Асҡын (Асҡын районы)

**Асҡын** () — Башҡортостан Республикаһының Асҡын районындағы татар ауылы, ошо исемдәге район һәм ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 6918 кеше булған.
Почта индексы — 452880, ОКАТО коды — 80204804001.

## Географик урыны
* Өфө ҡалаһына тиклем: 210 километр
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 104 км

## Тарихы
Асҡын ауылына 1650 йылда Пермь губернаһынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалған. Революцияға тиклем эре сәүҙәгәрҙәр ауылы булған. Ҙур ярминкәләр үткән.
1783 йылдағы IV ревизия алдынан башҡорттар менән килешеү нигеҙендә яһаҡ түләүсе крәҫтиәндәр Өфө-Танып волосының аҫаба ерҙәрендә төпләнгән. Улар Пермь губернаһының төрлө Оса өйәҙенән булғандар.
Ревизия мәғлүмәттәре буйынса яһаҡ крәҫтиәндәре: ир — аттар 191, ҡатын — ҡыҙҙар 198. 1795 йылда 616 кеше булған. Өс йылдан башҡорттар дәүләт крәҫтиәндәрен ҡабул иткән. 1834 йылда 1144 (129 йорт), 1870—1881 , 1905 йылда — 2220(455 йорт), 1920—2469 (606 йорт)булған.
ХIХ быуаттың 70 йылдарында Асҡында сиркәү һәм ғибәҙәт йорто, тыуған яҡты өйрәнеү музейы, почта, 2 училище, идара йорто, 3 тегермән, май етештереү йорто , 25 сәүҙәгәр кибеттәре булған. Эре сәүҙәгәр Шевкуновтарҙың хромат калийы эшкәртеү йорто булған. Унда етештерелгәнде Мәскәү һәм башҡа Волга буйы ҡалаларына оҙатҡандар.
Күп сәүҙәгәрҙәр заводтар, утарҙар, ике ҡатлы йорттар төҙөгән.

## Урамдары
Урам исеме

* БАССР-ҙың 60 йыллығы урамы ()
* Октябрҙең 70 йыллығы урамы ()
* 8 Март урамы ()
* Азин урамы ()
* Асҡын урамы ()
* Аэропорт урамы ()
* Блюхер урамы ()
* Көнсығыш урамы ()
* Юғары вольтлы урамы ()
* Ғабдулла Туҡай урамы ()
* Гагарин урамы ()
* Гараж урамы ()
* Тау урамы ()
* Ғосман Сәдә урамы ()
* Деткин урамы ()
* Юл урамы ()
* Дуҫлыҡ урамы ()
* Е.Фионов урамы ()
* Есенин урамы ()
* Жуков урамы ()
* Завод урамы ()
* Көнбайыш урамы ()
* Йондоҙ урамы ()
* Йәшел урамы ()
* Зөбәржәт урамы ()
* Интернациональ урамы ()
* Казаков урамы ()
* Калинин урамы ()
* Каширин урамы ()
* Килейный урамы ()
* Кирәй Мәргән урамы ()
* Түңәрәк урамы ()
* Комсомол урамы ()
* Космонавттар урамы ()
* Крәҫтиән урамы ()
* Ҡуст урамы ()
* Ленин урамы ()
* Урман урамы ()
* Болон урамы ()
* М. Горький урамы ()
* Мәжит Ғафури урамы ()
* Май урамы ()
* Матросов урамы ()
* Медиктар урамы ()
* Бал урамы ()
* Мелиораторҙар урамы ()
* Механиҙаторҙар урамы ()
* Мингажев урамы ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Мичурин урамы ()
* Йәшлек урамы ()
* Мостай Кәрим урамы ()
* Муса Йәлил урамы ()
* Яр урамы ()
* Күл урамы ()
* Октябрь урамы ()
* Парк урамы ()
* Беренсе мәктәп урамы ()
* Беренсе май урамы ()
* Пионер урамы ()
* Еңеү урамы ()
* Ялан урамы ()
* Пономарев урамы ()
* Сәнәғәт урамы ()
* Пушкин урамы ()
* Р.Ғарипов урамы ()
* Йәйғор урамы ()
* Республика урамы ()
* Йылға урамы ()
* Шишмә урамы ()
* Рәсәй урамы ()
* С. Ғәлимйәнов урамы ()
* Баҡса урамы ()
* Салават Юлаев урамы ()
* Сафин урамы ()
* Ирек урамы ()
* Төнъяҡ урамы ()
* Көмөш урамы ()
* Смородинцев урамы ()
* Совет урамы ()
* Ҡояш урамы ()
* Ҡарағай урамы ()
* Төҙөүселәр урамы ()
* Фрунзе урамы ()
* Сәскә урамы ()
* Чапаев урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Шорохово урамы ()
* Энергетиктар урамы ()
* Энтузиастар урамы ()
* Юбилей урамы ()
* Якутов урамы ()
* Гәрәбә урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Кащеев Фёдор Александрович (6 декабрь) 1934 йыл) — рәссам, Башҡортостанда һынлы сәнғәт мәктәбенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1991), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1979) рәссамы. 1960 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты (1967).
* Смородинцев Анатолий Александрович (6апрель1901йыл—6август 1986 йыл), ғалим-бактериолог, вирусолог һәм иммунолог. 1946—1967 йылдарҙа Ленинградтағы Эксперименталь медицина институтының бүлек мөдире; 1967 йылдан Бөтә Союз грипп ғилми-тикшеренеү институтында: уны ойоштороусы һәм тәүге директоры, 1972 йылдан — бүлек мөдире. СССР Медицина фәндәр академияһы академигы (1966), медицина фәндәре докторы, профессор. Сталин (1941) һәм Ленин (1963) премиялары лауреаты. Ике Ленин (1971, 1986), Халыҡтар Дуҫлығы (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1943) ордендары кавалеры.
* Саблуков Гордий Семёнович (1803, Асҡын заводы, Ырымбур губернаһы — 29 ғинуар [10 февраль] 1880, Ҡаҙан) — урыҫ шәрҡиәтсеһе, Ҡаҙан дин академияһы профессоры, ислам динен өйрәнеүсе, Ҡөрьәндең ғәрәп теленән урыҫ теленә беренсе тәржемәһе авторы һәм баҫтырып сығарыусыһы.
* Вәлинуров Ринат Ғаян улы (27 май 1952 йыл) — ғалим-психиатр, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының 4‑се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2000). Рәсәй Федерацияһының (1995) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) атҡаҙанған табибы, СССР-ҙың (1988), Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының (2009) һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Иҫкәрмәләр

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Асҡын районы ауылдары легендалары

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий стр. 202-203 

## Һылтанмалар
* 
* Село Аскино на портале Генеалогия и архивы