Бәхтизин Рәмил Нәзиф улы

**Бәхтизин Рәмил Нәзиф улы** (30 март 1955 йыл) — ғалим-математик, юғары мәктәп һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Фәндәр Академияһы академигы (2016), Физика-математика фәндәре докторы (1992), профессор (1994). 2014—2019 йылдарҙа Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры. Башҡортостан Республикаһының 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (2018). Башҡортостан вуздарының ректорҙар советы рәйесе (2018). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001), Рәсәй Федерацияһы газ сәнәғәтенең почётлы хеҙмәткәре (1998) һәм почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре. (2010). Башҡортостан комсомолының фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (1986). Вьетнамдың (2016) һәм Таджикстан Республикаһының (2016) Дуҫлыҡ ордендары кавалеры.

## Биографияһы
Рәмил Нәзиф улы Бәхтизин 1955 йылдың 30 мартында Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының элекке мөхбир ағзаһы, үҫемлек белгесе Нәзиф Бәхтизиндың (1927—2007) улы.
 
1977 йылда Санкт-Петербург дәүләт университетының механика-математика факультетын тамамлаған. («Математика» һөнәре буйынса).

1980—1983 йылдарҙа М. Азизбеков исемендәге Әзербайжан нефть һәм газ институты аспиранты, 1990—1992 йылдарҙа — докторанты.

1977 йылдан Өфө нефть институтында (хәҙер Өфө дәүләт нефть техник университеты) төрлө вазифаларҙа эшләй: юғары математика кафедраһы инженеры, уҡытыусыһы, профессоры, кафедра мөдире, вуздың фән буйынса проректоры, 2014 йылдан — ректор вазифаһын башҡарыусы, 2015 йылдан — ректор.

2015 йылдың 24 апрелендә Өфө дәүләт нефть техник университеты ректорын һайлау буйынса конференция булды. Тауыш биреү һөҙөмтәһендә өс кандидат араһынан профессор, физика-математика фәндәре докторы Рәмил Бәхтизин еңеүсе тип иғлан ителде. Ул 2014 йылдан алып вуз ректоры вазифаһын башҡарыусы ине.

2011—2015 йылдарҙа Рәмил Нәзиф улы бер үк ваҡытта Башҡортостан Фәндәр Академияһы Президенты булды.

2016 йылдың сентябрендә Рәмил Бәхтизин Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәтенә лайыҡ булды, ә Рәсәй һәм Вьетнам халыҡтары араһындағы дуҫлыҡты нығытыуҙағы, белем биреү һәм фән өлкәләрендә бәйләнештәрҙе үҫтереүҙәге юғары ҡаҙаныштары өсөн Вьетнам Социалистик Республикаһының Дуҫлыҡ ордены менән бүләкләнде.

2016 йылдың 31 октябрендә Өфө дәүләт нефть техник университетының Ғилми советы ултырышында Тажикстан Республикаһының Өфөләге Генераль консулы Олимхон Шамсов вуз ректоры Рәмил Бәхтизинға Тажикстандың *Дуҫлыҡ орденынын* тапшырҙы.

2016 йылдың 9 сентябрендә үткән һайлау йомғаҡтары буйынса, юғары уҡыу йорто етәксеһе Чеверев округы (Дүртөйлө һәм Илеш райондары) һайлаусыларының 80 процент тауышын йыйып, ҙур өҫтөнлөк менән оппоненттарын уҙып китте һәм Башҡортостан Республикаһының 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайланды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, үҙенең депутатлыҡ эшмәкәрлеге барышында Рәмил Бәхтизин төрлө өлкәләрҙә бер нисә закон сығарыу башланғысын индерергә ниәтләй. Тәү сиратта был «Терәк юғары уҡыу йорто тураһында» ҡанун, шулай уҡ район мәктәптәрендә робот техникаһы кластарын булдырыуға ярҙам итергә һәләтле закондар. Минең тәжрибәм, шулай уҡ коллегаларымдың тәжрибәһе һәм белеме Башҡортостандың артабанғы үҫешенә булышлыҡ итер тип иҫәпләйем, — тип билдәләй Рәмил Бәхтизин. — Төбәк инфраструктураһын һәм социаль үҫешен яҡшыртыу, биләмәләрҙе төҙөкләндереү, халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеү буйынса алдыбыҙҙа ҙур эш тора.

## Йәмәғәт эшмәкәрлеге
* Башҡортостан Республикаһының 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (2018).
* Башҡортостан вуздарының ректорҙар советы рәйесе (2018).
* Рәсәй һәм Әзербайжан вуздары ассоциацияһының рәйестәше (2016).
** 2016 йылдың 28 ноябрендә Рәмил Бәхтизин Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы делегацияһы составында Әзербайжан Президенты Илһам Алиев менән осрашыуҙа ҡатнашты.
** 2018 йылдың октябрендә Рәмил Бәхтизин Өфө дәүләт нефть техник университеты делагацияһы менән Әзербайджанда Рәсәйҙең 15 юғары уҡыу йорто менән берлектә «Мәғариф—2018» халыҡ-ара күргәҙмәһендә ҡатнашты.

## Фәнни хеҙмәттәре

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2020)
* Таджикстан Республикаһының Дуҫлыҡ ордены (2016)
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәте (2016)
* Вьетнам Социалистик Республикаһының Дуҫлыҡ ордены (2016)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы фән һәм техника хеҙмәткәре (2015)
* Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Маҡтау ҡағыҙы (2015)
* Академик П. Л. Каписа миҙалы (2005)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001)
* Рәсәй Федерацияһы газ сәнғәтенең почётлы хеҙмәткәре (1998)
* Башҡортостан комсомолының фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (1986)

## Һылтанмалар
* Рамиль Бахтизин: «Мы в неоплатном долгу перед селянами»
* Романов В. Рамиль Бахтизин — яркий пример самоотверженного служения науке (К 60-летию видного ученого). «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 30 март.
* Телемост Уфа — Вунгтау соединил УГНТУ и потенциальных абитуриентов. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 14 декабрь
* Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998. — 703 с.
* Кафедра математики УГНТУ 
* Рәмил Бәхтизин — Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры

## Өҫтәмә мәғлүмәт
Ғаиләһе:
* атаһы Бәхтизин Нәзиф Раян улы (1927—2007) — профессор, 1961—1973 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының (хәҙер Башҡорт дәүләт аграр университеты) проректоры һәм ректоры.
* Әсәһе Гөлниса Мәхмүт ҡыҙы (Әмирова) — математика уҡытыусыһы;
* Ҡатыны Милә Рәшит ҡыҙы (Мөлөкова) — архитектор;
* ҡыҙы Әлиә.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Бәхтизин Рәмил Нәзиф улы   
* Энциклопедия Урала