Антиб

**Антиб** (франц.Antibes, окс. Antíbol) —  Францияның  көньяҡ-көнсығышында  Прованс — Альп — Зәңгәрһыу яр төбәгендәге коммуна, Диңгеҙ буйы Альптары департаменты, Грас округы,  Антиб-1, Антиб-2 һәм Антиб-3 кантондары.

Коммунаның майҙаны — 26,48 км², халҡы — 75 820 кеше тәшкил итә (2006) тотороҡлолоҡ тенденцияһы менән: 75 568 кеше (2012), халыҡ тығыҙлығы — 2854,0 кеше/км² тәшкил итә.

*Антиб* — Францияның Зәңгәрһыу Ярындағы ҙурлығы буйынсы икенсе курорт ҡалаһы (Ниццанан һуң).  Урта диңгеҙҙең Гаруп морононда Канны һәм Ницца ҡалалары араһында урынлашҡан. Төбәктә иң ҙур яхта порты. Антиб мороно ()   Жюан-ле-Пен кварталы () менән бергә бер адимнистратив берәмекте тәшкил итә.

## Тарихы
Ҡалаға Антиполис (ҡаршыла урынлашҡан ҡала)  исеме аҫтында  беҙҙең эраға тиклем VI быуатта  грек сәйәхәтселәре тарафынан нигеҙ һалына. Атамаһы ҡаланан бухта аша Никея (Ницца) ҡалаһы урынлашыуы менән  бәйле була. Антиполис Массалия (хәҙерге Марсель)  колонияһы кеүек барлыҡҡа килә. Рим империяһы ваҡыттарында ҡала Римдән Галлия юлында мөһим пункт була һәм төбәктең иң эре ҡалаларының береһенә әүерелә. Оҙаҡ ваҡыт ул яр буйында Марселдән алып Италияға тиклем нығытылған  берҙән-бер ҡала була.    

II быуатта ҡалала   епископ кафедраһы ойошторола һәм ул Антигуль тип атала башлай, ә ваҡыт үтеү менән — Антиб тип атала.  Урта быуаттарҙа  ҡала  Савойяға, ә 1481 йылдан — Францияға ҡарай.

## Халҡы
2011 йылда халыҡ һаны — 75 176 кеше, ә 2012 йылда — 75 568 кеше.Халыҡ һаны динамикаһы:
ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:80000
ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:35439 width:15 text:35439 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:47547 width:15 text:47547 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:55960 width:15 text:55960 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:62859 width:15 text:62859 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:70005 width:15  text:70005 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:72412 width:15  text:72412 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:75820 width:15  text:75820 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:75568 width:15  text:75568 textcolor:black  fontsize:8px


## Иҡтисады  һәм транспорты
Туристик индустрия һәм күңел асыу индустрияһы ныҡ үҫешкән. Антиб  25 километрлыҡ ҡомло һәм ҡырсынлы пляждарға эйә. Ҡалала тимер юлы вокзалы бар.

Бынан тыш парфюмерия етештереү үҫешкән.

Шулай уҡ балыҡ эшкәртеү сәнәғәте һаҡланып ҡалған, һуңғы тиҫтә йылдарҙа  ул һиҙелерлек кәмегән.

Антибта Зәңгәрһыу Ярҙың ҙур  яхта порты (дөйөм тоннаж буйынса) урынлашҡан.  Порт XX  быуаттың алтмышынсы йылдарында рим гаваненың бер урынында  төҙөлгән.  Ғәмәлдә, бер порт түгел,  биш порт — Вобан, Галис, Крутон, Оливетт, Салис порттары бар.

*Антибтан* алыҫ түгел *София-Антиполис  ([[Английский язык|ингл.]] &#x20;<span lang="en" style="font-style:italic;">Sophia-Antipolis</span>)*  ғилми-тикшеренеү үҙәге, француз Силикон үҙәне аналогы урынлашҡан. Үҙәк 1969 йылда төҙөлгән.

2010 йылда 45 303   эшкә яраҡлы йәштәге кешеләрҙән  (15 йәштән 64-кә тиклем)  33 823  иҡтисади яҡтан әүҙем, 11 480 — әүҙем булмаған кешеләр (әүҙемлек күрһәткестәре 74,7 процент, 1999 йылда — 69,4 процент). 33 823 әүҙем эшкә яраҡлы кешеләрҙән  29 866 кеше эшләгән (14 441 ҡатын-ҡыҙ һәм 15 425 ир-егет), 3957  эшһеҙ иҫәпләнгән (1896 ир-егет һәм 2061 ҡатын-ҡыҙ). Әүҙем булмаған эшкә яраҡлы граждандар араһында 4078  уҡыусы йәки студент, 3548 — хаҡлы ялда, ә тағы 3854 —   башҡа сәбәптәр арҡаһында әүҙем булмағандар.

2010 йыл дауамында коммунала һалым түләүсе  37 115 йорт хужалығы иҫәпләнә, унда йәшәгән кешеләрҙең һаны 75 956,5. Шул уҡ ваҡытта килем  медианаһы бер һалым түләүсегә  20 546 евро тәшкил итә.

2004 йылдың июнендә ҡалала беренсе водителһеҙ такси маршрутының эксперименталь линияһы  эшләй башлай.

## Иҫтәлекле урындары

Ҡалала иҫтәлекле урындар күп. Улар араһында:

* Форт Карре. 1565 йылда Антибтың төньяҡ өлөшөндә төҙөлгән. Дүрт мөйөшлө йондоҙ  формаһында. XVIII быуатта был ҡәлғәне  Людовик Ун дүртенсенең хәрби кәңәшсеһе Вобан төҙөткән,  1794 йылдың 8 авгусында  бында Наполеон Бонапарт ябып ҡуйылған.  Уға, Робеспьер яҡлыһы булараҡ, үлем язаһы янаған, әммә генерал Дюгомье судьяларҙы, Франция Наполоен кеүек һәләтле яугирын юғалтырға  хоҡуғы юҡ, тип күндергән. Наполеонды ярлыҡайҙар
* Гримальди һарайы.  XII  быуатта рим нығытмалары урынында нигеҙләнгән. Урта быуат епископ  резиденцияһы була.  1385 йылдан 1608 йылға тиклем уға   Гримальди йорто хужа була, улар  XVI быуатта һарайҙы хәҙерге күләменә тиклем киңәйтә. 1925 йылда ярым емерек ҡоролманы аукциондан Антиб муниципалитеты һатып ала һәм музейға әйләндерә. Һарай Пабло Пикассо исеме менән бәйле.  1946 йылда билдәле рәссам эшләү өсөн иркен бина эҙләй,  уға ҡала властары Гримальди һарайын  тәҡдим итә. Пикассо унда ярты йыл эшләй  һәм ҡунаҡсыллыҡтары өсөн рәхмәт йөҙөнән «Ночной лов рыбы в Антибе», башҡа бик күп һүрәттәр,  эскиздар бүләк итә, улар Пикассо музейының  нигеҙе булып тора. Хәҙер уның күргәҙмәләрендә   Леже, Модильяни, Пикабиа эштәре ҡуйыла. Музей менән йәнәш  Миро, Пажес, Арман, , Ришье скульптуралары урынлашҡан.  Пикассо музейы иң романтик донъя музейҙары  исемлегенә индерелгән.

* Диңгеҙ буйында оборона ҡоролмалары ҡалдыҡтары бар. Антиб оҙаҡ  ваҡыт нығытылған  яр буйы ҡалаһы була. Был нығытмаларҙың иң мөһиме —Сент-Андре  бастионы. Унда археологик  музей  урынлашҡан. Бастионға Амираль де Грасс  променады алып бара, унан матур күренеш асыла.
* Иммакуле-Консепсьон сиркәүе, сәскәләр паркы, ябыҡ баҙар.
* Antibes Land күңел асыу паркы.

Антиб менән бер нисә билдәле яҙыусылар   исеме  бәйле.  Бында Жак Одиберти тыуған, Фрэнсис Скотт Фицджеральд үҙенең  «Ночь нежна» романында  Cap Eden Du-Roc ҡунаҡханаһын һүрәтләгән. Яҙыусы Никас Казантзакис Антибта  йәшәгән һәм  «Алексас Зорбас» романын ижад иткән, был әҫәр буйынса  1964 йылда   Голливудта  фильмы төшөрөлгән.  Үҙ ғүмеренең һуңғы сиреген (1966 йылдан 1991 йылға тиклем) Антибта  инглиз яҙыусыһы  Грэм Грин үткәргән. Билдәле кешеләр араһында, ҡунаҡханаға   төрлө ваҡытта килгәндәр араһында Марлен Дитрих, герцог һәм герцог ҡатыны Виндзорскийҙар,  Вуди Аллен, Карл Лагерфельд, Тим Бертон, Джонни Депп була

## Антиб мороно
Антиб мороно диңгеҙҙә 4  километрға һуҙылған. Эксклюзив ял зонаһы  һанала, бында бик күп хәҙерге заман бай кешеләренең  виллалары урынлашҡан. Шулай уҡ моронда иҫтәлекле урындар күп.

## Жюан-ле-Пен

Курорт ҡалаһына  XIX быуат аҙағында нигеҙ һалынған. Административ яҡтан Антиб составына инә. Гольф-Жюан  ҡултығында, Антиб   һәм Круазетта морондары араһында урынлашҡан.

Был урынды курорт сифатында популярлаштырыу   королева Викторияның улы — герцог Олбануиға ҡайтып ҡала.

Яр буйында  1815 йылда Эльба утрауынан һөргөндән үҙенең йөҙ көнлөк хакимлығына Парижға ҡайтып барғанында Наполеондың булып китеүе тураһында иҫтәлекле билдә ҡуйылған (см. *Дорога Наполеона*).

1883 йылдан ҡалала  үҙенең тимер юл вокзалы була.

## Туғандаш ҡалалар

*  Ольборг, Дания
*  Кинсейл, Ирландия
*  Ньюпорттың-Бич, АҠШ
*  Швебиш-Гмюнд, Германия
*  Эйлат, Израиль
*  Дезенцано-дель-Гарда, Италия
*  Олимпия, Греция
*  Красногорск, Рәсәй

## Әҙәбиәт

* «Большая энциклопедия в 62 томах». Том 3.  «Терра». 2006. 
* 
* 

## Иҫкәрмәләр

## Һылтанмалар

* 
* Официальный сайт мэрии коммуны Антиб