Һедда Циннер

**Һедда Циннер** — (; 20 май 1905 йыл — 4 июль 1994 йыл) — йәһүд сығышлы немец (алман) яҙыусыһы, актёр, журналист һәм радио хеҙмәткәре.

## Биографияһы
Һедда Циннер 1905 йылдың 20 майында Львов ҡалаһында йәһүд Адольф Циннер ғаиләһендә тыуған. Мәктәптән һуң 1923—1925 йылдарҙа Венала театраль академияла уҡый. 1929 йылда Берлинда йәшәй башлағанға тиклем төрлө сәхнәләрҙә уйнай. 1929 йылда Циннер Германия Коммунистар партияһына инә (1946 йылдан — Германия Социалистик берҙәм партияһы — СЕПГ).

1930 йылдан Циннертөрлө баҫмаларҙа социаль-сәйәси һәм сатира-тәнҡитле шиғырҙарын баҫтыра. Фриц Эрпенбек менән танышып, тиҙҙән уға тормошҡа сыға. «Ҙур ҡамалыш» () тип аталған тентеү, ҡулға алыуҙарҙан һуң1933 йылдың 15 мартында ғаиләгә ашығыс рәүештә Венаға ҡасырға тура килә. Киләһе йылына Прагаға күсенәләр, унда Һедда «Студия-1934» тип аталған сәйәси кабаре төҙөй һәм етәксе була ().

1935 йылдың апрелендә Циннер ире менән СССР-ға күсенә. Башта Мәскәүҙә урынлашалар, ул «Көрәшселәр (Борцы)» кинокартинаһында героиняның — дирижер Клеберсбуш ҡатынының — тауышын немец телендә яңғырата (1936).

1935—1941 йылдарҙа Һедда Циннер «Мәскәү тауышы» радиоһының нем телендәге редакцияһында эшләй, радиопьесалар яҙа, «Немец үҙәк газетаһы» () һәм башҡа баҫмаларҙа әҫәрҙәре сыға. . и различных литературных изданиях. СССР Яҙыусылар Союзы ағзалығына кандидат була.

1936 йылдың декабрендә Циннер совет гражданлығы ала.

1938 йылда Һедда Циннер "Немец үҙәк газетаһы"нда бүлек мөдире урынбаҫары.

1941 йылдың сентябренән Циннер вела передачи для женщин на «Немец халыҡ радиостанция»һының () ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тапшырыуҙарын алып бара.

1941 октябренән 1943 йылға тиклем Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә эвакуацияла була, ошонда уның улы Йон донъяға килә.

1945 йылдың июнендә Һедда Циннер ғиләһе менән Берлинға ҡайта.

1946 йылда Радиохәбәрҙәр йортонда () режиссёр булып эшләй башлай.

1950—1960 -сы йылдарҙа Шиффбауердаммдағы Театрҙа () режиссёр булып эшләй.

1946 йылда Циннер Немец ҡатын-ҡыҙҙар советына һайлана.

1958 йылда Германияның Социалистик берҙәм партияһының — (СЕПГ) V съезы делегаты итеп һайлана.

1959 йылдан Һедда Циннер Сит илдәр менән мәҙәни бәйләнештәр йәмғиәтенең рәйес урынбаҫары була.

1975 йылда Циннер ГДР-ҙың «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены менән бүләкләнә. ГДР Яҙыусылар Союзының почетлы ағзаһы итеп алына.

Циннер ГДР-ҙың Демократик ҡатын-ҡыҙҙар союзында әүҙем эшләй, Германия-совет дуҫлығы йәмғиәтендә ҙур эш башҡара.

Берлинда Доротеенштадт зыяратында ерләнгән.

## Әҫәрҙәре
* *Unter Dächern* — «Под крышами». Стихи, 1936
* *Das ist geschehen* — «Это случилось». Стихи, 1939
* *Caféhaus Payer* — «Кофейня „Пайер“». Пьеса, 1945
* *Humanistisches Sonett* — «Гуманистический сонет», 1947
* *Alte Dichtung und Folklore fern und nah* — «Древняя поэзия и фольклор издали и вблизи». Эссе, 1947
* *Alltag eines nicht alltäglichen Landes* — «Обычный день необычной страны». Очерки и стихи, 1950
* *Spiel ins Leben* — «Игра в жизнь». Пьеса, 1951
* *Der Mann mit dem Vogel* — «Человек с птицей». Комедия, 1952
* *Freie Völker, freie Lieder* — «Свободные народы — свободные песни». Стихи, 1952
* *Wir fahren nach Moskau* — «Мы едем в Москву». Рассказы для детей, 1953
* *Der Teufelskreis* — «Чёртов круг». Драма, 1953
* *Nur eine Frau* — «Всего лишь женщина». Роман, 1954
* *Lützower* — «Лютцовцы». Спектакль, 1955
* *General Landt* — «Генерал Ландт». Спектакль, 1959
* *Was wäre wenn …?* — «Что было б, если..»
* *Leistungskontrolle* — «Контрольная работа». Молодёжный спектакль, 1960
* *Ravensbrücker Ballade* — «Равенсбрюкская балада». Трагедия, 1961
* *Auf jeden Fall verdächtig* — «В любом случае подозрительный». Пьеса, 1961
* *Ein Amerikaner in Berlin* — «Американец в Берлине». Фарс, 1963
* *Wenn die Liebe stirbt* — «Когда умирает любовь». Рассказы, 1965
* *Elisabeth Trowe* — «Элизабет Трове». Киноновелла, 1969
* *Ahnen und Erben* — «Предки и наследники». Трилогия
** *Regina* — «Регина», 1968
** *Die Schwestern* — «Сёстры», 1970
** *Fini* — «Фини», 1973
* *Auf dem roten Teppich* — «На красном ковре». Очерки, 1978
* *Katja* — «Катя». Роман, 1980
* *Die Lösung* — «Решение». Роман, 1981
* *Arrangement mit dem Tod* — «Сделка со смертью». Роман, 1984
* *Glas und Spiegel* — «Стекло и зеркало». Байки, песни, стихи, 1985
* *Die große Ungeduld* — «Сильное нетерпение». Рассказы, 1988
* *Selbstbefragung* — «Допрос себя самой». Мемуары, ISBN 3-371-00195-4
* *Ins Leben entlassen* — «Отпустить в жизнь». Рассказы, 1990

## Фильмдар
* 1956: «Чёртов круг»
* 1958: «Всего лишь женщина»
* 1962: «Ота из класса 12b»
* 1972: «Лютцовцы»
* 1988: «Актриса»

## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары
* 1954 — ГДР-ҙың милли премияһы
* 1957 — ГДР-ҙың «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (көмөш)
* 1959 — Берлиндың Иоганн Вольфганг фон Гёте ис. премияһы
* 1960 — Лессинг ис. премия (ГДР)
* 1964 —Карл фон Осецкий миҙалы (ГДР Тыныслыҡ советы)
* 1974 — Лион Фейхтвангер ис. премия
* 1975 — ГДР-ҙың «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (алтын)
* 1980 — Карл Маркс ордены
* 1989 — ГДР-ҙың Сәнғәт һәм әҙәбиәт буйынса милли премияһы (I класс)
* ???? —Германия-совет дуҫлығы йәмғиәтенең Почетлы тамғаһы.

## Сығанаҡтар
* Библиография Хедды Циннер  // Немецкая национальная библиотека
*  Bernd-Rainer Barth, Peter Erler: ''Zinner, Hedda''. In: ''Wer war wer in der DDR?'' 5. Ausgabe. Band 2. Ch. Links, Berlin 2010, ISBN 978-3-86153-561-4 
* Биография и фотографии в «Künstlerkolonie Berlin e. V.»

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Циннер, Хедда // Краткая литературная энциклопедия