Яңғыҙҡайын

**Яңғыҙҡайын** () — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы Юрматы ырыуы башҡорттары ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 888 кеше булған.
Почта индексы — 453073, ОКАТО коды — 80221846001.
 
## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Тарихы
Ауылға нигеҙ VIII быуаттың 30-сы йылдарында Юрматы ырыуының Ҡармыш түбәһе башҡорттары тарафынан һалына. 1795 йылғы рәүиздә 35 башҡорттоң йәшәүе теркәлә. 1747, 1749, 1804, 1811 йылдарҙа башҡорттар ерһеҙ башҡорттарға — типтәрҙәргә ерҙәренең бер өлөшөн бүлеп бирә. Ауыл халҡының һаны 129-ға (78 ир-егет һәм 51 ҡатын-ҡыҙ) етә. Шул ваҡыттарҙа 12 йыл йәшәргә рөхсәт алып, мишәрҙәр керҙәш булараҡ килеп төпләнә: 13 ихатала 32 ир-егет һәм 25 ҡатын-ҡыҙ. 1747 йылда мишәрҙәрҙең бер өлөшө, башҡорттарҙан ер һатып алып, ер хужалары булып китә.
XVIII быуат аҙағына мишәрҙәр һаны 13 ихатала 98-гә етә. 1816 йылғы рәүиздә 9 башҡорт ихатаһында 53 кеше (26 ир-егет һәм 27 ҡатын-ҡыҙ) йәшәй. 1813 йылда 2 башҡорт ихатаһы Туғай ауылына күсенә. 35 мишәр ихатаһында 195 кеше йәшәй. 

Ауылдың мишәрҙәр йәшәгән өлөшөндә түбәндәге вазифалы кешеләрҙең йәшәүе лә иҫәпкә алына: йорт старштнаһы Әлиулла Рафиҡов (35 йәштә), десятник Рәхмәтулла Мәсәғүтов. Был рәүиздә ауылда йәшәгән ике типтәр төркөмө лә билдәләп үтелә: 1-се төркөмдә 5 ихата (19 типтәр), 2-се төркөмдә 30 ихата (205 типтәр). 

XIX быуат уртаһында ауылда 168 аҫаба башҡорт, ергә хоҡуҡтары бөтөрөлгән башҡорттарҙан 32 типтәр йәшәүе билдәле. Дөйөм алғанда типтәрҙәр һаны 540-ҡа етә, улар араһына мишәрҙәр ҙә индерелә. Бөтәһе 210 йорт була. 

1773 — 1773 йылғы Крәҫтиән һуғышында Яңғыҙҡайын ауылының ир-егеттәре әүҙем ҡатнаша. 68 яугирҙең исем-шәрифтәре билдәле. Ауыл халҡы 1812 йылдағы Ватан һуғышына ла байтаҡ ир-егеттәрен оҙата. Әбделлатиф Кинйәғолов 1812 йылғы Ватан һуғышы ветераны тип таныла. 

1920 йылда ауылдағы 574 йортта 1420 ир-егет һәм 1567 ҡатын-ҡыҙ йәшәүе теркәлә. Уларҙың милләттәре башҡорт һәм типтәр тип яҙыла.

## Ауылдың урамдары
* Әсфәндийәров  ( урамы ) ()

* Әхмәтйәнов ( урамы ) ()

* Баҡыев ( урамы ) ()

* Яр буйы (урамы) () 

* Көнсығыш ( урамы ) ()

* Көнбайыш  ( урамы ) ()

* Егән ( урамы ) ()

* Егән ( тыҡырығы ) ()

* Кәшфулла Йәнбәков ( урамы ) ()

* Колзоз ( урамы ) ()

* Тимерлек ( урамы )()  

* Ҡыҙыл Яр ( урамы ) ()

* Болон ( урамы ) ()

* Механизаторҙар ( урамы ) ()

* Йәштәр ( урамы )() 

* Партизан ( урамы ) () 

* Писяев ( урамы ) () 

* Ялан ( урамы )() 

* Баҡса ( улица ) ()

* Совет ( урамы ) ()

* Социалистик (урамы)  () 

* Урал ( урамы ) ()

* Чапаев ( урамы ) () 

* Шишмә ( урамы ) () 

* Мәктәп ( урамы ) ()

## Географик урыны
* Район үҙәгенә тиклем (Красноусольский): 28 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 29 км

## Билдәле шәхестәре
* Әхмәтйәнов Зәйнетдин Низаметдин улы (21.09.1897—30.01.1990), Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944). Гвардия ефрейторы.
* Гафаров Винер Гәбдрәхим улы (1955), ғалим-табип. 1997 йылдан Өфө ҡалаһының 2-се стоматалогия поликлиникаһының баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты (2003), Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Башҡортостан Республикаһының (2003) атҡаҙанған табибы. Ғафури районының почётлы гражданы (2015). 
* Рәшит Сабитов (27.03.1937), башҡорт яҙыусыһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

* 

## Әҙәбиәт
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

## Һылтанмалар
* Башҡорт энциклопедияһы — Яңғыҙҡайын   
* Янгискаин на портале «Генеалогия и Архивы»