Әптек

**Әптек** () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 243 кеше. Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453220, ОКАТО коды — 80231875007.

## Исеме
Әптек ауылына исем нигеҙ һалыусы — Әптек исеме менән бирелгән. Уның һәм ғаиләһенең килеп сығышын асыҡлау мөмкин булмай.

## Тарихы
Азнайҙарҙың тораҡ пункты. Нуғай юлы Юрматы улусы башҡорттары тарафынан үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалынған, 1795 йылдан Әбдүк/Әбтүк исеме аҫтында билдәле.

1795 йылда 32 ихатала 191 кеше йәшәй, IX ревизия буйынса 1850 йылда 56 ихата һәм 482 кешеһе була, ә 1865 йылда 96 ихатала 503 кеше була. Малсылыҡ, умартасылыҡ (беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған), ер эшкәртеү, тәгәрмәстәр, саналар эшләү менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда мәсет, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлә; шөғөлдәре араһында урман кәсептәре, септә һуғыу бар. 20-се йылдарҙан һуң хәҙерге атамаһы. 1920 йылда 174 йорт хужалығында 857 кеше йәшәгән.

Яңы Әптеҡ исемле бүлендек ауыл 1920 йылдан һуң барлыҡҡа килә.

XIX быуаттың 30-сы йылдары аҙағында 179 ир-ат һәм 160 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән 50 ихатаға 674 ат, 502 һыйыр, 99 һарыҡ, 178 кәзә тура килә. Ауыл халҡы үҙ хужалығында 200 умарта һәм 90 солоҡ тотҡан. 1842 йылда 232 бот көҙгө һәм 1460 бот яҙғы иген сәселгән.

1757 йылда ауылда Пруссияға ҡаршы Рус походында ҡатнашыусы Әбүбәкер Таһиров йәшәй. 1815 йылда Әбүбәкер Таһировтың вариҫтары Әбүбәкер ауылын (Стәрлебаш районы, хәҙер Сарайсы ауылы составына инә) нигеҙләйҙәр. 1816 йылда Әбүбәкерҙең ағаһы Аҡҡүзә Таһиров Әптек ауылында теркәлгән.

1917 йылдағы революцияға тиклем училище эшләгән.

1839 йылда Парижды алыуҙа ҡатнашҡан 12-се полктан 1812 йылдағы Ватан һуғышы ветерандары тере булалар:
* зауряд-хорунжий Мөхәмәт Әлимбәтов;
* Иҫәнюл Аллағолов;
* Яхья Кейеккузин;
* Ишҡол Ҡуҫыҡҡолов
Ауыл эргәһендә Бура мәҙәниәте тораҡ пункты табылған. Бура мәҙәниәте, бронза быуатының археологик мәҙәниәте. Б. э. т. 2-се мең йыллыҡты 2-се яртыһы — б.э.т. I мең йыллыҡ башы тип даталана.

## Хәҙерге осор
Ауылда башланғыс мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар.
 

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса халыҡтың күпселеге башҡорттар (98 %).

## Географик урыны
Ауыл эргәһенән Һәләүек йылғаһы һәм уның ҡушылдығы Кәшәләк ағып үтә.

Совет осоронда Һәләүек йылғаһы быуылған була. Һыуһаҡлағыстың параметрҙары: V — 175 мең м³, S — 0,09 км².

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сәлих): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 30 км.

## Урамдары
Урам исеме:
* Яр буйы урамы ()
* Зәки Вәлиди урамы ()
* Салауат Юлаев урамы ()

## Иҡтисады
Тарихи яҡтан малсылыҡ, умартасылыҡ, игенселек киң таралған. XIX быуаттың 30-сы йылдары аҙағында 179 ир-ат һәм 160 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән 50 ихатаға 674 ат, 502 һыйыр, 99 һарыҡ, 178 кәзә тура килә. Ауыл халҡы үҙ хужалығында 200 умарта һәм 90 солоҡ тотҡан. 1842 йылда 232 бот көҙгө һәм 1460 бот яҙғы иген сәселә.
Совет осоронда С. Юлаев исемендәге колхоз эшләгән.

## Билдәле кешеләре
* Усманов Хәбибулла Хәсән улы (1913 йыл — 2 февраль 1945 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1944) кавалеры. Маҡар районы Әптек ауылында тыуған
* Ғәбитова Тамара Зәйләғи ҡыҙы (10 май 1937 йыл) — БАССР-ың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1987)

## Репрессияланған ауыл кешеләре
Башҡортостан Республикаһының Хәтер китабы репрессияланған әптектәр тураһында мәғлүмәт килтерә:
* *Ильясов Ильяс Ҡыҙрасович*. 1904 йылда Башҡортостандың Ишембай районы, Әптек ауылында тыуған; башҡорт; башланғыс белеме; партияһыҙ; колхозсы. 1937 йылдың 30 октябрендә ҡулға алына. 58-8-се статья буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: Үлем язаһы. 1937 йылдың 28 ноябрендә атып үлтерелә, 1989 йылдың ноябрендә аҡлана
* *Исламов Ғүмәр Иҫәнғолович*. 1877 йылда Башҡортостан, Ишембай районы, Әптек ауылында тыуған; башҡорт; наҙан; партияһыҙ; яңғыҙаҡ крәҫтиән. 1931 йылдың 29 апрелендә ҡулға алына. 58-10, 58-11-се статья буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 5 йылға иркенән мәхрүм итеү. 1989 йылдың июлендә аҡлана
* *Латыпов Сәғит Латыпович*. 1851 йылда Башҡортостандың Маҡар районы, Әптек ауылында тыуған; башҡорт; наҙан; партияһыҙ; яңғыҙаҡ крәҫтиән. 1931 йылдың 4 июнендә ҡулға алына: 58-10, 58-11-се статья буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 10 йылға иркенән мәхрүм итеү. 1989 йылдың 9 ноябрендә аҡлана.
* *Үмәрбаев Ширияздан Нурғәлеевич*. 1906 йылда тыуған, Йәшәгән: Башҡорт АССР-ы, Ишембай районы, Әптек ауылы. Хөкөм ителә: 1934 йылда. Хөкөм ҡарары: кулакка сығарыла
* *Хәмитов Миңлебай Хәмитович*. 1893 йылда БАССР-ҙың Маҡар районы Әптек ауылында тыуған; башҡорттар; наҙан; партияһыҙ; яңғыҙаҡ крәҫтиән. 1931 йылдың 6 июнендә ҡулға алына: 58-10, 58-11-се статьялар буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 10 йылға иркенән мәхрүм итеү. 1989 йылдың 9 ноябрендә аҡлана.
* *Хөсәинов Ағзам*. 1874 йылда БАССР-ҙың Маҡар районы Әптек ауылында тыуған; башҡорт; тулы булмаған урта белемле; партияһыҙ; мулла. 1931 йылдың 12 авгусында ҡулға алына: 58-2 статья буйынса ғәйепләнә: 3 йылға иркенән мәхрүм ителеүгә хөкөм ителә. 1989 йылдың 9 авгусында аҡлана
* *Хөсәинов Ғүмәр Ғәниевич*. 1901 йылда БАССР-ҙың Маҡар районы Әптек ауылында тыуған; башҡорт; наҙан; партияһыҙ; колхозсы. 1931 йылдың 10 сентябрендә ҡулға алына. 1931 йылдың 23 сентябрендә аҡлана

## Сығанаҡтар


## Һылтанмалар
* «Налог Белешмәһе» системаһында Әптек ауылы
* 
* 

## Иҫкәрмәләр