Удмурт дәүләт университеты

**Удмурт дәүләт университеты** (**УдГУ**, элекке **Удмурт дәүләт педагогия институты**) — Ижевск ҡалаһында юғары уҡыу йорто, Удмурт Республикаһының иң эре юғары белем ҙур үҙәге. Университет составына  13 факультет, 7 институт, 18 ғилми-тикшеренеү лабораторияһы, 7 вәкиллек, 134 кафедра, 19 уҡыу-эшлекле үҙәге инә.

## Тарихы
1931 йылдың 10 апрелендә Удмурт дәүләт педагогия институты ойошторола (УДПИ). 1958 йылда УДПИ  өсөнсө  категориянан  юғарыраҡҡа  — икенсегә,  аспирантура хоҡуғына эйә булған категорияға күсерелә. 1971 йылдың 5 мартындағы СССР Иинистрҙар советы  Ижевск ҡалаһында Удмурт дәүләт университетын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул итә.

1971 йылдың 19 апрелендә — СССР Юғары һәм урта махсус белем биреү министрлығының 323-сө бойороғо менән УДПИ Удмурт дәүләт университеты итеп үҙгәртелә. 1972 йылдың 29 декабрендә РСФСР  Юғары Советы Президиумы Указы менән РСФСР Юғары һәм урта махсус белем министрлыгының 50 йыллығы исемендәге Удмурт дәүләт университеты исеме бирелә.

2002 йылдың 20 сентябренән университет  «Юғары һөнәри белем биреүҙең  Дәүләт мәғариф учреждениеһы „Удмурт дәүләт университеты“» исемен йөрөтә. 2011 йылдың 23 мартынан  — «юғары һөнәри белем биреү федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы „Удмурт дәүләт университеты“» тип атала. 2016 йылдың 19  апреленән  — «юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы „Удмурт дәүләт университеты“» тип үҙгәртелә.

## Факультеттары һәм институттары

* Тарих һәм социология институты
* Тел һәм әҙәбиәт институты
* Удмурт  филологияһы, фин-журналистика һәм уғыр фәнен өйрәнеү институты
* Спорт һәм физик культура институты
* Педагогика, психология һәм социаль технологиялар институты
* Сәнғәт һәм дизайн институты
* Социаль коммуникациялар институты
* Хоҡуҡ, социаль идара итеү һәм  именлек институты
* Иҡтисад һәм идара итеү институты
* Тәбиғи фәндәр институты
* Математика, физика һәм информацион технологиялар  институты 
* Граждандарҙы яҡлау  институты
* М. С. Гуцериев исемендәге  нефть һәм газ институты

## Халыҡ-ара эшмәкәрлеге
Удмурт дәүләт университеты сит ил юғары уҡыу йорттары һәм ойошмалары менән халыҡ-ара  партнерлыҡты әүҙем үҫтерә, Европа Университеттары Ассоциацияһы, Евразия университеттары ассоциацияһы, фин-уғыр Университеттары Ассоциацияһы ағзаһы  булып тора.

УдДУ сит ил юғары уҡыу йорттары, халыҡ-ара ойошмалар һәм сит илдәрҙең илселектәре менән  халыҡ-ара килешеүҙәр сиктәрендә  фәнни-мәғариф өлкәһендә халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте тормошҡа ашыра.  Ике яҡлы килешеү сиктәрендә Испания, Финляндия,  Корея, Чехия, Германия, Польша, Италия юғары уҡыу йорттары менән  студенттар алмашыу тормошҡа ашырыла.

Проект сиктәрендә, халыҡ-ара эштәр көйҙәре, төрлө халыҡ-ара бәйләнештәр идаралығы УдГУ кеүек TEMPUS, erasmus mundus Triple I, erasmus mundus Aurora.

Йыл һайын Удмурт дәүләт унгиверситетына  ике йөҙҙән ашыу сит ил студенты, уҡытыусылар һәм фәнни хеҙмәткәрҙәр килә. Уларҙың  төп максаты-рус телен өйрәнеү.

## Галереяһы

Файл:Udmurt State University-21.jpg|1-се уҡыу корпусы
Файл:Udmurt State University-25.jpg|4-се һәм 6-сы уҡыу корпустары
Файл:Udmurt State University-6.jpg|А.С.Пушкин һәйкәле
Файл:Udmurt State University-22.jpg|Университет  майҙаны
Файл:Udmurt State University-1.jpg|7-се уҡыу корпусы
Файл:Udmurt State University-2.jpg|6-сы уҡыу корпусы
Файл:Udmurt State University-3.jpg|М.В.Ломоносов һәйкәле 


## Тамамлаусылар
* Миңләхмәтова Татьяна Ғилниәхмәтовна (3.1.1961) — фольклорсы, этнограф, тарих фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (Венгрия, 2003), [[РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы (1987). Фәнни эшмәкәрлеге удмурттарҙың, шулай уҡ башҡорттарҙың, Башҡортостан мариҙарының, татарҙарының, эстондарының фольклоры һәм этнографияһына, ҡыр шарттаоында алып барылған этнографик тикшеренеүҙәр методикаһын эшләүгә арналған.

## Иҫкәрмәләр
**Сығанаҡтар**

## Әҙәбиәт

* Удмуртская республика: Энциклопедия / гл. ред. В. В. Туганаев. — 2-е изд., испр. и доп. — Ижевск : Удмуртия, 2008. — 767 с. — 2200 экз. — .

## Һылтанмалар

* Официальный сайт УдГУ 
* Научные конференции УдГУ