Алтай дәүләт медицина университеты

**Алтай дәүләт медицина университеты** — Барнаул ҡалаһындағы медицина һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге юғары уҡыу йорто. 1954 йылдың 7 авгусында асыла. 1994 йылға тиклем институт статусына эйә була. Көнбайыш Себерҙең алдынғы медицина университеттарының һәм академияларының береһе булып тора. Университетта Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән 5000-дән ашыу студенттар, ординаторҙар һәм аспиранттар уҡый. Бөгөнгө көндә Алтай крайында эшләгән табиптарҙың һәм провизорҙарҙың 90%-тан күберәге АДМУ-ны тамамлаған. Университет шулай уҡ медицина һәм фармацевтика кадрҙарын әҙерләү һәм ҡайтанан әҙерләү буйынса өҫтәмә профессиональ һәм өҙлөкһөҙ медицина белеме биреүҙе тормошҡа ашыра.

Тулы атамаһы: *Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау министрлығының* * белем биреү федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы «Алтай дәүләт медицина университеты»*.  Ҡыҫҡартылған атамалары:*Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығының* *ФГБОУ ВО АГМА* .

Әлеге ваҡытта АДМУ-ның ректоры медицина фәндәре докторы, профессор Ирина Игоревна Шереметьева.

## Тарихы
Университетҡа РСФСР Министрҙар Советының 1954 йылдың 7 авгусындағы 8651-р ҡарары буйынса Алтай дәүләт медицина институты (АГМИ) булараҡ нигеҙ һалына. Әммә, институттың тыуған көнө тип 1954 йылдың 1 октябре, дауалау факультетының (ул ваҡытта был берҙән-бер) тәүге 250 студенты уҡый башлаған көн ҡабул ителгән. 1960 йылда табиптарҙың тәүге сығарылышы була. 1978 йылда институтҡа Ленин комсомолы исеме бирелә. 1994 йылда институт университет статусы ала.

## Структураһы
Алтай дәүләт медицина университеты медицина һәм фармацевтика хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү, белемен күтәреү һәм квалификацияһын күтәреү буйынса, ғәмәли һаулыҡ һаҡлау менән тығыҙ бәйле тармаҡлы структура булып тора.

Хәҙерге ваҡытта АДМУ составында 6 факультет, 38 теоретик һәм клиник кафедра, Алтай крайы территорияларында уҡыу һәм производство практикаһы үтеү өсөн 151 база, ике махсуслаштырылған филиалы менән симуляция үҙәге, 3 институт, 3 клиник ғилми лабораторияһы, үҙенең күп профилле клиникаһы: Консультатив-диагностика үҙәге, Профессор клиникаһы, стоматология поликлиникаһы бар.

### Дауалау факультеты
Дауалау факультеты 1954 йылда булдырылған һәм АДМУ-ның иң боронғо, Алтай крайындағы юғары уҡыу йорттарының бөтә факультеттары араһында иң ҙуры (студенттар һаны буйынса) һәм Рәсәй Федерацияһының медицина юғары уҡыу йорттарының факультеттары араһында иң эреләренең береһе. 1966 йылға тиклем берҙән бер факультет була. Дауалау факультетының алты курсында 2,7 меңдән ашыу кеше уҡый. Буласаҡ табипты әҙерләү 75 дисциплина буйынса, университеттың уҡыу корпустарында, шулай уҡ Барнаул ҡалаһының дауалау учреждениелары базаһында тормошҡа ашырыла. Факультет «дауалау эше» әҙерлеге йүнәлеше буйынса белгестәр әҙерләй. Бөгөнгө көндә факультетҡа йыл һайын 600-гә яҡын кеше ҡабул ителә.

### Педиатрия факультеты
Педиатрия факультеты 1966 йылда асыла. Хәҙерге ваҡытта педиатрия факультетында 700-ҙән ашыу студент «Педиатрия» һөнәре буйынса әҙерлек үткән. Йыл һайын 150-гә яҡын кеше ҡабул ителә.

### Стоматология факультеты
Стоматология факультетына 1990 йылда тәүге студенттар ҡабул ителә, ә 2002 йылда факультет базаһында университеттың стоматология клиникаһы асыла. Стоматология факультеты асылғандан алып АДМУ 1000-дән ашыу табип-стоматолог әҙерләгән. Бөгөнгө көндә стоматология факультетында «Стоматология» һөнәре буйынса әҙерлек үтеүсе 550-нән ашыу студент уҡый. Йыл һайын уртаса 150 кеше ҡабул ителә.

### Фармацевтика факультеты
Фармацевтика факультеты 1975 йылда асыла. Бөгөнгө көндә йыл һайын уртаса 50 кеше ҡабул ителә. Факультетта бөтә эшмәкәрлеге осоронда яҡынса 4000 провизор әҙерләнгән, улар Алтай крайында, шулай уҡ унан ситтә эшләйҙәр.

### Медицина--профилактика факультеты
2001 йылда медицина-профилактика факультеты асыла, уға Алтай крайының, Алтай һәм Тыва Республикаларының санитар хеҙмәтен кадрҙар менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итеү бурысы ҡуйыла. Факультет профилактик медицина өлкәһендә эшләү өсөн белгестәр — гигиенистар, эпидемиологар әҙерләй. Факультетта бөтә эшмәкәрлеге осоронда медицина-профилактика йүнәлешендә 300-ҙән ашыу йәш белгес әҙерләнгән. Әлеге ваҡытта уларҙың 150-һе Алтай крайында Роспотребнадзор хеҙмәтендә (шул иҫәптән 89 уҡыусы маҡсатлы йүнәлеш буйынса), 97 тамамлаусы — крайҙың дауалау-профилактика учреждениеларында, шулай уҡ башҡа төбәктәрҙең Роспотребнадзор хеҙмәтендә эшләп йөрөйҙәр. Йыл һайын 50-ләп кеше ҡабул ителә.

### Сит ил студенттары факультеты
Сит ил студенттары факультеты АДМУ Ғилми советы ҡарары буйынса 2016 йылдың октябрендә булдырылған. Күпселек уҡыусылар (320 кеше) билингваль программалар буйынса «Дауалау эше», «Стоматология» һәм «Фармация» һөнәрҙәре буйынса әҙерлек үтәләр. Билингваль уҡытыуҙы юғары квалификациялы штаттағы һәм саҡырып килтерелгән хеҙмәткәрҙәр тормошҡа ашыралар, улар араһында үҙ предметын, шулай уҡ инглиз телен юғары профессиональ кимәлдә белгән профессорҙар, доценттар һәм уҡытыусылар.

### Өҫтәмә профессиональ белем биреү институты
Өҫтәмә профессиональ белем биреү институты (ДПО) өҫтәмә һөнәри белем биреү программаларын тормошҡа ашыра.
Өҫтәмә профессиональ белем биреү программалары буйынса уҡытыу бюджет нигеҙендә 34 һөнәр буйынса, килешеү нигеҙендә 70-тән ашыу һөнәр буйынса алып барыла.

## Уҡыу эшмәкәрлеге

### Уҡытыусылар составы
Бөгөнгө көндә университетта 450-нән ашыу уҡытыусы эшләй, уларҙың 80 проценты ғилми дәрәжәгә эйә. Һәр бишенсе — фән докторы. Профессор-уҡытыусылар составында 2 Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, 2 Рәсәйҙең атҡаҙанған эшмәкәре, 121 фән докторы, 330 фән кандидаты, 31 Рәсәйҙең атҡаҙанған табибы, 12 Рәсәй Юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре бар.

### Уҡыусылары
Уҡыусыларҙың дөйөм һаны 5000-дән ашыу кеше. Йыллыҡ планлы ҡабул итеү — специалитет программаларына 1200 тирәһе студент, 250-нән ашыу кеше клиник ординатура программаһы буйынса һәм 10 кеше аспирантура программаһы буйынса.

Сит ил студенттары — 350 кеше (2015 йыл мәғлүмәттәре). АДМУ-ға йышыраҡ Ҡаҙағстандан (52%-тан күберәк) һәм Тажикстандан (40 %) уҡырға киләләр, Әзербайжандан, Ҡырғыҙстандан, Төркмәнстандан, Үзбәкстандан, Украинанан, Монголиянан, Нигериянан һәм Афғанстандан студенттар бар. Шулай уҡ студенттарҙы ҡабул итеү буйынса Һиндостан, Ҡытай, Корея менән килешеүгә ҡул ҡуйылған.

## Рейтингы
Йыл һайын үткәрелгән RAEX «Топ-Рәсәйҙең 100 юғары уҡыу йорто» рейтинг агентлығы рейтингы буйынса, АДМУ 2015 йылда уҡ 82 урында, 2016 йылда — 83 урында була, ә 2017 йылдан был рейтингка инмәй, был университеттың уҡыу сифаты һәм матди базаһы, шулай уҡ фәнни потенциалы түбәнәйеүе тураһында һөйләй

ARES-2019 (Academic Ranking world of Universities-Standard European) рейтингында АДМУ 200-ҙән 98-се урында тора, был шулай уҡ университеттың ағымдағы хәленә тап килә

Рәсәй юғары уҡыу йорттарының талап ителеүсәнлек милли рейтингында («Социаль навигатор» проекты) илдең 48 медицина юғары уҡыу йортонан АДМУ беренсе төркөмгә инә.

## Һылтанмалар
* Сайт университета 
* Платформа дистанционного обучения АГМУ
* Официальная группа АГМУ Вконтакте
* Официальная группа для поступающих в АГМУ Вконтакте

## Иҫкәрмәләр