Чехов Александр Павлович

**Чехов Александр Павлович** (3 сентябрь (15 сентябрь) 1855 йыл, Таганрогҡа яҡын Большая Крепкая ст.— 30 май 1913 йыл, Санкт-Петербург) — прозаик, публицист, мемуарист. Антон Павлович Чехов һәм Михаил Павлович Чеховтың өлкән ағаһы, актер һәм режиссер Михаил Александровичтың атаһы.

## Биографияһы
1855 йылдың 10 авгусында мещан-сауҙагәр ғаиләһендә тыуған. Атаһы — Павел Егорович Чехов (1825—1898), әсәһе — Евгения Яковлевна Чехова, ҡыҙ фамилияһы Морозова (1835—1919).

Таганрог ирҙәр гимназияһында уҡый, уны 1875 йылда көмөш миҙал менән тамамлай.

Мәскәү университетының физика-математика факультетының тәбиғи бүлегендә юғары белем ала, алты тел белә. Студент йылдарында «Зритель», «Москва», «Будильник» юмористик журналдарында баҫтырыла, шуның менән йәш Антон Чеховтың баш ҡала журналистикаһы донъяһына ылығыуына булышлыҡ итә.

1881 йылдан Анна Ивановна Хрущева-Сокольникова менән граждандар никахында йәшәй (1847—1888). Уның ике улы Николай һәм Антон «законһыҙ» тип иҫәпләнәләр. Анна Ивановна менән Александр Павловичтың 1883 йылда ҡыҙҙары Мария тыуа, уны Александр Павлович иркәләп Мося тип атай, тик бер нисә йыл үткәс ул үлә.

1882 йылда университетты тамамлағандан һуң сиратлап Таганрог (1882—1886), Петербург (1885) һәм Новороссийск (1885—1886) таможняларында хеҙмәт итә. Таганрогта Одесса гәзитендә баҫтырып сығарған урындағы таможняла енәйәттәр тураһында донъя шаулатҡан повесы өсөн эштән бушатыла.

Ағаһы Антондың яҡлауы буйынса 1886 йылда «Новое время» гәзитенә эшкә урынлаша. *Агафопод*, *Агафопод Единицин*, *Алоэ*, аҙаҡ — *А Седой* псевдонимдары аҫтында яҙа.

1888 йылда Александр Павлович тол ҡала, ә киләһе йылда үҙенең балаларының гувернанткаһы Наталья Александровна Гольден (1855—1918) менән никахлаша, уларҙың улы Михаил (1891—1955) һуңынан билдәле артист булып китә.

1892—1894 йылдарҙа «Слепец» журналының баш мөхәррире булып эшләй.

1913 йылдың 17 майында Санкт-Петербургта тамаҡ «яман шешенән» вафат була. Петербургта Волково зыяратында ерләнгән.

## Айырым баҫылып сыҡҡан китаптары

* *А. П. Седой*. В погоне за теплом и солнцем. — , 1913;
* *А. Седой (Чехов)*. Из детства А. П. Чехова. — , 1912;
* *А. Седой*. В гостях у дедушки и бабушки. — , 1912;
* *А. Седой (Ал. Чехов)*. Хорошо жить на свете! Повесть. — , 1904;
* *А. Седой.* Княжеские бриллианты [и др. рассказы]. — , 1904;
* *А. Седой*. Святочные рассказы. — , 1895;
* *А. Седой*. Птицы бездомные [и др. рассказы]. — , 1895;
* *Александр Чехов*. Исторический очерк пожарного дела в России. — , 1892.

## Мәҡәләләре
* *Чехов А.* Исторический момент в области современной геологии // «Исторический Вестник». — 1901. — Февраль. — Т. LXXXIII.

## Сығанаҡтар
* *Башлыҡ Е. А.* Александр Павлович Чехов // Таганрог Энциклопедия. — Ростов-на-дону: Ростиздат, 2003. — С. 424 — ISBN 5-7509-0662-0.
* Александр һәм Антон Чехов. Иҫтәлектәр, хаттар / Сост., подг. текст һәм коммент. Гушанский Е, И. Кузьмичев. — : Зажаров, 2012. — 960 б.. — (Биографияһы һәм мемуар). — 3000 экз. — ISBN 978-5-8159-1136-9.
* ''Э Нехамкин'' Суперактер: Чехов Михаил Тураһында. — (Рус американдар)

## Һылтанмалар
* Сочинения Чехова на сайте Lib.ru: Классика
* [«В гостях у дедушки и бабушки» — история путешествия Саши и Антоши Чеховых в дальнюю деревню](https://ru.wikisource.org/wiki/В_гостях_у_дедушки_и_бабушки_(Седой))