Бәрхәт

**Бәрхәт** ( ихтимал ; , ) — башта  өбөрөләп туҡылған ебәк туҡыма. Туҡыма  нигеҙе  киндер йә саржа үреме менән туҡыла.  Ебәк, йөн йәки кизе-мамыҡ ептән оҙон өбөрө менән туҡылғаны - плюш (хәтфә) тип атала. Бәрхәт техникаһында  һыҙаттар  рәүешендә  биҙәктәр һалып сығарылған туҡыма  - вельвет

## Этимологияһы
«Бәрхәт» һүҙе  ғәрәп-төрки ***barracan*** — «ҡара  кейем» тигәнгә барып тоташа, урыҫ теленә  немец һәм поляк теле аша килгән.

## Тарихы
Энциклопедия Британника хәбәр итеүенсә, бәрхәт туҡыу  Алыҫ Көнсығышта барлыҡҡа килгәнгә оҡшаған, ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекеренсә, беренсе булып бәрхәт Ҡытайҙа етештерелә башлаған, шулай уҡ Һиндостандан килеп сығыуы  тураһында гипотеза бар. .

Бәрхәт туҡыманы Европала XII быуатта ҡуллана башлайҙар. Улар көнсығыштан алып ҡайтыла. Үҙҙәрендә тәүге тапҡыр Сицилияла һәм Венецияла сығарыла башлаған. Италияла башта йәшел төҫтә, ә һуңғараҡ зәңгәр, күк, ҡыҙыл бәрхәт барлыҡҡа килә.

## Рәсәйҙә

XVII быуатҡа тиклем Рәсәйҙә тик ебәктән һуғылғаны ғына бәрхәт тип аталған. Сит илдәрҙән — Италия, Испания, Персиянан алып ҡайтҡандар, бигерәк тә италия бәрхәте юғары баһалана. Башҡа илдәрҙәге кеүек, тәү сиратта дәрәжәле һәм бай кешеләр генә ҡуллана алған. 1584 йылда бер аршын венедицкий (венеция) бәрхәте өсөн бер һум түләйҙәр.

1623 йылда Мәскәүҙә батша һарайы ҡарамағында Бәрхәт һарайы асыла, уға Иван Дмитриев идара итә. Бында хатта күп төҫлө бәрхәт етештерелә. Мануфактура XVII быуат уртаһында ябыла .

## XX быуат — хәҙерге заман
Бәрхәт техникаһында эшләп сығарылған туҡымаларҙан XX быуатта пан-бәрхәт популярлығын һаҡлап ҡалған. . XХ быуатта барлыҡҡа килгән яһалма һәм синтетик сүстәрҙән етештерелгән туҡыма, шулай уҡ яңы технологиялар күп булыуы менән бәйле, тәбиғи сүстән етештерелгән бәрхәт ҡыҫырыҡлап сығарылған.

## Бәрхәт — символ булараҡ
* Ал бәрхәт тышлы китап «Бәрхәт китап» тигән исем алған(1687), унда Рәсәйҙең атаҡлы дворян заттар исемлеге бирелгән.
* Бәрхәт миҙгелдәре, ял итеү өсөн иң яйлы ваҡыт
* Бәрхәт революция, йәғни ҡан түкмәй, көс ҡулланмай яһалған революция.

## Галерея

Файл:Giulio Romano. Margherita Paleologa. London, Hampton Court.jpg|thumb|Пармиджанино (1503-1540). Изабелла д'Эсте портреты Лондон, Һэмптон-Корт. Герцогиняның күлдәге алтын ептәр менән сигеп, бәрхәт таҫма үреп эшләнгән
Файл:Vaiani,_Lorenzo_(Lorenzo_dello_Sciorina)_-_Official_portrait_of_Eleonora_of_Toledo,_Duchess_of_Florence.jpg|мини|Аньоло Бронзино. Элеонора Толедская менән улы Джованни. 1545. Уффици галереяһы, Флоренция. Бәрхәт күлдәк «гранат алмаһы» биҙәктәре менән туҡылған.
Файл:Imperial_Russian_court_dress_by_Charles_Frederick_Worth,_Paris,_about_1888_06.jpg|мини|Урыҫ императоры һарайынан  бәрхәт күлдәк шлейфы.Фрагмент. Мода йорто  Париж. 1888 йыл тирәһе



## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Касай бәрхәте
* Аксамит

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Бархат// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 3-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* 
* Бархат — Краткая энциклопедия домашнего хозяйства / Ред. И. М. Скворцов и др. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия» — 1959.
* 
* 
* 
* 
* 
* Лермонтова Е. (A.), Шелковая фабрика в правление царевны Софьи Алексеевны, П., 1915; История Москвы, т. 1,. М., 1952, с. 415-16.

## Һылтанмалар
* Ирина Михайлова. Великолепный «косматый», «рытый», «петливатый»: бархат в средневековой Европе (рус.) // Теория моды. Одежда. Тело. Культура. — М.: Новое литературное обозрение, 2012. — Вып. 25, № 3. — ISBN 5-86793-472-1. Архивировано 19 января 2015 года.