open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҡужай

**Ҡужай** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 57 кеше.
Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253884008.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 73 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Байрамғол): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 33 км

## Тарихы
Ҡужай ауылы Барын-Табын улусы составына ингән.  V рәүиз буйынса унда 17 йортта 101 кеше теркәлгән. X рәүиз ваҡытында 30 йортта 247 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда ауылда 96 йортта 463 кеше йәшәгән.

Ҡужай ауылына нигеҙ һалыусының исеме һәм фамилияһы аныҡ түгел. Ауыл халҡы ярым күсмә тормош алып барған. 294 кеше йәшәгән 40 хужалыҡҡа  1841 йылда 218 ат, 90 һыйыр, 190 һарыҡ, 39 баш кәзә тура килгән. Бер тирмән булған. Игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (96 %).

## Ерҙә халыҡ иҫәбен алыу материалдары
1917 йылда Ҡужай ауылында иҫәп алыу материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Урамдары
* Йәштәр урамы ()
* Үҙәк урам  ()

## Ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр
* Насиров Рәүеф Хәй улы (11.11.1935—6.06.2014) — билдәле башҡорт журналисы, яҙыусы, Башҡорт АССР-ының (1978) һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Шәһит Хоҙайбирҙин һәм Муса Мортазин исемендәге премиялар лауреаты.

## Һылтанмалар
* Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Ново-Петровский (Кажак), Стерлитамакский уезд, Аллагуватовская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 3556
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 

## Иҫкәрмәләр
Ыҫтамғол

**Ыҫтамғол** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Урал ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 278 кеше.
Почта индексы — 453742, ОКАТО коды — 80253891003.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Уральск): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 52 км

## Тарихы
Ыҫтамғол ауылы 1737 йылдан билдәле. Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауылға улус старшинаһы Истамғол Юлдашев исеме бирелгән. Икенсе исеме Ҡыштау булған. Шулай уҡ  А(И)сламгулово тип тә теркәлгән. 7—8 ауыл 6-сы кантондың 26-сы йортона ҡараған. 

Ыҫтамғол ауылында 1795 йылда 11 йортта 35 ир-ат һәм 45 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 

1846 йылда 222 кеше йәшәгән 47 йортҡа 300 ат, 200 һыйыр, 200 һарыҡ, 10 кәзә тура килгән. Шул уҡ ваҡытта 64 бот ужым һәм 928 бот яҙғы иген сәселгән. 
XIX быуат уртаһына йорттар һаны 58-гә, ә халҡы 340 кешегә тиклем артҡан. 1850 йылда Баҙарғолдан — 4, Ишмәкәйҙән — 3, Рәсүлдән 10 ғаилә күсеп килә. 1866 йылда 61 хужалыҡта 336 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

1920 йылда 115 йортта 547 кеше йәшәгән. Ауыл күрше ауылдарҙан күсеп килгәндәр иҫәбенә үҫкән.
1920 йылда ауылдан бер-ике саҡрым алыҫлыҡта Киселёвтарҙың берәр тирмәне була.

Әлеге ваҡытта Ыҫтамғол ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Ыҫтамғол ауылында башҡорттар (99 %) йәшәй.

## Урамдары

* Йылға аръяғы урамы ()
* Йылға аръяғы тыҡрығы ()
* Йәштәр урамы ()
* Йәштәр тыҡрығы ()
* Тау аҫты урамы ()
* Йылға урамы ()
* Үҙәк урамы ()
* Үҙәк тыҡрыҡ ()

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары

## Билдәле шәхестәре
* Алсынбаев Мөхәммәт Алсынбай улы (рус. Алсынбаев Мухамет Алсынбаевич; 1903—1968) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкының хәрби ашатыу взводы повозочныйы. Гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) кавалеры
* Әбделнасир Көрмәнкәев — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
* Ильясов Спартак Мөжәүир улы (7.11.1941) — комсомол һәм партия органдары, ауыл хужалығы ветераны, яҙыусы, публицист, йәмәғәт эшмәкәре. 2012 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015), М. Буранғолов исемендәге әҙәби премия лауреаты (2012)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Кирәбе

**Кирәбе** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Кирәбе ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 485 кеше.
Почта индексы — 453725, ОКАТО коды — 80253840001.

## Географик урыны
Ауыл Урал йылғаһы бассейнына ҡараған Кирәбе йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 40 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 32 км

## Тарихы
1767 йылда Кирәбе йылғаһы буйында, Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы биләмәләрендә Кирәбе баҡыр руднигы асыла. Кем уны асҡан — билдәһеҙ. Әммә рудник 1827 йылға тиклем эшләй. Ул йылға исеменән Кирәбе тип атала, һуңғараҡ ул Златоуст заводы төҙөлөшө менән бәйле аҫаба ерҙәрен ҡалдырып китергә мәжбүр булған Ҡыуаҡан башҡорттары төйәге була. 

XIX быуаттың 30-сы йылдарынан бында алтын сығара башлайҙар. Тәртип бында бик ҡаты булған, рудник менән десятник идара иткән, улар ғәйеплеләрҙе аяуһыҙ ҡамсылаған. Рудник һөргөн урыны була. 1773 йылда баш күтәргән башҡорттар, бөтә документацияһын юҡ итеп, 268 рудник кешеһен «әсирлеккә» ала һәм карателдәрҙән алып ҡасҡан да, уларҙы алыҫҡа, үҙҙәренең ауылдарына оҙатҡан.
1839 йылда Кирәбе руднигында 73 йортта 204 ир-егет, 213 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә. 1920 йылда 369 йортта 1899 кеше йәшәй.

1866 йылда 130 йортта 652 кеше йәшәгән. 1900 йылда сиркәү, сиркәү-мәхәллә мәктәбе, һыу тирмәне теркәлгән.

XX быуат башында хәҙерге статусын ала

## Бөгөнгөһө
Әлеге ваҡытта ауылда төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Кирәбе ауылында урыҫ милләтлеләр (75 %) күпселекте тәшкил итә.

1900 йылда 1143 кеше йәшәгән.

## Урамдары

* Яр урамы ()
* Дауахана урамы ()
* Йылға аръяғы урамы ()
* Йәшел урам ()
* Ҡамыш тыҡрығы ()
* Урман тыҡрығы ()
* Үҙән тыҡрығы ()
* Йәштәр тыҡрығы ()
* Никольский урам ()
* Почта урамы ()
* Яҡты урам ()
* Күксин тыҡрыҡ ()
* Сәскә урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Цех урамы ()
* Мәктәп тыҡрығы ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Көбәк (Учалы районы)

**Көбәк** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 12 кеше.
Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253845005.

## Тарихы
Көбәк ауылы XIX быуат башында барлыҡҡа килә. VIII ревизия унда 10 ихатаны һәм 63 кешене асыҡлай. X ревизия буйынса 200 кеше 27 ихатала йәшәй.  1920 йылға халыҡ һаны 90 кешегә тиклем кәмей. Атаһының ауылында бөтә ғүмере буйына Солтанғол Көбәков (1756—1818), уның балалары Сәйеғәфәр, Нәҙерғол, Сәйфетдин бала-сағалары менән. Халҡы араһында көҙәйҙәр ҙә булған.  Игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100  %).

## Ревизия материалдары
1834, 
1850 һәм 
1859 йылдарҙа Көбәк ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Урамдары
* Үҙәк урам  ()

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡунаҡбай): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 42 км.

## Тарихи ҡомартҡылар
* Көбәк пирамидалары

## Ер-һыу атамалары
* Кубияз тауы
## Видеояҙмаларҙа
* Тайны Южного Урала. Учалинские пирамиды

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1850 йылғы ревизия материалдары
* 1859 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Ҡоҙаш (Учалы районы)

**Ҡоҙаш** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 377 кеше.
Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253830003.

## Географик урыны
Ҡандыболаҡ йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иманғол): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 17 км

## Тарихы
Ауылға XVIII быуаттың 2-се яртыһында Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Юлдаш исеме менән нигеҙ һала. Ауыл тәүге төпләнеүсе Юлдаш Нөркин (1738—1819) исеме менән аталған. 1795 йылда 23 йортта 147 кеше йәшәгән, 1866 йылда Юлдашта (Ҡоҙашта) 47 йортта – 325 кеше. 

Юлдаш Нөркиндең улдары Әзебай һәм Таулыбай Юлдашевтар тыуған ауылында йәшәгән. 1795 йылғы V ревизия ваҡытында Юлдаш ауылында 23 хужалыҡта 147 кеше теркәлә.
1816 йылда Истамғол ауылына — 3, Һәйтәккә 25 ғаилә күсенә.
Йәйләүгә 35 хужалыҡтан (228 кеше) 30 арба сыға, уларҙың 181 аты, 99 һыйыры, 78 һарығы, 5 баш кәзәһе була. 30-сы йылдар аҙағында — 40-сы йылдар башында төҙөлгән 3 тирмән-болғауыс игенселектең яйлап үтеп инеүе тураһында һөйләй. XIX быуатта 1842 йылда 35 йорт-хужалыҡҡа 104 бот ужым һәм 1016 бот яҙғы иген сәселә.
1859—1866 йылдарҙа 47 хужалыҡта 325 кеше иҫәпләнгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда мәсет, һыу тирмәне теркәлгән.

Совет халыҡ иҫәбе барышында 106 хужалыҡта 547 кеше теркәлә.
20 быуаттың 30‑сы йылдарынан хәҙерге Ҡоҙаш исемен йөрөтә.

## Хәҙерге осор
Ҡоҙаш ауылы Иманғол ауыл Советына ҡарай. Балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %).

1900 йылда — 423 кеше, 1920 йылда 547 кеше йәшәй.

## Урамдары

* Кемеров урамы ()
* Мостай Кәрим урамы ()
* Күл тыҡрығы ()
* Тау аҫты тыҡрығы ()
* Баҫыу урамы ()
* Йылға урамы ()
* Салауат урамы ()
* Уңыш урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Сәскә урамы ()

## Иҫтәлекле урындары
Ауыл территорияһында, Урал йылғаһы ярында архитектура ҡомартҡыһы Ҡоҙаш ҡурғандары урынлашҡан

## Ер-һыу атамалары
*Йылғалар*:
* Ҡандыболаҡ йылғаһы

## Билдәле шәхестәре
* Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы (рус. Сафаргалин Таип Аюпович, 1907—19.08.1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943) кавалеры.

## Рәсемдәр

## Видеояҙмаларҙа
* Деревня Кудаш. Учалы и Учалинский район. Башкортостан

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Ҡолош (Учалы районы)

**Ҡолош** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Ураҙ ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 151 кеше.
Почта индексы — 453741, ОКАТО коды — 80253888003.

## Тарихы
Ҡолош ауылына Верхнеурал өйәҙе Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нгеҙ һалған. Ҡолош — был өйәҙҙә ҡаратабындарҙың иң ҙур торамаһы булып, 1786 йылдан билдәле. 1795 йылда 30 йортта бөтәһе 238 кеше: 120 ир-егет һәм 118 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнгән.
Йәйләүгә 30-ға яҡын арба сыға. 1846 йылда 33 йортҡа (278 кеше) 441 ат, 299 һыйыр, 205 һарыҡ, 25 кәзә тура килә. Бөтә ихаталар ҙа 216 бот ужым һәм 1904 бот яҙғы иген сәскән.

X ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 52 йорттоң һәр береһенә уртаса 7,7 кеше тура килгән. 1866 йылда 79 хужалыҡта 407 кеше донъя көткән. 

1900 йылда 401 кеше, 1920 йылда 116 йортта 547 кеше йәшәгән.

## Хәҙерге осор
Ауылда фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Ҡолош ауылында башҡорттар (100 %) йәшәгән.

## Географик урыны
Миндәк йылғаһы ҡушылдығы Шәгәр йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 48 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ураҙ): 24 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 53 км

## Урамдары

* Аҡташ урамы ()
* Тау тыҡрығы ()
* Урман урамы ()
* Йылға тыҡрығы ()
* Мәктәп урамы ()
* Шәгәр урамы ().

## Арҙаҡлы шәхестәре
* Хәҙисов Әхмәт Мостафа улы (1905−1938) — журналист, Башҡортостандың күренекле партия һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан өлкә комсомол комитетының беренсе секретары (май 1929—ноябрь 1931). Сәйәси золом ҡорбаны (1938).

## Матбуғатта
* Учалы районы Ҡолош ауылында «Буранай уйындары» үтте

## Видеояҙмаларҙа
* Видео от Дом культуры д. Кулушево Учалинского района

## Тирә-яҡ мөхит
;Ер-һыу атамалары:
*Тауҙар*:

*Йылғалар, күлдәр*:

;Тарихи ҡомартҡылар:
* **Әүлиә зыяраты**

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Ҡарағужа (Башҡортостан)

**Ҡарағужа** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 79 кеше.
Почта индексы — 453744, ОКАТО коды — 80253848007.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 75 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙаҡҡол): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 21 км.

## Тарихы
Ҡарағужа ауылы халҡы һаны буйынса сағыштырмаса ҙур була. 1795 йылда унда 212 кеше иҫәпләнгән. X рәүиз ауылда  101 йортта 292 ир-атты һәм 289 ҡатын-ҡыҙҙы асыҡлай. 1920 йылда 147 йорт-хужалыҡта 706 кеше иҫәпләнгән. 1842 йылға уларҙың 225 аты, 150 һыйыры, 34 һарығы, 13 баш кәзәһе булған. 59 йорттан (428 кеше) йәйләүгә  40 арба сыҡҡан. Был 19 йорттоң йә бер аты, йә бөтөнләй аты булмауын күрһәтә. Ауыл халҡы шулай уҡ игенселек менән шөғөлләнгән.

2008 йылдың 19 ноябренә тиклем Ҡаҙаҡҡол ауыл Советы составына ингән (Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» 49-сы законы).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (93 %).

## Билдәле шәхестәр
* Ҡәләмова Фәнжиә Сәхиәр ҡыҙы (2.08.1947 — 1.03.2010), хеҙмәт алдынғыһы, агроном. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2002).
## Урамдары
* Әй урамы ()
* Болон урамы () 
* Тау урамы () 
* Мародин урамы () 
* Ылыҫ урамы () 
* Үҙәк урамы () 
* Яңы урам ()

## Ер-һыу атамалары
* Тарлау йылғаһы
*
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Байһаҡал

**Байһаҡал** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ йәшәмәй.
Почта индексы — 453725, ОКАТО коды — 80253840002.

## Тарихы
Байһаҡал ауылы Ҡыуаҡан улусының Златоуст заводтары менән бәхәсле ерендә урынлаша. Уның тарихы ҡатмарлы һәм бик үк асыҡ түгел. Байһаҡаладар бер мәл Ҡаратабын улусы аҫабалары һәм Уй ҡәлғәһе кешеләре менән килешеүе буйынса башҡорт ауылы Лапинола (Силәбе өлкәһе) йәшәгән. Һуңынан ер ҡәлғәгә тапшылырған. Шул саҡта 1808 йылда хәрби губернатор Г. С. Волконский Байһаҡалдың ерһеҙ халҡын Чистоозерский ҡәлғәһенә ҡаҙнаның буш ерҙәренә күсергән. Был ауылда 92 ҡаҙаҡ теркәлгән була. Ҡаҙаҡтарҙың бер өлөшө ҡасып киткәс, бик күптәр башҡа ауылдарға таратыла- Күлбай ауылына 68 кеше, Туғыҙлы ауылына — 5 ғаилә һ.б. Нисек кенә булмаһын, 1834 йылда Ағиҙел яры буйындағы Байһаҡалда 23 хужалыҡта 162 кеше йәшәгән. X рәүиз буйынса унда 174 кеше иҫәпләнгән.
1841 йылда 30 хужалыҡта 60 ат, 48 һыйыр, 250 һарыҡ, 20 баш кәзә булған. Урындар һәм малдар етерлек булмағас, кешеләр йәйләүгә сыҡмай. Шул хужалыҡтарҙа йәшәгән халыҡ 24 бот ужым һәм 352 бот яҙғы иген сәскән. Мал да, икмәк тә сиктән тыш аҙ була. Шуға күрә халыҡтың бер өлөшө ылаусылыҡ менән, башлыса руданы заводтарға ташыу менән шөғөлләнә.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Ревизия материалдары
1834 йылда Байһаҡал ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Географик урыны
Ауыл эргәһенән Ағиҙел йылғаһы башлана.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 70 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кирәбе): 30 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 62 км.

## Урамдар
* Байһаҡал урамы ()
* Ирәмәл урамы ()

## Ер-һыу атамалары
* Эрәҫтәк тауы

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Ҡыуаҡан

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий
Ҡорама (Учалы районы)

**Ҡорама** () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 505 кеше булған.
ОКАТО коды — 80253884006.

## Тарихы
Ҡорама ауылына Муйнаҡ ауылынан сыҡҡан 4-се кантон начальнигы Ҡорама Муйнаҡов нигеҙ һала. Барын-табынлыларҙың торағы булараҡ XIX быуат башынан билдәле була. 1834 йылда 33 йортта 214 кеше, 1859 йылда 57 йортта 451 кеше йәшәй. 
Ҡораманың Ишнияз (уның улдары Шарияҙ, Юныс, Шаһиәхмәт), Ураҙ (уның улдары Мөхәмәтфәруҡ, Абдуляппар) билдәле.
Ҡорама ауылы халҡы  — ярым күсмә халыҡ. 33 йорттан йәйләүгә 30 арба менән сыҡҡан. 33 ихатаға 250 ат, 100 һыйыр, 300 һарыҡ, 15 кәзә тура килгән. 214 кешегә (33 йорт) 1040 бот яҙғы иген сәселгән.
1920 йылда 156 ихатала 746 кеше йәшәгән.

## Хәҙерге осор
Ҡорама ауылы Туңғатар ауыл советына ҡарай.  Төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто (башҡорт халыҡ театры, “Йәшмә” вокал ансамбле), китапхана, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (97 %).

## Ревизия материалдарында
1834 йылда һәм 
1859 йылда Ҡорама ауылында ла  рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Географик урыны
Әсейылға йылғаһы (Уй йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан. 
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 50 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Комсомольск): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 0 км

## Билдәле шәхестәре
* Абдуллин Ринат Барый улы (17.02.1946—8.01.2008), энергетика тармағы һәм муниципаль хеҙмәт эшмәкәре. 1976—1985 йылдарҙа «Башкирэнерго» берекмәһенең Учалы район электр селтәрҙәре начальнигы; 1985—1997 йылдарҙа Белорет электр селтәрҙәренең директор урынбаҫары, директоры; 1997—2000 һәм 2002—2008 йылдарҙа Өфө ҡала электр селтәрҙәре директоры; 2000—2002 йылдарҙа Учалы ҡалаһы һәм Учалы районы хакимиәте башлығы. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының почётлы энергетигы, Салауат Юлаев ордены кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2006).
* Ильясов Спартак Мөжәүир улы (1941—2.04.2022), комсомол һәм партия органдары, ауыл хужалығы ветераны, яҙыусы, публицист, йәмәғәт эшмәкәре. 2012 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015), Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге әҙәби премия лауреаты (2012).

## Урамдар

* Бужин урамы  ()
* Вокзал урамы  () 
* Манаш урамы  ()
* Йәштәр урамы  () 
* Яңы урам урамы  () 
* Беренсе Май урамы  ()
* Ринат Абдуллин урамы  ()
* Һандуғас урамы  ()

## Ер-һыу атамалары
* Көмәс тауы
* Олотау

## Матбуғатта
* Ҡорама кантон нәҫелдәре. Яйыҡ гәзите. 27 июль 2010 йыл, №87 (2934)

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

## Һылтанмалар
* 1834 йылғы ревизия материалдары
* 1859 йылғы ревизия материалдары
*    
*
Малай-Муйнаҡ

**Малай-Муйнаҡ** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше.
Почта индексы — 453713, ОКАТО коды — 80253849006.

## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Абҙаҡ): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартымка): 13 км

## Тарихы

XVIII быуат аҙағында Малай Муйнаҡта 27 йорт иҫәпләнә. 
Малай-Муйнаҡ ауылының икенсе исеме — Буранғол.  1859 йылда X ревизия буйынса  Малай Муйнаҡта 32 йортта 200 кеше йәшәй. Ауылда өсөшәр ихата керҙәш була, уларҙы төп аҫаба халыҡ ер биләмәләрен ҡуртымға биреү шарты менән ҡабул итә. Керҙәштәр башҡорт общинаһына ихатанан 10-шар тин түләй һәм аҫабалар кеүек үк ҡаҙна һәм община файҙаһына бөтә йөкләмәләрҙе үтәй.  1920 йылға Ҡарт Муйнаҡта халыҡ һаны ике тапҡырға кәмей, уның ҡарауы Малай Муйнаҡта 144 кешегә арта. XIX быуаттың беренсе яртыһында ике ауыл да Троицк өйәҙендә 4-се Загорный кантондың 1-се һәм 2-се йортона инә. 1864 йылда улар 1919-1930 йылдарҙа Тамъян-Ҡатай кантоны составында булған Туңғатар улусына буйһоналар. Малай Муйнаҡта тәүге төпләнеүсенең улы зауряд-сотник  Хисаметдин Муйнаҡов (1781-1858) йәшәгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (96 %).

## Ревизия материалдары
1816 йылда һәм 
1859 йылда Малай-Муйнаҡ ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
## Урамдары
* Әхмәт урамы  ()
* Мәктәп урамы  ()
* Үҙәк урам  ()

## Ер-һыу атамалары
Ҡарсыға Урман, Лоши-Сумаҡ, Шағырүлгән йылғалары буйында, икенсеһенеке — Ҡара, Киркетөйәк, Бысаҡкиҫкән йылғалары буйында) булған. Тәүҙә иң алыҫ күсенеү урыны

## Күренекле шәхестәре
* Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы (1789—1856) — кантон башлығы, ғəскəр старшинаһы (1846). 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1857)
## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1816 йылғы ревизия материалдары
* 1859 йылғы ревизия материалдары 
*
Ҡотой (Учалы районы)

**Ҡотой** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Ураҙ ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 230 кеше.
Почта индексы — 453741, ОКАТО коды — 80253888004.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 40 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ураҙ (Учалы районы)): 16 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 45 км.

Район үҙәгенән көньяҡ-көнбайышҡа табан һәм Учалы тимер юл станцияһынан 45 км алыҫлыҡта Миндәк йылғаһы ҡушылдығы Шәгәр йылғаһы буйында урынлашҡан.

## Тарихы
Ҡотой ауылына Верхнеурал өйәҙе Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл 1786 йылдан (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1740 йылдан) билдәле. Тәүге төпләнеүсенең улы Биктимер Ҡотоев булған, ауыл уның атаһы Ҡотой исеменән барлыҡҡа килгән. 1795 йылда Ҡотой ауылында 8 йортта 68 кеше йәшәгән. XIX быуат уртаһында 17 хужалыҡта 82 ир-ат һәм 67 ҡатын-ҡыҙ, ә 1866 йылда 35 йортта 177 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

1920 йылғы совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында йорттар һанының (67) һәм халҡының (354 кеше) артыуы күҙәтелгән. Ҡотой ауылы халҡы Иҫәкәй, Тура йылға, Баранбай, Ҡашмаҡһаҙ йылғалары буйындағы дүрт урында күсенеп йөрөгәндәр.
16 хужалыҡ йәйләүгә сыҡҡан, уларҙың 70 аты, 49 һыйыры, 30 һарығы булған. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.
Ауылда мәсет булған. 1900 йылда шулай уҡ һыу тирмәне теркәлгән.

## Хәҙерге осор
Әлеге ваҡытта ауылда урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, магазиндар бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттер буйынса өҫтөнлөклө милләттәр — башҡорттар (100 %).

## Ревизия материалдары
1837 йылда һәм
1859 йылда Ҡотой уылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре
* Абдрахманов Илдус Барый улы (2.01.1942) — Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2002), химия фәндәре докторы (1989), профессор (1992), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1990).
* Солтанов Исмәғил Хөсәйен улы (14.11.1890—31.05.1927) — башҡорт совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1923—1927 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе урынбаҫары һәм Эске эштәр халыҡ комиссары.

## Тирә-яҡ мөхит
* Шәгәр йылғаһы
* Исәкәй йылғаһы
* Тура йылға
* Ҡашмаҡһаҙ йылғаһы
* Олотау

## Урамдары
* Солтанов урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Шәгәр урамы ()

## Һылтанмалар
* 
* 
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* 1837 йылғы ревизия материалдары
* 1859 йылғы ревизия материалдары

## Иҫкәрмәләр
Мишкә (Учалы районы)

**Мишкә** (, икенсе атамаһы **Ташҡыя**) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Наурыҙ ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 86 кеше.
Почта индексы — 453747, ОКАТО коды — 80253850003.

## Географик урыны
Урал йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 65 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Наурыҙ): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 75 км

## Тарихы
Мишкә ауылына Верхнеурал өйәҙе Күбәләк-Тиләү башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған, 1786 йылдан билдәле. Мәҫкәү ауылынан 2 саҡрым алыҫлыҡта Урал йылғаһының һул ярында урынлашҡан Мишкә ауылының иртә тарихы асыҡланмаған. 1891 йылда 21 йортта 126 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

1920 йылда унда 34 йортта 196 кеше йәшәгәнлеге билдәле була.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Мишкә ауылында башҡорттар (99 %) йәшәй.

## Урамдары
* Мишкә урамы ()
* Йәштәр урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Даминдарова Фәниә Вәли ҡыҙы (22.03.1949) — ғалим-философ, дәүләт, йәмәғәт һәм юғары мәктәп хеҙмәткәре. Философия фәндәре докторы (2011), профессор (2012).
Рәүеф Шаһиев - яҙыусы, тәнҡитсе, әҙәбиәт белгесе.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

## Һылтанмалар
* 
* 
* Мишкино на портале «Генеалогия и Архивы»
Мәҫкәү (Учалы районы)

**Мәҫкәү** () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. Наурыҙ ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 409 кеше булған.
Почта индексы — 453747, ОКАТО коды — 80253850004.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 69 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Наурыҙ): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 79 км

## Тарихы
Мәҫкәү ауылына Нуғай даруғаһы Теләү улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә XVIII быуаттың 1-се яртыһында Урал йылғаһы буйында нигеҙ һалған. 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр ихтилалын баҫтырғанда, яндырылған, һуңғараҡ тергеҙелгән.
1795 йылда 46 хужалыҡта 285 кеше йәшәгән. 1859 йылғы X ревизия 132 йортта йәшәгән 550 кешене асыҡлай. XIX быуат уртаһында Тиләү улусындағы 20 хужалығында 94 кеше йәшәгән тағы бер икенсе Мәҫкәү ауылы теркәлә. Ауыл тәүге төпләнеүсеһе Мәҫкәүбай Мәмбәтҡолов исеме менән атала. Е.Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы йылдарында ауыл бер-береһенә ҡаршы тороусыларҙың күсеп йөрөү үҙәгенә эләгә. Ихтилады баҫтырыу ваҡытында ауыл яндырыла, һуңынан тергеҙелә. 1866 йылда 119 йортта 598 кеше теркәлгән, улар малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. Мәсет булған.

## Мәҫкәү ауылы бөгөн
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

## Билдәле шәхестәре
* Әхмәҙиев Ират Әхәтйән улы (1937—2016), именлек органдары ветераны, подполковник, хәрби юрист, муниципаль хеҙмәткәр. 1974—1981 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Дәүләт именлеге комитетының Учалы ҡала бүлексәһе, 1994—2002 йылдарҙа Учалы район хакимиәтенең юридик бүлеге начальнигы. I, II һәм III өсөнсө дәрәжә «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
* Хәйбуллин Ишморат Нәзир улы (1977), психолог, дин әһәле. «Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университетын, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Мәҫкәү ауылында башҡорттар (99 %) йәшәй.

## Урамдары

* Зәңгәр күк урам ()
* Йәштәр урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Яр буйы урамы () 

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары:
*Йылғалар*:
* Ҡаратал йылғаһы
* Ҡасҡынбил биләне 

*Тауҙар*:

## Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары
Ҡыҙҙар юлы. 1967 йылда Учалы районы Мәҫкәү ауылы Исхаҡов Ғиниәт Исхаҡ улынан (1887 йылғы) А. А. Камалов яҙып алған. — Ғилми архив, ф. 3, оп. 63, д. 56, л. 45— 47; Б Х И , Р Л , № 122; Б Н Т , П Л , № 92.

## Тарихи ҡомартҡылар
* Элекке мәсет бинаһы — XX быуат башы архитектура ҡомартҡыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.     
* 

## Һылтанмалар
*  
*
Муса (Учалы районы)

**Муса** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Яңы Байрамғол ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 83 кеше.
Почта индексы — 453743, ОКАТО коды — 80253855003.
 
## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 70 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Байрамғол): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 75 км

## Тарихы
Кантон начальнигының 1847 йылдың 13 ноябрендәге күрһәтмәһе буйынса Байрамғол ауылынан 14 ғаилә Муса ауылына нигеҙ һала. 1850 йылдың 8 авгусында ошонда тағы ла 58 йәшлек Йосоп Ҡәйепҡолов етәкселегендәге 15 ғаилә, Мәҫкәү ауылынан (Йәмлих Таяров) 1 ғаилә күсеп килә. Ауыл Муса Илебәков (1790 йылда тыуған) исеме менән атала, уның балалары Мәхәмәтзөфәр, Ишнияз, Түшәкәй, Әбделяпар, Сәйетбатал, Сәйетғәфәр.  

1850 йылда 30 йортта 140 кеше йәшәй. 1920 йылғы совет халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәрендә 70 хужалыҡта 390 кеше иҫәпкә алынған.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Муса ауылында башҡорттар (100 %) йәшәй.

## Билдәле шәхестәре
* Әхмәтшин Борис Ғайса улы (22.01.1938), ғалим-фольклорсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1998), профессор (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001), В. П. Бирюков исемендәге Урал премияһы лауреаты (1997).
* Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы( 1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән бүләкләнгән (1942).
* Сәйфетдинов Шаһыбал Сәхәүетдин улы (1847—1917) — мираҫ буйынса почётлы граждан, Ырымбур губернаһында йәшәгән башҡорттар исеменән икенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы[1]. рустар уға «почетлы башҡорт гражданы» тигән исем бирә.

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары:
*Тауҙар*:
* Ҡыҙылташ һырты 
* Рыстаҡташ тауы

## Тәбиғәт ҡомартҡылары
* Муса пирамидалары

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* Байрамгулово, Мусино на портале «Генеалогия и Архивы»
*
Яңы Оҙонгүл (Учалы районы)

**Яңы Оҙонгүл** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 404 кеше.
Почта индексы — 453746, ОКАТО коды — 80253848002.

## Тарихы
Учалы районының Күбәләк улусы ауылдарына Ҡобағош, Ҡаҙаҡҡол (һәм Оҙонгүл бүлендек ауылы) һәм Баттал ҡарай. Ауылға Күбәләк улусының Ҡаҙаҡҡол ауылы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. 
Күбәләк улусы ауылдарының дөйөм характеристикаһы уларҙың 30-сы йылдарҙа барлыҡҡа килеүен һәм нигеҙ һалыусыларҙың, шулай уҡ гидронимдар исемен йөрөтөүен күрһәтә. (Оҙонгүл ауылы эргәһендәге Оҙонкүл исеменә).  Халыҡ этник яҡтан бер төрлө булған, ярым күсмә малсылыҡ менән, шулай уҡ кәсептәр һәм игенселек менән шөғөлләнгән.

2008 йылдың 19 ноябренә тиклем — Яңы Оҙонгүл ауыл Советының административ үҙәге була (Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» 49-з Законы).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 75 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 27 км

## Билдәле шәхестәре
* Ҡаһарманова Баныу Латиф ҡыҙы (7.10.1973), уҡытыусы, журналист. 2000 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2015). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2008).  
## Урамдары

* Тау урамы ()
* Тимерлек урамы () 
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Баҫыу урамы ()
* Салауат Юлаев урамы ()
* Ҡояш урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Мәктәп урамы ().

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
*
Орловка (Учалы районы)

**Орловка** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 243 кеше.
Почта индексы — 453715, ОКАТО коды — 80253820005.

## Географик урыны
Мейәс йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 76 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Илсеғол): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Алтын-Таш): 16 км
## Тарихы
Орловка 1920 йылға тиклем билдәһеҙ була. Урыҫ халҡы йәшәгән тораҡ пункттар күбеһенсә баҡыр мәғдәнен асыу һәм эшкәртеү, алтын табыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә һәм уларҙың запастары кәмеү менән юҡҡа сыға. Орловка ауылына 20 быуаттың  20‑се йылдарында нигеҙ һалына, уға һуңынан Орловка утары ҡушыла. 80-се йылдарҙан ауыл статусын ала.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (94  %).

## Урамдары
* Әсфәнйәр урамы — ()
* Тау урамы — ()
* Ишмөхәмәтов урамы — ()
* Урман урамы — ()
* Металлургтар урамы — ()
* Йәштәр урамы — ()
* Шайморатов урамы — ()

## Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт
* Илсеғол, Мулдаҡай, Орловка ауылдары бер-береһәнә яҡын булыу сәбәпле бер тораҡ пунктҡа оҡшаған.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Беренсе Май (Учалы районы)

**Беренсе Май** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 184 кеше.
Почта индексы — 453720, ОКАТО коды — 80253870004.

## Тарихы
Ауылға 1929 йылда Тамъян‑Ҡатай кантонында “Первое Мая” колхозы ойошторолған ваҡытта Первый Май ауылы булараҡ нигеҙ һалына. 1939 йылда — 438 кеше, 1959 йылда — 301, 1989 йылда — 218, 2002 йылда — 228, 2010 йылда  184 кеше иҫәпләнгән. Фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар. 50‑се йылдарҙа хәҙерге статусын ала.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — урыҫтар (81 %).

## Географик урыны
Бәләкәй Айғыр йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 33 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сәфәр): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы («83 км»): 11 км

## Урамдары
* Йылға аръяғы урамы ()
* Үҙәк урам ()

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
Поляковка (Учалы районы)

**Поляковка** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Поляковка ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 677 кеше.
Почта индексы — 453711, ОКАТО коды — 80253865001.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

; Милли состав
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы өҫтөнлөклө милләттәр — урыҫтар (59 %), башҡорттар (34 %).

## Географик урыны
Поляковка ауылы Уй йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 55 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 11 км

## Тарихы
Троицк өйәҙе Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә XVIII быуат аҙағында Уй йылғаһы буйында баҡыр мәғдәне табыусы урыҫтарҙың Поляковский руднигы ауылы булараҡ нигеҙ һалынған. Һуңыраҡ Уй йылғаһында алтын йыуа башлағандар. Поляковка ҡасабаһы барлыҡҡа килә. 1839 йылда ауылда 123 йортта 323 ир-ат, 330 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән.

1866 йылда Поляковка ауылындағы 187 хужалыҡта 980 кеше йәшәгән. Халҡы баҡыр мәғдәне һәм алтын табыу эше менән мәшғүл булған. 1900 йылда 2 мәктәп, һыу тирмәне булған. XX быуаттың 20‑се йылдарынан хәҙерге атамаһы менән йөрөтөлә.

1920 йылда 504 йортта 2632 кеше теркәлгән

## Хәҙерге осор
Поляковка ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

## Урамдары

* Яр урамы ()
* Һаҙ тыҡрығы ()
* Дражный урамы ()
* Йәшел урам ()
* Почта урамы ()
* Миләш тыҡрығы ()
* Баҡса тыҡрығы ()
* Совет урамы ()
* Туңғатар урамы ()
* Мәктәп тыҡрығы ()
* Үҙәк тыҡрыҡ ().

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Яңы Хөсәйен

**Яңы Хөсәйен** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Кирәбе ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2 кеше.
Почта индексы — 453725, ОКАТО коды — 80253840003.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 52 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кирәбе): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 44 км

## Тарихы
Яңы Хөсәйен ауылы (Иҡсан) Троицк өйәҙендә ҡыуаҡандарҙың һәм ҡаратабын тораҡтарының иң ҙуры булған. 1795 йылда 48 хужалыҡтың һәр береһенә 5-әр кеше тура килгән (бөтәһе 240 кеше). VIII рәүиз 49 йорттоң һәр береһендә 7-шәр кешене асыҡлаған (бөтәһе 348 кеше). Ауыл халҡы малсылыҡ менән шөғөлләнгән.
1841 йылда 52 йортҡа 450 ат, 110 һыйыр, 611 һарыҡ, 40 баш кәзә тура килгән. Игенселеккә килгәндә, XVIII быуатта арыш, арпа сәскәндәр. 1842 йылға әле ужым игенен белмәгәндәр. 1040 бот яҙғы иген сәскәндәр.

XIX быуат уртаһынан был ауыл Яңы Хөсәйен тип атала башлай. Унда 1858 йылда үҙенең биш ауылдашы менән Ырымбур казак полкына яҙылған 53 йәшлек зауряд-хорунжий Хөсәйен Айтуғанов йәшәй.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, халҡы — башҡорттар (100 %).

## Ревизия материалдарында
1859 йылда Яңы Хөсәйен ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

## Урамдары
* Яңы Хөсәйен урамы ()

## Тәбиғәт ҡомартҡылары
* Ирәмәл тәбиғәт паркы

## Ер-һыу атамалары
* **Әүәлек һырты**

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 1859 йылғы ревизия материалдары
* 

## Сығанаҡтар
Рәсүл

**Рәсүл** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 292 кеше.
Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253830004.

## Географик урыны
Ҡандыболаҡ йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иманғол): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 27 км

## Тарихы
Рәсүл ауылына Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған, XVIII быуаттан, 1776 йылдан, билдәле. Ауылға Пугачёв ихтилалында ҡатнашыусы Ҡаратабын улусы старшинаһы тархан Итжыймасов Рәсүл нигеҙ һала. Ауылдың икенсе исеме Тайсын. Риүәйәт буйынса Тайсын — Рәсүлдең уллыҡҡа алған ҡалмыҡ малайы. XIX быуатта Рәсүл ауылында 14 йорт-хужалыҡ була, унда бөтәһе 64 кеше: 32 ир-ат һәм 30 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Йәйләүгә 250 кешенән торған 34 йорт-хужалыҡ сыҡҡан. Уларҙың 80 аты, 47 һыйыры, 87 һарығы һәм 9 баш кәзәһе булған. Был ауыл халҡы ла яйлап игенселеккә күскән. 1859 йылда ауылдағы 36 хужалыҡта — 148 кеше, 1866 йылда 36 хужалыҡта 167 кеше йәшәгән.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 52 йортта 275 кеше йәшәгән.

## Хәҙерге осор
Рәсүл ауылы Иманғол ауыл Советына ҡарай. Ауылда Иманғол урта мәктәбе филиалы Рәсүл төп мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %).

1900 йылда 219 кеше йәшәгән.

## Урамдары

* Сейә урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Күпер урамы ()
* Тайсын урамы ()
* Фазулла Шәйәхмәтов урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Юныс урамы ()

## Билдәле шәхестәре
* Ғайсин Салауат Мөхтәр улы (24.02.1940—5.01.2023), элемтәсе, йәмәғәтсе. 1992—2011 йылдарҙа «Башинформсвязь» ойошмаһының генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының 3-сө һәм 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы депутаты.
* Итжыймасов Рәсүл, башҡорт тарханы, Иҫәт провинцияһы Ҡара Табын улусы старшинаһы.
* Сура Рәсүлев (1739—17.02.1774) — 1771—1773 йылдарҙағы Польша походы старшинаһы,Емельян Пугачев етәкселегендәге 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Салауат Юлаевтың көрәштәше.

## Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары
* *Рәсул ауылы*. 1962 йылда Учалы районының Рәсүл ауылында С. Мәүлетҡолов яҙып алған. — БЛ, № 91.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
*
Сәфәр (Учалы районы)

**Сәфәр** () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 1410 кеше.
Почта индексы — 453720, ОКАТО коды — 80253870001.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 24 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы («83 км»): 1 км

## Тарихы
Ҡурыуҙы, Ҡурталы йылғалары буйлап Сәфәр (Айыт) ауылы барлыҡҡа килә. Башта ул Айыт тип атала.  «Баш күтәреүселәр» ерен яһаҡлы татарҙарға бүлеп биреү тураһындағы 1743 йылғы үтенестә Айыт Йосопов һәм Айыт Иштавановтың (старшинаның улы Илтабанов) исемдәре телгә алына. Унда һанап үтелгәндәрҙең улы Сәйет Айытовтың да исеме бар.  1767 йылда Сәфәрҙең улы типтәрҙәрҙең старшинаһы булып хеҙмәт итә. Ул — Мөхәмәт Сәфәров.
V рәүиз 43 хужалыҡта 282 кешене теркәй. Ырымбур губернаһының тораҡ пункттары исемлегендә 1866 йылда Сәфәр ауылы  йәйә эсендә Оҙон Сәйет ауылы тип аталған һәм 1048 кеше менән 210 йорт-хужалыҡтан торған. 1920 йылға йорттар (324) һәм кешеләр һаны (1762 кеше) бер аҙ арта. 

18 быуат аҙағынан алып хәҙерге исемен йөрөтә. 1795 йылда 43 йортта 282 кеше йәшәгән, 1866 йылда Сораманда (Оҙон Сәйеттә) 210 йортта — 1048 кеше. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда 2 мәсет, мәктәп, һыу тирмәне теркәлгән.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Билдәле шәхестәре
* Мөхөтдинов Хәким Ғәйфулла улы (1922—1988), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1951), 1949-1954 йылдарҙа Учалы районы «Совет» колхозы комбайнсыһы,  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 
* Мусин Фәхретдин Муса улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡаһарманлығы өсөн 2 миҙал һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнгән.
* Сафина Әҡлимә Ғәзи ҡыҙы (29.05.1948), совет һәм партия органдары хеҙмәткәре, йәмәғәт эшмәкәре, шағир. 2013—2017 йылдарҙа Учалы яҙыусылар ойошмаһының яуаплы секретары. 
* Суфиянов Сабит Әбүсуфиян улы (1904—1974), шағир, журналист.
* Хисаметдинова Рәмзилә Миндеғәли ҡыҙы (1949—1995), шағир, уҡытыусы, Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы.
* Әхмәтғәлин Хәкимйән Рәхимйән улы (15.06.1923—19.07.1944), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, өлкән сержант. Советтар Союзы Геройы (үлгәндән һуң, 1945).

## Урамдары

* Әхмәтғәлин урамы ()
* Дауахана тыҡрығы ()
* Тимер юлы урамы ()
* Зәһиҙуллин урамы ()
* Ҡарағастау урамы ()
* Комсомол урамы ()
* Урман урамы ()
* Йәштәр урамы () 
* Тыныслыҡ урамы () 
* Мөхитдинов урамы ()
* Яңы урам ()
* Р.М. Хисаметдинова урамы  ()
* Шишмә урамы ()
* Үҙәк урам ()
* Мәктәп урамы ()
* Шоссе урамы ()

## Видеояҙмаларҙа
* село Сафарово, Учалинский район, республика Башкортостан
* Сафарово (Учалинский район) республика Башкортостан

## Һылтанмалар
* 1795 йылғы ревизия материалдары 
* 1811 йылғы ревизия материалдары
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство 
* 
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*
Иҫке Балбыҡ

**Иҫке Балбыҡ** () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 166 кеше.
Почта индексы — 453711, ОКАТО коды — 80253884010.

## Тарихы
Балбыҡ — Уй йылғаһы буйында ҡара-табынлылар торағы. Ул 19 йорто менән 1784 йылғы IV рәүиздә билдәле булған. X рәүиз ваҡытында 32 йортта 357 кеше иҫәпләнгән. 1859 һәм 1865 йылдар Йәнбикә йылғаһында 16 йортта йәшәгән 78 кешеһе менән Кесе Балбыҡ ауылы билдәле булған. 1920 йылғы совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында ауылда 29 йортта 134 кеше  иҫәпкә алынған, ә иҫке ауылда 59 йортта 332 кеше теркәлгән. 

1841 йылда 32 йорттағы һәр кешегә 7,5 ат, 2,2 һыйыр, 6,5 һарыҡ, 1,4 кәзә тура килгән. Йәй йәйләүгә сыҡҡандар. Шулай уҡ ауыл халҡы игенселек менән шөғөлләнгән. Бынан тыш алтын кәсебе менән шөғөлләнгәндәр

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Географик урыны
Район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа 56 км һәм Ҡорама тимер юл станцияһынан көнбайышҡа табан 16 км алыҫлыҡта Уй йылғаһы буйында урынлашҡан. 
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 56 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Байрамғол): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 16 км.

## Урамдары
* Клуб урамы  ()
* Мәктәп урамы ().

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* 
* 

## Сығанаҡтар
Һөйәрғол

**Һөйәрғол** () — икенсе исеме — **Көҙөй**, Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 90 кеше.
Почта индексы — 453743, ОКАТО коды — 80253855004.

## Тарихы
Һөйәрғол ауылы 1812 йылда барлыҡҡа килә. Уға Мәһәҙей ауылынан  12 ғаилә, Көбәк ауылынан 3 ғаилә нигеҙ һала. Мәһәҙей ауылынан сыҡҡан Һөйәрғол Хоҙайшөһөрөв исеме менән атлаған. XIX быуаттың беренсе яртыһында ауыл халҡы ныҡ кәмей, йыш ҡына икенсе ауылдарға күсенеп китә. Башлыса, 1858 йылда берешәр ғаилә Ҡәйепҡол, Сораман, Ҡалуй, Көсөк, Ҡаҙаҡҡол, Мәхмүт ауылдарына күсенә. Күренеүенсә, Мәһәҙей һәм Көбәктән килгән көҙәйҙәр һәм ҡара-табындар бер Һөйәрғол торамаһын төҙөгән. Һуңынан көҙәйҙәр күрше тораҡ пункттарҙы тулыландырған. Ике ауылдың да кешеләре бер үк урынға, атап әйткәндә, Һыуыҡҡойо, Тейәлгән йылға, Боғары йылғалары буйына бер үк урынға күсеп йөрөү өсөн сыҡҡан.
Ике ауыл халҡы ла малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән.

## Хәҙерге осор
Яңы Байрамғол ауыл Советына ҡарай. 2002 йылғы мәғлүмәттәр буйынса ауылда башҡорттар йәшәй. Ауылда клуб, магазин бар.

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %).

## Географик урыны
Һөйәрғол ауылы Миндәк йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 63 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Байрамғол): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 68 км

## Билдәле шәхестәре
* Лоҡманов Рәсих Сәләх улы (21.08.1942—2.11.2019), педагог, комсомол, мәғариф һәм партия органдары, матбуғат хеҙмәткәре. 1965 йылдан ВЛКСМ-дың Белорет район комитеты секретары; 1969 йылдан Белорет район мәғариф бүлеге мөдире; 1978 йылдан КПСС-тың Ҡыйғы район комитеты секретары; 1980 йылдан КПСС-тың Учалы ҡала комитеты инструкторы; 1991—1999 йылдарҙа Учалы районының «Яйыҡ» гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1981), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1982). 

## Урамдары
* Моратҡол урамы ()
* Мәктәп урамы ()
* Ямантау урамы ().

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар