Нөркәй

**Нөркәй** () — Башҡортостандың Туймазы районындағы татар ауылы. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 850 кеше. Собханғол ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452774, ОКАТО коды — 80251861005.

## Тарихы
Нөркәй ауылы 1764 йылда Ф. Д. Гладышевтан бурысҡа 38 һум алған башҡорт Сәмәнғол Сәлимовтың баҫылып сыҡҡан бурыс яҙмаһында беренсе тапҡыр телгә алына. Әммә был ауыл Байлар улусына (Сәләгуш түбәһенә) ҡарай. Ҡыр-Йыландарҙың ауылы — ғәсабә башҡорттар индергән ерһеҙ башҡорттарҙың тыуған ере. Керҙәшлек тураһында килешеү яҙмаһының тексы архивта һаҡланған. «Мең ете йөҙ ҡырҡ икенсе йылдың ун бишенсе февралендә, Ҡаҙан юлы Өфө өйәҙе Ҡыр-Йылан улусының Япрыҡ ауылынан башҡорттар Утәгән һәм Аҡҡанай Таҡановтар, Йолғош Япрыҡов, Сөйөндөк Һағындыҡов, Ҡуҙы ауылынан Тимекәй һәм Зийән Ҡуҙыевтар, Төмәнәк ауылынан Дәүләт һәм Биктыш Төмәнәковтар крепостной эштәре буйынса ошо яҙманы бирә шул уҡ Ҡаҙан юлы Байлар улусының Точино ауылы башҡорттары Иҫәкәй Сапаевҡа, Балтас Доссаевҡа, шул уҡ улустың Сөлти ауылынан Мөслим Сөлтингә, Үрмет ауылынан Ҡадирмәт Салтанаевҡа, Теперлә ауылынан Яуыш һәм Марат Бағышаевтарға, Әмекәй ауылынан Ороҫмәт Тоҡошевҡа, Ҡормаш ауылынан Искәндәр Ҡормашевҡа, Дауыт Сөләймәновҡа һәм шул уҡ ауыл типтәрҙәре Мөслим Биғәшевҡа, Мостафа Таймәтовҡа, Илтемир ауылынан Биксәнтәй Туймәтовҡа, Әбделсәлим Юртыҡуевҡа, Әбделкәрим һәм Яҡуп Уразовтарға, Биккинә Үҫәйевкә, Әбдей Ҡалмаевҡа, Темир Йелдешевҡа, Ҡасҡын ауылы башҡорттары Иткинә, Сәйет һәм Асан Мырҙаҡуевтарға, Үтәй Сөләймәновҡа, Сөкәй ауылы башҡорттары Ҡадирмәт Ишелинға, Ҡотломәт Мәскәүевҡа, Сөлөк Сапаровҡа, Иҫке Байлар ауылы башҡорттары Ишмен Айтуғановҡа, Бүләр улусы Иҫәнсубина ауылынан башҡорттар Сәйет Мәскәүовҡа, Уразай Ишмәневҡа, Йосоп Сөләймәновҡа, Гәрәй улусы Таҡталасыҡ башҡорттары Арыҫлан һәм Биҙәл Килмәковтарға, Теләкәй ауылынан өс балаһы һәм һәм өс ҡустыһы менән яһаҡлы татар Әйүкә Әсәновҡа, Үтәгән һәм Аҡанай һәм Юлышты үҙҙәренең иптәштәре Иҫәкәй менән, Балтас һәм Мөслим һәм Мостафаны иптәштәре менән үҙебеҙҙең аҫаба ерҙәргән 35 ихата менән урынлашырға рөхсәт иттек, һәм шул аҫаба ерҙәрҙә ер һөрөргә һәм бесән сабырға, ҡара һәм ҡыҙыл урмандарға эйә булырға һәм шул урмандарҙа солоҡ эшләргә рөхсәт иттек». Улар «йыл һайын унышар һыуһар яһаҡ түләү өсөн» урынлаштырылалар.

Нөркәй-байларҙар Ҡыр-Йылан аҫаба ерҙәрендә Яңы Нөркәй тип аталған үҙ керҙәшлек торағын булдырған, тип уйларға кәрәк. Киләһе быуаттарҙа ла уның исеме шулай булған. Бында төп ауылдың тәүге күскенсеһе Нөркәй Зәитов та (1723—1812) йәшәгән. Уның 59 йәшлек улы Хәсән Нөркәйев, VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса, бында үҙенең улдары Хәмиҙулла (27 йәшлек), Хәбибулла (19), Хәлиулла (4 йәш) менән йәшәгән.

Яңы тораҡ пунктын булдырыу ваҡыты — яҡтар араһындағы килешеү датаһы — 1742 йыл.

Бында 1816 йылда — 51, 1834 йылда — 59, 1850 йылда — 82, 1859 йылда — 95 йән башҡорт-керҙәш йәшәгән. 1870 йылда 30 йортта ике енестәге 219 башҡорт йәшәгән. 1905 йылда 78 ихата һәм 454 кеше булған, 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 97 йортта 512 башҡорт күрһәткән.

1834 йылда 120 башҡортҡа 8 бот ужым, 176 бот ярауай иген, 24 бот картуф сәселә.

Ауыл XIX быуаттан хәҙерге атамаһын йөрөтә.

2008 йылға тиклем ауыл Нөркәй ауыл Советы үҙәге була.

## Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар. Башҡорттар йәшәй (2002).

## Халыҡ һаны
**Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)**

## Географик урыны
Ауыл Өҫән йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
* Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 8 км.

## Урамдары
Урам исеме:

* Тимер юл урамы ()
* Йәшел урамы ()
* Йәшел тыҡрығы ()
* Сәнәғәт гараж кооперативы 31 биләмәһе ()
* Тыныслыҡ урамы ()
* Йәштәр урамы ()
* Йәштәр тыҡрығы ()
* 1-се Май урамы ()
* 1-се Май тыҡрығы ()
* Ҡала яны урамы ()
* Сәнәғәт урамы ()
* Таң урамы ()
* Миләшле урамы ()
* Йәйғор тыҡрығы ()
* Яҡты урамы ()
* Ауыл (урамы) ()
* Мәктәп урамы ()
* Төҙөлөш урамы ()
* Мәктәп тыҡрығы ()

## Һылтанмалар
* 
* 
* «Налог Белешмәһе» системаһында Нөркәй ауылы

## Иҫкәрмәләр