open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кирете

**Кирете** ( - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы күл.

## Географияһы
Кирете күле Кәҫле районында, Кәҫле ҡалаһының төньяҡ ситенән йыраҡ түгел урынлашҡан.
 
Силәбегә тиклем араһы - 130 км, Екатеринбургҡа – 120 км.

Географик координаттары: оҙонлоғо - 60°44′30.54″E (60.741816), киңлеге - 55°55′57.29″N (55.93258).

Ярындағы тораҡ пункттар: Кәҫле ҡалаһы.

Кәҫле күлдәре төркөмөнә инә. Был төркөмгә Һуңкүл, Илашты , Кесе һәм Оло Киҫегәс (Кәҫле районы), Ирташ, Оло Алаҡай һәм Оло Кәҫле инә.

## Тасуирламаһы

*Уртаса тәрәнлеге: 3,7 м 
*Максималь тәрәнлеге: 6м 
*Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 5,5*2,5 км 
*Һыуҙың үтә күренеүсәнлеге, сафлығы: үтәҙеклеге 2 метр самаһы. 
*Һыу сығанағы: атмосфера яуым-төшөмө иҫәбенә туҡлана, шулай уҡ башҡа күлдәрҙән һыу инә. 
*Ағып сығыусы йылғалар: һыуы икенсе күлдәргә ҡылымыҡтар һәм каналдар китә. 
*Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 230м 
*Майҙаны: 7,45км2 

Күл ҡылымыҡ аша Һуңкүл һәм Оло Кәҫле күлдәре менән тоташа. Ҡылымыҡ өҫтөнән Кирете күпере һалынған.

Күл үҙгәреп тороусан, сөнки төньяҡ-көнсығыш елдәре йоғонтоһо көслө.

Һыуы сөсө. Төбө ләмле.

## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең исемен башҡортса "кире" (тиҫкәре) һүҙе менән бәйләй: Киреты, озеро, Каслинский район.Из всех озер Каслинской группы наиболее сильно подвержено воздействию северо-западных ветров и является наиболее бурным и непостоянным. По-видимому, отсюда и его башкирское название Киреты — «упрямое», «своенравное». Возможно, и от тюркского мужского имени Киреты.

Әҙәби телдә "киреле" (тиҫкәре) тигән сифат Мейәс һөйләшендә "кирете" тип ҡулланыла."Тейешле йә төп тарафҡа ҡаршы" тип аңлатыла "кире" һүҙе "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә 

## Флораһы һәм фаунаһы

Ярҙарында ҡатнаш урмандар үҫә: ҡарағай, ҡайын, муйыл, ерек, тал һәм энәлек йыш осрай. Ярҙары һөҙәк, урыны менән ташлы; күрән, ҡамыш ҡаплағанБерега отлогие, местами покрыты камнями и заросшие осокой и тростником.

Күлдә табан балыҡ, алабуға, ҡарабалыҡ, шырт балыҡ, сабаҡ, опто, суртан, алабалыҡ тереклек итә.

Һыу ятҡылығына яҡын ғына селән оя ҡора, урмандарҙа терпе күп.

## Утрауҙары
Кирете күлендә яҡынса егерме утрау бар. Күл уртаһындағы Тимерутрау (остров Железный) урынлашҡан, уны ҡаялы өс бәләкәй утрау уратып алған. Күлдең иң матур урындарының береһе — Микешин ярымутрауы .

## Шулай уҡ ҡара
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Фото Киреты
* Киреты, озеро. 

## Сығанаҡтар
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 505-се бит/ Кирете
* Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
Фёклабрукк

**Фёклабрукк** () — округ үҙәге булған ҡала. Был округ үҙәге булған Феклаабрукк ҡалаһы Австрияның Үрге Австрия федераль ерендә урынлашҡан.

Феклабрукк ҡалаһы шул уҡ исемдәге округ составына инә. Был округтың халҡы 12 175 кеше тәшкил итә (2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата алынған мәғлүмәттәр буйынса). Феклабрукк ҡалаһы 16 км² майҙанды биләй, диңгеҙ кимәленән 433 метр бейеклектә ята. Рәсми коды — *41746*. Ҡаланың бургомистры — Херберт Вальтер Брунштайнер.

Ҡалала «Феклабрукк» футбол клубы бар, уның өйҙәге стадионы — «Форальпенштадион». Был стадион 4400 тамашасыны һыйҙыра.

## Билдәле шәхестәр
* Медиз-Пеликан Эмилия (1861—1908) — Австрия рәссамы.
* Пестлбергер Лукас (1992), Австрияның шоссе велосипеды буйынса профессиональ спортсыһы.

## Иллюстрациялар

Файл:Vöcklabruck horizontal-for-infobox.jpg|
Файл:Vöcklabruck Hinterstadt.jpg|
Файл:Vöcklabruck - evangelische Pfarrkirche.JPG|
Файл:Voecklabruck.jpg|
Файл:Vöcklabruck - Kirche Maria Schöndorf (2).JPG|


## Һылтанмалар
* Stadtgemeinde Vöcklabruck (нем.). — Официальная страница коммуны. Дата обращения 6 ноября 2008. Архивировано 22 февраля 2012 года.
Иллоккортоормиут

**Иллоккортоормиут** (вост.-гренл. *Illoqqortoormiut*, станда. гренл. Ittoqqortoormiit  Иттоккортоормиит;  Скорсбисунн) — көнсығыш Гренландияның ҡалаһы. Был ҡала Сермерсоок коммунаһы территорияһында урынлашҡан. Элекке Иллоккортоормиут коммунаһының административ үҙәге, 2009 йылда бөтөрөлгән. Гренландияның иң алыҫта торған ҡалаларының береһе — уға тиклем тик самолетта ғына барырға мөмкин (Исландияның Констебель-Пинт ҡалаһынан осоусы самолетта аҙнаға ике тапҡыр ғына), артабан вертолетта йәки кәмәлә (йыл әйләнәһенә барлығы бер нисә ай буйына ғына). 2013 йыл мәғлүмәттәре буйынса ҡала халҡы 452 кеше тәшкил итә.

## Этимология
Скорсбисунн атамаһы тикшереүсе һәм китҡа һунар итеүсе Уильям Скорсбисунн исеменән килеп сыҡҡан. Уильям Скорсбисунн был төбәкте 1822 йылда картаға индергән. Эскимосса Иллоккортоормиут «Оло Йорт» тигәнде аңлата.

## Географияһы
Ҡала Кангертиттивак фьорды (дат телендә Скорсбисунн) тамағында урынлашҡан.

Иллоккортоормиут коммунаһы 235 000 км² майҙанды биләй, көньяҡта Аммассалик менән, төньяҡта Төньяҡ-Көнсығыш Гренландия милли паркы менән сиктәш. Фаунаһы поляр айыуы, тюлень һәм һарыҡ-үгеҙҙән тора. Скорсбисунн фьорды — донъяла иң ҙур фьорд, уның оҙонлоғо 350 км, тәрәнлеге — 1500 метр, иң ҙур утрауы — Милн Ере.

## Тарих
Ҡаласыҡҡа нигеҙҙе 1925 йылда Миккелсен Эйнар һәм «Густав Холм» карабында килгән 70 кеше һалған. Был Норвегияның Көнсығыш Гренландия төбәге менән ҡыҙыҡһыныу эҙемтәһе булып торған. Шул уҡ ваҡытта был Тасиилак халҡына ярҙам күрһәтеү маҡсатында эшләнгән, сөнки ундағы йәшәү шарттары насарая һәм ундағы кешеләрҙең күпеселеге үҙ ирке менән яҡшыраҡ шартлы ерҙәргә күсә башлаған була. Яңы ерҙәрҙә уларҙы тюлень, морж, нарвал, поляр айыуҙарына бай һунар биләмәләре көтә.

Шуның менән бергә, шулай уҡ был төбәктә инуит халҡы (эскимостар) йәшәгән, емереклектәр һәм башҡа археологик табылмалар быны дәлилләй.

## Иҡтисад
Урындағы һунарсылар борондан уҡ айыу һәм киттарға һунар иткән, был шөғөл хәҙер ҙә ҡаланың мәҙәни-иҡтисади факторы булып тора. Ит һәм башҡа хайуандар аҙығы һунарсылар ғаиләләре хужалығының нигеҙе булып тора. Был аҙыҡ-түлекте һатыуҙан килем барлыҡҡа килә, әммә ул айырым миҙгелдә генә алып барыла. Палтус һәм креветкалар көтөүе Иллоккортоормиут янынан үтә, ләкин паковый боҙ арҡаһында бер нисә ай буйына уларҙы тотоу мөмкин түгел.

Һуңғы ваҡытта туризмдың роле арта.

## Туғанлашҡан ҡалалар
*  Дальвик (Исландия)
*  Ольборг (Дания)

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Гренландияның административ бүленеше

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар һәм әҙәбиәт
* «*Арктика һәм Гренландия*». О ' вильнев Эллиот һәм Марк Каро. Lonely Planet 2005. .
* ''2005 һ. Гренландия'' Статистика Гренландия. 3е баҫма, Май 2005. ISSN 1604-7397
* Иттоккотоормиит муниципалитет сайты 
* http://www.enotes.com/topic/List_of_twin_towns_and_sister_cities_in_Denmark
Дальвик

**Дальвик** () — Исландияның ҡалаһы һәм общинаһы.

## Географияһы
Дальвик ҡалаһы Исландияның төньяғында, Гренланд диңгеҙенә сығыусы Эйя-фьорд фьорды ярында, Акюрейриҙан төньяҡтараҡ урынлашҡан. Ҡала Нордюрланд-Эйстра төбәгенә ҡараусы Дальвикюрбиггд округының административ үҙәге. Дальвик ҡалаһының халҡы 1414 кеше тәшкил итә (01.12 2007 йыл).

Дальвик — эре балыҡ порты. Унан даими паром рейстары башҡарыла, улар Төньяҡ поляр түңәрәгендәге Гримсей утрауы менән Дальвик ҡалаһын бәйләп тора. Эйяфьордур һыуында, Дальвик алдында, Хрисей утрауы урынлашҡан, унда 180 кеше йәшәй. Был утрау Акурейри округына ҡарай. Бальвиктан Исландияның баш ҡалаһы Рейкьявикка тиклем ара 412 километр тәшкил итә.

## Тарих
1916 йылда Дальвик ҡалаһында Исландияның өсөнсө президенты Кристиан Эльдьяурн тыуған (1968—1980).

1934 йылда Дальвик көслө ер тетрәү һөҙөмтәһендә ныҡ емерелгән.

1998 йылда ҡала 2 ауыл общинаһы менән берләштерелә, шулай итеп яңы Дальвикурбиггд округы барлыҡҡа килә.

## Туғанлашҡан ҡалалар
*  Виборг
*  Скорсбисунн
*  Лунд
*  Порвоо
*  Хамар

## Һылтанмалар
*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Дальвик
* Официальный сайт
Виборг (ҡала)

**Виборг** () — Дания ҡалаһы һәм коммунаһы.

## Тарихы һәм географияһы

Үҙәк Ютландия өлкәһенең административ үҙәге, өлкәнең төньяғында урынлашҡан. Элек Ютландияның баш ҡалаһы булған. Ҡаланың майҙаны (коммуна территорияһынан башҡа) — 1474,05 км². Ҡала халҡы һаны — 37 309 кеше (2014 йыл мәғлүмәттәре буйынса)

Виборг — Данияның иң боронғо ҡалаларының береһе. 1130 йылда бында соборға нигеҙ һалына, уның XII быуаттағы криптаһы бөгөнгә тиклем һаҡланған. Шулай уҡ уның тарихи үҙәге ҡыҙыҡлы, бында барокко стилендә төҙөлгән күп һанлы биналар собор тирәләй тора. Виборг — лютеран-инжил епископлығының үҙәге.

## Ҡала-партнерҙар
*  Люнебург
*  Лунд
*  Дальвик
*  Хамар
*  Порвоо
*  Кечкемет
*  Мариямполе

## Иҫкәрмәләр
Мамыҡкүл

**Мамыҡкүл** -  - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы һаҙланған һыу ятҡылығы.

## Географияһы
Мамыҡкүл Ҡоншаҡ районының төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан.

Силәбегә тиклем аралығы – 120 км, Ҡоншаҡҡа – 29 км, Златоустҡа – 270 км, Екатеринбургҡа – 200 км.

Координаттары: 55°47′17″N 61°55′05″E

Күлгә яҡын бер нисә кеше йәшәгән урын бар: иң яҡыны - Ҡобағош ауылы, ул һыу ятҡылығының төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Көньяҡ-көнбайышта Мамыҡкүлгә яҡын ғына Борисовка һәм Бараково ҡасабалары.

## Тасуирламаһы
Был һаҙлы күл күршеләш Әйҙекүл, Аҡтүбә, Алакүл һәм Ҡаракүлмәк күлдәр ҡушылған оло һыу ятҡылығының бер ҡушымта өлөшө. Уның майҙаны 100 квадрат километрға етә, ә Мамыҡкүл үҙе 1900 гектар урын биләй.

*Уртаса тәрәнлеге: 3м 
*Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 15*4,5 км 
*Һыуының үтә күренеүсәнлеге, сафлығы: һыу болғансыҡ. 
*Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 158м 
*Майҙаны: 19км2

Мамыҡкүл — һай һыулы күл, тәрәнлеге 1 - 1,5 метр, ә көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә 3 метрға етә. Күл төбө ҡаты, урыны менән ләм ҡаплаған. Һыуы тоҙло, һелтеле.

## Флораһы һәм фаунаһы

Мамыҡкүл һөҙәк ерҙә урынлашҡан, тирә яғын ҡуйы итеп ҡаплаған дала үләндәре үҫә. Шулай уҡ, яр буйы һыҙатын екән һәм ҡамыш баҫҡан.

Күлдә суртан, алабуға, сабаҡ, карп, алтын һәм көмөш табан балыҡ, алабалыҡ тереклек итә.

Мамыҡкүлдә ала сумғалаҡ, ҡарасабан (ҡара өйрәк), һоро ҡаҙ, һуна өйрәк, ҡылғойроҡ, ҡашҡалаҡ, сөрәгәй өйрәк, яҫыморон, ала өйрәк, ҡашҡабаш (таҙбаш), аҡ гагара, селән, торна, Һаралйын, бәләкәй аҡсарлаҡ, тәгәрлек (бибек), көйөлдө, гаршнеп кеүек һыу ҡоштары күпләп үрсей .

## Этимологияһы
Күл атамаһының  тигән варианты барлыҡҡа килеүе тураһында Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: *Мамык-Куль (Мамын-Куль), озеро, Кунашакский район.От распространенного у башкир и татар тюркского мужского имени Мамык — «пух», в значении «легкий», «невесомый», тип яҙа* .

Ихтимал, борон башҡорттарҙа бындай исем дә булғандыр, әммә яҡын тарихтағы исемдәр араһында осрамай 

Шул уҡ ваҡытта күлдең атамаһын "мамыҡ" тигән үҫемлектән йәки бында күпләп үрсегән ҡоштарҙың мамығына бәйле килеп сыҡҡан тигән фараз да бар: 
*Зато там, где людям трудно – птицам привольно. Мамынкуль так и переводят: пуховое озеро, невесомое (мамык – пух)*

## Шулай уҡ ҡара
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Озеро Мамынкуль 
* Озеро Мамынкуль.
*Мамынкуль

## Сығанаҡтар
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 783-сө бит/ Мамыҡ
*Т. Кусимова, С. Бикҡолова.Башҡорт исемдәре. - Өфө, 2006 - 64-се бит
* Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
Хамар

**Хамар** () — Норвегияның ҡалаһы һәм коммунаһы, Хедмарк фюлькеһыны (провинцияһының) административ үҙәге. Швецияның дәүләт сигенән алыҫ түгел урында, илдең көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Ҡаланың халыҡ һаны 27 593 кеше тәшкил итә (2006 йыл).

## Тарих
Хамарға нигеҙ 1152 йылда епископлыҡ үҙәге итеп һалына. Хамар — Норвегияның яр һыҙаттарынан тыш торған берҙән-бер урта быуаттарҙа төҙөлгән ҡалаһы. Хамар XVI быуат аҙағына тиклем илдә иң эре ҡалаларҙың береһе булып тора. 1537 йылда уны даттар баҫып ала һәм бындағы католик епископлығын юҡҡа сығара. 1567 йылда Хамарға шведтар һөжүм итә һәм Хамар ҡала соборын емерә, шунлыҡтан күпселек кеше ҡаланы ташлап китә. 1587 йылда король указына ярашлы Хамарҙа баҙар ябыла. Хамар 1849 йылға тиклем ҡала статусын юғалта. XIX быуаттың икенсе яртыһында Хамар Хедмарктың (ҡала) Хедмарк үҙәге булараҡ тиҙ үҫешә.

1896 йылда ҡалала Норвегия тимер юлы музейы асыла — ул Норвегия тимер юл транспорты милли музейы була.

1994 йылда Хамар менән күрше Лиллехаммерҙа Ҡышҡы Олимпия уйындары үткәрелә, шулай уҡ ҡайһы бер спорт төрҙәре буйынса ярыштар Хамарҙа үтә (конькиҙа шыуыу һәм фигуралы шыуыу буйынса).

Ҡалала 1994 йылда университет асыла.

1999 йылда Хамарҙа Осло һәм Лиллехаммер менән берлектә хоккей буйынса донъя чемпионаты үткәрелә.

2002 йылда Хамарҙа фигуралы шыуыу буйынса юниорҙар араһында донъя чемпионаты үтә.

## Билдәле шәхестәр
* Брандт Рут — норвег һәм немец яҙыусыһы, федераль канцлер Вилли Брандтың икенсе ҡатыны.
* Бровольд Туре — норвег атыш буйынса спортсыһы, милли йыйылма командаһы ағзаһы. Пекинда йәйге Олимпия уйындарының көмөш призеры [1], Афинала Олимпия уйындарында ҡатнашыусы.
* Даниельсен Эгиль — норвег атлеты, олимпия чемпионы.
* Педерсен Маркус — норвег футболсыһы, Норвегия йыйылма командаһы һөжүмсеһе.
* Педерсен Хильде — норвег саңғы спортсыһы, олимпия чемпионы.
* Серсдал Сверре — норвег боксеры, Олимпия уйындары призеры.
* Торесен Патрик — норвег хоккейсыһы, Норвегия йыйылма командаһы уйынсыһы.
* Флагстад Кирстен — норвег опера сопрано йырсыһы. .
* Эвенсма Сигурд — норвег прозаигы, драматург, сценарист, журналист, тәнҡитсе һәм публицист.
* Алиса Дальбю — 2014 йылғы Норвегия һылыуҡайы.

## Туғанлашҡан ҡалалар
*  Грейфсвальд, Германия
*  Виборг, Дания
*  Кармиэль, Израиль
*  Лунд, Швеция
*  Фарго, США
*  Порвоо, Финляндия
*  Дальвик, Исландия
*  Хан-Юнис, Государство Палестина

## Һылтанмалар
* 
*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Хамар
* Официальный сайт
Манарола

**Манарола** (, манарольск. *Manaöa*) — ҙур булмаған ҡала һәм Риомаджор коммунаһының фракцияһы . Был ҡала Италия төньяғындағы Специя провинцияһында урынлашҡан. Ул Чинкве-Терра паркындағы туристар йыш килә торған иң бәләкәй ҡала.

Манарола — Чинкве-Терралағы иң боронғо ҡалаларҙың береһе. Бында 1338 йылда төҙөлгән Сан-Лоренцо сиркәүе бар. Сиркәү ҡаланың бағыусыһы — б. э. тиклем III быуатта йәшәгән һәм император Валериан әмере буйынса язаланған Римдың Изге Лаврентийы — хөрмәтенә уның исеме менән аталған.

Манарола диалекты күрше өлкәләрҙең диалектынан бик аҙ айырылып тора. «Манарола», моғайын, эволюцияға бирелгән һүҙ бәйләнешенән тора:  әйләнә һәм *«magna roea»*, был «ҙур тәгәрмәс» тигәнде аңлата. Ҡалала тысынлап та ҙур тәгәрмәс тора. Моғайын, шул тәгәрмәстән ҡаланың исеме барлыҡҡа килгәндер.

Ҡалала төп ғәҙәттәге эшмәкәрлек төрө — балыҡсылыҡ һәм шарап әҙерләү. Урындағы *Sciacchetrà шарабы* айырыуса билдәле — уның юғары сифаты рим яҙмаларында телгә алынған. Манарола күрше ҡалалар менән бергә популяр туристик йүнәлеш булып тора, бигерәк тә йәй айҙарында. Бында билдәле «Мөхәббәт юлы» һуҡмағы, убаларҙа йөҙөм баҡсалары бар. Манарола Чинкве-Терраға ҡараған биш ауылдың береһе булып тора. Күпселек йорттары күркәм һәм сағыу. Манароланы рәссам  (1874—1956) картиналарында күрергә мөмкин.

## Популяр мәҙәниәттә
Ҡала Риамаджоре менән бергә *[./https://ru.wikipedia.org/wiki/Forza_Horizon_2 Forza Horizon 2]* видеоуйындарында күрһәтелә. Шулай уҡ ул *Overwatch* уйыны авторҙарына Дорадо картаһын төҙөргә илһам бирә.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Риомаджоре
* Вернацца
* Монтероссо-аль-Маре
* Корнилья

## Һылтанмалар
* Виртуальный тур, Манарола
* Манарола фотоблог 

## Иҫкәрмәләр
Оло Буғаҙаҡ

**Оло Буғаҙаҡ** -  - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Верхнеурал районындағы күл.
Халыҡ депутаттарының Силәбе өлкә Советы башҡарма комитетының 1989 йылдың 23 октябрендә ҡабул иткән № 407-се ҡарары менән Оло Буғаҙаҡ өлкә әһәмиәтендәге гидрологик тәбиғәт ҡомартҡылары иҫәбенә индерелгән.

## Географияһы
Оло Буғаҙаҡ Силәбе өлкәһенең Верхнеурал районында Урал тауының көнсығыш итәгендә урынлашҡан.

Географик координаттары: оҙонлоғо — 58°59′10.29″E (58.986192), киңлеге — 53°51′51.57″N (53.864324).

Ярындағы тораҡ пункттар: Оло Буғаҙаҡ һәм Степной ҡасабалары, Верхнеурал ҡалаһы.

## Тасуирламаһы

*Уртаса тәрәнлеге: 4,5 м. 
*Максималь тәрәнлеге: 8м 
*Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 2*3.км 
*Һыу сығанағы: Ям йылғаһы 
*Майҙаны: 6,48км2 

Күлдең һыуы саф һәм йомшаҡлығы менән айырылып тора.

Минераллылығы 0,6-0,7 г/л. Тоҙ составы буйынса күл һыуы гидрокарбонатлы-натрийлы төркөмгә ҡарай.

Төбө һәм ярҙары туф һәм карбонат ҡатнаш һәүерташтарҙан тора. Көнсығыш яры ҡомло.

Һыуйыйғыс бассейны рельефы убалы. Көньяҡ-көнбайыш яры урыны менән һаҙлыҡлы.

Күлдең һыуы баҡсаларҙы һәм мал аҙығы культуралары сәсеүлектәрен һуғарыу өсөн тотонола.

Элгәре Оло Буғаҙаҡ та, Кесе Буғаҙаҡ та бер бөтөн күл хасил иткән булған, әммә ваҡыт үтеү менән улар һайығайып, икегә бүленгән. Хәҙер улар араһында Мүкле күлдәр барлыҡҡа килгән.

Оло Буғаҙаҡ күленә иң яҡындары: Мүкле, Оло Мүкле, Кесе Буғаҙаҡ, Өскүл күлдәре.

Күл ярында таш быуат кешеләре торған урын табылған .

## Флора һәм фаунаһы

Көньяҡ-көнбайыш ярын ҡамыш баҫҡан. Убалары битләүендә ҡарағай урмандары үҫә. Тәпәш кенә тауҙарында ҙур булмаған сауҡалыҡтар, муйыллыҡтар, һоро ерек, төрлө талдар йыш осрай.

Күлдә суртан, сабаҡ, алабуға, шырт балыҡ, шамбы, карп, ҡарабалыҡ, алабалыҡ, ҡыҙылғанат тереклек итә.

## Этимологияһы
Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: *Бугодак (Богодак, Багадак), Большой и Малый, озеро, поселок, Большой и Малый, Верхнеуральский район. От старотюркского мужского имени Бугадак, с основой буга — «бык», в значении «глава», как отражение скотоводческого культа, и имяобразующего аффикса -дак -дык* .

Буға (үгеҙ) һүҙе башҡорт телендә ысынлап та булған (мәҫәлән, киң билдәле эпос Ҡуңыр буға һәм башҡорт халыҡ йыры "Ҡуңыр буға" ), хәҙер ул һүҙлектәргә йондоҙлоҡ (зодиак) атамаһы булараҡ ҡына индерелгән  Был һүҙ яңғыҙлыҡ ҡушма исемдәрҙә лә осрай (әле лә Тайбуғин фамилиялы кешеләр бар).

## Шулай уҡ ҡара
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Бугодак Большой
*Озеро Большой Бугодак
*[ http://old.toposural.ru/html/ От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. ]

## Сығанаҡтар
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 169-сы бит Буға.
* Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
Кискебаш

**Кискебаш** -  - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Троицк районындағы һәм Силәбе өлкәһенең Уйылға районынындағы һыу ятҡылығы.

## Географияһы
Кискебаш күле Силәбе өлкәһенең бер юлы ике - Троицк һәм Уйылға райондары биләмәһендә ята.

Троицкиға тиклем аралығы – 18 км, Силәбегә – 125 км, Екатеринбургҡа – 320 км.

Координаттары: 54°20′0″N 61°40′29″E.

Ярында кеше йәшәгән пункттар: Уйылға районының Бараново утары, Родионово ауылы, 13 км-ҙа Рождественка ауылы.

Иң яҡын күлдәр: Долгое, Горькое, Голубое, Оло Шоғай, Кубышка, Ботыльково, Федоренково, Дунаево, Моховое, Собачье, Кислоям һәм Дробинино.

## Тасуирламаһы

*Уртаса тәрәнлеге: 2,5-3м 
*Максималь тәрәнлеге: 5м 
*Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 3,41*2,1 км 
*Һыуйыйғыс майҙаны: 53,4км2 
*Күлдән ағып сыға: Уй, Мейәс йылғалары. 
*Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 205м 
*Һыу көҙгөһө майҙаны: 5,47км2

Һыуы таҙа тип һанала.

Кәмә төшөрөү өсөн юлдары бар.

## Флораһы һәм фаунаһы
Яр буйҙарында ҡуйы ҡамыш һәм екән үҫә.

Балыҡ тотоу сәнәғәт кимәлендә бара. Бының өсөн күлгә селбәрә ебәрелә һәм ыуылдырыҡ сәскән ваҡытта тәрбиәләү бара.

## Этимологияһы
Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: *Кичкибас, озеро, Троицкий район. Искаженный вариант прежнего топонима.В источниках ХVIII в. — Кочебас, от распространенного в прошлом у башкир и татар древнего тюркского мужеского имени Кичебас, Кочебаш, составленного словами: кич — «вечер» и баш — «начало». Имя дано родившемуся в начале вечера. Отражено время суток появления ребенка* .

Атаманың килеп сығышын исемгә бәйләһәк, башҡа фараздар ҙа килеп сығыуы ихтимал, сөнки Н.И. Шувалов башҡорт ир-ат исеме тип килтергән Кочебас миҫалын раҫларлыҡ бөгөнгө рәсми сығанаҡтар юҡ. Һәр хәлдә, "Башҡорт исемдәре" китабында шуға оҡшаш Күсем, Күсәбай тигән исемдәр бар .

## Шулай уҡ ҡара
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Реки-Озера/Рыбалка в Челябинской области/Озера Челябинской области/Кичкибаз (Кичкибас)
*От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. http://old.toposural.ru/html/a.htm
* От Парижа до Берлина по карте Челябинской области[ http://old.toposural.ru/html/ ]

## Сығанаҡтар
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 169-сы бит Буға.
* Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
*Озеро Кичкибас
Константинос Кавафис

**Константинос Кава́фис** (; ) — грек шағиры. Йәшәү дәүерендә 154 шиғыр баҫтырып сығарған. Яңы грек телендә, шулай уҡ инглиз телендә яҙған.

## Биографияһы
Истанбулдан сыҡҡан грек ғаиләһендә тыуған; грек православие сиркәүендә суҡындырылған. Атаһы Петрос Иоаннес (Πέτρος Ἰωάννης) — сауҙәгәр, Англияла йәшәгән һәм британ подданыйлығын алған. Әсәһе Чариклиа (Χαρίκλεια), тыуғандағы исеме — Георгакис Фотиадис (Γεωργάκη Φωτιάδη). Атаһы үлгәндән һуң 1870 йылдан ғаиләһе Лондонда йәшәй, артабан Кавафис 1882 йылдан бер ни тиклем ваҡыт Истанбулда, ә 1875 йылдан һәм үҙенең үлеменә ҡәҙәр Искәндәриәлә йәшәй. Кавафистың Искәндәриәләге фатиры музей итеп үҙгәртелгән. Музейҙа шағирҙың бер нисә ҡулъяҙма әҫәрҙәре, бер нисә картиналары һәм портреттары һаҡлана. Кавафис журналистика менән шөғөлләнгән, министрлыҡта чиновник булып хеҙмәт иткән. 1891 йылдан шиғырҙарҙы тик Искәндәриәләге дуҫтары өсөн генә баҫтырған. Кавафис үҙе яҙған биография мәғлүмәттәренә ярашлы, ул сығышы менән Истанбулдан, әммә Искәндәриәләге Сериф урамындағы йортта тыуған. Англияла, Францияла, Ғосман империяһында (Истанбулда) йәшәгән. Мысырҙың йәмәғәт эштәре министрлығы ҡарамағындағы учреждениела эшләгән. Инглиз, француз һәм әҙерәк итальян телдәрен белгән.

1933 йылдың 29 апрелендә яман шеш ауырыуынан вафат булған. Үлгәндән һуң Кавафистың абруйлығы артҡан. Уның шиғриәте Грецияла һәм Кипрҙа, шулай уҡ бөтә донъя буйлап университеттарҙа уҡытыла.

## Ижады
1903 йылда билдәле грек яҙыусыһы Григориос Ксенопулос уның тураһында Афинаның «Шағир» журналында мәҡәлә яҙғандан һуң, Кавафис Грецияның әҙәбиәт эшмәкәрҙәре араһында бер ни тиклем билдәлелек алған. 1904 һәм 1910 йылдарҙа ике шиғырҙар йыйынтығын нәшер иткән, әммә шул ваҡыттағы һүҙ ҡанунынан ситтә ҡалған һәм тик вафатынан һуң ғына яңы грек теленең иң бөйөк шағиры итеп танылған. Һуңғы лирикаһының ҙур өлөшө айырым биттәрҙә бәләкәй тираждар менән сыҡҡан.

## Әҫәрҙәре
*  (1935)
*  (2003)
;урыҫ теленә тәржемәләр
* 
* 
* 
* 
* 

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Һылтанмалар
*  Русская Кавафиана 
* Кавафис в «Журнальном зале»
* The Cavafy Archive website
* A Tribute to Constantine P. Cavafy  (стихи на английском и греческом, биография, подборка ссылок)
* The Cavafy Museum, Alexandria
*
Марсашлокк

*Марсашлокк* (мальтийск. *Marsaxlokk*) — Мальтаның общинаһы һәм ҡалаһы.

*Марсашлокк* — ҙур булмаған ҡала. Был ҡала Мальта утрауының көньяҡ-көнсығышындағы диңгеҙ ярында, Делимар-Кончик һәм Бенхиз-Кончик морондары араһында, урынлашҡан. Был урындарҙы борондан уҡ Мальтаның төп гаваны итеп карфагендар, ә һуңынан римлеләр ҡулланған. 1565 йылда ғосман Төркиәһе утрауҙы баҫып алырға тырыша, шунлыҡтан бында төрөк флоты туҡталып тора.

Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында Марсашлокк бухтаһы Күсәр илдәренең («Геркулес» операцияһында) төп диңгеҙ десанты төшә торған урын булырға тейеш була, әммә операция үткәрелмәй ҡала.

Марсашлокк халыҡ һаны хәҙер 3241 кеше тәшкил итә (2009 йыл). Төбәк халҡының төп кәсебе — балыҡсылыҡ һәм туристик бизнес. Ҡаланың иҫтәлекле урындарының береһе булып ҡала халҡының матур биҙәлгән балыҡ тотоу караптары (*лузза*) тора. Марсашлоккта шулай уҡ Мальтаның 1992 йылда файҙаланыуға тапшырылған яңы Делимара электр станцияһы эшләй.

## Иҫкәрмәләр
Елкән (ҡая)

**Елкән ҡаяһы** — Краснодар крайында, Ҡара диңгеҙ ярында, Геленджиктан 17 км көньяҡ-көнсығышта, Прасковеевка ауылынан (диңгеҙ яры буйлап 500 метр самаһы өҫтәрәк) һәм Джанхот утарынан (4,5 километр) алыҫ түгел урынлашҡан тәбиғәт ҡомартҡыһы.

## Тасуирламаһы
Ҡая диңгеҙ ярында вертикаль торған ҡомташ пласынан ғибәрәт. Ул төп ҡаянан убылған соҡор менән айырыла. Формаһы буйынса ҡая дүрт мөйөшлө елкәнде хәтерләтә һәм атамаһын тап шунан алған да инде. Ҡаяның ҡалынлығы метрҙан ашыу, бейеклеге 25 метрҙан ашыу тәшкил итә, ә оҙонлоғо — 20 метрҙан ашыу (төрлө сығанаҡтарҙа оҙонлоғо 25 метрҙан бейеклеге 30 метр тураһында әйтелә), шул уҡ ваҡытта ҡаяның дүрттән өс өлөшө диңгеҙ ярына перпендикуляр рәүештә диңгеҙҙә урынлашҡан.

Елкәндә яҡынса 2,5 метр бейеклектә билдәһеҙ сығышлы тишек бар. Бик күп юл күрһәткестәрҙә уның Кавказ һуғышы ваҡытында тау артиллерияһы уғы тейеүҙән барлыҡҡа килеүе тураһында яҙыла. Әммә бындай варианттар шик аҫтына алына: Ҡара диңгеҙ яр буйын тикшереүсе С, Васюков, 1903 йылда ҡаяны тикшергәндән һуң, уға «…броненосецтан моряктар ата, 4 снаряд ебәрәләр, ләкин стена ҡаҡшамай, шул уҡ ваҡытта ҡаяны бер нисек тә тишә алмаған йәҙрә эҙҙәре бар…», тип яҙа.

Ҡаяла шул уҡ кимәлдә тағы ла бер бәләкәй генә тишек бар, уны күрер өсөн. Джанхот ҡасабаһы яғына сығырға кәрәк.

Ҡая бурсаһында яры яғынан бейек булмаған (француз системаһы буйынса 4) ҡаяға үрмәләү маршруты эшләнгән. Маршрут (2015 йылдың авгусына ҡарата) иҫке, урыны менән ҡойолоп тора, ҡайһы бер урындарҙа ырғаҡ саҡ эләгеп тора (шлямбурҙар ҙа тутлаған) — шуға ул үтеү өсөн тәҡдим ителмәй.

## Барлыҡҡа килеүе
Был үҙенсәлекле ҡаяның барлыҡҡа килеүенә диңгеҙҙең ҡоро ер эсенә инеүе, эрозия, шулай уҡ төрлө ҡая тоҡомдарының ныҡлығы сәбәп булып тора.

## Хәҙерге статусы
Ҡаяға 1971 йылдың 24 ноябрендә Геленджик ҡала хакимиәте тәбиғәт ҡомартҡыһы статусын бирә. Уны һаҡлау һәм тәрбиәләү Дивноморск ауыл советына йөкмәтелә.
Файл:Парус скала 1.jpg|Ҡая-елкән, аҫтан күренеш
Файл:Парус скала 2.jpg|Ҡая-елкән ҡабырғанан
Файл:Parus rock, common view.jpg|Ҡаяның пляждан күренеше Прасковеевка
Файл:Parus rock. Rocks.jpg|Ҡасандыр елкән менән уң ҡая һүрәттәре бер бөтөн була
Файл:Parus rock (art).jpg|Яр битләүен күренеш
Файл:Parus Rock view from the Black Sea.JPG|Ҡара диңгеҙҙән күренеш 
Файл:Path to the rock Parus.jpg|Елкән ҡаяһына ҡатмарлы һуҡмаҡ
Файл:Парус скала 3.jpg|Ҡая-елкән еөн байығанда


## Һылтанмалар
* Скала Парус
* Скала Парус на сайте ООПТ России
Марсашлокк (футбол клубы)

**«Марсашлокк»** (мальта. FC Marsaxlokk) — Мальта футбол клубы, Марсашлокк ҡалаһында төпләнгән.

## Тренерҙар

## Ҡаҙаныштар
* Мальта чемпионы: 2006/07
* Мальта Кубогы финалсыһы: 2003/04
* Мальта Суперкубогынла ҡатнашыусы: 2007
* Мальтаның 1 дивизионы еңеүсеһе: 2001/02
* Мальтаның 2 дивизионы еңеүсеһе: 1999/00
* Мальтаның 3 дивизионы еңеүсеһе: 1970/71

## Еврокубок сығышында

## Билдәле уйынсылары
*  Этьен Барбара
*  Удо Нвоко
*  Чак Нвоко

## Һылтанмалар
* Профиль клуба на сайте SoccerWay
Эз

**Эз** (, ) — Францияның көньяҡ-көнсығышындағы коммуна. Был коммуна Прованс — Альп — Зәңгәрһыу Яр (Лазурный берег) төбәгендәге Диңгеҙ буйы Альпы департаментының Ницца округында урынлашҡан. Коммуна Босоль кантонына ҡарай. 2015 йылдың мартына тиклем коммуна бөтөрөлгән Вильфранш-сюр-Мер кантоны составында торған (Ницца округы).

## Географик урыны
Коммуна Ниццанан көнсығышҡа табан 12 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халыҡ һаны — яҡынса 3 мең кеше (2006 йыл). Зәңгәрһыу Яр курорттарының береһе булып тора. (*Француз Ривьераһы*).

Коммунаның майҙаны — 9,47 км2, халҡы — 2932 кеше (2006) кәмеү тенденцияһы менән: 2535 кеше (2012), халыҡ тығыҙлығы — 267,7 кеше/км2.

## Топоним
Бер теорияға ярашлы, ҡалаға Эз исеме боронғо Мысыр алиһәһе Изиданың исеменән алынған. Йәнәһе, был крайҙы колонизациялаған финикийлылар тап Изида хөрмәтенә боронғо ҡорамды изгеләндергән.

## Тарих
Эз районында тәүге кешеләрҙең эҙҙәрҙе б. э. тиклемге XX—XXI быуатта күренә башлаған. Һуңғы ваҡытта был территория римляндар һәм маврҙарға (яҡынса 80 йыл буйына, 973 йылда уларҙы Гийом I Прованский ҡыуып сығарғанға тиклем) ҡараған.

1383 йылда Эз Савоя династияһы хакимлығы аҫтына эләгә. Ҡала Ниццаға яҡын торғанлыҡтан был династия ҡаланы нығыта, фортификация ҡоролмалары төҙөй.

Эз бер нисә быуаттар дауамында ҙур ҡыйралыштарға дусар була: XVI быуатта ул француздарҙан төрөктәр ҡулына күсә, 1706 йылда Испания мираҫы өсөн һуғышта Людовик XIV үҙ ғәскәре ҡамап торған ҡәлғәнең диуарҙарын тулыһынса ҡыйрата. Бары тик 1860 йылда Эз ҡалаһы рәсми рәүештә ҡала халҡының бер тауыштан ҡабул иткән ҡарары буйынса Францияның бер өлөшөнә әүерелә.

## Халыҡ
2011 йылда халыҡ — 2550 кеше, ә 2012 йылда — 2535 кеше.
## Транспорт
Ницца һәм Монаконан Эзға тиклем төрлө юлдар менән барырға мөмкин: автомобилдә, автобуста, поезда һәм вертолетта.

## Иҫтәлекле урын (фотогалерея)
* 

Nostra Signora dell'Assunzione di Eze.JPG|Мәрйәм Ана сиркәүе
Eze Eglise.jpg|Сиркәү манараһы
Eze Inside Church.JPG|Сиркәүҙең эске биҙәүе
Eze Street 1.JPG|Урта быуаттар урамы
Eze-Village-PACA-France.jpg|Коммуна.


## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Француз Ривьераһы

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Базовая информация  для туристов. Проверено 10-06-2010
* Миграции птиц в Эзе. Проверено 10-06-2010
* Панорама города 360°  с высоты птичьего полёта
* Об Эзе на сайте *madeinfrance.ru* Проверено 10-06-2010
Анси

**Анси** ( , франкопер. Èneci, ), ҡайһы берҙә **Аннеси** тип яҙлған — Францияның көнсығышындағы ҡала. Үрге Савойя департаментының административ үҙәге. Халыҡ һаны — 51 000 кеше тәшкил итә.

## Географияһы
Анси ҡалаһы шул уҡ исемле күлдең төньяҡ ярында, Женеванан көньяҡҡа табан яҡынса 40 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала аша Тью каналы аға, ул Фьер йылғаһын күл менән тоташтырып тора. Анси ҡалаһын Верье, Семноз, Пармелан һәм Торнет. тауҙары уратып алған.

## Мәҙәниәт
1960 йылда Анси ҡалаһында АСИФА — халыҡ-ара анимация киноһы ассоциацияһы барлыҡҡа килә. Ошо ваҡыттан алып ыл һайын июнь айында ҡалала Халыҡ-ара анимация киноһы фестивале үткәрелә.

## Иҡтисад
Анси ҡалаһында металл һәм ағас эшкәртеү, аҙыҡ-түлек һәм туҡыу сәнәғәте бар. Ҡала курорт тип һанала.

## Иҫтәлекле урын
* Анси үҙәгендәге убала урта быуаттар замогы күтәрелеп тора. VIII быуатта төҙөлгән замок башта Женева графының, ә һуңынан Савойя герцогтарының резиденцияһы булып хеҙмәт иткән. Хәҙер замокта даими эшләүсе экспозициялы музей урынлашҡан.
* Һуңғы готика стилендә XVI быуатта төҙөлгән Изге Петр сиркәүе 1822 йылда ойошторолған Анси епископлығының үҙәге булып тора.
* Утрау һарайы Тью каналы үҙәгендә урынлашҡан, ул 1132 йылда төҙөлгән. Тарих дауамында был һарай төрлө административ функцияларын үтәй, атап әйткәндә, Анси хакимдарының резиденцияһы, төрмә һәм ҡала суды бында урынлашҡан булған. 1900 йылда Утрау һарайы Ансиҙың тарихи ҡомартҡыһы тип таныла. Бөгөн бында Анси ҡалаһының музейы урынлашҡан.

## Туғанлашҡан ҡалалар
*  Байройт, Германия
*  Челтнем, Великобритания
*  Липтовски-Микулаш, Словакия
*  Сент Терез, Канада
*  Виченца, Италия

## Һүрәттәр

Файл:Annecy vue du mont Veyrier.jpg|Анси ҡалаһы. Анси күленең төньяҡтағы сите.
Файл:Annecy 2.jpg|Утрау һарайы
Файл:View on Château d'Annecy.jpg|Анси замогы
Файл:Annecy chateau view.jpg|Анси замогынан ҡарағандағы күренеш
Файл:Cathedrale_annecy_facade.jpg|Изге Петр сиркәүе
Файл:Annecy 3.jpg|
Файл:Annecy 4.jpg|
Файл:Annecy 5.jpg|
Файл:Annecy 6.jpg|


## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт муниципалитета Анси
* Официальный сайт о туризме в Анси
Липтовски Микулаш (хоккей клубы)

**Липтовски Микулаш йәштәр хоккей командаһы 32** хоккей клубы () — профессиональ хоккей клубы. Был клуб Словакияның Липтовски Микулаш ҡалаһы командаһы. Уға нигеҙ 1932 йылда һалынған. Словакия чемпионаттарының 1-се лигаһында сығыш яһай.

## Тарих
1932 йылда хоккей командаһы булдырыла. 1934 йылдың 13 февралендә команда беренсе матчын уйнай. Икенсе донъя һуғышы башланыр алдынан был команда төбәк чемпионаттарында уйнай. 1945 йылдан алып команда Словакия милли беренселегендә тәнәфестәргә туҡталып тороп уйнай. 70-се йылдарға клубтың сәскә атыуы тура килә. Хоккей командаһы Словакия милли беренселегендә өс тапҡыр чемпион була. 2009—2010 йылдар миҙгелендә команда словак юғары беренсе дивизионынан сығып китә һәм хәҙерге ваҡытта 1-се лигала сығыш яһай. Хоккей клубы төрлө йылдарҙа төрлө исемдәрҙә йөрөй:

* 1932 — *TJ Sokol Liptovský Mikuláš*
* 1939 — *HG Liptovský Mikuláš*
* 1942 — *ŠK Liptovský Mikuláš*
* 1949 — *Sokol Partizán Liptovský Mikuláš*
* 1957 — *Iskra Liptovský Mikuláš*
* 1969 — *ŠK Liptovský Mikuláš*
* 1975 — *Partizán Liptovský Mikuláš*
* 1990 — *HK 32 Liptovský Mikuláš*
* 2008 — *MHk 32 Liptovský Mikuláš*

## Ҡаҙаныштар
Словакия милли беренселеге

*  1971/72, 1973/74, 1988/89
*  1969/70, 1970/71, 1972/73, 1992/93
*  1974/75

## Билдәле уйынсылары
* Мартин Цибак
* Яромир Драган
* Ян Старши
* Йергус Бача
* Моймир Божик
* Кароль Крижан
* Ян Лацо
* Милан Юрчина
*  Роман Кривомазов

## Составы

## Һылтанмалар
Виченца (футбол клубы)

**«Виченца»** () — Италияның Виченца ҡалаһы футбол клубы. Клуб банкротлыҡҡа сыҡҡас, 2018 йылда «Виченца Виртус» тип аталған яңы клуб барлыҡҡа килә. Клуб командаһы С Серияһында сығыш яһай.

Клубҡа 1902 йылдың 9 мартында нигеҙ һалына. Италия чемпионаттарында клуб 1911 йылдан сығыш яһай. 1942 йылда «Виченца» беренсе тапҡыр «А Серияһына» инә. Клуб 1953—1990 йылдарҙа «Ланеросси Виченца» тип атала.

1978 йылдағы чемпионатта команданың иң юғары ҡаҙанышы — икенсе урын була. 1997 йылда клуб Италия Кубогын яулай, шулай уҡ 1998 йылда Кубоктар Кубогының ярым финалсыһы була.

Виченца составында төрлө йылдарҙа ике Алтын туп эйәләре: Паоло России һәм Роберто Баджо — уйнаған.

## Клуб уйынсылары — А Серияһының иң яҡшы туп бәреп индереүселәре (бомбардирҙары)
* 1966 — Винисио Луис (25 баш)
* 1978 — Паоло России (гол 24)

## Клуб тарихы
Футбол Виченцала 1902 йылда барлыҡҡа килә. Мәктәп командалары араһындағы провинция чемпионатында кклубтың дебют уйыны 1903 йылдың 18 майында була. 10 йыл дауамында "Виченца футбол ассоциацияһы " тип аталған был команда бары тик икенсе дәрәжәләге турнирҙарҙа ғына ҡатнашҡан.

1910—1911 команданың рәсми дебют миҙгеле тип иҫәпләнә. 1911 йылдың 12 февралендә «Борго казале» майҙанында улар Болонья ҡалаһының дәғүәсе командаһын еңә. Турнирҙы «Про Верчелли» командаһын финалда ҡыйратып, клуб Венто-Эмилиано төркөмөнөң еңеүсеһе була.

Беренсе донъя һуғышы алдынан «Виченца» илдең милли беренселегендә ҡатнаша. Командаға йыш ҡына төрлө төбәктәрҙең көслө командалары менән йыш осрашырға тура килә, мәҫәлән, «Болонья», «Ювентус», «Интер», «Милан» командалары менән. 1915 йылдың 10 ғинуарында Миланда үткән матчта команда «Интер» менән уйнағанда тулыһынса тар-мар ителә — уйын иҫәбе 0:16 була.

## Ҡаҙаныштары
*  **Италия Чемпионаты (A)**
**  **Вице-чемпион:** 1977/78
*  **Б Серияһында:**
**  **Чемпион (3):** 1954/55, 1976/77, 1999/2000
*  **Футбол буйынса Италия кубогы**
**  **Эйәһе:** 1996/97
*  **Футбол буйынса Италия суперкубогы**
**  **Финалсы:** 1997
* **Турнир Вияреджо**
**  **Чемпион (2):** 1954, 1955
**  **Вице-чемпион:** 1961
* **Сәғәт кубогы**
**  **Эйәһе:** 1965

## Билдәле уйынсылары
*  Паоло Росси
*  Пьермарио Морозини
*  Лука Тони
*  Роберто Баджо
*  Джибриль Сиссе

## Билдәле тренерҙары
*  Антонио Пасинато (ит. <span title="Версия статьи «Пасинато, Антонио» на итальянском языке">Antonio Pasinato</span>) (1990—1991)
*  Пьерпаоло Бизоли (2016—2017)

## Һылтанмалар
* Рәсми сайт
Ёна (ауыл)

**Ёна** — Мурманск өлкәһенең Ковдор районы ҡала округындағы ҙурлығы буйынса бишенсе урында торған ауыл. Ена  йылғаһы тамағында, уның Кохозероға ҡойған ерендә урынлашҡан. Халҡы — 314 кеше (2010). Район үҙәгенә тиклем 40 км; Енский ҡасабаһынан — 3 км; Ена станцияһынан — 4& км. Башҡа тораҡ пункттар менән автомобиль һәм тимер юл транспорты бәйләй. 

## Тарихы
Беренсе тапҡыр Ено-Бабинский погосты 1574 йылда, батша Иван Грозный бойороғо буйынса төньяҡты тикшерегән Василий Огалин йылъяҙмаһында осрай. 1600 йылда погост башҡа ҙур ауылдар менән бер рәттән, Олай Мехалковтың йылъяҙмаһында телгә алына. Кольск ярымутрауының географик һүҙлегендә Ена (Иона) ауылын 1840 йылда Бабинск погостына килгәнбулып финн һәм саамдар нигеҙләгән тигән мәғлүиәт бар.

## Халҡы
Халыҡ һаны, уларҙың йәшәгән биләмәһе тораҡ пункты,  2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре  буйынса ошо ауылда йәшәүселәр һаны 314 кеше тәшкил итә, шуларҙың 148-е - ир-ат (47,1 процент) 166-һы ҡатын-ҡыҙ (52,9 %). 2002 йылда  ауылда 445 кеше йәшәгән.

## Атамаһы
Ауыл атамаһының барлыҡҡа килеүе тураһында бер нисә версия бар:

* Ион исемле хөрмәтле аҡһаҡал исеменән алынған
* саам телендәге «ён» - көртмәле тигәндән алынған
* Ёна йылғаһы ( саам телендә — ҙур йылға) атамаһынан алынған.

## Инфраструктураһы
Элек ауылда 10-сы Ковдор һөнәрселек училищеһының (элекке ПУ № 25) филиалы була.

## Туғанлашҡан ҡалалары

*  Савукоски

## Иҫкәрмәләр
Пухов мәҙәниәте

**Пухов мәҙәниәте** — Словакияның Пухов ҡалаһы исеме  менән аталған археологик мәҙәниәт. Уның вәкилдәре булып котиналарҙың йәки анарталарҙың кельт ҡәбиләһе тора. Лужица мәҙәниәтенең иң һуңғы тоҡомдарының береһе.  

Хәҙерге Словакия территорияһының төньяғында һәм үҙәгендә б.э. тиклем  ІІ — б.э.  І. осоронда йәшәгәндәр.  Матди мәҙәниәтендә    кельттарҙың ғына  ғына түгел, шулай уҡ иллирийҙар һәм дактарҙың йоғонтоһо һиҙелерлек.

Ауылдар ҙур булмаған ҡалҡыулыҡтарҙа һәм  йылға буйҙарында  урынлашҡан. Пухов мәҙәниәтенең культы, иҡтисади һәм сәйәси үҙәге —  ҡорбанға килтерелгән кешеләрҙең һөйәктәре  менән билдәле булған Гавранюк ҡаласығы яҡшы өйрәнелгән. Яңы эра  башланыу менән,  германдар һәм дактар экспансияһы һөҙөмтәһендә, Пухов мәҙәниәте тарҡала, ә уның халҡы дактар һәм башҡа ҡәбиләләргә ассимиляцияға бирелә.

1937 йылда  Пухов ултырағын Э. Бенингер тикшерә, әммә был мәҙәниәт менән бәйле беренсе асыштарҙы 1888—1894 йылдарҙа  Э. Хоенинг эшләй.

Пухов мәҙәниәтенең ауылдары төньяҡта Пшевор   мәҙәниәте менән,  көнсығышта Зарубинец мәҙәниәте ауылдары менән күршеләш була.  Беҙҙең эра сиктәрендә Пухов мәҙәниәте ауылдары пшевор мәҙнәите яғынан юҡҡа сыға.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт

* Bolchazy Ladislaus J., Caplovic Dusan (2006) Illustrated Slovak History: Europe in Central Struggle for A Sovereignty, Publisher: Carducci Bolchazy Pub, , 
* Paulina Poleska.  Celtic Kraków Settlement workshop-springer pottery of the in-Pleszów (Site 20) . Muzeum Archeologiczne w krakowie. 
* 35 Archäologisches Korrespondenzblatt, 2005 (1 Heft).  Von Zusammenfassung Soják Marián . Römisch-Zentralmuseum Germanisches
Изге Лаврентий и Елизавета соборы (Роттердам)

**Изге Лаврентий һәм Елизавета соборы**  ( Laurentius-Elisabethkathedraal en) – Нидерландтың  Роттердам  ҡалаһында урынлашҡан католик сиркәү. Изге Лаврентий һәм Елизавета соборы  Роттердам епархияһының кафедраль соборы.

## Траихы
Изге Лаврентий һәм Елизавета соборы  псевдороман стилендә 1904 йылда төҙөлә башлай. Планында собор латин тәреһенән ғибәрәт. Тыш яҡтан ул урта быуат замогына оҡшаған, сөнки Тюрингиялағы (Германия) Вартбург замогы өлгөһөндә төҙөлгән. Ул замокта күпмелер ваҡыт принцесса Елизавета Венгерская йәшәгән.  Сиркәү архитектор Бускенс проекты буйынса  ике этапта төҙөлә.  1906 йылдан алып 1908 йылға төҙөлөштөң беренсе этабында ҡорамдың фасады, нефы, хоры төҙөлә. 1908 йылдың 1 майында ҡорам  изге Елизавета Венгерская хөрмәтенә изгеләндерелә һәм сиркәү мәхәлләһе кеүек ҡулланыла башлай.  Беренсе  донъя һуғышы ғибәҙәтхана төҙөүҙе кисектерә. 1920 йылдан алып 1922 йылға тиклем икенсе этабында өҫтәп  ике башня  төҙөлә. 
Төп фасадын өс таш тәре биҙәй, инеү урыны өҫтөндә изгеЕлизавета һүрәтенең рельефы урынлашҡан.  

1944 йылда һауа һөжүме ваҡытында ҡабырға нефы зыян күрә, уны һуғыштан һуң йүнәтәләр 

1955 йылдың июлендә Роттердамдың төп  епархияһы ойошторола. 1956 йылда ғибәҙәтхана  Роттердам  епархияһының  кафедраль соборы була. Уға Роттердамды ҡурсалаусы изге Лаврентий исемен өҫтәйҙәр.

## Һылтанмалар

* Сайт о соборе святых Лаврентия и Екатерины
Неллефабрик

**Ван Нелле фабрикаһы** (рус телле рәсми исеме — **Неллефабрик  заводы**) — Нидерландтың Роттердам ҡалаһында элекке завод бинаһы, архитектурала интернациональ стилдең  сағыу өлгөһө.  

Бина  XX быуаттың 1925-1931  йылдарында совет конструктивизмы  теорияһы һәм практикаһы йоғонтоһо аҫтында Роттердамдың сәнәғәт зонаһында канал ярында төҙөлә. Заказсыһы Кес ван дер Леу һәм архитекторҙары Йохан Бринкман һәм Лейндерт ван дер Флут функциональ, матур һәм асыҡ завод төҙөргә ынтылған. Нидерландтың модернизм дәүерендә сәнәғәт архитектураһының мөһим өлгөһө булып тора. Завод комплексы   сәнәғәт тәғәйенләнешле бер нисә бинаны үҙ эсенә ала. Фасадтары башлыса ҡоростан һәм быяланан башҡарылған. 

Эшмәкәрлеге  осоронда фабрикала кофе, сәй, тәмәке етештерелгән. 1996 йылда етештереү туҡтап ҡала, ә 2014 йылдың  июнендә ван Нелле фабрикаһы  ЮНЕСКО-ның бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелә.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* Официальный сайт 
* На странице Всемирного наследия
Ағаскүл

**Ағаскүл** -  - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сосновка районындағы күл.

## Географияһы

Ағаскүл Силәбе өлкәһе Сосновка районының урта өлөшөндә урынлашҡан. 
 
Силәбегә тиклем араһы – 43 км,  Долгодеревенскоеға – 20 км,  Екатеринбургҡа – 180 км, Мейәскә – 140 км.

Географик координаттары: киңлеге - 55°29′6″N (55.485001), оҙонлоғо - 61°22′8.58″E (61.36905).

Яр буйындағы кеше йәшәгән урындары: Солтай, Һаҡҡол, Этимгән ҡасабалары.

Эргәһендәге күлдәр: Тәрәнкүл, Оҙонгүл, Өйрәкте, Ҡуржакүл, Типтәрге.

## Тасуирламаһы

Ярҙары бик һөҙәк, һайлыҡлы, ташылдыҡ ҡомло.

*Уртаса тәрәнлеге: 3,1 м 
*Максималь тәрәнлеге: 9м 
*Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 3,2*2,6 км  
*Һыуының үтә күренеүсәнлеге, сафлығы: үтәҙек түгел. 
*Һыу сығанағы: атмосфера яуым-төшөмө иҫәбенә туҡлана. 
*Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 205м 
*Майҙаны: 5,68км² 
* Һыу массаһы күләме (абс. кимәле БС буйынса 209 м булғанда): 22 млн м³ .
Кәмә менән төшөр урындары бар..

Ағаскүл һыуы тоҙ тәме итә, гидрокарбонатлы-хлоридлы-натрийлы типҡа инә.

Күлдән сыҡҡан сығанаҡтар юҡ .

## Флораһы һәм фаунаһы

Күл һаҙмырт, урыны менән ҡамышлыҡтар, екән үҫә. Күлде ылымыҡтар, һаҙ үләндәре баҫып бара, улар ҡаплаған майҙандар 30%-ҡа етә. Күл буйҙары урман-дала үҫемлектәренә бай, ҡайынлыҡтар уратып алған. Ярҙарында ҡыуаҡлыҡтар үҫә, ағаслыҡтар ярҙан кәмендә  100 метр алыҫлыҡта.

Күлдә табан балыҡ, алабуға, карп, сабаҡ, алабалыҡ тереклек итә.

## Этимологияһы
Күлдең атамаһы башҡорт телендәге "ағас+күл" һүҙҙәренән килеп сыҡҡан.

Гидронимдың урыҫса әйтелештә килеп сығышы тураһында Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа:  Агаш-Куль, озеро, Сосновский район.
Слово агаш, как и аксач, — фонетические варианты башкирского слова агас — «лес», «дерево», кул — «озеро» т.е. «озеро в лесу» или «озеро среди деревьев»..

Урыҫ телендә Ағаскүлде бер нисә вариантта яҙып йөрөтәләр:Агашкуль, Агачкуль, Огачкуль, Акач-Куль

## Шулай уҡ ҡара
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*Озеро Агачкуль (Агашкуль)
*От Парижа до Берлина по карте Челябинской области http://old.toposural.ru/html/a.htm
* Озеро Агашкуль
*Реки-Озера/Рыбалка в Челябинской области/Озера Челябинской области/Агашкуль

## Сығанаҡтар
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. -  1-се том,  25-се бит/ Ағас.
* Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
*Реки-Озера/Рыбалка в Челябинской области/Озера Челябинской области/Агашкуль
Портофино

**Портофино** () — Италияның ҙур булмаған балыҡсылар ҡалаһы. Был ҡала Генуя провинцияһында урынлашҡан. Иң матур диңгеҙ порты. Италия Ривьераһының бер өлөшө булып тора.

Ҡала халҡы — 439 кеше (2011 йыл мәғлүмәттәре буйынса). Портофино ҡалаһының майҙаны — 2,56 квадрат километр, халыҡ тығыҙлығы 1 квадрат километрҙа 171,48 кеше тәшкил итә. Бында йәшәүсе халыҡ — итальяндар, улар католик диненә ҡарай. Рәсми тел — итальян теле.

Тораҡ пункты яҡлаусы булып Изге Георгий иҫәпләнә.

## Тарих
 Өлкән Плиний буйынса, Портофиноға нигеҙҙе римлеләр һалған һәм Portus Delphini тип — «Дельфиндар порты» тип атаған, сөнки был йәнлектәр яр буйҙарында күпләп тереклек итә.

Бургундиянан Адельгейданың яҙма грамоталарында 986 йылда был биләмәне яҡында торған аббатлыҡҡа тапшырыу тураһында яҙып ҡалдырылған.

XX быуаттың 50-се йылдарынан туризм — Портофино ҡалаһы табыштарының төп төрө.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Портмерион — Уэльс ауылы, дизайн һәм атмосфераһы менән Портофиноға бик оҡшаш.

## Иҫкә алыу
Портофиноға Далида башҡарған «Love in Portofino» йыры бағышланған. Был йырҙы шулай уҡ Андреа Бочелли һәм Жанна Фриске башҡарған.
Кубик йорттар

**Куб йорттар** (нидер. Kubuswoning) —1984 йылда архитектор Пит Блом проекты буйынчса Роттердам һәм Хелмондта төҙөлгән ҡайһы бер йорттар. Роттердамда шундай  38 йорт һәм тағы 2 субер-куб бар.  

Блом йорттоң кубын  ғәҙәттәгесә ҡырына түгел, ә түбәһенә ҡуя, һәм был түбәлә ул алты ҡырлы пилонға таяна. 

Бейеклектән комплекс мөмкин булмаған өсмөйөштө хәтерләткән хикмәтле ҡиәфәткә эйә.   

Ҡайһы бер  йәшәүселәре үҙҙәренең үҙенсәлекле  торлаҡтары буйынса экскурсиялар тәҡдим итә.

Йорттар өс ҡаттан тора:

* Цоколь ҡаты — инеү урыны.
* Беренсе ҡатында аш-һыу менән ҡунаҡ бүлмәһе.
* Икенсе ҡатта йыуыныу бүлмәһе менән йоҡо бүлмәләре.
* Өҫкө ҡатта ҡайһы саҡта ҙур булмаған баҡса булдыралар 

Стеналары һәм тәҙрәләре иҙәнгә ҡарата  54,7 градус   ауыш. Фатирҙың дөйөм майҙаны   100 квадрат метр самаһы тәшкил итә, ләкин арауыҡтың яҡынса дүрттән бер өлөшө ауыш стеналары арҡаһында  ҡулланыу өсөн яраҡлы түгел.
Файл:Case a Cubo (Kubuswoningen) 2.JPG|
Файл:Cube-houses-rotterdam.jpg|
Файл:Kubuswoningen_in_rotterdam.jpg|
Файл:I cubi gialli - panoramio.jpg|
Файл:Cubehouses.jpg|


## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

*  На Викискладе есть медиафайлы по теме Кубические дома
* Cubic houses Rotterdam
* Cube houses
*
Равелло

**Равелло** () — Италия коммунаһы. Был коммуна Кампания төбәгенең Салерно провинцияһында урынлашҡан.

Равеллоның халҡы 2506 кеше тәшкил иткән (2001 йыл мәғлүмәттәре буйынса.) Равелло 7 км2 майҙанды биләй. Равелло диңгеҙ кимәленән 365 метр бейеклектә ята. Коммунаның халыҡ тығыҙлығы — 358 кеше/км2. Почта индексы — 84010. Телефон коды — 089.

Равелло коммунаһының ҡурсалаусыһы Рәсәйҙә айырыуса хөрмәт ителгән великомученик Пантелеимон (*San Pantaleone*. 1086 йылда төҙөлгән Равелло соборында Изге Пантелеймондың ҡаны һалынған һауыт һаҡлана. Уның хәтер байрамы йыл һайын 27 июлдә үткәрелә.

Равелло — популяр курорт. Элек-электән яҡшы климаты һәм ҡаланың күркәм даирәһе ижад кешеләрен һәр саҡ үҙенә йәлеп итеп торған, улар араһында композитор Эдвард Григ, рәссамдар Уильям Тернер һәм Жоан Миро, актриса Грета Гарбо һәм Софи Лорен, яҙыусылар Дэвид Лоуренс, Теннеси Уильямс һәм Гор Видал бында йыш булған. Гор Видал 2000 йылда бында хатта үҙенә йорт һатып ала.

Файл:Ravello03.jpg|Равелло соборы.
Файл:Ravello-coastline.jpg|Равеллонан амальфитан яры күренеше


## Билдәле шәхестәр
* Андреа Франческо' (ингл. <span title="Версия статьи «Франческо Д'Андреа» на английском языке">Andrea Francesco D</span>) (-), итальян юрисы, философ һәм сәйәсмән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Официальный сайт населённого пункта