Аксаков Анатолий Геннадьевич

**Аксаков Анатолий Геннадьевич** (28 ноябрь 1957 йыл) — Рәсәй дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт думаһы депутаты. «Справедливая Россия» партияһынан. Дәүләт Думаһының 6-сы саҡырылышында, 2015 йылдың 21 апреленән 2016 йылдың 5 октябренә тиклем — иҡтисади сәйәсәт, инновация үҫеше һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе, Дәүләт Думаһының 7-се саҡырылышында (2016 йылдың 5 октябренән) Дәүләт Думаһының Финанс баҙары буйынса комитеты рәйесе. «Рәсәй» банктар ассоциацияһы Советы рәйесе. Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзы идараһы ағзаһы. «Справедливая Россия» партияһы Президиумы ағзаһы. Рәсәй Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының кредит-иҡтисад факультеты ғилми етәксеһе. 2002—2009 йылдарҙа — Дәүләт Думаһы квотаһы буйынса Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банктың Милли финанс советы ағзаһы (2016 йылдан). Сыуаш Республикаһы Башлығы О. А. Николаевтың арҡаҙашы.

## Биографияһы
### Сығышы
Аксаков Анатолий Геннадьевич 1957 йылдың 28 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Күмертау районы Ермолаевка ҡасабаһында тыуған. Атаһы — шофёр, әсәһе — иҡтисадсы. 1975 йылда Ҡырым өлкәһе Баҡсаһарай районы Ҡырым өлкәһе Вилино ауылында урта мәктәпте тамамлай. (ата-әсәһе Ҡырымда ерләнгән).Ике йыл Ҡырым совхозы ПОХ "Магарач"та слесарь һәм Киев химия-фармацевтика заводында эшсе булып эшләй.

1983 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын, 1986 йылда — М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының иҡтисад факультеты аспирантураһын тамамлай, иҡтисад фәндәре кандидаты. 1986 йылда Сыуаш АССР-ы Юғары Советы Президиумы рәйесе А. П. Петровтың ҡыҙы — Татьянаға, В. И. Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институты студентына, өйләнә һәм Чебоксар ҡалаһына күсә.

### Сыуашстандағы зше
1986 йылдан Сыуаш дәүләт университеты уҡытыусыһы, иҡтисад теорияһы һәм баҙар иҡтисады кафедраһы доценты. 1989 йылда И. Н. Ульянов исемендәге СДУ-ның социаль дисциплиналар бүлектәре уҡытыусылары кәңәшмәһендә сәйәси иҡтисад уҡытыусыһы. Анатолий Аксаков СССР-ҙың халыҡ депутаттарына кандидат итеп «Фәнни коммунизм» уҡытыусыһы Н. В. Федоров кандидатураһын тәҡдим итә.

Сыуаш Республикаһының Дәүләт Советы депутаты итеп һайлана (1994—1995). 1994 йылдан 1997 йылға тиклем — Иҡтисад, финанс һәм хоҡуҡ институты директоры урынбаҫары (Чебоксарҙа). 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Мәскәү коммерция банктарының Чебоксар бүлексәләрен етәкләй; «Рәсәй-МАЛЬС» Коммерция банкының Сыуаш бүлексәһе директоры була.

1997—2000 йылдарҙа — Министрҙар кабинеты рәйесе урынбаҫары — Сыуаш Республикаһының иҡтисад министры. А. Г. Аксаков етәкселегендә Сыуаш Республикаһының баҙар мөнәсәбәттәренә күсеү программаһы, 1998 йылда көрсөккә ҡаршы программа һәм 1998—2003 йылдарға Сыуаш Республикаһының социаль-иҡтисади үҫеше программаһы эшләнә. Республика райондары һәм ҡалалары башлыҡтарының эшен баһалау критерийҙарын эшләй һәм тормошҡа ашыра, Сыуашстан халҡын ипотека кредитлауы, төбәктә торлаҡ төҙөлөшөн дәртләндереүҙең төрлө механизмдары, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү, эре тармаҡтарҙы модернизациялау менән шөғөлләнә.

### Дәүләт эшмәкәрлеге
1999—2003 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһының өсөнсө саҡырылыш депутаты (бер мандатлы Чебоксар округында һайлана), Иҡтисади сәйәсәт һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе урынбаҫары.

2003—2007 йылдарҙа— Рәсәй Федерацияһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты (бер мандатлы Чебоксар округында һайлана), Кредит ойошмалары һәм финанс баҙарҙары буйынса комитет рәйесе урынбаҫары. 2005 йылда Рәсәй Федерацияһы Сит ил эштәре министрлығының Дипломатик академияһын тамамлай. Сыуаш Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының иҡтисади һәм социаль үҫеше проблемалары буйынса хеҙмәттәрен баҫтырып сығара.

2007—2011 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһының 5-се саҡырылыш депутаты («Справедливая Россия» сәйәси фирҡәһе исемлегендә һайлана), Кредит ойошмалары һәм финанс баҙарҙары буйынса комитет рәйесе урынбаҫары.

2011 йылдан — 6-сы саҡырылыш Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты («Ғәҙел Рәсәй» сәйәси партияһы исемлегендә һайлана), 2015 йылдың апреленә тиклем — Финанс баҙары буйынса комитет рәйесе урынбаҫары, 2015 йылдың апрелендә иҡтисади сәйәсәт, инновацион үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе итеп һайлана.

2002—2009 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банктың Милли банк советы ағзаһы (Рәсәй Федерацияһы Дәүләт думаһы квотаһы буйынса).

### Сәйәси эшмәкәрлеге

А. Г. Аксаков инициативаһы менән илдең иҡтисади хәүефһеҙлеген тәьмин итеү, иҡтисадҡа инвестицияларҙы дәртләндереү, торлаҡ төҙөлөшө, Рәсәйҙә Халыҡ-ара финанс үҙәген һәм заманса банк системаһын булдырыу, импортты алмаштырыуға булышлыҡ итеү һәм үҫтереү темаларына парламент тыңлауҙары һәм түңәрәк өҫтәл ойошторола һәм үткәрелә.Рәсәй төбәк банктары ассоциацияһы президенты. Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзы идараһы ағзаһы. «Финанс белеме һәм корпоратив социаль яуаплылыҡ» кафедраһы мөдире, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс дәүләт университетының кредит һәм иҡтисад факультетының ғилми директоры.

Депутаттың мөрәжәғәттәренә һәм үтенестәренә ярашлы, Сыуашстандың тиҫтәләгән социаль, спорт, мәғариф, мәҙәни һәм сәнәғәт өлкәләре объекттары федераль, республика бюджеттарынан (ФАИП, ФТП инициативаһы буйынса) һәм шәхси инвесторҙар аҡсаһынан финанслана. Шул иҫәптән балаларҙы реабилитациялау үҙәген, ветерандар һәм инвалидтарҙы реабилитациялау үҙәген, «Олимпийский» стадионын, Еңел атлетика Аренаны һәм Боҙ стадионын, урта һәм юғары уҡыу йорттарының белем биреү биналарын, газ үткәргестәрҙе һәм газ таратыу селтәрҙәрен, Сыуаш дәүләт театрҙарын төҙөүҙе һәм реконструкциялауҙы үҙ эсенә ала.

2004—2007 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Халыҡ партияһы Үҙәк Комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары, партияның Сыуаш өлкә бүлексәһе рәйесе

Сыуаш Республикаһынан депутат. VII саҡырылыш Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһына һайлауҙарҙа Сыуаш Республикаһы 37-се Канаш бер мандатлы һайлау округы буйынса дәғүә итә һәм Дәүләт Думаһына һайлана. Шулай уҡ инвесторҙарҙың үҙ аҡсаларын ирекле утилләштереү хоҡуғын боҙған «Инвесторҙарҙы категориялаштырыу тураһында» законының билдәле авторы.

## Ғаиләһе
Петрова Татьяна Александровнаға өйләнгән, Сыуаш АССР-ы Юғары Советы Президиумының элекке рәйесе А. П. Петровтың ҡыҙы.
Балалары: Дмитрий һәм Александр — Юғары иҡтисад мәктәбен тамамлайҙар. АҠШ-та йәшәйҙәр.

## Маҡтаулы исемдәре һәм исемдәре
### Рәсәй Федерацияһы наградалары
* IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2015);
* Александр Невский ордены (2020) — парламентаризм үҫешенә ҙур өлөш индергәне, әүҙем закондар сығарыу һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн;
* II һәм I дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы;
* II дәрәжә Столипин П. А. миҙалы;
* Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең «Рәсәй парламентаризмы һәм әүҙем закондар сығарыу үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн» танытмаһы (2019);
* Дәүләт Думаһының «Ҡануниәтте һәм Рәсәй парламентаризмын үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн» Почет грамотаһы;

### Рәсәй төбәктәре наградалары
* Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы;
* «Сыуаш Автономиялы өлкәһенең ойошторолоуына 100 йыл» иҫтәлекле миҙалы (2020)

### Йәмәғәт наградалары
* 3-сө дәрәжә Болгария изге ыҙа сигеүсеһе Авраамия миҙалы (2016; Рус православие сиркәүе Чебоксар-Сыуаш епархияһы миҙалы.
* Рәсәй Федерацияһының финанс баҙарын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн «Репутация» Бөтә Рәсәй профессиональ премияһы лауреаты (2018).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Чувашская энциклопедия /Аксаков Анатолий Геннадьевич  
* Земляки Чувашии.Аксаков Анатолий Геннадьевич
* Официальный сайт
* Инстаграм биттәр.