Жмеринка (станция)

**Жмеринка** — Көньяҡ-Көнбайыш тимер юлдарының узел сортировка станцияһы .

Винница өлкәһенең ошо уҡ исемле ҡалаһында урынлашҡан. Станция вокзалы бинаһы үҙәк ҡала Жмеринка ҡалаһының үҙәк станцияһындағы вокзал бинаһы — ҡаланың урындағы әһәмиәткә эйә булған төп архитектура ҡомартҡыһы. Украина вокзалдары араһында иң матурҙарының береһе, Украинала бер нисә тапҡыр 15 тапҡыр иң матур вокзалдар исемлегенә индерелгән

## Дөйөм мәғлүмәттәр
Жмеринка тимер юл вокзалы рәсми адресы: *Борис Олейник урамы, 1, [[Жмеринка|Жмеринка ҡалаһы]] ([[винница өлкәһе]]) — 23100, [[Украина]]*.

Тәүге тимер юл вокзалы «Киев — Балта» тимер юлы линияһы төҙөлөшө ваҡытында барлыҡҡа килә, уның менәнкапиталист Фильёль етәкселегендә Где-Вриер һәм Ко француз комапнияһы төҙөй

Икенсе бина 1899—1904 йылдар осоронда күтәртелә, ә проекты 1893 йылда төҙөлә һәм 1898 йылда ҡабул ителә. Авторҙары — архитектор Из. И. Журавский һәм В, М. Рыков (тәүге проект авторы).

Жмеринка тимер юлы вокзалы — ҡатмарлы планировкалы мөһабәт бина, уның архитектура стилендә модерн (тыш яҡтан) һәм ренессанс (интерьерҙар) стилдәре төҫмөрләнә. Әлеге стиль һуңғараҡ «*украин модерны*» тип тигән исем ала.

## Иҡтисади бәйләнештәр, тимер юлы йүнәлештәре
Жмеринка станцияһынан дүрт йүнәлештә тимер юлы бәйләнеше ойошторолған:

* Хмельницк
* Могилев-Подольск
* Одесса
* Винница

## Вокзал

1865 йылда Оло һәм Кесе Жмеринка ауылдары араһында нигеҙ һалынған Жмеринка тимер юлы станцияһы Киев-Балта (1865—1870 йылдар) тимер юлы төҙөлөшө менән бәйле Жмеринканың артабанғы үҫешен билдәләй, уның киңәйеүенә булышлыҡ итә.

*[[Одесса]] — [[Жмеринка]] — [[Киев]]* тимер юлы поездары хәрәкәте — 1870 йылдың 8 июнендә, ә *[[Жмеринка]] — Волочиск* тимер юлы хәрәкәте 1871 йылдың сентябрендә, ниһайәт *[[Жмеринка]] — Могилев-Подольск* — 1892 йылдың 30 сентябрендә башлана. Жмеринка 1890-сы йылдар башында уҡ эре узел станцияһы була, шуға күрә иркен вокзал бинаһын төҙөү мәсьәләһе бик киҫкен тора.

Вокзалды төҙөүгә яңы ғына Петербург сәнғәттәр академияһын тамамлаған архитекторҙар Валериан Рыков һәм Иван Беляев йәлеп ителәләр. Улар үҙ тибы буйынса Бавариялағы Мюнхен тимер вокзалын хәтерләткән проект булдыралар («Киев» гәзитендә шулай яҙылып сыға). Төҙөлөш архитектор-төҙөүсе И. Журавский күҙәтеүе аҫтында үтә, әммә ул Рыковтың проектын тормошҡа ашырыу менән генә булышмай, байтаҡ өҫтәмәләр индерә. Диңгеҙгә табан йүнәлгән карап рәүешендә эшләнгән вокзал Рәсәй империяһында иң яҡшыларҙың береһе була. Замандаштар тасуирламаларынан бер миҫал:

Урыҫ батшаһы Николай II яңы вокзалға килгән сағында уның тәүге һүҙҙәре «Үәт ҡәһәр һуҡҡыры» тип әйткән тигән дәлилдәр һаҡланып ҡалған. Журавский был һүҙҙәрҙе, уның эше менән монарх ҡәнәғәт түгел, тип аңлаған һәм, йәнәһе, үҙ-үҙенә ҡул һалған. Ә император, йәнәһе, ысынында талынтлы архитектр-төҙөүсе ижадына иҫе киткән.

Асылында, был тарих бары тик легенда ғына, 1913 йылға ҡарата «Весь Киев» белешмәһенән күренеүенсә, ун йыл тиерлек үткәс тә, Зиновий Журавский Көньяҡ-Көнбайыш тимер юлдары Идаралығының техник бүлегендә эшләүен дауам итә.

Пассажирҙарҙы һәм йөктәрҙе ташыу өсөн вокзал һәм «Жмеринка» станцияһы 1904 йылдың 1 сентябрендә асылалар (иҫке стиль буйынса). Был йәһәттән Санкт-Петербург ҡалаһында «Зодчий» журналында 1904 йылдың сентябрендә ошондай хәбәр урынлаштырыла: *«Ағымдағы йылдың 1 сентябрендә Жмеринка станцияһында карап формаһында мөһабәт вокзал асыла һәм изгеләндерелә»*.

Тиҙ арала инфраструктура (сиркәү, күсереү төрмәһе, ә, әлбиттә, күп һанлы хеҙмәтләндереүсе йорттар, шул иҫәптән кабактар) менән байытылған Жмеринка тимер юл вокзалы ҡоролмаһы ҡаласыҡтың үҫешендә ыңғай сағыла.

Украиналағы 1920-се йылғы граждандар сыуалыштар ваҡытында бер аҙ ваҡыт вокзал бинаһында Григорий Котовский штабы урынлаша.

СССР ваҡытында Жмеринка тимер юлы станцияһында өҫтәмә рәүешендә бүлмәләр, үтеп сығыу урындар һәм башҡалар төҙөлә. Әммә совет осоронда вокзалдың бөтөнлөгөн һаҡлап ҡалыу мөмкин булмай — шәхси һәм йәмәғәт ихтыяждары өсөн вокзал алды майҙанында фонтан алып ташлана, залдарҙа ремонттарҙа һуң һылап яһалған биҙәктәр, картиналар һәм түбәләрҙәге ялатылған алтын, шулай уҡ «батша бүлмәһе» тип исемләнгән (бында, риүәйәт буйынса, Николай II туҡталған) бүлмәнән йәшел туҡыма менән көпләнгән ҙур түңәрәк өҫтәл юҡҡа сыға . Бойондороҡһоҙ Украина осоронда инде (менән 1991 йыл). вокзальная мөһабәт ҡоролманы ҡәнәғәтләнерлек хәлдә тотоп булмай һәм 2000-се йылдарҙың икенсе яртыһында ҡоролманың артабанғы емерелеүен булдырмаҫ өсөн ҡайһы бер саралар күрелә.

2011—2013 йылдар дауамындавокзалға тулы реставрацияһы үткәрелә

2001—2011 йылдарҙа вокзалда Остап Бендер һәйкәле тора (актёр Сергей Юрский образында), әммә 2011 йылғы реконструкциялау барышында һәйкәл һүтелә.Һәйкәлде ҡуйыуға рөхсәт булмаған һәм ул һыу торба селтәре урынында урынлашҡан булған. Хәҙерге ваҡытта һәйкәлде урынына ҡайтарыу мәсьәләһе ҡуйыла, сөнки ҡала халҡы әлеге һәйкәлде ҡала символдарының береһе тип һанайҙар.

## Галерея

Файл:Залізничний вокзал Жмеринка (1).jpg|Жмеринка тимер юлы вокзалына яҡын урындар
Файл:Залізничний вокзал Жмеринка (2).jpg|Остап Бендер һәйкәле менән вокзал алды майҙаны
Файл:Жмеринка - Будинок приміських кас DSC 3484.JPG|Ҡала тирә кассалары
Файл:Жмеринка - Залізничний вокзал DSC 3498.JPG|Вокзалға тимер юлдары яғынан күренеш
Файл:Жмеринка - Залізничний вокзал DSC 3477.JPG|Вокзал эсендә
Žmerynka1.jpg|Фасад. IV перрондан күренеш
Жмеринка - Залізничний вокзал DSC 3477.JPG|Королма интерьеры. Көтөү залы
Жмеринка, Залізничний вокзал, вул. Вокзальна.jpg|I һәм II перрондарына сығыу. Вокзал алды майҙанынан күренеш
(06) WIKIMEDIA RAILWAY STATION IN TOWN OF ZHMERINKA VINNYTSIA REGION STATE OF UKRAINE PHOTOGRAPH BY VIKTOR O LEDENYOV 25082014.jpg|II перрон. Вокзал алды майҙаны яғы күренеше
Приміщення квиткових кас жмеринського вокзалу P1090549.JPG|Королма интерьеры. Билет кассалары бүлмәһе
Опора навісу над перонами Жмеринського вокзалу.JPG|Вокзал платфомаһындағы маркировка 
Жмеринка Залізничний вокзал 07.jpg|Жмеринканы азат иткән яугирҙарға мемориаль таҡтаташ
Меморіяльна дошка на честь архітектора Журавського З.І., який спроєктував вокзал в Жмеринці DSC 3472.jpg|Аархитектор Журавскийға мемориаль таҡтаташ
Залізничний вокзал Жмеринка (3).jpg|Вокзал реконструкцияға тиклем
Жмеринка Залізничний вокзал.jpg|Королма интерьеры. Билет кассалары бүлмәһе


## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар һәм һылтанмалар
* Информация о станции Жмеринка на сайте railwayz.info
* Станция Жмеринка 
* Жмеринский железнодорожный вокзал 

* Куда делся царский стол с Жмеринского вокзала, и почему ожидания в зале транзитных пассажиров здесь платное?// статья по 14 мая 2008 года в газ.   
* Жмеринский железнодорожный вокзал на ''www.oko.kiev.ua'' («Архитектура и краеведение»)