Үҙәк музыка мәктәбе — Музыка башҡарыу сәнғәте академияһы

**Үҙәк музыка мәктәбе — Музыка башҡарыу сәнғәте академияһы** - ун бер йыллыҡ уҡыу курсы менән балалар махсус музыка мәктәбе. Уҡытыу музыка һөнәрҙәре буйынса ла, дөйөм белем биреү предметтары буйынса ла бара. 1935 йылда Мәскәү консерваторияһының 1932 йылда Нигеҙләнгән Балалар бүлексәһе базаһында ойошторола. 2023 йылдан Мәскәү консерваторияһы ҡарамағынан сыға һәм айырым бер юғары уҡыу йорто булараҡ ғәмәлгә керетелә.

## Тарихы

* 1932 йыл — Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһы  уҡыусыларҙы юғары музыка уҡыу йорттарына уҡырға инеүгә әҙерләү өсөн **Балалар бүлеге** барлыҡҡа килә. Профессор Александр Борисович Голденвейзер һәм консерватория директоры Станислав Теофилович Шацкий бының инициаторҙары була. Айырыуса һәләтле балалар өсөн махсус балалар төркөмө ойошторола (15-кә яҡын кеше).
* 1935 йыл — СССР хөкүмәте ҡарары буйынса Мәскәү консерваторияһының балалар бүлексәһе **Мәскәү консерваторияһы ҡарамағындағы үҙәк музыка мәктәбе** тип исемләнә башлай. Махсус балалар төркөмө мәктәп системаһына интеграциялана. Мәктәп Мәскәү консерваторияһы эргәһендәге ике ҡатлы бинаға күсерелә. Мәктәптә музыка дәрестәре лә, урта мәктәп программаһы буйынса дөйөм белем биреү дәрестәре лә үткәрелә.
* 1941 йыл — Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, августа үҙәк музыка мәктәбе Пензаға эвакуациялана. Уҡытыусылар һәм уҡыусылар художество училищеһы бинаһында урынлаша, дәрестәр Пенза ҡалаһының 1-Се балалар музыка мәктәбе бинаһында үтә .
* 1943 йыл — октябрҙә Үҙәк музыка мәктәбе Мәскәүгә ҡайта. Мәктәп Мәскәү консерваторияһынан алыҫ түгел төҙөлгән дүрт ҡатлы яңы типовой бинаға инә.
* 1954 йыл — октябрҙә Үҙәк музыка мәктәбендә теоретик-композиторлыҡ бүлеге асыла.
* 1960-сы йылдар — революцияға тиклемге Үҙәк музыка мәктәбе эргәһендәге йортта Интернат асыу. Советтар Союзының бөтә мөйөштәренән балаларға мәктәптә уҡырға мөмкинлек барлыҡҡа килә.
* 1979 йыл — ҮММ капиталь ремонтҡа ябыла, күрше бинаға күсерелә. Киләһе йыл башында элекке урынына ҡайта.
* 1987 йыл — ҮММ бинаһы авария хәлендә һәм дәрестәр өсөн яраҡһыҙ тип таныла. Шул уҡ йылдың көҙөндә ҮММ һәм интернат генерал Карбышев Бульвары, 15-се йорт, 3-сө корпус (Октябрь яланы метро станцияһы) типовой биш ҡатлы мәктәп бинаһына күсерелә, әммә бер үк ваҡытта музыка һәм дөйөм белем биреү предметтарын уҡытыу өсөн яраҡлаштырылмай. Интернат шул уҡ бинаның икенсе ҡатында урынлашҡан (уҡыусылар уны «кәзә утары» тип атай), унда репетиториялар (фортепиано менән бүлмәләр, унда музыкаль әҫәрҙәрҙе үҙаллы репетициялау мөмкин) булмай. Иҫке бинаны реконструкциялау осоро 18 йыл тәшкил итә.
* 2005 йыл — ғинуарҙа ҮММ бинаһын реконструкциялау тулыһынса тамамлана. Үҙәк музыка мәктәбе элекке урынына музыка менән шөғөлләнеү өсөн кәрәкле бөтә нәмә менән тулыһынса йыһазландырылған бинаға ҡайта. Яңыртылған мәктәпте рәсми асыу тантанаһы 21 мартта мәҙәниәт министры ҡатнашлығында үтә Александр Соколов һәм уның элгәре Михаил Швыдкий. Шул уҡ йылдың яҙында интернат та үҙ урынына ҡайта.

## ҮММ бөгөн
Үҙәк музыка мәктәбендә дүрт концерт залы урынлашҡан:

* Концерт залы (238 урын, сәхнәлә өс «Steinway» концерт рояле)

* Камера залы (128 урын, сәхнәлә ике "Steinway" концерт рояле)
* «Кисловкала" концерт залы (100 урын, сәхнәлә ике «Yamaha" концерт рояле һәм Koot Haarlem органы )

ҮММ кластары заманса тауыш изоляцияһы менән йыһазландырылған, Күпселегендә «Steinway» концерт роялдары тора. Китапхана һәм фонотека эшләй.

Мәктәп бинаһында ашхана һәм кафетерий эшләй.

Мәктәп һөнәрҙәр буйынса уҡытыу үткәрә:

* фортепиано;
* скрипкаһы;
* альт;
* виолончель;
* контрабас;
* арфа;
* ағас һәм баҡыр тынлы инструменттар;
* һуҡма музыка ҡоралдары.

Калининградта, Кемерово ҡалаһы һәм Владивостокта филиалдары асыла. 

## Директорҙары
* Васильева Ираида Васильевна (1935-1937)
* Портнова Анна Владимировна (1937-1943)
* Соколов Владислав Геннадиевич (1943-1944)
* Ширинский Василий Петрович (1944—1950)
* Розанов Виктор Алексеевич (1950-1954)
* Анастасьев Михаил Николаевич (1954-1958)
* Уткин Юрий Федорович (1958-1961)
* Кальянов Стефан Тимофеевич (1961—1967)
* Прийменко Татьяна Александровна (1969-1979)
* Смоляков Борис Георгиевич (1967-1969)
* Анастасьев Михаил Николаевич (1969-1972)
* Курдюмов Михаил Васильевич (1972-1974)
* Быканов Анатолий Дмитриевич (1974—1980)
* Бельченко Валентин Сергеевич (1980-2000)
* Усанов Сергей Александрович (2000-2002)
* Яҡупов Александр Николаевич (2002-2011)
* Овчинников Владимир Павлович (2011-2016)
* Пясецкий Валерий Владимирович (2016 йылдан алып хәҙерге ваҡытҡа тиклем)

## Бүләктәре

* «Мәҙәниәт һәм сәнғәттәге ҡаҙаныштары өсөн» ордены (2025 йылдың 10 феврале) — *ватан мәҙәниәте һәм сәнғәте үҫешенә индергән өлөшө, күп йыллыҡ емешле эшмәкәрлеге өсөн*.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* П. И. Чайковский исемендәге мәскәү дәүләт консерваторияһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт Центральной музыкальной школы при Московской консерватории им. П. И. Чайковского
* «ЦМШ намерена возродиться» Интервью директора ЦМШ, 2002 год
* ЦМШ: возвращение  Статья 2009 года о возвращении ЦМШ в её историческое здание
* Стремимся создать максимально комфортную для творчества среду… Интервью директора ЦМШ, 2010 год
* Улыбаться всем! Интервью директора ЦМШ, 2011 год
* ЦМШ празднует 80-ти летие! Новости культуры. Эфир от 20.05.2015 (10:00).