Булонь-сюр-Мер

**Булонь-сюр-Мер** ( , з.-флам. Bonen, ) — Францияның төньяҡтағы ҡалаһы. О-де-Франс төбәгенең Па-де-Кале департаментында урынлашҡан, Булонь-сюр-Мер округына ҡарай. Халыҡ һаны буйынса Францияның Па-де-Кале департаментындағы икенсе урынды биләгән ҡалаһы, эре балыҡ порты..

Халыҡ һаны (2014) — 42 476 кеше, биҫтәләре менән бергә — 135 мең тирәһе кеше.

## Географияһы
Булонь-сюр-Мер Ла-Манш ярында, Лилль ҡалаһынан көнбайышҡа табан 100 км алыҫлыҡта һәм Париждан төньяҡҡа табан 215 км алыҫлыҡта, Льян йылғаһының Ла-Иманш боғаҙына ҡойған ерендә тора.

## Тарих
Булонь исеме менән ҡала Рим империяһы дәүерендә Бонония (Bononia) булараҡ телгә алына. Ул немец «bona», «ағас иҙәнле» һүҙенән алынған. Шул уҡ һүҙ тамырын Виндобона (Vindobona) һәм, Вена «Bona» ҡалалары исемендә лә табырға мөмкин. Бона һүҙе бында, моғайын, «амбар» тигәнде аңлата. Был исемдәр яһалышын шулай уҡ итальян Болонья (Bologna) исемендә лә табырға мөмкин.

Кельт бойя ҡәбиләләре ҡалаға нигеҙ һалған. Римлеләр ҡаланы империяның материк өлөшөн Британия менән тоташтырып тороусы диңгеҙ порты итеп ҡулланған. Император Клавдий ҡаланы рим флоты базаһы сифатында ҡулланылған.

Урта быуаттарҙа Булонь графлығы булған. Англия һәм Франция араһында Булонь графлығы биләмәләре территориаль бәхәстәр объекты була (1544-1550 йылдарҙа). 1550 йылдағы Булон солохо Англия менән Франция һуғышын тамамлай, ҡаланы француздар 400 мең алтын экюға һатып ала.

Булонь районында 1805 йылда император Наполеон I Бөйөк армияһын урынлаштырған, шунан Англияны яулап алырға уйлаған, әммә ул план тормошҡа ашмай ҡала.

Икенсе донъя һуғышы ваҡытында бында герман флотының иң ҙур хәрби-диңгеҙ базаһы тора, 1944 йылдың июнендә ҡала союздаштар авиацияһы тарафынан бомбаға тотола.

## Төп иҫтәлекле урындары
* Беффруа XI быуат, ЮНЕСКО бөтә донъя мираҫы өлөшө.

* Урта быуаттағы замок, уның нигеҙләнеүе боронғо рим дәүеренә ҡараған. Әлеге ваҡытта Мысырҙың сәнғәт әйберҙәре коллекцияһы һарайҙа урынлашҡан.
* Изге Николай сиркәүе, готика стилендә төҙөлгән, унда XVбыуаттарың бер нисә һыны һаҡлана.
* Кафедраль соборы Нотр-Дам (Notre-Dame de Boulogne), көмбәҙе менән бергә 101 метр бейеклектә. Соборт 1827—1875 йылдарҙа төҙөлгән. Уның криптаһы Рим ваҡытында Францияла иң эре крипта, һәм собор криптаһына рим, роман, гот элементтары индерелгән.
* Nausicaä — 1991 йылда асылған француз милли диңгеҙ өйрәнеү үҙәге. Бында аквариум бар.
* Бөйөк Армия колонналары

## Иҡтисад

Булонь-сюр-Мер — Францияның эре балыҡ порты, шулай ҡаланың 7 мең самаһы халҡы балыҡ тотоу менән бәйләнгән.
Ҡалала шулай уҡ балыҡ эшкәртеү һәм һатыу менән булышалар.

Эшһеҙлек кимәле (2013) — 26,7 % (дөйөм алғанда, Францияла — 12,8 %, Па-де-Кале департаментында — 17,2 %).
1 кешегә уртаса килем (2013) — 15 260 евро (дөйөм алғанда, францияла — 25 140, департаменты Па-де-Кале департаментында— 17 706 евро).

Халыҡ мәшғүллеге структураһы:

* ауыл хужалығы — 2,2 %
* сәнәғәт — 12,9 %
* төҙөлөш — 3,6 %
* сауҙа, транспорт һәм халыҡты хеҙмәтләндереү өлкәһендә — 42,3 %
* дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр — 39,0 %

## Демография
**Халыҡ һаны динамикаһы, кеше**
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize  = width:655 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:60000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:30 align:left
  bar:1793 from:0 till:10137
  bar:1831 from:0 till:20874
  bar:1851 from:0 till:30783
  bar:1876 from:0 till:40075
  bar:1901 from:0 till:49949
  bar:1926 from:0 till:52839
  bar:1954 from:0 till:41870
  bar:1975 from:0 till:48440
  bar:1990 from:0 till:43678
  bar:1999 from:0 till:44865
  bar:2006 from:0 till:44273
  bar:2014 from:0 till:42476


Булонь-сюр-Мер ҡалаһын 2002 йылдан алып Социалистик партия ағзаһы, Франция Милли йыйылышы депутаты Фредерик Кювилье етәкләй. Муниципаль һайлауҙарҙың 2-се турында уның блогы өсөн 2014 йылда 54,79 % кеше тауыш бирә.

## Астрономия
Ҡала исемен йөрөткән астероид (361) Бонония, 1893 йылда асыла.

## Туғанлашҡан ҡалалары

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Коммуны департамента Па-де-Кале
* Булонь (графство)
* Булоньская декларация

## Иҫкәрмәләр


## Һылтанмалар
* Милли статистика институты
* [2014 муниципаль һайлауҙар һөҙөмтәһе](http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/062/062160.html)
* Энциклопедия францияла коммуна.

Файл:Boulogne Basilique 001.jpg|Собор Нотр-дам-Булонь
Файл:Boulogne porche cathedrale.jpg|Нотр дам соборының фасады
Файл:Boulogne chateau cote.jpg|Замок-музей
Файл:Boulogne 010.JPG|Мэрия бинаһы
Файл:Boulogne sur Mer Palais de Justice.jpg|Суд бинаһы
Файл:Boulogne Colonne 01.JPG|Бөйөк Армия Колонналары
Файл:Boulognesurmer plage.jpg|Пляж
Файл:Boulognesurmer placedalton.JPG|Дальтон майҙаны