Зиннуров Рафаил Нариман улы

**Зиннуров Рафаил Нариман улы** (26 июль 1953 йыл) — Рәсәй дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, хоҡуҡ белгесе, яҙыусы, скульптор. Юридик фәндәр докторы (2003), профессор (2006). Башҡортостан Республикаһы дәүләт власының закондар сығарыусы (вәкәләтле) органдарынан Федерация Советы ағзаһы (2013—2018), Федерация Советының халыҡ-ара эштәр буйынса Комитеты ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2003), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1993).

Журналистар Союзы (1992), Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы (2004) һәм Башҡортостан Республикаһы рәссамдар Союзы (2006), этнологтар, антропологтар Ассоциацияһы ағзаһы.

## Биографияһы
Рафаил Нариман улы Зиннуров 1953 йылдың 26 июлендә Башҡорт АССР-ының Оло-Теләк районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Иглин районы) Түбәнге Ләмәҙ ауылында тыуған.

Хеҙмәт эшмәкәрлеген «Каспнефтефлот» матросы булып башлай. 1972—1974 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. 1974—1976 йылдарҙа уҡытыусы булып эшләй.

1981 йылда Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетын «Юриспруденция» һөнәре буйынса тамамлай.

1981—1985 йылдарҙа Стәрлебаш районында прокуратура тәфтишсеһе, 1985—1991 йылдарҙа — Башҡорт АССР-ы прокуратураһының енәйәт тикшереү бүлеге өлкән тәфтишсеһе, прокуроры булып эшләй.

1991—1994 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең сектор мөдире, Юғары Совет секретариаты бүлеге мөдире була.

1994—2002 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Прокурорының айырым йөкләмәләр буйынса өлкән ярҙамсыһы.

2002—2004 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратында хоҡуҡи экспертиза һәм административ органдар бүлеге мөдире урынбаҫары була.

2004—2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайында тулы хоҡуҡлы вәкиле вазифаларын биләй.

2008 йылдың 2 мартында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайының «Берҙәм Рәсәй» партияһынан IV саҡырылыш депутаты итеп һайлана. 2008 йылдың 13 мартында Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайының рәйесе урынбаҫары итеп һайлана.

2010 йылдың 2 февралендә дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы Рәсәй юристар ассоциацияһының Башҡортостан бүлексәһе рәйесе итеп һайлана.

2013 йылдың 8 сентябрендә Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайының V саҡырылыш республика парламенты депутаты итеп һайланған. 2013 йылдың 3 октябрендә Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайы Р. Н. Зиннуровҡа Башҡортостан Республикаһы дәүләт власының закондар сығарыусы (вәкәләтле) органынан Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советында сенатор вәкәләттәре бирә. Федерация Советының халыҡ-ара эштәр буйынса Комитеты ағзаһы булып тора.

2013 йылдың 20 декабрендә «Башкортостан яҡташлығы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе итеп һайлана.

2017 йылдың 11 июлендә Рәсәй халыҡтары Ассамблеяһы рәйесе урынбаҫары итеп һайлана.

## Ғаиләһе
Өйләнгән. Ҡыҙы һәм улы бар.

## Фәнни һәм ижади эшмәкәрлеге
Р. Н. Зиннуровтың фәнни хеҙмәттәре Рәсәй Федерацияһында хоҡуҡ һаҡлау органдары эшмәкәрлеген ойоштороуҙың концептуаль нигеҙҙәренә һәм фәнни-практик проблемаларына арналған. 85-тән ашыу фәнни хеҙмәттәр авторы булып тора.

Этнографик һәм антропологик тикшеренеүҙәр нигеҙендә Р. Н. Зиннуров XVII—XVIII быуаттарҙа башҡорт ихтилалдары (Салауат Юлаев, Ҡараһаҡал, Бепени Торопбердин, һары мәргән, Сәйет батыр, алдар батыр, Батырша, Кинзя Арыҫланов, Ҡәнзәфәр Усаев, Каранай Моратов) һәм XVII—XIX быуаттарҙағы индеецтар һуғыштары ҡатнашсылары һәм етәкселәренең; кенәз Александр Невскийҙың; Ҡытай геройы, данлыҡлы флотсы Чжэн Чэнгундың; Ҡаҙағстан милли геройы Тауке-хандың; үзбәк дәүләтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе Шейбани-хандың тажик дәүләтенә нигеҙ һалыусы Исмаил Сомониҙың; КАР-ның бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшсеһе Нельсон Манделаның; Бразилия милли геройы Тирадентистың; Мәскәүгә барған башҡорт илселәренең береһе Тәтегәс-Бейҙең; Башҡортостандың беренсе прокуроры Иван Герасимовтың; башҡорт милли хәрәкәте лидеры Зәки Вәлидиҙең (авторҙаш); Саха халҡының милли геройы — Манчаараның; Корея бойондороҡһоҙлоғон яҡлаусы адмирал — Ли Сун Синдың скульптура портреттарын; Һиндостандың милли геройы Лакшми Байҙың портретын һ. б. ижад итә. Шәхси күргәҙмәләре: Өфө (1998, 1999, 2001, 2002, 2004, 2011, 2015); Мәскәү (2015, 2017); Якутск (2017).

Әҙәби әҫәрҙәре «Шонкар», «Бельские просторы» журналдарында һәм башҡа ҡайһы бер баҫмаларҙа баҫыла.
; Китаптары
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Мәҡәләләре
* 
* 
* Юстиция органдарының (1917—1922 гг.) һәм прокуратураның (1922—1933 йылдар) енәйәтселек менән көрәштә роле. / / Көньяҡ-Урал криминалистик уҡыуҙар: ВУЗ-дар ара ғилми хеҙмәттәр йыйынтығы — 2002 . — 9-сы сығарылыш.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия (1993)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2003)
* Салауат Юлаев Ордены (2013)
* Халыҡтары дуҫлығын һәм тыныслыҡты нығытҡан өсөн (2017, Саха республикаһының Почёт Билдәһе)
* II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2017)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*