Радулов Александр Валерьевич

**Радулов Александр Валерьевич** (5 июль 1986 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, һөжүмсе. Ике тапҡыр донъя чемпионы. 2017 йылдан «Даллас Старз» хоккей клубы уйынсыһы.

## Биографияһы
Александр Валерьевич Радулов 1986 йылдың 5 июлендә Свердловск өлкәһенең Түбәнге Тагил ҡалаһында тыуған. Тәүге аҙымын «Спутник» клубында башлай. Һуңынан Тверь хоккей командаһында, «Динамо» (Мәскәү), Салауат Юлаев, өс миҙгел Канаданың йәштәр лигаһында сығыш яһағас, НХЛ-дың «Нэшвилл Предаторз» командаһында ике миҙгел уҙғара. Радулов юлаевсылар рәтенә НХЛ-дың «Нэшвилл Предаторз» клубынан 2008 йылда күсеп килә. 2012 йылдан — Мәскәүҙең ЦСКА командаһы уйынсыһы. Үҙ карьераһында юниорҙар араһында Рәсәй командаһы составында ике тапҡыр донъя беренселегенең бронза миҙалына лайыҡ була. Канада хоккей лигаһының иң шәп уйынсыһы исемен дә ала. Рәсәй йыйылма командаһында 2007 йылдан сығыш яһай башлай.

Радуловтар сығыштары менән Түбәнге Тагилдан. Атаһы Валерий Юрьевич урындағы «Спутник» хоккей командаһында уйнаған. Александрҙың олатаһы ла хоккей мөхитендә ҡайнап, спорт майҙансығының хеҙмәткәре булып эшләй. Шуға ла ағалы-ҡустылы Радуловтар, ғаилә традицияһын дауам итеп, боҙ майҙансығын икенсе өйгә әйләндерә. 1999 йылда Радуловтар ғаиләһе Ярославль ҡалаһына күсеп китә. 13 йәшлек Александр Ярославль хоккей мәктәбендә шөғөлләнеүен дауам итмәксе була. Тик ундағы тренер, буласаҡ «йондоҙ»ға ҡарап, хоккей һинең шөғөлөң түгел, тип ишекте яба. Радулов юғалып ҡалмай, бер йыл буйы ағаһының командаһында шөғөлләнгәндән һуң, Мәскәүҙең «Динамо» хоккей клубына барып яҙыла. Тормош дауам итә. Йәш Радулов яйлап "Динамо"ның төп составына эләгә, тик унда нығына алмай һәм клуб етәкселеге Сашаны Тверь хоккей командаһына ҡуртымға бирә. Шунан башлана ла инде геройыбыҙҙың уңыштары. Ул Тверь хоккей һөйөүселәренең кумирына әйләнә. Һәр бер йәш хоккейсы хыялланған һымаҡ, Александр ҙа НХЛ-да уйнағыһы килә. Ул ваҡыттағы донъя "йондоҙҙары"ның гәзит-журналдарҙа сыҡҡан фотоларын йыя, улар кеүек булыр өсөн көнө-төнө үҙ өҫтөндә эшләй. Һәм хыялы тормошҡа аша. «Динамо» өсөн бер генә уйын уҙғарған Радуловҡа НХЛ белгестәре күҙ һалып, «Нэшвилл Прэдаторз» клубы вәкилдәре уны һайлап ала. Шулай итеп кесе Радулов океан аръяғына юллана. Тик унда ла шунда уҡ төп составҡа эләкмәй, фарм-клубта уйнарға мәжбүр була. Бер миҙгелдә генә 32 шайба индереп, 45 пас бирә, иң өмөтлө уйынсыға әйләнә. Һөҙөмтәһе көндән-көн яҡшыра бара. Икенсе йылына 62 уйында 61 гол индереп, 93 тапҡыр гол индереүгә булышлыҡ итә. Бер осрашыуҙа хатта ете тапҡыр уңышҡа өлгәшә. Шулай ҙа ҡайһы бер белгестәр, был һөҙөмтәһенә ҡарамаҫтан, төп составҡа тиҙ генә эләкмәҫ, тип күҙаллай. Әммә 20 йәшлек уйынсы барыһын да пыран-заран килтерә, һәм "Нэшвилл"дың төп составына юл ала.

Ни тиклем күберәк уйнай, шул хәтлем тотоп алғыһыҙ хоккейсыға әйләнә. Бындай тиҙлеге менән ул, башҡаларҙан айырмалы рәүештә, күп ҡапҡасыларҙың "дошманы"на әүерелде. Тик ҡапҡаға ғына уҡталыуы менән Александр хатта Овечкиндан да ҡурҡынысыраҡ була. Күнекмәләр ваҡытында ла, ял иткәндә лә һис кенә лә тик ултырмай. Уның энергияһы командаға ла ҙур йоғонто яһай. Тәүге миҙгелдә ул «Нэшвилл» составында 64 уйында 37 (18+19) мәрәй туплай. Күп тә үтмәй, Рәсәй йыйылма командаһы составына саҡырыу ала. Рәсәй хоккей һөйөүселәренең күптәренә билдәле булмаған Александр, барыһын да хайран ҡалдырып, команда составында донъя чемпионы исемен яулай. Ул ғына ла түгел, еңеү шайбаһын индерә. Егеттең шатлығын бөтә Түбәнге Тагил халҡы байрам итә. Бигерәк тә шунда ҡалған олатаһы ҡаланың иң хөрмәтле кешеһенә әйләнә. Шуғамы икән инде, Радуловтың хис-тойғолары тыуған яғына тарта. Беренсе булып «Салауат Юлаев» клубы етәкселеге быны һиҙеп ҡалып, уның менән ҡыҙыҡһыныуын белдерә. «Нэшвилл» клубы менән килешеү дауам итһә лә, Александр Радулов, өфөләрҙең саҡырыуын ҡабул итеп, Башҡортос­танға юллана. 2011 йылда «Салауат Юлаев» составында Гагарин Кубогына эйә була.

## Шәхси тормошо
* Александр Радулов атай булды... — «Что происходит?» сайты, 2015, 12 ноябрь. 
* Хоккейсы Радулов һәм гимнастка Дмитриева туй үткәрҙе. — «НТВ-Спорт» сайты, 2015, 11 август.
 
## Карьера
* 2003—2004  ТХК
* 2004  Динамо Мәскәү
* 2004—2006  Квебек Ремпартс
* 2006—2008  Нэшвилл Предаторз
* 2008—2012  Салауат Юлаев
* 2012  Нэшвилл Предаторз
* 2012—2016  ЦСКА Мәскәү
* 2016—2017  Монреаль Канадиенс
* 2017—...  «Даллас Старз»

## Спорт ҡаҙаныштары
*  Донъя чемпионатты бронза призеры (Мәскәү 2007).
*  Донъя чемпионаты еңеүсеһе (Канада 2008).
*  Донъя чемпионаты еңеүсеһе (Швейцария 2009).
*  Гагарин Кубогы призеры (Салауат Юлаев 2010).
*  Гагарин Кубогы эйәһе (Салауат Юлаев 2011).
*  Рәсәй чемпионы (Салауат Юлаев 2011).
*  Рәсәй чемпионы (ЦСКА 2015).
*  Гагарин Кубогы бронза призеры (ЦСКА 2015).
*  Гагарин Кубогы көмөш призеры (ЦСКА 2016).
*  Йәштәр донъя чемпионаты көмөш призеры 2005, 2006.
* Иң яҡшы уйынсы (CHL) 2006.
* Иң яҡшы бомбардир (CHL) 2006.
* Иң яҡшы бомбардир Квебек Баш юниор хоккей лигаһы (Жан Беливо Трофи) 2006.
* Яҡшы уйынсы Мемориал кубогы (Стэффорд Смайт Мемориал Трофи) 2006.
* Майкл Брир Мемориал Трофи эйәһе 2006.
* Яҡшы һөжүмсе Квебек Баш юниор хоккей лигаһы (Telus Кубогы) 2006.
* Иң яҡшы уйынсы КХЛ регуляр чемпионаты 2009—2010.
* Иң яҡшы бомбардир КХЛ плей-оффтың 2009—2010.
* Секунда призы — иң шәп голы тыуған хоккейда, 6 секунда («Салауат Юлаев» — «Югра» ярышы)..
* «Яҡшы бомбардир» призы эйәһе 2010—2011.
* «Алтын сәкән» призы эйәһе 2009—2010, 2010—2011.
* Бөтө йондоҙҙар ярышы (КХЛ) биш тапҡыр ҡатнашыусы (2009, 2010, 2011, 2012, 2013).

## Статистика

### Халыҡ-ара ярыштары

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Салауат Юлаев рәсми сайт
* Ике тапҡыр донъя чемпионы Александр Радулов Өфөлә уйнауына бик шат