Семке Валентин Яковлевич

**Семке Валентин Яковлевич** (8 сентябрь 1936 йыл — 15 март 2013 йыл) — СССР һәм Рәсәй психиатры, медицина фәндәре докторы, профессор,, Рәсәй медицина фәндәре академияһы академигы, РМФА Себер бүлеге Томск ғилми үҙәгенең психик һаулыҡ буйынса ғилми тикшеренеү институты директоры.

## Биографияһы
Хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуған.

1960 йылда Ленин комсомолы исемендәге Алтай дәүләт медицина институтын тамамлай.

* 1965 йыл— «Клиническая динамика психопатий в позднем возрасте» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай (етәксеһе — СССР-ҙың медицина фәндәре академияһы академигы, профессор О. В. Кербик),
* 1970—1979 йылдарҙа — доцент,
* 1979—1982 йылдарҙа — Алтай психиатрия медицина институтының кафедра мөдире,
* 1981 йылда — «Клинический и нейрофизиологический аспекты изучения истерии» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай,
* 1982—1986 йылдарҙа — СССР МФА психик сәләмәтлек Бөтә Союз фәнни үҙәге Себер филиалының ғилми эш буйынса директор урынбаҫары, сик торошто өйрәнеү буйынса беренсе клиник бүлектең ғилми етәксеһе,
* 1986 йылдан — Рәсәй медицина фәндәре академияһы Себер бүлегенең Томск ғилми үҙәге психик һаулыҡ буйынса ғилми тикшеренеү институты директоры,
* 1996—1998 йылдарҙа — Себер медицина университетының медицина психологияһы һәм психотерапияһы кафедраһы мөдире,
* 1998 йылдан — Томск дәүләт университетының генетика һәм клиник психология кафедраһы профессоры,
* 2001 йылдан — клиник персонология һәм психотерапия кафедраһы мөдире.

1986 йылда СССР медицина фәндәре академияһының ағза-корреспонденты, ә 1994 йылда — Рәсәй медицина фәндәре академияһының академигы, профессор (1989).

Себер психиатрҙары һәм клиника психологтары мәктәбенә нигеҙ һалыусы булып тора. 1400 фәнни эштәр авторы, 55 монографияһы, 30 патенты бар. Уның етәкселегендә 45-тән ашыу доктор ғилми дәрәжәһенә, 85 — медицина фәндәре кандидатына диссертация яҡлана. 2 фундаменталь хеҙмәтен сығара: «Атлас основных психических заболеваний в Сибири и на Дальнем Востоке» (1988), «Психическое здоровье населения Томской области». 15 йыл дауамында — «Сибирский вестник психиатрии и наркологии» журналының баш мөхәррире. 15 сит ил һәм ватан журналдарының мөхәрририәт советы һәм мөхәрририәт ағзаһы булып тора.

Ғалим индивидуаль, төркөм һәм популяцион кимәлдә нервы-психик ҡаҡшауҙарҙың экзоэкология һәм (шул иҫәптән радиацион) һәм эндоэкология (психик һәм соматик) факторҙарының үҙ-ара бәйләнеше законлыҡтарын билдәләй. Этанолдың токсикоген эффекттарының молекуляр, ультраструктуралы механизмдары торошо, патологик ынтылыш формалашыуҙа бензодиазепин рецепторҙарҙың әһәмиәте, когнитив-дефицитар ҡаҡшауҙарҙың типологик үҙенсәлектәре тураһында яңы мәғлүмәт ала. Наркотиктар ҡулланған үҫмерҙәрҙең өс баҫҡыслы реабилитациялау системаһы нигеҙҙәрен эшләй. Алкоголизмды микротулҡынлы дауалауҙың яңы ысулын эшләй.

## Ғилми хеҙмәттәре
* «Истерические состояния» (1988),
* «Пограничные состояния и психическое здоровье» (1990),
* «Ипохондрические состояния в общесоматической практике» (1991),
* «Умейте властвовать собой, или Беседы о здоровой и больной личности» (1991),
* «Алкоголизм: региональный аспект» (1992),
* «Женский алкоголизм» (1993),
* «Психопатология юношеского возраста» (1994),
* «Пограничные состояния. Региональные аспекты» (1995),
* «Факторы риска и патогенетические механизмы при хронических неспецифических болезнях» (1998),
* «Аутизм при шизофрении (феноменология, типология, прогностика)» (1998),
* «Этюды о сне» (1998),
* «Превентивная психиатрия: Руководство для врачей и студентов» (1999),
* «Очерки этнопсихологии и этнопсихиатрии» (1999),
* «Основы персонологии» (2001),
* «Транскультуральная наркология и психотерапия» (2001),
* «Клиническая персонология» (2001),
* «Привязанность. Зависимость. Симбиоз» (2001),
* «Психотерапевтическая динамика в аналитической группе» (2001),
* «Диагностические критерии функциональных расстройств сердечно-сосудистой системы» (2001),
* «Здоровье личности и психотерапия» (2002),
* «Аффективные расстройства» (2004).

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Семке, Валентин Яковлевич // Томск от А до Я: Краткая энциклопедия города. / Под ред. д-ра ист. наук Н. М. Дмитриенко. — 1-е изд. — Томск: Изд-во НТЛ, 2004. — С. 307—308. — 440 с. — 3 000 экз. — .
* Сибирский медицинский журнал № 3-4’2001

## Сығанаҡтар
* Некролог