open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҡотлобай (исем)

**Ҡотлобай** — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ҡотлобай — ҡотло, бәхетле бала. Бәхет, ырыҫ күңеленә яҡтылыҡ теләп бирелгән исемдәрҙең күбеһенә аҡ, ҡот һүҙе ҡушыла.

## Яугирҙар
Минибаев Ҡотлобай Йөҙлөбай улы (1918—1945) — Йәрмәкәй районы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры,Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1945)

## Фамилиялар
Ҡотлобаева Көнһылыу Зәки ҡыҙы — (13 март 1956 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. Юғары категориялы биология уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2004) һәм мәғариф алдынғыһы (1998), «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты гранты конкурсы еңеүсеһе (2011). 2015 йылдан Башҡорт Википедияһының әүҙем мөхәррире, 2016 йылдан Бөрйән вики-клубы етәксеһе.

Ҡотлобаева Ҡәҙриә Искәндәр ҡыҙы — (10 март 1909 йыл, Ҡазан — 11 февраль 1997 йыл, Өфө) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан табип-хирург, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының хәрби табибы. Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы. Башҡортостанда санитар авиацияға нигеҙ һалған табиптарҙың береһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1962), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1954). 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943) кавалеры.

Ҡотлобаева Раҡия Шәйхәттәр ҡыҙы — (12 май 1886 йыл, Ҡазан ҡалаһы, Рәсәй империяһы − 1966 йыл, Өфө ҡалаһы,Башҡорт АССР-ы) — Ҡазан университетын тамамлаған (1912), мосолман ҡатын-ҡыҙҙарынан тәүге табиптарҙың береһе, акушер-гинеколог. РСФСР-ҙың (1944) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1942), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

Ҡотлобай Семён улы Семёнов (1909 йыл —1971 йыл) — архитектор, Мишкә районы Тымбай ауылында тыуған.Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры,һуғыштан һуң Тымбай ете йыллыҡ мәктәбе директоры, 1950 йылдарҙа Мишкә районының «1 Май» колхоз рәйесе, Йошкар-Ола ҡалаһының баш инженеры һәм архитекторы.

Ҡотлобаевтар — башҡорт дворяндары нәҫеле. Ырымбур губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Борай районы) Йәлдәк улусының Кәмил ауылы башҡорттарынан.

## Әҙәби геройҙар
* Һәҙиә Дәүләтшина «Ырғыҙ» романында Ҡотлобай ыңғай образ. Шул уҡ әҫәр буйынса Рәүеф Мортазиндың «Дауыл» операһында Ҡотлобай партияһы
* Наил Ғәйетбаев «Аты барҙың — дәрте бар» (Ҡотлобай)
* Хәйҙәр Тапаҡов «Янғын» хикәйәһендә (Ҡотлобай)
* Шакир Янбаев «Саптар» хикәйәһе (Ҡотлобай)

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* 
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 54-се
Ғафаров Азамат Фидан улы

**Ғафаров Азамат Фидан улы** (19 июнь 1974 йыл) — драма артисы, йырсы, 1996 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2004) һәм халыҡ (2014) артисы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы.

## Биографияһы

Азамат Фидан улы Ғафаров 1974 йылдың 19 июнендә Өфө ҡалаһында танылған драма артисы Ғафаров Фидан Сафа улы ғаиләһендә тыуған. Өфөләге 35-се мәктәпте, Өфө дәүләт сәнғәт институтын (1996) тамамлаған.

### Хеҙмәт юлы
1993 йылдан Өфө «Нур» татар дәүләт театры, 1996 йылдан — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры.

### Иҗады
2019 йылдың 21 июнендә, артистың 45 йәшлек түңәрәк йәшен билдәләгәндә, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова Азамат Ғафаровты юбилейы менән ҡотлап:

Ижад кисәһендә Азамат Ғафаров төрлө планлы биш ролен уйнаны. Улар араһында — «Башмағым» спектакленән өҙөк, Салауат Әбүзәрҙең "Хыялый"ынан (режиссёры А.Йәнбәков), Илшат Йомағоловтың «Нәркәс» (режиссёры — И. Ғиләжев), А. Ишбулдинаның «Баллы, тирәкле Балтирәк» (режиссёры А.Әмиров), «Өс егет» әҫәрҙәренән өҙөктәр күрһәтеп, ҡыуандырҙы.

#### Репертуары
* *Сергей Сергеич Паратов* «Бирнәһеҙ ҡыҙ» — А. Н. Островский.
* *Сәлим* «Хыялый» — С. Әбүзәров.
* *Тимерхан* «Нәркәс» — И. Йомағолов.
* *Шер-Хан* «Маугли» Р. Киплинг — Айрат Әбүшахманов, И. Ҡаҙаҡбаев.
* *Ҡаһым-түрә* «Ҡаһым-түрә» — Баязит Бикбай.
* *Хәбир* «Һөйөү гөнаһмы?» — Туфан Миңнуллин.
* *Аҙнағол* «Мөхәббәт һәм нәфрәт» — Зәйнәб Биишева.
* *Илшат* «Атыңды биреп тор!» — Р. Кинйәбаев.
* *Ричард Галин* «Айгөл иле» — Мостай Кәрим.
* *Миловзоров* «Ғәйепһеҙҙән ғәйеплеләр» — А. Островский.
* *Ильяс* «Гүзәлем Әсәл» — Айытматов Сыңғыҙ Түрәҡол улы.
* *Шәмғүн* «Йософ һәм Зөләйха»
* *Алик* «Баллы, тирәкле Балтирәк» — а. Ишбулдина.
* *Жамуха* «Сыңғыҙ хандың аҡ болото»
* *Рим Карамович* «Бомба»
* *Хәбир* «Һөйәркә»
* *Хажғәле* «Тағы мөхәббәт тураһында»
* «Нәркәс»

Шулай уҡ «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Тылсымлы күлдең сере», «Бесән өҫөндәге эт», «Нәркәс», «Атилла», «Ҡыҙыл яулыҡлы тирәккәйем», «Салауат», «Өсәү мажаралары» тип аталған театраль эштәре бар.

## Фильмографияһы
* 2003 «Алйырҙан көнө»(*День хомячка*) реж. В. Мөхәммәтйәнов (*Русское Счастье Энтертеймент, Башҡортстан киностудияһы, Муха студиясе*) — *Менеджер*.
* 2007 «Рәхмәт» Реж. Ә. Райбаев.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
* БР атҡаҙанған артисы (2004).
* БР халыҡ артисы (2014).

## Иҫкәрмәләр

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
*  Йырҙарын тыңларға (''аудио'')

## Һылтанмалар
*   
*  Ғафури театрының рәсми сайты 
* «Мой мир» Личная страница Гафарова Азамата
* Кино — театр. Азамат Гафаров
* Гафаров Азамат отметил 45-летний юбилей
* Фидан и Азамат Гафаровы на концерте к 100-летию Башкортостана
Буранбай (исем)

**Буранбай** —  башҡорт ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Буранбай — ҡушма исем, ике үҙ аллы һүҙҙән яһалған (буран һәм бай), буранда тыуған мәғәнәһендә. Баланың тыуыу шарттары, ул тыуған көндөң, айҙың, йылдың атамаһы, көндөң торошо — барыһы ла исем һайлауға йоғонто яһай алған. Башҡорт халҡында ир балаларға йыш ҡушылған исемдәрҙең береһе.

## Билдәле шәхестәр
Буранбай Сыуашбаев — хәрби эшмәкәр. 1-се Башҡорт атлы полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

Буранбай Исҡужин (15 ғинуар 1952 йыл — 14 апрель 2007 йыл) — башҡорт шағиры, прозаик һәм драматург. 1992 йылдан Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Буранбай сәсән — (ысын исеме Ҡотошов/Ҡотдосов Буранбай Һөйөндөк улы; Һөйөндөков Буранбай Ҡотдос улы) (1781 йыл—1868 йыл) — йырсы, ҡурайсы һәм сәсән.

## Фамилиялар
Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы 24 июнь 1967 йыл) — башҡорт театр актёры. 2007 йылдан Рәсәй Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009). Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Әлмөхәмәт ауылында тыуған.

Буранбаев Вара Бәшәр улы (28 июнь 1924 йыл — апрель 2015 йыл) — партия һәм дәүләт эшмәкәре. Яҙыусы-тыуған яҡты өйрәнеүсе. Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветераны. Сәғит Мифтахов (1990), Батыр Вәлид (2000) исемендәге премиялар лауреаты. Баймаҡ ҡалаһының һәм Баймаҡ районының Почётлы гражданы (1998).

## Ауылдар
Буранбай — Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районындағы ауыл

## Халыҡ ижадында
Буранбай (йыр) — башҡорт халҡының киң билдәле тарихи йырҙарының береһе. Тәүге тапҡыр 1894 йылда уның һүҙҙәрен рус этнографы, фольклорисы С. Г. Рыбаков Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Эткол ауылында (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы 2-се Этҡол ауылы) йәшәүсе Толомғужа Ғөбәйҙуллиндан яҙып ала һәм «Урал мосолмандарының музыкаһы һәм йырҙары, уларҙың көнкүреше тураһындағы очерк менән» китабында баҫтыра

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 23-сө.б.  
*
Йәрмөхәмәтов Зөлҡәрнәй Әнәс улы

**Йәрмөхәмәтов Зөлҡәрнәй Әнәс улы** (; 17 ғинуар 1917 йыл — 18 июнь 1999 йыл) — уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

## Биографияһы
Зөлҡәрнәй Әнәс улы 1918 йылдың 1 апрелендә Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы) Иҫән ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Башланғыс белемде Иҫән мәктәбендә ала. Артабан Түбә мәктәбендә уҡыуын дауам итә. Белемгә ынтылған егет Темәс колхоз йәштәре мәктәбенә лә йөрөп уҡый. 1935 йылда Ырымбур башҡорт педагогия техникумына уҡырға инә. 1936 йылда был техникум Темәскә күсерелә һәм Темәс башҡорт педагогия училищеһы тип атала башлай. Ошо уҡыу йортон 1937 йылда уңышлы тамамлап, Күсей ете йыллыҡ мәктәбендә математика, физика фәндәренән уҡыта. 1938 йылдан Бөрйән районының Иҫке Собханғол мәктәбендә эшләй.

1942 йылда Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла һәм Әлкәләге хәрби гарнизонда кесе командирҙар курсында взвод командиры вазифаһын үтәй. Тәүҙә өлкән сержант званиеһында 2-се Украина фронтында, аҙаҡ 3-сө Украина фронтында һуғыша. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн II дәрәжә Ватан һуғышы ордены һәм «Батырлыҡ өсөн» миҙалы һәм «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы һәм Бөйөк Еңеүҙең юбилей даталарына арналған наградалар менән бүләкләнә.

Һуғыштан һуң Зөлҡәрнәй Әнәс улы бөтә ғүмерен балалар уҡытыуға арнай.

Зөлҡәрнәй Йәрмөхәмәтов 1999 йылдың 18 июнендә вафат була һәм тыуған ауылы Иҫәндең зыяратына ерләнә.

## Ғаиләһе һәм балалары
1947 йылда Мөхәмәтйәнова Айытбикә Мәғәфүр ҡыҙына өйләнә. Ғаиләлә 9 бала тәрбиәләнеп оло тормош юлына сыға. Айытбикә Мәғәфүр ҡыҙы Әсәлек миҙалы, «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн», «Әсәлек даны» миҙалдары менән бүләкләнә.

## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
II дәрәжә Ватан һуғышы ордены ();

«Батырлыҡ өсөн» миҙалы ();

«1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы (1947);

Бөйөк Еңеүҙең юбилей даталарына арналған наградалар.

## Иҫкәрмәләр

## Әҙәбиәт
* Сәйғәфәров Ә. М. Тарих һәм кеше яҙмышы солғанышында Иһән ауылы. Өфө. 2019. Т. 350экз. — 300 б.
Зөфәр (исем)

**Зөфәр** — башҡорт һәм башҡа төрки телдәрҙә ҡулланылған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Зөфәр исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм еңеусе тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы (4 март 1951 йыл) —  — дәүләт эшмәкәре, хоҡуҡ белгесе. 2014 йылдан Башҡортостан Республикаһы Конституция Суды рәйесе. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2012). Юридик фәндәр докторы (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2001). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2011).

Тимербулатов Зөфәр Мөхтәр улы (3 сентябрь 1951 йыл) — журналист, ғалим, партия һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы хөкүмәтендә Матбуғат министры (1991—1994, 2000—2004). «Китап» нәшриәте (2005—2012) һәм Дәүләт китап палатаһы директоры. Философия фәндәре кандидаты (2006). Рәсәй Федерацияһы Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, мәғариф отличнигы. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2004). Зәйнәб Биишева исемендәге премия (2009).

Мортазин Зөфәр Йәдкәр улы (30 ғинуар 1951 йыл) — дәүләт эшмәкәре, табип, ғалим, медицина фәндәре кандидаты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (1999). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1989). Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры (1995—1999).

Вәлитов Зөфәр Зәки улы (псевдонимы Зөфәр Вәлит; 1 февраль 1949 йыл) — башҡорт шағиры, 2005 йылдан Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015). Зәйнәб Биишева (2015) һәм Фәтих Кәрим (2019) исемендәге премиялар лауреаты.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Насретдин (исем)

**Насретдин** — башҡорт ир-ат исеме. Шулай уҡ башҡа төрки халыҡтарҙа ла был исем осрай.

## Этимологияһы
Насретдин исеме «насир» һәм «дин» һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән. Дингә ярҙам, ҡеүәт тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
* Насретдин Әл-Насыри (*XIII быуат аҙағы — 1351*) — Мысырҙа дәүләт эшмәкәре, алдынғы ҡарашлы ғалим һәм башҡорт шағиры.
* Хужа Насретдин — Урта Азия, Яҡын һәм Урта Көнсығыш халыҡтары фольклорындағы аҡыл эйәһе, тапҡыр һүҙле кеше образы, башҡорт көләмәстәрендә, уйҙырмаларында, мәҙәктәрендә, латифаларында ла сағыла. Хужа Насретдин прототибы тыумышы менән Төркиәнән сыҡҡан ниндәйҙер имам булған, тип раҫлайҙар. Фәҡирҙәрҙе яҡлаусы, ғәҙеллек өсөн көрәшеүсе тора-бара халыҡ юморы кәүҙәләнешенә әүерелеп киткән. Хужа Насретдин тураһындағы тәүге көләмәстәр 16 быуат башында Төркиәлә яҙылған, ә 19 быуаттан алып бер нисә тапҡыр нәшер ителгән. Көләмәстәр күпселек социал-көнкүреш хәлдәренә ҡағыла. Хужа Насретдин тураһында көләмәстәр башҡорттар араһында ла таралған.
* Насретдин Дубашев — совет һәм ҡырғыҙ актёры.
* Насретдин хан — Коканд ханлығы ханы.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* «Хужа Насретдин» — Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы яҙған балет.
* Насретдин Туси исемендәге Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы (ШАО, ) — Оло Кавказ һыртының көньяҡ-көнсығыш итәгендә 1435 метр бейеклектә, район үҙәге Шәмәхәнән 22 километрҙа һәм Баҡынан 144 километрҙа урынлашҡан, Әзербайжан Милли Фәндәр академияһы Астрофизика секторы базаһында асылған обсерватория.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Сулпан (исем)

**Сулпан** —  башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа киң ҡулланылған ҡатын-ҡыҙ һәм ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Сулпан, Зөһрә йондоҙ, Таң йондоҙо, Венера — Ергә иң яҡын торған яҡты йондоҙ, планета. Баланың тыуыу шарттары, ул тыуған көндөң, айҙың, йылдың атамаһы, көндөң торошо — барыһы ла исем һайлауға йоғонто яһай алған. Сулпан — төрки телле халыҡтарҙа ир һәм ҡыҙ балаларға ҡушылған уртаҡ исем.

## Билдәле шәхестәр
Сулпан Ғосман улы Иманғолов — (1 ғинуар 1932 йыл — 9 ғинуар 2001 йыл) — башҡорт журналисы һәм сатирик шағиры, СССР Журналистар (1958) һәм Яҙыусылар (1981) союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Шәһит Хоҙайбирҙин (1996) һәм Булат Рафиҡов (2001) исемендәге премиялар лауреаты.

Сулпан Билалова Билал ҡыҙы — (16 март 1965 йыл) — рәссам, дизайнер һәм педагог. 2000 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2000).

Сулпан Рәил ҡыҙы Асҡарова — (3 ноябрь 1973 йыл, Баймаҡ ҡалаһы) — хореограф, эстрада художество етәксеһе, Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумын тамамлаған. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.

Сулпан Рәжәп ҡыҙы Миңлебаева (6 май 1961) — уҡытыусы, шағир,Әбйәлил районы Туйыш ауылында тыуған."Һигеҙ ожмах асҡысы" шиғырҙар китабы авторы

Сулпан Миҙхәт ҡыҙы Сәлимова — ғалим, педагогия фәндәре кандидаты

Сулпан Абдулхаҡ улы Ғайсин (26 май 1935 йыл) — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Күгәрсен районы Сәйетҡол ауылында тыуған.

Сулпан Наил ҡыҙы Хаматова (1 октябрь 1975 йыл) — Рәсәй театр һәм кино актёры. Мәскәү «Современник» театрының төп актёры. Рәсәй Федерацияһының аткаҙанған һәм халык (2012) артисы. Ике мәртәбә Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты (2004)

## Йырҙар
* Сулпан йондоҙо — башҡорт халыҡ йыры.

## Ауылдар
* Сулпан — Салауат районы
* Сулпан — Ырымбур өлкәһе
* Сулпан — Миәкә районы
* Сулпан — Бишбүләк районы
* Сулпан — Яңауыл районы
* Сулпан— Өршәк ауыл советы, Ауырғазы районы
* Сулпан— Талбазы ауыл советы, Ауырғазы районы
* Сулпан — Бүздәк районы

## Топонимияла
Сулпан (йылға) () — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мәнәүез йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Сулпан (балалар театры) — Сибай ҡалаһында

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 
*
«Юлдаш» татар-башҡорт ассоциацияһы, Швейцария

**«Юлдаш» татар-башҡорт ассоциацияһы** — Швейцарияның Женева ҡалаһында милли мәҙәниәтте һәм йолаларҙы һаҡлау маҡсатында 2015 йылда ойошторолған мәҙәни ойошма.
Маҡсаты: ассоциация Швейцария татарҙарын һәм башҡорттарын берләштереү, мәҙәни саралар уҙғарыу, ассоциация ағзаларын һәм башҡа башҡорт-татар кешеләрен мәҙәни саралары һәм башланғыстар тураһында хәбәр итеү өсөн булдырылған. Ойошманың етәксеһе —  Щеголова Регина Николаевна.

Берекмә вәкилдәре милли йолаларҙы һаҡлай һәм хөрмәт итә. Ойошма даими йыйыла, сәй эсеү, татар-башҡорт кулинария буйынса оҫталыҡ дәрестәре ойоштора. Һигеҙ йыл рәттән Һабантуй байрамын үткәрәләр, сараға 400-гә яҡын ҡунаҡ йыйыла. Женева властары башланғысты хуплай, байрам үткәреү өсөн сәхнә менән асыҡ майҙансыҡ урыны тәҡдим итә.

«Йыл һайын Европа һәм донъя кимәлендәге ҡатнашыусыларҙы, урта һәм бәләкәй бизнес вәкилдәрен, потенциаль инвесторҙарҙы һәм туристарҙы йәлеп итәбеҙ. Күләмле халыҡ-ара проекттар өсөн бөтә донъя буйынса әүҙем башҡорттарҙы BashkirGlobe ойошмаһына берләштерәү өсөн эшләйбеҙ.
Киләһе йылдарҙа  BashkirGlobe Беренсе Европа башҡорттары Йыйынын ойоштороу планлаштырыла. Донъяның төрлө илдәрендә йәшәгән ватандаштарыбыҙ ҡатнашырға сыҡырабыҙ» — тип белдерҙе Сибай ҡалаһында тыуып үҫкән, хәҙер Женевала йәшәүсе Айһылыу Янтурина-Дарлес.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*«Всемирный курултай (конгресс) башкир». Башкирские общественные организации в мире
*Ассоциация татар ибашкир в Швейцарии
Ҡотлоғәлләмов

**Ҡотлоғәлләмов** — фамилия.

* Ҡотлоғәлләмов Ғарифулла Шәрифулла улы (5 октябрь 1965 йыл) — Башҡортостан Республикаһы мәғариф отличнигы
* Ҡотлоғәлләмов Марсель Әҡсән улы (15 сентябрь 1941 йыл) — журналист.
Ярышев

**Янышев** — фамилия.

* Ярышев Нәжиб Ғәфүр улы (22.02.1931—10.08.2004), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1978).
* Ярышев Фәйзрахман Абдрахман улы (1941—2005), режиссёр.
Аделаида татар-башҡорт ассоциацияһы (Австралия)

**Аделаида татар-башҡорт ассоциацияһы** — Австралияның Аделаида ҡалаһында эшләп килеүсе татар-башҡорт йәмғиәте.

## Тарихы
Австралияның татар диаспораһы Икенсе донъя һуғышынан һуң формалаша башлаған. Уның нигеҙен Ҡытай Маньчжурия провинцияһынан эмиграцияланған татарҙар һалған, 1945 йылда унда совет ғәскәрҙәре ингән һәм татар йәмғиәте ойошҡан Харбинда, Мукденда, Хайларе һәм башҡа ҡалаларҙа емергән. Көньяҡ Австралияла тәүге татар ҡатын-ҡыҙы — Миһира Хәйретртдинова-Надольная, ул 1949 йылда  Германиянан башҡа 907 немец концлагерҙары тотҡондары менән бергә килгән.

1950 йылдан башлап Германия, Польша, Маньчжуания һәм Көнсығыш Төркөстан (Ҡытай), Япония, Төркиә, һуңғы ваҡытта Рәсәй Федерацияһынан Көньяҡ Австралияға татарҙарҙың миграцияһы башлана.
Бөгөн Австралияның татар-башҡорт диаспораһында 500-ҙән ашыу кеше иҫәпләнә. Австралияның төрлө ҡалаларында яҡынса 100 татар-башҡорт ғаиләһе йәшәй, иң ҙур община Аделаидта урынлашҡан. Башҡа ҡалаларҙа — Сиднейҙа (20-гә яҡын ғаилә, 100 кеше) һәм Мельбурнда (30 кеше).

Австралияның татар диаспораһы бер нисә ойошмаға берләшкән. 1984 йылда Сәғит Саҙри хәләл ефете Ләйлә Саҙри (Ғәбитова) менән Көньяҡ Австралия татарҙары ассоциацияһын ойоштора, тарихи яҡтан был иң беренсе ойошма. Ойошмалар араһында иң ҙуры — Австралияла **Аделаида татар-башҡорт ассоциацияһы** булып тора, ассоциацияны 1990 йылда  Башҡортостандың Австралия союзында рәсми вәкиле Зия Маски ойошторған. 2004 йылдан Ассоциацияны татар мәҙәниәте хәрәкәте ағзаһы Шухрат Вәлиф (Вәлиев) етәкләй. Ассоциация рәсми рәүештә  1990 йылда теркәлгән. Ысынында иһә ул 1985 йылдан эшләп килә.

Ассоциация Рамаҙан, Ҡорбан, Һабантуй байрамдарын үткәрә. Татар-башҡорт мәктәбе 1981 йылдан  эшләп килә. Мәктәптә балаларға туған телде, йолаларҙы, халыҡтың бай мираҫын өйрәтәләр.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*«Всемирный курултай (конгресс) башкир». Башкирские общественные организации в мире
* Tatar Bashkort Association in Australia
Саҙретдинов

**Саҙретдинов** — фамилия.

* Саҙретдинов Абрар Мәсәлим улы (4 апрель 1933 йыл) — дәүләт, йәмәғәт һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим.
* Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы (1901 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
* Саҙретдинов Миңлеғәле Ғизетдин улы (1924 — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.
* Саҙретдинов Әхмәткамал (1895 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
«Ағиҙел» башҡорт йәмғиәте, Эстония

**«Ағиҙел» башҡорт йәмғиәте** — Эстонияла эшләп килгән башҡорт мәҙәни ойошмаһы. 2000 йылда ойошторолған.
## Ойошманың эшмәкәрлеге
«Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы рәйесе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры (2015) Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы.

Ойошма эшләгән осорҙа Эстонияның иң абруйлы мәҙәни берләшмәләрҙең береһенә әйләнде. «Ағиҙел» йәмғиәте коллективы Эстония байрамдарының даими ҡатнашыусыһы. Йәмғиәт ағзалары эстондарға башҡорт йолаларын, мәҙәниәтен күрһәтә.
Ойошма йыл да Эстонияла Салауат Юлаев көндәрен үткәрә.

Башҡорт йәмғиәте булышлығы менән 2014 йылда башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевтың һуңғы төйәге булған Эстония республикаһында Эстонияның аҙ һанлы милләттәре берләшмәһе, Палдиски ҡалаһының ҡала хакимиәте һәм «Урал» мәрхәмәтлек фонды ярҙамында Салауат Юлаев. Эстония хәтерләй китабы донъя күрә. Салаут Юлаев тураһында әҫәрҙәрҙе эстон теленә Илнур Хайруллин тәржемә итә. Салауат Юлаев шиғырҙарын эстон шағирҙары Ли Сеппель һәм Андрес Эхин тәржемә итә.

Китапта Салауат Юлаев биографияһы, Емельян Пугачев етәкселегендә восстаниела ҡатнашыуы турыһында материалдар урын ала. Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» драмаһы, Салауат Юлаевтың Эстлянд губернаһы Рогервик ҡәлғәһендә (хәҙәрге Палдиски ҡалаһында) һөргөндәге ваҡыты менән бәйле архив материалдары, фотодокументтар күрһәтелгән. Китаптың беренсе баҫмаһы тиҙ арала тарлып бөтә. Тиҙҙән икенсе баҫмаһы сыға.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы
* Салауат Юлаев. Эстония хәтерләй
* Салауат Юлаев һәйкәле (Палдиски)
* Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
«Всемирный курултай (конгресс) башкир»
«Шишмә» татар-башҡорт мәҙәни мираҫы халыҡ-ара йәмәғәт берекмәһе (Белорусь)

**«Шишмә» татар-башҡорт мәҙәни мираҫы халыҡ-ара йәмәғәт берекмәһе** — Беларусь Республикаһында эшләүсе татар-башҡорт мәҙәни ойошмаһы. «Шишмә» халыҡ-ара йәмәғәт ойошмаһы эшмәкәрлегенең маҡсаты:  халыҡтар араһында дуҫлыҡты нығытыу, татар һәм башҡорт телдәрен, татар һәм башҡорт халҡының мәҙәни, рухи ҡиммәттәрен һәм йолаларын тергеҙеү һәм үҫтереү, Белоруссияла йәшәгән башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың милли үҙаңын формалаштырыу. Рәсәй Федерацияһы Беларусь Республикаһында Илселеге ҡарамағындағы Рәсәй ватандаштарының Координацион советына ингән иң әүҙем бүлексәләрҙең береһе.

## Тарихы
Хәҙерге  берләшмә нигеҙен бер нисә быуат элек илгә күсеп килгән  һәм совет заманында, башлыса һуғыштан һуң, күсеп килгән татарҙар тәшкил итә. Һуңғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса Белоруссияла 7316 татар милләтле граждан иҫәпләнә. Илдә шулай уҡ 607 башҡорт вәкиле йәшәй. Һуғыштан һуңғы осорҙа йәшәгән татарҙар ҙа, башҡорттар ҙа бер-береһен тәржемәһеҙ аңлай, уларҙың  традициялары ла оҡшаш.

Беларуста 1998 йылда «Шишмә» татар-башҡорт мәҙәни мираҫы халыҡ-ара йәмәғәт берекмәһе ойошторолған, бынан тыш Гродно татар мәҙәни үҙәге, белорус татарҙарының «Зикр ул-Китап» йәмәғәт берекмәһе эшләп килә.

«Шишмә» берләшмәһенең китапханаһы һәм видеотекаһы бар. Берләшмәлә ял көнө мәктәбе эшләй, унда татар һәм башҡорт телдәре, татар һәм башҡорт мәҙәниәте өйрәнелә. «Ләйсән» фольклор ансамбле, «Шишмә» вокаль-инструменталь ансамбле, «Гөрләүек» балалар коллективы булдырылған. Бобруйскиҙа Балалар һәм йәштәр ижады үҙәге ҡарамағында «Хореографик миниатюралар» өлгөлө балалар ансамбле эшләй, уның башҡарыуында коллектив, татар һәм башҡорт бейеүҙәре башҡарыла. Гродно ҡалаһында  өлкәндәр өсөн «Күбәләк» фольклор ансамбле ойошторолған.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*«Всемирный курултай (конгресс) башкир». Башкирские общественные организации в мире
Бингьол

**Бингьол**(Bingöl ,  — хәҙерге Төркиә территорияһындағы иң боронғо ҡалаларҙың береһе. Халҡы — 167 000 кеше (2020 йыл). Шул исемдәге провинцияның баш ҡалаһы.

Ҡалала һәйкәлдәр бик күп, улар араһында — замок, мәсеттәр, мәҙрәсә, мунсалар, мавзолеҙар, шәхси йорттар.

## галерея

File:Çapakcur viyadüğü.jpg|thumb|Çapakcur Viaduct

File:Haserek kayak merkezi.jpg|thumb|Haserek ski facilities

File:Gerendalgolu.jpg|thumb|Gerendal Lake 

File:Tarbasangölü.jpg|thumb|Tarbasan Lake
Зөлфиә

**Зөлфиә** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
**Зөлфиә** — ислам илдәрендә таралған ҡатын-ҡыҙ исеме, фарсы теленән тәржемә иткәндә, ( *zolf* — бөҙрәләнеп торған сәс шәлкеме мәғәнәһенә) тап килә. Күсмә мәғәнәлә «һөймәлекле», «матур» тигәнде аңлата. Башҡорт теленә ислам дине йоғонтоһонда килеп ингән. Лезгиндарҙа **Зульфи** формаһында ҡулланыла.

## Билдәле кешеләр
Ханнанова Зөлфиә Миндибай ҡыҙы (1 ғинуар 1970 йыл) — башҡорт шағиры, Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы (2004) һәм Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге әҙәбиәт премияһы лауреаты (1996), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2008), Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы (1995).

Зөлфия́ Исраи́лова (псевдонимы — Зөлфия; 1915—1996) — үзбәк совет шағирәһе. Үзбәк ССР-ының халыҡ шағиры (1965). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1984). СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1976). 1953 йылдан КПСС ағзаһы.

Рәхмәтуллина Зөлфиә Мөхтәр ҡыҙы (16 апрель 1980) — журналист, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының бүлек мөдире, Республика Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты.

Ҡудашева Зөлфиә Иҙрис ҡыҙы (15 май 1956 йыл) — бейеүсе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (1995), БАССР‑ҙың атҡаҙанған (1989) артисы. 

Шакирова Зөлфиә Мәскүр ҡыҙы (5 июнь 1965 йыл — эстрада йырсыһы. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған (2001) һәм халыҡ (2012), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2012).

Күскилдина Зөлфиә Мансур ҡыҙы — балалар яҙыусыһы, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — «Тәмле Яңы йыл» исемле әкиәттәр һәм хикәйәләр йыйынтығы өсөн (2011).

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Зифа

**Зифа** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
**Зифа** — исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә фарсы теле аша ингән, *күркәм, зифа кәүҙәле* мәғәнәһен еткерә. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай.. Исемдең икенсе варианты - **Зифая**.

## Билдәле кешеләр
Баязитова Зифа Ғаяз ҡыҙы (4 июнь 1951 йыл) — театр актёры. 1979 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1998)

Нагаева Зифа Вәли ҡыҙы (1 март 1956 йыл) — шағир, композитор, йырсы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2020) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003), Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011). Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы лауреаты (2011)

Дәүләтбаева Зифа Айытбай ҡыҙы (14 август 1966 йыл), театр актёры. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1989 йылдан Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2020). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Күсей ауылынан.

Усманова Зифа Ғәлимйән ҡыҙы (4 октябрь 1949 йыл), табип-терапевт. Медицина, хеҙмәт һәм кеше экологияһы ғилми-тикшерененеү институтының бүлек мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1998).

## Әҙәбиәттә
Зифа менән Заһир — Мәрйәм Бураҡаева хикәйәһе, 2019 йылдар «Шоңҡар» журналында нәшер ителгән.

Исеме Зифа икән — Таңһылыу Ғүмәрова хикәйәһе, 2020 йылда нәшер ителгән.

## Сығанаҡтар
* Значение редкого мусульманского имени Зифа

## Иҫкәрмәләр
Айбулат

**Айбулат**  —  башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла осрай.

## Этимологияһы
Айбулат — ай (башҡорт) һәм булат (фарсы ҡорос) үҙ аллы һүҙҙәрҙән яһалған ҡушма исем. Исемгә затлы таш, тимер ҡушыу ныҡлыҡ, оҙон ғүмер теләүгә бәйләнгән. Башҡорт халҡында ир балаларға йыш ҡушылған исем.

## Билдәле шәхестәр
Айбулат Дәүләтбай улы Рәхмәтуллин — (12 май 1967 йыл) — ҡурайсы, мәҙәниәт хеҙмәткәре. Нефтекама дәүләт филармонияһының художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2014),

Айбулат Вәкил улы Хажин — (30 сентябрь 1973 йыл) — ғалим-педагог, мәғариф өлкәһе эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2018 йылдың декабренән Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы. Педагогия фәндәре кандидаты, доцент (2001). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.

Айбулат Вәли улы Псәнчин — (12 февраль 1967 йыл) — Рәсәй ғалим-этнографы, география фәндәре докторы, профессор. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының директор вазифаһын башҡарыусы (2016 йылдан).

Айбулат Рим улы Йәнғужин (29 декабрь 1971 йыл) — философ, философия фәндәре докторы (2004).

Айбулат Ҡасим улы Әлибаев (1964) — медицина фәндәре кандидаты, юғары категориялы балалар хирургы, Белорет районы Йөйәк ауылында тыуған.

## Әҙәби геройҙар
Һәҙиә Дәүләтшинаның «Ырғыҙ» романында Айбулат төп образ

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан»
Ансар (исем)

**Ансар** — башҡорт һәм төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Ансар — ғәрәптәрҙән таралған ир балаларға ҡушылған «ярҙамсы», «юлдаш» мәғәнәһендәге мосолман исеме.

## Билдәле шәхестәр
* Ансар Фазлиәхмәт улы Вәлиәхмәтов (1 май 1922 йыл — 10 июль 2005 йыл), ғалим-патологоанатом, юғары мәктәп эшмәкәре. Медицина фәндәре докторы (1975), профессор (1977). 1976—1987 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының кафедра мөдире. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

* Ансар Берни (14 август 1956 йыл), Пакистанда кеше хоҡуҡтары концепцияһын 1980 йылдан тәҡдим иткән беренсе дәүләт эшмәкәре; 2007—2008 йылдарҙа Пакистан министрҙар кабинетында кеше хоҡуҡтары буйынса федераль министр.

* Ансар Мәсҡүт улы Әйүпов (13 март 1972 йыл), спортсы, СССР һәм Рәсәй футболсыһы, тренер, спорт мастеры.

* Ансар Хәлиуллин, Рәсәйҙең театр һәм кино режиссёры, театр педагогы.Мәскәүҙә йәшәй.

* Ансар Әхмәт (Ахмед) улы (10 апрель 1964 йыл), Индонезия сәйәсмәне, 2020 йылдан Риау утрауҙарында губернатор.

## Мәҙәниәттә
* «Ансар» Мәскәү йыр һәм бейеү ансамбле

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
* Ансарҙар — () — Мәҙинәнең ерле ырыуҙары Бәнү Әүс һәм Хәҙрәж кешеләре, улар Ислам ҡабул иткән һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Сәхәбәләре (ярҙамсылары) тип атала башлай. 622 йылдағы Мәккә мосолмандарының Һижрәте осоронда ансарҙар мөһәжирҙәргә үҙ йорттарында урын биргән.

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* Словарь исламских терминов- Ансар
* Происхождение, толкование и значение имени Ансар
* [Вики Ансар Ахмад (индонезийский политик](https://gaz.wiki/wiki/ru/Ansar_Ahmad_(Indonesian_politician)) 
* Википедия Ансар Берни — Ansar_Burney 
* Википедия Халиуллин, Ансар 
* Википедия Аюпов, Ансар Максутович
Мәүлитбай (исем)

**Мәүлитбай** — ғәрәп, башҡорт сығанаҡлы һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла ҡулланылған ир-ат исеме.

## Этимологияһы
Мәүлитбай (Мәүлетбай) — ҡушма исем, ике үҙ аллы «бай» һәм «мәүлет» — «тыуған ер», «тыуған ил», «тыуған көн», «байрам» мәғәнәләрен аңлатҡан һүҙҙәрҙән тора.

## Билдәле шәхестәр
Ямалетдинов Мәүлитбай Байгилде улы (5 март 1947 йыл — 8 ноябрь 2020 йыл) — уҡытыусы, шағир, яҙыусы, тәржемәсе, ҡурайсы һәм йәмәғәтсе. 1983 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993). Республика үҙешмәкәр сәнғәт смотры дипломанты (Өфө, 1977). Муса Мортазин исемендәге (1991), Фәтих Кәрим исемендәге (2007), Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге (2009) һәм Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге (2017) премиялар лауреаты.

Мәүлетбай Сөләймән улы Ғәйнетдинов — (14 май 1938 йыл — 6 июнь 2014 йыл) — йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).

Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы — (2 декабрь 1952 йыл) — СССР һәм Рәсәй скульпторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2003).

Мәүлитбай Миңтаһир улы Абдуллин — (2 декабрь 1952 йыл) — агроном, ғалим, университет уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре, уйлап табыусы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (2000), Башҡорт дәүләт аграр университет доценты (2003)

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан» 

## Сығанаҡтар
Фәрүәз (исем)

**Фәрүәз** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Фәрүәз исеме бар. Был ир-ат исеме шулай уҡ ҡатын -ҡыҙ исеме булып та йөрөй, башлыса ҡаҙаҡтарҙа.

## Этимологияһы
Фәрүәз исеме башҡорт теленә фарсы теленән ингән. Осоусы, бәхетле тигәнде аңлата.

## Билдәле кешеләр
Әхмәтханов Артур Фәрүәз улы (15 ноябрь 1962 йыл — 14 май 2019 йыл) — дәүләт эшмәкәре һәм эске хеҙмәт ветераны. 2018 йылдың 22 октябренән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең вице-премьеры. Полиция генерал-лейтенанты. IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены һәм II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. 

Мырҙаҡаев Фәрүәз Ғиниәт улы (15 июнь 1935) — 13 июль 1995 йыл}) — гигиенист-токсиколог. Медицина фәндәре докторы (1974), профессор (1984). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1986).

Мөхәмәтшин Фәрүәз Баязит улы (28 март 1949 йыл — 21 июль 2017 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1995). Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы.

Урманшин Фәрүәз Фәрғәт улы (23 май 1970 йыл) — йырсы, радиотапшырыуҙар алып барыусы, театр актёры, ҡурайсы. 2006 йылдан «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы «Юлдаш» радиоһының «Яңылыҡтар» бүлеге алып барыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021). «Урал моңо» башҡорт эстрада йырҙарын башҡарыусылар конкурсының беренсе премияһы лауреаты — 1996 йыл, «Ирәндек моңдары» башҡорт йырын башҡарыусыларның төбәк-ара конкурсының икенсе премияһы лауреаты — 1997 йыл, «Аманат-1997» башҡорт эстрада йырын башкарыусылар конкурсының беренсе премияһы лауреаты.

Рафиҡов Фәрүәз — спорт журналисы һәм Ҡурай-ТВ трансляциялары комментаторы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
Алтынай

**Алтынай** — башҡорт исеме, ҡатын-ҡыҙ, шулай уҡ ир-ат исеме лә булып йөрөй. Төрки халыҡтарҙа киң таралған исем.

## Этимологияһы
Алтынай — Алтын (кеүек) исеменең иркәләү варианты.

## Билдәле шәхестәр
Алтынай Абдуахим ҡыҙы Аҫылморатова (1 ғинуар 1961 йыл, Алма-Ата) — балет артисы һәм педагог, Ленинград опера һәм балет театры солисткаһы. С. М. Киров — Марина театры, 1982—1999 йылдарҙа, Инглиз Короле балеты (1989—1993) һәм Марсель балеты (1995—1997) прима-балеринаһы, Рәсәйҙең халык артисы, РФ Дәүләт премияһә лауреаты (2001).

Алтынай Вәлитов — йәш йырсы, рэпер, акробат.

## Әҙәби геройҙар

Алтынай — «Өҙөлгән туй» — З. Атнабаева)

## Операла геройҙар

Алтынай (М. Т. Түлебаев, «Биржан һәм Сара»)

## Тораҡ пункт атамалары
Алтынай — Пермь крайының Барҙы районындағы башҡорт ауылы

## Тирә — яҡ мөхит атамалары
Мәсетле районының Ләмәҙтамаҡ ауылындағы Алтынай ҡулы — Түбәнге остан Һабанаҡ ауылына киткән иҫке юлдағы беренсе йырын буйы. Боронғо заманда ул тирәлә алтын бөртөктәре табылған тигән хәтирәләр ҡалған.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Шәүрә (исем)

**Шәүрә**  —  башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа ҡулланылған ҡатын-ҡыҙ исеме.

## Этимологияһы
Шәүрә — «танылған», «мәшһүр» мәғәнәһендәге ҡатын-ҡыҙ исеме. XI—XII быуаттарҙан башҡорттар араһында мосолман дине менән бергә ғәрәп исемдәре лә тарала башлай.

## Биләле шәхестәр
Шәүрә Ишмулла ҡыҙы Дилмөхәмәтова (1961 йыл) — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996).

Шәүрә Ғәббәс ҡыҙы Ғилманова — (1 ғинуар 1954 йыл) — тележурналист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1985 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы (1985). Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Татарстан Республикаһының (1997) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994). Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Мәжит Ғафури исемендәге (2005) премиялар лауреаты.

Шәүрә Муса ҡыҙы Мортазина — (22 июль 1925 йыл — 22 февраль 2002 йыл) — башҡорт театр режиссёры. РСФСР-ҙың (1970) һәм БАССР-ҙың (1955) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы.

Шәүрә Рәшит ҡыҙы Шәкүрова — (10 декабрь 1967 йыл) — ғалим-филолог, сценарист, драматург, прозаик. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары, Башҡортостан Республикаһының Кинематографтар һәм Театр эшмәкәрҙәре союздары ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (  ),Башҡортостан Республикаһы гуманитар тикшеренеүҙәр институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре.

Шәүрә Азамат ҡыҙы Сәғитова — композитор, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты ()

## Сәнғәттә
* Шәүрә (йыр) — Башҡорт халыҡ йыры
* Шәүрә (опера) — 1963 йылда Б. Бикбай либреттоһына композитор Заһир  Исмәғилев яҙған башҡорт операһы.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында» 149-сы б. 
*
Дауыт (исем)

**Дауыт** — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарында ла киң таралған. Шулай уҡ йәһүттәрҙә лә был исем бар. 

## Этимологияһы
Дауыт исеме башҡорт теленә ғәрәп теле аша йәһүд теленән ингән. Һөйөкле тигән мәғәнәне аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Дауыт (; һөйөклө) — Талуттан ()  ҡала Исраил халҡының икенсе батшаһы, Бет-Ләхәмдә тыуып үҫкән  Йишайҙың () кинйә улы.

Дауыт Юлтый  (төп исеме Юлтыев Дауыт Исхаҡ улы; 18 апрель 1896 йыл (ҡайһы бер башҡа мәғләмәттәр буйынса 1893 йыл) — 10 июль 1938 йыл) — хәрби, дәүләт һәм партия органдары хеҙмәткәре, журналист һәм яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. 1919 йылдан РКП (б), 1934 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Беренсе донъя һәм граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт әҙәбиәтенә, милли матбуғатҡа һәм милли театр сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. СССР яҙыусыларының 1-се Бөтә Союз съезы делегаты (Мәскәү, 1934). Сәйәси золом ҡорбаны.

Дауыт Йәналин (18-се быуаттың сиреге — 1800 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, старшина, марганец мәғдәнен табыусы.

Мортазин Дауыт Лот улы  (1893—1926) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Башҡорт айырым кавалерия бригадаһының эскадрон командиры (1920). Күбәләк-Тиләү улусы башҡарма комитеты рәйесе.

Имелбаев Дауыт Аздархан улы (1908 йыл — 19 декабрь 1949 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

## Тораҡ пункттар атамаһы
Дауыт ( Даутово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Үрге Өпәле ҡала округы ауылы.
*
Дауыт — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.

Дауыт-Ҡайып — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Израиль төрки халыҡтарының ойошмаһы «Мираҫ»

**Израиль төрки халыҡтарының ойошмаһы «Мираҫ»** — Израилдә төрки халыҡтарының йәмәғәт ойошмаһы; төрки телле израилдәрҙең бойондороҡһоҙ йәмәғәт ойошмаһы. 
Ойошма үҙ алдына Израиль халыҡтарының берҙәм йәмәғәт ойошмаһына бөтә төрки халыҡтары вәкилдәрен берләштереү бурысын ҡуйған.

Йәмәғәт ойошмаһында татарҙар, башҡорттар, сыуаштар, үзбәктәр, ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар һәм башҡа халыҡтар бар. Дөйөм алғанда, был СССР, Рәсәй һәм башҡа илдәрҙең элекке республикаларынан сыҡҡан ҡырҡтан ашыу милләт һәм халыҡ вәкилдәре. Улар төрки телле халыҡтар - планетала йәшәгән иң ҙур этностарҙың береһе. Ойошма вәкилдәрен уртаҡ тел һәм мәҙәни мираҫ берләштерә.

Ойошма уртаҡ милли саралар уҙғарға теләйселәрҙе берләштерә. Берләшмә төрки халыҡтарының традицияларын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен яҡлай һәм һаҡлай. Байрамдар һәм ижади кисәләр уҙғарыла, унда берләшмәлә ҡатнашыусылар милли йырҙар йырлай һәм милли бейеүҙәрҙе башҡара.

Ойошманың етәксеһе Рауил Садиҡов: «Бында, Израилдә йәшәгәндә, тәүгә тапҡыр "Урал батыр" эпосын уҡып сыҡтым. Тап Израилдә эпосты иврит теленә тәржемә итеү һәм китап сығарыу идеяһы тыуҙы», — тип белдерҙе.

Урынлашҡан урыны: Тель-Авив ҡалаһы, Израиль

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Башҡорт йәмәғәт берекмәләре исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
* «Всемирный курултай (конгресс) башкир». Башкирские общественные организации в мире
* Public Organization Turkic Of Israel
Бәҙәр

**Бәҙәр** — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. 

## Этимологияһы
**Бәҙәр** *ғәр.* —  тулған ай; матур тигән мәғәнәне аңлата.

## Билдәле шәхестәр
* Йосопова Бәҙәр Әхмәт ҡыҙы (21 декабрь 1901 йыл — 30 август 1969 йыл) — театр актёры.

## Сығанаҡтар

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар
*  Кусимова Т. «Исемдәр донъяһында»  
* 
* «Башҡортостан ҡыҙы» Ҡунафина Гөлшат «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан»
Баныу

**Баныу**— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай: иран, төрөк, татар, фарсы, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, әзербайжан. 

## Этимология
Баныу — фарсы теленән бикә, ҡыҙ бала, хужабикә, ханым тигәнде аңлата.
Баныу исеменең һаны 3, бәхетле һандары: 3, 12, 21, 30, 39, 48, 57, 66, 75, 87, 93, 102, 111. Айҙың бәхетле көндәре: 3, 12, 21, 30, бәхетле төҫө һары.
Баныу исеменең фоносемантик анализы асыҡлауынса, Баныу исеменең туғыҙ асыҡ фоносемантик билдәһе бар: ҡаһарман, батыр, ҙур, 	мәғрур, данлыҡлы , ҡаты, һалҡын, көслө,	ҡөҙрәтле.

## Билдәле кешеләр
Вәлиева Баныу Нурғәле ҡыҙы (14 декабрь 1914 йыл — 24 февраль 2003 йыл) — йырсы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1947).

Ҡаһарманова Баныу Латиф ҡыҙы (7 октябрь 1973 йыл) — уҡытыусы, журналист. 2000 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2015). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2008).

## Тарихта
Һумаюн — Бөйөк Моголдар империяһы падишаһы, Бабурҙың улы һәм Әкбәрҙең атаһының ҡатынары: 

Баныу-бәйим Сәхибә (1541 йылдан) 

Хәмиҙә Баныу бәйим (1527—1604), фарсы шиғый шәйехе Ғәлиәкбәр Джамиҙың ҡыҙы

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
«Принц Әхмәт һәм Пәри Баныу» (25 май, 1709 й.) «Мең дә бер кисә» йыйынтығына ингән киң билдәле ғәрәп әкиәттәренең береһе. 

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар

## Һылтанмалар
* Характеристика имени Баныу 
* «Бану»
* Әләддин
Әминә

**Әминә** (ғәр) — башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар исеме.

## Этимологияһы
Әминә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленнә килеп ингән. Мәғәнәһе тыныс тәбиғәтле; ышаныслы, тоғро тигәнде аңлата

## Билдәле шәхестәр
Аралбаева Әминә Кәшфи ҡыҙы (22 май 1928 йыл — 27 октябрь 2014 йыл) — башҡорт актёры, театр белгесе. 1950 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1999).

Әсфәндиәрова Әминә Ибраһим ҡыҙы (27 июль 1961 йыл) — сәнғәт белгесе, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты ректоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008).

Шафиҡова Әминә Ивний ҡыҙы (24 март 1974 йыл) — башҡорт дәүләт эшмәкәре, музыкант-пианист. 2012 йылдың ноябренән Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (2002). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2005)

Әминә Семие Онасья (шулай уҡ Эмине Семие һәм Эмине Вахиде исемдәре аҫтында билдәле, 28 март 1866 йыл — 1944 йыл) — төрөк яҙыусыһы һәм тәүге феминистарҙың береһе.

Бәкерова Әминә Ғәйфулла ҡыҙы (23 ноябрь 1932 йыл — 2013 йыл) — педиатр, 1963—1987 йылдарҙа Өфөнөң 1-се балалар поликлиникаһы табибы. Башҡорт АССР-ының 10-сы (1980—1985) һәм 11-се (1985—1990) саҡырылыш Юғары Советы депутаты. СССР-ҙың медицина хеҙмәткәрҙәре һөнәри союзының ХIII һәм ХVII съездары делегаты. СССР-ҙың халыҡ табибы (1982), Ленин ордены кавалеры (1978). Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2005).

Мөхитдинова Әминә Фәсәх ҡыҙы (; 6 сентябрь 1893 йыл) — юрист, СССР-ҙың сәйәси эшмәкәре.

Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы (7 ноябрь 1917 йыл — 18 ноябрь 2000 йыл), химик-органик. БАССР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1967), БАССР-ҙың атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1981).

Әминә (Әминә ханым) Мәхмүт ҡыҙы Сыртланова (франц. Amina Hanum Syrtlanoff; ҡыҙ фамилияһы Шәйехәлиева йәки Шәйех-Әли; 1884 йыл]] — 1939 йылдан һуң Франция) — йәмәғәт эшмәкәре, шәфҡәт туташы, теософ, Le Humain Droit (№ 840) орденына ингән «Аврора» Париж масондары ложаһы оҫтаһы.

Әпсәләмова Әминә Ғәбделәхәт ҡыҙы (17 август 1958 йыл) — педагогика фәндәре докторы, ВАК доценты.

Әминә ҡатын () — Дулҡадир бейлеге хакимының ҡыҙы, ғосман солтаны Мәхмәт Беренсенең ҡатыны, солтан Морат Икенсенең әсәһе.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* 
*
Вәсилә

**Вәсилә** — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

## Этимологияһы
Вәсилә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе айырылмаҫ дуҫ, көтә белеүсе тигәнде аңлата.

## Билдәле шәхестәр
Фәттәхова Вәсилә Разиф ҡыҙы (31 декабрь 1979 йыл — 26 ғинуар 2016 йыл) — Башҡортостан йырсыһы. Башҡортостан Республикаһыының (2015) һәм Татарстан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2015). Композитор Урал Рәшитовтың «Тыуған яҡ» йырын башҡарыусы булараҡ популярлыҡ яулай

Ваһапова Вәсилә Шәрифйән ҡыҙы (11 июль 1942) — анатом, медицина фәндәре докторы (1989), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фəн эшмəкəре (1997), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мəктəп хеҙмәткәре (2002), Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2002), Башҡортостан Республикаһының халыҡ мəғарифы отличнигы (2011), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1985).

Яңыбаева Вәсилә Әхәт ҡыҙы (1 август 1962 йыл) — ғалим-биолог, хужалыҡ эшмәкәре. 2002 йылдан Башҡорт дәүләт ҡурсаулығы директоры. Биология фәндәре кандидаты (2002).

Ишмөхәмәтова Вәсилә Хөсәин ҡыҙы — БАССР-ҙың 11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Өфө ҡалаһы Совет районы, 61-се Володар һайлау округы.

Ғәйерфанова Вәсилә Әфтәх ҡыҙы — БАССР-ҙың 10-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Шишмә районы, 274-се Шөңгәккүл һайлау округы.

Фәйзуллина Вәсилә Инсафетдин ҡыҙы — БАССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Бәләбәй районы, 124-се Аделькин һайлау округы.

## Әҙәбиәт
* Вәсилә (хикәйә) Авторы Физәлиә Дәүләтгәрәева.

## Һылтанмалар
* БАССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге
* БАССР-ҙың 10-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге
* БАССР-ҙың 11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
Фирүзә (исем)

**Фирүзә** — башҡорт, татар, абхаз, әзербайжа́н, ҡаҙаҡ, фарсы, төрөк, үзбәк, ингуш, осетин, ҡыргыҙ һәм башҡа халыҡтарҙа ҡатын-ҡыҙ исеме булып йөрөй.

## Этимологияһы
Фирүзә исеме башҡорт теленә фарсы теленән килеп ингән. Мәғәнәһе нур сәсеүсе, шатлыҡлы, бәхетле. Шулай уҡ, ғәрәп телендәге мәғәнәһе — яҡты күңелле («светлая душа»). Икенсе бер вариантта Фәйрүзә булып йөрөй.
Таш атамаһынан алынған. Фирүзә — аҫыл таш, «бәхет килтерә торған таш», йәки еңеү килтерә торған таш. Зәңгәр йәки йәшкелт зәңгәр төҫтәге минерал, биҙәү әйберҙәре эшләү өсөн ҡулланыла.

## Билдәле шәхестәр
Аллаярова Фирүзә Мирхәт ҡыҙы (сәхнә псевдонимы — Фирүзә Париж) (1977) — йырсы, актриса. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2014).
   
Абдуллина Фирүзә Дәүләтша ҡыҙы (24 февраль 1961 йыл) — уҡытыусы, шағир. 2017 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Алифова Фирүзә Шодмоновна (; 7 декабря 1980, Дүшәнбе) — тажик йырсыһы, Тажикистан Республикаһының мәҙәниәт алдынғыһы.

Шәрипова Фирүзә Фәхретдиновна (29 августа 1994, Тараз, Ҡаҙағстан) — Ҡаҙағстан спортсыһы, боксёр. 2-се ярым еңел (IBO, 2017—2019), еңел (WIBA, 2017—2021; WBU, 2017—) һәм 1-се ярым урта (IBA, 2020—) ауырлыҡ категорияларында донъя чемпионы.
Азия чемпионатының бронза призёры (2012). Ҡаҙаҡстан чемпионаттарында ике алтын (2012, 2013), бер көмөш (2014) һәм бер бронза (2016) миҙал яулай.

## Шулай уҡ ҡарағыҙ
Фирүзә ( — *Фирүзә* — «бәхет килтерә торған таш», йәки  — *еңеү килтерә торған таш*) — зәңгәр йәки йәшкелт зәңгәр төҫтәге минерал, биҙәү әйберҙәре эшләү өсөн ҡулланыла.

**Фирузаба́д**(اردشيرخوره *Ардашир-Хваррах* ,  *Fīrūzābād*) — Ирандың көньяғында Фарс провинцияһындығы ҡала. Фирузабад шахрестанының административ үҙәге.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар
* Алифова, Фируза Шодмоновна
* Шарипова, Фируза Фахритдиновна
* Фирузабад
Гөлсәсәк

**Гөлсәсәк**— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡорт һәм татар халҡында киң таралған.

## Этимологияһы
Гөлсәсәк фарсы теленән ингән гөл һәм сәсәк (сәскә) үҙ аллы һүҙҙәрҙән яһалған ҡушма исем. Башҡорт телендә йыш ҡушыла.

## Билдәле шәхестәр
Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы (28 апрель 1958 йыл) — башҡорт театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).

Солтанова Гөлсәсәк Рәфит ҡыҙы (1975) — ғалим-филолог. 2000—2007 йыларҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 2007 йылдан — университеттың административ-идара аппараты белгесе.

Саламатова Гөлсәсәк Дәүләтбай ҡыҙы (1976) — ғалим-филолог, 2002 йылдан Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (2002), доцент (2005). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2020).

Ханнанова Гөлсәсәк Рәсих ҡыҙы — «КоммерсантЪ-Башкортостан» гәзите журналисы, иҗтимағи—сәйәси темаға яҙылған мәҡәләләре өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин премияһы лауреаты.

Ғәлиева Гөлсәсәк Кәрим ҡыҙы — яҙыусы-прозаик, әҙәби тәнҡит мәҡәләләре һәм публицистик яҙмалар авторы, 2001 йылдан Татарстан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Гөлсәсәк Хафизова — актриса. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған артисы.

Хәмәдинурова Гөлсәсәк Шамил ҡыҙы — актриса. Татарстандың халыҡ артисы.

## Әҙәби әҫәрҙәр
«Гөлсәсәк» — М. Буранғолов драмаһы.

«Гөлсәсәк» — Ю.Әминев пьесаһы.

«Гөлсәсәк» — татар халыҡ әкиәте.

## Иҫкәрмәләр

## Сығанаҡтар