Яңы Ҡатай

**Яңы Ҡатай** () — Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районындағы татар ауылы. Яңы Ҡатай ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 425 кеше булған.
Почта индексы — 452671, ОКАТО коды — 80207840001.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): көнсығышҡа табан 10 километр алыҫлыҡта
* Яҡындағы тимер юл станцияһынан (Туймазы): төньяҡ-көнсығышҡа табан 83 километр алыҫлыҡта

Яңы Ҡатай ауылы Сөн йылғаһы ҡушылдығы Маты йылғаһы буйында урынлашҡан. 

## Тарихы
1842 йылда Бәләбәй өйәҙе Ҡырғыҙ улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Ҡатай ауылына нигеҙ һалған. 

1865 йылда 110 хужалыҡта 865 кеше йәшәгән. 

Яңы Ҡатай халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда поташ заводы, 2 һыу тирмәне булған. Яңы Ҡатай янында Оҙонборон утары булған. 

1906 йылда 2 мәсет, бакалея лавкаһы, запас иген һаҡланған мөгәзәй булған.

## Халыҡ һаны
Яңы Ҡатай ауылында башҡорттар йәшәй.

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Бөгөнгө ауыл
Яңы Ҡатай ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

## Билдәле кешеләре
* Латипов Урал Рамдраҡ улы (1951), хәрби хеҙмәткәр, дәүләт эшмәкәре. 1998—2000 йылдарҙа Белоруссияның сит ил эштәре министры, 2001—2004 йылдарҙа Белоруссия президенты хакимиәте администрацияһы башлығы.
* Шәйәхмәтов Өлфәт Шәйхизаман улы (15.04.1956), ғалим-физик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1978 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001 йылдан финанс-иҡтисад мәсьәләләре буйынса проректор; 2010 йылдан — Ғилми-производство инновацион технологиялар институты директоры. Техник фәндәр докторы (2002), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006).
* Күсемов Рәшит Йәмғетдин улы (8.10.1946) — математик, техник фәндәр докторы (1991), профессор (1992). Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1998), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995), Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (2003), Төмән өлкәһенең почётлы нефтсеһе (2008). 1969 йылда Дүшәмбе ҡалаһында Тажик дәүләт университетын тамамлай. Өфө нефть институтында нефть һәм газ скважиналарын быраулау кафедраһының өлкән инженеры. 1988-2011 йылдарҙа — Төмән индустриаль институтында нефть һәм газ табыу процестарын моделләштереү һәм идара итеү кафедраһы етәксеһе.

## Урамдары

* Шишмә урамы ( Ключевая (улица)
* Тыныслыҡ урамы ( Мира (улица)
* Таулы урамы — ( Нагорная (улица)
* Күл урамы — ( Озёрная (улица)
* Баҡса урамы — ( Садовая (улица)
* Совет урамы ( Советская (улица).

## Тирә-яҡ мөхит
;Ер-һыу атамалары

*Тауҙар:*
 
*Йылғалар, күлдәр:* 
* Сөн * Маты

*Шишмәләр:

*Ялан-бесәнлектәр, юл:* 

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Тарихи ҡомартҡылар'':

## Хәтер

### 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары
* Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд , опись , дело 

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Баҡалы районы
* Ҡырғыҙ

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. 
* 
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

## Һылтанмалар
* 
* География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса
* Поташные заводы

## Иҫкәрмәләр