ایمام صادق

بندانگشتی|left|250px|شیعه‌نین دؤرد ایمامینین قبری بقیع قبریستانیندا (تخریبدن قاباق)
**ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق** معروفدور  **ایمام جعفر صادق**ـه، شیعه‌لرین آلتینجی ایمامی و ایمام باقرین اوغلودور. او ۱۷ ربیع‌الاول ۸۳ هیجری ایلینده مدینه شهرینده دونیایا گؤز آچدی. ایمام جعفر صادق نهایتاً عباسی خلیفه‌سی اوْلان منصور دوانیقی توسوطیله مسموم اوْلوب و ۲۵ شوال ۱۴۸ هیجری ایلینده ۶۵ یاشیندا مدینه شهرینده دونیادان گؤز یومدو و بقیع قبریستانیندا تورپاغا تاپیشیریلدی. او شیعه ایماملاری ایچینده، ان اوزون عؤمری اوْلان ایمامدیر (حضرت مهدی (عج)‌دان سوْنرا).

ایمام جعفر صادق ۳۱ یاشیندا و آتاسی‌نین اؤلمه‌سین‌دن سوْنرا ایمامته چات‌دی. اونون ایمامتی بنی‌امیه حوکومتی‌نین سون ایل‌لری و بنی‌عباس حوکومتی‌نین باشلانیش ایل‌لریله همزمان اوْلموش‌دو. سیاسی نیظام‌لارین ضعف‌لرینه گؤره، او فرهنگی و مذهبی چالیشمالار اۆچون یاخشی بیر فورصت اله گتیردی. بیر آیری طرف‌دن اونون عصری، موختلیف ایسلامی مذهب‌لرین توققوشما چاغی‌دیر. اونون چالیشماسی اوقدر چوخودور کی شیعه حدیث‌لری‌نین اکثریتی اوندان نقل اوْلونوب و شیعه فقهی‌ده اونون روایت‌لرینه باغلی‌دیر و بۇ مذهب، **جعفری مذهبی** آدلانیر.

ایمام جعفر صادق گونده‌لیک درس مجلیسین‌دن سوْنرا موختلیف فردلرله و مخصوصاً آللاهی قبول ائدمه‌ین‌لرله موناظیره ائدیردی. بۇ موناظیره‌لیرین بعضی‌سین‌ده بیر پارا علمی مسائیل (قانین دولانماسی کیمی) مطرح اوْلونوب کی او زامان بشر اۆچون نامعلوم ایمیش.

## آدلار و لقب‌لر
اونون ان معروف لقبی **صادق**‌دیر دوزدانیشان معناسین‌دا.

اونون آیری لقب‌لری:
* **فاضل** (فضیلت و برترلیق صاحیبی)
* **قائم** (ثابیت، قیام ائدن)
* **کامل** (عیب‌لردن اوزاق)
* **منجی** (نجات وئرن، رستگارلیق عامیلی)
* **کلمةالحق** (حاقین سؤزو)
* **لسان‌الصدق** (سؤزو دوز اولان)
* **صابر** (صبر ائدن)

## یاشاییش
ایمام جعفر صادقین یاشاییش باره‌سین‌ده شیعه منبع‌لرین‌ده موفصل صورت‌ده صؤحبت اوْلونوب.
* ویلادت ایلی: ۸۳ هیجری (۸۰  و ۸۶ هیجری‌ده ذیکر اوْلونوب)
* ایمامت ایلی: ۱۱۷ هیجری (۱۱۴ و ۱۲۶ هیجری‌ده ذیکر اوْلونوب)
* اؤلوم ایلی: ۱۴۸ هیجری

## شهادت
ایمام جعفر صادق ۱۴۸ هیجری ایلین‌ده منصور الیله مسموم اوْلوب و دونیادان گئت‌دی. او ان بؤیوک اوغلونو (اسماعیل) جانیشین سئچمیش‌دی؛ آما اسماعیل اون‌دان قاباق اول‌دو. شیعه‌لرین بیر قیسمتی دئدی‌لر کی اسماعیل اؤلمه‌ییب و تکجه گیزله‌نیب‌دیر و بیر آیری عیده‌ده دئدی‌لر کی اسماعیلین اوغلو محمد گرک ایمام اولا. بۇ فیرقه‌لرین هر ایکی‌سی سوْنرالار **اسماعیلیه‌**لره معروف اوْلدولار. آما شیعه‌لرین اکثریتی ایمام کاظمی ایمام‌لیق اۆچون قبول ائت‌دی‌لر و اون‌ایکی‌ایمامی شیعه تأسیس ائدیل‌دی.

## آیری‌لارین باخیشین‌لارین‌دان
مالک بن انس مالکی سونولرین ایمامی بیر مودت ایمام جعفر صادقین اؤیرنجی‌سی‌میش و اونون باره‌سین‌ده بئله دئییر:

ابوحنیفه حنفی سونولرین ایمامی‌دا ایمام جعفر صادیقین ایکی ایل اؤیرنجی‌سی‌میش و بۇ باره‌ده دئییر:

## ایمامت
ایمام جعفر صادقین ایمامت دؤورانی ۳۴ ایلی‌دیر کی اموی‌لرین سون و عباسی‌لرین ایلک ایل‌لریله موصادیف ایدیر.

موعاصیر اموی خلیفه‌لری:
* هشام بن عبدالملک (۱۲۵- ۱۱۴)
* ولید بن یزید بن عبدالملک (۱۲۶- ۱۲۵)
* یزید بن ولید بن عبدالملک (۱۲۶)
* ابراهیم بن ولید (۱۲۶)
* مروان بن محمد معروف (حمار) (۱۳۲- ۱۲۶)

موعاصیر عباسی خلیفه‌لری:
* ابوالعباس (سفاح) (۱۳۷- ۱۳۲)
* ابوجعفر منصور (دوانیقی) (۱۴۸- ۱۳۷)

## اوشاق‌لار
ایمام جعفر صادقین ۷ اوغلو و ۳ قیزی واریدی.

* اسماعیل
* عبدالله افطح
* موسی کاظم
* محمد دیباج
* اسحاق
* علی عریضی
* عباس
* ام‌فروة
* اسما
* فاطیمه

## اؤیرنجی‌لر
ایمام جعفر صادقین ۴۰۰۰ مین‌دن آرتیق اؤیرنجی‌سی واریمیش.

* ابان بن تغلب
* اسحاق بن عمار صیرفی کوفی
* برید بن معاویه بن العجلی
* ابوحمزه ثمالی
* حریر بن عبدالله سجستانی
* زرارة بن اعین شیبانی
* بکر بن اعین شیبانی
* حمران بن اعین شیبانی
* صفوان بن مهران جمال اسدی
* عمران بن عبدالله سعد اشعری قمی
* عیسی بن عبدالله سعد اشعری قمی
* فیض بن مختار الکوفی
* محمد بن علی بن نعمان کوفی (مؤمن الطّاق)
* محمد بن مسلم بن ریاح
* معاذ بن کثیر
* هشام بن محمد بن السائب
* مفضل بن عمر
* جابر بن حیان
* مالک بن انس
* جمیل بن صالح
* جمیل بن دراج
* محمد بن مسلم طائفی
* برید بن معاویه
* هشام بن حکم
* هشام بن سالم
* ابوبصیر حلبی
* عبیدالله حلبی
* محمد حلبی
* عمران حلبی
* عبدالله بن سنان
* ابوالصباح کنانی
*یحیی بن سعید انصاری
* ابن‌جریح
*سفیان ثوری
* ابن عیینه
* ابوحنیفه
* شعبه
* ایوب سختیانی
* ابوعمرو بن علا
* عمرو بن دینار

## قایناق‌لار

بؤلمه:ایماملار
بؤلمه:شیعه ایماملاری