open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آشیق ساواد

**آشیق ساواد** – آذربایجانلی شاعیر و آشیق. 

## یاشاییشی
  آشیق ساواد آخوند شفیع قیزی نصیب‌اووا، 1885-جی ایلده گؤیچه ماحالی‌نین داشکند کندینده آنادان اولموشدور. عمیسی موللا شعباندان، آتاسی آخوند شفیع‌دن، قارداش‌لاری حاجی رحیمدن و موللا مهدی‌دن روحانی تحصیلی آلمیشدیر. تانیییب سئومه‌دیگی، گؤیچه ماحالی نین ساری‌یاقوب کند ساکینی تئمیر آدلی بیری‌سینه اره وئریلمیشدیر. تئمیردن ساز هاوالارینی چالماغی اؤیرنمیش و آشیق‌لیق ائتمیشدیر. تویلاردا، ائل شنلیک‌لرینده اؤزونون و خوصوصاً ده اوستاد آشیق‌لارین دیللر ازبری اولان سؤزلرینی چالیب-اوخوموشدور.  

  آشیق ساواد 1970-جی ایلده گده‌بَی رایونونون قوملو کندینده وفات ائتمیش و اورادا دا دفن ائدیلمیشدیر. 

  آشیق ساواد حاقیندا بیر نئچه کیتابدا معلومات وئریلمیشدیر: 

*   1991-جی ایلده  " گنجلیک "  نشریاتیندا چاپ اولونان عزیزه جعفرزاده‌نین  "آذربایجانین آشیق و شاعیر قادین‌لاری "  کیتابیندا آشیق ساوادین قوشمالاری و گرایلی‌لاری نشر اولونموشدور (ص. 160-161). 
*   2005-جی ایلده  " آوراسیا پرس "  نشریاتیندا چاپ اولونان  "‌آذربایجان قادین شاعیرلری آنتولوگیاسی "  کیتابیندا دا قوشمالاری و گرایلی‌لاری نشر اولونموشدور (ص. 133).  
*   2010-جو ایلده  "MBM" مطبعه‌سینده چاپ اولونان  " آشیق قادین‌لارین آنتولوگیاسی "  کیتابیندا آشیق ساوادین قوشمالاری و گرایلی لاری نشر اولونموشدور (ص. 46-48).  

## قایناق‌لار

* Əzizə Cəfərzadə. "Azərbaycanın aşıq və şair qadınları", Bakı, "Gənclik", 1991. (səh.160).
* Araz Yaquboğlu. Daşkənd Aşıqları və Şairləri. Bakı: 2008
* Musa Nəbioğlu. "Ozan-aşıq dünyası". Bakı: Nurlan, 2010, (şəkilli), səh.19.

بؤلمه:آشیقلار
بؤلمه:قادینلار
مارسل پروست

**والنتین لویی ژورژ اوژن مارسل پروست** (فرانسه. *Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust*;؛ 10 ژوئیه 1871، پاریس، اوچونجو فرانسه جومهوریتی – 18 نووامبر 1922، پاریس، اوچونجو فرانسه جومهوریتی) – فرانسه‌لی رومانچی، مقاله‌یازان و تنقیدچی. اونون ان مشهور اثری 1913-1927-جی ایللر آرالیغیندا یازدیغی، یئددی جیلددن عیبارت ایتیریلمیش زامانین آختاریشیندا (فرانسه. *À la recherche du temps perdu*) رومانی‌دیر. او، 20-جی عصرین ان نوفوذلو یازیچی و تنقیدچی‌لریندن بیری کیمی قبول ائدیلیر. 

## یاشامی
  مارسل پروست 1871-جی ایلده، فرانسه-روسیه ساواشی‌نین  "فرانکفورت "  موقاویله‌سی اساسیندا رسماً بیتدیگی گون پاریسده دونیایا گلیر. آتاسی اصلا فرانسه‌لی اولوب، آناسی ایسه کوبار یهودی نسلیندن ایدی. آسم خسته‌لیگی اونو عؤمرونون سونونا قدر تاثیری آلتیندا ساخلاییر. 11 یاشلی پروست لیسئیه یازیلیر، لاکین تحصیلی ده خسته‌لیگی اوزوندن یاریمچیق قالیر. بونلارا باخمایاراق، پروست ادبیات باجاریغی ایله اؤنه چیخماغی باجاریر و تحصیلی‌نین سون ایلینده موکافات آلیر. آناسینا سون درجه باغلی اولان بو ضعیف اوغلان آنا قوزوسو گؤرونوشو ایله آتاسی‌نین عصب‌لرینه توخونور. آتاسی‌نین کاریئرا صاحیبی اولماسی ایستک‌لری سببی ایله پروست ایشله‌مگه باشلاییر. لاکین عؤمورلوک خسته‌لیگه محکوم آدی آلدیقدان سونرا بو ایشی ده بوراخیر. اصلینده، پروست چوخ تنبل و کیفایت قدر صبرلی اینسان اولوب. گونلرله اوتاغیندان باییرا چیخمایان یازیچی، آناسی‌نین وفاتیندان سونرا داخیلی موهاجیرته گئدیر. مارسل درین فلسفی دوشونجه‌لی اینسان ایدی. اونو ساغلیغیندا ادبیات دونیاسی‌‌نین یاریسی پارلاق بیر یازار، دیگری ایسه درک ائدیلمه‌یه‌جک قدر درین یازیچی حساب ائدیردی. پروست اوروپادا ان چوخ سیتات گتیریلن رومانچی‌دیر. چوخ فرقلی بیر حیات طرزی یاشایان پروست گوندوزلر یاتار، گئجه‌لر ایسه رومان‌لارینی تامام‌لایاردی. بعضاً هر هانسی‌سا بیر اثرینه گؤره آیلارلا ائودن باییرا چیخمازمیش. اونون الیازماسی فرانسه دیلینده یازیلمیش  "‌ایتیریلمیش زامانین آختاریشیندا‌"  آدلی 7 جیلددن عیبارت رومانی پروستون اؤلومونه قدر اؤزو طرفیندن فاصیله‌سیز اولاراق دَییشدیریلیب. 4800 صحیفه‌لیک بو رومانی اوخوماق، حقیقتاً ده، صبر طلب ائدیر. اونا گؤره ده، بریتانیالی‌لارین اوخومادیقلارینی اعتیراف ائتمگه اوتاندیقلاری کیتاب‌لار آراسیندا "‌ایتیریلمیش زامانین آختاریشیندا‌"  کیتابی دا وار. 1900-1905-جی ایللرده عاییله‌سی و بوتون حیاتی دییشدی. 1903-جو ایلین فوریه آییندا پروستون بؤیوک قارداشی روبرت ائولندی. همین ایلین نووامبر آییندا آتاسی اؤلدو. آما بونونلا بیتمه‌دی. 1905-جی ایلین سپتامبر آییندا آناسی دا اؤلدو. آناسی اؤلوموندن اؤنجه اونا میراث قویموشدو. (6 میلیون دولار و آیلیق 15.000 دولارلیق ثابیت گلیر.) آنجاق پروست بو ایللرده خسته‌لیگی سببیندن جیدی شکیلده ضعیف‌له میشدی.    

## اؤلومو
بندانگشتی|مارسل پروستون مزاری
  پروست سون اوچ ایلی‌نین دئمک اولار کی هر گونونو یاتاق اوتاغیندا کئچیردی. گوندوزلر یاتار، گئجه‌لر رومانینی تامام‌لاماق اوچون چالیشیردی.1922-جی ایلده پلومانیا خسته‌لیگی توتان بو تنها اینسان ائله عنعنه‌سینه صادیق شکیلده - ائوده تک یازی یازارکن دونیاسینی دَییشیب.  

## ایتیریلمیش زامانین آختاریشیندا

# سوان‌لارین طرفی.(1913)  
# چیچک آچمیش گنج قیزلارین کؤلگه‌سینده. (1919)  
# گوئرمانتس طرفی.(1920-1921)  
# سودوم و گومورا.(1921-1922)  
# محبوس. (1923)  
# ایتکین آلبرتینه.(1927)  
# یاخالانان زامان. (1927)  

## اتک‌یازی‌لار

## قایناقلار

بؤلمه:یازیچیلار
بؤلمه:فرانسه‌لی یازیچی
جعفرآباد بؤلگه‌سی

**جعفرآباد بؤلگه‌سی** ()، ایران قوم اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی جعفریه شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲۱٬۹۶۳ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:جعفرآباد بؤلگه‌سی
بؤلمه:قوم اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
جعفریه

**جعفریه** آدی بو یئرلره ایشاره ائده بیلر.
*جعفریه (قوم)، قوم اوستانیندا یئرلشن بیر شهر
* جعفریه (توربت جام)، توربت جام بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر کند
*جعفریه (تویسرکان)، تویسرکان بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر کند
آنتونیو ویوالدی

بندانگشتی|آنتونیو ویوالدی

**آنتونیو ویوالدی** ()، (۴ مارس ۱۶۷۸ –  ۲۸ ژوئیهٔ ۱۷۴۱) بیر ایتالیا کیشیش، ویولونچو و موسیقیچی ایدی.

## قایناقلار
باخیم

سایکولوژیا دا باخیم اینسان دا یارانان بیر نوع سایکولوژیک بینا، احساس دیر.

## اتیمولوژی

## بیرده باخ
* اینانج

## قایناقلار
نیکولا ماکیاولی

بندانگشتی|نیکولا ماکیاولی

**نیکولا ماکیاولی** () (۱۴۶۹_۱۵۲۷) بیر ایتالیالی فیلسوف،یازار ،دیپلومات و تاریخچی ایدی. رونسانس دؤنمینده یاشاییرمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
قهوه

بندانگشتی|بیر فینجان قهوه
بندانگشتی|قهوه دنه سی

**قهوه**  () ☕ چای کیمین بیر اکین محصولو دور. آما قهونی چوخ ایستی و نمیشگنلیک یرده اکیرلر اؤرنک برزیل و گونی دوغو آسیا و آفریقا نین بعضی یرلرینده.

## گئچمیشی
بندانگشتی|تورک قهوه سی
قهوه نین کشفی حقینده بعضی لر حساب ادیرلر کی ، ۹جو عصرینده اتیوپیادا بیر چوبان طریقدن کشف اولونوب.چوبان گچی لرین ده بیر بیتکین توخومو یدیکدن سونرا داحا انرژی لنمقینی موشاهیده الیر. هرحالدا بو اینانج افسانه و یا دوغرو اولسادا ، بوگون تاریخدن اؤزه چئخانلار قهوه نین یمن ده اینسانلار طرفیندن قوورما و دملمه یولو داخیل اولدوغونو گستریر.
داها سونرا قهوه دنه لری و ایستی ایچکی کیمی قهوه ایچمخ دنیزچی لر و دنیز تیجارتی طرفیندن دونیانین آیری بؤلگلرینه یایلدی.قهوه نی ایچمک شکیل ده ایلک عثمانلی تورکلر (گلجک ده تورک قهوه سی اولاراق) و سورا اوروپالی لار (ایتالیا دا کاپوچینو اکسپرسو و...) ایران تورکلری ده قاجار خاندانین اؤزل قهوه سی وارمیش.

## قهوه عادتی
بندانگشتی|قهوه ماده سی
قهوه نین چای کیمین کافئینی وار بو کافئین اینسان لاری قهوه طرفه چکیر.

## ان چوخ قهوه ایچیلن اؤلکه لر
ان چوخ قهوه ایچن اؤلکه لر ایسکاندیناوی اؤلکه لری و هولند دیر.

## قایناقلار
آپارتاید

بندانگشتی|آپارتایدا قارشیلیق ایچون اعتیراض لار
**آپارتاید** () بیر اؤلکه ده اولان اینسان لارین آیری یاشاتماغا دئییلیر.

## اؤرنکلر
گونئی آفریقادا بیر دؤنمده اینسانلار حوقوقی و ایدئولوژی باخیمیندان و کولتور وسونت آیری یاشاییرمیش لار بله کی اوروپالی آق دری لر توپلومسالین ان یوخاری روتبه سینده آسیالی لار قاتیشیخیلار و سونون دا قره دری لر.
بعضی اؤلکه لر ده دینی یوخسا اینانج اوزونن اینسان لاری آیریللار اؤرنک قدیم اورتا چاغین پادیشاه لیق لاری.

## آپارتایدا بنزر مودل لر
هیندوستان دا و قدیم ساسانی پادیشاه لیقیندا کاست سیستمی وارمیش کی اینسان لاری نجیس لاپ آشاغادا و تمیز ان یوخاری دا بؤلورموش لر.

## قایناقلار
روسیه‌نین قیریمی ایلحاق ائتمه‌سی

**روسیه نین کریمه ایلحاقی** (اینگیلیسجه: Annexation of Crimea by the Russian Federation) اوکراین و روسیه قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.

## گؤرونتولر


file:The transfer of Crimea.jpg
file:Ukraine census 2001 Russian.svg
file:Euromaidan Night of 11 December 18.jpg
file:Отряд самообороны Крыма с щитами раскрашенными в цвета флага республики Крым охраняют памятник Ленина.jpg
file:2014-03-09 - Perevalne military base - 0162.JPG
file:Putin with Vladimir Konstantinov, Sergey Aksyonov and Alexey Chaly 4.jpeg
file:2014-03-10 - Yevpatoria military base - 0017.JPG
file:Марш за мир и свободу (2).jpg
file:Crimea reaction clean.svg
file:UN Resolution regarding the territorial integrity of Ukraine.svg


## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Annexation of Crimea by the Russian Federation»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:ساواشلار
بؤلمه:روسیه نین کریمه ایلحاقی
بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده روسیه
اوشاق سالما

اوشاق سالما (اینگیلیسجه: Abortion) 
بندانگشتی|اوشاق سالما
اوشاق سالما حامیله لیک دؤنمینده مریضلیک یوخسا قصیدی اولاراق اوشاق دوغولمادان اؤنجه اوشاقین یوخسا جنینین یاشامینا سون ورمک دیر .

## اوشاق سالما قانوندا
اؤلکه لر ده فرقلی یاسالار قورولموش اؤرنک اوروپا بیرلیگینده اولان اؤلکه لرین چوخوندا قصیدی اوشاق سالما قانونی دیر فرانسه ده ۱۲ هفته لیگینه جک قانونی دیر.
بندانگشتی|نچه هفته لیک ده قانونی اولان

## قایناقلار
ایسپرانتو

**ایسپرانتو** (فر. **esperer** – اومید ائتمک) — 1887-جی ایلده لهیستانلی دیلچی لودویق لازار زامنهوف طرفیندن یارادیلمیش بین الخالق صونعی دیلدیر. اونون 1905-جی ایلده چاپ ائتدیردیگی  "Fundamento de Esperanto"  آدلانان کیتابیندا سؤزوگئدن دیلین قرامری و اساس مودعالارینا یئر وئریلمیشدیر. اؤزونو دوکتور اسپرانتو دئیه قلمه وئرن زامنهوف موختلیف خالق‌لار آراسینداکی اونسیت پروبلمینی حلّ ائتمگی قارشی‌یا مقصد قویاراق بو دیلی یاراتمیشدیر.گونوموزده ان مشهور صونعی دیل اولماسینا باخمایاراق قارشی‌یا قویولموش هدفه، یعنی بین الخالق اونسیت واسیطه‌سی اولما پلان‌لارینا چاتا بیلمه‌میشدیر.  

## الیفبا
یازیدا لاتین الیفباسیندان ایستیفاده اولونور و 28 حرفدن عیبارتدیر:

## اتک‌یازی

بؤلمه:دیللر
ژنق هی

ژنق هی چینجه郑和 و اینگیلیسجه Zheng He  

چینلی گمیچی ، کاشیف و دیپلمات ۱۳۷۱_۱۴۳۳یوخسا۳۵ بو کاشیف چینین مینق حاکیمیتینده گونی دوغو آسیا ، هیند آلت کیتاسینا (شبه قاره) باتی آسیا و دوغو آفریقا یا گتمیش. 

بندانگشتی|خریطه
بندانگشتی|ژنق هینین گمیسی
بندانگشتی|ژنق هی

## قایناقلار
ایبتیدائی جامیعه قورولوشو

بندانگشتی|نئاندرتال اینسان
اینسان یاشامین تاریخدن یوخسا اؤتک دن اؤنجه و سنرا پالئولیتیک دؤنمی بو چاغدا اینسان لار ماغارالاردا یوخسا قیه لر ده و چؤکونتولرده یاشاییر میش  لار.

## اینسان نسلینین باشلانماسی
بندانگشتی|هوموفلورنسنس ماغاراسی
ژنتیک اؤلچمگ‌ لری میموندان (هومو ساپیینز) اینسانلارا جک شامپانزه لر و بونوبوس لار مودرن اینسان لارا ان یاخین اولان لار ۶/۲دان۴/۶ میلیون ایل اونجه یه جک و بیردن ۳۰۰مین ایل توجه دن ایندیکی اینسان آفریقا دان باش چیخارتدی.

## قیه لرده یاشاییشی
بندانگشتی|اینسانلارین لاسکوکس ماغاراسیندا یاراتدیقلاری نقش لر
بندانگشتی|پالئولیتیک اینسانی بیر چؤکونتوده یاشاییرمیش
اینسانلار اوزون سورج ده ماغارالاردا یوخسا قیه لرده یاشادی لار قضیه لر اینسان لاری یئرتیجی حیوان لار دان اوزاخ ساخلاییر میش و اینسانلار بو دورومدا گوونلیق دا قالیرمیشلار .

## قایناقلار
ایسکاندیناوی

**ایسکاندیناوی** (اینگیلیسجه: Scandinavia باشقا آدی نوردیک اینگیلیسجه: Nordic)

اوروپانین شومالی یوخسا قوزی بولگه سینده اولان نوروژ ، سوئد و دانمارک بعضاً فنلاند، فارو آدالاری ، آلند و ایسلند ده اولور.
 
بندانگشتی|ایسکاندیناوی گنیش معنی ده

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Nordic Council – official site for co-operation in the Nordic region
* Nordregio  – site established by the Nordic Council of Ministers
* vifanord – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole
* Expat Scandinavia – Site with useful information for expats in Scandinavia.

بؤلمه:ایسکاندیناوی
بؤلمه:شومالی اوروپا جوغرافیاسی
بؤلمه:اوروپا منطقه‌لری
تروبا (موسیقی آلتی)

بندانگشتی|تروبا چالان
**تروبا** (اینگیلیسجه: Truba ، اوکراینجا: Труба) بیر موسیقی آلتی یوخسا یاپیمی دیر زورنا عاییله سیندن . تروبا آغاج دان دوزلیر و ۷_۱۰ دنه بارماخ یریسی واری دیر. 

## گئچمیشی
تروبا تورکیه یوخسا قافقازدان اوکراینا گتمیش.
بندانگشتی|تروبا 

## چالینمیش یئرلر
تروبا اردولاردا ایشلنیر میش ایندی کی چاغدادا بعضی اردولار ایشلدیرلر.

## قایناقلار
جوزپه وردی

**جوزپه وردی** یوخسا **قاسیپ وردی** (اینگیلیس دیلینده **Giuseppe Fortunino Francesco Verdi**)
بندانگشتی|قاسیپ وردی
(1813-1901)ایتالیالی بسته چی و موسیقی چی ان چوخ اوپرا اثرلرینه آدلانمیش.

## قایناقلار
آذربایجان جومهوریتی دؤولت سرحد خیدمتی

**آذربایجان جومهوریتی دؤولت سرحد خیدمتی** ()، آذربایجان جومهور باشقانی حیدر علیئو طرفیندن ۳۱ جولای ۲۰۰۲ تاریخینده، ۷۴۰ نومره‌لی فرمانی ایله یارادیلمیش و آذربایجان جومهوریتی‌نین دؤولت سرحدلری‌نین قوْرونماسی ساحه‌سینده خیدمت گؤسترن بیر حؤکومت قورومودور.

دؤولت سرحد خیدمتی اؤز فعالیتینده آذربایجان جومهوریتی آنایاساسی قانونلاری‌نی، آذربایجان جومهوریتی جومهور باشقانی‌نین قرارنامه و امرلری‌نی، آذربایجان جومهوریتی ناظیرلری کابینه‌سی‌نین قرار و امرلری‌نی، آیریجا آذربایجان جومهوریتی‌نین طرف اوْلدوغو بین الخالق سؤزلشمه‌لری و دؤولت سرحد خیدمتی‌نین قانونلارینا اویغون دور. دؤولت سرحد خیدمتی اوْنا حواله ائدیلمیش وظیفه‌لری بیلاواسیطه و تابع لیگینده اوْلان حربی حیصه‌لر و دیگر اوْرقانلار واسیطه‌سی ایله حیاتا کئچیریر.

## تاریخی
آذربایجان خالق جومهوریتی‌نین یارانماسیندان سوْنرا ۱۹۱۹-جو ایلده میللی حؤکومتین قراری ایله تأسیس ائدیلن حربی ناظیرلیگین ترکیبینده اؤلکه‌نین بیر سیرا گۆج یاپیلاری، اوْ جومله‌دن سرحد قوشونلاری فعالیته باشلاییر. شوروی ایتیفاقی دؤورونده سرحد خیدمتی دؤولت تهلوکه‌سیزلیک کوْمیته‌سی‌نین بیر قورومو کیمی فعالیت گؤستریب.

آذربایجان جومهوریتی یئنی‌دن باغیمسیزلیغی‌نی الده ائتدیکدن سوْنرا سرحد خیدمتی آذربایجان میللی تهلوکه‌سیزلیک ناظیرلیگی ترکیبینده ایدی. آذربایجان جومهوریتی دؤولت سرحد خیدمتی ۳۱ جولای ۲۰۰۲-جی ایلده آذربایجان جومهور باشقانی حیدر علیئو فرمانی ایله میللی تهلوکه‌سیزلیک ناظیرلیگیندن چیخاریلماسی نتیجه‌سینده یارادیلمیش دیر.  

۱۵ ژوئن ۲۰۱۹-جو ایل تاریخینده آذربایجانلیلارین میللی قورتولوش گۆنۆ شرفینه دؤولت سرحد خیدمتی ۱۰۰m اۇزونلوغوندا آذربایجان بایراغی ایله یۆروش تشکیل ائتمیشدیر. ۵٫۰۰۰-دن چوْخ سرحدچی چییینلرینده آذربایجان بایراغی داشیمیش دیر. اوْنلاری قاراباغ آتلاریندا، زیرهلی دؤیوش ماشینلاریندا و ۸ هلیکوپتر سرحدچی ده مۆشاییعت ائدیبلر.

## قایناقلار

## باغلانتیلار
* Official website 
* Azerbaijantoday.com. Azerbaijan border service has covered a long way of development 
* News.az. State Border Service ships rescue Russian ship
یورد (چادیر)

[thumb|سول|250px|[تورکوستان'دا بیر تورکمن قادینی یورد چادیری‌نین قاباغیندا، ۱۹۱۳ .]]
**یورد** یوخسا **یورت** (موغولجا: گئر) — اورتا آسیا'دا تورک و موغول کؤچریلرینین ائو اولاراق ایستیفاده ائتدیگی چادیرلارا وئریلن آد.

## بیر ده باخ
اوبا

چادیر

آلاچیق

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*	
*Yurt Info&nbsp;– A comprehensive resource for yurts and related structures
*Yurt Forum&nbsp;– A community resource for yurts and related structures
*Yurt - World History Encyclopedia
*What is Mongolia Ger?(Mongolia Yurt)
*Timelapse of Yurt construction at Blackdown Yurts&nbsp;– Devon, England by Mike Lusmore 
*Yurts of the Nomadic Chahar People. Inner Mongolia, China, 1874
*Yurt living tips from experts 

بؤلمه:موغول مدنیتی
آلاچیق

**آلاچیق** بعضاً سگگیزبوجاقلی و یا بورجکی شکلینده اولان، معمولاً پارکلاردا، باغچالاردا و یا گئنیش ایجتیماعی اراضیده تیکیلمیش پاویلیون قورولوشودور. بعضیلری بعضاً باندو اولاراق ایستیفاده اولونور.

## بیر ده باخ
یورد (چادیر)

اوبا

چادیر

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
شام (اراضی)

**شام** () — عادتاً بو اراضی ایندیکی لوانتی، یعنی سوریه‌نی، لوبنانی، تورکیه'نین جنوبی قیسمتلرین، اوردون و فیلیسطینی احاطه ائدیر. بوگون داها گئنیش تعریف ایله *بؤیوک سوریه* و یا *طبیعی سوریه* ترمین سوریه سوسیال میلیتچی حزبی (SSMP) طرفیندن ده ایستیفاده ائدیلمکده‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:سوریه (منطقه)
سوقراط

**سوْقراط** (؛ ؛ ۴۷۰-۳۹۹ میلاددان اؤنجه) آتن‌ یاشایان یونان بیر فیلسوف ایدی. سوقراط باتی فلسفه‌ یارادانی دیر. سوقراط افلاطون و قزنوفونون اؤیرتمنی اوْلموش. سوقراط ایلک یاخجی داورانیش لی فیلسوف اوْلاراق تانینمیشدیر.

## سوقراطین تاریخی سؤزو
من هئچ نه بیلمه‌دیگیمی بیلیرم.
سوْقراط بو سؤزو سوفیستاچیلارا قارشی دئمیشدیر.

## قایناقلار
پیوتر ایلیچ چایکوفسکی

بندانگشتی|پتر ایلیچ چیاکوفسکی
**پیوتر ایلیچ چایکوفسکی** (اینگیلیسجه **Pyotr Ilyich Tchaikovsky [[روسجا]] Пётр Ильи́ч Чайко́вский** (۱۸۴۰_۱۸۹۳))
روس بسته چی رومانتیزم دؤنمینده.روس تزاری اوچونجو الکساندردن اؤدول آلمیش و امکلی اودمسی عؤمرونون قوتاراجاغینا جک آلمیش.

## قایناقلار
آذربایجان جومهوریتی قورو قوشونلاری

**آذربایجان جومهوریتی قورو قوشونلاری** ()، آذربایجان جومهوریتی‌نی قورودان گله‌بیلجک هر نوْع هوجوما قارشی قوْروماقلا وظیفه‌لی دیر. آذربایجان سیلاحلی گوجلری‌نین قوروملاری آراسیندا قورو قوشونلاری ان بؤیوک گۆجه صاحیب دیر.

## تاریخی
شوروی دؤورونده آذربایجان ۴-جو اوْردو طرفیندن کوْماندانلیق ائدیلن گونئی قافقاز حربی بؤلگه‌سی‌نین بیر حیصه‌سی ایدی. ۴-جو اوْردو اۆچ موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سیندن (گنجه‌دکی ۲۳-جو قارد موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سی، لنکران‌داکی ۶۰-جی موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سی و باکی‌داکی ۲۹۵-جی موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سی) و راکئت و هاوا هوجوموندان مۆدافیعه توقایلاریندان و توْپچو و روْک آلایلاریندان عیبارت ایدی. آذربایجان، همچینین روسیه فدراسیونو مۆدافیعه ناظیرلیگی‌نین راکئتلر و باش آژانسی‌نین ۴۹-جو آرسئنالینا ائو صاحیبلیگی ائتدی. بو آرسئنالدا ۷٫۰۰۰ قاطار-واقوْن یۆک وار ایدی. بوندان علاوه، ۷-جی قارد اوْردوسونون بیر حیصه‌سی اوْلان ۷۵-جی موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سی ناخجیوان موختار شوروی سوسیالیست جومهوریتینده ایدی.

۱۹۹۲-جی ایلین یاییندا آذربایجان مۆدافیعه ناظیرلیگی، آذربایجان جومهور باشقانی‌نین آذربایجان اراضی‌سیندکی بؤلمه‌لرین و بیرلشمه‌لرین اؤزللشدیریلمه‌سینه داییر قراریندان سوْنرا، ۲۹۵-جی موْتورلو توفنگ بؤلمه‌سی‌نین ۱۳۵ و ۱۳۹ موْتورلو توفنگ آلایلاری‌نین نقلیات واسیطه‌لری و سیلاحلانماسینا نظارت طلب ائدن اولتیماتوم گؤندردی. ۴-جو اوْردونون (خان‌کندی‌دن گئری چکیلمه زامانی ائرمنی سیلاحلی بیرلشمه‌لری طرفیندن اله کئچیریلمیش ۲۳-جو بؤلمه‌نین ۳۶۶-جی موْتوآتیجی آلایی‌نین تجهیزاتی‌نین یاریسیندان چوْخو خاریجینده) و ۴۹-جو آرسئنالین املاکی‌نین کؤچورولمه‌سی ۱۹۹۲-جی ایلده باشا چاتدی. بئله‌لیکله، ۱۹۹۲-جی ایلین سوْنونا قدر آذربایجان حؤکومتی تعیین اوْلونموش اوْردو بیرلشمه‌لری ایله تخمیناً اۆچ موْتوآتیجی بؤلمه‌سی اۆچون کیفایته قدر سیلاح و حربی تجهیزات آلدی. ۷۵-جی بؤلمه‌نین آنبار و آوادانلیقلاری ناخجیوان حؤکومتینه تحویل وئریلدی.

قاراباغ ساواشیندان سوْنرا آذربایجان سیلاحلی گوجلری داغلیق قاراباغداکی ائرمنی گوجلرینه قارشی عملیاتلار آپاردی. حاضیرلانان فاصیله‌لرله آرا-سیرا دؤیوشلر اوْلدو و سوْنوندا ۲۰۲۰ داغلیق قاراباغ ساواشی باشلیاندان سوْنرا آذربایجان اوْردوسو ایشغال اوْلونموش اراضیلری آزاد ائتدی.

## بؤلمه‌لری
آذربایجان جومهوریتی قورو قوشونلاری بئش قول‌اوردو دان عیبارت دیر:
*  ۱-جی قول‌اوردو؛ (قرارگاه:برده)
**۱-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۳-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۹-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۰-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۵-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۷-جی موْتوآتیجی بؤلمه
*  ۲-جی قول‌اوردو؛ (قرارگاه:بئیلقان)
**۲-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۴-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۶-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۸-جی موْتوْآتیجی بؤلمه
**۱۳-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۴-جو موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۸-جی موْتوآتیجی بؤلمه
*  ۳-جو قول‌اوردو؛ (قرارگاه:شمکیر)
**۷-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۱-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۲-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۶-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۱۹-جی موْتوآتیجی بؤلمه
**۲۰-جی موْتوآتیجی بؤلمه
*  ۴-جو قول‌اوردو (قرارگاه:باکی)
**موْتوآتیجی بؤلمه
**موْتوآتیجی بؤلمه
**موْتوآتیجی بؤلمه
*  ۵-جی قول‌اوردو (قرارگاه:ناخجیوان)
**موْتوآتیجی بؤلمه
**موْتوآتیجی بؤلمه
**موْتوآتیجی بؤلمه

## قایناقلار
هکتور برلیوز

بندانگشتی|هئکتور بئرلیوز

**هکتور برلیوز** () (1869-1803) فرانسه لی رومانتیزم بسته چی سی و موسیقیچی ایدی.

## قایناقلار
ابوبکر اورموی

‌**ابو بکر حسین ابن علی ابن یزدانیار اورموی** (؟-944) — آذربایجان صوفی عالیمی.  

## یاشاییشی
  شیخ محمود خویی اؤزوندن اول آذربایجاندا یاشامیش مشهور سلفی ابو بکر حسین ابن علی ابن یزدانیار اورموی‌نین (اؤلومو 944) ایدئیالارینا اساسلاناراق  "‌اخی‌لیک‌"  آدی ایله مشهورلاشمیش حرکاتین اساسینی قویموش و بو حرکات آذربایجانین و تورکیه‌نین تاریخینده درین ایزلر بوراخمیشدیر.  آذربایجانین اورمیه شهرینده آنادان اولموش و ابن یزدانیار آدی ایله تانینمیش بو آذربایجانلی موتفکّیرین حیاتی و فعالیت‌لری ایله باغلی اورتا عصر مؤلیف‌لری عبدالرحمان جامی " نفحات الانس " ، علیشیر نوایی ایسه  "نـسـائـم الـمـحـبـه مـن شـمـائـم الـفـتـوه"  آدلی اثرلرینده گئنیش معلومات وئرمیشدیرلر. 10. عصرده یاشامیش ابن یزدانیار اؤز دؤورونده یاییلمیش باطیل اینام و خورافه‌لره، او جومله‌دن بونلارین اساس یاییجیسی اولان صوفی جریان‌لارینا قارشی جیدی موباریزه آپارمیشدیر. معلوم اولدوغو کیمی 13. عصرده یاشامیش ابن تیمیه صوفی‌لیک و دیگر بیدعتچی جریان‌لارا قارشی اؤز اثرلری ایله جیدی موباریزه آپاردیغی اوچون ایستر اؤز دؤورونده، ایسترسه ده بو گون تنقیدلره معروض قالمیشدیر. 

## قایناق
بؤلمه:فیلسوفلار
بؤلمه:آذربایجان فیلوسوفلاری
دستجرد

**دستجرد** بونلارا ایشاره ائده بیلر:

* دستجرد (قوم) بیر شهر قوم اوستانیندا
* دستجرد (شاهرود) 
* دستجرد (ورزقان) بیر کند ورزیقان بؤلگه‌سینده
* دستجرد (همدان) بیر کند همدان اوستانیندا
* دستگرد (نطنز) بیر کند نطنز بؤلگه‌سینده
* دستجرد (ارومیه) بیر کند اورمیه یاخینیندا
* دستجرد (آذرشهر) بیر کند آذرشهر بؤلگه‌سینده
* دستجرد (اردستان)
* دستجرد (استهبان)
* دستجرد (اسفراین)
* دستجرد (اصفهان)
* دستجرد (بردسیر)
* دستجرد (تاکستان)
* دستجرد (تفت)
* دستجرد (خرم‌بید)
* دستجرد (راور)
* دستجرد (رشتخوار)
* دستجرد (فیروزه)
* دستجرد (قائنات)
* دستجرد (کبودرآهنگ)
* دستجرد (کرمان)
* دستجرد (نازلوی جنوبی)
دستجرد (قوم)

**دستجرد** قوم اوستانی‌ قوم بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱٬۵۲۵ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:قوم بؤلگه‌سی
بؤلمه:قوم اوستانی‌نین شهرلری
راک موسیقی‌سی

thumb|راک موسیقی
**راک** یوخسا **راک موسیقی** (اینگیلیسجه: Rock music) راک اینگیلیس دیلینده قایا معناسیندادیر. بو موسیقی نین کارکتری الکتریک گیتار 🎸 دیر . 

## گئچمیشی
راک موسیقی ۱۹۴۰_۱۹۵۰ ایل لرینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اصل ده راک اند رول آدینان باشلامیش بو موسیقی اصل ده آفریقالی_ آمریکالی بلوز و ردمن بلوز دان توتولموش.

## قایناقلار

بؤلمه:موسیقی
یاخین شرق

**یاخین شرق** () — باتی آسیا و میصرین داخیل اولدوغو تاریخی–ژئوسیاسی بؤلگه.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

بؤلمه:یاخین شرق
بؤلمه:اورتاشرقین جوغرافیاسی
بؤلمه:غربی آسیا جوغرافیاسی

بؤلمه:دوْغو آغ‌دنیز
بؤلمه:اورتاشرق
بؤلمه:غربی آسیا
مجبوری امک

بندانگشتی|شوروی ده اولان بیر قولاگ
**مجبوری امک** یوخسا **زورلا ایش‌چکمک** (اینگیلیسجه: Forced labour ، عربجه: عمل قسري ، تورکیه تورکجه‌سی: Köle emeği) — زورنان ایشچکمق یوخسا کؤله امک یعنی اینسان لاری مودرن دونیادا قورخوتماق نان یارالاماق نان گؤیول لری اولمادیغی ایشده ایشه توتماق و اونلاردان اوجرت‌سیز شکیلده ایجباری ایش چکمک و بعضاً آز اوجرتی اولان بیر ایش اولور و چوخ چتین ایش لر دیر لر. 

## گئچمیش ده
بندانگشتی|قره لر کؤل المگ ایچین یاخالانمیش لار
شوروی ده و ایندی ده قوزئی کوره ده اینسانلاری قولاگ آدیندا اولان یئر لرده زورنان ایشه توتورلار.

آفریقالی قره لر بیر دؤنم زورنان کؤله اولور موش لار.

## قایناقلار
یوهانس برامس

بندانگشتی|یوهانس برامس
**یوهانس برامس** (اینگیلیسجه: Johannes Brahms) آلمانلی رومانتیزم دؤنمین بسته چی رسام و موسیقیچی.(1833-1897).

## قایناقلار
سونسوز

**سونسوز** () ♾️ یعنی اوستی باغلی اولمییان ، سونی اولمییان ، بوتون عددلردن داها بویوک.        

بندانگشتی|سونسوزون سمبولو

## قایناقلار
امیر فیصل بن فهد ایستادیومو

**امیر فیصل بن فهد ایستادیومو** ()، سعودی عربیستانین ریاض شهرینده بیر ایستادیوم دی. 

## بین‌الخلق فوتبال اویونلاری

## قایناقلار
عومان فوتبال فدراسیونو

**عومان فوتبال فدراسیونو** () عومان فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* Official website
* Organizational effectiveness: The case of Oman Football Association, thesis hosted on the Ottawa University website

عومان
بحرئین فوتبال فدراسیونو

**بحرئین فوتبال فدراسیونو** () بحرئین فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر.
## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* 
*  at FIFA Online
* Bahrain at AFC site

Bahrain

بؤلمه:۱۹۵۷ - جی ایلینده بحرئین اؤلکه‌سینده یارانانلار
ایستیثمار

**ایستیثمار** عرب کؤکلو بیر کلمه‌دیر کی لوغت‌ده *اوجرت‌سیز شکیلده زورلا ایش‌چکمک* و یا *زورلا بهره چکمک* آنلامیندا دیر. بوگون ایستیثمارین مفهومو بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

*امک ایستیثماری
*مجبوری امک
*یاتیریمجیلیک
بیرینجی سلیمان

**بیرینجی سلیمان** (عثمانلیجا: سلیمان اول‎؛ د. ۶ نوْوامبر ۱۴۹۴، ترابزون، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. 	۷ سپتامبر ۱۵۶۶، زیگتوار، ماجاریستان شاهلیغی) یا دا **قانونی سولطان سلیمان** و یا باتی دونیاسیندا تانینان آدی ایله **مؤحتشم سلیمان**، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۱۰-جو سولطانی و ۷۵-جی ایسلام خلیفه‌سی دیر. ۱۵۲۰-دن ۱۵۶۶-داکی اؤلومونه قدر، تقریباً ۴۶ ایل بوْیونجا عثمانلی ایمپیراتورلوغونا حؤکم ائتدی. توْپلامدا ۱۳ دفعه سفره چیخدی و سلطنتی‌نین ۱۰ ایل، ۱ آیی‌نی سفرلرده کئچیردی. عثمانلی ایمپیراتورلوغوندا ان اۇزون مۆدت حؤکوم سۆرن، ان چوْخ سفره چیخان و ان اۇزون مۆدت سفر یاپان سولطان دیر.

*قانونی سولطان سلیمان*، ۱۵۲۰ تاریخینده آتاسی یاووز سولطان سلیمین وفاتیندان سوْنرا تخته چیخدی. باتی‌دا اورتا اوروپا و آرالیق دنیزینده کی خریستیان گوجلره قارشی بیر چوْخ سفرلر ائدیب، ۱۵۲۱ده بلقرادی، ۱۵۲۲ده رودوس آداسی‌نی، ۱۵۲۶دا ماجاریستانین بؤیوک بیر بؤلومونو، ۱۵۳۸ده بوغدان (ایندیکی مولداوی)‌نی، ۱۵۴۱ بودین و ۱۵۴۳ استرقون موحاصیره‌لری ایله قالان ماجار توْپراقلاری‌نی عثمانلی سرحدلرینه قاتمیشدیر. ۱۵۲۹ دا اوتریش آرشیدوکلوغونون باشکندی ویئن شهری‌نی موحاصیره ائتسه‌ده، موختلیف نه‌دنلردن اۇغورسوزلوقلا نتیجه‌لنمیشدیر. دوْغودا ایسه صفوی ایمپیراتورلوغو ایله گئدن ساواش و دؤیوشلردن سوْنرا اورتا دوغونون بؤیوک بیر بؤلومونو ایداره‌سی آلتینا آلمیشدیر. آفریقادا ایمپیراتورلوق سرحدلری‌نی الجزاییره قدر اۇزاتمیش، عثمانلی دونانماسی ایله آرالیق دنیزی و قیرمیزی دنیزین ساحیل‌لری‌نی فتح ائتمیشدیر. باباسی یاووز سولطان سلیم‌دن آلدیغی ۶٬۵۵۷٬۰۰۰ km²-لیک دؤولتی، اوْغلو ایکینجی سلیمه ۱۴٬۸۹۳٬۰۰۰ km² اوْلاراق میراث بۇراخمیش، قیساجاسی آلتین چاغی‌نی یاشاتمیشدیر. نهایت زیگتوار موحاصیره‌سی‌نین سوْنلانماسیندان بیر گۆن اؤنجه ۷ سپتامبر ۱۵۶۶ تاریخینده، ۷۱ یاشیندا طبیعی نه‌دنلردن اوْردوگاه‌دا وفات ائتمیش دیر و یئرینه اوْغلو ایکینجی سلیم کئچمیشدیر.

## صنعت‌له علاقه‌سی
*قانونی سولطان سلیمان* عئینی زاماندا سئچکین بیر شاعیر و زرگر ایدی. اوْ *عثمانلی ایمپیراتورلوغو*نون اینجه‌صنعت، ادبیات و معمارلیق اینکیشافیندا آلتین چاغی‌نی ایداره ائدن بؤیوک بیر مدنیت حامی‌سی اوْلدو. همچینین *بیرینجی سلیمان*ین دیوان ادبیاتینداکی تخلوصو "*محبی*" ایدی. اوْ ان گؤزده و خاصگی خاتونو اوْلان خرم سولطانا بۇ شعری دئمیشدیر:

## قایناقلار

بؤلمه:شاهلار
کووئیت فوتبال فدراسیونو

**کووئیت فوتبال فدراسیونو** () کووئیت فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* Official website 
* Kuwait at the FIFA website.
* Kuwait at AFC site

کووئیت

بؤلمه:۱۹۵۲ - جی ایلینده کووئیت اؤلکه‌سینده یارانانلار
سری لانکا فوتبال فدراسیونو

**سری لانکا فوتبال فدراسیونو** سری لانکا فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* Official website
* Sri Lanka at the FIFA website.
* Sri Lanka at AFC site

سری لانکا
فردریک شوپن

سول|thumb|فردریک شوپن
**فردریک شوپن** ()(1810-1849) لهیستانلی رومانتیزم بسته چی و رسام.

## قایناقلار
کایا ایلویلو فوتبال کولوبو

**کایا ایلویلو فوتبال کولوبو** فیلیپینده بیر فوتبال کوبوبو دی.

## نوتلار

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
*

بؤلمه:۱۹۹۶ - جی ایلینده فیلیپین اؤلکه‌سینده یارانانلار
چیانقرای یونایتد فوتبال کولوبو

**چیانقرای یونایتد فوتبال کولوبو** () تایلند ده بیر فوتبال کولوبو دی.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* Official Website chiangraiunited football club 

بؤلمه:۲۰۰۹ - جو ایلینده تایلند اؤلکه‌سینده یارانانلار
سلفچگان

**سلفجگان** قوم اوستانی‌ قوم بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱٬۳۹۰ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:قوم بؤلگه‌سی
بؤلمه:قوم اوستانی‌نین شهرلری
باز (شیمی)

بندانگشتی|باز

**باز**  ()شیمی ده سو محلولو هیدروکسید یونو تولید ائدن ماده‌یه دئییلیر. بازلار آجی دادلی اولوب، آسیدلرله قارشیلاشاندا دوز یارادیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:شیمی
سونسوزلوق

**سوْنسۇزلوق** یوخسا **ابدیّت** — هر نه قدر پوْۆلر دۆشۆنجه‌ده بیتمه‌ین، زامانسیز و زامانلا تانیملانسا دا، بیرچوخ شخصه گؤره زامانین دیشیندا بیر زامانسیزلیک واراولوشو اولاراق تانیملانمیشدیر.

## قایناقلار
بینگؤل اوستانی

**بینگؤل اوستانی** ()، تورکیه‌‌‌‌نین دوغو آنادولو بؤلگه‌سینده یئر آلان اوستان دیر.

## اهالی

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر

*  Bingöl governor's official website
*  Bingöl municipality's official website
* Bingöl weather forecast information
*  Bingöl and Solhan local news website

بؤلمه:۱۹۳۶ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
اولدوزشیناس

thumb|بیر اولدوزشیناس
**اۇلدوزشیناس**، **مۆنجّیم** ویا **آسترونوم** (اینگیلیسجه: astronomer) آسترونومی بیلیمین بیلیم آدامینا دئییلیر.

## قایناقلار
باریش

سول|thumb|باریش سیمگه‌سی
[thumb|[زئیتون آغاجی (جینس)|زئیتون بوداغی داشیان بیر باریش گؤیرچینی]]
**باریش** یوخسا **صولح** — دوشمنلیگین اولماماسی و یا دوشمنلیغا سون قویماق آنلامیندا دیر. هانسیسا دؤولتین، بؤیوک اراضی‌نین اهالی‌سینین موعیَّن دؤور عرضینده دیگر دؤولتله آچیق ساواش وضعیتینده اولماماسی زامانی.

## قایناقلار
جعفریه (قوم)

**جعفریه** قوم اوستانی‌ جعفرآباد بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۹٬۳۸۷ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:جعفرآباد بؤلگه‌سی
بؤلمه:قوم اوستانی‌نین شهرلری
چاناکیا

**چاناکیا** (اینگیلیسجه: Chanakya) قدیم هیندوستانین بیلیم آدامی ، چانکایا اؤگرتمن ، فیلسوف ، ایقتیصادچی ، یازار ، ایستراژیست ، قاضی و موریا خاندانین یوخسا کراللیغین مشورتچی سی . 

## قایناقلار
میلتلرآراسی عدالت محکمه‌سی

**میلتلرآراسی عدالت محکمه‌سی** (اینگیلیسجه: International Court of Justice (ICJ)) بیرلشمیش میلتلرین ۶–جی بوداغی.

بو قوروم دؤولت لرین آراسینداکی داوالارا میلت لر آراسی قانون لارین اؤزینن و مشورتی باخیش لارین حوقوقی سورون لارا گورا وریر.

میلت لر آراسی عدالت محکمه سی میلت لر آراسی دائمی اولان محکمه سیندن سنرا (۱۹۲۰ میلت لر توپلومو بوداغی اولاراق ) اونون یرینه یولا دوشموش .

## گئچمیشی
ایلک دائمی قورومو کی دؤولت لر آراسینداکی داوالارا یتیشیرمیش دائمی آراجیلیق ادن محکمه سی کیش. ۱۸۹۹ روس تزاری ایکیمینجی نیکولایین ایستدگینن هاگ بارئش کونفرانسینان یولا دوشموش.

## قضاوت لری
ایلک دؤولت لر آراسیندا داوایا یتیشدیگی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و نیکاراقوئه ایران و آمریکانین دا آراسیندا اوچ سری داوالاری بو محکمه ده طرح اولدو بیری آمریکانین سیفارتینه گورا میش.

## قایناقلار
اؤلچمک

اؤلچمک اینگیلیسجه : **Measurement** 

## اؤلچمک نه دیر و نه ایچین دیر؟
بندانگشتی|اؤلچمک
بیر ریاضی_ایقتیصادی ایش دیر اینسان لار اؤلچمکنن ایستدیک لری و اولدوقلارینین آراسیندا تعادول یارادیرلار . بعضاً اولچمک ریاضی_زمان بیر ایش دیر و بو یولنان اینسان لار اوزاق لیقی حساب ادیر لر اؤرنک بیر شهر دن بیر شهره یوخسا آسترونومی ده بیر گزه گن دن باشقاسینا جک. اؤلچمکنن اینسان لار هاوانین نه قدر ایستی یوخسا سویوق لوغون بلیرلر.

## اؤلچمک معیار لاری
اؤلچمک ده دییشیک معیار لار وار اؤرنک تبریز دن باکییا نچه کیلومتر ؟ ات نچه کیلو قرام ؟ و آیران نچه باتمان؟ بو معیار لار دوز اؤلچمک و بعضاً دونیالیق بیر معیار دیر لار (کیلوقرام و کیلومتر) و بعضاً اؤزل یوخسا یئرلی معیار (آذربایجاندا آیران آلماق ایچون باتمان) و بعضاً ده بیلیم معیاری دیر (اتوم اؤلچمه معیارلاری) و بعضاً هاوا نین ایستی سویوق لوقون اؤلچورلر ( سانتی قراد یوخسا سیلیسیوس درجه سی).

## اؤزل بیلیم اؤلچمک معیارلاری
کوانتوم مکانیکی اؤلچمک معیاری ، کووادریک و آسترونومی ده ایشیق موجون حرکتینین سورعتی الکتریک ده وات ، کامپیوتر ده بایت و....

## گئچمیشی
اؤلچمک معیار لاری قدیم چاغدا بؤلگه بؤلگه دییشیک میش آما فرانسه اینقیلابیندان سرا اؤلچمک معیار لارین بیرلشمه سینه چالیش دیر لار(متریک و قرام سیستمی) آمریکا دا باشقا بیر اؤلچمک سیستمی دوزنلندی ( مایل، فارنهایت هاوا درجه سی ).

## اؤلچمک ایچین یاپیم لار
اؤلچک ایچین چوخ دییشیک یاپیم لار وار متر  و ایپ دن توت دیجیتال سیستم لره جک .

## قایناقلار
چانکایا

**چانکایا** ()، آنکارا اوستانی‌نین بیر ایلچه‌سی دیر. آنکارا اوستانی‌نین اوْرتا قیسمتینده یئرلشن ایلچه، آنکارانین باشکند اوْلماسی ایله بیرلیکده تورکیه‌نین ایداره مرکزی حالینا گلمیشدیر. ۲۰۲۴ ایلی نوفوس ساییلارینا گؤره آنکارا اوستانی‌نین بیرینجی، تورکیه‌نین ایسه ان بؤیوک ایکینجی ایلچه‌سی دیر. تورکیه‌نین ان جمعیتلی ایلچه‌لریندن بیری اوْلاراق اهالی‌سی چوْخ اوستاندان داها فازلا دیر. حتی گۆن ایچینده ایکی میلیونا قدر چیخابیلمکده دیر. آیریجا ۱۰۲ لیسه و ۱۳ بیلیم‌یوردو ایله، ایلچه اؤنملی بیر تحصیل مرکزی دیر.

## قایناقلار
دیئقو ولاسکس

**دیئقو ولاسکس** (ایسپانیا دیلینده: **Diego Rodríguez de Silva y Velázquez**)،(۱۵۹۹،ژوئنین ۶_۱۶۶۰ آقوستون ۶) ایسپانیالی باروک رسامی و شاه فیلیپین دربارین اویونجوسو تکلیق متودوندا اوینارمیش . ولاسکس پورتوقالدا دا فعالیتی اولموش. 
thumb|دیئقو ولاسکس
## رساملیق چکدیکلری
بندانگشتی|روکبی ونوس اثری
بندانگشتی|اوچ موزیکچی اثری
بندانگشتی|اینماکولادا اثری

## قایناقلار
آلماس

بندانگشتی|آلماس
**آلماس** ()، کربونون برک جیسم اولان ماده حالتی دیر آلماس داکی اتوم لار کریستال شکلین دوزلتمیش لر .بو شکیله کریستال موکعبی دئییلیر. باشقا کربون شکیلی قئرافیت دیر آما آلماس دا کربون اتوملاری چوخ یاواش یاواش بو شکیلی دوزلتمیشلردیر.

## ژئولوژی
آلماسلار دونیادا چوخ آز تاپیلیرلار. ژئولوژی بیلیمده آلماسین یئرین منتال یوخسا اورتا لایه سینده اولدوغونو بیلیرلر. ایلک آلماس تاپیلان یئر چایلارین چایداشیندامیشلار.

## صنایع
 
صنایعده آلماسدان چنین اولان شئلری کسمگه ایشه توتورلار. آلماسین ایشیق دؤنوشدورمه خیصلتی بو مادیه چوخ گوزل بیر شئ چیخارتمیش بو اوزدن آلماسدان قیزیل کیمین جواهیرات دا ایشلدیرلر.

## قایناقلار

بؤلمه:آلماس
اندی وارهول

بندانگشتی|اندی وارهول ایستکهولم دا
**اندی وارهول** (اینگیلیسجه: Andy Warhol) (۱۹۲۸ آقوست ۶_۱۹۸۷ فوریه ۲۲) آمریکالی فیلم اویونجوسو ، سناریست ، گؤرملی هونر حرکتین اؤنملی شخص لریندن هونر پاپی چاغیلیر دی .وارهول دییشیک هونر ایشلری گؤرور دی رسام لیق ، عکاس لیق و فیلم چیلیک.

## بیوقرافی
وارهول ۱۹۲۸ آقوست ۶ دا پیتزبورق پنسیلوانیا ایالتینده دوغولموش. عاییله نین دوردونجو اوشاقی اندورج و جولیا نین اوشاقی ایلک اوشاق لاری اوتریش_ماجاریستان آنادان اولموش و آمریکایا گلمدن اؤنجه اؤلموش.

## هونری ایش لری
ایلک ایش لری کارتون و تبلیغات دان رسم اتمک میش مرلین مونرو رسام لیق هونر پاپی چوخ بینیلمیش. وارهولون ایلک میلت گوستریلن هونری ایشی ۱۹۶۱ ده نیویورک دا میش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
*Andy Warhol at the National Gallery of Art
* Warhol Foundation in New York City
* Andy Warhol Collection in Pittsburgh
* The work of Andy Warhol  spoken about by David Cronenberg
* Warholstars: Andy Warhol Films, Art and Superstars
* Warhol & The Computer
* Andy Warhol
* Andy Warhol at the Jewish Museum
* A Piece of Work podcast, WNYC Studios/MoMA, Tavi Gevinson and Abbi Jacobson discuss Andy Warhol's Campbell's Soup Cans
* Andy Warhol's Personal Book Shelf
قولاق

بندانگشتی|قولاق
**قولاق** ()، بدنین بیر عوضوو دیر کی اشیتمگ بو عوضوه گورا  اولور  و مملی حیوان لار دا تعادولا یوخسا دوز قالماغا ندن اولور . ممه لی حئیوان لار دا قولاق اوچ بؤلوم دور ۱-چؤل بؤلومو ۲- اورتا بؤلوم ۳-ایچ بؤلوم. قولاق چؤل بؤلومو ایکی بؤلومدن دیر پینه و قولاق کانالی .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
*
رضا کاظمی

**رضا کاظمی**، اردبیل لی یازار و شاعیردیر. 

## یاشاییشی و ادبی چالیشمالاری

رضا کاظمی، ۱۳۵۶جی گونش ایلیدنده اردبیل شهرینده دونیایا گؤز آچیبدیر. 
رضا کاظمی، ۱۳۵۶جی گونش ایلینده اردبیلده دوغولوبدور و ایلک و اورتا تحصیلاتینی دا بو شهرده بیتیریبدیر. یئنی‌‌یئتمه چاغلاریندان ادبیاتا ماراق گؤستریب و گئت گئده ادبی چالیشمالارا جدی اولاراق داوام ائدیبدیر.   

## چاپ اولونموش اثرلری

۱- لاپ او اوزاقلاردا (قیسا حکایه توپلوسو)، اختر یایین ائوی، تبریز، ۱۳۸۷ 

۲- بو شهر اوستدن شئیطان تورونا اوخشاییر (قیسا حکایه توپلوسو)، بوتا یایین ائوی، اورمیه، ۱۳۹۴ 

۳- دیدرگین خومپارالار (رومان)، ایلقار یایین ائوی، ۱۳۹۹   

## قایناق‌لار
سوفوکلس

**سوفوکلس و یا  سوفوکل** (تقریباً میلاددان اؤنجه. 496، کولون[د] – میلاددان اؤنجه. 406، آتن) — يونان دراماتورقودور. او، اوچ بؤيوک يونان درام  يازيچي‌لاريندان بيري‌دير. ديگرلري اِسخیلوس، فِسپيل اولموشدور. سوفوکل میلاددان اؤنجه. 596-جي ايلده آتن ياخين‌ليغيندا کولوندا آنادان اولموشدور. وارلي بير عاييله‌دن اولدوغو اوچون ياخشي تحصيل آلميش و او دؤنم اوچون موهوم اولان موسيقي صنعتينه ده يييه‌لنميشدير. سوفوکل دراماتورژی ساحه‌سينه يئني‌ليکلر گتيرميش: کورو ايختيصار ائتميش؛ اویونچولارين اؤنمینی آرتيرميش؛ موکمّل بديعي کومپوزیسیون ياراتميشدير. اونون 123 اثري اولدوغونو دئييرلر. بونلردان دؤوروموزه تام شکيلده 7 پيئس چاتميشدير: تيران اِديپ، اديپ کولوندا، آنتيقونا، اِلِکترا، آژاکس، فيلوکتت، تراخيس قادين‌لاري. سونرالار ايز ايزله‌ين‌لر و پروقونا آدلي اثرلردن پارچالار تاپيلميشدير.  

## قیسا سؤزلریندن

*   شوبهه اينساني يورور.  
*   دونياني او قدر چهرايي گؤرن گؤزلرين،چوخ کئچمه دن،قارانليقدان باشقا بير شئي گؤره بيلمه‌يه‌جک.  
*   بيلميرم.بيلمه‌ديگيم مؤوضولاردا سوسماغي اوستون توتورام.  
*   ان فلاکتلي حاديثه‌لردن اوغورلو نتيجه‌لر دوغا بيلر.  

## اتک یازی‌لار

## قایناقلار

بؤلمه:یازیچیلار
کهک (قوم)

**کهک** قوم اوستانی‌ کهک بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۴٬۸۳۷ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:کهک بؤلگه‌سی
بؤلمه:قوم اوستانی‌نین شهرلری
یئرآلما کابابی

**یئرآلما کابابی** یوخسا **یئرآلما کبابی** و یا **یئرالماکابابی** (فارسجا: یِرالما کبابی و یا یئرالما کبابی)، اورمیه شهرینه عایید اؤزل بیر یئمکدیر.

## تانیتیم

**یئرالماکابابی**، ایراندا، باتی آذربایجان ویلایتی‌نین مرکزی، اورمیه شهری‌نین یئمک برندلریندن بیری‌دیر.   یئرآلما یومورتا، اورمیه اهالیسی‌نین یانیندا و بو شهره گلن قوناقلارین باخیشیندا اؤنملی و یئمه‌لی و فرقلی یئمکلردن بیری ساییلیر. اورمیه‌ده خیابانلارین چوخوندا مخصوص وانتلرده و توکانلاردا یئرآلما کابابی موشتریلر اوچون ساتیلیر. بو شهرده یئرآلماکابابی آدیندا کوچه‌ ده دیللر ازبری‌دیر. بو توکانلارین لاپ آدلیمی «حسن آیرانچی» ایله «میرعلی میری» توکانی ایدی.

## لازیم اولان مادّه‌لر

۱- تندیرده و یا دوز اوستونده بیشمیش یئرآلما

۲- ایستی سنگک چؤریی

۳- تره (گؤیرتی)

۴- کره

۵- بیبیر توزو

۶- دوز

۷- قیرمیزی بادیمجان 

بعضا یئرآلما یانیندا یومورتا کابابی دا آرتیریلیر و آیران ایله بیرگه یئییلیر. دئمک اولار آیران یئرآلما کابابی‌نین آیریلماز حیصه‌سی‌دیر. سیلقه‌یه گؤره شور خیار ایله ده یئمک اولار.

## نئجه حاضیرلانیر

۱- اؤنجه بیر آلومینیوم یا میس قابلامایا لازیم اولان قدر دوز تؤکولور و یویولموش یئرآلمالاری اونون ایچینه قویولور. یئرآلمالار بیر بیری نین اوستونه دوشمه‌لی‌دیر. سونرا قابلامانی اوجاق اوسته قویوب ملایم شعله‌ ایله کاباب اولمالارینی گؤزله‌یرلر. آرادا یئرآلمالارین بیشن یانلاری چئوریلمه‌لی‌دیر. یئرآلمالار تقریبا یاریم ساعاتا بیشرلر. 

۲- یومورتالاری دوز اوستونده بیشیرمک ایسته‌ینلر اونلاری دا یئرآلمالاری ییرمی دقیقه اوجاق اوستونه قویاندان سونرا اونلارین یانینا قویا بیلرلر.

۳- یئرآلمالار ایله یومورتالار بیشندن سونرا قابلامادان چیخاریب سویارلار و ایستی سنگکدن بؤلوم اونون اورتاسیندا ازیب، تره، کره، دوز، بیبر، قیرمیزی بادیمجان و.. آرتیریب یئیرلر.

۴- دورمه‌یین یانیندا اورمونون یئرلی آیرانینی دا ایچرلر. 

## قایناقلار
طبیل

بندانگشتی|چوخلی بارباران بیر یئرده
بندانگشتی|تک بارباران
**طبیل** یوخسا **بارابان** (، ) بو وسیله موزیک یاپیمی وورماق یوخسا چئرپماق نان سسلنیر. بارباران بیر بارباران دریسی کی بابارانین بدنین دؤرونون اوستونه چکیلمیش. بارباران چی تک و یوخسا جوت یوخسا چوخلی بارباران بیر یئرده چالئر.

## هانسی موزیک متود لاریندا ایشلنیر؟
موزیک تراپی ده ، پاپ یوْخسا پوپ،جاز موزیکی یوخسا جز، راک موزیکی ، اردولارین موزیک لرینده و...

## گئچمیشی
ایلک تاپیلان بارباران نئولیتیک یوْخسا یئنی داشلیق دؤنمینده ایندیکی چین ده تیمساح دریسیندن دۆزلمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
* Drums (''Polish folk musical instruments'')

*
مائو زدونگ

**مائو زدونگ** (اینگیلیسجه: Mao Zedong , چینجه: 润之)(۱۸۹۳ دسامبر ۲۶-۱۹۷۶ سپتامبر ۹) چین کمونیست اینقیلابچی  و چینین خالق جومهوریتینین قوروجوسو (PRC) چین کمونیزم حزبینین باشچی سی ۱۹۴۹ چین جومهوریتین قوروموندان مائونون اؤز اؤلوم گونونه جک ۱۹۷۶ .
بندانگشتی
ایدئولوژی ده مارکسیسم_لنینیسم اردو ایستراتژی لری و سیاسی سیاست لر کی مائویزم آدینان تانیلدی.

مائو بیر اوغورلانان یوخسا موفق اکینجی کنده یاشییان عاییله دن اولموش شاوشان هونان دا. مائو چین ناسیونالیزمین قوروموش و امپریالیزم دن ضید میش. و بیرآزدا خانهی اینقیلابیندان ۱۹۱۱ ده اتکیلنمیش. پکینق بیلیم یوردوندا مارکسیسم - لنینیسمه اوز گتیردی.

ایچ ساواش دا کموتانگ و کمونیسم لرین آراسیندامیش مائو ایشدکچی لر و کندلی لر قیرمیزی اردوسون قوردو. کمونیسم لر کموتانگ لارنان ژاپون اردوسونون ایشغالینین قباغیندا بیرلشدی لر (ایکینجی دونیا ساواشیندان) و ژاپونون اوتوزماغینان سنرا کموتانگ میلی حرکتی کمونیسم لره قارشی اوتوزدو و تایوانا گتدی لر و کمونیسم لرده چینه حاکیم اولدولار.

## یاشاییشی
مائو ۱۸۹۳ دسامبر ۲۶ دا شاوشان کندینده هونان دا دوغولموش آتاسی مائو یچینق اوغورلانمیش بیر اکینجی کی یئنی متودلارنان اکینجیلیک ده چوخلی پول اله گتیرمیش مائو اؤزی باباسین مونظبیت و چتین توتان دیمیش کی اوشاق لارین پیس ورورمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

### عومومی
* "Foundations of Chinese Foreign Policy online documents in English from the Wilson Center in Washington
* Asia Source biography
* ChineseMao.com: Extensive resources about Mao Zedong 
* CNN profile
* Collected Works of Mao at the Maoist Internationalist Movement
* Collected Works of Mao Tse-tung (1917–1949) Joint Publications Research Service
* Mao quotations
* Mao Zedong Reference Archive at marxists.org
* Oxford Companion to World Politics: Mao Zedong
* Bio of Mao at the official Communist Party of China web site

### موصاحبه‌لر
* Discusses the life, military influence and writings of Chairman Mao ZeDong.
* What Maoism Has Contributed  by Samir Amin (September 21, 2006)
* China must confront dark past, says Mao confidant
* Mao was cruel – but also laid the ground for today's China
* Comrade Mao – 44 Chinese posters of the 1950s – 70s
* On the Role of Mao Zedong by William Hinton. Monthly Review Foundation 2004 Volume 56, Issue 04 (September)
* Propaganda paintings showing Mao as the great leader of China
* Remembering Mao's Victims
* Mao's Great Leap to Famine
* Finding the Facts About Mao's Victims
* Remembering China's Great Helmsman
* Did Mao Really Kill Millions in the Great Leap Forward? 
* Mao Tse Tung: China's Peasant Emperor

|-
|colspan="3" style="text-align:center;"|**[[Communist Party of China]]**
|-

|-

|-

|-

|-

|-
|colspan="3" style="text-align:center;"|**Chinese Soviet Republic**
|-

|-

|-
|colspan="3" style="text-align:center;"|**People's Republic of China**
|-

|-

|-

|-
آنتونین دورژاک

بندانگشتی
**آنتونین دورژاک** (اینگیلیسجه: Antonín Leopold Dvořák) چکلی بسته چی و موزیک چی ۱۸۴۱-۱۹۰۴ ایلک دونیالیق تانیلمیش بسته چی لرینن ساییلیر. موراویا فولکولور موزیکینه چوخلی اثرلر یاراتمیش و بوهمیا یئرلی موزیک لرینه.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Comprehensive Dvořák site
* 
* 
* Antonín Dvořák Recordings at the Internet Archive
*Antonín Dvořák, Bohemian composer

بؤلمه:کیمسه‌لر
پامادور

**پامادور**، **قیزاناق** یوخسا **قیرمیزی بادیمجان** () — بیر بیتکی نؤعودور. قیزاناق ایلک گؤی یوخسا یاشیل اولور و سورا یئتیشدیکجه قیزاریر.قیزاناق چوخ یئمک لرده ایشلنیر ان چوخ فست فود لاردا و سالاد لاردا.

## گئچمیشی
قیزاناق ایلک گۆنئی آمریکا دا اولورموش کی اوروپالی لار اونی آمریکا دان باشقا یئرلره گؤندردیلر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 
* 
* Tomato Genome Sequencing Project – Sequencing of the twelve tomato chromosomes.
* Tomato core collection database – Phenotypes and images of 7,000 tomato cultivars
دنیز ممه‌لیلری

بندانگشتی
**دنیز ممه‌لیلری** () وال لار، یونوس لار یوخسا دولفین لر و باشقا بؤیوک بالیق لار بو بالیق لار ممه لی اولارکن سو دا یاشاییرلار ، و قورو دا یاشایان ممه لی حیوان لارنان یاخینلیق لاری وار بو حیوان لارین دده بابا سو سؤدوق لرینه گورا نهایت بیر گون سو حیوان لاری اولدولار.

بندانگشتی

## قایناقلار

## آرتیق اوْخو
* 

## ائشیک باغلانتیلار
* The Marine Mammal Center A conservation group that focuses on marine mammals
* The Society for Marine Mammalogy The largest organization of marine mammalogists in the world.
* The MarineBio Conservation Society An online education site on marine life
* National Oceanographic and Atmosphere Administration An agency that focuses on the conditions of the ocean and the climate
* Introduction to the Desmostylia *Museum of Paleontology*, University of California – extinct group of marine mammals

بؤلمه:حئیوانلار
جیزگی فیلمی

بندانگشتی
بندانگشتی
**جیزگی فیلمی** یا **انیمئیشن** (اینگیلیسجه: Animation) متودلار دی لار کی فیقورلارین حرکت وریلمسیندن حرکت ادن شکیل لر دوزلدیلیر. قدیم فورم دا بو شکیل لری رسام‌لیق‌نان چکیرمیش‌لر آما ایندی کامپیوتر نن بیر چاغدا 2D و سونرا 3D یرینه دوزلدی . انیمیشن‌لر ایندیکی زامان دا چوخ کارتون‌لار و کامپیوتر اویون لارینان تانیلیر آما گتدیقجه یئنی فورم‌لار‌دا گلیرلر بیریسی متاورس دونیاسی.

## گئچمیشی
سینماتوقرافی دن چوخ اؤنجه تئاتر لاردا و باشقا گؤستریجی لرده بو شکیل‌لری بیرینین یانینا دوزمک‌نن انیمیشن دوزلتمیش لر .آما یئنی دؤنم‌لر‌ده سینما لاردا و تیلویزیون‌لاردا انیمیشن‌لر گوستریلدی‌لر و گتدیکجه داها آدلاندی‌لار.
## بونلارا دا باخ
*ایکیو سان

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* The making of an 8-minute cartoon short
* "Animando", a 12-minute film demonstrating 10 different animation techniques (and teaching how to use them).
* Bibliography on animation – Websiite "Histoire de la télévision"
*
فرانز پیتر شوبرت

بندانگشتی
**فرانز پیتر شوبرت** (اینگیلیسجه: **Franz Peter Schubert**) (۱۷۹۷-۱۸۲۸) اوتریشلی بسته چی کلاسیک سون دؤنم و رومانتیزم ایلک آز یاشادی آما چوخ اثرلر اؤزونن قویوپ گتمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Texts and translations of vocal music by Schubert at The LiederNet Archive
*Franz Schubert Museum in Hohenems/Austria
*
*
*Digital reproductions of score manuscripts and letters by Franz Schubert
*Franz-Schubert-Institut in Baden bei Wien

### Recordings
*Schubertlied.de  – Free recordings of many Lieder by Schubert (mp3)
*Schubert cylinder recordings, from the UCSB Cylinder Audio Archive at the University of California, Santa Barbara Library.

### Sheet music
* Schubertline.co.uk  about 250 of Schubert's Songs (Schubertline edition)
* 
* 
* Free digital scores by Franz Schubert in the OpenScore Lieder Corpus

بؤلمه:کیمسه‌لر
عوصیان

**عوصیان**، هر هانسی ایجتیماعی قروپ و یا صینفین سیاسی حاکیمیته و یا دؤولته قارشی آچیقجا باریشچیل یوخسا شیددتلی و سیلاحلی چیخیشی دیر.

## قایناقلار
ژاک کارتی

**ژاک کارتی** ()، (۳۱ دسامبر ۱۴۹۱ - ۱ سپتامبر ۱۵۵۷) کانادالی کبک ایالتین فرانسه لی لریندن گمیچی و کاشیف ایدی.

## ایکتیشاف لاری
ایلک اوروپالی اولاراق سنت لورنس کؤرفزین تانیتدیرمیش و خریطه سین چکمیش و سنت لورنس چایین قراغین یوخسا ساحیلین خریطه سین چکمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
*English translation of Cartier's accounts
*Jacques Cartier at Civilization.ca
*Watch a Heritage Minutes feature on Jacques Cartier

بؤلمه:کاشیفلر
ایقور ایستراوینسکی

بندانگشتی
**ایقور ایستراوینسکی** (اینگیلیسجه: Igor Fyodorovich Stravinsky) (۱۸۸۲-۱۹۷۱) اصل ده روس بسته‌چی ، موزیکچی و پیانوویست. ۱۹۳۴ ده فرانسه میلیتین و ۱۹۴۵ ده آمریکا میلیتین آلدی. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* The Stravinsky Foundation  website
* 
* 
* "&thinsp;'Jews and Geniuses': An Exchange" between Richard Taruskin and Robert Craft, *[[The New York Review of Books]]*, 15 June 1989, on Stravinsky being a Jew or not and about his antisemitism. See also another exchange between Niel Glixon and Craft, 27 April 1989; and the original review (16 February 1989) by Robert Craft of John Rockwell's article "Reactionary Musical Modernists" (9 September 1988) in *[[The New York Times]]*.
* The Ekstrom Collection of the Diaghilev and Stravinsky Foundation is held by the Victoria and Albert Museum London, Department of Theatre and Performance. A full catalogue and details of access arrangements are available here.

بؤلمه:کیمسه‌لر
اینقمار برقمان

**اینقمار برقمان** ()، (۱۹۱۸-۲۰۰۷) بیر سوئد سناریست و رژیسیونار ایدی. ان چوخ اؤنملی اولان و آدلانان سینما تاریخینده فیلم دوزلتن لردن ان اؤنملی اثر لریندن یددی مؤهره ، یئرتیجی یوخسا وحشی توتلار ، ائولنمک حسلری و فنی و ایسکندر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Ingmar Bergman Foundation
*
* 
*
*Ingmar Bergman, film on *[[The Guardian]]*
*Ingmar Bergman on the British Film Institute
*The Ingmar Bergman Foundation
*Ingmar Bergman all posters 
*''The Guardian''/NFT interview with Liv Ullmann by Shane Danielson, 23 January 2001
*Bergman Week
*Regilexikon
*DVD Beaver's Director's Chair on Bergman, with links to DVD and Blu-ray comparisons of his major films

;Bibliographies
* Ingmar Bergman Bibliography (via UC Berkeley) 
* Ingmar Bergman Site
* Collection of interviews with Bergman

بؤلمه:کیمسه‌لر
سرگئی آیزنیشتاین

بندانگشتی
**سرگئی آیزنیشتاین** ()، (۱۸۹۸-۱۹۴۸) شوروی لی سناریست و فیلم تئوریسیینی و مونتاژ تئوریسینین اؤنجه لیسی ایدی. اثرلرینن سس سیز فیلم لر وورماسی (یوموروق آتما) ، پوتمکین ساواش گمیسی و اکتبر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
* Sergei Mikhailovich Eisenstein Collection is housed at the Museum of Modern Art Museum Archives.
* Sergei Eisenstein Scrapbook of photographs and manuscripts, [ca. 1900]-1930 (2 volumes) is house at the Museum of Modern Art Museum Archives.
* Sergei Eisenstein Correspondence with Theodore Dreiser, 1931–1941 (9 letters) is housed at the Rare Book and Manuscript Library at the University of Pennsylvania.

## ائشیک باغلانتیلار

* Sergei Eisenstein in Senses of Cinema
* 
* Discussion with Stalin regarding ''Ivan the Terrible''
* Sergei Eisenstein Is Dead In Moscow; New York Times
* 
* 
* Sergei Eisenstein and the Haitian Revolution by Charles Forsdick and Christian Hogsbjerg, History Workshop Journal, 78 (2014).
* Sergei Eisenstein on Google Arts and Culture

بؤلمه:کیمسه‌لر
ساتیاجیت رای

بندانگشتی
**ساتیاجیت رای** ()(۱۹۲۱-۱۹۹۲) هیندوستانلی سناریست ، یازار ، مجله یازاری و موزیکچی تاریخین ان بؤیوک فیلم دوزلتن لریندن ایدی . ان اؤنملی اثرلریندن موزیک اوتاقی ، بؤیوک شهیر و کلکته آد آپارماق اولار .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  
* SatyajitRay.org
* Satyajit Ray Film and Study Center: University of California – Santa Cruz 
* 
*  article by W. Andrew Robinson

بؤلمه:کیمسه‌لر
وطن

**وطن** و یا "آنا وطن" اینسانین آنادان اولدوغو، ده‌ده – بابالارین، قوهوم- اقربالارینین یاشادیغی، سوی کؤکو ایله باغلی اولدوغو اؤلکه و فردی اینکیشاف زامانی بو اؤلکه ایله علاقه لی اولاراق الده ائدیلن ائموسیونال (هیجانلی) حیس‌لر. وطنه باغلیلیق اینسانلاردا وطن پرورلیکله سجییه‌لندیریلیر.

## قایناقلار
ارده

**ارده** یوخسا **طحینه** و یا **طحینی** — شومال آفریقا، یونان، تورک و اورتا شرق مطبخلرینده ایستیفاده اولونان، قابیغی تمیزلنمیش و اۆیۆتۆلمۆش کونجوت توخوملاریندان اله گلمیش یاغلی خمیر.

## قایناقلار
آبیک بؤلگه‌سی

**آبیک بؤلگه‌سی** ()، ایران قزوین اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی آبیک شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۹۴،۵۳۶ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

* بخش مرکزی شهرستان آبیک
** دهستان کوهپایه غربی
** دهستان کوهپایه شرقی
** دهستان زیاران
شهر: آبیک

* بخش بشاریات
** دهستان بشاریات شرقی
** دهستان بشاریات غربی
شهر: خاکعلی

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:آبیک بؤلگه‌سی
بؤلمه:قزوین اوستانی‌نین بؤلگه‌لری