Сағыр

**Сағыр** () — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. Дүшәмбикә ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 277 кеше.
Почта индексы — 452500, ОКАТО коды — 80236825002.

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Үрге Ҡыйғы): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Дүшәмбикә): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 48 км

Сағыр ауылы Ҡыйғы йылғаһы буйында, район үҙәге Ҡыйғы ауылынан төньяҡҡа 5 километрҙа һәм Һилейә
(Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 48 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
 
## Тарихы
Сағыр (Сутыш) ауылына Себер даруғаһы Тырнаҡлы улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл 1741 йылдан билдәле.

Ауылда тәүләп төпләнгән Сағыр Сыуашев (икенсе мәғлүмәт буйынса — Сағыр Ҡайдәүләтов) исеме менән аталған. Шулай уҡ Сутыш (Четуш), Абдулово, Тырнаҡлы тип тә йөрөтөлгән.

Сағырҙың улдары — Асыр Сағыров (1759—1812, уның улдары — Вәлишә, Ғәҙелша, Фәтҡулла) һәм 1777 йылғы Һарткилде Сағыров.

Тағы ла Сағыр Ҡайдауов бар, тап ул Тырнаҡлы еренә Богданово ауылынан күсеп килгән мишәрҙәр менән 100 йылға керҙәшлек килешеүенә ҡул ҡуйған. Һәм мишәр ауылы Дүшәмбикә барлыҡҡа килгән.

XVIII быуат аҙағында Сағыр ауылындағы 7 йортта 49 кеше йәшәгән, һәм был ауылға яңы нигеҙ һалғанды аңлата.

1816 йылда Сағыр ауылында 158 кеше, 1834 йылда — 234 кеше йәшәгән. 1825 йылда Сағыр халҡы араһында 5 казак булған.

Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

1842 йылда 231 кешегә 50 сирек ужым, 107 сирек яҙғы ашлыҡ сәселгән. Арыш, һоло, борай, бойҙай сәскәндәр.

Өс ат егелә торған һабан ҡулланғандар. Бер сәскес, бер һуҡҡыс булған.

Был осорҙа ауылдағы 43 йортҡа 209 ат, 100 һыйыр, 190 һарыҡ, 66 кәзә тура килгән. Ҡайһы бер хужалар 18 умарта тотҡан, бер нисә солоҡҡа эйә булған.

Бер ғаиләнән сыҡҡан Хисаметдин (1789 йылғы, указлы мөхтәсиб) һәм Зайнетдин Ейәнсуриндар (1774—1853, указлы мулла) дин ойоштороусылары ролен үтәгән.

## Биләмә берәмектәренә инеүе

## Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
Сағыр ауылында 1859 йылда — 286 кеше булған.

1865 йылда 50 йортта — 277 кеше донъя көткән. Мәсет, һыу тирмәне булған.

1895 йылда керҙәш 13 йортта 45 керҙәш йәшәгән.

## Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1906 йылда Сағыр ауылында мәсет, запасҡа иген һаҡлау мөгәзәййе теркәлгән. 1920 йылда 118 йортта 583 кеше йәшәгән.

Әлеге көндә Сағыр ауылында башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.

## Халыҡ һаны
Сутыш ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Билдәле кешеләре

## Урамдары

* Яңы урам ( Новая (улица)
* Фермер урамы (  Фермерская (улица)
* Үҙәк урам (  Центральная (улица)

## Тирә-яҡ мөхит
; Ер-һыу атамалары*'

*Тауҙар:*

*Йылғалар:* [[Ҡыйғы]]

*Шишмәләр:*

*Ялан-бесәнлектәр:*

*Таусыҡтар, түбәләр:*

*Башҡа урын-ер атамалары:''

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Тырнаҡлы

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

## Һылтанмалар
* 
* 
* Карта д. Сагирово. Улицы

## Иҫкәрмәләр