СССР Сит ил эштәре министрлығы

**СССР Сит ил эштәре министрлығы** — тышҡы сәйәсәт һәм халыҡ-ара мөнәсәбәттәр өлкәһендә СССР дәүләт идаралығының үҙәк органы.

1946 йылдың 15 мартында СССР Сит ил эштәре халыҡ комиссариатын үҙгәртеү юлы менән Союз-республика Министрлығы булдырылды.

1946-1952 йылдарҙа министрлыҡ Мәскәүҙә Беренсе Рәсәй страховкалау йәмғиәтенең (Кузнецкий Мост урамы, 21/5 - Большая Лубянка урамы, 5/21) элекке килем йортонда урынлаша.

1991 йылдың 14 ноябрендә СССР-ҙың Сит ил эштәре министрлығы нигеҙендә СССР-ҙың Дәүләт Советы Конституцияһы тарафынан ҡаралмаған ҡарар буйынса, яңы ведомствоға тышҡы сауҙа функцияларының бер өлөшө биреп, СССР-ҙың Тышҡы мөнәсәбәттәр министрлығы ойошторола с приданием новообразованному ведомству части внешнеторговых функций. Әммә СССР Конституцияһының 113-сө статьяһы 2-се пунктына ярашлы, Сит ил эштәре министрлығын үҙгәртеп ҡороу тураһында ҡарар СССР Юғары Советы компетенцияһында булған, ул СССР тарҡалғанға тиклем 1991 йылдың 1 апреленән «СССР министрлыҡтары һәм башҡа үҙәк дәүләт идара итеү органдары исемлеге тураһында»ғы 2073-сө СССР Законына тейешле төҙәтмәләр индермәгән.

## СССР сит ил эштәре министрҙары
* 19 март 1946 — 4 март 1949 — Молотов Вячеслав Михайлович
* 4 март 1949 — 5 март 1953 — Вышинский Андрей Януарьевич
* 5 март 1953 — 1 июнь 1956 — Молотов Вячеслав Михайлович
* 1 июнь 1956 — 15 февраль 1957 — Шепилов Дмитрий Трофимович
* 15 февраль 1957 — 2 июль 1985 — Громыко Андрей Андреевич
* 2 июль 1985 — 20 декабрь 1990 — Шеварднадзе Эдуард Амвросиевич
* 15 ғинуар — 28 август 1991 — Бессмертных Александр Александрович
* *[[28 август]] — [[18 ноябрь]] [[1991]] — [[Панкин Борис Дмитриевич]]* (СССР Юғары Советы тарафынан раҫланмаған, ләкин ысынында иһә министр вазифаһын башҡарған, но фактически исполнял обязанности министра)

### 1-се урынбаҫарҙары
* 1953—1957 — Громыко Андрей Андреевич
* 1955—1977 — Кузнецов Василий Васильевич
* 1957—1958 — Патоличев Николай Семёнович
* 1977—1986 — Корниенко Георгий Маркович
* 1977—1986 — Мальцев Виктор Фёдорович
* 1986—1990 — Воронцов Юлий Михайлович
* 1986—1991 — Ковалев Анатолий Гаврилович
* 1988—1990 — Бессмертных Александр Александрович
* 12 май — 21 сентябрь 1991 — Квицинский Юлий Александрович
* 21 сентябрь — 26 декабрь 1991 — Петровский Владимир Федорович

### Урынбаҫарҙары
* 1946—1952 — Гусев Фёдор Тарасович
* 1949—1951 — Лаврентьев Анатолий Иосифович
* 1952—1953 — Подцероб Борис Фёдорович
* 1957—1983 — Фирюбин Николай Павлович
* 1960—1967 — Малик Яков Александрович
* 1962—1965 — Лапин Сергей Георгиевич
* 1966—1983 — Козырев Семён Павлович
* 1970—1978 — Родионов Николай Николаевич
* 1971—1986 — Ковалев Анатолий Гаврилович
* 1973—1982 — Земсков Игорь Николаевич
* 1980—1985 — Стукалин Виктор Фёдорович
* 1980—1986 — Рыжов Никита Семёнович
* 1982—1991 — Комплектов Виктор Георгиевич
* 1982—1987 — Капица Михаил Степанович
* 1985—1988 — Логинов Вадим Петрович
* 1985—1991 — Никифоров Валентин Михайлович
* 1986—1988 — Бессмертных Александр Александрович
* 1986—1990 — Адамишин Анатолий Леонидович
* 1986—1991 — Петровский Владимир Федорович
* 1986—1991 — Рогачёв Игорь Алексеевич
* 1986—1991 — Чаплин Борис Николаевич
* 1986—1991 — Обминский Эрнест Евгеньевич
* 1988—1990 — Абоимов Иван Павлович

## Структураһы
* 1-се бүлек
* 4-се Европа бүлеге: Польша, Чехословакия.
* 5-се Европа бүлеге: Болгария, Венгрия, Румыния, Югославия, Албания, Греция һәм Кипр.

## Айырмалыҡ билдәләре

1943 йылдың 1 ноябренән Сит илдәр эштәре халыҡ комиссариаты, СССР Илселектәре һәм миссияларының яңы униформаһында йөрөү башлана. СССР Сит ил эштәре министры өсөн дәүләт гербы сигелгән махсус погондар Сит ил эштәре Халыҡ Комиссариатын 1946 йылдың 15 мартында СССР Сит ил эштәре министрлығы тип үҙгәрткәндән һуң ҡкбул ителгән (быға тиклем Халыҡ Комиссары Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсенең айырма билдәләрен йөрөткән). Министрлыҡтың 1954 йылда кейемдең айырма билдәләре һәм формалары бөтөрөлгәндән һуң, дипломатик хеҙмәткәрҙәрҙең ҡайһы бер категориялары өсөн тантаналы церемониаль (халыҡ-ара дипломатик протоколына ярашлы) тип атап йөрөтөлгән үҙенсәлекле униформа һаҡланып ҡалған.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Народный комиссариат по иностранным делам РСФСР
* Народный комиссариат иностранных дел СССР
* Министерство иностранных дел России

## Сығанаҡтар
* 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Наркомы (Министры) иностранных дел СССР 
* МИД СССР на пороге перемен
* Россия требует радикального сокращения союзного МИДа