Procter & Gamble

**The Procter & Gamble Company** (әйтелеше  *Проктэр энд Гэмбл*), **P&G** (NYSE: '''PG''' ) — АҠШ-тың трансмилли  компанияһы, донъя ҡулланыу тауарҙары баҙары лидерҙарының береһе. Fortune 500 исемлегендә 22-се урынды биләй,  килем күләме һәм баҙар капитализацияһы буйынса АҠШ-та иң алдынғы компаниялар араһында. P&G донъяла иң күп реклама биреүселәрҙән һанала, рекламаға  8 млрд долларҙан ашыу тотона. Штаб-фатиры Цинциннатиҙа (Огайо штаты) урынлашҡан.

P&G-дың Рәсәйҙәге вәкиллеге 1991 йылда асыла,  4 төбәк офисы һәм 3 заводы бар. Рәсәйҙәге төп офисы Мәскәүҙә урынлашҡан. 

## Тарихы
1837 йылда шәм яһаусы Уильям Проктер һәм һабын ҡайнатыусы Джеймс Гэмбл тарафынан асыла. 1859 йылға уҡ $1 миллионлыҡ тауар һатыуға өлгәшә.  

 2003 й. сәс тәрбиәләү кәрәк-ярағы сығарыусы  Wella немец компанияһын һатып ала. 2005 йылда Procter & Gamble  56 млрд. долларға Gillette компанияһын ала.  Һөҙөмтәлә  P&G ҡулланыу тауарҙары һатыу буйынса,  Unilever'ҙы үтеп, донъяла иң ҙур компанияға әйләнә. 

## Милекселәре һәм етәкселеге
Компания асыҡ булып тора, акциялары Нью-Йорк фонд биржаһында әйләнә һәм сәнәғәт буйынса Доу-Джонс индексын иҫәпләгәндә ҡабул ителә.  P&G 2006 йылдың 25 сентябренә баҙар капитализацияһы —  $196 млрд самаһы (донъя компаниялары араһында тәүге егерме иҫәбендә).

Директорҙар советына 13 кеше инә, улар араһында - American Express һәм Boeing кеүек компанияларҙың топ-менеджерҙары.  Дүрт комитеттан тора:
* аудит комитеты;
* идара итеү һәм корпоратив яуарлылыҡ комитеты;
* компенсациялар һәм үҫеш комитеты;
* инновациялар һәм технология комитеты.
Директорҙар советы рәйесе — Алан Лафли (*Alan G. Lafley*), компанияның генераль директоры һәм президенты — Роберт Макдональд (*Robert McDonald*).

## Эшмәкәрлеге
2010 йылдың 1 июленә компания эшмәкәрлегенең төп өс йүнәлеше була:
* P&G Beauty & Grooming («матурлыҡ һәм үҙеңде тәрбиәләү»)
* P&G Household Care («йорт өсөн тауарҙар»)
* P&G Health & Well-Being («сәләмәтлек һәм сәләмәт йәшәү рәүеше»)
Компанияның 4 функциональ  департаменты бар:
* Global Business Units (GBUs) —  глобаль кимәлдә ҡулланыусылар, брендтар һәм конкуренттар менән эшләү. Инновациялы яңылыҡтарҙы индереү, килем һәм инвесторҙарға күрһәткестәр әҙерләү менән мәшғүл. 
* Market Development Organizations (MDOs) — ҡулланыусыны ентекләп өйрәнеү, глобаль инициативаларҙы урындарҙа ҡулланыу өсөн яуаплы.
* Global Business Services (GBS) —  P&G бизнесы өсөн яуаплы.
* Lean Corporate Functions (CF) — функциональ инновациялар индереү һәм ойоштороу мөмкинлектәрен яҡшыртыу менән шөғөлләнә. 

### Продукцияһы
P&G - брендтарға идара итеү системаһына нигеҙ һалған компания. 1931 «бренд-менеджмент» термины тәүләп компанияның реклама бүлеге хеҙмәткәре Нейл МакЭлройҙың эш ҡағыҙында ҡулланыла. Әле компанияның 23 бренды бар, улар аҫтында донъяла 1 миллиард АҠШ доллары күләмендә тауар һатыла,  тағы 20 бренд продукцияһын һатыу күләме  500 миллион доллар тәшкил итә. Ошо43 бренд компанияны үҫтереүсе локомотив булып тора  һәм йыл һайын һатыу күләмен 10 %-ҡа арттыра.

Компанияның төп брендтары: 
* йыуыу һәм таҙартыу саралары: Fairy, Tide, Ariel, «Миф», Ace, Mr. Clean, Lenor, Comet, Fairy Oxi, Mr. Proper, Dreft, 
* балалар аҫлыҡтары: Pampers, ҡатын-ҡыҙ гигиенаһы тауарҙары: Always, Alldays, Tampax, Discreet, Naturella, сәс тәрбиәләү саралары: Wash & Go, Head & Shoulders, Pantene, Shamtu, Herbal Essense, Wella, Londa, тән тәрбиләәү саралары һәм парфюмерия: Camay (2015 й. тиклем), Safeguard, Secret, Old Spice, Olay, Hugo Boss (Hugo Boss AG лицензияһы буйынса), Dolce&Gabbana, Gucci, Mexx, Baldessarini, ауыҙ тәрбиәләү саралары: Blend-a-Med, Oral-B, Crest, косметика саралары: Cover Girl, Max Factor, бритвалар: Gillette, Venus, батарейкалар: Duracell, көнкүреш техникаһы: Braun, ҡәһүә: Folgers, һуттар, хайуан аҙыҡтары:  Iams, Eukanuba һ.б.

### Конкуренттары
 Procter & Gamble'дың төп конкуренттары — көнкүреш химияһын һәм шәхси гигиена тауарҙарын глобаль етештереүселәр:
* Colgate-Palmolive — теш пасталары һәм щёткалары (Colgate, Elmex), һабын һәм душ өсөн гель (Palmolive), дезодоранттар (Mennen, Lady Speed Stick), хайуан аҙыҡтары (Hill’s), көнкүреш химияһы (Ajax) 
* Unilever — шампунь (Clear, Sunsilk), теш пасталары (Signal), дезодоранттар (Rexona, Axe), һабын һәм душ өсөн гель (Dove) 
* L’Oreal — шампунь (Fructis, Elseve), тирене тәрбиәләү (L’Oreal Paris), косметика (Maybelline), дезодоранттар (Garnier), сәс тәрбиәләү саралары (Studio Line), сәс буяуҙары (L’Oreal Paris) 
* Schwarzkopf / Henkel — сәс тәрбиәләү саралары (Taft, got2b), сәс буяуҙары (Palette), шампунь (Schauma, Gliss Kur), дезодоранттар, душ өсөн гель, һабын (Fa), тире тәрбиәләү (Diademine) 
* Henkel — кер йыуыу порошоктары (Persil, Losk, Deni, Пемос), кер өсөн кондиционерҙар (Ласка, Vernel), һауыт-һаба йыуыу саралары (Пемолюкс, Pril), көнкүреш химияһы(Bref) 
* Reckitt Benckiser — ағартҡыстар һәм йортто таҙартыу саралары (Vanish, Cillit, Harpic), йүткереүҙән сара (Strepsils), депиляция саралары (Veet) 
* Kimberly-Clark — ҡатын-ҡыҙҙар гигиенаһы (Kotex), бер ҡулланыулы аҫлыҡтар (Huggies), бәҙрәф ҡағыҙы  (Cottonelle)

### Эшмәкәрлек күрһәткестәре
Компанияла 80 илдә бөтәһе 130 мең хеҙмәткәр эшләй. 

Компанияның капиталлашыуы - $218 млрд.

Йыллыҡ әйләнештең 47 %-ы йорт һәм ғаилә өсөн тауарҙарға тура килә. 28 % - beauty йүнәлешендә (декоратив косметика, дезодоранттар, парфюмерия, сәс, тире тәрбиәләү саралары, ҡырыныу кәрәк-ярағы).

Procter & Gamble глобаль косметика баҙарының 10 %-ын биләй.

### Хәйриәлек
Компания «Йәшә, Уҡы һәм Сәскә ат» (Live, Learn, and Thrive) тигән үҙ хәйриәлек инициативаһын тормошҡа ашыра. Уға 60 илдәге 100-ләгән программа инә: Африкала вакцинациялау һәм эсәр һыу, Латин Америкаһында иртә йәштән үҫеш программалары, Һиндостанда мәктәптәр һ.б. Компания шулай уҡ һәләкәттәргә, бәлә-ҡазаға тарыған төбәктәргә ярҙам итә (Сычуань провинцияһында ер тетрәү). «Йәшә, Уҡы һәм Сәскә ат» инициативаһы АҠШ хөкүмәте кимәлендә билдәләнә, P&G үҙ хәйриәлек программаһы менән таныштырыу өсөн Барак Обаманың президент хакимиәтенең хәйриәлек программаһына саҡырылған берҙән-бер компания була.

### Procter & Gamble Рәсәйҙә
Procter & Gamble Рәсәйҙә 1991 йылдан бирле эшләй. Бөгөн  компания үҙ продукцияһын дүрт производство объектында етештерә:
* Новомосковскиҙа (Тула өлкәһе) «Проктер энд Гэмбл-Новомосковск» көнкүреш химияһы комбинаты ЯСЙ,  Ariel, Tide, «Миф», Tix, Ace, Lenor, Comet, Fairy, Mr.Proper таҙартыу һәм йыуыу сараларын, балалар өсөн Pampers бер ҡулланыулы аҫлыҡтар етештерә; 
* Дзержинскиҙа (Түбәнге Новгород өлкәһе) «Капелла» ЯСЙ, сәс һәм тән тәрбиәләү саралары:  Shamtu шампундәре,  Wella һәм Londa сәс тәрбиәләү саралары, Camay душ өсөн гелдәре етештерә. 
* Санкт-Петербургта «Петербург Продактс Интернешнл» ЯАЙ, бер ҡулланыулы ҡырыныу станоктары, алмаш картридждар һәм ҡәҙимге ике яҡлы Gillette лезвиеларын етештерә; 
* Мәскәүҙәге "Свобода" косметика берекмәһе" ААЙ Camay һәм Safeguard һабынын, душ өсөн гелдәр,  blend-a-med теш пасталарын етештерә.
Компанияның Мәскәүҙә 4 офисы һәм төбәктәрҙә 4 вәкиллеге (Санкт-Петербург, Новосибирск, Дондағы Ростов, Екатеринбург) бар.

Компания етәксеһе әйтеүенә ҡарағада, Рәсәйҙә Procter & Gamble һатыуҙары йылына $1 млрд тәшкил иткән (2008 й. — $2 млрд).

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* www.pg.com — Официальный сайт компании
* www.procterandgamble.ru — Российский сайт компании 
* «Бойкотируй Procter & Gamble» — сайт борцов против использования животных в тестах продукции