ярмухаметович. Шаймуратовцы
Ғәйнизаров Зәки Әхмәҙи улы

Гәйнизаров Зәбих Әхмәҙи улы 1923 йылдың 8 майында Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы Үрге Муйнаҡ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Солтанов Шәрип Солтан улы

**Солтанов Шәрип Солтан улы** (1908—?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 112-се кавалерия дивизияһы 3-сө эскадронында отделение командиры булып хеҙмәт итә. Кесе сержант. «Батырлыҡ өсөн» (1942) миҙалы менән бүләкләнгән .

## Биографияһы
Солтанов Шәрип 1906 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Ҡаныҡай ауылында тыуа. (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Бишбүләк районы)
1941 йылдың авгусында БАССР-ҙың Бишбүләк районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Шәрип Солтан улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 112-се кавалерия полкы 294-се кавалерия полкында отделение командиры булып хеҙмәт итә.

### Һуғыш юлы
Ф.Вахитовтың «Триумф и трагедия генерала Шаймуратова» китабында Шәрип Солтановҡа бәйле юлдар бар:

#### Батырлығы
1942 йылдың 28 июненән алып 10 июленә тиклем барған һуғыштарҙа айырыуса ҡаһарманлыҡтар күрһәтә, разведкала өлгө күрһәтә, хәрби заданиены үтәгәндә 4 немецты һәм дошмандың пулемет расчетын юҡ итә.

## Наградалары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1942)

## Хәтер
Солтанов Шәрип Солтан улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Бишбүләк районы Ҡаныҡай ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.

## Әҙәбиәт
* 
* Книга памяти. Память. Башкортостан. Книга 6

## Һылтанмалар
* СУЛТАНОВ Шарип Султанович
Сәхибгәрәев Әмир Мырҙабай улы

**Сәхибгәрәев Әмир Мырҙабай улы** ( 1904 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. 1942 йылдың 7 июлендә Курск өлкәһендә хәбәрһеҙ юғала.

## Биографияһы
Сәхибгәрәев Әмир Мырҙабай улы 1904 йылда хәҙерге Башҡортостандың Бәләбәй районы Знаменка ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Бәләбәй районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһының кавалеристы булып хеҙмәт итә.

1942 йылдың 7 июлендә Курск өлкәһендә барған ҡаты һуғышта хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә ҡыҙылармеец Сәхибгәрәев Әмир Мырҙабай улының Бәләбәй районы Знаменка ауылында йәшәгән Сәхибгәрәева Шәүрә күрһәтелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Шаймуратовцы. САХИБГАРЕЕВ Амир Мурзабаевич
* Память народа. Сахибгареев Амир Мурзабаевич. Донесение о безвозвратных потерях

## Сығанаҡтар
* ЦАМО Фонд ист. информации: 58 Опись ист. информации: 818883 Дело ист. информации: 1750
Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы

**Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы** (1921 йыл — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

## Биографияһы
Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы 1921 йылда Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Солтанбәк ауыл Советы (хәҙер Урмияҙ ауыл Советына ҡарай) Үршиҙе ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Асҡын район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се гвардия кавалерия полкында отделение командиры булып хеҙмәт итә.

 
Һуғышта алған яраларынан 1942 йылдың 10 июлендә вафат була, Орел өлкәһенең Долгоруковский районы Большой Колодезь ауыл Советы Большой Колодезь ауылында ерләнгән.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Память народа. Зайнуллин Файзулла Зайнуллич 
* Шаймуратовцы. ЗАЙНУЛЛИН Файзулла Зайнуллич 
* Зайнуллин Файзулла
Баймырҙа Бикҡужин

**Баймырҙа Бикҡужин** () (? — 26 апрель 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы ҡылыссыһы.

## Биографияһы
Баймырҙа Бикҡужин Башҡортостандың Баймаҡ районы Төрөкмән ауыл Советы (хәҙер Күсей ауыл Советы) биләмәһендә тыуған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-cе Башҡорт кавалерия (1943 йылдың февраленән 16-сы гвардия) дивизияһында хеҙмәт итә, «Память народа» сайтында аҙаҡҡы хеҙмәт урыны: ялан почтаһы 11622 тип күрһәтелгән, әлеге почта 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкына тап килә. 1945 йылдың 26 апрелендә Германия территорияһындағы алышта һәләк була. «Память народа» сайтындағы мәғлүмәттәрҙән: рядовой; исемлектән төшөрөү сәбәбе: яуҙа һәләк булған/хәбәрһеҙ юғалған; сығанаҡ фонды — Баймаҡ районы буйынса Башҡортостан Республикаһының Хәрби Комиссариаты бүлеге. Сайтта бирелгән документтан (14 бит) күренеүенсә, Баймырҙа Бикҡужиндың адресы тип  күрһәтелгән, ерләнгән урыны күрһәтелмәгән. Шул уҡ сайттағы юғалтыуҙы дөрөҫләүсе документта — ҡатыны исеменә ебәрелгән  Б. Бикҡужиндың Бранденбург провинцияһы Велефанец ауылында ерләнеүе тураһында әйтелә.

## Былар ҡыҙыҡлы
Төрөкмән ауыл Советы биләмәһенә ҡараған Күсей ауылы элек Бикҡужа тип аталған. Был атама 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан һәм көмөш миҙалға лайыҡ булған *Танһыҡҡужа Бикҡужиндың* атаһы хөрмәтенә бирелгән булған.

## Хәтер
Бикҡужин Баймырҙаның исеме Баймаҡ районының «Хәтер китабына» индерелгән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Память. Башкортостан. Книга 5, стр. 29