open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آلما

بندانگشتی|آلما

**آلما** بیر چئشیت یئمیش‌دیر کی آلما آغاجیندان اله گلر. آلما آغاجی اهلی و چوخ اکیلن آغاجلاردان‌دیر. یئتیشمیش آلما یئمیشی معمولاً cm 5-۱0 قطرو و یاشیل، قیرمیزی و یا ساری رنگی اولار. آلما یئمیشی نوعونا باغلیٛ موختلیف اندازه، PH و قیلیقلاردا اولار.  دونیادا ایلده اوْرتالاما ۶۰ میلیون توْن آلما دریلر. ۲۰۱۱ینجی میلادی ایلده، ترتیب ایله چین، آمریکا، هیند، تورکیه و لهیستان ان چوخ آلمانی دریب و ۲۰۱۰دا چین، ایتالیا، شیلی و آمریکا ان چوخ آلمانی صادیر ائدیب.
## قایناقلار

بؤلمه:میوه
آلماس (اردبیل)

**آلماس ** کندی اردبیل بولگه سینین، مرکزی بولومو و بالیقلی قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
۱۳85 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین ۱69 نفر اهالي سي وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلتین کؤرپو

**آلتین کؤرپو** ( ، ) — عراق شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهر کرکوک اوستانیندا یئرلشیب و کرکوک شهریندن 40 کیلومتر آرالیدیر. شهرین اهالیسی تورکماندیرلار و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.

## آد
سابقا زاب سویون اوستونده داشلی کورپو واریمیش کی دوردونجو سلطان مراد عوثمانی ۱048 جی میلادی ایلده اونو مرمت ائدیب زاب سویو بۇ شهر ده آلتین سو دا تانینیر بۇ کورپو اصل ده ایکی کورپو دیر کی اونلاردان بیر بیر بویوک کورپو اولارکن اونون اوستوندن التین کوپری شهری گورشوردی .بو کورپولر ۱9۱4 - ۱9۱8 ده عوثمانی تورک لرین توسط ایله تخریب اوْلوب. ایندیلیکده بۇ کورپو لرین پولاد دان اولارکن اربیل کرکوک  یولی بۇ کورپولردن بیر بیرله بیرلشیر. بۇ شهرین آدی ۳ بخش دن آیریلانیر آلتین آذربایجان تۆرکجه‌‌سینده :قیزیل - صو :سو -کوپروسی اولور قیزیل سو کوپروسی.
## خالق
آلتین کوپری خالقی اکثریت تورکمانلار دیرلار، سانکی اقلیت اولاراق کوردلر ده بۇ شهرده یاشاییرلار. بۇ شهرین تورکمان قوروپلاری عبارت اوْلموش بایات و آق قویونلو، قره قویونلو و ائلخانلار دان کی اوغوز تورکلریندن آرالانیبلار. بو شهر هابئله آلتین کؤرپو سوی‌قیریمینین یئری ایدی.

## قايناق


بؤلمه:عراق شهرلری
بؤلمه:عراقین تورکمان شهرلری
آلداشین

**آلداشین** کندی  اردبیل اوستانینین، سرعین بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونین، ایستی سو قصبه‌سی نده یئرله‌شیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسی ندا بو کندین ۶۹۵ نفر اهالیسی وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:سرعین بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلمالو

آلمالو کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی)نین تیکمه داش بولومو
نده اولان سهنداوا قصبه سی نده یئرلشیب.۱۳85  اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 64عائیله و ۳05 نفر اهالی یاشاییرمیش

## قایناق‌لار

کند بیلگیلری

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:سهند اوا قصبه سی
آلمالو،عجبشئر

** آلمالو** کندی عجبشئر بولگه‌سینین، قلعه‌چای بولومو و کوهستان قصبه سی نده یئرلیشیب..  

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناقلار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی
بؤلمه:عجبشئر بولگه‌سی‌نین کندلری
آلمالی قصبه‌سی

**آلمالی قصبه‌سی ** سراسکند بؤلگه‌سی نين نظرکهریزی بؤلومو نده يئرلشيب. ۱۳۸۵ -نجی ايلين نوفوس سايیسی اساسيندا بو قصبه‌نين ۶٬۵۶۱ نفر اهالیسی وار ايميش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی نین قصبه لری
آلماچوان

**آلماچوان** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان دوغو سراجلوی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۲۷۴نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو سراجلوی قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
آلمانلار

**آلمانلار** ژئرمان اتنیک قروپونا عایید مرکزی آوروپانین یئرلی اهالیسینده ن دیرلر.

## خاریجی کئچیدلر
*مشهور آلمانلار

## گؤرونتولر

|
File:West Germanic Kingdoms 460.jpg|
File:HRR 10Jh.jpg|
File:Holy Roman Empire 1648.svg|
File:Wernerprokla.jpg|
File:Deutsches Reich (1871-1918)-en.png|
File:Lange diercke sachsen deutschtum erde.jpg|
File:Angela Merkel (2008).jpg|
File:Europe germanic-languages 2.PNG|
File:German ancestry by country.png|
File:Printing3 Walk of Ideas Berlin.JPG|
File:Immanuel Kant (painted portrait).jpg|
File:AvHumboldt.jpg|
File:Beethoven.jpg|
File:Diane Kruger at 2008 Venice Film Festival-01.jpg|
File:Neuschwanstein Castle (532850).jpg|
File:Martin Luther, 1529.jpg|
File:AllianzArenaSunset.jpg|
File:Inglehart Values Map.svg|
File:Image Germania (painting).jpg|
File:Herder by Kügelgen.jpg|
File:Austria Hungary ethnic.svg|
File:Bundesarchiv R 49 Bild-0705, Polen, Herkunft der Umsiedler, Karte.jpg|
File:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|
آلوارس پیستی

**آلوارس پیستی** اردبیل اوستانیندا‌، آلوارس کندی یاخینلیغیندا واقع اوْلوب و ساوالان داغی اتگینده یئر آلان ایسکی پیستی دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
آلوچه‌ملک

**آلوچه‌ملک** کندی شبستر بولگه‌سینین، صوفیان بولومو و رودقات قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳85 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۱40 نفر اهالی سی و ۳6 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*شبستر بولگه‌سی نین کندلری
*شبستر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلپاوت

آلپاوت كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين خواجه بولومی نده اولان دوغو مواضع‌خان قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳85 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 69نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو مواضع‌خان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
آلپاویت

**آلپاویت** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان بوزقوش قصبه سی  نده يئرلشيب. ۱۳85 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  ۱۲۲نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آلچافولادلی

** آلچا فولادلی ** کندی اردبیل بولگه سینین، هیر بولومو و قوزئی فولادلی قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
۱۳85 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین ۳۳6 نفر اهالي سي وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلچالو

آلچالو كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين هوراند بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  ۲۸نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:هوراند بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلچا‌قیشلاق

آلچاقیشلاق كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان بکرآباد قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳85 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين ۳۱0نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:بکرآباد قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آلکو

**آلکو**، موسکویچ مارکاسینین ینی آدی اولاراق ۱۹۸۶- جی ایلده بازارا چیخان روسیه اوتوموبیلی دیر. ایستحصال ۱۹۸۸ و ۲۰۰۰ ایللری آراسیندا داوام ائتمیشدیر. بو آندا موفلیس لشمیش وضعیت ده دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری
بؤلمه:روسیه اوتوموبیللری
آلیش آباد

**آليش آباد ** _ايندي قله ـ کيليسه کندلري‌نين آراسيندا قيرخ اردهدن آشاغي يئرلشن بير يئر آدي‌دير. آليش‌آبادين يوخاريلاريندا بير گؤي داغ‌دير کي کئچميشلرده اوچوب و دئييلن‌لره گؤره آليش‌آباد کندي‌نين اوستونو اؤرتوب. قالاچايي بو کندين چوخلو يئرلريني و کنديئريني يويوب آپاريب.  
بو کلمه آلیش و آباد کلمه‌لریندن اولوشوب.

۱۳75 گونش ایلی حدودلاریندا بير آغير سئل قالا چاييندان کئچدي کي آليش آباددا اوووب آپارديغي يارغاندان بير تندير گؤروندو. بو تندير بير 5/۱ حدودوندا يئرين آلتيندا ايدي. تنديرين قيراقلاريندا و ايچينده کؤمور ـ کول وار ايدي.

## قایناق‌لار
یالی‌کاواک

**یالی‌کاواک** تورکیه جمهوریتی نده  یئرلشمیش بیر شهر دیر. بو شهرین ۲۰۰۹-اینجی ایلده ۱۱٬۹۸۹نفر اهالیسی وارمیش..

## قایناقلار

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آل‌مان قدیم

**آل‌مان قدیم** کندی یا آباد آلمان شرقی آذربایجان اوستانی نین اهر بؤلگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان بوزقوش قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۸۹نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آماسیا

**آماسیا** () تورکیه جمهوریتی‌نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرين ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۸۶٬۶۶۷ نفر اهالیسی وارمیش. 
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

## قایناقلار

* 
* Provincial governorate official website
* Municipality official website 
* Over 500 pictures of city and sights
* GCatholic with titular incumbent bio links

بؤلمه:یاشاییش یئرلری آماسیا اوستانیندا

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آمپار

آمپاركندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان دیکله قصبه سی  نده يئرلشيب .  ۱۳85 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  78نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
آنئکدوت

**آنئکدوت** ـ بیر ادبی اثرده آنلاتیلان بیر حادیثه‌نین باشلی باشینا آیری بیر بوتونلوک گؤسترن پارچاسیدیر. قیسا حکایه، لطیفه، منقبه آنلام‌لارینی دا داشییار.

## قایناق‌لار

www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آنا

بندانگشتی|آمریکالی آنا اوشاغی ایله
**آنا** یا دا **نَنَه** یوخسا **آبا(**زنگان آغؽزی**)**- اوشاغین بیولوژی والیدینی و یا بو رولو سوسیال داشییان قادیندیر. دوغما آنادان باشقا اؤگئی آنا دا اولا بیلیر. قادین دوغدوغو اوشاغین سود آناسی ساییلیر. رپرودوکتیو طیبین اینکیشافی ایله علاقه‌دار اولاراق بیولوژی آنانی ژنتیک و سورروقات اولاراق ایکی قروپا بؤلورلر. بورادا بیولوژی آنا دئدیکده یومورتالیغین‌داکی هوجئیره‌لردن اوشاق فورمالاشان آنا باشا دوشولور. سورروقات آنا ایسه یالنیز بتنینده اوشاغی گزدیرن و دوغان قادین‌دیر.

آنا، بؤیوک قادینلارا وئرین بیر لقب کیمی ده قوللانیلیر. مثلا: ربیعه آنا.
## بیرده باخ
*آتا
*عایله
## قایناق‌لار

بؤلمه:جامیعه
آنا دويغو

بير دوشونجه دن چوخ دا دويغونو ديله گتيرمک، اوخوجو يا دا دينلگيجييه حيس ائتديرمک، اونلارين منليگينده ياشاتماق مقصدلي يازي يا دا دانيشمالارين اؤنه چيخارماق ايسته ديگي اصل دويغونو آنلاتیر. آنا دويغو بير متنين اؤزونو مئيدانا گتيرر. متنده بو دويغونو دستکلر حالداکي بوتون کؤمکچي دويغو و دوشونجه لر هميشه آنا دويغويا باغلاناراق اونون داها آنلاشیر و دويولار اولماسيني تامين ائدر. آنا دويغو مؤوزعو آنلامینی(معناسيني) وئرمز. مؤوزعو آنلاتیلان(ايضاح ائديلن) شئي، آنا دويغو ايسه بو ايضاح ائديلنلردن چيخان سونوچتور(نتيجه دير).
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آناخاتون

**آناخاتون** دوغو آذربایجان اوستانی نين تبریز بولگه‌سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساييسی اساسيندا بو كندين ۲٬۰۵۲ نفر اهاليسی وارايميش.  بو کند ۱۳۹۳ اینجی ایلینده، تبریز گئنیش اولمادا، تبریز شهرینه بیر محله اولدو و ۱۳۹۷ اینجی ایلین اردیبهشت آییندا رسمیتینن تبریز شهرینه گوشولدو و تبریزین بیر محله سی اولدو.

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:تبریز محله‌لری
آناقیز

**آناقیزكندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان ابرغان قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳85 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 540نفر اهاليسي وارايميش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:ابرغان قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آنالیز

}**آنالیز** یونانجا ἀνάλυσις « چورومه ، پارچالانما» — هر-هانسی واحیدین ( اشیا، حال، پروسس و یا اوبیئکت‌لر آراسینداکی موناسیبتلرین) نظری و یا رئال شکیلده ترکیب حیصه لرینه بؤلونمه سی. بؤلونمه اینسانین ایدراک و یا پراکتیکی فعالیتی اۆچون لازیم اولور. سینتئزله بیرگه آنالیز مئتود و تدقیقات اوبیئکتی حاقیندا تام و لازیم اولان اینفورماسییانی الده ائتمه یه اینکان وئریر. آناليزدن چيخاريلان نتيجه بير تارتیشما(موباحيثه) مؤوضوع‌سو اولسا بو وضعيته تنقيد (تنقيد) دئييلير.
## قایناق‌لار

بؤلمه:Analiz
آمستردام

**آمستردام** (ایلک آدی: آمستلردام - آمستل چایین‌دا بند) هولندنین باشکندی، شیمال دنیزینده ایری بندر و اؤلکه‌نین مدنیّتینین مرکزیدیر. اهالیسی ۲٫۱۵۸٫۵۹۲ (۲۰۱۱). ائیسلمر کؤرفزی ساحیلینده، آمستل چایینین دلتاسیندادیر. آلمازجیلالاما و آلماز تیجارتینین ایری مرکزی کیمی مشهوردور. چوخلو اینجه‌سنت و معمارلیق آبیده‌سی وار. کرال سارایی (کئچمیش بلدیه بیناسی، ۱۶۴۸–۵۵، معماری: وان کامپئن)، ۱۴–۱۷ عصرلره عایید کیلسه‌لر، دؤولت موزه‌ای (۱۸۷۷–۸۵، معماری: کوپئرس)، بیرژا (۱۸۹۷–۱۹۰۳، معماری: بئرلاگه) وار. کرال علملر آکادمیاسی، رمبراندتین ائو موزه‌ای، تاریخ موزه‌ای وار.

## تاریخی
آدی ایلک دفعه ۱۲۷۵-جی ایل‌ده چکیلن آمستردام ۱۳۰۰ یاخود ۱۳۰۱-جی ایل‌ده شهر حوقوقو آلمیشدیر. ۱۶-جی عصرده موهوم تیجارت مرکزی کیمی تانین‌میش، ۱۷-جی عصرده بین‌الخلق تیجارت و کرِدیت مرکزینه چئوریلمیشدیر. ۱۷۹۵–۱۸۰۶-جی ایللرده باتاویا رسپوبلیکاسینین، سونرا نیدرلاند کراللیغینین باشکندی اولموشدور. ۱۹۴۰–۴۵-جی ایللرده آلمانلیلار طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آمستردام
بؤلمه:Capitals in Europe
بؤلمه:Cities in the Netherlands
بؤلمه:Municipalities of North Holland
بؤلمه:Olympic cycling venues
بؤلمه:Populated places established in the 13th century
بؤلمه:Populated places in North Holland
بؤلمه:Port cities and towns in the Netherlands
بؤلمه:Port cities and towns of the North Sea
بؤلمه:Venues of the 1928 Summer Olympics
آنامور

﻿
**آنامور**  تورکیه اؤلکه‌سینین  بیر بویوک شهریدیر. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۳۲٬۰۸۱نفر اهاليسي وارمیش.
## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
*تورکیه
## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
انوشیروان

**انوشیروان**  یوخسا بیرینجی **خسرو**  ۲۲-جی ساسانیلر شاهی ایدی.

## قالری


File:Mazdakite revolt.jpg
File:Kosrau 1.jpg
File:Khosrow I Anushirvan and Al-Mundhir III ibn al-Nu'man.png
File:Lazica in Late Antiquity.svg
File:KhosrauITokharistanCoinHistoryofIran.jpg
File:Khosrau I Textile.jpg
File:Roman-Persian Frontier in Late Antiquity.svg
File:Nushirwan Holds a Banquet for his Minister Buzurgmihr.jpg
File:Anoushiravan.jpg
File:Khusro Plate.png



## قایناق‌لار
آناکرونيزم

**آناکرونیزم** ـ مئیدانا گلیش تاریخی قطعی اولاراق بیلینن بیر حادیثه‌نی یاشادیغی زامان بلیرلی(موعین) اولان بیر آدامی، دییشیک بیر تاریخده رئاللاشمیش یا دا یاشامیش کیمی گؤسترمه. مثلاً ملانصرالدین‌ین امیرتیمور ایله علاقه دار لطیفه لری کیمی. آناکرونیزم معلومات اسکیکلیگیندن قایناقلانا بیلر یا دا بیر مقصد اۆچون شوورلو اولاراق ائدیله بیلر.

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آناگرام

بير سؤزده کي  حرفلري ايستيفاده ائده رک باشقا بير سؤز قورماق. مثلاً صاحيب آنلام(معنا)سينداکي  " ماليک "  سؤزجويو ايله تاماملاماق آنلامیندا کی(معناسينداکي)  " ايکمال "  سؤزجويو قورولا بيلر. آناگرام اکثريتله اؤزل(مخصوص)آدلاردا ائديلر. گئرچک آد يئرينه او آدداکي حرفلرله ائديلن بير باشقا آد ايستيفاده ائديلر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آنتالیا

**آنتالیا** تورکیه جۆمهوریتی‌نين  بؤیوک شهرلریندن‌دير. آنتالیانین ۲۰۰۹-جو میلادی ایلینده ۹۵۵٫۵۷۳ نفر نۆفۇسو وارمیش آنتالیا تورکیه نین گونییده آق دنیزه باخیر و چوخ توریستلی بیر شهیر دیر. 
## قایناقلار

* National Parks Near Antalya
* Antalya 
* Lara Beach 

بؤلمه:آنتالیا

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آنتونيم

آنتونیم (آنتی = ضد + اونوما = آد) – فورماجا مختلیف، معناجا بیر – بیرینه ضد اولان سؤزلر. 

اساسا، ایسیم (سئوینج – کدر، یئر - گؤی)، صفت (یاخشی – پیس، آغ – قارا)، فعل (گولمک – آغلاماق، گلمک – گئتمک) و ظرف‌دن (سحر – آخشام، ایره‌لی – گئری) اولور. 

معنانین ضدیت درجه‌سینه گؤره آنتونیم‌لر ایکی قروپا آیریلیر: 
#تام آنتونیملر(دوغرو - یالان، دره – تپه)، 
#نسبی آنتونیملر (داغ – دوز، اود – سو).

## قایناق‌لار

*Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net
*www.toponim.ir

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری

**کوردستان**

## تاریخ
کوردستان
## ایالتلر

کوردستان

## گؤرونتولر

File:Unclesamwantyou.jpg
File:ColumbiaStahrArtwork.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیس دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر
بؤلمه:ناتو اؤلکه‌لری
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلر
بؤلمه:اؤلکه‌لر شومالی آمریکادا
بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:Federal constitutional republics
بؤلمه:Former British colonies
بؤلمه:Former confederations
بؤلمه:جی ۷ اؤلکه‌لر
بؤلمه:جی ۸ اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۷۷۶ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:Superpowers
بؤلمه:۱۷۷۶ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
آنقورد

** آنقورد** کندی (روستای آنگورد) موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
آنقورد کندی ۱۳85 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 4۳ نفر اهالی سی وار.  بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آنلاتیم

**آنلاتیم** ـ دويغو و دوشونجهلرين سؤزلو (شيفاهي) يا دا يازيلي ايفاده‌سي. ادبياتدا داها چوخ يازيلي ايضاحات اۆچون ايستيفاده ائديلر. ايضاحاتين واسيطه‌سي سؤزلردير. سؤزلرين قراماتيکا قوللارينا اويغون اولاراق سيرالانماسييلا ايضاحات اورتايا چيخار. ادبياتدا ايضاحات عوموميتله ايکي نؤوع ده ائديلر. بيري دوز یازی (نثر) ديگري نظم (شعر)

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آنلام (دیل‌بیلیمی)

**آنلام** یا دا **معنا** — سؤزون بیلدیردیگی فیکیردیر. هر سؤزجويون آنلاتدیغی (ایضاح ائتدیگی) دوشونجه‌دیر. سؤزلر بيردن چوخ آنلاما گله بيلر. بو دورومدا آنلاملاردان بيری اؤز آنلام ديگرلری مجاز آنلام‌دير. سؤزلر زامانلا یئنی آنلاملار گؤتوره‌رک زنگينلشه بيلر. زامانلا آنلاملاری‌نين ايتيرمه‌لرينه آنلام دارالماسی دئييلير. دار آنلامی اولان سؤزلرين آنلاملاری‌نين گئنيشله‌مه‌سينه ده آنلام (معنا) گئنيشله‌مه‌سی دئييلير.

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آنود

**آنود** ( یونانجا : یوخارییا حرکت ) جریان قایناغی‌نین موثبت قوطبو دور. ایش زامانی آنودون پتانسیلی کاتودا گؤره موثبت دیر. الکترولیز پروسه سینده  ده آند مثبت منبع اولور و اونون اوزه رینده اکسیژن لشمه باش وریر .
ایشلمینه باخمایاراق، باتری یا مداردا، الکترونلارین آخیمی هر زامان آنود دان کاتودادیر. الکترودلارین آدلاماسیندا بیر ایستیثنا دیوددور و اوندا الکترونلارین جهتی کاتوددان آنودا سانیلیر.
بو آنلایش فیزیک علمینه مایکل فارادی طرفیندن داخیل ائدیلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:فیزیک
آنوسیم

**آنوسیم**(عیبریجه:אֲנוּסִים; تک کیشی:عیبریجه:אָנוּס, آنوس؛ تک قادین:عیبریجه:אָנוּסה, آنوسا)، هالاخادا یهودیلرین زورلا دین ده ییشدیردییینی و یا ایستکلری خاریجینده یهودیلیکدن چیخاریلمالارینی ایفاده ائدن حوقوقی کاتئقورییادیر. بو ایصطیلاحین بیره بیر ترجومه سی "زورلانانلار"دیر.

*آنوس/آنوسا/آنوسیم* ایصطیلاحلاری، یهودیلیکلریندن ایمتیناع ائتمه سی اۆچون مجبور ائدیله ن و چتین شزطلر آلتیندان یهودیلیکلرینی گیزلیجه داوام ائتدیرمه یه چالیشان یهودیلری و اونلارین اوشاقلارینی ائحاطه ائدیر.

## قایناق لار
*http://en.wikipedia.org/wiki/Anusim
*مشهدی یهودیلر
*http://www.drkhazali.net/index.php?option=com_content&view=article&id=۳97:۱۳87-۱۱-06-07-۲7-46&catid=7:articles-and-mails&Itemid=۲00007
*http://www.shahbazi.org/pages/Freemasonry_Sassoons4.htm 

## خاریجی کئچیدلر
* حاقّیندا رابینیک قانونی موذاکیره(اینگیلیس دیلینده)
* آنوسیم حاقّیندا 600 ایللیک رابینیک رئسپونسا (اینگیلیس دیلینده)
* کانوئرسوس و ماسکیلیم: اوخشار مساله،موختلیف یاناشمالار (اینگیلیس دیلینده)
* مشهدی یهودی جماعتی تاریخی   (اینگیلیس دیلینده)
* کریپتو یهودیلر بیرلیگی  (اینگیلیس دیلینده)
* گیزلی یهودی آراشدیرمالار جمعییتی(اینگیلیس دیلینده)

## قایناق‌لار

بؤلمه:یهودیت
آنژیوقرافی

**آنژیوقرافی** -(اینگیلیسجه:*Angiography*) قلبین کرونر دامارلارینین بیر نؤوع جراحلیغی دیر. بو جراحلیق دا کرونر دامارلاریندان ایکس شۆعاعی ایله شکیللر چکیلیر. 

## قایناق‌لار

بؤلمه:طیب
آنکارا

**آنکارا** (تورکیه تورکجه‌سی: Ankara عوثمانلی تورکجه‌سی: آنقره) تورکیه جومهوریتینین باشکندی، ایستانبولدان سوْنرا اؤلکه‌نین ان بؤیوک ایکینجی شهری. آنادولونون مرکزینده، بؤیوک آنادولو یایلاسینین شرق حیصّه‌سیند، دنیز سویّه‌سیندن ۹۰۰–۱۳۰۰ متر یوکسکلیکده یئرلشیر. آنکارا ویلایتینین مرکزیدیر. شیمالدان چانکیری و بولو اوستانلری، غربدن اسکی‌شهیر، جنوبدان قونیه و آکسارای، شرقدن ایسه کیریک‌کالئ و کیرشهیر ایله همسرحددیر.

## تاریخی
بؤلگه‌نین تاریخی تونج دؤورونه گئدیب چیخیر. ائ.ه. ایکی مینیللیکده بورادا خئتتلر اؤز سیویلیزاسییالارینی قورماغا مووففق اولموشلار. سونرالار بورادا فینیکییالیلار (ئ.ه. اون عصر)، لیدییالیلار و فارسلار اولموشلار. قالاتلار و کئلت طایفالاری بورا گلدیکدن سوْنرا آنکارانی ایلک دفعهپایتاخت ائتدیلر (ئ.ه. اوچ عصر). او زامانلار آنکیرا آدی ایله تانینیردی کی، بۇ دا «لؤوبر» معناسینی وئریر. شهر موتمادی اولاراق رومالیلارین، بیزانسلیلارین و سلجوقیلرین (۱۰۷۳)، سونرالار ایسه عثمانلیلارین (۱۴۰۲) حاکیمیتی آلتیندا اولموشدور. شهرین اون دوققوز عصره کیمی شرقه گئدن کاروان یوللارینین اوزرینده تیجارت اهمیتی اولموشدور.

موستافا کامال آتاتورکون قورتولوش ساواشینی بورادان ایداره ائتمه‌سی ایله آنکارا یئنیدن مرکز اوْلدو. ۱۹۲۰-جی ایلین آوریلینده آنکارادا تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی تسیس ائدیلدی و عثمانلی حاکیمیتینه آلترناتیو حؤکومت قورولدو. شهرین موحاریبهزامانی اهمیتلی رولو و ستراتئژی مؤوقئعیی نظره آلیناراق ۱۹۲۳-جو ایل اوْکتوبر آیینین ۱۳-او یئنی تورکیه جومهوریتینین باشکندی ائلان ائدیلدی.

آنکارانین ان اهمیتلی نؤقته‌سینده یئرلَشن تیکیلی آتاتورکون دفن ائدیلمه‌سی اۆچون اینشا ائدیلن و ۱۹۵۳-جو ایلده تاماملانان ائهتیشاملی آنیتقبیر ماوزولئییدیر. شهرین ان اسکی بؤلوملری تاریخی قالانی ایحاطه ائتمکده‌دیر. قالانین داخیلینده یئرلَشن اون ایکی عصره عایید آلااددین مسجیدی عثمانلیلار طرفیندن دییشدیریلمه‌یه جهد ائدیلسه ده سلجوقیلرین تاختا صنعتکارلیغینین گؤزل نومونه‌لرینی سرگیله‌ایر.

هیسار قاپیسینین یاخینلیغیندا گؤزل شکیلده برپا ائدیلمیش بدستنده‌کیآنادولو مدنیتلری موزهینده پالئولیت، نئولیت دؤورلرینه و خئتت، فریگییا، اورارتو و روما مدنیتلرینه عایید اثرلر یئر آلماقدادیر.

روما دؤورونه عایید اوچ عصردن قالما حاماملار، دؤرد عصره عایید یولی سوتونو و ایکی عصردن قالما کورینف ستیلینده اینشا ائدیلمیش ایمپئراتور آوقوست معبدی اولوس مئیدانینین یاخینلیغیندا قالانین اطرافیندا یئرلشیرلر. قالا یاخینلیغیندا روما تئاتری و همین اراضیده اون بئش عصردن قالما حاجی بایرام مسجیدی و توربه‌سی یئر آلماقدادیر.

سلجوقی تاختا قاپی اویماچیلیغینین شاه اثرلرینین و دیگر معیشت اشیالارینین سرگیلندیگی ائتنوقرافییا موزهینین یانیندا یئرلَشن رسم و هئیکل موزهینده تورک اینجه‌سنتیندن سئچمه‌لر نوماییش ائتدیریلیر.

آنکاراداکی ان بؤیوک مسجید اوْلان کوجاتپه مسجیدی ۱۹۷۶–۱۹۸۷-جی ایللر آراسیندا عثمانلی معمارلیق ستیلینه اویغون اولاراق تیکیلمیشدیر.

## قایناقلار

* Governorate of Ankara
* Municipality of Ankara
* GCatholic – (former and) Latin titular see
* GCatholic – former and titular Armenian Catholic see
* Ankara Development Agency 
* Esenboğa International Airport
* 


بؤلمه:آسیا پایتختلری
بؤلمه:یاشاییش یئرلری آنکارا اوستانیندا
آنکارا بیلیم‌یوردو

آنکارا اونيورسيته سي ۱946-جي ايلده آنکارادا قورولموش بير اونيوئرسيته دير .

آنکارا اونيوئرسيته سی نين تمه لي(اساسی) شخصاً آتاتورک طرفيندن آتيلميشدير. ايلک اولاراق ۱9۲5 ده قورولان حقوق مکتبي، تورک جوتچوسونه خيدمت ائتمک اوزره ۱9۳۳ده تحصيله باشلايان يوکسک اکينچيليک اينستيتوتو، زنگين آنادولو مدنيتيني آراشديرماق و تورکييه نين دونيا ايله ديل و مدنيت کؤرپوسو قورماق مقصدييله ۱9۳5ده آچيلان ديل و تاريخ جغرافيا فاکولته سي، ۱859دان بري مکتبي مولکويه آدييلا اوست سويييه جمعيت ايداره چيلري يئتيشديرن و ۱9۳6' دا آنکارايا داشينان و آتاتورکون خوصوصي امر و ماراقلاري ايله قورولان سياسي معلوماتلار مکتبيني آچماق اولموشدور. بونلارا، حاضيرليقلاري آتاتورک طرفيندن باشلاديلان آنجاق قورولوشو ايکينجی دونيا دؤيوشو سببييله ۱940لارين باشينا قالان طب و فن فاکولته لريني علاوه  ائتمک لازيمدير. ۱9۲5 ده قورولموش اولان حقوق، ۱9۳5 ده فعاليته باشلايان ديل و تاريخ جغرافييا فاکولته سي ، ۱94۳ دان آچيلان فن فاکولته سي، ۱945-جي ايلده قورولوشو تاماملانان طب فاکولته لريندن عيبارت اولان آنکارا اونيوئرسيته سي ۱946-جي ايلده رسمي اولاراق قورولدو.

اونيوئرسيته ۱948' ده يوکسک اکينچيليک اينستيتوتونون اکينچيليک و بايتار فاکولته لريني بونيه سينه گؤتورموش، ۱949' دا الهيات فاکولته سي، ۱9۳5دان قورولان ۱950' ده فاکولته آديني آلان سياسي معلوماتلار مکتبي ، ۱960' دا اجزاچيليق فاکولته سي، ۱96۳' دان  يوکسئک اوکول اولاراق قورولان ۱977' ده فاکولته اولان ديش حکيمليگي فاکولته سي، ۱965' تئ تحصيل علملري فاکولته سي و ۱965-جي ايلده ده ايندي آدي اونسيت فاکولته سي اولان مطبوعات نشر يوکسئک اوکولو قورولدو. چانکيري مئشه  و ساغلامليق تحصيلي فاکولته لري ايسه ۱996-جي ايلده تحصيله آچيلميشدير.

## قایناق‌لار

بؤلمه:Türkiyə universitetləri
تشویش

**تشویش** و يا ناراحاتلیق، جانلیلار طرفیندن تجروبه‌لنن قايغی، قورخو، گرگینلیک، چتینلیک حالیدیر. جانلیلارین خاریجی موحیطه اويغونلاشما سيندا قورويوجو بیر عکس‌العملدیر. نیظارتدن چیخیب آدامین قابیلیتلرینی آخساتدیغیندا ناراحاتلیق پوزوقلوقلاری کیمی آراشدیریلار. پسیکولوژیده بیر قروپ خسته‌لیگین عومومی آدیدیر. تشویشین علامتلری تیترئمک، ترلمک،اؤرک دؤیؤنتوسو و بونا بنزر شئیلردیر.

بؤلمه:سایکولوژی
بؤلمه:طیب
آنقلو-آمریکا

**آنقلو-آمریکا** آمریکا قیتاسیندا اسلئن قوزئی اوروپالی اولان و اینگیلیس دیلینی کونوشان اینسانلرین اکثرییت ده اولدوغو رایوندور.آنگلو آمریکا بیر کولتور(مدئنییئت) رایونودور.هیسه سی آمریکا بیرلئشمیش شتاتلاری و کانادانین بؤیؤک قیسمیندان اولوشور.گؤنئی آمریکا دا فرانسیز گویاناسی انگلو آمریکا یا داخیلدیر.انگلو کئلیمئسی بیاز آمریکالیلار ایله حیسپانیکلاری(لاتین آمریکالیلار) آییریر.دونیادا اؤلکه‌لری نده اراضی‌سینه گؤره ۲۳-جو یئرده‌دیر.

## قایناقلار
;نوتلار
آنیمیسم

ایبتدایی اینسانلار ، طبیعتده هر بیر شئیی جانلی گؤروردولر، اونلار اۆچون سو، اورمان، داغ ، گونش، آی و اولدوزلارین هامیسی نین جانلاری وارمیش، یاخود دا اونلاری قورویان آیری –آیری تانریلار وارمیشلار . بو دونیا گؤروشونه **آنیمیسم** دئییرلر .

## قایناق‌لار

تورک خلق ادبیاتی - یازان: علیرضا صرّافی

بؤلمه:دین
آهق

**آهق** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان باتی سراجوی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۱۷۱نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:غربی سراجوی دهیستانی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
آهو (کند)

** آهو ** کندی خالخال بولگه سینین، خوروش روستم بولومو و گونئی خوروش روستم قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
۱۳85 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین 94 نفر اهالي سي وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناق‌لار

بؤلمه:خالخال بولگه‌سی‌نین كندلری
آندرومدا قالاکسی

بندانگشتی|سول|آندرومدا بورولموش قالاکسیلار سایی سیندا

**آندرومدا قالکسی** ()، بیر  قالاکسیدیر. یئردن ۲.5 میلیون ایشیق ایلی آراسی وار. بیزیم سامان یولو قالاکسیمیز کیمی بوروشوق قالاکسی اولان آندرومدا، تقریبا  بیر میلیارد سایی اولدوزو واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:نوجوم 
بؤلمه:قالاکسی‌لار
آندورا

**آندورا** یا دا **آندورا پیرنس‌لیگی**، بیر کیچیک ایله باغیم‌سیز اؤلکه اولاراق، پیرنه داغ‌لاریندا و فرانسه ایله ایسپانیانین آراسیندا یئرلشیب‌دیر.


| footnote_d             = Informe sobre l'estat de la pobresa i la desigualtat al Principal d'Andorra (2003)
| footnote_e             = B.
| footnote_f             =
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year = 
| today                  = 
}}

## تاریخ

## سیاست

آندورانین حکومتی، فرانسه جومهور باشقانی  ایله ایسپانیانین اورگیل اوسقوفونون آراسیندا اورتاق‌دیر.

## اداری بؤلونوش

آندورا 7 سانجاغا (اوستانا ) بؤلونور:
* آندورا لاویلا
* کانیلو
* اینکامپ
* ایسکالدیز-اینگوردانی
* لا ماسانا
* اوردینو
* سینت ژولیا دئ لوریا

## جغرافیا

آندورا، ۴۶۸ کیلومتر مربع مساحت ایله پیرنه داغ‌لارینین یانیندا یئرلشیب‌دیر. بو اؤلکه قوزئی‌دن فرانسه ایله، گونئی‌دن ایسه ایسپانیا ایله سینیرلانیر.

## ایقتیصاد

## توپلوم بیلیمی

### اهالی

بو اؤلکه نین جمعیتی 2011-جی ایلده 85,082 نفر ایدی.

### دیل

### دین

## اؤیرتیم

### اوخول‌لار

### بیلیم‌یوردلار

## ساغلیق

## نَقلیّات

## باسین ایله مدیا

## فرهنگ

## ایدمان

## گؤرونتولر

File:Locator map of Andorra.svg
Image:Flag of Andorra.svg
Image:Coat of arms of Andorra.svg
Image:Andorra-coa-old.jpg
Image:Satellite image of Andorra in March.jpg
Image:Satellite image of Andorra on Landsat7.jpg
Image:Pas de la Casa.JPG
Image:Grau Roig.JPG
Image:Estany_de_tristaina_de_Baix_01.JPG
Image:Estany_de_tristaina_de_Baix_02.JPG
Image:Estany_de_tristaina_de_Baix_03.JPG
Image:Andorra Encamp rio JMM.JPG
Image:Andorra_Vall_dels_Cortals_01_JMM.JPG
Image:Andorra_Vall_dels_Cortals_02_JMM.JPG
Image:Andorra_Vall_dels_Cortals_03_JMM.JPG
Image:Andorra_Vall_dels_Cortals_04_JMM.JPG
Image:Andorra_Vall_dels_Cortals_05_JMM.JPG


## بیرده باخ

## قایناق‌لار


## ائشیک باغلانتی‌لار

بؤلمه:آندورا
بؤلمه:اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:ایبر یاریم‌آداسی
بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:Diarchies
بؤلمه:Duty-free zones of Europe
بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
بؤلمه:Member states of the Organisation internationale de la Francophonie
بؤلمه:Monarchies of Europe
بؤلمه:Països Catalans
بؤلمه:Prince-bishoprics
بؤلمه:پیرنه داغ‌لاری
بؤلمه:رومانس اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:Southwestern European countries
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:Special economic zones
بؤلمه:۱۲۷۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:1278 establishments in Europe
بؤلمه:جنوبی اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:Principalities
بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر
آهوقالا (هیر)

** آهو قالا ** کندی اردبیل بؤلگه‌سینین، هیر بؤلومو و هیر قصبه‌سی‌نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
۱۳۸۵-نجي ايلين نوفوس سايي‌سي اساسيندا بو کندین ۱۰۳ نفر اهالي‌سي وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گؤرمه‌لی يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آواجیق

**کیلسه‌کندی** (آواجیق) غربی آذربایجان اوستانین شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر چالدیران بؤلگه‌سینده یئرلشیر. آواجیغین اسکی آدی کیلسه‌کندی اولاراق ایندیلیکده آواجیق آدلانیر.

## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
آوارسین

**آوارسین** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان کئیوان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   97نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
آوارسین قالاسی

**اوراسین قالاسی**ایران اؤلکه سی، دوغو آذربایجان اوستانی و خودافرین بولومونده یئرلشیب و خودافرین کندینین یاخینلیغیندادیر

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاریخی قالالار
بؤلمه:Tarixi qalalar
آوان، ورزیقان

**آوان** كندی شرقی آذربایجان اوستانینين ورزیقان بولگه‌سی‌نين خاروانا بولومونده اولان جوشین قصبه‌سینده يئرلشيب.  ۱۳۸۵-جی ایلین نفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین ۳۶۹ نفر اهالی‌سی و ۹۶ عائیله‌سی وار.

## قایناقلار
آوانسر

**آوانسر** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين خاروانا بولومو نده اولان جوشین قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 28نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناقلار

بؤلمه:جوشین قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آواوا

**آواوا** ناصر منظورینین یازدیغی تورکجه رومان.

## کیتابین آدی
يایین سون آیینداکی آییشیقلی گئجه‌لرده (سونای گئجه‌لرینده) ال‌لرینی آغیزلارینا چالارکن «آواوا» سسی چیخاردارلار: «آواوا چالارلار». سونای گئجه‌لرینده آواوا چالماق، یئنی‌یئتمه‌لری، جاوان‌لاری اویناماغا چاغیرما دئمک دیر.

آوا، آواز (اولجه چاغیریش معناسیندا دیر) . . . سؤزجوک‌لری بو سسدن تؤره‌نیبدیر.

## همچینین باخین
* قاراچوخا (رومان)، ناصر منظوری.
* قاراچوخا
* سونای

## قایناقلار

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
آواوا (رومان)

]]
**آواوا** آذربایجان تورکجه‌سینده یازیلمیش بیر روْمان دیر، یازاری ایسه ناصر منظوری دیر. بۇ رومان ایلک دفعه ۱۳۸۴ (۲۰۰۵)-ده تهراندا چاپ اوْلوب.

روْمانین آدی سوْنای گئجه‌لرینده چاغریش سسی اوْلان «آواوا»-دان آلینیبدیر.

## همچینین باخین
* آواوا
* قاراچوخا (رومان)، ناصر منظوری.
* قاراچوخا
* سوْنای
## قایناقلار

* səxavət sahil-دن ادبیات قزئتینده آواوا حاقیندا یازیلان بیر مقاله http://kulis.lent.az/news/15605 

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده رومان
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
آوتوپیلوت

thumb|left|400 px|"''PA 24 Comanche''" مارکالی آوتوپیلوت
**آوتوپیلوت** – معاصیر طیاره ، هلی کوپتر ، راکت و ایداره اولونان مرمی لرین اوچوشونو آوتوماتیک ایداره ائدن قورولوش. ایدئیه و سخمینی 1898 – جی ایلده کونستانتین ادواردویچ تسیالکووسکی (Konstantin Eduardoviç Tsialkovski) تکلیف ائتمیشدیر. آوتوپیلوت وئریلمیش اوچوش رژیمینی ساخلاییر ، یا دا طیاره جی پروگرام لا ایداره ائتمه سیستمی ، یاخود تله ایداره ائتمه سیستمینین امرینه اساسا اونو دییشیر . آوتوپیلوت لا ایداره اولونان ایلک طیاره نی 1914 ایلده آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری نین اسپرری (Sperri) فیرماسی عمومی دونیا پاریس سرگیسینده نمایش ائتدیرمیشدیر. کئچمیش SSRİ – ده پنئوماتیک ایجرا سیستملی ایلک آوتوپیلوت (AVP-1) 1932 ایلده یارادیلمیشدیر.

## قایناقلار
* آ اس ای

## قایناق‌لار

بؤلمه:Aviasiya
آوج

**آوج** و یاخود **آوا** قزوین اوستانینین آوج بؤلگه‌سینین مرکزی‌دیر.

## تاریخ
۱۹۵۵-جی ایلده آوج قصبه‌سی، قزوین بؤلگه‌سینین، آوج بؤلومونون مرکزی اولماق‌لا؛ ۱،۸۰۰ نفر اهالیسی وار ایمیش. بو قصبه‌نین سویو بولاق، قویو و چای‌دان تأمین اولاراق؛ اهالیسی اساساً اکینچیلیک و باغچیلیق ایلا مشغول ایمیش. بورادا ۴ یئمک‌خانا، ۶ قهوه‌خانا و ۱۵ باب موختلیف دوکان‌لار فعالیت گؤستریرمیش. قصبه‌ده ائله‌جه بنزین دولدورما استانسیاسی، پستخانا، تلگراف اوفیسی و ابتدایی مکتب فعالیت گؤسترمک‌ایله؛ تلفن دا واریمیش. او دؤنمده صفویلر چاغیندان قالمیش آوا شاه عباس کاروانسارایی اوچماق تهلوکه‌سی ایله قارشی ایمیش.

## طبیعی دوروم
### جغرافیا
[250px|thumb|[آوج بؤلگه‌سینین ان هوندور داغ‌لاریندان آغ‌داغ]]
آوج شهری قزوین‌دن ۱۱۱ کیلومتر جنوب غرب‌ده یئرلشه‌رک دنیز سویه‌سیندن ۱،۹۶۲ متر یوکسکلیک‌ده یئرلشیر. آوج شهرینده اورتالاما ایللیک یاغینتی میقداری ۳۱۶ میلی‌متر اولماق‌لا شهرین اطرافی داغ‌لار و دره‌لر ایله چئوریلی‌دیر.



## خالق
### اهالی سایی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره شهرده ۵،۱۴۲ نفریاشاییر (۱،۶۲۱ عائیله).
### اتنیک و دیل
بو شهرین اهالیسی تورکدورلر و تورکجه دانیشیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:آوج بؤلگه‌سی
بؤلمه:قزوین اوستانی‌نین شهرلری
آواسون

** 
آواسون**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۱٬۵۵۰نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آوالان

**آوالان** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين هوراند بؤلگه‌سینين دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  ۱۵۳ نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:هوراند بؤلگه‌سینین کندلری
آورام غالانتى بودروملى

**آورام غالانتى** یا **آبراهام قالانته** (بودروملى، آورام غالانتى)، (دوغوم: ٤ ژانویه ١٨٧٣، بودروم ـ اؤلوم: ٨ آقوست ١٩٦١) يهودى اصيللى تورك  معارفچى، سياست آدامى و تورك میلتچي‌سيدیر.

## یاشامی
شهرت قانونى ايله (بودروملى) شهرتی آلدی. ١٩١٥ و ١٩٣٣ ایللرى آراسیندا ایستانبول دارالفنونوندا (ایستانبول اونيوئرسيته‌سى) معارفچى و مدرسى (پروفسور) اولاراق چاليشدى. ١٩٣٩ ایلینده **جمهوريت خالق فرقه‌سى** (جمهوريت خالق پارتيسى) سيرالاریندان  نيغده مجلس عضوی سئچيلیب مجلیسه گيردى. توركيه بؤيوك میلت مجلسی‌نین ٧. دؤورونده  (١٩٤٣-  ١٩٤٦ ایللرینده)  اقليت قانونو ايله مستقل آنکارا نماینده‌سی اولدو. غالانتى، يهودى اصيللى تورك سياستچى و جريده(قزئته) محررى(يازار) اولاراق دا تانينیر. رودوس رشديه‌سى (اورتا مکتبی) و ایزمير سلطان دبیرستانیندان (ليسه) مأذون اولدو. رودوسده موعلیم‌لیك  و  آدالاردا يهودى و تورك مكتبلرینده موعاریف مفتیش‌لیگى ایشینه باخدی. داها سونرا اتّحاد و ترقى جمعيتینه اشتراك ائتدى و جمعيتین فعال و یوخاری رتبه‌لی عضولریندن اولدو. بیر عالیم اولاراق دا جمهوريتله  بیرلیكده  ایسلام مدنيتینى مودافیعه ائتديگى و الیفبا و دیل انقلابینی رد ائتديگى اۆچون دارالفنون (اونيوئرسيته) كرسوسوندن و یوخاری مكتبدن اخراج ائديلدى.  غالانتى، عئينى زاماندا اجنبى دیلی ایله موعاریفه و تحصيله مخالیف ایدى.

## اثرلرندن بعضيلرى
* توركجه‌ده عربى و لاتين حرفلرى و املا مسئله‌لرى (استانبول,١٩٢٥) 
* عربى حرفلرى ترقيمیزه مانع دئیيل (أستانبول, ١٩٢٧) 
* وطنداش توركجه قونوش(استانبول, ١٩٥٨)

## قایناق‌لار

بؤلمه:کیمسه‌لر
آورورا

**آورورا** (Aurora) روما میفولوژی یاسینا گؤره دان شفقی ایلاهه سی. یونان میفولوژی یاسیندا آورورا ائوس آدلانیر.
## داخیلی کئچید
ائوس
## قایناقلار
*ASE

## قایناق‌لار
اوروپا اؤلکه‌لری‌نین لیستی

left|thumb|230px|آوروپانين سياسي خريته‌سي

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## بين الخالق عالم طرفيندن تانينمايان، آنجاق بمت-نين بعضي عوضولري طرفيندن تانينان اؤلکه‌لر
* 
* 
* 
* 

## قایناق‌لار
آوشین

افشین بیر ایران‌لی شاهزاده ایدی کی بابک ایله ساواشدی و اونو حیله ایله اسیر ائدیب، «موعتصم» خلیفه‌یه وئردی. افشینین اصلی آدی «خیذر کاووس» ایدی و موعتصم واقتی اونون یاخین آدام‌لاریندان ایدی. باشدا اؤزو ده خلیفه حوکم ایله اؤلدورولدو

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاریخ
بؤلمه:ایرانلی ژنراللار
آوقورو

** آوقورو ** شهری (یونانجا: * Αυγόρου*)
گونئی قیبریس جومهوریتی ینده يئرلشيب دير. 2005 اينجي ايلده بو شهرين  ۴٫۱۷۷ نفر اهالیسی وارميش.
## بیرده باخ
قیبریس شهرلرینین سیاهیسی
## قایناق‌لار

بؤلمه:گونئی قیبریس جومهوریتی‌نین شهرلری
آوین مسجیدلی

**آوین مسجیدلی كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کندوان بولومو نده اولان کندوان قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 617نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:کندوان قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
آپولون

**آپولون** یونان میفولوژی یاسیندا زئوسین و لئتونون اوْغلو. ایشیق ، کهانت ، شعیر و موسیقی تانریسی. یولوخوجو خسته لیک لری او گؤندریرو او ساغال دیر. سیموول لاری دفنه ؛ یای ، لیرا، دلفین و قارغا دیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:میفولوژی یادا الله لار
بؤلمه:یونان میفولوژی یاسی
آچاچی

**آچاچی** شهری شرقی آذربایجان اوستانی نين میانا بؤلگه‌سی نين مرکزی بؤلومو نده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو شهرين ۳٬۷۷۷ نفر اهالیسی وارایمیش. آچاچی، مییانا شهری ایله قیزکؤرپوسو اورتاسیندا یئرله‌شیر.   آد آچیقلاماسی: آچا(هاچا،**Y**)+ایچی = آچاچی(هاچاچی) تورک‌دیلنده **Y** شکیلینه، هاچا(آچا) دئیلیر و بونا گوره ده بو شهر ایکی چای اورتاسیندا یئرلَش‌دییی اوچون هاچا ایچی دئیلیب. باشقا بیر دوشونجه‌لرده وار کی دئییر؛ هاچا‌ چای‌ دان آلینیب.
## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
آچيق هئجا

تورکجه سؤزلرده سايت ايله ايفاده ائديلن قيسا هئجالارا آچیق هئجا دئییلیر. مثلاً آ-نا-دو-لو، آ-شي-لا-ما کيمي. عربجه و فارسجادا ايسه سؤزلرده سايتلرله يازيلماييب حرکه ايله گؤستريلن قيسا هئجالارا وئريلن آد. مثلاً خا-دِ-مِ، حا-سِنه کيمي. آريق وضعنينده بوتون آچيق هئجالار قيسا هئجا اولاراق قبول ائديلير.

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آک-دوووراک

**آک-دوووراک  **( روسجا: Ак-Довурак) روسيه‌ فدراسیونونون  تووا جومهوریتینده یئرلشن  بير شهردير .

## گؤرونتولر

File:Ak-Dovurak.png


## بیرده باخ
روسيه شهرلرینین سیاهیسی

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:روسیه شهرلری
آکادئمیک

**آکادمیک** علمی درجه‌ده‌یر . آذربایجاندا بو آدلارا آذربایجان میلّی آکادئمییاسینین موخبیر و حقیقی عضوو سچیلمیش شخص‌لر لایق گؤرولورلر. اونلارین آدلاری عاید اولدوق‌لاری آکادئمییانین آدینی گؤسترمکیه وریلیر . آکادمیک گیزلی سس ورمه یولو ایله آکادئمییانین ایجلاسیندا نامیزدلر آراسیندا سئچیلیر.

آوروپادا آکادمیک و آکادئمییا عضوو سؤزلری فرق‌لی معنا وئریرلر. اورادا بیزیم آکادمیک سؤزونه داها چوخ آکادئمییانین عضوو اویغون گلیر، چونکی آکادمیک چوخ حال‌لاردا عالی تحصیل اوجاق‌لاریندا تحصیل آلان شخص‌لره دئییلیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:Elm
آکروستيش

بير شئیرده(شعرده) سطيرلرين ايلک حرفلري نين يوخاريدان آشاغييا دوغرو سيرالانديغيندا معنالي بير سؤز مئيدانا گتيرمه سي. ديوان ادبياتيندا آکروستيشه موواششاه يا دا ايستيخراج دئييلير. اسکی (کؤهنه) يونان و لاتين ادبياتيندا ايسه آکروستيش  " اوچ سطير "  معناسيني وئرر.

مثلاً:

وار اولان بير سن، بير من، بير ده بو باهار

الدن نه گلير کي؟ گؤزلسن، گنجليگين وار

دونيادا عشقيميز اؤلوم کيمي موقدس

اينان کي بير داها گئري گلمز بو گونلر

عالمده بو خاطيرلات بيزه دوست اسن کولک

(  جاهيت سيتکي تارانجي )

شئعرين سطيرلري نين ايلک سؤزلري آلت آلتا اوخوندوغوندا  " وئديا "  آدي چيخير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آپارات (سایت)

آپارات، بیر ویدیو پایلاشما سایتی اولاراق اؤز ایشینی ۱۳۹۰-نجی ایلین فروردین آیی‌نین ۲۴-ده باشلادی.

## قایناق‌لار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی 
* آپارات سایتی‌نین دونانیم‌لاری  

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا توپلومسال سایتلار
بؤلمه:فارسجا ایلنجه سایتلاری
آپاردی سئللر سارانی

**آپاردی سئللر سارانی** (Apardı Sellər Saranı) آذربایجانین فولکلور افسانه‌لریندن بیری سارای حیکایه‌دیر.

## سارای دستانی‌نین شعری

آپاردی سئللر سارایی

گئدین دئیین خان چوبانا

گلمه‌سین بوایل موغانا

گلسه باتارناحق قانا

آپاردی سئللر سارایی

بیر آلا گؤزلو بالانی

آرپا چایی درین اولماز

آخار سویو سرین اولماز

سارا کیمی گلین اولماز

آپاردی سئللر سارایی

بیر آلا گؤزلو بالانی

آرپا چایی آشدی داشدی

سئل سارانی قاپدی قاچدی

هر گؤره‌نین گؤزو یاشدی

آپاردی سئللر سارایی

بیر آلا گؤزلو بالانی

قالی گتیر اوتاق دوشه

سارا یئری قالدی بوشا

چوبان الین چیخدی بوشا

آپاردی سئللر سارایی

بیر آلا گؤزلو بالانی

## آیری شاعیرلرین شعرینده
نصرت کسمنلی آذربایجانلی شاعیر  خان چوبان اۆچون بیر شعر دئیب.

آغلا، خان چوبانیم، آغلا،

آپاردی سئللر سارانی.

داها قمه کؤنول باغلا،

باغلايان يوخدو يارانی...

1996-جی ایلده آذربایجانلی سئریالچی ناظیم داداشوف بو ناقیلین اوستوندن بیر تئاتر یاراتدی و 1376 -جی ایلده یدالله صمدی سارای آدیندا بیر فیلم دوزلتدی.

## بیرده باخ
* سارای

## قایناقلار

Ali Kafkasyali. IRAN TÜRK EDEBIYATI ANTOLOJISI, Vol. I. Arastırmalar Serisi:47. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi, 2002. 113. ISBN ‎975-7698-07-5.

بؤلمه:آذربایجان فولکلورو
بؤلمه:Azerbaijani folklore
آکروپول

**آکروپول** (قدیم یونانجادان aκρόπολις – یوخاری شهر) – آفینانین مرکزینده هوندورلویو (فارسجا : ارتفاع ) 156 متره چاتان قایالیق میدانچادا 2500 ایل تاریخی اولان معمارلیق ابیده لری (ابنیه) ایله زنگین  آچیق موزه دیر.

قدیم آفینا دؤولتینین هم دؤولت ، هم ده دینی مرکزی ساییلیردی. آفینالی لار آکروپولداکی مقدس معبدلرین و غیری تیکیلی لرین برپا اولونماسینا و قورونوب ساخلانماسینا جیدی فیکیر وئریردیلر. پریکل زامانیندا آکروپولون برپاسی اۆچون خیلی وسایط (vəsait) آیریلمیش ، تیکینتی یه مین لرله صنعتکار و قول (فارسجا: برده) جلب ائدیلمیشدیر.

## همچنین باخ
*آفینا
*یونانیستان
## قایناق‌لار

بؤلمه:Şəhərlər
آکسای، اوبلاست روستوف

**آکسای، اوبلاست روستوف  **( روس جا: Аксай) روسيه ده يرلشن بير شهيردير .
## بیرده باخ
روسيه شهرلرینین سیاهیسی
## قایناق‌لار

بؤلمه:روسیه‌ده یاشاییش یئرلری
آکچابات

**آکچابات** تورکیه جمهوریتی‌نين بير بؤيوک شهری دير. بو شهرين ۲۰۱۴ اینجی ايلد ۱۱۵.۹۳۹ نفر اهالیسی وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آکیرا کوروساوا

**آکیرا کوروساوا** (ژاپونجا:黒澤 明     (۲۳ مارس ، ۱۹۱۰ ، توکیو- ژاپون – ۶ سبتامبر ، ۱۹۹۸ ، توکیو ، ژاپون) ،  ژاپونلو فیلم‌یارادان، یازار ایدی.

## قایناقلار
آکسیون

**آکسیون** (حرکت)   بير ادبي اثرده فاکتلارين آخيشيدير. مثلاً بير رومانداکي حرکت، تعيين ائتمه، دوشونجه و معنوي حيصه لري نين چيخاريلماسيندان سونرا قالان حاديثه لردير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آگلانتسیا

**آگلانتسیا** (یونان جا: *Αγλαντζιά*)قوزئی قیبریس تورک جومهوریتینده يئرلشيب دير. 2005 مينجي ايلده بو شهرين  ۱۹٫۲۶۳نفر اهالیسی وارميش.

## بیرده باخ
قیبریس شهرلرینین سیاهیسی
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی‌نین شهرلری
آگیوس آتاناسیوس

**آگیوس آتاناسیوس** شهری (یونانجا: *Άγιος Αθανάσιος*) گونئی قیبریس جومهوریتیینده يئرلشيب دير. 2005 اينجي ايلده بو شهرين  ۹٫۳۲۳ نفر اهالیسی وارميش.
## بیرده باخ
قیبریس شهرلرینین سیاهیسی
## قایناق‌لار

بؤلمه:گونئی قیبریس جومهوریتی‌نین شهرلری
آکورا

**آکورا** ، ژاپون اوتوموبیل ایستحصال چی سی هوندانین 1986- جی ایلدن بو یانا یالنیزآمریکا ، کانادا و هونگ کونگاۆچون چیخاریلان لوکس اوتوموبیل لر اۆچون ایستیفاده ائتدییی بیرمارکادیر. آکورا مارکاسی ، مکزیک ده ایلک دفعه 2004 – جو ایلده تانیدیلارکن چین بازاریندا ایسه 2006 – جی ایلده تانیدیلماغا باشلانمیشدیر. هوندا فیرماسی ، آکورا مارکاسی ایله ژاپونییا خاریجینده لوکس اوتوموبیل بازاریندا ایلک سیرایا یئرلشدی.

تخمیناً 10 ایل داوام ائدن آراشدیرما اینکیشاف ائتدیرمه ایشلری نتیجه سینده ، 1986 – جی ایلده هوندا موتور شیرکتی آکورا اوتوموبیل مدل لرینی تانیتماق و ساتیشا چیخارماق مقصدیله شیمالی آمریکادا 18 نماینده آچدی. آکورا مارکاسی بو اؤلکه ده کی "ایلک ژاپون لوکس اوتوموبیل" اولاراق تاریخه دوشدو. آمریکا بازارینا تقدیم ائدیلن ایلک مدل لر : لگند (Legend)، وی 6 – گوجلندیریلمیش کوپه ، سدان و اینتگرا (Integra). بو مدل لرین موفقیتی ایله بیرلیکده لوکس ژاپون اوتوموبیل مدل لری (تویوتانین لوکسئس و  نیسانین اینفینیتی) آراسیندا بیر رقابت باشلانمیش اولدو.

## آکورا مدل لرینین تاریخی اینکیشافی
* لگند ، وی 6 گوجلندیریلمیش کوپه ، سدان و اینتگرا مدل لری ایله آمریکا لوکس اوتوموبیل بازارینا داخیل اولان هوندا فیرماسی. – 1986 جی ایلده 
* لگند مدلی ایله "ان یاخشی ایدخال اوتوموبیل" موکافاتینی آلدی. بو موکافاتین آردیندان آراشدیرما اینکیشاف ائتدیرمه ایشلرینه سۆرعت وئرن هوندا اینقیلاب خصوصیتین ده کی VTEC تکنولوژیاسی ایله چیخاریلمیش ینی NSX مدلینی تانیتدی. – 1991 جی ایلده
* اینتگرا تیپ –آر مدلی تانیدیلدی. – 1997- جی ایلده
* بازارا تقدیم ائدیلن ام دی ایکس (MDX) مدلی عئینی ایل ایچینده "ان یاخشی ایدمان اوتوموبیل" موکافاتینی آلدی. – 2001 جی ایلده
* هوندا طرفیندن ائدیلن بیر شرح ایله شیمالی آمریکادا کی اینتگرا مدلینین آدی آر اس ایکس (RSX) اولاراق دییشدیریلدی. – 2002 جی ایلده
* سی ال کوپه و آکورا اینتگرا سدان مدل لرینین یئرینی ( بی ام و 3 سرییاسی مدل لریله رقابت ائده بیلمک اۆچون) داها اینکیشاف ائتمیش بیر مدل اولان تی اس ایکس (TSX) آلدی. – 2003 جی ایلده
* آرتان رقابت و طلب لر ایستیقامتینده آکورا مدل لری مکزیکا بازارینا تانیدیلدی. عئینی ایل ایچینده بازارا سورتولن 3 – جو نسیل  آکورا  تی ال (TL) مدلی آمریکادا ان چوخ ساتان لوکس اوتوموبیل اولدو. – 2004 جی ایلده
* آکورا  تی ال مدلی ، ائدموندز. کام طرفیندن "ان بینمه لن واسیطه" سئچیلدی. عئینی ایلین سونلاریندا SH-AWD تکنولوژیاسیلا  چیخاریلان آکورا آر ال ساتیشا تقدیم ائدیلدی. – 2005 جی ایلده 
* اوزون سورن ساتیشا چیخارما ایستراتیژیالاری سونوندا هوندا ، چین بازارینا تانیدیلدی. – 2006 جی ایلده
* ژاپون ایچ بازاریندان گلن طلب لری قیمت لندیرن هوندا فیرماسی آکورا مدل لرینین ایچ بازاردا دا ساتیشا تقدیم ائدجه یینی آچیقلادی. – 2008 جی ایلده

## آکورا مدل لری
* آکورا  ام دی ایکس
* آکورا  آر دی ایکس
* آکورا  آر ال
* آکورا  تی ال
* آکورا تی اس ایکس
* آکورا سی اس ایکس
* آکورا آر اس ایکس

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری
آگریز

**آگریز  **( روسجا: Агрыз ) روسيهنین تاتاریستان جومهوریتینده يرلشن بير شهردير.
## بیرده باخ
روسيه شهرلرینین سیاهیسی

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاتاریستان شهرلری
آی‌گون کاظیم‌اوا

**آی گون علی اصغر قیزی کاظیم اوا** (دوغوم : 26 ژانویه 1971 ، باکی) آذربایجانین مشهور موغنّی سی ، بسته کاری ، پاپ موسیقی چی سی و آکتریساسی دیر. آذربایجان رئسپوبلیکاسینین امکدار آرتیستی دیر.

## حیات
آی گون کاظیم اوا 1971 – جی ایل ژانویه آیینین 26-دا آنادان اولموشدور.آذربایجان پوپ موسیقی سی تاریخینده ان پارلاق اولدوزلاردان بیری دیر. دیگر قادین موغنّی لرله مقایسه ائتدیکده اونون آلبوم لاری اؤلکه ده ان بؤیوک میقداردا ساتیلیر. ایلک دفعه حرفه ای (professional) صحنه یه 1988 – جی ایل "باکی پاییزی" یارشماسی ایله چیخمیش دیر. و ایلک قران پرینی (qran prini) ده اورادا قازانمیش دیر. 1989 – جو ایله یورمالادا کئچیریلمیش بین‌الخلق کونکورسدا ، 1992 – جی ایلده "آسیا داوسی" ، 1996 – جی ایلده ایستانبول دا کئچیریلمیش بین‌الخلق یاریشمانین لاورئاتی (laureatı) اولموشدور.2000 – جی ایلده اوچ نومیناسی یا اوزره قراند مکافاتینا لایق گؤرولموشدور. ایلین موغنّی سی ایلین کنسرتی – "آی گون بیر گون" ایلین موفق (hit) ماهنی سی – "گئجه لر" 2001 – جی ایلده آی گون یئنی دن اوچ نومیناسی یا اوزه قراند مکافاتینا لایق گؤرولموشدور. ایلین موغنّی سی ایلین هیت ماهنی سی - Я и ты- ایلین کنسرتی – "Я девушка восточнaя" آی گون کاظیم اوانین ایندی یه کیمی 10 (اونا) یاخین سولو کنسرتی اولموشدور. بونلاردان 1999 "آی گون بیر گون"، 2000 – جی ایلده "Я девушка восточная" ، 2001 – جی ایلده "قیری عادی شوو" ، 2006 – جی ایلده مسکوادا محتشم یوبیلی کونسرتینی سؤیلمک اولار. ایندی یه کیمی 15 دیسکی ایشیق اوزو گؤرموشدور. 2001 – جی ایلده آی گون کاظیم اوا آذربایجان رئسپوبلیکاسینین امکدار آرتیستی آدینا لایق گؤرولموشدور.

آی گون کاظیم اوا آذربایجان دان کنار کنسرت لر ده وئریر. اونلاردان ان مشهورو 2006 – دا مسکوادا دؤولت کرمل ساراییندا تشکیل اولونان کنسرت دیر. بوندان ساوایی ، کاظیم اوا آذربایجاندا یئتیم اوشاقلار اۆچون خیریه کنسرتی لری ده تشکیل ائدیر.

2005 – ده آی گون کاظیم اوا رئجیسسور عاریف قاضی یفین "خاری بولبول لر" موسیقی لی فیلمین بوش رولوندا چکیلیب.

حال حاضیردا آی گون کاظیم اوا "Best Model of Azerbaijan" مسابیقه سینین رهبری دیر.

## آلبوم لار
* سئوگی گوللری (1997)
* ای منیم دونیام (1999)
* آی گون (2000)
* سئودیم (2001)
* سون سوز (2004)
* سئوه رن می ؟ (2005)

## خاریجی کئچیدلر
* آی گون کاظیم اوا آزارکشلر سایتی
* ام پی تری - لر Mp3-az.com سایتیندا
* شکیل لری 

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی موغنی‌لر
آیاز کندی

** آياز ** کندی موغان‌شهر شهریستانی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
آياز کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 98 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر شهریستانی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
* موغان شهر سایتی 
*موغان‌شهر شهریستانی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آیباستی

**آیباستی** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۴٬۱۴۵نفر اهاليسي وارمیش.
## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
*تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آی (زامان)

**آی**—آیین یئر اطرافیندا فیرلانماسی واختی ایله تقریباً باشا-باش گلن و ایل سایارلاردا ایش‌لدیلن زامان اؤلچو بیریمی دیر.

چاغداش ایل سایارلاردا آی ۳۶۵ و ۳۶۶ گۆن داوام ائدیر و بیر ایلین ۱۲-ده اوْلاراق قبول ائدیلیر.

یئنی آزربایجان تورک‌لری‌نین ایل‌لیگی‌نین آی‌لاری سیرا ایله عیبارتدیر:

## قایناقلار
بؤلمه:تقویم
آیدین (شهر)

**آیدین** ( *EYE-din*; )، تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بیر بؤیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۱۲ اینجی ایلد ۱۹۵٬۹۵۱ نفر اهالیسی وارمیش.
## قایناقلار

* 
* Blue Guide, Turkey, The Aegean and Mediterranean Coasts (), pp.&nbsp;353–54.
* Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World (), p.&nbsp;61.

## ائشیکه باغلانتی

* 

* Aydın Nazilli
* Ancient Coins of Tralles at wildwinds.com

* Newspaper "Aydin", 1874- .  Bilingual Greek and Turkish (arabic script) . Aydin, 1875 

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آیدین‌لو

**آیدین‌لو** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين هوراند بؤلگه‌سینين دیکله قصبه سی  نده يئرلشيب .  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  ۲۰۲ نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناقلار

بؤلمه:هوراند بؤلگه‌سینین کندلری
آیقرچمن سفلی

آیقرچمن علیا کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نینمرکزی
بولومو نده اولان مئیدان چای قصبه سی (مئهران رود قصبه سی) نده یئرلشیب. 
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 9 عائیله و60 نفر اهالی یاشاییرمیش.
### موقعیت
آیقرچمن علیا نین هوا وضعیتی داغلی و سرین دیر .بو کندین یاخیندا اولان داغلاغ سهند داغیدیر کی بو کنده گوزل منظره وئریب. 

## قایناق‌لار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:گونئی اوجان چای قصبه سی