Жамала

**Сусана Әлим ҡыҙы Жамаладинова**, **Жамала** йәки **Jamala** булараҡ билдәле (27 август 1983 йыл) — ҡырымтатар сығышлы украин йырсыһы һәм актрисаһы, Украинаның халыҡ артисы (2016), Украина Милли музыка академияһын тамамлаған. Джаз, соул, фанк, фолк, поп һәм электро жанрҙарында йырлай, опера спектаклдәрендә һәм шоуҙарҙа ҡатнаша.

## Биографияһы һәм карьераһы
Сусана Әлим ҡыҙы Жамаладинова 1983 йылдың 27 авгусында Ош ҡалаһында (СССР, Ҡырғыҙ ССР-ы) тыуған. Атаһы — Әлим Айяр улы Жамаладинов, ҡырым татары, әсәһе — Галина Михайловна Тумасова, әрмән. Бала сағы Ҡырымда Алушта эргәһендәге Малореченское ауылында үтә <span class="mw-reflink-text"></span>, ғаилә бында 1989 йылда Ҡырғыҙстандан күсеп килә.

Жамала бала саҡтан музыка менән шөғөлләнә. «Йондоҙло ямғыр» (1992), «Тере шишмәләр» (1993) кеүек конкурстарҙа ҡатнаша. Беренсе профессиональ яҙмаһы туғыҙ йәшендә эшләнә. Алуштаның 1-се музыка мәктәбен фортепиано класы буйынса тамамлай, шунан П. И. Чайковский исемендәге Симферополь музыка училищеһына уҡырға инә, ә унан һуң П. И. Чайковский исемендәге Киев Милли музыка академияһын опера вокалы класы буйынса ҡыҙыл дипломға тамамлай..

#### Ғаиләһе һәм туғандары
Әлим Айяр улы Жамаладинов — йырсының атаһы, ҡырым татары. Ҡырым татарҙарын Урта Азияға депортациялаған саҡта уның ата-бабалары Ҡырғыҙстанға эләгә. Шунда тыуып үҫә, буласаҡ Жамаланың әсәһенә өйләнә. Ул саҡта ҡыҙ — музыка училищеһында пианистка һәм уҡытыусы, ә егет үҙ ансамбленең хор дирижеры була.

Әлим Жамаладинов ата-бабалары төйәгенә, Ҡырымдың Кучук-Үзән ауылына (һуғыштан һуң Малореченское тип атала) ҡайтырға хыяллана. Ләкин депортацияланған ҡырым татарҙарына 1980-се йылдарҙа Ҡырымға күсеренергә, унда күсемһеҙ милек һатып алырға тыйылған була. Шул сәбәпле ғаилә хәйләгә бара: Жамаланың атаһы менән әсәһе айырылыша. Жамала атаһы һәм апаһы *Эвелина*<span class="mw-reflink-text"></span> менән Украинаның Ҡырымға яҡын ғына Мелитополь тигән ҡалаһына (Запорожье өлкәһе) урынлаша, ә әсәһе, Малореченскоела ҡуртымға бер бүлмә алып, музыка мәктәбендә уҡыта башлай. Дүрт йыл тигәндә ул фатир һатып ала, бында бөтә ғаилә күсеп килә, һуңғараҡ башҡа Жамаладиновтар ҙа килеп төпләнә.

Назылхан — Жамаланың ҡарт өләсәһе, Әлимдең өләсәһе. Уның дүрт улы һәм бер ҡыҙы була. Жамаланың «Дождь» телеканалына биргән интервьюһында һөйләүенсә, 1944 йылдың 18 майында Назылхан балалары менән Урта Азияға депортациялана, ике-өс аҙна буйы юлда булалар, Нефтепром тигән ергә килеп еткәс, ҡыҙы Айшә астан үлә. Назылханға ҡыҙын ерләргә рөхсәт итмәйҙәр, баланың мәйетен һалдаттар вагондан ергә ырғытып китә. Назылхандың атаһы, ағаһы, шулай уҡ ире Жамаладин Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итеп үлеп ҡала. Әлимдең атаһы Айярға депортацияланған саҡта 16 йәш була. Жамаланың ғаиләһе Ҡырымға егерменсы быуат аҙағында ҡайтып төпләнә. Ошо тарихҡа нигеҙләнеп, Жамала «1944» тигән йырын яҙа һәм «Евровидении-2016» конкурсында шул йыр менән Украина исеменән ҡатнаша.

Галина Михайловна Тумасова (Тумасян) — йырсының әсәһе, әрмән. Галинаның олатаһы менән өләсәһе Таулы Ҡарабахта тыуып үҫкән һәм йәшәгән. Ғаилә кулаклыҡтан сығарылыуға эләккәнлектән унан күсеп китергә мәжбүр була. Ул саҡта Галинаның атаһы Михаил биш йәштә була. Галина үҙе, ғаиләлә етенсе бала булып, Ҡырғыҙстанда тыуа.

### 2001—2009: «Beauty Band» һәм «Яңы тулҡын»
Уҡыған осорҙа Сусана украин һәм сит ил фестивалдәрендә ҡатнаша: «Киләсәк тауыштары» (2000, Рәсәй), «Ҡырым яҙы» (2001), «Dо#Dж junior» (2001), «Il Concorso Europeo Amici della musica» (2004, Италия). 2001—2007 йылдарҙа Жамала «Beauty Band» квинтетында йырлай, шунда уны хореограф  (укр.)баш. күрә һәм үҙенең «Па» тигән мюзиклына саҡыра (2008). Елена Коляденко Жамаланың тәүге продюсеры була.

Академия дипломы алғас, Жамала алдында классика менән джаздың ҡайһыһын һайларға тигән һорау тыуа. Италияның Милан ҡалаһындағы билдәле «Ла Скала» опера театрына стажировкаға саҡырыу килгәнлектән, опера еңер кеүек була. Әммә уға көтмәгәндә «Яңы тулҡын» 8-се халыҡ-ара конкурсын ҡатнашырға тәҡдим итәләр. Сусана ризалаша һәм Жамала тигән псевдоним аҫтында сығыш яһай. Псевдоним фамилияһының тәүге өс ижегенән яһала. Йырсы  (инг.)баш., украин халыҡ «Ой верше мій, верше» һәм үҙе ижад иткән «Маменькин сынок» тигән йырҙарҙы башҡара. Индонезия конкурсанты Санди Сондоро менән 358-әр балл йыйып, еңеүҙе уртаҡлашалар.

### 2009—2012: Карьераһының башы

Жамала хореограф Елена Коляденко менән хеҙмәттәшлеген фекер айырымлыҡтары арҡаһында туҡтата. 2010 йылда Игорь Тарнопольский Жамаланың яңы продюсеры булып китә. Тиҙҙән Жамала «Украиндар кумиры» номинацияһында «Йыл кешеһе» премияһына лайыҡ була.

2010 йылдың 28 февралендә «Интер» телеканалында йырсы ҡатнашлығында «Тауыш анатомияһы. Жамала», тигән документаль фильм күрһәтелә, унда ғалимдар йырлаусы кеше организмында барған процестарҙы өйрәнә. Яҙ Жамала «Йыл йырсыһы» номинацияһында «ELLE Style Award» премияһын ала, йәй Лос-Анджелесҡа бара, унда Уолтер Афанасьев менән осраша һәм уның АҠШ-ҡа саҡырыуынан баш тарта, сөнки продюсер булараҡ Уолтер ижади иркен ҡыҫыр тип хәүефләнә.

2010 йылда үҙе яҙған «Smile» тигән йыр менән Жамала 56-сы «Евровидение» конкурсына милли һайлауҙа ҡатнаша, ярымфиналда беренсе урынды алһа ла, финалда өсөнсө генә була.

2011 йылдың 12 апрелендә Октябрь һарайында Жамаланың беренсе яңғыҙ концерты була. Ул унда For Every Heart тигән тәүге альбомын халыҡ иғтибарына тәҡдим итә. Альбомдың аранжировкалаусыһы һәм музыкаль продюсеры — украин музыканты  (укр.)баш., ә һүҙҙәр авторы — украин шағирәһе Татьяна Скубашевская.

2012 йылда Жамала «Йондоҙҙар операла» тигән вокаль шоуҙа ҡатнаша. Ул опера йырсыһы студент Влад Павлюк менән бер пар булып сығыш яһай. Жамала һәм Влад Павлюк, шулай уҡ Александр Пономарев менән Ирина Кулик шоу еңеүсеһе тип таныла. Шул уҡ йылды Жамала "Best Fashion Awards"тың «Илһам» тигән номинациялағы премияһын ала.

### 2013—2014: Кино һәм ''All or Nothing''
2013 йылдың 19 мартында йырсы студияла яҙҙырылған All or Nothing тигән икенсе альбомының релизын үткәрә. Альбом өҫтөндәге эшкә Евгений Филатов менән клавишасы Милош Елич үҙ өлөшөн индерә. Жамалаға «Йыл ҡатын-ҡыҙ йырсыһы» тигән номинацияла «ELLE Style Award» премияһы тапшырыла.

2013 йылда Жамала кешеләр менән сауҙа итеүгә ҡаршы ойошторолған «MTV Exit» кампанияһында ҡатнаша. «Һатыуға сығарылған тормош» тигән документаль фильмда төшә, был фильмда ул Украинанан сыҡҡан өс хеҙмәт мигрантының тарихын һөйләп биреүсе булып ҡатнаша. 2014 йылда Жамала «Red Apple Awards» премияһына лайыҡ була. Ошо уҡ йылдың көҙөндә украин режиссёры Олесь Саниндың «Поводырь» фильмында Харьковтағы драма театры артисы һәм йырсыһы Ольга Левицкая ролен башҡара һәм  (инг.)баш. тигән йырҙы йырлай. 2014 йылда Жамала режиссёр Максим Паперниктың «Алиса мөғжизәләр илендә» тигән телевизион мюзиклында Ҡарышлауыҡ ролендә ҡатнаша.

2014 йылдың 1 октябрендә Жамаланың Thank You исемле беренсе мини-альбомының релизы үткәрелә. Альбомдың музыкаль продюсерҙары — Евгений Филатов һәм йырсының төркөмөндәге гитарасы Сергей Еременко.

### 2015—хәҙерге ваҡыт: ''Подих'' һәм «Евровидение»

12 октября 2015 йылдың 12 октябрендә  эфирында Жамаланың студияла яҙылған дүртенсе альбомы — *Подих* презентациялана. Альбомдың продюсеры Евгений Филатов була. Йырҙарҙың һүҙҙәре һәм көйө авторҙаштар Виктория Платова, Арт Антонян («Обещание», «Sister’s Lullaby» йырҙары), Роман Черенов, ул Morphom тигән исем аҫтында нығыраҡ билдәле («Більше» йыры) һәм «The Erised» төркөмө («Drifting Apart» йыры) менән хеҙмәттәшлектә Жамала тарафынан ижад ителә. Альбомда украин яҙыусыһы Лина Костенко («Неандертальці» йыры) һәм Рәсәй шағирәһе Марина Цветаева («Ночь» йыры) шиғырҙарына яҙылған йырҙар ҙа бар. Альбомда бөтәһе ун ике төп трек һәм бер бонус трегы («Заплуталась») бар. *Подих* альбомы 2016 йылғы  музыкаль премияһының «Иң яҡшы альбом» номинацияһында еңеп сыға, ә «Иные» йыры Рәсәй режиссёры Александр Якимчуктың шул уҡ исемдәге телесериалының саундтрегы итеп алына.

2015 йылдың декабрь башында Киевта француз-белги режиссёры Олиас Барконың  тигән фильмы төшөрөлөп бөтә, унда Жамала фрейлинаны уйнай. 2016 йылдың 26 ғинуарында Жамала «Евровидение 2016» конкурсына милли һайлауҙа ҡатнашасағы тураһында иғлан итә. Үҙенең «1944» тигән йыры менән финалға сыға һәм еңеү яулай.

Стокгольмда ярыш барышында йырсы конкурс йырындағы иң яҡшы юл өсөн «Eurostory Awards 2016» премияһын ала, шулай уҡ «Художестволы приз» номинацияһында  (инг.)баш. премияһына лайыҡ була. «Евровидение» конкурсының 15 май төнөндә үткән финалында Жамала 534 очко менән еңеү яулай. 16 майҙа Украина Президенты Пётр Порошенко йырсыға «Украинаның халыҡ артисы» тигән почётлы исем бирә. 20 майҙа Жамала «Йыр илһамы» тигән махсус номинацияла «Cosmopolitan Awards» премияһы менән билдәләнә. 26 майҙа Жамалаға «Киев ҡалаһының почётлы гражданы» тигән исем бирелә. 29 майҙа Жамаланың «Ил тауышы» проектының етенсе миҙгелендә тренер буласағы тураһында белдерелә. 10 июндә студияла яҙылған дүртенсе *1944* альбомының релизы үткәрелә, уны бөтә донъяла таратыу менән Universal лейблы шөғөлләнә. 2016 йылдың 25 июнендә *Подих* альбомы менән таныштырыу концерты була.

## Шәхси тормошо

Музыкаль тәнҡитселәр билдәләүенсә, Жамала сәхнәлә сағыу, хисле, ә тормошта тыныс, тотанаҡлы, теүәллекте ярата. Йырсы шәхси тормошо тураһында һөйләп бармай, шулай ҙа кейәүгә сығыу, ғаилә ҡороу хыялы барлығын йәшермәй, ләкин уның иҫ киткес тығыҙ графигына түҙерлек ир-егет табылыуын күҙ алдына ла килтерә алмай. Жамала, уның үҙ һүҙҙәренә ҡарағанда, донъя көтөргә бик әүәҫ. Әйтеүенсә, кейеме донъяға һәм музыкаға мөнәсәбәтенә тап килә. Жамала йога менән мауыға. Йырсы ислам динендә тора. Тышҡы ҡиәфәтенә ҙур иғтибар бирмәй: «Мин — йырсы, ә ҡурсаҡ түгел. Мин сәхнәлә беренсе сиратта музыка тураһында уйлайым, һәм башҡа бер нәмә лә иғтибарымды алырға тейеш түгел».

Әлеге көндә Жамала Киевта тора. Йырсының ата-әсәһе, Рәсәй гражданлығы алып, Ҡырымда йәшәй. Жамала донъя буйлап күп сәйәхәт итә. Эшләп тапҡан аҡсаһын йырсы ижадҡа тотона, музыкаһы һәм клиптары донъя йондоҙҙарының хиттары тиңендә булһын тип тырыша.

## Дискография

### Студияла яҙылған альбомдар
* 2011: *For Every Heart*
* 2013: *All or Nothing*
* 2015: *Полих*
* 2016: *1944*

### Концерт альбомдары
* 2012: *For Every Heart: Live at Arena Concert Plaza*

### Мини-альбомдар
* 2014: *Thank You*
* 2016: *1944*

### Дәүләт бүләктәре
* 2016 — Украинаның халыҡ артисы

## Бүләктәр һәм номинациялар
**2009:**
* йәш башҡарыусыларҙың «Яңы тулҡын» халыҡ-ара конкурсы еңеүсеһе.
* «Йыл кешеһе» премияһы, «Украиндар кумиры» номинацияһы.
**2010:**
* «Шоумания-2009» наградаһы, «Йыл асышы» номинацияһы.
* «ELLE Style Award» премияһы, «Йыл ҡатын-ҡыҙ йырсыһы» номинацияһы.
**2012:** «Best Fashion Awards» мода премияһы, «Илһам» махсус номинацияһы.

**2013:** «ELLE Style Award-2012» премияһы, «Йыл ҡатын-ҡыҙ йырсыһы» номинацияһы.

**2014:** «Red Apple Awards» премияһы, Art номинацияһы (мәҙәниәтте үҫтереүгә һәм тыныслыҡты нығытыуға индергән өлөшө өсөн).

**2016:**
* «YUNA» музыкаль премиялары, «Иң яҡшы соло-артист», «Иң яҡшы альбом» (*Подих*), «Иң яҡшы йыр» («Ливень»), «Иң яҡшы дуэт» («Ливень»: Андрей Хлывнюк, Жамала һәм Дмитрий Шуров) номинацияларында.
* «Eurostory Awards 2016» премияһы: «Евровидение» конкурсында конкурс йырының иң яҡшы юлы өсөн — «You think you are gods, but everyone dies».
* «Marcel Bezençon Award» премияһы «Художестволы приз» номинацияһында (Best artistic performance).
* 61-се «Евровидение» йыр конкурсы еңеүсеһе.
* «Украинаның халыҡ артисы» почётлы исеме.
* «Киевтың почётлы гражданы» исеме.
* «Cosmopolitan Awards» премияһы, «Йыл илһамы» махсус номинацияһы.

## Иҫкәрмәләр
; Аңлатмалар
; Сығанаҡтар

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 

## Һылтанмалар
*