Воронеж дәүләт сәнғәт институты

**Воронеж дәүләт сәнғәт институты** () — Үҙәк-Ҡара тупраҡлы төбәктең иң алдынғы мәҙәниәт һәм сәнғәт үҙәге. Юғары уҡыу йорто эшләгән ваҡытта өс меңгә яҡын актер, музыкант һәм рәссам әҙерлек үтә. Вуз тамамлаусылар араһында 200-ҙән ашыу Халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаттары һәм дипломанттары бар; 80-дән ашыу кеше Рәсәйҙең сәнғәт һәм мәҙәниәт өлкәһендә маҡтаулы исемгә лайыҡ була.

## Тарихы
Юғары уҡыу йортона 1971 йылда Воронеж дәүләт сәнғәт институты булараҡ нигеҙ һалына. Институттың беренсе ректоры доцент, фәлсәфә фәндәре кандидаты В. Н. Шапошников була. 1980 йылда уны был поста профессор, РСФСР-ҙың халыҡ артисы В. В. Бугров алмаштыра. 1998 йылда уҡыу йорто Воронеж дәүләт сәнғәт академияһыисемен ала. 2003 йылдан уны профессор, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре В. Н. Семенов етәкләй. 2013 йылдың 27 июнендә ректор итеп Эдуард Владиславович Бояк һайлана. 2015 йылдың 1 июненән ул үҙ теләге менән вазифаһынан китә. Ректор вазифаһын башҡарыусы итеп сәнғәтте өйрәнеү фәне кандидаты, музыка тарихы кафедраһы мөдире, ғилми эш буйынса элекке проректор Скрынников Ольга Анатольевна тәғәйенләнә. 2015 йылда юғары уҡыу йорто ҡабат исемен үҙгәртә һәм элекке Воронеж дәүләт сәнғәт институты исемен кире ҡайтара.

### «Муза» скульптураһы
25 йыл эсендә бинаның фасады аркаһында, уның төп ишеге өҫтөндә, «Муза» скульптура композицияһы урынлашҡан. Скульптура авторы — Воронеждың билдәле скульпторы Мельниченко Александр Владимирович. Скульптура композицияһы рәсми мәҙәниәт һәйкәл рәсми статусына эйә түгел һәм сәхнә артынан күгәрсендәр урауында килеп сығған йәш ҡыҙҙы һынландыра. 2013 йылдың авгусында сәнғәттә прогрессив йүнәлеш вәкиле булған һәм академияның ғалимдары советының хуплауын алған яңы ректор Эдуард Бояков скульптура алына. Бил йәһәттән Воронеждың билдәле рәссамдары һәм скульпторҙары ҡәнәғәтһеҙлек белдерә: скульптура композицияһы авторы быны вандаллыҡ тип атай, Рәсәй Рәссамдар Союзының Воронеж ойошмаһы етәксеһе Алексей Смирнов та академия етәкселегенең ҡылығын хупламай, Рәсәй художество академияһының мөхбир ағзаһы Юрий Астапченко академиянан китеү ниәтен белдерә: «ошоға оҡшаш бер нәмә эшләмәгән кешеләр үҙ өҫтөнә ҡыйратырға ҡыйыулыҡ ала. Академияла башҡаса уҡытмам тип уйлайым, китергә ниәтләйем…». ВДСИ студенттары ла скульптураны урынына ҡайтарыуҙы талап итә, ҡайһы бер уҡытыусылар ҡаршылыҡ йөҙөнән эштән китә, шулай уҡ вузды элек тамамлаусылар һәм ябай халыҡ үҙенең ҡәнәғәтһеҙлеген белдерә. Ректор һүҙҙәренә ҡарағанда, «скульптура академияның күҙалланған ремонт планына һәм яңы дизайнына тура килмәй» һәм Брежнев дәүере ҡалдығы булып тора, шуға уны алырға ҡарар итә. Скульптура урынына яңы нимәлер ҡуйыу планлаштырылмай. Һүтеп алынғандан һуң скульптура күпмелер ваҡыт академия эргәһендәге скверҙа урынлаша, уның артабанғы яҙмышы билдәһеҙ, ләкин ректор һүҙҙәренә ҡарағанда, «Муза» музыка мәктәбенә юллана.

## Структураһы
Воронеж дәүләт сәнғәт институты ижади һөнәр студенттарына 3 факультетта белем бирә:

* музыка факультеты
* театр факультеты
* һынлы сәнғәте факультеты

Институтта **5 һөнәр буйынса:**
* 53.05.01 — концерт башҡарыу сәнғәте, һөнәрҙәр:
** «Фортепиано»
** «Концерт өсөн ҡыллы ҡоралдары»:
*** скрипка,
*** альт,
*** виолончель,
*** контрабанда;
** «Концерт өсөн тынлы һәм һуҡма ҡоралдар»:
*** флейта,
*** кларнет,
*** гобой,
*** фагот,
*** торба,
*** валторна,
*** тромбон;
** «Көнцерт өсөн халыҡ ҡоралдары»:
*** балалайка,
*** домра,
*** баян,
*** аккордеон,
*** гитара;
* 53.05.02 — Опера-симфоник орекстр һәм академик хорҙәң художество етәксеһе («Академик хорҙың художество етәксеһе» һөнәре)
* 53.05.05 — Музыканы өйрәнеү
* 54.05.02 — һынлы сәнғәт («Рәссам-һынлы сәнғәт», станковая живопись һөнәрҙәре)
* 52.05.01 — Актерлыҡ сәнғәте («Драма театры һәм кино артисы» һөнәре)

өс **бакалавриат йүнәлеше** буйынса:

53.03.02 — Музыкаль-инструменталь сәнғәт

профилдәр буйынса:

* Фортепиано;
* Оркестр ҡыллы ҡоралдары;
* Оркестр тынлы һәм һуҡма ҡоралдар;
* Баян, аккордеон һәм ҡыллы музыка ҡоралдары

53.03.03 — вокал сәнғәте, академик йырлау профиль;

53.03.06 — Музыка ғилеме һәм музыкаль-ҡулланма сәнғәте, Этномузыкология профиле буйынса 400 самаһы студент белем ала

## Билдәле уҡытыусылар
* И. В. Сачко
* И. Н. Пожидаев — фортепиано кафедраһы профессоры
* В. Э. Девуцкий — сәнғәтте өйрәнеү фәне докторы
* Л. А. Мерцалова — тарих фәндәре докторы
* Е. Б. Трембовельский — сәнғәтте өйрәнеү фәне докторы
* В. В. Тополага — 13 атҡаҙанған артист тәрбиәләй.
* Г. Я. Сысоева — профессор, сәнғәтте өйрәнеү фәне кандидаты, РФ-ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, ВДСИ-ҙың этномузыкология кафедраһы мөдире

### Элекке уҡытыусылар
* Анатолий Иванов — СССР һәм Рәсәй театр режиссеры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Герман Меньшенин — СССР театр актеры һәм режиссеры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, актер Олег Ефремовтың ике туған ағаһы.
* Гаррий Оганезов — СССР һәм Рәсәй дирижеры һәм кларнетисы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы.
* Зиновий Анчиполовский — профессор, театр белгесе, әҙәбиәт һәм театр тәнҡитсеһе.

## Билдәле тамамлаусылар
* Борис Юхананов — театр режиссеры, актер, педагог, Станиславский Электротеатрының художество етәксеһе.
* Дмитрий Дьяченко — кинорежиссер, сценарист һәм продюсер.
* Нина Чусова — актриса, театр режиссеры.
* Юрий Муравицкий — актер, драматург һәм театр режиссеры, «Алтын битлек» театр премияһы лауреаты.
* Святослав Ещенко — юморит, актер.
* Анатолий Абдулаев — театр һәм кино актеры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Сергей Астахов — театр һәм кино актеры.
* Татьяна Бабенкова — театр һәм кино актеры.
* Герман Греков — театр режиссеры, актер һәм драматург.
* Дмитрий Быковский — театр һәм кино актеры, йырсы.
* Евгения Серебренникова — театр һәм кино актеры.
* Федор Добронравова — театр һәм кино актеры, кинопродюсер, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Валерий Потанин — театр актеры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Сергей Карпов — театр актеры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Сергей Дорогов — театр һәм кино актеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы.
* Әхмәт Закаев — чечен дәүләт эшмәкәре, Чечня Республикаһы Ичкерияның элекке хөкүмәт башлығы.
* Алла Одинг — театр һәм кино актеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы.
* Марина Русакова — театр актеры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы.
* Константин Тополага — театр һәм кино актеры, Рәсәй федерацияһының атҡаҙанған артисы.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт Воронежского государственного института искусств