Ростов кинохроника студияһы

**Ростов кинохроника студияһы** — илдең иң боронғо киностудияларының береһе, документаль фильмдәр һәм киножурналдар булдырыу өсөн Дондағы Ростовта 1927 йылда нигеҙ һалынған.

## Тарихы
Дондағы Ростовта 1927 йылда нигеҙ һалынған. Ростов кинохроника студияһы эшләү дәүерендә 300-ҙән ашыу фильм һәм 3 меңдән ашыу киножурнал сығарған.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында төшөрөлгән Леон Мазрухо һәм Кямал Кутуб-заде хроника кадрҙары әлегә тиклем тамашасыларҙы тетрәндерә. Борис Маневичтың торпеда һөжүмен төшөргәне донъяның бөтә кинодәреслектәренә ингән.

Үҙгәртеү йылдарына тиклемге осорҙа студия йыл һайын 20-22 ҡыҫҡа метражлы документаль, фәнни-популяр, техник-пропаганда фильмдәре сығарған. Ай һайын 7 киножурнал сығара («Ваҡыт», «Кубань һәм Дон буйлап» һ. б.). «Кубань һәм Дон буйлап» киножурналы киностудияла 1957 йылдан башлап аҙнаға 3 тапҡыр йышлыҡта сыға

Һуңғы ваҡытта Ростов кинохроника студияһы "ТПО "РОСТОВ КИНОСТУДИЯҺЫ « ААЙ» (генераль директоры — З. В. Кошаева) исемен йөрөтә.

2011 йылда Ростов киностудияһының аукционда һатылыуы тураһында мәғлүмәттәр барлыҡҡа килә.

2015 йылда Ростов кинохроника студияһы бинаһын, уны һатып алыусы йорт төҙөүселәр юҡ итә. Уның урынында күп функциялы торлаҡ комплексы төҙөлә.

## Киностудия менән хеҙмәттәшлек иттеләр
* Бондаренко Игорь Михайлович (1927) — рәсәй яҙыусыһы.
* Гутман, Александр Ильич (1945) — рәсәй кинорежиссёры һәм операторы.
* Розенблить, Роман Александрович (1934—2012) — кинорежиссёр, сценарист, журналист, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре.
* Сиркес, Павел Семенович (1932) — совет сценарисы, режиссёр-документалист, прозаик һәм журналист.
* Славин, Константин Львович (1921—2003) — совет, рәсәй драматургы, сценарист, мөхәррир, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РФ атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

## Фильмдәр
* 1962 — «Новороссийские куранты» (*сц. К. Л. Славин, реж. Л. Б. Мазрухо, оп. Б. И. Маневич*)
* 1963 — «Наши крылатые помощники» (*реж. Ф. А. Минухина, оп. В. М. Каликьян*)
* 1966 — «Репортаж из зала суда» (*реж. Ф. А. Минухина, оп. К. А. Кутуб-заде*)
* 1967 — «Василий Калинников» (*сц. Л. Н. Яковлева, реж. Ф. А. Минухина, оп. В. Г. Рыбкин*)
* 1970 — «Помост» (*сц. и реж. К. А. Лаврентьев, оп. В. М. Каликьян*)
* 1972 — «Трудный хлеб» (*сц. и реж. К. А. Лаврентьев, оп. Г. Ф. Попов*)
* 1972 — «Большой полёт» (*сц. К. Л. Славин, реж. Л. Б. Мазрухо, оп. А. А. Чапурко*)
* 1971 — «Алексей Берест» (*сцен. И. Бондаренко, реж. К. Лаврентьев, редакт. Р. Розенблит*)
* 1975 — «Михаил Шолохов» (*сц. и реж. Л. Б. Мазрухо, Л. М. Кристи, оп. В. М. Каликьян*)
* 1979 — «Возвращение в Новороссийск» (*сц. К. Л. Славин, реж. Л. Б. Мазрухо, оп. Ю. Н. Щербаков*)
* 1980 — «Сотворение хлеба» (*сц. А. З. Иващенко, реж. К. А. Лаврентьев, оп. Ю. И. Мусатов*)
* 1980 — «Ради жизни на земле» (*сц. М. И. Ножкин, реж. Г. Ф. Денисенко, оп. Г. К. Егоров*)
* 1988 — «Круг» (*реж. А. И. Гутман*)
* 1990 — «Автопортрет в гробу, в кандалах и с саксофоном» (*сц. О. Фокина, реж. С. Стародубцев, оп. С. Рашидов*)

## Киножурналдар
* «Время»
* «По Дону и Кубани»

## Студия етәкселәре
* Аболин Г. А.
* Герцик А. В.
* Дальский Д. А.
* Катькалов В. Ф.
* Кошаева З. В.
* Коваленко Л. Г.
* Назаров С. В.
* Дүшәмбе В. Н.
* Тараев Р. И.
* Тарасов П. Ф.

## Бина студияһы
Ростов кинохроника студияһы бинаһы ҡаланың үҙәк өлөшөндә, Красноармейская урамы, 94 адресы буйынса урынлашҡан. Бина 1952 йылда төҙөлгән.

Бина өс ҡатлы, кирбестән, штукатуркаланған. Күп яҡлы ҡыйыҡлы, сарлағы, ҡыйыҡ тәҙрәһе бар. F латин хәрефе формаһында. Тигеҙһеҙ, Островский тыҡрығы яғына ауыш урында тора. Бинаның мөйөшөн уның өҫкө өлөшөндә һылап яһалған биҙәктәр, баҫып торған кешеләрҙең барельефтары биҙәй. Островский тыҡрығы буйынса бинаның, тәҙрәләре тыҡрыҡҡа ҡараған, ярымподвал бүлмәләре бар.

Бина планда Г-ҡиәфәтле. Уның планлаштырыу структураһын бүлмәләре ике яҡлап урынлашҡан коридор системаһы билдәләй. Бинаның төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә ҡарау залы урынлашҡан. Бинаның беренсе ҡатын тән эстетикаһы клубы, магазиндар биләй.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Ростовская студия кинохроники на сайте «История кинематографа»
* Колбасин В. Плёнка обвинения. Как ростовский оператор первым вошёл в «Освенцим». aif.ru (22 июня 2014). Проверено 9 апреля 2015.
* 
* ОСНОВОПОЛОЖНИКИ Донского кино