Анчишкин Александр Иванович

**Александр Иванович Анчишкин** (1933 йылдың 11 авгуcы, Мәскәү — 24 июнь, 1987, Мәскәү) — СССР иҡтисадсыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (1973), профессор. СССР Фәндәр академияһы академигы (12/26/1984, 1976 йылдың 23 декабренән ағза-корреспонденты). СССР дәүләт премияһы лауреаты (1989, үлгәндән һуң). Ул Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981), Октябрь Революцияһы ордены кавалеры (1986).

## Биографияһы
Мәскәүҙә, ВКП(б) ағзаһы Иван Александрович Анчишкин (1901—1974) һәм Мария (Муся) Исааковна Лускина (1899—1996) ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы — ғалим-иҡтисадсы, оҙаҡ ваҡыт СССР Фәндәр академияһының Иҡтисад институтында эшләй һәм партия ойошмаһын етәкләй. Атаһы ғаиләнән китә, һәм Анчишкинды әсәһе тәрбиәләй, ул Борисов ҡалаһының аяҡ кейеме яһаусы Исаак Вульфович Лускин-ҡатыны Сейна-Хая Басина ғаиләһенән. Әсәһе — Ҡыҙыл профессура институтын тамамлаған, 1948 йылдан Мәскәүҙә «Звезда» кинотеатры директоры булып эшләй. Апайы (әсәһенең һеңлеһе) — Циля Исааковна Лускина — партия эшмәкәре Николай Самсонович Сванидзеға кейәүгә сыҡҡан була, ейәне — телевизион алып барыусы Николай Карлович Сванидзе. Әсәйенең икесе һеңлеһе — Эсфира Исааковнаның ҡыҙы (1900—1978) — Биология фәндәре докторы, профессор Галина Александровна Романова (1933 йылда тыуған), дөйөм патология һәм патофизиология Фәнни-тикшеренеү институтының баш ғилми хеҙмәткәре.

Александр Иванович Анчишкин Мәскәү дәүләт университетының иҡтисад факультетын ҡыҙыл диплом менән тамамлай (1956).

1956—1971 йылдарҙа ул СССР Дәүләт планының Ғилми-тикшеренеү иҡтисад институтында (НИ) эшләй, кесе ғилми хеҙмәткәрҙән алып халыҡ хужалығы фараздары методикаһы секторы мөдиренә тиклем юл уҙа. 1963 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1963 йылдан КПСС ағзаһы.

1971 йылда Үҙәк иҡтисади-математик институтҡа күсә, унда халыҡ хужалығы фараздары бүлеген булдыра. 1972 йылда ул «Темпы и факторы роста социалистической экономики (методы анализа и прогноза)» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1976 йылда СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

1975 йылдан 1981 йылға тиклем бер үк ваҡытта Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының иҡтисад факультетының СССР халыҡ хужалығын планлаштырыу кафедраһы мөдире булып эшләй.

1981—1982 йылдарҙа иҡтисади һәм социаль үҫеш перспективаларының йыйылма бүлеге мөдире, СССР Дәүләт планлаштырыу коллегияһы ағзаһы.

1982 йылдан Мәскәү дәүләт университетында Милли иҡтисадты планлаштырыу һәм ойоштороу кафедраһында профессор булып эшләй.

1980-85 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһының иҡтисад бүлегенең академик-секретары урынбаҫары. 1984 йылда СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.

1985 йылдан — үҙе булдырған СССР-ҙың Иҡтисад һәм фәнни-технологик прогрессты фаразлау институты директоры.

1987 йылдың 24 июлендә вафат була. Новодевичье зыяратында ерләнгән .

А. И. Анчишкин СССР-ҙа етештереүҙе арттырыу кәрәклеген хуплаған иҡтисадсыларҙың береһе була.

## Хеҙмәттәре
* Анчишкин А. И. Налог с оборота — конкретная форма прибавочного продукта социалистического производства. М.: Высшая школа, 1962.
* Анчишкин А. И. Налог с оборота — форма централизации чистого дохода социалистического государства: Автореф. дис. канд. экон. наук. М., 1963.
* Анчишкин А. И., Ефимов А. Н. Куба планирует национальную экономику. М.: Экономиздат, 1963.
* *Анчишкин А. И., Ярёменко Ю. В.* Изучение и планирование основных показателей воспроизводства методом межотраслевого баланса // Методы планирования межотраслевых пропорций. М.: Экономика, 1965.
* Анчишкин А. И., Ершов Э. Б. Принципы народнохозяйственного прогнозирования: Тезисы доклада. М., 1966.
* Анчишкин А. И. Плановый баланс народного хозяйства: Пособие по спецкурсу для студентов-заочников экономических факультетов государственных университетов. М.: Изд-во МГУ, 1967.
* Анчишкин А. И., Ярёменко Ю. В. Темпы и пропорции экономического развития. М.: Экономика, 1967.
* Анчишкин А. И., Соловьев Н. С., Ярёменко Ю. В. Методы прогнозирования темпов, факторов и структуры развития народного хозяйства // Методологические вопросы экономического прогнозирования. М.: НИЭИ при Госплане СССР, 1970.
* Анчишкин А. И., Ярёменко Ю. В. Методы прогнозирования темпов, факторов и структуры развития народного хозяйства. М.: НИЭИ при Госплане СССР, 1970 (1-е изд.), 1971 (2-е изд.).
* «Методы факторного анализа и прогноза экономического роста» (1970)
* Анчишкин А. И. Темпы и факторы роста социалистической экономики (методы анализа и прогноза): Автореф. дис. д-ра экон. наук. М., 1972.
* Анчишкин А. И. Прогнозирование роста социалистической экономики. М.: Экономика, 1973.
* Анчишкин А. И. Расширенное воспроизводство в условиях развитого социализма // Коммунист. 1976. № 14.
* Анчишкин А. И. Методологические проблемы прогнозирования развития народного хозяйства. Минск, 1980.
* Анчишкин А. И. Научно-технический прогресс и интенсификация производства. М.: Политиздат, 1981.
* Анчишкин А. И. Программа дисциплины «Планирование экономического и социального развития СССР». Для государственных университетов. М.: Изд-во МГУ, 1984.
* Методы народнохозяйственного прогнозирования / Под ред. Н. П. Федоренко. М.: Наука, 1985 (в соавторстве).
* Анчишкин А. И. Научно-технический прогресс и повышение эффективности общественного производства. В помощь лектору. М.: Знание, 1986.
* Анчишкин А. И. Наука — техника — экономика. М.: Экономика, 1986 (1-е изд.), 1989 (2-е изд.).
* Анчишкин А. И. Прогнозирование темпов и факторов экономического роста. М.: МАКС Пресс, 2003.
* Анчишкин А. И. Выбор стратегии. Из неопубликованного

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Академики-экономисты России. М. Институт экономики РАН, 1999 ISBN 5-201-03075-0
* Сборник: Очерки о жизни и научной деятельности академика А. И. Анчишкина. М.: ИНФА-М, 2013, ISBN 978-5-16-009066-5.
* Сборник: А. И. Анчишкин в воспоминаниях сокурсников и соратников. М.: АНКИЛ, 2013, ISBN 978-5-16-86476-387-2.

## Һылтанмалар
* 
* Профиль Александра Ивановича Анчишкина на официальном сайте РАН
* Страница на сайте экономического факультета МГУ
* БиографияКалып: Недоступная ссылка на образовательном сайте В. М. Степаненковой