Колдин Валентин Яковлевич

**Колдин Валентин Яковлевич** (13 март 1925 йыл) — юрист, криминалистик идентификация һәм суд экспертизаһы белгесе; Бөтә союз юридик институтын ситтән тороп (1946) һәм СССР Эске эштәр министрлығының юғары мәктәбен тамамлаусы (1953), юридик фәндәр докторы, диссертацияһын енәйәт эштәре суд тикшереүе һәм ҡарауы ваҡытында идентификация тураһында яҙған(1970), Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетында криминалистика кафедраһы мөдире (1977); Мәскәү дәүләт университетының атҡаҙанған профессоры (2005) һәм РФ-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003).

## Биографияһы
Валентин Яковлевич Колдин 1925 йылдың 13 мартында Сәмәрҡәнд ҡалаһында (Үзбәк ССР-ы) тыуған; Икенсе донъя һуғышы йылдарында, 1944 йылда СССР Эске эштәр министрлығыны. Юғары мәктәбен тамамлай. Һуғыштан һуң, 1947 йылда, Бөтә союз юридик институтын ситтән тороп тамамлай. Дүрт йылдан һуң Мәскәү юридик институты аспирантураһын уңышлы тамамлай һәм доценттар Зицер Емельян һәм Давид Мирский етәкселегендә «Основы теории и практики криминалистической идентификации» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Мәскәү юридик институтының криминалистика кафедраһының мөдире һәм уҡытыусыһы була.

Колдин 1947 йылда Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетында уҡыта башлай: унда эҙмә-эҙлекле доцент, өлкән ғилми хеҙмәткәр һәм профессор позицияларын биләй — 1975 йылда уға профессор исеме бирелә; бер нисә йыл белем камиллаштырыу факультетының деканы урынбаҫары булып күтәрелә. 1948—1954 йылдар осоронда Ҡаҙаҡ ССР-ы Эске эштәр министрлығының Милиция идаралығында фәнни-техник бүлек (НТО) начальнигы вазифаһын биләй. ҠХР-нда эштә булған совет белгестәре төркөмө составында лектор һәм кәңәшсе булып тора, 1948—1954 йыл осоронда (СССР Мәғариф министрлығының ҡарары буйынса) — Пекиндың Ҡытай халыҡ университетында уҡыта. Һуңынан ошо уҡ вазифаны 1954—1957 йылдарҙа Албания дәүләтендә биләй: Тирана ҡалаһындағы Албания дәүләт университетының юридик факультеты студенттарына лекциялар уҡый һәм албания суд-прокуратура хеҙмәткәрҙәре өсөн курстар ойоштороуҙа ҡатнаша.

1971 йылда Колдин «Теоретические основы и практика применения идентификации при расследовании и судебном рассмотрении уголовных дел» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1960 йылдан алып 1990 йылға тиклем осорҙа Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының сит илдәр менән хеҙмәттәшлек итеү программалары сиктәрендә бер нисә тапҡыр лекциялар курсы менән Праганың Карлов университеты, Берлиндың Гумбольдт исемендәге университеты, София университеты һәм Этвеш исемендәге Будапешт университетында сығыш яһарға сыға.

2019 йыл менән Колдин, доцент Елена Ян менән берлектә «Криминалистика в правоприменении» магистр программаһы менән етәкселек итә. Рәсәй дәүләт думаһының эшсе төркөм ағзаһы булараҡ, «О государственной судебно-экспертной деятельности» Рәсәй федераль законын эшләүгә ҙур өлөш индерә һәм Хөкүмәт фәнни-методик комиссияһына инә. 2000 йылдан 2002 йылға тиклемге осорҙа РФ юғары суды ҡарамағындағы суд департаментын информатизациялау программаһын һәм концепцияһын эшләүҙә ҡатнаша. Мәскәү дәүләт университетының был эштәр конкурсында 2018 йылда еңеүсе була.

## Эштәре
Валентин Колдин 150-нән ашыу ғилми эштәрҙең авторҙары һәм авторҙашы булып тора. Шул иҫәптән Колдин ете монография, бер нисә дәреслек һәм алты ғилми-ғәмәли әсбап авторы; дүрт юридик фәндәр докторы һәм ун ике юридик фәндәр кандидаты әҙерләгән; суд идентификациялау теорияһы һәм методологияһы мәсьәләләрен махсус өйрәнә. 1998—2010 йылдарҙа суд прцесында мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу өлкәһендә яңы йүнәлештәр асыу өҫтөндә эшләү менән шөғөлләнә.

* Идентификация при производстве криминалистических экспертиз. М., 1957;
* Идентификация и ее роль в установлении истины по уголовным делам. M., 1969;
* «Роль науки в раскрытии преступлений» (1975)
* «Идентификация при расследовании преступлений» (1978)
* «Популярная криминалистика» (1979)
* «Информационные процессы и структуры в криминалистике» (соавт., 1985)
* «Криминалистика социалистических стран» (соавт., 1986)
* «Версионный анализ» (2014)
* «Криминалистический анализ» (2016)
* «Криминалистика» (соавт., 1963)
* «Методика расследования отдельных видов преступлений» (соавт., 1962)
* «Практикум по криминалистике» (соавт., 1995)
* «Судебная идентификация» (2002)
* «Обоснование правового решения. Фактологический анализ» (2014).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 

## Һылтанмалар
*