Гумилёв Лев Николаевич

**Лев Николаевич Гумилев** (урыҫ. *Лев Николаевич Гумилев*; 1912 йылдың 1 октябре – 1992 йылдың 15 июне) – СССР һәм Рәсәй ғалимы, тарихсы-этнолог, тарих һәм география фәндәре докторы, төрки халыҡтар белгесе, шағир, фарсы теленән тәржемәсе. 

## Биографияһы
Анна Ахматова менән Николай Гумилевтың улы. Анна Андреевна – үҙ һүҙле шағирә, ғәҙәти булмаған әҙәбиәт белгесе. Ә ире Николай Гумилев – репрессияға дусар булған шағир, бөйөк шәхес.

Ошо ике бөйөк әҙәбиәтсенең улы Лев  Гумилевты йәштән үк эҙәрлекләй башлайҙар. 19 йәшенән үк төрмәгә ябып ҡуялар.

1938 йылда Ленинград университеты студенты Лев Гумилевтың тағы 5 йылға ултырталар. Йәшәү, эшләү урыны – Норильск. Ул баҡыр рудниктарында яфалана, техник, геолог, химик-лаборант һөнәрҙәрен үҙләштерә.

1944 йылда ул, ғариза яҙып, үҙ теләге менән һуғышҡа китә, зенит-артиллерия дивизияһында һуғыша, Берлинғаса барып етә. Һуғышты тамамлап ҡайтҡан йәш егет йәнә Ленинград университетында белемен дауам итеп, бер аҙҙан уҡыуҙы тамамлай һәм аспирантураға инә.

1948 йылда Лев Гумилев «Беренсе төрки ҡағанатының сәйәси тарихы» тигән темаға диссертация өлгөртә һәм уны яҡлай.

Яңынан бер йылдан Лев Гумилевты тағы ҡулға алып (әсәһе менән бәйле рәүештә Үҙәк Комитет ҡарарында хәтәр һүҙҙәр әйтелә), Ҡарағанда ҡалаһы янындағы айырым режимлы лагерға ябалар. Ғалим 1956 йылда ғына ҡотолоп, иреккә сыға.

Тағы дүрт йылдан ғалим «VI-VIII быуаттарҙа боронғо төркиҙәр» тигән темаға докторлыҡ диссертацияһын тамамлай.  География белеме буйынса докторлыҡ диссертацияһын өлгөртә.

Тарихсыға 2005 йылда Ҡаҙанда һәйкәл ҡуйылған (авторы: Мәскәү скульпторы Владимир Демченко)( Александр Головачев менән берлектә)

## Л. Н. Гумилевтың төп хеҙмәттәре

* "Этногенез и биосфера Земли", АСТ, Пастель, 2005 г., ISBN 5-17-031811-1, 5-271-12025-2
* "Конец и вновь начало", АСТ, АСТ Москва, Хранитель, 2007 г., ISBN 978-5-17-044877-7, 978-5-9713-5990-6, 978-5-9762-3829-9
* "В поисках вымышленного царства", Товарищество "Калашников – Комаров и К", 1992 г., ISBN 5-87495-006-0
* "Древняя Русь и Великая степь", Пастель, АСТ, 2004 г., ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2
* "История народа хунну", АСТ, Люкс, 2004 г., ISBN 5-17-026629-4, 5-9660-0501-X
* "Тысячелетие вокруг Каспия", АСТ, АСТ Москва, Харвест, 2008 г., ISBN 978-5-17-051463-2, 978-5-9713-9145-6, 978-985-16-6196-7
* "Черная легенда", Айрис-Пресс, 2008 г., ISBN 978-5-8112-3377-9
* "Древний Тибет", ДИ – ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-022-0
* "Открытие Хазар", ДИ-ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-023-9
* "Волшебные папиросы" 1993 (написал в Норильск лагере в 1942 году, решился записать на бумаге в 1966 году, решились издать только посмертно)
* Полная библиография Л.Н. Гумилева (урыҫ.)

## Шиғри әҫәрҙәр
Лев Гумилев шигырҙар ҙа яҙған:


```
Земная слава - как дым.
Земная слава - живым.
А мертвым - черная высь,
Где тесным кругом сплелись,
Верша земные дела,
Созвездья добра и зла.
Но в звездный круг, не боясь,
Входи заколотый князь!
Внизу поносит народ
Тебя - причину невзгод,
Но вечный звезд хоровод
Теперь твой дом и народ. 
1936
```


## Шулай уҡ ҡарағыҙ

* Этнос
* Пассионар теорияһы этногенез

## Әҙәбиәт

* 
* 
* Вспоминая Л. Н. Гумилёва : Воспоминания. Публикации. Исследования / сост. и коммент. В. Н. Воронович, М. Г. Козырева ; Мемор. Музей-квартира Л. Н. Гумилёва, Фил. Музея А. Ахматовой в Фонтанном доме. — СПб. : Росток, 2003. — 368 с. : портр., ил. — (Неизвестный XX век).
* 
* 
* *Гумилёв Л. Н.* «Дар слов мне был обещан от природы»: Полное собрание творческого художественного наследия / Подг. текста, коммент. М. Г. Козыревой, В. Н. Вороновича. — СПб.: ООО «Издательство Росток», 2004. — 624 с. — ISBN 5-94668-030-7
* 
* «Живя в чужих словах…»: Воспоминания о Л. Н. Гумилёве / Сост. В. Н. Вороновича, М. Г. Козыревой. — : ООО «Издательство Росток», 2006. — 624 с. — ISBN 5-94668-037-4
* *Дегтярёв Г. М., [[Колотило, Леонид Григорьевич|Колотило Л. Г.]]* Этногенез — явление космическое. К 25-летию пассионарной теории этногенеза // Ленинградский университет. — 11 мая 1990.
* 
* Рыжкова Любовь. Победоносная ноосфера. Лев Гумилёв: традиции и заблуждения // Великороссъ, 2016, № 2 (92). [Электронный ресурс]. URL: http://www.velykoross.ru/journals/all/journal_54/article_2991/
* *Иванов-Ростовцев А. Г., Колотило Л. Г.* Все мы сопричастны Вселенной… // Санкт-Петербургский университет. — 2 октября 1991.
* 
* 
* 
* 
* Л. Н. Гумилёв. Pro et contra: Личность и творчество Л. Н. Гумилёва в оценках российских мыслителей и исследователей. Антология / Сост.: Н. М. Дорошенко, И. Ф. Кефели. — СПб.: Изд. Русского Христианского гуманитарного института, 2012. — 1007 с. — ISBN 978-5-88812-525-0
*  

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

*  
* 
* 
* 
*  
* 
* «Лев Гумилёв. Преодоление хаоса» . Документальный фильм, 2007 г. Автор и режиссёр — Виктор Правдюк.