Джон Майтон

**Джон Майтон** (; 6 октябрь 1957 йыл) — Канада яҙыусыһы, драматург, сценарист, математик, педагог, эшҡыуар һәм менеджер; математикала ҡыйынлыҡтар кисергән балаларҙы уҡытҡан JUMP Math (Junior Undiscovered Math Prodigies) ойошмаһын һәм программаһын ойоштороусы һәм уның етәксеһе. Джон шулай уҡ Филдс институтында эшләй.

## Биографияһы
Джон Майтон 1957 йылдың 6 октябрендә Канаданың Онтарио провинцияһындағы Гамильтон ҡалаһында тыуған.

### Белем алыуы һәм драма әҫәрҙәре
Ун бер йәштә математик булыу хыялын тыуҙырған ике китап уҡый. Был фән уға мөғжизәле, матур һәм аңлауға ябай күренә. Әммә һигеҙенсе синыфта уҡыған ваҡытта, математикала уңыштар өсөн уның таланттары түбән булғанға, уҡытусыһы малыйҙың теләгенә критик рәүештә ҡарай, һәм Джон үҙ хыялы тураһында мәңгегә оноторға хәл итә.

1978 йылда Торонто университетында бакалавр дәрәжәһен, аҙаҡтан Макмастер юғары уҡыу йортонда философия магистры дәрәжәһен ала.

Философия уның тәүге ҡыҙыҡһынған фәне була, Макмастер университетында философия буйынса лекциялар уҡый.

Яҙыусы эшмәкәрлегенә уны Сильвии Плат әҫәрҙәрен уҡыу дәртләндерә. Джон , The Little Years, Body & Soul, Scientific Americans, A Short History of Night, Half Life пьесаларын һәм башҡа әҫәрҙәр яҙған.

1997 йылда IMDB версияһы буйынса 250 иң яҡшы фильмдар исемлегенә кергән «Умница Уилл Хантин» фильмында ҙур булмаған ролде башҡара.

Күренекле драма әҫәрҙәрен яҙыусы булып танлғас һәм бер-нисә бүләк алғас, Торонто университетына ҡайта, шунда 2000 йылда математиканан доктор диссертацияһын яҡлай.

2001 йылда Майтон  фильмына үҙенең пьесаһы буйынса сценарий яҙа.

### JUMP Math

1998 йылда Джон Майтон бер үҙе өйөндә эшләгән математикаға уҡытыу программаһын башлап ебәрә. Проект өсөн тәүге күргәҙмә материалдарын уның ҡыҙы Хлоя () уйлап сығара. 1999 йылда программа *Junior Undiscovered Math Prodigies* исемен ала. Проектҡа Майтондың дуҫтары саҡырыла, һәм улар бер-нисә уҡыусылар төркөмдәре өсөн дүрт аҙналыҡ эксперименталь курстар үткәрә. Тикшереүҙәрҙән һуң алынған күрһәткестәр Джон Майтонды дөйөм милли программа төҙөүгә дәртләндерә. 2002 йылда Канадала *[[JUMP Math]]* исеме аҫтында хәйриә ойошмаһы теркәлә. 2011 йылға шундай уҡ статусты АҠШ һәм Бөйөк Британия илдәрендә ала.

Джон Майтон шулай уҡ бер-нисә китап яҙа: «Мөмкинлек мифы: Һәр балала математик талант тәрбиәләү» (; 2003) һәм «Әҙәпһеҙлек аҙағы еткән: Үҙебеҙҙә кеше потенциалын үҫтерәбеҙ» (; 2007).

## Шәхси тормошо

Ҡатыны Памела Синха () һәм ҡыҙы Хлоя () менән бергә Канадала Торонто ҡалаһында йәшәй.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
 
Джон Майтон драма әҫәрҙәре яҙыу, театр, математика, педагогика һәм социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендәге өлөшө өсөн күп бүләктәр һәм премиялар ала.

1988 (*«Scientific Americans»* өсөн) һәм 1989 (*«A Short History of Night»* өсөн) йылдарҙа Дора Мейвор Мур () исемендәге премияларға лайыҡ була.

1992 йылда  һәм *«A Short History of Night»* пьесалары өсөн генерал-губернатор премияһын ала.
2005 йылда ул *«Half Life»* драмаһы өсөн икенсе генерал-губернатор премияһына лайыҡ була.

Шул уҡ 1992 йылда «*A Short History of Night*» өсөн 25 мең АҠШ доллары кимәлендә Чалмерс премияһын () ала.

Быуындар теорияһын тикшереү өсөн постдокторантура NSERC грантын ала.

2004 йылда JUMP Math проекты менән социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендә Майтон эшен Ашока фонды билдәләп сыға

2005 йылда 100 мең АҠШ доллары ҙурлығында Симиновичтар театр премияһына () лайыҡ була.

2010 йылдың 30 июнендә Канада ордены офицерҙары сафына инә.

2015 йылда Шваба фонды Лжон Майтонды йыл эшҡыуары тип билдәләй.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Мәҡәләләр, сығыштар, интервью:
** John Mighton, Recipient of the Prize for Playwriting, 2005
** The math of learning
** New Techniques Make Math Fun for All
** John Mighton’s The Little Years offers inspiration.
** JUMP Math: Multiplying Potential.
** [Kids JUMP for Math John Mighton’s Junior Undiscovered Math Prodigies.
* Джон Майтон Internet Movie Database сайтында.