open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اولمپیک اویونلاری

**اولمپیک اوْیونلاری** — بینلخالق ایدمان عالمی‌نین ان مشهور ایجتماعی تشکیلاتی، ۴ ایلدن بیر کئچیریلن ان بؤیوک بینلخالق ایدمان موسابیقه‌سی.

قدیم یوناندا مؤوجود اوْلموش اولمپیک اوْیونلارینین برپا اوْلونماسی تشببوسونو ۱۹-جو عصرین سوْنلاریندا فرانسه اجتماعی خادیمی بارون پی یر ده کوبرتن تکلیف ائتمیشدیر. اوْنون دؤورونده یای اولمپیک اوْیونلاری کیمی تانینان بۇ بینلخالق تدبیر ۱۸۹۶-جی ایلدن اعتباراً هر ۴ ایلدن بیر کئچیریلیر. بورا دۆنیا ساواش‌لری‌نین باش وئردیی ایللر داخیل دییل.

۱۹۲۴-جو ایلده قیش اولمپیک اوْیونلاری تأسیس ائدیلدی. اوّللر یای و قیش اوْیونلاری عئینی ایلده کئچیریلیردی، لاکین ۱۹۹۴-جو ایلده قیش اولمپیک اوْیونلارینین کئچیریلمه‌سی یای اوْیونلارینا نظراً ایکی ایل ایر‌لی چکیلدیوه ایر‌لی یه گئدی.

## قایناقلار

بؤلمه:اولمپیک اویونلاری
بؤلمه:Athletic culture based on Greek antiquity
بؤلمه:Greek inventions
بؤلمه:Recurring sporting events established in 1896
بؤلمه:Multi-sport events
حبشه

**حبشه** — اسکی زاماندا دوغو آفریقادا بیر اؤلکه ایدی. ایندیکی سومالی، اتیوپی، اریتره،جیبوتی و سودان اؤلکه‌لری کئچمیشده حبشه‌نین بؤلوملرینی اوْلوشدوروردو.

## آد
حبشه *حبیش* کلمه سیندندیر و بیر آیری باخیشدا *احابیش* کلمه سیندن گلیب یانی آیریجا ائللر. میلاددان اونجه ۵.جی یا ۶.جی یۆزایللرینده یمندن (تهامه دن) * سبئیون* آدیندا نئچه ائل آفریقایا کؤچدولر و بو ائللر سوْنرا احابیش آدلاندیلار. سبئیون آفریقانین دوغو طرفینده حبشه دؤولتین تاسیس ائتدیلر.

## تاریخ
حبشه دؤولتی «حبشه اولی» یا بیرینجی حبشه آدلاندی و «تیجری»، ‌ «امهرا»، «جوجام» و «شوا» آدلاریندا اوْلان دؤرد بؤلومدن تشکیل اولوردو. بو بؤلوملری بیر خان یا مالیک ایداره ائدیردی. بو مالیکلرین بؤیوگو *ملک الملوک* یا *[[اکسوم ایمپراطورلوغو|اکسوم]]* آدلانیردی. حبشه دؤولتی اکسوم آدی ایله مشهورایدی.اکسوملارین چوخو نجاشی آدی ایله تانینمیشدیر.

## قایناق

بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
خاطره حاتمی

**خاطره حاتمی** ایرانلی آکتور و فیلم اوینایان.

1381ده سینما ایشلرین باشلادی و چوخلو فیلملرده آکتور اولوب.حاتمی روانشناسیدن اینصراف وئردی و هونر ایشلرینه اؤز گتریردی.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C

بؤلمه:ایرانلی اویونچولار
علی حاتمی

**علی حاتمی** (۲۳ مرداد ۱۳۲۳ تهران - ۱۵ آذر ۱۳۷۵ تهران) ایرانلی فیلم دۆزلدن و فیلم یازان ایدی. هۆنر بیلیم یوردوندا سینما و تئاتر اوخودو. ۱۵ سینما و تلویزیون فیلی دۆزلدیب. بیرینجی فیلمی حسن کچل آدی ایله  ۱۳۴۸ ایلینده دۆزلتدی. ۱۳۷۵ ایلینده سرطان نوخوشلوغونا گؤره دونیایا گؤز یومدو.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
زکریا

**زَکَریا** یوخسا **زکریّا** (یعنی:یهوه یاداسالار) ائبیا اوغلانلاریندان و یحیی آتاسی ایدی.هیرودیس چاغیندا اورشلیمده سلیمان معبدینه خادیم ایدی.

## قایناق

بؤلمه:پئیغمبر
اکسوم ایمپیراتورلوغو

**اکسوم شاهلیقی**(اینگیلیس دیلی: Aksumite Empire).دوغو آفریقاده 4یوز ایللر میلاددان اونجه حبشه اؤلکه سینده تاسیس الموشدور.اسکی زاماندا هیند و روم و یمن ایله تیجارت ایشلری اونملی ایدی.اصالتده حبشی بیر دؤولت و آکسوم یا اکسوم (Aksum) یا (Axum)آدلاندی و شاهلاری نین چوخو نجاشی یازیلیب.اکسومیت آکسوم و ائکسوم آدی یازیلیب.

ائبلیسک آکسوم(Obelisk of Axum) بو اؤلکه دن قالان بیر هرمدیر.بو اؤلکه نین خط یازیسی و هونری ایشسلری تاپیلیب.نیل چایی نین و هاوانین قورولوغو بو شاهلیغی آرادان آپاردی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Aksum
صبا کمالی

**صبا کمالی** (دوغوم: ۲۵ آبان ۱۳۵۵ ساری) ایرانلی آکتور و فیلم اوینایان.

1378ده لیسانس مدرکین سینما و تئاتر بیلم یوردوندان آلدی.76 و 77 نجی ایللرده سینما و تلویزیون ایشلرین باشلادی.چوخلو تلویزیون و سینما فیلملرینده آکتور اولوب.

## قایناق
فارسیجا ویکی پدیا https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B5%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C

بؤلمه:ایرانلی اویونچولار
بؤلمه:Iranian film actresses
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Iranian television actresses
بؤلمه:People from Sari, Iran
بم زلزله‌سی

بندانگشتی|بم ارگی زلزله‌دن قاباق
بندانگشتی|بم ارگی زلزله‌دن سوْنرا
**بم زلزله سی** - ۲۶ دسامبر ۲۰۰۳ (۵ دی ۱۳۸۲) تاریخینده ایرانين قديم بم (کیرمان اوستانی) شهرينی يئرلی ساعات ۵:۲۶ ده، ۶.۶ ریشتر گۆجونده وۇرميش زلزله‌دیر. زلزله نتيجه‌سينده بم شهری‌نين ۹۰٬۰۰۰ اهاليسيندن ۲۶٬۲۷۱ مين آدام اؤلوب، ۳۰٬۰۰۰ ده يارالانميشدی. تاريخی شهرين توْرپاقدان تيکيلن بینالاری‌نين ۹۰٪ داغيلميشدی و بۇ زلزله‌نين نتيجه‌سینده بم شهری‌نين یۆزده ۷۰ یئرله بیر اوْلموشدور.

## قایناق

بؤلمه:ایران زلزله‌لری
خارزم

**خارزم** یوخسا **خوارزم** (عرب دیلی: **خوارزم** / Khwārizm, اؤزبک تورکجه‌سی: **Xorazm**, فارس دیلی: **خوارزم** / Khwārazm) — اورتا آسیا (اؤزبکیستان، قازاخیستان و تورکمنیستان) اراضیسینده یئرلشن تاریخی اراضیلر. خوارزم اراضیسی تاریخی-جوغرافی اراضی و عئینی آدلی خارزمشاهلار سولاله‌سینین یئرلشدیگی اراضیلردیر.

## آنلامی

خارزم سؤزونون معناسی «گۆنش اؤلکه‌سی» دئمک‌دیر. چین‌لیلر خارزمه هوشومی (呼似密) دئییردیلر. بۇ توْرپاقلارین هو (呼) قبیله‌سینه عایید اوْلدوغونو گؤستریر. هو (呼) قبیله‌سی هون قبیله‌سی اوْلوب هون عادتینه گؤره شانیولرین خانیملاری بوردان چیخیردی.

## تاریخی
ایران‌دیلی خالقلار ۲-جی مین‌ایللیین اوْرتالاریندا ایسرائیل اراضی سی ندن شرق‌ده حرکت ائتمیش و اوْرتا آسیادا قدیم تورکلرین اراضیسینین بیر حیصّه سینی ضبط ائتمیش لر. بؤیوک مۆتفکّیر بیرونی یازیر کی، ۱۲۰۰-جو ایلده فارسلار (آرامی ائللر) ایندیکی خارزم (خیون) اراضی‌سینه گلیب مسکونلاشمیش و تورک چارلیغینی اؤزونه تابع ائتمیش لر (۱۷۰٬۱۰). بۇندان سوْنرا اوْرتا آسیانین بۇ حیصّه سی آرامیی‌لرین اراضیسی آدلانمیش.

## گؤرونتولر

File:Khwarazm Bowl (BM).JPG

File:Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG

File:East-Hem 1200ad.jpg

File:CEM-44-La-Chine-la-Tartarie-Chinoise-et-le-Thibet-1734-Central-Asia-2574.jpg

File:Pir 'Ali al-Jami - A Court Scene with Timur and His Maiden From Khwarezm - Walters W64837A - Full Page.jpg

File:XXth Century Citizen's Atlas map of Central Asia.png



## بیرده باخ
* خارزمشاهلار سولاله‌سی
* آلتین اوردو
* تیموریلر
* خیوه خانلیغی
* خارزم خالق جومهوریتی
* اؤزبکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
* تورکمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
* اؤزبکیستان
* تورکمنیستان
* خوارزم ویلایت

## سانلی آداملار
* بیرونی
* مجدالدین بغدادی
* خوارزمی

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
ریشتر سایی

**ریشتر سایی** (Richter magnitude scale)-زلزله نین گۆج و بؤیوکلوگون ساییر. ریشتر زلزله ده آچیلان انرژینی بیلیندیریر.چارلز فرانسیس ریشتر و بنو قوتنبرق 1935ده بو فورمولو قۇردولار. بو فورمولدا یئرین زلزله ده اولان حرکتی چارپیدا لوقاریتم ایله بیلینیر.

logE = 11.8 + 1.5M

هر بیر ریشتر چوخالماقدا انرژیسی 31.6 قات چوخالیر. بیر 8 ریشترلی زلزله نین گۆجو بیر میلیارد توْن تی ان تی پاتلاماسی ایله بیردیر.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/مقیاس_ریشتر
بؤلمه:یئر کوره سی
ماوراءالنهر

**ماوراءالنهر** (عرب دیلی: ما وراءالنهر — "چایین اوْ تایی")، فارس دیلی **ورارود** و لاتین دیلی *Transoksiana*' کیمی ده تانینان اورتا آسیادا تاریخی بؤلگه. اوّللر آمودریا چایینین ساغ ساحیلینه نظرن ایشله‌نیلن بۇ آدی ۸-جی عصرده بورانی فتح ائتمیش عربلر وئریب. سوْنرالار "ماوراءالنهر" توپونی‌می سئیحون ایله آمودریانین آراسینداکی اراضینی نظرده تۇتوردو. فرقانه وادیسی و پامیری استثنا ائده‌رک، ماوراءالنهر قدیم سوغدون اراضی‌سینی ایحاطه ائدیر. بوگونکو اؤزبکیستانین و تاجیکیستانین بؤیوک قیسمینی احتیوا ائدیر. سمرقند، بوخارا و خوجند کیمی تاریخی شهرلر بۇرادا یئرلشیر.

## بیرده باخ
* خارزم
* توران

## قایناقلار
۸. یوز ایل

---Sidenote START---

۸. یوز ایل، ۷۰۱دن ۸۰۰  قدر داوام ائتمیش  عصردیر.
## اوْلایلار  (حوادث)

*	 ۷۳۲: شارل مارتل، پویتیرس ساواشینده عربلره قارشی غلبه قازاندی.		
*	 ۷۵۱: قیسا پپین، کرال اوْلاراق تاج گئیدی.		
*	 ۷۶۸: شارلمان، ۲۱ یاشیندا  فرانکلارین باشینا کئچدی.		
*	ایبر یاریم آداسی عرب و بربری موسلمانلار طرفیندن فتح ائدیل‌دی.		
*			
*	ژاپوندا نره دؤورو باشلادی.		
*	بیر چوْخ ایدیل بولقارلاری ایسلامی قبول ادیب.

## مؤهوم شخصلر
* ایمام صادق
* لیو پو
* دو فو 
* محمد بن قاسم
* لی‌پو
* جابر بن حیان
پامبیق

**پامبیق**  یا پنبه — پامبیق کوْلوندان ( *گوسسیپیوم* ) ییغیلان لیفلر توْپ‌لومو.

بئجریلمه‌سینه ایلک دفعه هیندوستاندا باشلانیلمیش‌دیر. هیندلیلر پامبیق‌دان مؤحکم، عئینی زاماندا ائله نازیک پارچا توخویوردولار کی، اوْندان تیکیلمیش دون بالاجا اۆزوکدن کئچیری‌له بیلیردی.

یئتیشرکن گوْل‌داکی قوتوجوق آچیلیر. اوْنون ایچینده‌کی لیفلر ال و یا اؤزل ماشینلارلا ییغیلاراق پامبیق منطقه‌لرینه توْپ‌لانیر و اوْرادان پامبیق فابریکالارینا داشیناراق لیفلر توْخوملاردان آیریلیر. اۇزون لیفلر: ۲۰–۲۵میلیمتر آیریلاراق پارچا توخونماسینا ایستیفاده ائدیلیر. کیچیک لیفلر ایسه طیب اۆچون و پارتلاییجی ماده‌لرین حاظیرلانماسیندا ایستیفاده ائدیلیر.
۷. یوز ایل

---Sidenote START---

۶۰۱دن ۷۰۰ قدر داوام ائتمیش عصردیر.
## اوْلایلار
* ایسلام، عربیستان یاریم آ‌دا‌سیندا اوْرتایا چیخدی
* بدر دؤیوشو، محمد رهبرینده‌کی موسلمانلارین ایلک ساواش ظفری.
* ابوبکرین خلیفه سئچیلمه‌سی و  راشدین خلیفه‌لری دؤورونون باشلاماسی.
* عمر بن خطاب دؤورونده (۶۳۴ - ۶۴۴)، میصر، سوریه، لوبنان، فیلیسطین، عراق و ایران فتح ائدیل‌دی. 
* عوثمان دؤورو (۶۴۴ - ۶۵۶)، ایرانین فتحی تاماملاندی، لیبی و تونیس فتح ائدیل‌دی. قافقازا ایسلام گیردی.
* علی ابن ابیطالب دؤورو (۶۵۶ - ۶۶۱)،
گادوین منشا

**گادوین منشا** (دؤغوم گونو:  ) نیجریه‌لی  فۇتبولچودور.

## قایناق‌لار

* Godwin Mensha - MSN Sports
* Godwin Mensha - PersianLeague

## اوْیونلاری

1 Includes AFC Champions League matches.

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
آسئ‌آن

**آسئ‌آن** یا **گونئی دوغو آسیا اۇلوسلار بیرلیگی** (، ، ) - ۸ آقوست ۱۹۶۷-جی ایلده ویتنام ساواشیندن قایناقلانان کومونیست گئنیشلمه‌یه قارشی اوْلاراق فیلیپین، مالزی، تایلند، اندونزی و سنقاپور آراسیندا قۇرولان بینلخالق تشکیلات.
، ۲۸ جۇلای ۱۹۹۵-جی ایلده ویتنام ۲۳ جۇلای ۱۹۹۷-جی ایلده لائوس و میانمار ۳۰ آوریل ۱۹۹۹-جو ایل، تشکیلاتا داخیل اوْلموش‌دور. ۲۰۰۵ (میلادی)-جی ایلده تشکیلاتین عۆمومی داخیلی نتیجه‌سینین جمعی تخمیناً ۸۸۴ میلیارد دولارایدی. ایلده% ۴لوک بیر بؤیومه نیسبتی تۇتولموش‌دور.

۴٬۴۶ میلیون مربّع کیلومتره یاییلان آسان بؤلگه‌سینین عۆمومی اهالیسی ۶۰۰ میلیون اطرافیندادیر.

آسئ‌آن تشکیلاتینین اصلی هدفلری آراسیندا بؤلگه اؤلکه‌لری‌نین ایقتیصادی بؤیومه‌سینه تکان قازاندیریلماسی، ایجتماعی و مدنی توسعه، بؤلگه‌ده باریش و سابیتلیین تأمین ائدیلمه‌سی یئرلشیر.

۲۰۰۳ (میلادی)-جی ایلده آسئ‌آن رهبرلری‌نین آسئ‌آنین ۳ حیصّه نی ایحاطه ائتمه‌سینین لازیم اوْلدوغو قراری ایله آسئ‌آن تهلوکه‌سیزلیک بیرلیی، آسئ‌آن ایقتیصادی بیرلیی و آسئ‌آن جمعیت و مدنیت بیرلیی یارادیلدی.

آسئ‌آنین ان اۆست قرار وئرمه اوْرقانی هر ایل حیاتا کئچیریلن آسئ‌آن دؤولت باشچیلاری زیروه‌سیدیر. آسئ‌آن اؤلکه‌لری‌نین خاریجی ایشلر ناظیرلری ده هر ایل بیر دفعه بیر یئره گلیر. بوندان باشقا اکینچی‌لیک و مشبیی‌لیک، تیجارت، انرژی، اطراف مۆحیط، مالییه، ساغلام‌لیق، بیلیم‌یوردو، ایش، حۆقوق، چؤل توسعه، یوخسوللوغون آزالدیلماسی، بینلخالق جینایت، نقلیات، توریسم کیمی کۇنولاردا آسئ‌آن اؤلکه‌لری‌نین ناظیرلری‌نین بیر یئره گلدیی ییغینجاقلار تشکیل ائدیلمک‌ده‌دیر.

کووردیناسیانین تأمین ائدیلمه‌سی و دیپلوماتیک موناسیبتلرده گؤستریلمه‌سی آماچ ایله آسئ‌آن تشکیلاتینین پکن، برلین، بروکسل، کانبررا، ژنو، ایسلام آباد، لندن، موسکو، یئنی دهلی، نیویورک، اوْتتاوا، پاریس، سئول، توکیو، واشینقتون نماینده‌لیک دفترلری واردیر.

## آسئ‌آن اؤلکه‌لری
## قایناقلار

بؤلمه:بین‌المللی تشکیلاتلار
بؤلمه:Association of Southeast Asian Nations
بؤلمه:Supranational unions
بؤلمه:United Nations General Assembly observers
بؤلمه:Organizations based in Jakarta
بؤلمه:Organizations established in 1967
بؤلمه:Ramon Magsaysay Award winners
بؤلمه:گونئی دوغو آسیا
دونیا ساغلیق تشکیلاتی

**دونیا ساغلیق تشکیلاتی** — ساغلیق تشکیلاتلارینین بین‌الخالق علاقه‌لرینی تأمین ائدن، دۆنیا اهالیسینین ساغلام‌لیغی ایله علاقه دار پروبلملرین حلینه چالیشان بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین ایختیصاصلاشمیش قۇروملاریندان بیری.
۱۹۴۶-جی ایلده نیویورکدا کئچیریلن بینلخالق ساغلیق کونفرانسیندا یارادیلمیش‌دیر. ۷ آوریل ۱۹۴۸-جی ایلده تشکیلاتین نیظامنامه‌سی قوه‌یه مینمینمیش‌دیر (همین گۆن دونیا ساغلام‌لیق گۆنو کیمی قئید اوْلونور). تشکیلاتین ائو-قرارگاهی ژنوده یئرلشیر.
عضو دؤولتلرین سایی ۱۹۰-دیر. اۆست-نین اساس آماچ «بۆتون دۆنیانی یۆکسک ساغلام‌لیق حدینه چاتدیرماق‌دیر». اۆست-نین عالی اوْرقانی بۆتون عضو دؤولتلرین ایشتیراک ائتدیگی دونیا ساغلیق مجمع‌سی‌دیر. اوْ، هر ایل چاغیریلیر. مجمع تشکیلاتین عۆمومی سیاستینی، فعالیّت ایستیقامتینی مویینلشدیریر، ساغلیق ساحه‌سینده پروقراملار حاضیرلاییر
ایجراییه شوراسینین و باش مۆدیرون حساباتلارینی دینلییر، اۆست-نین بودجه‌سینی موذاکیره و قبول ائدیر.
مجمع‌سی دؤورده اۆست-نین فعالیّتینی مجمع طرفیندن اۆچ ایل مودتینه سئچیلن و ۳۱ دؤولتی تمثیل ائدن ایجراییه شوراسی حیاتا کئچیریر. ایجراییه شوراسی مجمع‌نین قرارلارینی حیاتا کئچیریر، اوْنون گوندلیینی حاضیرلاییر.
کومیته‌لر یارادیر، فوق‌العاده ایش تدبیرلر گؤرور. اۆست-نین اینضیباطی اوْرقانی باشدا باش مۆدیر اوْلماقلا، کاتیب‌لیک‌دیر.
کاتیب‌لیک ایجراییه شوراسینا تابع‌دیر و اوْنون رهبرلیی آلتیندا فعالیّت گؤستریر. اۆست-نین نزدینده آلتی بؤلگه تشکیلات فعالیّت گؤستریر.

## قایناقلار
رومان

**رومان** ()، یازیلی ادبیاتین و اپیک نؤعون ان ایری‌حجم‌لی ژانری. ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده ایسپانیا، ایتالیا، فرانسه دیللرینده یازیلمیش هر بیر نثر اثرینه رومان دئییلیردی.

## ایضاحی
"رومان" سؤزجوک فرانسه، ایسپانیا، ایتالیا و آیری دیللری‌نین داخیل اوْلدوغو رومان دیل قروپونون آدی ایله باغلیدیر. بۇ دیللرده تکیه اۆصولو ایله قلمه آلینان هر هانسی بدیعی اثر ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده رومان آدلاندیریلسا دا، سوْنرالار رومان اؤزل ژانر کیمی فوْرمالاشمیش‌دیر. رومان اپیک نؤعون حجم اعتباری‌له ان بؤیوک ژانردیر. رومان‌دا تصویر ائدیلن حادیثه‌لر و صورتلر داستانله مؤ قایسه‌ده چوخ چوْخ‌دور. حکایه و داستانده یازیچی، عادتاً، قهرمانین حیاتینین بللی بیر مرحله‌سینی تصویر ائتدیی حال‌دا، رومان‌دا یازیچی قهرمانی دینامیک اینکیشاف‌دا گؤسترمک، بعضاً اوْنون  بۆتون عؤمور یوْلونا نظر سالماق ایمکانی قازانیر. سیلسیله تشکیل ائدن ایکی حیصّه ‌لی رومان دیلوژی، سیلسیله تشکیل ائدن اۆچ حیصّه ‌لی رومان تریلوژی آدلانیر.

دیلوژی و تریلوگیالارم هر حیصّه ‌سی موستقیل رومان ساییلیر و هر بیری‌نین ده، بیر قایدا اوْلاراق، اؤز موستقیل آدی اوْلور. ساده‌جه، بۇ موستقیل رومانلاری آز-چوْخ عئینی کۇنو و عئینی تصاویر بیرله‌شدیریر.

## تاریخی رومانلار
تاریخی شخصیتلرله، اوْنلارین حیات و فعالیّتی‌نین تصویری ایله باغلی اوْلان رومانلارا تاریخی رومان دئییلیر. "دومان‌لی تبریز"، یوسف وزیر چمن‌زمینلینین ملاپناه واقفدن بحث ائدن "ایکی اوْد آراسیندا " (و یاخود "قان ایچینده")، عیسی حوسینووون عمادالدین نسیمیدن بحث ائدن "محشر" اثرلری تاریخی رومان نومونه‌لری‌دیر.

قهرمانلانن دۇیغو و دۆشونجه‌لری‌نین،  داخیلی حیس-هیجانلارینین ایفاده‌سینه  گئنیش یئر وئرن، حادیثه‌لری قهرمانلارین داورانیشیندا عکس ائتدیرن رومانلار سایکولوژی رومانلار آدلانیر. یوسیف صمداوغلونون "قتل گۆنو" اثری سایکولوژی رومان‌دیر.

ایندی  بۆتون دۆنیادا، اساساً، نثرله یازیلمیش ایری‌حجم‌لی، واحید چوخ شاخه‌لی، مؤلف طرفیندن مّعیّن‌لشدیریلمیش ایدّعا اۆزره اینکیشاف ائتدیریلیب اؤز حلینه گتیریلن بدیعی نثر اثرینه رومان دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:یازیچیلار
بؤلمه:اۇیدورما
بؤلمه:Fiction forms
بؤلمه:Prose
بؤلمه:Novels
بؤلمه:Media formats
آزادگان لیگی

**آزادگان لیگی**  یادا **بیرینجی لیگ** ایرانین فوتبول لیگلرینین آراسیندا خلیج فارس جامینان سونرا، ایکینجی روتبه سی وارده. بو لیگ  ۱۳۶۹ ایلدن  ۱۳۸۰ انجی ایله ایرانین ان یوخاری سطحده لیگی حسابا گئلیردی که اونان سونرا و دییشلکلردن سونرا ایکینجی درجهسی اولدو.

## لیگین قهرمانلاری

## آزادگان لیگینین جدولی تمام دوره‌لرده
۸۱–۱۳۸۰ مووسومنن ۱۵ دوره ایرانین آزادگان لیگی برگوزار اولوب و بو جدول ۱۵ مووسومون ایمتیازلارین گوستریر.
او تیم لریکی  **بولد** گوستریلیر، ۹۷–۱۳۹۶ موسومونده اوینولار.

۱ از تیم نساجی مازندران ۳ امتیاز در لیگ آزادگان ۹۲–۱۳۹۱ توسط فدراسیون فوتبال ایران کسر شده است.
۲ از تیم پیام مشهد ۳ امتیاز در لیگ آزادگان ۹۰–۱۳۸۹ توسط فدراسیون فوتبال ایران کسر شده است.
۳ از تیم استیل آذین ۳ امتیاز در لیگ آزادگان ۹۱–۱۳۹۰ توسط فیفا کسر شده است.

۴ از تیم بدر هرمزگان ۳ امتیاز در لیگ آزادگان ۹۳–۱۳۹۲ توسط فدراسیون فوتبال ایران کسر شده است.

### اوستون گول وورانلار

## ایندیکی مووسوم (۹۷–۱۳۹۶)

### تاخیملار هر اوستاندا

## قایناقلار

* http://www.aftab.ir/articles/sport/football/c6c1189065938_league_football_p1.php
* گروه یک لیگ آزادگان ۹۳-۱۳۹۲ انگلیسی
* گروه دو لیگ آزادگان ۹۳-۱۳۹۲ انگلیسی
* نتایج آنلاین لیگ دسته یک (آزادگان) 
* پایگاه اطلاعات فوتبال ایران
* لیگ دسته اول فوتبال کشور 

بؤلمه:لیگ آزادگان (دسته یک)
بؤلمه:لیگ آزادگان
بؤلمه:مسابقات فوتبال ایران
بؤلمه:لیگ‌های ورزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۱ (میلادی)
اورولوژی

ساغ|بندانگشتی|282x282پیکسل|<center></center>
اورولوژی، قادین و ارککلرین تناسلی سیستملری بیر طیبی شاخه سیدیر.
اورولوژی - جینسیت سیستمی نوخوشلوقلری‌نین تشخیصی و مۆالیجه‌سی ایله مشغول اوْلان ساحه‌سی‌دیر.
جینسی اینکیشافین لنگیمه‌سی، عفونت-ایلتیهابی نوخوشلوقلر، پروستات نوخوشلوقلری، نفر سوْن‌سوزلوغو و جینسی عوفونت‌لر و جینسین دییشدیریلمه‌سی ، بیرده نفر ساغلاملیغینین بیر سیرا دیگر پروبلملری ایله  مشغول اوْلور.

بؤلمه:طیب
آلومینیوم اراک فوتبال کولوبو

**آلومینیوم اراک فوتبال کولوبو**  ۲۰۰۱–جی میلادی ایلینده ایرانین اراک شهرینده قورولموش بیر فۇتبول کولوبودور.ایرانین سوپر لیگی'نده موسابیقه آپاریر. ماچلارینی ۱۵٬۰۰۰ نفر‌لیک امام خمینی ایستادیومو'ندا اوْیناییر.

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری ایراندا
گل ریحان البورز فوتبال کولوبو

**گل ریحان البورز فوتبال کولوبو**  ۲۰۱۵ایلینده ایرانین کرج شهرینده قورولموش بیر فۇتبول کولوبودور. ایرانین آزادگان لیگی'نده موسابیقه آپاریر. ماچلارینی ۱۵٬۰۰۰ نفر‌لیک انقلاب کرج ایستادیومو'ندا اوْیناییر.

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری ایراندا
بؤلمه:Iranian football club stubs
پیام نور بیلیم‌یوردو

**پیام نور بیلیم‌یوردو**  ایران دا یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. خوصوصی و اؤزل اؤیره‌تیم قۇرومودیر.

## قایناقلار

*اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«

## گؤرونتولر

File:Spnu3.jpg|
دورود

دورود-ایرانین لوریستان اۇستانی‌نین شهرلریندن و دورود شهریستانی‌نین مرکزی‌دیر.
طنز

**طنز** (اینگیلیسیجه:Satire) - مؤلفین حادیثه و آداملارا گولوش و قیناق یارادان موناسیبتینین داها چتین تصویریدیر.
طنزنین فرقی اوْنون آچیق تنقید، رقیب و دۆشمن سؤزو کیمی دئییله بیلمه‌سی، اؤز شئیینی ایفشا نیتی داشیماسی‌دیر.طنز تصویری سوسیال مضمون داشیییر، یازیچینین سیاسی و اخلاقی، دینی عقیده‌سینین عکس قۆطبونو گؤسترن بیر تصویر اوْلور. طنز تصویر رومان‌دا بیر و یا بیر نئچه صورت ده،  بۆتون بیر حکایه ده، درام‌دا، شعرله یازیلمیش اثر ده اوْلور.

## گؤرونتولر

File:Dictator_charlie6.jpg



بؤلمه:ادبیات قارالامالاری
بؤلمه:ادبیات
ادبیات جریانلاری

**ادبیات آخیملاری** یا مکاتب ادبی بللی بیر تاریخی پروسسده ادبیاتی، نؤع و مؤلفین میللیتی باخیمیندان هر هانسی بیر آیری-سئچکی‌لیک اوْلمادان فورمال و متنی اوْلاراق ائتکی ائدن بللی اۆسلوب، دۇیغو و دۆشونجه سیراسینا ادبیات آخینی و یا ادبی جریان آدلانیر.
 
ادبی جریانلارینین توسعه‌سینه نظر سالدیق‌دا، بۇ جریانلارین تکجه یازینا مخصوص اوْلمادیغی عومومیت‌له، بیر صنعت جریانی کیمی باشلاییب اینکیشاف ائتدیکلری گؤرولور. اۆسته‌لیک، فوری هامیسی، عومومیت‌له، یاراندیقلاری دؤورون ایجتماعی قورولوشونون، بۇ قورولوشا باغلی تفکّور طرزی‌نین، ایدولوژینین اۆرونودورلر. دؤورون فلسفه‌سینین اینجه صنعت اۆزرین‌ده‌کی  ائتکیسی جریان کیمی اوْرتایا چیخیر و  بۆتون صنعت نؤعلرینده اوْرتاق اؤزللیکلر اطرافیندا اینکیشاف ائدیر.
## بیرده باخ
* ناتورالیزم (ناتورالیزم)
* واراولوشچولوق (واراولوشچولوق)

بؤلمه:ادبیات
ایرانین دی ۱۳۹۶ اعتیراضلاری

**۱۳۹۶ ایلی‌نین اعتيراضلاری** — ۱۳۹۶-جی ايلی‌نین ۷ دی تاریخینده ایران ايسلام جۇمهوریتی‌نين مۆختليف شهرلرینده باشلایان بیر سری اعتيراضلاردیر. ایرانین ایکينجی بؤیوک شهری اوْلان مشهد شهرینده اوْرتایا چیخان تظاهوراتدا مينلر نفر،اؤلکه‌نين پايتختی تهران شهرينده ده يۆزلر تعدادیندا اینسان ايشتيراک ائتميشدير. ايرانين نیشابور، کاشان، کیرمان، کیرمانشاه، کاشمر، رشت، ایصفاهان، اراک، بندرعباس، اردبیل، قزوین، همدان، ساری، آمول، شاهین‌شهر، شهرکورد، شیراز، خورم‌آباد، زنجان، گورگان، زاهیدان، اورمیه، دورود، بوکان، یزد و شاهرود شهرلرينده ده تظاهوراتلار مئیدانا چیخمیشدیر . ايديعالارا گؤره اعتيراضلار ایجتیماعی شبکه‌لرده اينسانلارين ایرتیباط‌ قۇرماسی ایله تشکيل ائديلميشدير. اعتيراضدا ايشتيراک ائدنلر تئز-تئز ** " [[حسن روحانی|روحانی‌]]يه اؤلوم " ** و ** " دیکتاتورا اؤلوم " ** شوعارلارینی وئرمیشدیرلر. اعتيراضلار اوّلده اؤلکه‌نين ايقتيصادی مۆشکیلری باره‌ده ایدی، آنجاق بۇ اعتیراضلار قیسا زاماندان سوْنرا ايرانین اورتا شرق (خاورمیانه)ده اوْلان  مۆناقيشه‌لره داخیل اوْلماسی و اؤلکه‌نين ایسلامچی حؤکومتی‌نین علیه‌ینه دؤنموشدور. چوْخلو اعتيراضچیلار ** " ايسلامی جۇمهوریه اؤلوم! " ** شوعاری وئرمیشدیرلر.
دسامبرین ۲۹-دان۳۰-آ کئچن گئجه مرکزی ایراندا باش وئرن اعتیراضلاردا پولیسین ۴ نفره گۆللـه آتما نتیجه‌سینده اعتیراضلار شیدّتلنمیش و ۳ نفرین اؤلمو ایله ۱ نفرین يارالانماسینا سبب اوْلموشدور.
## قایناق

بؤلمه:آیاقلانمالار
مریم رجوی

**مریم رجوی**-(اصل آدی: مریم قجر عضدانلو-۳ فوریهٔ ۱۹۵۳)، خالق مۆجاهیدلری تشکیلاتی نین ایکینجی شخصی و میلّی دیرنیش شوراسی نین سیاسی قوْلونون طرفیندن سئچیلمیش رییس جۇمهوردور. مریم رجوی، مسعود رجوی‌نین آروادی‌دیر.

## قایناق

بؤلمه:ایرانلی سیاستچیلر
آمدنیوز

**آمدنیوز**- ایرانین سیاسی عرصه‌سینده فعالیت گؤسترن سایتلاردان بیری‌دیر. سایتین آدی فارسجا (آگاهی، مبارزه، دموکراسی) " بیلگی، مۆباریزه، دموکراسی" کلمه‌لری‌نین قیسالتماسی ایله تشکیل تاپیر. بۇ سایتین مسئوللاری اؤز هدفلرینی ایران حۇ‌کومتی‌نین گیزلین فعالیتلری ایله مۆباریزه ائتمک و رژیمین فیسادلارینی آچیغا چیخارتماق بیلدیریر.

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
کانادا دولاری

**کانادا دولاری** ()  کانادا اؤلکه‌سی‌نین  پول بیریمیدیر و قیساسی **CAD** (سی ا دی) آدلانار.

سیکه‌لری پنی(بیر سنت)، نیکل(بئش سنت)، دایم (اوْن سنت)، کوارتر(ییرمی-بئش سنت)، لونی(بیر دولار) و تونی(ایکی دلار) دیر.

ایسکیناسلاری دا ۲ دولار، ۵ دولار، ۱۰ دولار، ۲۰ دولار، ۵۰ دولار و ۱۰۰ دولارلیق‌دیر.
## قایناقلار

* کانادا دولاری

بؤلمه:پول بیریملری
آمریکا دولاری

[300px|بندانگشتی|چپ|بیر دولارلیق ایسکیناسین دالیسی و قاباقی [جورج واشینقتون عکسینن.]]

**آمریکا دولاری**  آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین پول بیریمیدیر و قیساسی USD (یو اس دی) آدلانار.

بندانگشتی|299x299پیکسل|آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین دولارلاری

## علامت $
بو علامت **$** آمریکا دولارینا ایستیفاده اولونار.

## سیکه
آمریکانین رسمی سیکه‌لری که ۱۷۹۲ دن ایستیفاده اولونار

## ایسیکناس

## پول بیریملری دولار اولان اؤلکه‌لر

## اسکناس‌های بدل به نقره

## پول بیریمی

## قایناقلار

*  آمریکا دولاری

بؤلمه:پول بیریملری
بؤلمه:ایزو ۴۲۱۷
بؤلمه:دولار
بؤلمه:Currencies introduced in 1792
بؤلمه:Currencies of British Overseas Territories
بؤلمه:Currencies of East Timor
بؤلمه:Currencies of Ecuador
بؤلمه:Currencies of the Kingdom of the Netherlands
بؤلمه:Currencies of the United States
بؤلمه:Currencies of Zimbabwe
بؤلمه:Historical currencies of the United States
بؤلمه:۱۷۹۲ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
مولوتوف کوکتلی

بندانگشتی|مولوتوف کوکتلی
**مولوتوف کوکتلی** — آسان شرایطده و ال ایله حاضیرلانماسی مۆمکون اوْلان اینفیجاری یانار شۇشه بوْطریسی‌دیر.
## تاریخچه‌سی
بۇ پارتلایی‌جی اوّلینجی دفعه ۱۹۳۶-۱۹۳۹.جو ایللرده ایسپانیانین داخیلی ساواشیندا فرانکوچولار طرفيندن ایستیفاده اوْلونموشدور.
بۇ پارتلایی‌جی‌یا شوروی بیرلیگی‌نین خاریجی ايشلر وزیری ویاچسلاو مولوتوفون آدینی فنلاندلیلار قوْيوبلار. ۱۹۳۹-۱۹۴۰.جی ایللرده فنلاند ساواشینا باشلایان شوروی بیرلیگی‌، پایتخت هلینسکینین هاوادان بومب وۇرولماسی، شوروی بیرلیگی‌نین بین‌المللی جامیعه‌نین تنقیدلرینه معروض قالماسینا سبب اوْلور. تنقیدلره جاواب اوْلاراق شوروی بیرلیگی‌نین خاریجی ایشلر وزیری مولوتوف رسمی بیانات وئریر کی،  " شوروی حربی طیاره‌لری فنلاندین پایتختينه بوْمب آتمیر، آجلیقدان اذیت چکن اهالی اۆچون اینسانی کؤمک بسته‌لری آتیرلار " . فنلاند اوْردوسونون رهبرلیگی بیاناتی کینایه ایله قارشیلاییر و جاواب وئریر کی، اؤلکه‌یه گیرن شوروی تانکلاریندان  " اینسانی "  یوْللا – مولوتوف کوْکتللری ايله – ایستیقبال اوْلونسون. بئله‌لیکله، مۆهیماتی ضعیف اوْلان فنلاندین شوروی بیرلیگی‌نین مۇقابیلینده اساس سيلاحلاریندان بیری یانار شۇشه بوْطریلری "مولوتوف کوْکتللری" اوْلدو.

## گؤرونتولر


File:German soldier with molotov cocktail.jpg

File:Molotovin cocktail.jpg

File:British Home Guard Improvised Weapons.JPG

File:Canadian Forces soldier throwing Molotov cocktail.jpg

File:MWP Sidolowka satchel molotov.JPG

File:Molotov cocktails prepared in advance by protesters. Euromaidan Protests.jpg

File:Puputovs.jpg

File:Molotov cocktail gets defused.JPEG

File:Flickr - Israel Defense Forces - Palestinian Youth Found with Materials for Molotov Cocktails.jpg

File:2010 0515 rama 4 and sathorn 26.JPG

File:A protester holding Molotov Cocktail seen as the clashes develop in Kyiv, Ukraine. Events of February 18, 2014-2.jpg



## قایناقلار

بؤلمه:ساواش آراجلاری
ارنست آقوستوس

**ارنست آقوستوس** ()، (۵ ژوئن ۱۷۷۱ - ۱۸ نوامبر ۱۸۵۱) ۲۰ ژوئن ۱۸۳۷-دن اؤلومونه قدر هانوفر شاهی ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:هانوفر شاهلاری
رضا پهلوی (ایکینجی)

**رضا پهلوی** (دوْغوم ۳۱ اوْکتوبر ۱۹۶۰)— ايران سلطنتی دؤولتی‌نین تخت واریثی و تبعیدده اوْلان پهلوی خاندانی‌‌نین  باشچی‌سیدیر. اوْ، محمدرضا پهلوی و ملکه فرح دیبانين بؤيوک اوْغلودور. پهلوی تبعیدده و اؤزونه خاص اوْلان ایران میلّی شوراسی آدیندا مۇخالیف قروپون قۇروجوسو و رهبریدیر. پهلوی ایران ایسلام جۇمهوریتی‌نین اصلی مۆنتقیدلریندن بیری‌دیر آمّا ایراندا جیدی بیری سلطنتچی حرکتین اوْلمادیغی اۆچون تشکیلاتلانماسی نتیجه‌سیز قالیب. هابئله، اوْ و رفورم حرکتی‌نین اساسینی تشکیل وئرن ضیالیلار و مۆحصیللرله چوْخ آز مۆشترکاتی اوْلدوغونو دئیلیبلر.
رضا پهلوی ۱۷ یاشیندا، ايران اینقیلابیندان ایکی ایل قاباق، هاوا قوّه‌لری تعلیماتینی آلماق اۆچون تکزاسین لاباک شهری‌نین ياخينلیغیندا یئر آلان رِسی هاوا پایگاهینا گتدی.
۲۰۱۱ ایلینده "رادیو فردا" طرفیندن قۇرولان آنلاین نظر سوْروشمادا مینلرجه ایراندا و خاریجده یاشایان ایرانلی‌نین قاتیلماسی ایله "ایرانین ایل شخصی" سئچیلمیشدیر. ۲۰۱۴ ایلین نوْوامبریندا، رضا پهلوی اؤزونه "افق ایران" (ایران اوْفوقو) آدیندا تلویزیون و رادیو کانالی تاسیس ائتمیشدیر.

## قایناقلار

## گؤرونتولر


File:Reza Pahlavi Crown Prince of Iran 1973.jpg

File:Crpcairo.jpg

File:Prince-Reza-Pahlavi-Meeting-with-Persian-Community-Holland-The-Hague-31May2012.jpg

File:Standard of the Crown Prince of Iran.svg



بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:پهلویلر
بؤلمه:People of the Pahlavi dynasty
بؤلمه:۱۹۶۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Williams College alumni
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Iranian democracy activists
بؤلمه:American people of Iranian descent
بؤلمه:American people of Azerbaijani descent
بؤلمه:American people of Georgian (country) descent
بؤلمه:Iranian emigrants to the United States
بؤلمه:Iranian royalty
بؤلمه:محمدرضا پهلوی
بؤلمه:پتوومک، مریلند دوغوملولار
بؤلمه:تهرانلیلار
بؤلمه:University of Southern California alumni
بؤلمه:Heirs apparent who never acceded
بؤلمه:Iranian monarchists
بؤلمه:Iranian secularists
بؤلمه:Pahlavi pretenders to the Iranian throne
بؤلمه:20th-century Iranian writers
بؤلمه:21st-century Iranian writers
بؤلمه:Knights Grand Cross of the Order of Merit of t
قهدریجان

**قهدریجان** ایرانین ایصفاهان ویلایتینده یئرآلان فلاورجان شهریستانینین مرکزی بؤلومونده بیر شهردیر. ۲۰۰۶.جی ایل نۆفوس سایی‌سینا گؤره شهرین ۳۲٬۰۰۰ نفر جمعیتی و ۷٬۷۲۵ عایله‌سی واریدی.

## قایناقلار

بؤلمه:ایصفاهان
بؤلمه:ایصفاهان اوستانی‌نین شهرلری
ایکینجی فریدریش

**ایکینجی فریدیریش** ()، (۲۴ ژانویه ۱۷۱۲  برلین؛ اؤلوم: ۱۷ آگوست ۱۷۸۶  پوتسدام)  ۱۷۴۰-۱۷۸۶ ایللری آراسیندا پروس شاهی ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:پروس شاهلاری
بیرینجی کارل (وورتمبرق)

**بیرینجی کارل** ()، (دوغوم ۶ مارس ۱۸۲۳ اؤلوم: ۶ اکتبر ۱۸۹۱) وورتمبرق شاهلاریندان ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:وورتمبرق شاهلاری
تورک خالقلاری

**تۆرک خالقلاری**(اسکی تورکجه:𐱅𐰇𐰼𐰰)، اوْراسیا دا گئنیش بیر جوغرافیادا داغینیک اولاراق یاشایان و آلتای دیللری عاییله‌سی‌نین بیر آلت قوُلونو اولوشتوران تورک دیللرینین چئشیتلی دانیشان ائتنیک تورک قوُروپلاریدیر.
دونیادا ۲۰۰ میلیوندان چوخ تورک بولوندوغو و بو نوفوسون اوچدن بیری یاخین تورکیه ده یاشاماقدادیر.

## گؤرونتولر

File:Kashgari map.jpg|
File:2006-07 altaj belucha.jpg|
File:East-Hem 500bc.jpg|
File:Byzantine emissaries to the Caliph.jpg|
File:Tyurki.jpg|
File:Uighur Prince.jpg|
File:Map of independent Turkic countries..png|
File:Carte peuples turcs.png|
File:Map-TurkicLanguages.png|
File:Codex Cumanicus 58.jpg|
File:Kyzyl Shaman.jpg|
|
File:Catchthegirl.JPG|



## تورک اؤلکه‌لرینده اقلیت‌لر

### آذربایجان

### قازاخیستان

### قیرغیزیستان

### تورکیه

### تورکمنیستان

### اؤزبکیستان

## گئچمیش و گلجک جمعیت
* 
* 
* List of countries by past and future population provide 1950, 2000 and 2050 population while List of countries by future population (United Nations, medium fertility variant) provide 2100 population.

## تؤپراق و سو لیستی (خزر دنیزی ایستیثنا اولماقلا)
* 
This list includes dependent territories within their sovereign states (including uninhabited territories), but does not include claims on Antarctica. EEZ+TIA is exclusive economic zone (EEZ) plus total internal area (TIA) which includes land and internal waters.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک خالقلاری
بؤلمه:تورکلر
بؤلمه:Ethnic groups in China
بؤلمه:Central Asian people
بؤلمه:Nomadic groups in Eurasia
بؤلمه:تورک دیاسپوراسی
آلتای دیللری

**آلتای دیللری** ، اوروپادان اورتا دوغویا و اورتا آسیادان اوزاخ دوغویا قدر اوزانان بؤیوک بیر جوغرافیادا دانیشیلان دیللری قاپسایان بیر دیل عاییله سیدیر.
آلتای دیللرینده تورک دیللری، موغول دیللری ، تونقوس-مانجور دیللری و بعضاً ژاپون دیللری ، کوره دیلی و آینو دیلی نه بولونور.

## آلتای دیللری نه دانیشانلار

## قایناقلار
بؤلمه:دیللر
دؤولت بیلیم‌یوردو

**دؤولت بیلیم‌یوردو** یادا **عمومی بیلیم‌یوردو**  دؤولت و یادا دؤولته باغلی سازمانلار واسیطه‌سینن  گورولان و یارادیلان بیلیم یوردو. بعضی یئرلرده قایدالار اساسیندا دؤولت بیلیم‌یوردون بیر عمومی بیلیم‌یوردو قبول ائدیلمیر.

## قایناقلار

*http://en.wikipedia.org/wiki/Public_university

## گؤرونتولر

File:CairoUniv.jpg|
بیتکوین

بندانگشتی|313x313پیکسل|بیتکوین لوقوسو

## قایناقلار

بؤلمه:بیتکوین
بؤلمه:کریپتوکارنسیلر
کانوپولو

**کانوپولو** یادا **کایاک پولو(قاییق اؤیونو)**سو اؤزونده قایق ایله توپ اؤیونودیر.ایکی تیم هر تیم 5 اؤیونچو ایله هره سی بیر قاییق یا کانو اوستونه مینیب و توپو سو اؤزونده پاس آتیب و هدفه یئتیریر.هر تیم اؤز قاپوسون ساخلاماغا و حریف قاپوسونا توپ ویرماغا چالیشیر.

## قانون
واترپولو توپو و 5 کانو یا کایاک هر تیمده وار هر نفر تکجه 5 ثانیه دن توپ ساخلاماق یاساقدی و هر نفر تئز توپو پاس وئریر.

قاپولار 1.5 متیر بؤیو و 1 متیر انی وار اوجالیغی 2 متیردیر.قاپوچو یا قولر کورک ایله قاپونو ساخلیر.ایکی 10 دقیقه زاماندا اؤینانیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Canoe_polo

بؤلمه:ایدمان
بریتانیا اراضیسی هیند اوقیانوسوندا

**بریتانیا اراضیسی هیند اوقیانوسوندا**  قیساسی (**BIOT**) یادا **Chagos Islands** بویوک بیریتانیانین بیر موستعمره‌سی هیند اوقیانوسوندا و موقعئی آفریقا و اندونزی اراسیندا یئرله‌شیب.

بؤلمه:مۆباحیثه‌لی آدالار
بؤلمه:آسیاداکی تارتیشمالی بؤلگه‌لر
بؤلمه:گونئی آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
سزارین عملی

**سزارین عملی**(سزار کسیمی) اوشاغی عمل ایله قاریندان چیخاتماقدیر.بو عملده قارین و رحم کسیلیر.نوخوش و یا موشکوللو خانیملاردا سزارین عملی گرکدیر.

سزارین عملینده دوغماق آغریسی چوخ آزدی بو اساسدا سزارین عملی چوخالیب.بو گون بیزیم اؤلکه ده چوخلو خانیملارین اوشاغی سزارین ایله دونیایه گلیر.

دونیادا ساغلیق اۆچون چالیشانلار سزارین عملین ضررلی بیلیر.چین اؤلکه سینده یوزه 46 و آمریکادا یوزه 30 کؤرپه اوشاقلار سزارین ایله دونیایه گلیر.ان چوخ سزارین عملی برزیلده و ایکنجی ایراندا و اۆچونجو مکزیکده اولور.دوغال حالدا یوزه 15 خانیملارین سزارین عملینه احتیاجی اولار.هلند و اوتریش اؤلکه لرینده بو عمل یوزه 15دیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Caesarean_section

بؤلمه:ساغلیق
اوغلی

**اوغلی** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين تبریز بؤلگه‌سینين مرکزی بؤلومونده اولان آجی‌چای قصبه‌سینده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساییسی اساسيندا بو كندين ۷۳۸ نفر اهالیسی وارایمیش.  

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:آجی‌چای قصبه‌سی
زاویه (هشترود)

**زاویه** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين سراسکند بولگه‌سی نين مرکزی بولومی نده اولان چاراویماق قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 70نفر اهاليسي وارايميش.

## قايناقلار

# ↑ امار واطلاعات ایران کندلری
# ↑ ایرانین آمار مرکزی، دوغو آزربايجان ايالتي نين آماری

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
آشاغا مایان

**آشاغا مایان** کندی تبریز شهرینین باتی طرفینده اولان بیر کند کی آجی چای قیراغیندا اولان کی بو چایلاقین باتی طرفینده قالیر تبریز کناریندا بؤیوک بیر کند ۱۳۹۵ اینجی ایلده ۶۵۹۶ نفر نفوسی واردی.۱۹۶۵ ائوی واردی ۳۸ درجه و ۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۷ دقیقه طول شرقی و ۱٬۳۲۳ متیر دنیزسویوندان اوسته دی.

## دوره سی
*کوجووار دوغی طرفده ۵ کیلومتر
*یوخاری مایان قوزئی طرفده ۲ کیلومتیر
*قیزیل دیزج باتی طرفده ۱۵ کیلومتیر
*نوجه ده گونئی طرفده ۱۰ کیلومتر 

آجی چای بو کندین دوغی طرفیندن آخیر و بو کندین اکینجاق سولاری بو چایدان گلیر بیر سو ارخی آبلان آدیندان بو آجی چایدان آیریلیر و کندین ایچریسیندن آخیر .

## محمد حنفیه مچیدی
بو کندده تبریزین چوخلی باش کندلرینه تای محمد حنفیه مچیدی واردی کی کیسانی مذهبیندن قالیر بو کندین مذهبی بیرینجی شاه اسماعیل دن قاباخ ایللر کیسانی مسلکیدی 

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
لاهیجان (تبریز)

**لاهیجان** یادا **لایجان** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين تبریز بؤلگه‌سینين خسروشاه بؤلومونده اولان لاهیجان قصبه‌سینده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساییسی اساسيندا بو كندين ۵٬۴۳۰ نفر اهالیسی وارایمیش.  

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:لاهیجان قصبه‌سی
سینا قنبری

**سینا قنبری **(دوْغوم: تهران، ۱۳۷۳ یا ۱۳۷۴،اؤلوم: ۱۷ دی ۱۳۹۶)-۱۳۹۶.جی ایلده چیخان اعتیراضلاردا ایرانین امنیتی گۆجلری طرفیندن تۇتولان و دی آیی‌نین ۱۷-سینده "اوین" حبس خاناسینا اینتیقال وئریلندن سوْنرا اؤلن ایرانلی گئنج (جاوان) اعتیراضچی ایدی. تهرانین مجلیس تمثیلچی‌سی و ایسلامی مجلیسین تعلیم کوْمیسیونونون عۆضوو، محمود صادقی، سینا قنبری‌نین اؤلوم خبری‌نین دۆز اوْلدوغونو تایید ائتدی. بۇ حادیثه‌دن سوْنرا محمود صادقی مجلیسین دیخالتینی بۇ باره‌ده ایسته‌دی.
## قایناق

بؤلمه:کیمسه‌لر
بوغدا

**بۇغدا** (، ، ، ، ، ، ) قیرتیج کیمیلردن بیر نوع بیتگی دیر. کؤکلری ساچاقلی، ۱۴-۴۰ سانتیمتیر آراسیندا اوزون ساپلاقلی بیر بیتکی دیر.ان چوخ یئتیشدیریلن اکین محصولودور. موختلیف ایقلیملرده یئتیشیر و بو اساسدا دونیانین چوخلو یئرلرینده بئجئریلیر. یئمک ده چوخلو ایشلئنیر و اینسان اۆچون اساس ارزاق بیتگیدیر. بوغدا ایکی نوعو چوخ بیئجئریلیر. یومشاق بوغدا و برک یوغدا و ۲۲ نوعو یازلیق و پاییزلیق بوغدا بئجئریلیر. یوموشاق بوغدا سونبولو بؤش و قیلچیقلی، دنه رنگی قیرمیزی، قهوه‌ای و ساری، دوروشوقو یاریم شوشه کیمی و اونلو اولور. هم پایزلیق و هم یازلیق یومشاق بوغدا بئجئریلیر. یومشاق بوغدادان آلینان اون چؤرکچیلیقدا و آزجا ماکارونی دوزتاقدا ایستیفاده اولونور. برک یوغدا سونبولو دؤلو. دنی اؤزون سؤو، ساری آچیق و یا توتقون کهربا رنگینده و دوروشوقو شوشه کیمی اولور. برک بوغدانین اونو ماکارونی دوزتماقدا و دنه وئر (کپک) دوزتماقدا ایستیفاده اولونور. پایزلیق و یازلیق برک بوغدا بئجئریلیر. برک بوغدانین ۱۰ نوعو واردی و آذربایجان یئرینده آغ بوغدا، قیلچیقسیز، جعفری، سئوینج و آیریجا بوغدالار بئجئریلیر.

## تاریخ
باتی آسیاده نئچه یوز ایللر اونجه دن بئجئریلیب و سونرادا قوزئی آفریقا و دوغو اوروپا و آسیانین آیریجا یئرلرینده بئجریلیب.

## دونیادا
آمریکا، کانادا، آرژانتین، روسیه، اوسترالیا، قزاقیستان و اوکراین دونیادا ان چوخ بوغدانی بئجئردیللر.

## قایناقلار

*اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wheat»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

بؤلمه:بیتکیلر
بؤلمه:یئمک
بؤلمه:بیتگی
عثمانلی الیفباسی

**عثمانلی الیفباسی** ، عثمانلی الیفباسی ۱۹۲۸ اینجی میلادی ایلینه جان، عثمانلی ایمپراطورلوغونون رسمی الیفباسیدی و عثمانلی تورکجه‌سی نی بو الیفابایلا یازیردیلار.
۱۹۲۳ میلادی ایلینده، عثمانلی ایمپیراتورلوغو داغیلدی و تورکیه جومهوریّتی آتاتورک توسّطیله برپا اولوندی، امّا ۱۹۲۳ میلادی دن ۱۹۲۸ میلادیه جان عثمانلی الیفباسی هلم رسمیّتی واریدی، امّا بو ایلده(۱۹۲۸ میلادی) لاتین الیفباسی عثمانلی الیفباسی نین یئرین آلدی و لاتین الیفباسی تورکیه نین رسمی الیفباسی اولوندی و او ایلدن سونرا، آنادولو تورکجه‌سی نی لاتین خطیله  یازیرلار.
## الیفبا

## قایناقلار

بؤلمه:الیفبالار
تورک لاتین الیفباسی

**تورکجه‌نین لاتین الیفباسی** یا دا **لاتین تورکجه الیفباسی** و یا **تورک لاتین الیفباسی** () — بیر الیفبا یا بیر خط دیر کی آنادولو تورکجه‌سینی بو الیفبایلا یازیرلار.

## سس‌لر

## قایناقلار

بؤلمه:الیفبالار 
بؤلمه:تورک دیلی
الهه حصاری

**الهه حصاری** (دوْغوم:۱۸ موْرداد ۱۳۶۹؛ تهران)- ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونچوسودور. 
۱۳۸۷ ایلینده دۆزلن «نطفه شوم» فیلمی ایله سینمایا آیاق قوْیدو. حصاری اوْیونچولوغون یانیندا ورزیش مۆربی‌سیدیر.
## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی اویونچولار
خضرلو

**خضرلو** شرقی آذربایجان اوستانینین شهرلریندن بیری دیر بو شهر عجب‌شیر بؤلگه‌سینده یئرلشیب دیر

بو کند صنعتی ایشلرده اولدوقونا اوچون بویوک بیر کارخانه لار اوزونده یئرلشدیریب او اوزدن آغیر ماشینچی و شوفر اولماق جوانلار آراسیندا محبوب بیر ایشه بدل اولوب و چوخلو جوانلار شوفر اولوبلار

خضرلو کندی  عجب شیر شهرینده بویوک کندلرین بیری حسابه گلیر 

بو کند آداملارینین وفاسینا خاطیر  وفا کندینه مشهور اولوب

بو کند تاریخی لحاظ دان اسکی بیر کند دیر

ممد قالاسی،کهلیک بوشلاری،بند، آشورم تپی سی که ایران سازمانلاری اونو ثبت ائللیبلر کندیم تاریخین گوستریر

بو کند مراغا شهرینه یاخین اولدوقو اوچون مغول لار زامانیندا بیر قالا حسابه گلیردی ممد قالاسی او زامانلاردان قالیر

## قایناقلار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
ملک‌کیان

**ملک‌کیان** شرقی آذربایجان اوستانینیندا بیر شهردیر.تبریز بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده دیر.

ملک کیان شهری ۱۳۸۸ نجی ایلین تیر آیینین ۲۲سینده ایرانین عالی معمارلیق شهرقورماق شوراسینین تصدیقی ایله ایرانین بیرینجی خصوصی شهر اولدو.
## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
مشگین‌شهر بؤلگه‌سی

**خیاو بؤلگه‌‌سی**  یادا **مشگین‌شهر بؤلگه‌سی** اردبیل اوستانی نين بؤلگه‌ لريندن دير. بو بؤلگه‌ ۱۳۸۵ اینجی نوفوس ساییسی اساسیندا ۱۵۱٬۱۵۶ نفر اهالی وارایمیش. خیاو شهری بو بؤلگه‌‌نین مركزی دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
هوراند بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**هوراند بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو** ()، هوراند بؤلگه‌سی نین بیر بؤلوموده. ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، بو بؤلومده ۲۲٬۵۲۸ نفر ياشاييرميشلار. 
،دودانگه و چهاردانگه •دیکله
قصبه لري بو بولومده يئرلشيب لر. 
## قایناقلار

بؤلمه:هوراند بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
بؤیوک سیمئون

**بیرینجی سیمئون** یادا بؤیوک سیمئون(بولغار تورکجه سی: Симеон I Велики) بولغاریستان ین بیرینجی شاهی  893- 927, ایللرده شاهلیق ائتدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_I_of_Bulgaria

## گؤرونتولر



File:Bulgaria-(893-927)-TsarSimeon-byTodorBozhinov.png
File:Bulgarians defeat Byzantines under Krenites and Kourtikios.jpg
File:Skylitzes - Simeon at Bulgarophygon 896.jpg
File:Skylitzes Simeon at Anchialos 917.jpg
File:RadzivillChronicleFol21rb.jpg
File:Skylitzes Simeon sending envoys to the Fatimids.jpg
File:St. Theodor.jpg
File:Car Simeon Bulharsky - Alfons Mucha.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:بولغار شاهلاری
آلتینجی جورج

**آلتینجی جورج** یوخسا **آلبرت فردریک آرتور جرج** ()، (دوغوم: ۱۴ دسامبر ۱۸۹۵ – اؤلوم: ۶ فوریه ۱۹۵۲) ۱۹۳۶ دن ۱۹۵۲-یه قدر بریتانیا شاهی ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:بریتانیا شاهلاری
بؤلمه:آلتینجی جورج
بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:19th-century British people
بؤلمه:20th-century British monarchs
بؤلمه:20th-century Irish monarchs
بؤلمه:Monarchs of Australia
بؤلمه:Heads of state of Canada
بؤلمه:Emperors of India
بؤلمه:Heads of state of India
بؤلمه:Heads of state of New Zealand
بؤلمه:Heads of state of Pakistan
بؤلمه:Monarchs of South Africa
بؤلمه:Monarchs of Ceylon
بؤلمه:Heads of the Commonwealth
بؤلمه:House of Windsor
بؤلمه:Dukes of York
بؤلمه:Princes of the United Kingdom
بؤلمه:Royal Navy admirals of the fleet
بؤلمه:British field marshals
بؤلمه:Marshals of the Royal Air Force
بؤلمه:Royal Air Force personnel of World War I
بؤلمه:Royal Navy office
قیران قیه

**قیران‌قیه کندی** ،شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بستان آباد(اوجان) شهرستانی‌نین تیکمه‌داش بخشینده یئرلشیر.داغلیق بٶلگه‌د یئر آلان قیران‌قیه‌نین هاواسی قیش فصلینده سویوق و یایدا سرین اولور. کندین اکینچی‌لیک محصوللاری بوغدا،آرپا،نخود،مرجیمک و...دن عبارتدیر کی سویون آز اولدوغونا گٶره دئم شکلینده اکیلیر.کندین اهالیسی‌نین چوخو ۱۳۵۰و۱۳۶۰نجی ایللرده تهرانا کٶچوب ری شهری‌نین دولت آباد منطقه‌سینده یاشاییرلار.

بؤلمه:بوستان‌آباد بؤلگه‌سی
استورمی دنیلز

**استفانی قریقوری کلیفورد** (دوْغوم: ۱۷ مارس ۱۹۷۹) آمریکالی پوْرنوقرافیک فیلملرین اوْیونچوسو، سناریو یازیچی‌سی و فیلم دۆزلدن.
## حیاتی
دنیلز، استفانی قریقوری کلیفورد آدی ایله لوئیزیانانین باتون‌روژوندا دۆنیایا گلدی. دؤرد یاشیندا آتاآناسی بیربیردن آیریلدیلار و اوْ آناسی‌نین یانیندا بؤیودو.

## دونالد ترامپ ماجیراسی
وال استریت ژورنالدا یاییلان خبره گؤره، دونالد ترامپین شخصی وکیلی مایکل کوهن، ۲۰۰۶ ایلینده ترامپ ایله رابیطه‌سی اوْلدوغونو اینکار ائتمک اۆچون کلیفوردا ۲۰۱۶ ایلین اوْکتوبروندا ۱۳۰ مین دولار سۇسماق پولو وئرمیشدیر. ترامپ، کوهن و دنیلز بئله بیر رابیطه و سوسماق حقی وئرمه‌نین اوْلدوغونو رد ائدیبلر.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکالی پورن اولدوزلار
بؤلمه:پورن اولدوزلاری
بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:باتون‌روژ، لوئیزیانا دوغوملو قادین اویونچولار
بؤلمه:American libertarians
بؤلمه:American female erotic dancers
بؤلمه:American pornographic film directors
بؤلمه:Bisexual pornographic film actresses
بؤلمه:LGBT people from Louisiana
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Louisiana Republicans
بؤلمه:Penthouse Pets
بؤلمه:Pornographic film actors from Louisiana
بؤلمه:Women pornographic film directors
بؤلمه:21st-century American actresses
آلانا اوانز

**آلانا اوانز** () آمریکالی پورنوقرافی فیلملری‌نین اویونچوسودور.

## ترامپ و آلانا اوانز
دونالد ترامپ آمریکانین جومهور باشقانی استورمی دنیلز ایله بیرلیکده آلانا اوانزی قوناقلیغا چاغیرمیشدیلار هابئله آلانا بو قوناقلیغی باشدان ائله دی.بو اساسدا استفانی کلیفورد 130 مین دولار ریشوه آلماغا متهم اولوب.

## گؤرونتولر
	

## قایناقلار

https://en.wikipedia.org/wiki/Alana_Evans

بؤلمه:آمریکالی پورن اولدوزلار
بؤلمه:پورن اولدوزلاری
سانچی نفت تانکری‌نین توققوشماسی

بو چارپیشماقدا سانچی نفت تانکر گمیسی و کریستال یۆک داشیان گمی چین دنیزینده توقوقشدو(۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸). سانچی نفت تانکری ۶ گون یانیب و نهایتده سویا باتدی. بو چارپیشماقدا ۳۲ نفر سانچی تانکرین پرسنلی اؤلدولر و کریستال گمیسی نین ۲۱ نفر پرسنلی نیجات تاپدیلار.

شانقهای بندری‌نین ۳۰۰ کیلومتیرلیگینده دنیز اوسته ایکی گمی بیر بیرینه دَییب و سانچی تانکری یاندی.آلیشیقدا گمی اوزونده حرارتی ۹۰ درجه دن یوخاری بیلیندی.

چین و ژاپون اود سوندورن گمیلری نفت تانکرین سوندورمکده و جینازه لری تاپماقدا چالیشیردیلار هابئله ایش چتین اولوب و گمی سویا باتدی و بوتون پرسنلی جانلارین ایتیردی.

سانچی تانکری پاناما دؤولتی نین مالیکیتنده ایدی و ایرانین عسلویه بندریندن نفت چاتیب و گونئی کوره یه آپاریردی. دنیز اوسته کریستال گمیسی ایله توققوشدو.

کریستال گمیسی هونگ کونگ مالکینینده و چین نین شانقهای شیرکتینه ایشله‌ییردی.بو گمی آمریکادان چین اؤلکه سینه ارزاق آپاریردی. کریستال گمیسی آز خیسارت گؤردو و اؤزون ساحیله یئتریدی.

## قایناق
حادثه نفت‌کش سانچی

بؤلمه:چارپیشمالار
شارلمانی

**شارلمانی**، (دوغوم: ۲ آوریل ۷۴۸  پروم - اؤلوم: ۲۸ ژانویه ۸۱۴ آخن) فرانکلار  ۷۶۸ دن و لومباردلارین ۷۷۴ دن اورخان یوخسا ایمپراتورلاریدی و ۸۰۰ دن موقدس روم ایمپراتورلوغون ایمپراتوری اولدو اورتا یوز ایللرین ایک دونمینده شارلمانی اورتا اوروپا و باتی اوروپانی بیرلشدیر دی.

## قایناقلار

بؤلمه:کاتولیک شاهلار
بوژیدار رادوشویچ

**بوژیدار رادوشویچ** (اینگیلیسجه: Božidar Radošević) (دوْغوم: Split) بیر فوتبالیست. پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو و کوروواسی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:فوتبال قولرلری
بؤلمه:هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:ژلیزنیچار سارایوو کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:خلیج فارس لیگینین اویونچولاری
بیرینجی لئوپولد (بلژیک)

**بیرینجی لئوپولد** ()یوخسا **لئوپولد گئورگ کریستین فردریش**، (۱۶ دسامبر ۱۷۹۰ - ۱۰ دسامبر ۱۸۶۵) بیرینجی بلژیک شاهی ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:بلژیک شاهلاری
بؤلمه:پروتستان شاهلار
بیرینجی فردیناند (اوتریش)

**بیرینجی فردیناند** ()، (دوغوم ۱۹ آوریل ۱۷۹۳-اؤلوم ۲۹ ژوئن ۱۸۷۵) اوتریش ایمپراتوری ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:شاهلار
بؤلمه:اوتریش ایمپراتورلاری
هاشم اسدالله

**هاشم اسدالله** (دوغوم‌گونو 15 نوامبر 1985) بیر کویت‌لی  اوْیونجو  و موجریدیر.
## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
فریبرز صهبا

**فریبرز صهبا** (دوغوم:1948 مشهد) ایرانلی بهائی معمار.کانادادا یاشیر.

بهائی مسلک اولدوغونا ایسرائیلده چوخ آدلیمدیر.بهائی باغلاری حیفا شهرینده و لوتوس معبدی یئنی دهلی شهرینده اونون اونملی ایشلری دیر.تهرانین ال ایشلری مرکزی ماهشهر تیکینتی لری مازندران اوستانیندا و پهلوی مرکزی سنندج شهرینده اونون اونملی ایشلریدی.

## قایناق

بؤلمه:بهائی لر
لیسار

**لیسار** گیلان اوستانیندا یئرلشن بیر شهردیر.تالیش شهریستانیندا کرقان چای بؤلومونده دیر. لیسار خالقی ائتنیک باخیم‌دان تورک اولاراق، تورک دیلینده دانیشیرلار.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B1
رودسر بؤلگه‌سی

**رودسر بؤلگه‌سی** ایرانین گیلان اوستانیندا بیر رودسر بؤلگه دیر. ۳۷ مین ۹۰۰ نفر جمعیتی وار و چوخلو گیلکی ,بیه پیش(دوغو گیلکی) دیلده دانیشیللار.مذهبلری شیعه دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:گیلان اوستانی
آلکسناندرا فیدوروفنا

**آلکسناندرا فیدوروفنا** (آلمان دیلی: Alix Viktoria Helena Luise Beatrice؛ ۶ ژوئن ۱۸۷۲ – ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۸),ایکینجی نیکولای (روسیه)ین آروادی.

بؤیوک آناسی (آناسی نین آناسی) ویکتوریا خاتون اینگیلیس خاتونوایدی.آناسی شاه قیزی آلیس و آتاسی هسه نین قرانددوکی دؤردونجو لوئی ایدی و آلتینجی اوشاغی ایدی.

## دارمشتات
آلماندا دارمشتات شهرینده دونیایه گلدی و آناسی ویکتوریا خاتون قیزی و آتاسی آلمان شاهینین قیزی دؤردونجو لوئی ایدی.

## روسیه
ایکینجی نیکولای رومانو روسیه نین سونجو تزاری ایله ائولندی و دؤرد اوشاغی اولدو اوچ قیز و بیر اوغلان (اولقا,تاتیانا,ماریا و آناستازیا و اوغلو الکسی)

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexandra_Feodorovna_(Alix_of_Hesse)
بؤلمه:تزار
نادر باتمان‌قیلینج

**ژنرال نادر باتمان قلینج ** (۱۳۷۰ - ۱۲۸۲).تهرانین افسری بیلیم یوردوندا اوخودو و سونرا سوئیسده اوئیرئنیب و 1332ده اوردو باشچیسی (سرلشکر) اولدو.

28 مورداد کودتاسیندا ژنرال زاهدی ایله ال بیر اولوب و دوکتور مصدقه قارشی چیخدی.زاهدی بیرینجی وزیر اولماقدا باتمان قیلینج اوردو ایشلرینده باش اولدو.

خطیرة القدس بهائیلر معبدین 1334ده محمدتقی فلسفی حوکمونده و تیمور بختیار امریه سینه و نادر باتمان قیلینج الی ایله داغیلدی.
## قایناق

بؤلمه:ایران اینقلابی
ریموند بر

**ریموند بر** (اینگیلیسجه: Raymond Burr) کانادالی اوْیونچو. ۲۱ مئی ۱۹۱۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۲ سپتامبر ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
## اوْینادیغی فیلم‌لر

{| class="wikitable sortable"
|-
! class="unsortable" | Date
!آدی 
!روْل 
! class="unsortable" | نوت
|-
| March 14, 1951
| *[[Stars Over Hollywood]]*
|
| "Prison Doctor"
|-
| April 4, 1951
| *Stars Over Hollywood*
|
| "P== قایناق‌لار ==

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Raymond Burr»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
لسلی چونق

**لسلی چونق** (اینگیلیسجه: Leslie Cheung) کانادالی موغنی و اوْیونچو. ۱۲ سپتامبر ۱۹۵۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱ آوریل ۲۰۰۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
## اوْینادیغی فیلم‌لر

"
"
"
"
"
"
## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Leslie Cheung»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
ای جی باکلی

**ای جی باکلی** (اینگیلیسجه: A. J. Buckley) کانادالی اوْیونچو. ۹ فئوریه ۱۹۷۸ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«A. J. Buckley»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
یئراحمدلیلر

**یئراحمدلیلر **(Yerəhmədlilər) ماسال‌لی رایونو، قاسیم‌لی کندینین تانینمیش سویلارین‌دان بیری‌دیر. قاسیم‌لی کندینین ساکینلری.
## سویون یارانماسی
بو سوی ماسال‌لی رایونونون، قاسیم‌لی کندی ایله باغلی‌دیر. سویون اولو باباسی قاجارلی یاراحمد نبی اوغلو اولموش‌دور.

**قاجارلی یاراحمد نبی اوغلو** — ۱۷۷۵-جی ایلده تبریز شهرین‌ده آنادان اولوب. قدیم سلجوق‌لولاردان گلن و اصلاً خوراسان تورکلرین‌دن اولان سوی‌دور. لنکران قزاسین‌دان قاسیم توغرول اوغلو میرزه‌نین اوباسینا گلیب. ۲۵ ایل عیراقین نجف شهرین‌ده اوخویوب. اونا گؤره ده همن نسیل یئراحمدلی آدلانیر. ۱۸۵۲-جی ایلده لنکران قزاسینین قاسیم‌لی کندین‌ده وفات ائدیب. 

### یاراحمدین نسیل شجره‌سی

### فرجوولار
	
**فرجوولار** نسلینین اولو باباسی 
 	
**قاجارلی فرج محمد اوغلو** ۱۸۱۳-جو ایلده لنکران قزاسینین (ایندیکی ماسال‌لی رایونو)، قاسیم‌لی کندین‌ده آنادان اولموش‌دور. لنکران قزاسی|لنکران قزاسینین اراضی سوی کیتابین‌دا یازیلان معلوماتلارا گؤره،  ۱۸۴۵-۱۸۶۴-جو ایللرده قاسیم‌لی کندین‌دن اولان، اراضی قاضی‌سی غلام سفوینین کؤمک‌چی‌سی اولوب. غلام صفوی ایله بیرلیک‌ده ۶ ایل عیراقین نجف شهرین‌ده اوخویوبلار. اونونلا برابر ۴ نفر ده گئدیب. دیندار و بیلیک‌لی شخص اولوب. تورک (آذربایجان تورکجه‌سی)، عرب و فارس دیللرینی بیلیب. باباسی قاجارلی یاراحمد نبی اوغلو، نوه‌لری:
فرجوو آبوش (آبدول) گنجه‌لی اوغلو (۱۹۰۹-۱۹۴۳)،
فرجوو فیاض قاسیم اوغلو (۱۹۲۱-۱۹۹۸)، 
فرجوو صاحب مرسل اوغلو (۱۹۲۳-۱۹۴۴) و باشقالاری
اولموش‌دور. 
	
او ۱۸۹۴-جو ایلده لنکران قزاسینین قاسیم‌لی کندین‌ده وفات ائدیب.

### قاجارلی فرج محمد اوغلونون اؤولادلاری
*گنجه‌لی فرج اوغلو
*قاسم فرج اوغلو
*مرسل فرج اوغلو

## سویون تانینمیش نماینده‌لری
* قاجارلی فرج محمد اوغلو (۱۸۱۳-۱۸۹۴)
* فرجوو آبوش (آبدول) گنجه‌لی اوغلو (۱۹۰۹-۱۹۴۳) 
* حسینوو قودرت مهرره‌م اوغلو (۱۹۱۰-۱۹۴۲)
* حسینوو ادریس داداش اوغلو (۱۹۱۹-۱۹۴۲)
* رضایئو یاور صادق اوغلو (۱۹۲۱-۱۹۴۳)
* فرجوو فیاض قاسیم اوغلو (۱۹۲۱-۱۹۹۸)
* رضایئو غضنفر سلمان اوغلو (۱۹۲۲-۱۹۴۴)
* فرجوو صاحب مرسل اوغلو (۱۹۲۳-۱۹۴۴)
* فرجوو صابر آبوش اوغلو (۱۹۳۸)
* رضایئو شیریندیل سلمان اوغلو — (۱۹۴۴-۲۰۰۸)
* رضایئو رسول مطفر اوغلو (۱۹۴۸)
* اعیسی‌یئو عدالت علی‌حیدر اوغلو (۱۹۶۵)

## ایستینادلار
ارتوغرول ساغلام

**ارتوغرول ساغلام** (آنادلو تورکجه‌سینده: Ertuğrul Sağlam ) تورکیه‌نین زونقولداغیندا 1969جو ایلی ژانویه‌سی‌نین 19جو گونونده دوغولوب. تورکیه میلّی فوتبال تیمی‌نین گئچمیش اویونچوسو ایدی. سونرا مورببی اولوب و بورسا اسپور کلوبونو ایلک دؤنه تورکیه سوپرلیگی قهرمانی ائدیب. 2018جی ایل ژانویه آییندا تیراختور کلوبونون باش مشقچی‌سی سئچیلیب. 

## اوْیونلاری

## قایناقلار

*ارتوغرول ساغلام تراختوردا؛ تورکلرین تیمی تراختورون باشینا بیر تورک مربی گتیریلدی (ت.ر.ت تورکجه)

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:بشیکتاش کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۱۹۹۶ اویونچولاری
برندان فهر

**برندان فهر** (اینگیلیسجه: Brendan Fehr) کانادالی اوْیونچو. ۲۹ اوْکتوبر ۱۹۷۷ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1987–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
## اوْینادیغی فیلم‌لر

{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brendan Fehr»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
جیمز توپر

**جیمز توپر** (اینگیلیسجه: James Tupper) کانادالی اوْیونچو. ۴ آقوست ۱۹۶۵ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 2001–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«James Tupper»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار