Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районының Дәүләт архивы

**Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районының Дәүләт архивы** — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының муниципаль районы хакимиәтенең архив бүлеге Ишембай ҡалаһында урынлашҡан.

## Тарихы
РСФСР Министрҙар Советының 1955 йылдың 2 сентябрендәге 1171-се һанлы Ҡарарын, РСФСР Эске Эштәр Министрлығының 1955 йылдың 5 ноябрендәге 1101/с һанлы хатын үтәй барып, БАССР Министрҙар Советы 1955 йылдың 30 ноябрендә «БАССР-ҙың ҡала һәм район дәүләт архивтары тураһындағы» 743-сө һанлы Ҡарарын ҡабул итә. 1956 йылдың 1 ғинуарынан Ишембай ҡалаһында дәүләт архивы ойошторола.

Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1965 йылдың 14 ғинуарындағы указы менән Ишембай районы булдырылыуға бәйле, хеҙмәтсәндәр депутаттарының Ишембай район Советы башҡарма комитетының 1965 йылдың 16 февралендәге 4-се һанлы Күрһәтмәһе нигеҙендә 1965 йылдың 16 февралендә район дәүләт архивы (райгосархив) ойошторола. 

1973 йылдың 23 майында ҡала һәм район архивтары район-ҡала архивына берләштерелә, ләкин 1983 йылдың 16 авгусында Ишембай ҡалаһы дәүләт архивы һәм Ишембай районы дәүләт архивы ҡайтанан ойошторола.

Башҡортостан Республикаһы Президентының 2000 йылдың 18 ғинуарындағы 19-сы һанлы Указы нигеҙендә Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районы хакимиәтенең архив секторы ойошторола, артабан муниципаль реформаға бәйле, 2005 йылдың 27 декабрендә Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы муниципаль районы хакимиәтенең архив бүлегенә үҙгәртелә.

## Фондтар
2007 йылдың 1 ғинуарына архивтағы фондтар һаны — 148, делоларҙың дөйөм күләме — 33304 берәмек һаҡлана, 2009 йылдың 1 июненә: 169 фонд яҡынса 43 мең берәмек һаҡлана, уларҙың 108 фонды — идара итеү документтары, 34 фонд — шәхси кешеләрҙеке, 3 — фотодокументтар, 24 фонд бөтөрөлгән хужалыҡтар, предприятиелар, учреждениелар һәм башҡаларҙың личный составы буйынса яҡынса 19 мең берәмек һаҡлана. 2009 йылдың 1 ғинуарына архив бүлеген сығанаҡтар менән тулыландырыусылар — 67 ойошма, учреждение, предприятие һәм хужалыҡтар.

2012 йылдың 1 ғинуарына Ишембай архивындағы 200 фондта 60905 берәмек һаҡлана.

## Музейы
Кабинет-музей булдырылған, унда 1950—60 йылдарҙағы кабинет мебеле, өҫтөл кәрәк-яраҡтары, телефон, хәреф баҫыу машинкаһы бар. Архив фотоһүрәттәре, коллекциялар, предприятиелар, ойошмалар альбомдары, юбилей папкалары (буклеттар), урындағы яҙыусылар, шағирҙарҙың автографтары яҙылған китаптары йыйылған.

## Шәхси архивтар
Архив фондтарында ишембайҙарҙың 34 шәхси архивы һаҡлана. Улар араһында түбәндәге документтар бар: Советтар Союзы Геройҙары (1951—2004), Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районының почётлы граждандары. Павел Евгеньевич Живов, Андрей Фёдорович Рябов, Владимир Николаевич Поляков, Юрий Васильевич Уткин, Танһыҡҡужина Тамара Михаил ҡыҙы һәм башҡалар.

## Етәкселәр
Архив ойошторолғандан алып район һәм ҡала архив хеҙмәте етәкселәре тураһында мәғлүмәттәр:

; Ишембай ҡалаһы буйынса

* 16.03.1956 — 27.07.1981 — Исмәғилева Рәмзиә Сәфәр ҡыҙы
* 10.01.1981 — 05.10.1992 — Кострюкова Надежда Леонидовна
* 19.10.1992 — 20.03.1996 — Рәжәпова Рәхилә Барый ҡыҙы
* 20.03.1996 — 30.10.2004 — Мырҙағәлиева Рима Мөктәсиб ҡыҙы
* 01.11.2004 — 2013 — Фәхриев Ильяс Вәзих улы
* 2013 — хәҙерге ваҡытта — Занилова Лада Ивановна

; Ишәмбай районы буйынса

* 1965—1973 — Хәйретдинова Мәҙхия Сәйәх ҡыҙы
* 1973—1974 — Ишембаева Римма Минеғол ҡыҙы
* 1974—1983 — Әхмәтйәнова-Ғәлимова Гөлнур Мостафа ҡыҙы
* 1983—1998 — Таһирова Октябрина Мөхәмәтғариф ҡыҙы
* 1998—2000 — Ҡотлоюлова Венера Шәрифулла ҡыҙы

## Сығанаҡтар базаһы
Архив түбәндәге китаптар өсөн сығанаҡтар базаһы була:

* 
* Библиографический указатель. Ишимбай. — Уфа, 1987. — 62 с.
* Ишимбайский городской отдел статистики. Город Ишимбай за 50 лет. 1940—1990. — Уфа: Башкирское книжное издательство,1990. — 60с.
* 
* 
* Камалов Н. Янырыс авылы тарихы. — Стерлитамак, 2005.

## Әҙәбиәт

* Муниципальные архивы Республики Башкортостан. Краткий справочник. 2009. С. 287—298.
* Фахриев, И. Сохраняя историю края: архивный отдел администрации Ишимбайского района / И. Фахриев // Восход.- 2011.- 1 апр.- С.13.
* Архив // 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Архивный отдел администрации МР Ишимбайский район РБ на сайте «Архивы России»"" 
* Ишимбайский городской архив