Хәрби авиация инженер университеты (Воронеж)

**Хәрби авиация инженер университеты** — элекке юғары хәрби-уҡыу йорто,1950 йылдың 1 ғинуарында нигеҙ һалынған, СССР Ҡораллы Көстәре һәм Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре өсөн хәрби-һауа көстәре офицер кадрҙары әҙерләүҙе тормошҡа ашыра. 2012 йылда профессор Н. Е. Жуковский һәм Ю. А. Гагарин исемендәге Хәрби-һауа академияһы составына инә.

## Төп тарихы
1948 йылда СССР Министрҙар Советының Ҡарары, СССР оборона министрының бойороғо һәм СССР Ҡораллы Көстәре Генераль штабы начальнигы директиваһы менән Сталинград ҡалаһында Совет армияһы хәрби-һауа көстәренең Сталинград хәрби аэродром-техник училищеһы ойошторола, ул 1950 йылдың 1 ғинуарында рәсми рәүештә эшләй башлай. Училищеға 1951 йылдың 9 сентябрендә СССР Юғары Советы Президиумының Хәрби Ҡыҙыл Байрағы һәм Грамотаһы тапшырыла. Училище махсус транспорт автомобилдәрен һәм тракторҙарын ремонтлау һәм эксплуатациялау буйынса офицер-техниктар, шулай уҡ аэродромдарҙы төҙөү һәм эксплуатациялау һәм аэродром-төҙөлөш машиналарын ремонтлау буйынса белгестәр әҙерләй, училищела уҡыу срогы ике йыл тәшкил итә. Йөҙ илле ете хәрби-һауа көстәре офицерҙарының беренсе сығарылышы 1951 йылда була.

1954 йылда СССР оборона министрының бойороғо буйынса хәрби-һауа көстәренең Волгоград хәрби аэродром-техник училищеһы Мичуринск ҡалаһына күсә. 1955 йылда училищела уҡыу срогы бер йылға оҙайтыла һәм өс йыл тәшкил итә. 1963 йылда Мичуринск хәрби аэродром-техник училищеһы хәрби һауа көстәренең хәрби авиация-техник училищеһы тип атала башлай. Шул уҡ йылда Генераль штаб директиваһына ярашлы училище Воронеж ҡалаһына күсерелә. 1963 йылдың 1 сентябрендә училищела уҡыу процесы башлана.
1975 йылда СССР оборона министры приказы менән һәм Генераль штаб начальнигы директиваһына ярашлы, Воронеж хәрби авиация-техник училищеһы юғары хәрби авиация инженер училищеһы итеп үҙгәртелә, юғары хәрби уҡыу йортона әйләнә, уҡыу срогы биш йылға тиклем оҙайтыла.

1985 йылда училищеның уҡытыу структураһында һигеҙ кафедра һәм ике факультет була: метеорология һәм аэродромдарҙы төҙөү һәм эксплуатациялау. 1988 йылда был факультеттар базаһында ике факультет булдырыла: аэродромдарҙы төҙөү һәм эксплуатациялау факультеты һәм автомобиль факультеты. Булған кафедраларҙан тыш, тағы ла өс кафедра ойошторола: автомобиль әҙерлеге, төҙөлөш машиналары һәм биналар һәм ҡоролмалар.
1989 йылда ғилми дәрәжәһе булған офицерҙарҙы әҙерләү өсөн училищела хәрби адъюнктура ойошторола. 1992 йылдың 23 мартында В. П. Чкалов исемендәге Борисоглебск летчиктарҙың юғары хәрби авиация училищеһы базаһында Воронеж юғары хәрби авиация инженер училищеһының филиалы ойошторола. 1992—1999 йылдарҙа филиал биш сығарылыш офицер кадрҙары әҙерләй, 1999 йылда ул ябыла.

1998 йылдың 29 авгусында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1009-сы ҡарары менән Воронеж юғары хәрби авиация инженер училищеһы Воронеж хәрби авиация инженер институты итеп үҙгәртелә. 2004 йылдың 9 июлендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 937-се ҡарары менән Воронеж хәрби авиация инженер институты яңынан Воронеж юғары хәрби авиация инженер училищеһы тип үҙгәртелә. 2006 йылдың 9 ғинуарында Хәрби радиоэлектроника институты Воронеж юғары хәрби авиация инженер училищеһы составына индерелә.

2007 йылдың 25 декабрендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1906-р ҡарары менән Воронеж юғары хәрби авиация инженер училищеһы базаһында Воронеж авиация инженер университеты булдырыла. 2008 йылдың 24 декабрендә Ставрополь, Тамбов һәм Иркутск юғары хәрби авиация инженер училищелары университет составына индерелә. 2010 йылдың 29 ғинуарында Дәүләт радиоэлектроник көрәш ғилми-тикшеренеү һынау үҙәге Воронеж дәүләт университеты структураһына инә. Университет структураһына 30 кафедра, ете факультет инә: гидрометеорология, махсус, осоштарҙы аэродром-техник тәьмин итеү саралары, инженер-аэродром тәьмин итеү, бүлектәрҙең көндәлек эшмәкәрлеге менән идара итеү, радиоэлектрон көрәш һәм мәғлүмәт хәүефһеҙлеге, докторантура һәм адъюнктура. Профессор-уҡытыусы персоналдар составында 275 фән кандидаты һәм 38 фән докторы, 43 профессор була. 1950 йылдан 2012 йылға тиклем, университет үҙенең бөтә эшләгән йылдары дәүерендә, егерме ике меңдән артыҡ офицер кадрҙары әҙерләй.

2012 йылдың 23 апрелендәге Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 609-р Ҡарары менән Хәрби авиация инженер университеты һәм Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженер академияһы яңы булдырылған профессор Н. Е. Жуковский һәм Ю. А. Гагарин исемендәге Хәрби-һауа академияһы составына инәләр.

## Етәкселеге
* 1948—1956 — полковник Преображенск, Константин Николаевич
* 1956—1968 йылдарҙа — генерал-майор Ильин Сергей Сергеевич
* 1968—1982 . — генерал-майор Мылов, Олег Иванович
* 1982—1992 . — генерал-майор Андреев Василий Викторович
* 1992—1998 . — генерал-майор Логойда, Михаил Иванович
* 1998—2001 . — генерал-майор Хохлунов, Николай Петрович
* 2001—2012 . — генерал-майор Зибров, Геннадий Васильевич

## Билдәле тамамлаусылары
* Рәсәй Федерацияһы Геройы  Григоров, Сергей Иванович
* Рәсәй Федерацияһы Геройы  Яцков, Игорь Владимирович
* Рәсәй Федерацияһы Геройы  Шибилкин, Вячеслав Александрович

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* *Воронеж: ҡыҫҡаса белешмә* / Сост. Аббасов Али, Изд. Бөтә рәсәй тарих һәм культура ҡомартҡыларын һаҡлау йәмғиәте, Воронеж: 1992 й. — 64 б.
* *Воронеж энциклопедияһы*: в 2 т. / редкол. : Карпачев д. м. (гл. ред.) и др. — Воронеж : яңы рухи Тупраҡлы край Үҙәге, 2008 й.