А. С. Попов исемендәге хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника институты

Хәрби-диңгеҙ флотының «Советтар Союзының флот адмиралы Н. Г. Кузнецов исемендәге хәрби-диңгеҙ академияһы» Хәрби уҡыу-ғилми үҙәгенең **А. С. Попов исемендәге хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника институты** (филиал) — хәрби уҡыу йорто.

## Тарихы
Уҡыу йортона Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының Хәрби-диңгеҙ көстәре элемтә мәктәбе базаһында 1933 йылдың 29 мартында нигеҙ һалына. Элемтә мәктәбе 1932 йылда Ф. Э. Дзержинский исемендәге юғары хәрби-диңгеҙ инженер училищеһы (ВВМИУ) ҡарамағында ойошторолған була. Шул ваҡыттан алып унлаған мең хәрби инженер уны тамамлай. Тамамлаусылар араһында, шул иҫәптән сит ил Хәрби-диңгеҙ флотының, 100-ҙән ашыу адмиралдар һәм генералдар бар.

Атамалары:

1933—1938 **Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының Хәрби-диңгеҙ көстәре элемтә училищеһы** 1936 йылға тиклем училище Ленинградта Баш адмиралтейство бинаһында урынлаша.

1938—1939 **Г. К. Орджоникидзе исемендәге Хәрби-диңгеҙ элемтә училищеһы** (ВМУС). 1937 йылдың 23 апрелендә СССР оборона халыҡ комиссариатынның фарманы буйынса училищеға Г. К. Орджоникидзе исеме бирелә.

1945—1960 **А. С. Попов исемендәге Юғары хәрби-диңгеҙ элемтә училищеһы **(ВВМУС).

1953—1960 Гатчина ҡалаһында Юғары хәрби-диңгеҙ инженер радиотехник училище (ВВМИРТУ) була. 1960 йылда училищены Петродворецҡа күсерәләр һәм ул яңыртылған элемтә училищеһы составына инә, ВВМУРЭ исеме ала, уның 1-се факультетын барлыҡҡа килтерә.

1960—1983 **А. С. Попов исемендәге Юғары хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника училищеһы ** (ВВМУРЭ).

1983—1998 **Ҡыҙыл Йондоҙ орденлы А. С. Попов исемендәге Юғары хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника училищеһы.**

1998—2010 **Ҡыҙыл Йондоҙ орденлы А. С. Попов исемендәге Юғары хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника** **институты** (ВМИРЭ).

2010 йылдан Хәрби-диңгеҙ флотының «Советтар Союзының флот адмиралы Н. Г. Кузнецов исемендәге хәрби-диңгеҙ академияһы» Хәрби уҡыу-ғилми үҙәге филиалы.

2012 йылдың 1 июленән, Хәрби-диңгеҙ инженер институты менән берләшкәндән һуң, Федераль дәүләт белем биреү учреждениеһы **Хәрби институт** **(Хәрби-диңгеҙ политехник)** ФГКВОУ ВПО Хәрби-диңгеҙ флотының «Советтар Союзының флот адмиралы Н. Г. Кузнецов исемендәге хәрби-диңгеҙ академияһы» хәрби уҡыу-ғилми үҙәге тип атала башлай.

## Факультеттары
ВМИРЭ түбәндәге факультеттарҙа офицер-белгестәр әҙерләй:
* Радиотехника (РТФ).
* Автоматлаштырылған идара итеү системаһы (САУ).
* Урта хәрби-махсус әҙерлек (СВСП).
*- Махсус.

## Училище начальниктары
Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армия Хәрби-Диңгеҙ Көстәре элемтә училищеһы (1933—1938)
* Мурниэк, Христиан Мартынович (1932—1938), полковник

Г. К. Орджоникидзе исемендәге хәрби-диңгеҙ элемтә училищеһы  (1938—1939)
* Токарев, Василий Васильевич (1938—1939), 1-се ранг хәрби инженер

Украина ЛКСМ-ы исемендәге Хәрби-диңгеҙ училищеның элемтә бүлеге   (1942—1943)
* Потапов Николай Федорович (1942—1943), капитан-лейтенант

Ҡыҙыл Байраҡ орденлы яр буйы оборонаһы училищеһының элемтә бүлеге (1943—1945)
* Сидоров Василий Зиновьевич (1943—1945), 1-се ранг инженер-капитан

А. С. Попов исемендәге юғары хәрби-диңгеҙ элемтә училищеһы  (1945—1960
* Зернов, Михаил Андреевич (1945—1948), яр буйы хеҙмәте генерал-майоры
* Громов, Георгий Гаврилович (1948—1960), контр-адмирал

Юғары  хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника инженер училищеһы (1953—1960)
* Михайлов Петр Павлович (1953—1956), контр-адмирал
* Богданович, Абрам Михайлович (1956), контр-адмирал
* Крупский, Михаил Александрович (1956—1960), инженер-контр-адмирал

А. С. Попов исемендәге юғары хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника училищеһы (1960—1983)
* Крупский, Михаил Александрович (1960—1966), инженер-вице-адмирал
* Бледнев, Алексей Иванович (1966), контр-адмирал
* Медведев, Ефим Иванович (1966—1973),-вице-адмирал
* Рулюк, Анатолий Антонович (1973—1980),-вице-адмирал
* Каравашкин, Валентин Степанович (1980—1982), контр-адмирал

А. С. Попов исемендәге Ҡыҙыл Байраҡ орденлы юғары хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника училищеһы (1983—1998) 
* Авдохин, Геннадий Федорович (1982—1986), контр-адмирал
* Попеко, Эдуард Алексеевич (1986—1991), контр-адмирал
* Шилин, Юрий Константинович (1991—1996), контр-адмирал
* Соколов, Николай Сергеевич (1996—1998), контр-адмирал

А. С. Попов исемендәге хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника институты  (1998—2010)
* Соколов Николай Сергеевич (1998—2003), контр-адмирал

## Билдәле тамамлаусылары
Институт 70 йыл эшләү дәүерендә СССР һәм Рәсәй флоты, шулай уҡ башҡа илдәрҙең хәрби-диңгеҙ көстәре өсөн яҡынса 25 мең офицерҙар әҙерләй. Күп кенә тамамлаусылары хәрби-диңгеҙ флоты берләшмәләренең һәм берекмәләренең флагман белгестәре, ҡушылмалар һәм корабль командирҙары, флотта төрлө хеҙмәт һәм идаралыҡтар начальниктары, уҡыу йорттары етәкселәре булып китәләр. Улар араһында 100-ҙән ашыу генералдар һәм адмиралдар бар, шул иҫәптән сит илдәр хәрби-диңгеҙ флотының.

Советтар Союзы Геройҙары:

- 1-се ранг капитаны А. И. Антонов

- гвардия өлкән лейтенант Б. М. Лях

Рәсәй Федерацияһы геройҙары:

- өлкән лейтенант В. В. Вдовкин

- 1-се ранг капитаны А. П. Ефанов

- 1-се ранг капитаны А. В. Зажигаев

- контр-адмирал . И. Н. Козлов

- өлкән лейтенант Б. Т. Павлов

- 1-се ранг капитаны П. И. Чалов

- вице-адмирал А. А. Моисеев

- 1-се ранг капитаны А. В. Дмитров

- 1-се ранг капитаны С. В. Вальский

Ғалимдары:

- В. А. Сапрыкин

- К. К. Ляпина

- К. В. Сивков

- А. П. Ильин

## Билдәле уҡытыусылары
Молодогвардеец В. И. Левашов эштәр менән тиклем ваҡыты менән 1973 йылдан алып хәрби хеҙмәттән эштән киткәнгә тиклем партия-сәйәси эштәр кафедраһында өлкән уҡытыусы булып хеҙмәт итә (доцент).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Военно-морской институт радиоэлектроники имени А. С. Попова (1833—2003). — : Специальный выпуск альманаха «Тайфун», 2003.
* Высшее военно-морское училище радиоэлектроники имени А. С. Попова 1933—1983 гг. (исторический очерк), Петродворец, 1983.

## Һылтанмалар
* Филиал ВУНЦ ВМФ «Военно-морская академия» Санкт-Петербург (г. Петродворец) на Центральном военно-морском портале flot.com
* Сайт выпускников ВВМУРЭ
* ВМИРЭ имени А. С. Попова. 1933—2003. Очерки по истории /вебархив/