Джек Николсон

**Джек Николсон** (, ысын исеме **Джон Джозеф Николсон**, , 22 апрель 1937 йыл, Нью-Йорк) — Америка актёры, кинорежиссёр, сценарист һәм продюсер.

Николсон кино тарихында бөйөк  актёрҙарҙың береһе тип һанала. Ул «Оскар» премияһына рекордлы 12 тапҡыр номинациялана. Ул шулай уҡ 1960-сы йылдарҙан башлап һәр ун йыл һайын иң яҡшы роль өсөн (төп һәм икенсе план)  «Оскар»ға тәҡдим ителгән ике актёрҙың береһе (икенсеһе — сэр Майкл Кейн). 1994 йылда ул ҡаҙаныштары өсөн Америка кино сәнғәте институты премияһы менән бүләкләнгән иң йәш актёрҙарҙың береһе була.

Джек Николсон өс  «Оскар» һәм BAFTA, ете «Алтын глобус», АҠШ Милли кино тәнҡитселәре советының алты премияһы лауреаты, йәнә АҠШ Кино актёрҙары гильдияһы премияһы еңеүсеһе була. Актёрҙың кинематограф өлкәһендәге «Алтын ҡурай еләге» антипремияһына номинацияһы ла бар.

## Бала сағы һәм йәшлеге

1937 йылдың 22 апрелендә Нью-Йоркта Изге Винсенттың Католик медицина үҙәгендә тыуған.

Джек, тиңдәштәре кеүек үк, телевизор йоғонтоһона дусар булмай үҫкән һуңғы быуын вәкиле була. Өләсәһе Этель районда йәшәүселәр араһында беренселәрҙән булып телевизор һатып ала, ләкин был ваҡытҡа үҫмер Джекты джаз-фьюжн менән музыкаль автоматтар нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра.

### Ата-әсәһе
Бейеүсе һәм йырсы Джун Фрэнсис Николсон (1918—1963; сәхнә исеме — Джун Нильсон) Джек Николсондың әсәһе була. 1934 йылда профессиональ карьераһын башлау маҡсатында мәктәпте ташлаған Джун урындағы радиостанцияла эшләй башлай, «Эдди Кинг менән уның радиобалалары» тигән иртәнге шәмбе тапшырыуын алып бара[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Буласаҡ һөйгәне, музыкант Эдди Кинг, сығышы буйынса йәһүд (тыуған саҡтағы исеме — Эдгар Альфред Киршфельд), ярҙамсыһы итеп ҡуйыла, ул 1925 йылда АҠШ-ҡа Латвиянан законһыҙ иммиграциялаған була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Кинг карьера баҫҡысы буйлап етеҙ үрләй, бер нисә профессия алмаштыра: йәшерен музыкаль төркөм етәксеһенән алып бейеү буйынса инструкторға тиклем төрлө һөнәрҙәрҙә эшләй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. 1930-сы йылдар башында Кинг Кукман-авеню 702-лә үҙенең бейеү студияһын аса һәм шунда тәүге уҡыусыларының береһе булған Джун Николсон менән таныша[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ].Ике йылдан Джун парикмахер улы, музыкант, ҙур төркөм йырсыһы Дон Роуз (тыуғандағы фамилияһы — Фурчилло) менән таныша[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. 1936 йылдың 16 октябрендә улар өйләнешә. 1937 йыл башында Николсон Нептьюндан ғәйеп була, ҡайҙа киткәнен бер кемгә лә әйтмәй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 ]. Апрелдә Джун Николсондың улы тыуа, уға Джон тип исем ҡуша. Ләкин ҡаланың тыуымдар, үлемдәр һәм никахтар теркәү кенәгәһендә Николсон, Кинг, Роуз, Киршфилд йә Фурчилло фамилиялы баланың тыуыуы тураһында мәғлүмәт теркәлмәгән [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 ]. Быны кенәгәлә «Нильсон» фамилияһын (Джундың сәхнә псевдонимы) яңылышып «Уилсон» тип яҙыуҙары менән аңлаталар[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 ].

Малай донъяға килгәс, уны олатаһы, универмагта биҙәүсе булып эшләгән ерән ирланд Джон Джозеф Николсон менән өләсәһе Этель Мэй Николсон ҡарай[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Олатаһы тураһында Джек һуңыраҡ былай тип яҙа: «Шым, бойоҡ, бик нескә күңелле кеше» (инг.)баш.. Джек үҫкән саҡта олатаһы менән өләсәһенең үҙ атаһы һәм әсәһе икәнлегендә бер тамсы ла шикләнмәй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Тик 1974 йылда ғына йәшерен мәғлүмәтте асҡан *Time* журналы репортёры актёрға дөрөҫөн әйтә: «апаһы» Джун — ғәмәлдә уның әсәһе[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Әммә Джун 1963 йылда уҡ рактан вафат булған, ә Этель 1970 йылда баҡыйлыҡҡа күскән була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ]. Журналистың әйткәндәрен Николсондың һеңлеһе Лоррейн раҫлай, ул да, башҡалар кеүек үк, актёрҙың атаһы кем булғанын белмәй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 ].

### Уҡыу йылдары
1945 йылда Этелдең эштәре алға бара, ғаилә Нептьюндың Алтынсы урамындағы бер ҡатлы бунгалонан ҡаланың эшсе биҫтәһендәге ике ҡатлы йортҡа күсә.[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9416-1 ]
. Иртә һайын һигеҙ йәшлек Джекҡа яңы йорттан Штайнер-авеню 2 адресында урынлашҡан Теордор Рузвельт исемендәге мәктәпкә ете квартал үтеп уҡырға йөрөргә тура килә. Нәҡ шунда Николсон беренсе тапҡыр театр постановкаһында ҡатнаша, унда **' тигән джаз йырын башҡара.</span>

Джек юғары мәктәпкә барырға йыйынғанда, ғаилә тағы бер тапҡыр күсенә: был юлы —  <span class="ref-info" title=" Инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;">(инг.)</span>[[Спринг-Лэйк|баш.]] бороһына, унда Мерсер-авенюла Этель үҙенең косметика кабинетын аса. Һуңыраҡ Джек ул саҡта өләсәһенең килеме йылына 5 мең долларға еткәнлеген телгә ала  <span class="ref-info" title=" Инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;">(инг.)</span>баш.. Этель ейәне өсөн мәктәпте оҙаҡ эҙләй һәм Манаскуан өлкән мәктәбен оҡшата. 1950 йылда Николсонды был уҡыу йортона ҡабул итәләр, үҫмергә «Йыуан» () тигән ҡушамат тағыла, сөнки ул дүрт йәштән артыҡ ауырлыҡ менән яфалана. Киләһе ун йыл буйы Джек үҙен ирештереүселәрҙе туҡмауҙан бушамай. Тик буйы биш фут туғыҙ дюймға еткәс кенә, класташтары был ҡушаматты үҫмерҙең фамилияһын ҡыҫҡартыуҙан яһалған «Ник»ҡа алмаштыра. Мәктәп йылдарында Николсон [[бейсбол]] менән әүҙем шөғөлләнә, әммә мәктәп футбол командаһының экипировкаһы өсөн яуаплы булырға тигән тәҡдимде алғас, ул шатланып риза була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9417-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Бер нисә айҙан Джек футболды баскетболға алмаштыра, был уның яратҡан спорт төрөнә әйләнә. Спорт менән шөғөлләнеүҙән тыш, Николсон мәктәптең ''The Blue and Gray '' гәзите репортёры булып китә һәм унда мәктәптең спорт командалары ҡаҙаныштары тураһында яҙып тора. Мәктәп етәкселеге нәшер иткән ''Treasure Chest'' тигән китапта Николсон тураһында «шаян һәм һәйбәт кеше», «яҙыусы» тигән һүҙҙәр бар.

Николсон тураһында уҡытыусылары төрлө фекерҙә була: латин теле уҡытыусыһы Рут Уолш Джекты тәртипһеҙ булып күренгәне өсөн иң алға үҙенең ҡаршыһына ултыртыр була, ә инглиз теле уҡытыусыһы мисс Белтинг бер ҡасан да уның менән уртаҡ тел таба алмай[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9418-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Джек мәктәптә ҡуйылған спектаклдәрҙә ҡатнаша[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9418-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Джон Патриктың «Сәйер миссис Сэвидж» тигән пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдәге Ганнибал роле өсөн «Иң яҡшы өлкән класта уҡыған актёр» тигән титул бирелә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9418-1 <span class="mw-reflink-text"></span>].

=== Актёрлыҡ оҫталығына өйрәнеү. Тәүге ролдәре ===

1955 йылда Николсон актёр булырға тигән ҡәтғи ҡарарға килә. Уға Джеймс Дин, [[Марлон Брандо]] һәм Фрэнк Синатра айырыуса оҡшай[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Ҡапыл ғына актёр булып китә алмаҫын аңлап, Джек '' <span class="ref-info" title=" Инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;">(инг.)</span>баш.''[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>] компанияһының мультипликация бүлегенә эшкә урынлаша. Уға аҙнаһына 30 доллар түләйҙәр, был аҙ була, әлбиттә: «Мин бөтә эште эшләй инем. Һөт таратам, ҡағыҙҙы ҡырҡам, йәбештерәм, өйәм, мультипликаторҙарҙы күп итеп әҙерләнгән ҡағыҙ һаҡламы менән бәхетле итеп торам», — тип һөйләй Николсон[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>].

Шул уҡ йылды Николсон өләсәһенең йортонан почта бүлексәһе эргәһендәге ҡуртымға алынған фатирға күсә, ул эш урынына яҡын була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Бында ул ике йыл эшләй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Павильондарҙа бик күп кино йондоҙҙарын күрә, компания хеҙмәткәрҙәрен дә бөтәһен тиерлек исеме менән ятларға тура килә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 <span class="mw-reflink-text"></span>].

 Джектың эш хаҡы бәләкәй, автомобиле лә юҡ[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Аниматор Оливер Каллахан уға үҙенең 1949 йылғы иҫке Chevrolet'һын 400 долларға тәҡдим иткәс, Николсон Нью-Джерсиҙа йәшәгән өләсәһенә, аҡса һорап, телеграмма һуға[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]. Йүнле аҡсаһы булмаһа ла, Джек мода менән бергә «атлай»: уның гардеробында һәр ваҡыт заманса фасон буйынса тегелгән күлдәк-салбар була.[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 <span class="mw-reflink-text"></span>]

Джеймс Дин һәләк булғандан һуң бер көндән был хәлдән шаңҡыған Николсон ''MGM**ға килә һәм лифтта абруйлы продюсер Джо Пастернак (1901—1991) менән осраша[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9425-1 ]. Пастернак, Джектың ҡайғылы йөҙөн күреп, уға һүҙ ҡуша, шунан Николсондан тегенең актёр булырға теләге юҡмы икәнлеге менән ҡыҙыҡһына, Николсон, юҡ, ти[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ]. Бер сәғәттән анимация бүлеге директоры Уильям Ханна Николсонды үҙенә саҡырып ала, бынан инде Николсон актёр буласағына тулы ышаныс менән ҡайтып китә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ].

1956 йылда Джек кастингта ҡатнаша [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ]. Пастернак уға ыңғай баһа бирә, әммә мәктәп түңәрәгенән башҡа бер күнекмәһе лә булмауын һыҙыҡ өҫтөнә ала[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ]. Бынан тыш, Николсондың Нью-Джерси штатындағыларға хас һөйләшен дә төҙәтергә кәрәк була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ]. Пастернак Джекҡа сәхнә телмәре буйынса уҡытыусы тәҡдим итә [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ]. Ә Уильям Ханна тәҡдиме буйынса Николсон актёр оҫталығы курсына йөрөй башлай, уның менән бергә бында шулай уҡ йәш актёр  (инг.)баш. (1924—1974)[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ] да шөғөлләнә. Ошо уҡ ваҡытта Николсон *West Hollywood’s Players Ring* театрына эшкә инә, 1956 йылдың июленән сентябренә тиклем « (инг.)баш.» ( (инг.)баш. пьесаһы буйынса)[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ] спектаклендә статист була. Эш хаҡы аҙнаһына ни бары 14 доллар тәшкил итә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 ].

  (инг.)баш. (1914—2002) Николсондың актёрлыҡ оҫталығына өйрәткән тәүге остазы була.

Ниһайәт, Джефф Кори Николсонға уның тәүге кинопробаға әҙер булыуы тураһында хәбәр итә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9429-1 ]. 1958 йылдың яҙында *Asbury Park Press* гәзите: "Манаскуан өлкән мәктәбендә төп ролдәрҙә уйнаған Джек Николсон бөгөн « (инг.)баш.[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9430-1 ] тигән йәштәр триллерында уйнаясаҡ», тип яҙа.

Фильм һәр йәһәттән уңышһыҙ булып сыға, актёр Николсондың уйынына ла тәнҡит эләгә [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9430-1 ].

Был фильмда, Николсондан башҡа, тағы бер исем генә әлеге ваҡытта яңғырауыҡлы булып ҡалған[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9431-1 ]. Ул — картинаның башҡарма продюсеры Роджер Корман[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9431-1 ]. Корман менән Николсон Джефф Кори курсында таныша, унда Корман яңы таланттар эҙләү менән мәшғүл булған була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 ]. Джек —яңы фильмда төшөү өсөн идеаль кандидат[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 ]. «Николсон ныҡымыш булды. Ул Роджерҙан ҡурҡмай ине. Ул актёр, сценарист булырға, теләһә ниндәй эште башҡарырға теләй ине, бының өсөн үҙенә хас әрһеҙлекте файҙала ине», — тип яҙа Кормандың биографы Беверли Грэй[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 ].

### «Мөхәббәт өсөн үтә һуң»
Харви Бермандың « (инг.)баш.» тигән драмаһында фетнәсел Джонни Вэррон ролен башҡарғандан һуң, Николсон Ричард Раштың әҙ бюджетлы « (инг.)баш.» тигән фильмында яуыз Бадди ролендә төшә [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9438-1 ]. Режиссёр һөйләүенсә, фильм ул осор тәнҡитселәре уйлап сығарған «яңы тулҡын»ға ҡарай, шуның өсөн бик үтемле булып сыға. Әйткәндәй, сценарий яҙғанда Рашҡа ул саҡта бер кемгә лә билдәһеҙ Фрэнсис Форд Коппола ярҙам итә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9438-1 ].

### «Мәхшәрҙәр кибете»

«Мәхшәрҙәр кибете» — Роджер Корман яңы фильмын шулай тип атай. Артур Кларктың «Үҙ һүҙле орхидея» тигән фәнни-фантастик хикәйәһен экранлаштырып төшөрөлгән фильмда ит ашаусы орхидеяның яңы төрөн асҡан ботаник уға тәкәббер әбеһен тотоп ашата[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9440-1 ].

Картина рекордлы ике көндә 27 мең долларға төшөрөлә, ә Николсон былай ти: «Мин съёмкаға барырға сыҡҡанда уҡ үҙемдең сикһеҙ сәйер булырға тейешлегемде белә инем, сөнки Роджер тәүҙә мине был ролгә алырға теләмәгәйне. Ҡыҫҡаһы, мин был ролде сценарийҙа яҙылғанса башҡарырға тейеш түгел инем, шунлыҡтан бик күп әкәмәт сәйерлектәр ҡылдым, былар, минеңсә, мәрәкә күренергә тейеш»[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 ]. Килеп еткәс кенә Джекҡа уның иҫке дуҫы Джон Шэнер менән бергә төшәсәге хаҡында хәбәр итәләр[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 ]. Корман Николсонға сценарийҙың һуңғы алты битен, ә Шэнерға тәүге алтыһын бирә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 ]. Ҡалған биттәрҙе режиссёр икегә айырып йырта ла береһен — Джекҡа, икенсеһен Шэнерға тоттора[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 ]. «Шуның менән бөттө. Фильм тураһында беҙ белгәндәр шуның менән тамамланды. Мин уның хатта исемен дә белмәй инем. Миңә Шэнерҙы ундағы яртыны уҡып ишеттерергә күндерергә тура килде», — ти Николсон[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 ].

Шулай итеп, стоматологҡа килгән еңел аҡыллы мазохист Уилбур Форс Джектың иҫтә ҡалырлыҡ тәүге роле була[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9440-1 ].

### «Ҡоҙғон»
1961—1963 йылдарҙа Николсон башлыса телесериалдарҙа һәм телефильмдарҙа төшә, улар араһында — « (инг.)баш.», « (инг.)баш.» һәм « (инг.)баш.». 1963 йылда режиссёр Роджер Корман уны «Ҡоҙғон» тигән хоррор комедияһына икенсе пландағы ролгә саҡыра. Джектың персонажы — Рексфорд Бедлоу, ул Петер Лорре уйнаған Сихырсылар туғанлығы ағзаһы Адольфуса Бедлоуҙың улы була.

Сценарий Эдгар Аллан Поның[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 ] «Ҡоҙғон» тигән әҫәренең ирекле интерпретацияһына ҡорола һәм яҡшы итеп эшләнгән була. Уны мәхшәрле фильмдар оҫтаһы яҙыусы Ричард Мэтисон[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 ] яҙа.

Николсонға фильм төшөрөү майҙансығында иң сағыу «йондоҙҙар» булыуы бер ҙә ҡамасауламай [./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 ]. Джек Карлоффтың интонацияларына, Винсент Прайстың дикцияһына ҙур иғтибар бирә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 ], Петер Лорре менән дуҫлаша.

«Ҡоҙғон» 1962 йылдың октябрендә төшөрөлөп бөтә[./Николсон_Джек#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9448-1 ].

### «Ҡурҡыу»
"Ҡоҙғон"дан һуң Корман тағы ла бер мәхшәрле фильм —"Ҡурҡыу"ҙы төшөрә. Режиссёр артыҡ мәшәҡәттәрҙән ҡотолоу өсөн кастинг үткәреп тормайынса шул уҡ Николсон менән Карлоффты саҡыра, элгәрге картинаһынан ҡалған декорацияларҙы файҙалана. Кормандың үткән фильмындағы кеүек үк, быныһында ла Николсон режиссёр урынына ултырып, бер нисә күренеште төшөрә.

Николсондың тәүге эштәре тәнҡитселәрҙең кире бабаһын ала Режиссёр Питер Богданович «Николсонды ошо фильмда күреп, насар актёр тип хәтерләп ҡалдым», ти, ә *FilmThreat* сайтындағы тәнҡитсе Фил Холл Джектың « (инг.)баш.» тигән фильмдағы Марлон Брандо кейеменән кейенгән булыуын билдәләй. Бынан тыш, Холл Николсондың уйынын «буш һәм бер төрлө» тип баһалай.

### Артабанғы эштәре
1960-сы йылдарҙа актёрға эш табыу ауыр булғанлыҡтан, Николсон йышыраҡ сценарийҙар өҫтөндә эшләү менән шөғөлләнә башлай. Бының һөҙөмтәһендә «Йәшен уртауы» *() (1963), «Ярһыуға осош» (1964), «Бер ҡайҙа ла булмаған ҡасыу» (1965) һәм «The Monkees» төркөмө тураһында реклама нәфис фильмы «Предводитель» (1968) тыуа. Был фильмдар әллә ни билдәлелек алмаһа ла, Николсонды тотороҡло эшмәкәрлек менән тәьмин итеп торалар.

== Кинолағы карьераһы ==

Актёрлыҡ карьераһында өмөт күренмәгәс, Николсон тулыһынса  «камера артындағы»  эшкә — сценарист һәм режиссёр эшмәкәрлегенә күсә. Беренсе уңыш уға 1967 йылда «Трип» тигән фильм сценарийы аша килә, был фильм тулыһынса ЛСД ҡабул иткән төп геройҙың  галлюцинацияларына нигеҙләнә. Фильмда Питер Фонда һәм Деннис Хоппер төшә. Питер Фонда и Деннис Хоппер. Ә Фонда менән тигән фильмында уйнаған Николсонға беренсе һәм бик ҙур актёрлыҡ уңышы ла килә. Ул эскесе адвокат  Джордж Хэнсон ролен башҡара һәм был роль өсөн үҙенең «Оскар»ға беренсе номинацияһын ала.  

Бынан һуңғы ролдәренән айырыуса иғтибарға лайыҡтары Хэл Эшбиҙың «Һуңғы наряд»  (1973), Роман Поланскиҙың «Ҡытай кварталы» (1974) тигән фильмдарҙа була. Икеһе өсөн дә Николсон иң яҡшы ирҙәр роле өсөн «Оскар» премияһына номинациялана. Ул шулай уҡ Кен Расселлдың «Томми» (1975) һәм  Микеланджело Антониониҙың  «Профессия: репортёр» (1975) тигән фильмдарында төшә.

=== Америка идолы ===

Николсон иң яҡшы ирҙәр роле өсөн беренсе «Оскар»ға Кен Кизиҙың «Кәкүк ояһы өҫтөнән осоп барғанда» тигән романының 1975 йылда [[Милош Форман]] ҡуйған киноверсияһында  Рэндл Патрик МакМёрфи роле өсөн лайыҡ була. Николсонға «Крёстный отец»та Майкл Корлеоне роле тәҡдим ителә, ләкин ул баш тарта.  

Бынан ары Николсон үҙенә хас булмаған ролдәргә тотона башлай. Мәҫәлән, «Һуңғы магнат» фильмында кескәй генә ролде — Коммунистар партияһы ағзаһы ролен башҡара, бында уға [[Роберт де Ниро|Роберт Де Ниро]] персонажы менән һуғышырға тура килә. [[Марлон Брандо]] менән бергә уйнау өсөн генә хатта Артур Пенндың «Миссури бөгөлдәре» тигән вестернында сирҡандырғыс ролгә лә бара. Шунан Николсондың режиссёрлыҡ дебюты була — «Көньяҡҡа йүнәлгәндә» комедия-вестерны.

Стивен Кинтың «Балҡыш» тигән романы буйынса 1980 йылда [[Стэнли Кубрик]]  ҡуйған фильмдағы роль Николсон карьераһында иң мөһимдәрҙең береһе булып тора. Үҙенең киләһе «Оскар»ын,  ике пландағы иң яҡшы ирҙәр роле премияһын, Николсон Джеймс Брукстың «Иркәләү һүҙҙәре» фильмында (1983) отставкалағы астронавт Гаррет Бридлав роле өсөн ала. 1980-се йылдарҙа  Николсон емешле эшмәкәрлеген дауам итә,  «Почтальон һәр саҡ ике тапҡыр шылтырата» (1981), «Ҡыҙылдар» (1981), «Прицци ғаиләһенең намыҫы» (1985), «Иствик сихырсылары» (1987), «Шайтан таяғы» (1987) тигән фильмда ғаиләһенең намыҫы» һәм «Шайтан таяғы» фильмдарындағы ролдәре өсөн «Оскар»ға номинациялана.

1989 йылда Николсон «Бэтмен» фильмында Джокер ролен башҡара, был картина шаңҡытҡыс халыҡ-ара хитҡа әйләнә һәм отошло процентлы контракт  Николсонға яҡынса 60 миллион  [[АҠШ доллары|доллар]] килтерә. 

АҠШ Диңгеҙ пехотаһы корпусы подразделениеһындағы үлтереш тураһында һөйләгән «Бер нисә һәйбәт егет» (1992) фильмындағы тиҙ ярһып китә торған холоҡло  полковник Натан Джессеп роле өсөн Николсон тағы бер «Оскар»ға номинациялана. 

 Николсондың насар ҡабул ителгән эштәре лә була. «Кешеләрҙең күңелһеҙлектәре» (1992) һәм «Хоффа» (1992) фильмдарындағы ролдәре өсөн бик насар актёр булараҡ «Алтын ҡурай еләге» премияһына номинациялана. Әммә шул уҡ «Хоффа»лағы роле менән  «[[Алтын глобус]]» премияһына ла тәҡдим ителә.

Николсон сираттағы «Оскар»ҙы режиссёр Джеймс Брукстың «Бынан да яҡшыраҡ булмаҫ» (1997) тигән фильмындағы обсессив-компульсив боҙоҡлоҡтан яфаланған неврозлы яҙыусы Мелвин Юдалл роле өсөн ала. 

Николсонға хас төп сифат  — ниндәй ролдә лә абсолют тәбиғилек.  Актёр күп амплуала ҙур оҫталыҡ күрһәтә, әммә гротеск элементтары булған характерлы ролдәрҙе айырыуса уңышлы башҡара. 

«Шмидт тураһында» (2002) тигән фильмда Николсон пенсияға сыҡҡан страховка компанияһы актуарийы ролен башҡара, уның геройы ҡатыны вафат булғандан һуң йәшәү мәсьәләләре тураһында баш вата башлай. Николсондың тыныс һәм тотанаҡлы уйыны элекке ролдәренә бөтөнләй оҡшамаған. Был роле менән  ул иң яҡшы ирҙәр роле өсөн тағы бер  «Оскар»ға номинациялана. 

«Асыуға идара итеү» тигән комедияла ул ярайһы уҡ тыныс холоҡло персонаж булған Адам Сэндлерға хис-тойғоларына хужа булырға өйрәтеү өсөн беркетелгән агрессив психиатрҙы уйнай. 

2003 йылда бер нисә фильмда уйнай, шул иҫәптән «Ҡағиҙәләргә буйһонған һәм буйһонмаған мөхәббәт» тигән картинала  өлкән йәштәге һөйәрҙе кәүҙәләндерә. 

2006 йылда  Николсон Мартин Скорсезеның «Оскар»лы «Мөртәттәр» тигән картинаһында Мэтт Дэймон менән Леонардо ди Каприо кәүҙәләндергән персонаждарҙың босы, аяуһыҙ ирланд мафиозийы    Фрэнк Костелло ролен башҡара. 

2013 йылдың сентябрендә Америка ваҡытлы матбуғат баҫмаларында Николсондың  актёрлыҡ  карьераһын тамамлауын иғлан итеүе  тураһында хәбәр итә. Сәбәбе  — хәтере насарланыу; актёр, имеш,  персонаждарының репликаларын   ятлай алмай, тип яҙа улар. Тиҙҙән был хәбәр кире ҡағыла һәм «100 % менән ялған» тип баһалана. 

== Шәхси тормошо ==
Николсон ике меңдән ашыу ҡатын-ҡыҙ менән бәйләнешкә инеүе тураһында белдерә. Актёр бер тапҡыр ғына өйләнгән. Уның төрлө ҡатындарҙан биш балаһы бар.  

Балалары:
* Дженнифер Николсон ([[1963 йыл|1963]]) — элекке ҡатыны Сандра Найттан *(никахтары 1962 йылдың 17 июненән 1968 йылдың 8 авгусына тиклем дауам итә);*
* Калеб Годдард (1970) — «Биш еңел пьеса» фильмында бергә уйнаған Сьюзан Анспачтан  (Николсондың атайлығы раҫланмаған);
* Хани Холлман (1981) — дат моделе Винни Холлмандан*;*
* Лорейн Николсон (1990) һәм Рэймонд Николсон (1992) — Ребекка Бруссардтан.

Беверли-Хиллздағы Маллһолланд Драйвта, Николсон йортоноң күршеһендә, бер нисә йыл [[Марлон Брандо]]  йәшәй. Уоррен Битниҙың йорто ла шул тирәлә була. Ахырҙа был урамды «Йүнһеҙ егеттәр урамы» тип йөрөтә башлайҙар. 2004 йылда Брандо вафат булғас, Николсон уның  бунгалоһын 6.1 млн [[АҠШ доллары|долларғ]]а һатып ала.

Актёр көнбайыш йолалы [[Католик сиркәүе|католик]] булараҡ тәрбиәләнһә лә, [[1992 йыл]]да Vanity Fair журналына биргән интервьюһында әлеге мәлдә Аллаға ышанмауы хаҡында белдерә. Николсон үҙе аборттарға ҡаршы булһа ла, уларҙы рөхсәт итеү яғында сығыш яһай. Ул АҠШ Демократик партияһы яҡлы һәм уның һайлау кампанияларына иғәнәләр индерә .

Николсон — Нью-Йорк Янкиз и Лос-Анджелес Лейкерс командаларының көйәрмәне. Һуңғы 25 йылда ул The Forum һәм Staples Center стадиондарында булған бер уйынды ла ҡарамай ҡалдырмаған. Николсондың судьялар менән талашҡан, хатта баскетбол майҙанына йүгереп килеп сыҡҡан осраҡтары ла булған. Лейкерстың өйҙәге осрашыуҙарын ҡалдырмауын белгәнлектән, киностудиялар  съёмкалар графигын оманда уйындары исемлеге менән яраштырырға мәжбүр . 2004 йылда Николсон, элекке класташтарын шаҡ ҡатырып һәм шатландырып, мәктәп тамамлаусылар осрашыуына (мәктәпте тамамлауға 50 йыл тулыу уңайынан үткәрелгән сараға) килә.

 Николсондың яратҡан шөғөлдәренең береһе — заманса картиналар һәм [[XX быуат|20 быуат]] картиналарын йыйыу. Актёрҙың иң яратҡан рәссамы — Джек Веттриано.

 [[2011 йыл|2011]] йылда  Джек Николсондың Голливудтағы йорто (ул уны  [[1975 йыл|1975]] йылдан алып ҡуртымға биреп торған була) тулыһынса янып бөтә. Янғын менән 85 янғын һүндереүсе көрәшә, икеһе дауаханаға эләгә.

== Фильмография ==











































































== Награды и номинации ==
Николсон номинировался на премии за лучшую роль (главную или второго плана) в пяти разных десятилетиях: 1960-х, 1970-х, 1980-х, 1990-х и 2000-х. Единственный актёр, достигший аналогичного — [[Майкл Кейн]]. С 12-ю номинациями на Оскар (8 за лучшую главную роль и 4 за роль второго плана), Николсон является самым номинированным актёром за всю историю киноакадемии. С 3-мя завоёванными премиями он находится на одной ступени с Уолтером Бреннаном и [[Дэй-Льюис Дэниел|Дэниелом Дэй-Льюисом]] по наибольшему количеству наград за актёрскую работу среди мужчин (но, в отличие от Николсона, Бреннан все свои премии завоевал за роли второго плана).


== Иҫкәрмәләр ==


== Әҙәбиәт ==
* 

== Һылтанмалар ==
* (инг.)<span id="cxmwA7I" tabindex="0"> </span>*Internet Movie Database'' сайтта
* Джек Николсон на сайте www.peoples.ru(рус.)
* Jack Nicholson Online(инг.)
* Федоров А. В. Магия Джека Николсона // Видео-Асс экспресс. 1993. N 22. С.10-15.
* Биография, фото и фильмы Джека Николсона на mirovoekino.ru