open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایقلیم دییشیکلیگی

بندانگشتی|دونیا لیق ایستیلشمه
**ایقلیم دییشیکلیگی**،  قلوبال یوخسا دونیالیق ایستیلشمه ، یئرده هاوا دا و اوقیانوس لاردا دما نین قالخماسی دیر. بو دما قالخماسی ندنی اینسان لارین نفت ، قاز ، داش کؤمۆرۆ یاندیرماق و اورمان لاردا چوخلی آغاج کسمک دیر. ۱۷۵۰ میلادی ایلیندن بو یانا یئرین دماسی اورتالیق ۱° درجه سیلیسیوس یوخسا سانتی قراد قالخمیش. بیلیم اینسان لاری دئیرلر کی ۲۱۰۰ ایلینه دک یئرین دماسی ۲° سانتی قراد دا دک قالخاجاق. بو دما قالخماسی بوزلارین اریمسینه و اورمان لارین یانماسینا اوزون سورج قوراقلیق و گؤل و چای لارین قورولماسینا ندن اولور. و اینسان یاشاییشین ائتکیلئیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Met Office: Climate Guide – UK National Weather Service
* Global Climate Change Indicators  – NOAA
* Up-to-the-second assessment of human-induced global warming since the second half of the 19th century  – Oxford University
تائوئیزم

بندانگشتی|یین یانق نومادی
**تائوئیزم**  یوخسا **دائوئیزم** (道教) بیر نووع اینانج  یوخسا یاشایئش اوچون دۆشۆنجه دیر . بو اینانج ۲۵۰۰ ایل  اؤنجه چیندن باشلامیش. تائوئیزم ایندی بیر فلسفه دیر . تائو یوخسا دائو 道 او گۆج دور یوخسا یول دور کی تائوئیزم دۆشۆنۆرلر کی دۆنیا دا اولان بۆتۆن شئی لر دۆزلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* BBC religions – Taoism
* 
* 
* Early Taoist texts – Chinese Text Project
* FYSK Taoist Culture Centre Database
* Patheos Library – Taoism
* Tao Directory 
* Taoist Texts at the Internet Sacred Text Archive
* Wikipedia of Taoism
* Collection: "Daoism/Taoism"  from the University of Michigan Museum of Art
توبا

بندانگشتی|توبا
**توبا** () بیر نوع ساز دیر.

## قایناقلار

## External links

* The International Tuba-Euphonium Association
* International Tuba Day
* Tubenet Sean Chisham's popular Tubenet discussion forum
* Brass-Forum.co.uk UK based brass discussion forum 
* Brassmusic.Ru — Russian Brass Community 
* Tuba/Sousaphone as blues instruments
* More Thoughts on Tuba
* Official site for the annual TubaChristmas concerts

بؤلمه:موسیقی آلتلری
طاق کسری

**طاق کسری** یا دا **ائیوان مدائن**، مدائن (کتسفون) متروپولوندا بیر تاریخی قصردیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Taq Kasra Online Information Center
* Archent: Taq-i Kisra 
* Global Heritage Fund page on Ctesiphon
* Swiss journalist's photos of Taq-e Kasra in 1970s: "Taq-e Kasra; a Persian archaeological sight outside Persia (Photo)

بؤلمه:هلنیسم
بؤلمه:عراق تاریخی
بؤلمه:ساسانیلر
بؤلمه:انوشیروان
بؤلمه:عراق سارایلاری
بئیسبال

بندانگشتی|بئیسبال
**بئیسبال** () بیر نوع ایدمان دیر. بول (بئیسبال توپو) و بت (بئیسبال آغاجی) بیتکیلی یاشیل یئر ده اوینالینیر ایکی تام آراسیندا اوینالینیر بیر طرف ده کی اوینیان توپو یوخسا بولی آتیر دیگر طرف ده بت نن بولو وورمالی دیر. 

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
* Dickson, Paul. *The Dickson Baseball Dictionary*, 3rd ed. (W. W. Norton, 2009). .
* Fitts, Robert K. *Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game* (Southern Illinois University Press, 2005). .
* Gillette, Gary, and Pete Palmer (eds.). *The ESPN Baseball Encyclopedia*, 5th ed. (Sterling, 2008). .
* Peterson, Robert. *Only the Ball Was White: A History of Legendary Black Players and All-Black Professional Teams* (Oxford University Press, 1992 [1970]). .
* Reaves, Joseph A. *Taking in a Game: A History of Baseball in Asia* (Bison, 2004). .
* Ward, Geoffrey C., and Ken Burns. *Baseball: An Illustrated History* (Alfred A. Knopf, 1996). .

## ائشیک باغلانتیلار

* World Baseball Softball Confederation
* "Baseball". *[[Encyclopædia Britannica]]* Online.
* Baseball Prospectus
* Society for American Baseball Research
* Mister Baseball  European baseball news
* Baseball Heritage Museum at League Park in Cleveland, Ohio
* "Perils of Base Ball Playing", historical perspective on statistics of baseball injuries, *[[Scientific American]]*, July 13, 1878, p.&nbsp;21

بؤلمه:ایدمان
مئیمون چیچگی اپیدمی‌سی ۲۰۲۲

بندانگشتی|میمون چیچه یین علامت لر یندن جوش
**میمون چیچگی اپیدمی‌سی** () ۲۰۲۲-جی میلادی ایلده یاییلان بیر نوع مریضلیکدیر. ایلک نیجریه دن اؤز اؤلکه سینه دؤنن بیر بریتانیا لی دان یاییلمیش  ۲۹ آوریل ۲۰۲۲ ده بوندان اؤنجه بو نونوخوشلوغ نیجریه ده یئرلی بیر ناخوش لوق موش بیر سۆره سورا بو نوخوشلوغ دۆنیانین چوخ یئر لرینه یاییلدی (اوروپا ، قوزئی آمریکا ، آفریقا ، آسیا و اوسترالیا) بئله کی دونیا ساغلیق قورومو قیرمیزی وضعیت اعلام ائتدی .

میمون چیچه یی بیر ویروس ایلتهابی دیر. بو ایلتهاب نئچه گۆن ویروسون یانیندا اولدوق دان سورا علامت لرین گؤرسدیر (تب و جوش).

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Monkeypox outbreak – by World Health Organization
* 2022 Monkeypox and Orthopoxvirus Outbreak Global Map – CDC
* Monkeypox Meter – nice graphs and maps, but no source/reference links
* Monkeypox Tracker by BNO News ("This tracker is no longer being updated. The final update was on 11 June 2022.")
* Monkeypox_Public_www.global.health, a case-tracking spreadsheet maintained by the nonprofit Global.Health
قو (اویون)

بندانگشتی|قو اویونو
**قوْ** () چین ده وئی چی کوره دیلینده بادوک و ژاپون دیلینده قو بۇرد یوخسا تاختا اۆستۆنده اوینالی لان اۇیون لاردان ساییلیر. ایکی طرف آراسیندا آغ داش لار و دیگر طرف قارا داش لار . قارا داشلی اولان ایلک حرکت نن اویونو باشلاییر و نوبت نن طرف لر داش لارین حرکت وریر لر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
* History of Go .
* Sensei's Library, a major resource about the game of Go.
اوروج

**اوروج** بللی بیر زامان عرضینده، یئمکدن، ایچمکدن و یا هر ایکیسیندن چکینمه حرکتی‌دیر.

## قایناقلار
پیوه

بندانگشتی|پیوه
بندانگشتی|پیوه

**آبجو** یوخسا **پیوه**   () الکوللی اولان بیر نووع ایچگی دیر. سو ، هۇپ یوخسا شربت اوتی و آرپادان و ییست آدیندا اولان میکروسکوپیک بیر ماده دن دیر . 

## گئچمیشی
۷۰۰۰ ائل میلاددان اؤنجه ایلک اولان پیوه سومر دن قالان یازی لار دا آدی گلمیش سومری لر فرمنتاسیا مئتودون ایلک شانسی اۆزۆندن تاپمیش دیر لار. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* 
* 
*
جمال‌آباد (سالماس)

**جمال‌آباد**- غربی آذربایجان اوستانی‌‌نین ‌سالماس بؤلگه‌سی‌نینکوهسار بؤلومونونچهریق قصبه‌سینده یئرلشن کند.

## اهالیسی
۱۳۸۵ -جی ایل نوفوس ساییمینا اساساً کندده۲۹۲نفر (۵۰ عاییله) یاشاییر. 

## اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
فیلهلنیسم

**فلیو [[هلنیسم]]** یادا **هلنیسم سومک** یونان دیلینده هلنیسملری ایستمک و اونون رویه سینده اولماقدیر.هلنیسم رویه سی بؤیوک اسکندر اؤلوموندن سونرا(323 ایل میلاددان اونجه ده) دونیادا یاییلدی و هلنیسم آرامیلر قارشیسیندا حاکمیت سورمک ایدی.اؤنجه ده سلوکیلر ایمپیراتورلوغو ایراندا هلنیسم رویه سینده حاکم اولموشدولار هابئله سون ایللر پارتیلر ایراندا باش اولوب و یونانی دؤولتلره تابع اولان هلنیسم رویه سیندن اؤز رویه لرین آیردیلار.بو یئنی رویه فیلهلنیسم یا هلنیسم کیمی اولماقدیر.

پارتی دؤولتلری اؤزلرین فیلهلنیسم بیلیب و آرامیلره قارشی حاکمیت سوردولر.

## آد
فیلو یونان دیلینده ایستمک و سومک معناسی وئریر هابئله فلسفه یونانجا دیلیده فیلو سوفوس یا فیلو سوفیا گلیب یعنی علم ایستمک یا علم سون بیر کیمسه و بو معناده مشابه فیلو هلنیسم یانی هلنیسم رویه سین ایستمکدیر.هلنیسم حاکمیتده آرامیلرین ظولمونه قارشی بیر رویه ایدی.هخامنشیلر دونیادا چوخلو ظولملره ال آچیب و چوخلو قیزغینلار، پوریم کیمی سالدیلار و بؤیوک اسکندر میلتلره بیر نجات یولو اولوب و میلتلری آرامیلر الیندن قوتاردی بو اساسدا دونیادا آرامیلره قارشی و یونان و مقدونی دؤلتلره باغلی بیر رویه یاراندی.بو رویه هلنیسم آدلاندی.سون ایللر آیریجا ائللر حاکیم اولوب و اوزلرین فیلهلنیسم یانی هلنیسم رویه سین سون بیر حاکمیت تانیدیردیلار.

## قایناق

## آرتیق اوخو
* Thomas Cahill, *Sailing the Wine-Dark Sea: Why the Greeks Matter* (Nan A. Talese, 2003)
* Stella Ghervas, « Le philhellénisme d’inspiration conservatrice en Europe et en Russie », in *Peuples, Etats et nations dans le Sud-Est de l’Europe*, (Bucarest, Ed. Anima, 2004.)
* Stella Ghervas, « Le philhellénisme russe : union d’amour ou d’intérêt? », in *Regards sur le philhellénisme*, (Genève, Mission permanente de la Grèce auprès de l’ONU, 2008).
* Stella Ghervas, *Réinventer la tradition. [[Alexandre Stourdza]] et l'Europe de la Sainte-Alliance*, (Paris, Honoré Champion, 2008). 
* Konstantinou, Evangelos: ''Graecomania and Philhellenism'', European History Online, Mainz: Institute of European History, 2010, retrieved: December 17, 2012.
* Emile Malakis, *French travellers in Greece (1770–1820): An early phase of French Philhellenism*
* Suzanne L. Marchand, 1996. *Down from Olympus : Archaeology and Philhellenism in Germany, 1750-1970*
* M. Byron Raizis, 1971. *American poets and the Greek revolution, 1821–1828;: A study in Byronic philhellenism*  (Institute of Balkan Studies)
* Terence J. B Spencer, 1973. ''Fair Greece! Sad relic: Literary philhellenism from Shakespeare to Byron''
* Caroline Winterer, 2002. *The Culture of Classicism: Ancient Greece and Rome in American Intellectual Life, 1780-1910*. Johns Hopkins University Press.

## ائشیک باغلانتیلار
*Hellenic Resources Network 

بؤلمه:هلنیسم
بؤلمه:اشکانیلر
بؤلمه:ایران تاریخی
مدائن

**مدائن** (، ) قدیم تیسفون و سلوکیه شاهلیق مرکزلری آراسیندا یئرلشن اسکی بیر متروپول ایدی. ساسانیلر دؤورونده اساسی قویولموش و عربلر، داها سونرا ایسه موسلمانلار طرفیندن تیسفون‌لا باغلی یئرلشیم یئری اولاراق ایستیفاده ائدیلمیشدیر.

## قایناقلار
دؤش سرطانی

بندانگشتی|دؤش سرطانی
**دؤش سرطانی** () بیر نووع سرطان دیر . بشینجی اؤلدۆرۆجۆ سرطان دیر(آغجییر سرطانی ، قارین سرطانی ، قاراجییر سرطانی و باغییرساق سرطانی) ۲۰۰۵ ایلینده ۵۰۲۰۰۰ کیشی(نفر) بو سرطان دان اؤلدۆلر.قادین لاردا أن چوخ اولان سرطان دؤش سرطانی دیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
چین یازیسی

بندانگشتی|چین یازیسی
**چین یازیسی** () ۳۰۰۰ ایل اؤنجه دن بو یازی سیستمی وارمیش چین ده هانزی دئیلیر (汉字/漢字) ژاپون دا کانجی و کوره ده هانجا و ویئتنام دا چو هان. چین یازی سیستمینده هر نوماد بیر کلمه یوخسا سؤزجۆ نو گؤستریر آما الیفبا دا هر نوماد بیر سس دیر.

## قایناقلار
خاراکس

**الکساندریا خاراکس** یادا آرامی دیلده کرخینا. سونراکی آدی آنتیوخیا اسپاسینو.
ایندیکی عراق و ایران مرزینده تاریخی بیر شهر ایدی و بوگون ایرانین خوزیستان اوستانیندا تانینیب. خاراکس پاسینو، جنوب اسکندریه سی یا انطاکیه سوسدا (یونانجا: Ἀντιόχεια τῆς Σουσιανῆς) و آیریجا آدلار ایله تانینیب.

## آراشدیرما
خاراکس کلمه سی اسکی هلنیستی رویه ده اسکی یونانجا دیلدن گلیب. معناسی حصارلانمیش قایا یا محکم دیزج. بوشهر سلوکیلر چاغیندا محکم و آلینماز بیر دیزج ایدی. بو شهرین باشدا آدی الکساندریا (اسکندریه) ایدی و بؤیوک اسکندر بو شهری سوس ئیرینده قورموشدور. سون ایللر بو شهری سئل ویران ائتدی و دؤردونجو آنتیوخوس (اپیفانس) بو شهری یئنی دن قورودو و آدی آنتیوخیا اولدو.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Charax_Spasinu

بؤلمه:هلنیسم
خاراکس (دقیقلشدیرمه)

**خاراکس** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

*خاراکس: بوگونکو عراق دا یئرلشن تاریخی بیر شهر.
*خاراکس (راگیانا): ایرانین رئی شهری‌نین محدوده‌سینده یئرلشن تاریخی بیر شهریمیش.
شیوا

بندانگشتی|شیوا
**شیوا** سانسکریت دیلینده:(शिव) معنی سی یاخچی اولدوز أن گۆجلۆ تانری دیر . شیوا یئر و گؤیی ساخلایان تانری دیر و گوناه لاری دا باغیشلاییر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Shaivism, Peter Bisschop
ایسلام‌آباد (دقیقلشدیرمه)

**ایسلام‌آباد** یوخسا **اسلام آباد** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

*ایسلام آباد: پاکیستان اؤلکه‌سی‌نین پایتختی.
*ایسلام آباد (اورمو)
*اسلام‌آباد(سویوق‌بولاق)
*اسلام‌آباد غرب
*اسلام آباد (خرمدره)
اونورغاسیزلار

بندانگشتی|اونورغاسیزلار
**اونورغاسیزلار** ()اونورغاسی اولمیان حئیوانلارا دئیلیر. حئیوان لارین چوخی اونورغاسیز دیر لار. و بۆتۆن یئرلر یوخسا ایقلیم لرده اولور لار. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
*  Buglife (UK)
* ''African Invertebrates''
جندی‌شاپور

**جندی‌شاپور** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

*جندی‌شاپور (تاریخی شهر)
*جندی‌شاپور (دزفول)
جندی‌شاپور (تاریخی شهر)

**جندی‌شاپور** یوخسا **گندی‌شاپور** بوگونکو خوزیستان اوستانی'نین دزفول بؤلگه‌سی'نده یئرلشن تاریخی بیر شهردیر.

## قایناقلار
خاراکس (راگیانا)

**خاراکس** یوخسا **خاراکس راگیانا** () ایرانین رئی شهری‌نین محدوده‌سینده یئرلشن تاریخی بیر شهریمیش. خاراکس سلوکی و اشکانی بیر شهریمیش کی بوگونکو رئی شهری‌نین یاخینلیغیندا یئرلشمیش‌ایمیش.

## [[هلنیسم]] رویه سی
هلنیسم یادا پارتیلر چاغیندا فیلهلنیسم بو شهری آراکی یا آرادا اولان خاراکس آدلاندیردی چون ایکی خاراکس قورولموشدور بیری خاراکس اسپاسینو یا خاراکس سوسینا آدلاندی بیری آراکی خاراکس اولدو بو شهر سولوکیه و بلخ آراسیندا اولدوغونا گؤره آراکی شهر آدلاندی و هلنیسم رویه سینده بیر بؤیوک پارت پارتیلر چاغیندا اولوب و سون ایللر بلخ و سلوکیه پارتی نین آراسینداکی یئرلره حاکیم اولدو.

## [[عراق]] و [[اراک]]
بو پارت ایسلام حاکمیتینده ایکی بؤلوندو و بیری مدائن یادا کتسفون بؤلگه سی و عرب عراق یا باتی آراکی و بیری عجم عراق یا دا ری یا دوغو آراکی آدلاندی. عرب عیراق آذربایجانین باتی گونی طرفینده و عجم عیراق آذربایجانین دوغو گونی طرفینده یئر آلیب.

عرب عراق بوگون چوخ یئرلره صاحیب اولوب اما عجم عراق(آراکی) آرادان گئدیب.

## آد
خاراکس هلنیستی بیر آددیر و اسکی یونانجا دیلده محکم بیر دیزج یا سینماز بیر قایادیر. بؤیوک اسکندر آرامیلر سولاله سین مغلوب ائتدی و هلنیسم رویه سینده چوخلو شهرلر قورولدو.

## قایناقلار

* 
* 

بؤلمه:اشکانی شهرلری
هانقول

بندانگشتی|هانگۆل
**هانقول** کوره لی لرین رسمی اولان یازیسی گۆنئی کوره ده هانگۆل و قوزئی کوره ده چوسون گۆل دئیلیر . هانگۆل الیفبا کیمین سیستمی وار دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Korean alphabet and pronunciation by Omniglot
* Online Hangul tutorial at Langintro.com
* Hangul table with Audio Slideshow
* Technical information on Hangul and Unicode
* Hangul Sound Keyboard  at Kmaru.com
* Learn Hangul at Korean Wiki Project
آی خانیم (شهر)

**آی خانیم** بوگونکو اؤزبکیستاندا بیر تاریخی شهر ایدی.(یونانجا:Κυρία της Σελήνης) یاکلاشیک تاریخی اوکراتیدیا(Eucratideia) شهری ایدی.

بو شهر هلنیسم چاغیندا باکتریا یونانی دؤولتینین اونجه شهرلریندن ایدی.بؤیوک اسکندردن سونرا هندو یونانی دؤولتلری هیندوستان و اورتا آسیاده حاکمیت سورموشدولر و بو شهر باکتریاده بو دؤولتلره باغلی ایدی.بیرینجی اوکراتید(170-145 میلاددان اونجه) و بؤیوک اسکندر و بیرینجی دیمتریوس بعضی تاریخلرده بو شهرده حکومت ائتدیلر.

## قایناق

## ائشیک باغلانتیلار

*Ai-Khanum, the Capital of Eucratides on Ancient History Encyclopedia
*Ai-Khanoum archaeological site photographs
*Ai-Khanoum and vandalization during the Afghan war page not found
*The Hellenistic Age
*Afghan Treasures
*3-D reconstruction of Ai-Khanoum
*Livius.org: Alexandria on Oxus 
*Afghanistan: Crossroads of the Ancient World Surviving treasures from the National Museum of Afghanistan, at The British Museum, 3 March – 17 July 2011
*"The Forgotten Alexandria" , 2nd film of *[[Eurasia (TV series)|Eurasia]]*

بؤلمه:اوزبکیستان بؤلمه:هلنیسم
پاندمی

**پاندمی** () یونان دیلیندن παν پان δήμος دموس یاییلان مریضلیک لره دئییلیر بیر بؤلگه یوخسا بؤیۆک بیر بؤلگه یوخسا دۆنیالیق . 

دۆنیا ساغلیق قورومون دئدیگی پاندمی بو اۆچ شرط اولاندا اولور.

۱- اینسانلارا یئنی بیر نوخوشلوق اولسون .

۲-اینسانلارا یولوخلامالی و جیدی شکیلده اینسانلاری نوخوش ائتملی.

۳-اینسانلارین ایچینده قولای و دواملی یاییلماسی. 

بیر نوخوشلوقون تک اؤلۆمجۆل اولماسی اونو پاندمی ائتمز اینسانلار آراسیندا صودور ائتمه‌سی ده شرط‌دیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* WHO | World Health Organization
* Past pandemics that ravaged Europe
* Pandemic Influenza at CDC
* European Centre for Disease Prevention and Control
* TED-Education video How pandemics spread.
آلزایمر مریضلیگی

بندانگشتی|آلزایمر
**آلزایمر مریضلیگی** () بئیین مریضلیگی یوخسا نوخوشلوقو دور . گئتدیکجه اینسانین بئیین سلول لارین اؤلدۆرۆر . ایندیه جک آلزایمره هئچ بیر درمانی یوخ دور. چوخ اینسان لار آلزایمر دن اؤلمۆش لر . آلزایمر چوخ دۆشۆنمک ، دانیشماق و حافیظه نی ائتکیلئیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
آغ‌جییر سرطانی

بندانگشتی|آغجییر سرطانی
**آغ‌جییر سرطانی** () آغجییر ده کونترول دان چیخان و حددن آرتیق سلوللارین گؤورمه سی دیر. آغجییر سرطانین ندنی أن چوخ سیقار چکمک دن دیر. ایلده ۱/۸ میلیون اینسان بو سرطان دان اؤلور لر.آغجییر سرطانی أن چوخ اؤلدۆرۆجۆ سرطان نووعی دیر . اؤزللیکله ائرکک لرده بیرینجی اؤلدۆرۆجۆ قادین لاردا ایکینجی اؤلدۆرۆجۆ سرطان دیر. بو سرطانی توتان یوخسا یولوخلانان لارین چوخی اوزون سۆرجده سیقار چکیرمیش لر.ماریجووانا چکن لر داها چوخ بو نووع سرطانا بولاشیر لار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
قاراجییر سرطانی

بندانگشتی|قاراجییر سرطانی
**قاراجییر سرطانی** یوخسا باغیر سرطانی  () قاراجییر سلوللارین حددن آرتیق گؤورمه سیندن اولور . أن چوخ ائرکک لرده اولور ۵۵-۶۵ یاشدا. آفریقانین هپاتیت ب و هپاتیت سی چوخ اولان یئرلرده بو سرطان اوردا داها چوخ اولور. الکول دا باشقا ندنی دیر .چوخ الکولی اولماق اینسان لاری قاراجییر سرطانینا بولاشماسینا ندن اولور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* EASL Guideline
* Liver cancer information from Cancer Research UK
یوغون باغیرساق سرطانی

بندانگشتی|تومور کولورکتال سرطانیندا
**یوغون باغیرساق سرطانی** یوخسا **کولورکتال سرطانی** اینگیلیسجه:(Colorectal cancer)یوغون باغیرساقین کولون یوخسا رکتال بؤلۆمۆنده اولان تومور اوزوندن یوخسا آپاندیکس ده اولان. کولون و رکتال سرطان لاری ژنتیک باخیمیندان بیر دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
باکتریا یونانی دؤولتی

**دیودوت شاهلیغی** یادا **بلخده یونانی دؤولت** اورتا آسیاده 250 - 125 ایل میلاددان اونجه ایللر آراسیندا هلنیسم رویه سینده حاکمیت ایدی.بوگونکو افغانیستان ، اؤزبکیستان ، تورکمنیستان ، تاجیکیستان  و ایران و هیندوستانین بیر بؤلمونده حاکیم اولموشدور.

## هلنیسم شاهلاری

بؤیوک اسکندر دونیادا آرامی لر سولاله سین مغلوب ائتدی و حتی هیندوستاندا پور شاهلیغین مغلوب ادتدی و بوتون دونیادا آرامیلرین ظولمونه قارشی بیر رویه هلنیسم آدیندا قورولدو.بؤیوک اسکندر اؤلومونه اونون حکومتی نئچه یئره بؤلوندو و سون ایللر بو دؤولت سلوکیلر شاعلیغین مغلوب ائدیب و بیرینجی دیودوت یونانی بیر دؤولت باکتریاده قوردو.

هلنیسم میلتلره بیر نجات یولو اولوب و بوتون میلتلر بو رویه نی آرامیلره قارشی قوردولار و باکتریاده یونانی دؤولت میلتلر ایچره چوخ اونملی و گوجلو اولدو.

## قایناق

https://en.wikipedia.org/wiki/Greco-Bactrian_Kingdom

بؤلمه:هلنیسم بؤلمه:اورتا آسیا بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
صاحب‌الامر مسجیدی

**صاحب‌الامر مسجیدی** یادا **شاه طهماسب مسجیدی** تبریز ده یئرلشن تاریخی مسجید دیر‌. بو مسجید صفوی دونمینده دوزلیب.
## قایناقلار
سوموک سرطانی

بندانگشتی|سوموک توموری
**سوموک سرطانی** یوخسا **سوموک تومورو** اینگیلیسجه (Bone tumor) بیر نوع سرطان دیر. بو سرطان دا سوموک توخوماسی دا سلول لارین حددن آرتیق گؤورمه سی دیر. بو سرطانی اولماسین طبیب لر ایکس - ری و رادیولوژی تست لریندن بیلیر لر.

## قایناقلار

= ائشیک باغلانتیلار =
نثر

بندانگشتی|بیر نثر یازی
**نثر** اینگیلیسجه: (prose) ساده و بزک سیز یازی دیر. بو نووع یازی دا قافیه مصرع و دیگر بزنمه لر یوخدور. بو نووع یازی چوخ یئرلرده ایشله‌نیر بیلیمسل یازی لار دانیشماق لار ، خبرلر ، آنالیز لر و... .نثرین قارشیسیندا نظم دیر . نثر یازیسی رومان لاردا و ناغیللاردا دا ایشله‌نیر. 

## قایناقلار

بؤلمه:ادبیات
جینسی یوللا کئچن مریضلیکلر

**جینسی یوللا گئچن مریضلیکلر** یاخینلاشماقلا اوخان سایریلیقلار یوخسا زؤهروی خسته لیک لر اینگیلیسجه:(Sexually transmitted infection)  سکچوال نوخوشلوقونا بولاشماسینا بو نووع مریضلیک معمول ائرکک قادین سیکیشمه دن(اؤن دن) ، آنال سکس (دالدان) و اورال یوخسا آغییز سیکیشمه سیندن مۆنتقیل اولور.

مریضلیک لر : STI ، ائیدز یوخسا HIV ، هپاتیت ب و... . 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* CDC Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines, 2010
* STD photo library  at Dermnet
* UNFPA: Breaking the Cycle of Sexually Transmitted Infections at UNFPA
* STDs In Color: Sexually Transmitted Disease Facts and Photos
* CDC: Sexually transmitted diseases in the U.S.
باکتریا

**باکتریا** افغانیستانین قوزئینده یئرلشن بلخ ویلایتی‌نین گئچمیش آدی.

## قایناقلار
ماربورق ویروسو

ماربورق ویروسو اینگیلیسجه:(Marburg virus) 
بندانگشتی|ماربورق ویروسو
همورهاجیک تب ویروسو دور . فیلوویریدائو ویروس عائیله سیندن دیر. ایلک آلمان اؤلکه سینین ماربورق شهرینده گؤرۆلمۆش. دۆنیا ساغلیق قورومو بو ویروسو پاتوژن دؤرت ریسک گوروهوندا یازیپ دیر.

## قایناقلار
بلوز

**بلوز** () بیر نووع موزیک فورمی دیر. بو فورم موزیک ۲۰ مینجی میلادی یوز ایلنده آمریکا بیرلشمیش ایلاتلرین ده باشلاندی آمریکانین قارالارین طرفیندن یارادیلمیش بیر نووع موزیک فورمی دور. ایلک بلوز موزیک فورمونا دلتا بلوز دئییلیر میش چوخ میسیسیپی چاییندان باشلامیشدی. آفروآمریکالی لار کی بیر زامان میسیسیپی ده کۆله یوخسا برده میش لر آزاد اولونان سورا ایش تاپماق اوچون قوزئیه گدیرلر و بو فورم موزیکی ده اؤزلرینن آپاریرلار.

## گئچمیشی
ایلک بلوز موزیک فورمی نیو اورلیانز دا ۱۹۰۸ میلادی ایلینده آنتونیو ماقیو I Got the Blues آدینان یاییلدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* The American Folklife Center's Online Collections and Presentations
* The Blue Shoe Project – Nationwide (U.S.) Blues Education Programming
* "The Blues", documentary series by Martin Scorsese, aired on PBS
* The Blues Foundation
* The Delta Blues Museum
* The Music in Poetry&nbsp;– Smithsonian Institution lesson plan on the blues, for teachers
* American Music: Archive of artist and record label discographies
دری سرطانی

بندانگشتی|دری سرطانی
**دری سرطانی**  () بیر نوع سرطان دیر. بو سرطان سلوللارین دری ده کونترول سوز شکیلده گؤورمه سیندن دیر . دری سرطان لارین چوخو اپیدرمیس ده اولور تومور چوخ زامان لار گؤرۆنۆر. اوچ نووع دری سرطانی وار BCC، SCC و ملانوما . بو سرطانین ندنین ۹۰٪ گۆن اشعه سیندن دیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Skin cancer procedures: text, images and videos
قان سرطانی

بندانگشتی|قان سرطانی
**قان سرطانی** یوخسا **لۆسمی** اینگیلیسجه (Leukemia) آغ قان سلولو یوخسا آغ یووار و سوموک ایلیین ده اولور. بو سرطان دا بولاشان آدامین آغ قان سلول لاری چوخ چوخالیر. چوخ ساییدا لۆسمی نوخوشلوقو وار دیر. ALL ، AML ،CLL ، CML . بو سرطانین بدنده اولماسین طبیب لر قان تستی نن بیلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Leukaemia information from Cancer Research UK
نئوپلاسم

بندانگشتی|تومور
**نئوپلاسم** ()  گؤورممه لی یئرده گؤیرن بیر  نووع توخوما دئییلیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
معده سرطانی

بندانگشتی|معده سرطانی
**معده سرطانی** اینگیلیسجه:(Stomach cancer) بیر نوع سرطان دیر. بو سرطان معده نین هر یئرینده اولابیلیر . بو نووع سرطان چوخ اؤلۆمجۆل سرطان لارداندیر. ایلده ۸۰۰ مین نفر بو سرطاندان اؤلۆرلر . بو سرطانا بولاشان لاردان تک ۵٪-۱۵٪ درمان اولابیلیر لر. معده سرطانین ندنی چوخ هلیکوباکترپایلوریا بولاشماسین دان دیر یانمیش ات ، دوزلی بالیق و دوزلی ات ، تورشی لار معده سرطانینا ندن اولابیلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* National Cancer Institute Gastric cancer treatment guidelines
جنگه‌سر (سالماس)

**جنگه‌سر** (فارسجا، جنگ‌سر )  - غربی آذربایجان اوستانی‌‌نین ‌سالماس بؤلگه‌سی‌نینکوهسار بؤلومونون چهریق قصبه‌سینده یئرلشن کند.

## اهالیسی
۱۳۸۵ -جی ایل نوفوس ساییمینا اساساً کندده ۲۳۹نفر (۴۵ عاییله) یاشاییر.

## اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یئرآلما چیپسی

بندانگشتی|یئرآلما چیپسی
**یئرآلما چیپسی** () یئرآلما نین نازیک دوغرانماسی و یاغدا قیزارتماسی نان و دوز و بعضی ادویه قاتماسی دا اولور. چوخ ایسنک اولاراق یئییلیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو

* Banham, Rayner (1977) "The Crisp at the Crossroads", in P. Barker (ed) *Arts in Society*. London: Fontana.
* : Origins of potato chips.
* 

## ائشیک باغلانتیلار
ایسنک

بندانگشتی|ایسنک‌لر
**ایسنک** ( بیر نووع یئمک دیر. 

## قایناقلار
آذربایجان دموکرات حیزبی

**آذربایجان [[دئموکراسی|دموکرات]] حزبی** (Azərbaycan Demokrat Partiyası) ۲۶ نووامبرین ۱۹۹۱ ایلینده تاسیس ائدیلمیش. نخجوان خالق جبهه سینین عوضوو سردار جلال اوغلو طرفیندن تاسیس ائدیلمیش.

## قایناقلار
تاغ

بندانگشتی|تاغ
**تاغ** عربجه (قنطرة) تۆرکیه تۆرکجه سینده (Tonoz) اینگیلیسجه (Vault)  بینا دا اولان گیرده یوخسا باشقا فورم دا تیکین. چفد لارین بیر آرایا ستون لار یوخسا دووار لارنان گلمسیندن تاغ دۆزلیر. ایلک تاغ ایندی کی قیبریس ده بیر نئولیتیک کندیندن خیروکیتیا دا تاپیلمیش.

## قایناقلار
بلقیس آققاله

**بلقیس‌ آققاله** تۆرکیه تۆرکجه سینده (Belkıs Akkale)  ۱۹۵۴ ایلین می آیین ۱۷ دوغولموش ، تۆرکیه میلت موزیکین اوخوجوسو دور.

## آلبوم لاری

* 1977 *Kaldır Nikabını* (Özaydın)
* 1978 *Gam Elinden* (Kervan)
* 1980 *Dostlara Selam* (Yağmur)
* 1982 *Dadey* (Yağmur)
* 1983 *Sağolun* (Yağmur)
* 1984 *Türkü Türkü Türkiyem 1* (Sembol)
* 1985 *Türkü Türkü Türkiyem 2* (Sembol)
* 1986 *Güvercinim* (Midas)
* 1988 *Nerdesin* (Midas)
* 1989 *Gönül Telinden-1* (Midas)
* 1991 *91'e Merhaba* (Midas)
* 1991 *Türküler Bizden Dinlemek Sizden* with Hülya Süer and Güler Duman (Bonus)
* 1992 *Ayrılığı Türkülere Sor/Yemen Yolu* (Güvercin)
* 1992 *Kaynana / Vay Bana* (Raks)
* 1992 *Ezgi Şöleni 2* with İzzet Altınmeşe (Ulus Müzik)
* 1993 *Seher Bülbülü* (Dünya)
* 1994 *Ezgi Şöleni* with İzzet Altınmeşe (Ulus Müzik)
* 1994 *Ben de Yoruldum* (Ulus Müzik)
* 1994 *Geri Gelmiyor / Al Yanaklım* (ASM)
* 1996 *Seher Yıldızı* with Arif Sağ (Güvercin)
* 1999 *Barış Türküsü* (Güvercin)
* 2000 *Özlenenler, Vol. 1* (A1 Müzik)
* 2009 *Nağmeger / Kaldır Mihrabını* (Anadolu)
* 2014 *Türküler Bizi Anlatır - 1 / Teberik* (Buz)
 

## قایناقلار
تورکیه‌نین فولکولور موسیقی‌سی

تۆرکیه میلت موزیکی تۆرکیه تۆرکجه سینده (Türk halk müziği)

تۆرکیه میلتینین یئرلی یوخسا محلی اولان موزیک فورمو . بو موزیک چوخ آنادولو ، اوروپا و آسیا نین قدیم عثمانلی تورپاقلارین دان ائتکیلنمیش. 

## تۆرکیه میلت موزیک فورموندا اوخوجولار لیستی

عبدالرحمن تاریقچی  

علی اکبر جیجک  

علی فوات آیدین  

علی اؤزۆتمیز  

آلتین گۆن  

عاریف ساغ 

آشیق فیمانی  

آشیق ویسل شاتیر اوغلو  

آشیق سۆممانی  

آشیق ریحانی  

بابا زولا  

بدیا آکار تۆرک  

بلقیس آققاله  

برننا مک کریممون    

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## قایناقلار

*
بؤیرک سرطانی

**بؤیرک سرطانی** یوخسا **بؤیرک [[نئوپلاسم|تومور]]<nowiki/>و** اینگیلیسجه (Kidney tumour) بیر نووع سرطان دیر. بو سرطان بؤیرکده اولان سلول لاردا جورلنیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
تکنو

Techno ist cool.

**تکنو** () بیر نووع الکترونیک دانس موزیک دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Techno Live Sets - The #1 resource for Techno sets
* "From the Autobahn to I-94: The Origins of Detroit Techno and Chicago House"  – reminiscences in 2005 by techno and house innovators
* Sounds Like Techno – online historical documentary produced by the Australian Broadcasting Corporation (ABC)
* Techno from past years  – Oldie but goldie classic techno sets
ادوارد اسنودن

ائدوارد اسنودن اینگیلیسجه (Edward Snowden) ۱۹۸۳ ژوئن آیین ۲۱ دوغولموش 

آمریکا بیرلشمیش ایلاتلرین میلی گۆونلیق آژانسینا ان اس ای (NSA) یۆکلنیجی اولاراق ایشلمیش سورا بو اورقانین یوخسا قورومون ایطیلاعاتین یایمیش بو ایطیلاعات چوخ گیزلی میش لر . ایندی اسنودن موسکودا اولور.

## قایناقلار
پیمانکار

**پیمانکار** یوخسا **یۆکلنیجی**  آندلاشما اۆزۆنن ایش گؤرن بیر شخص یوخسا شیرکته دئییلیر. 

## قایناقلار
اوتوموبیل لاستیکی

بندانگشتی|تایر
**اوتوموبیل لاستیکی** یوخسا **[[اوتوموبیل]] تکری** اینگیلیس اینگیلیسجه (Tyre) آمریکا اینگیلیسجه (Tire) بیر اۆزۆک ماده لر دیر کی تکرین دؤورون توتور. قدیم تایر لرین یانیدا تیوب دا ایشلنر دی آما ایندی تایر لرین چوخو تیوب لس دیر لر. تایر لر دوغام یاشام اوچون تهلوکه لی دیر لر اؤزللیکله تایر فاکتورلاری هاوا نی بولاشدیریر لار‌.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* National Highway Traffic Safety Adm "Tire Safety" Brochure 
* U.S. Government tire rating and maintenance site.
توری بلک

**توری بلک** () ۱۹۸۸ دوغولموش . آمریکالی پورنوقرافی فیلم اویونجوسو دور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 
*
اومانیسم

بندانگشتی|اومانیسم
**اومانیسم** یوخسا **اینسانچیلیق** () بیر فلسفه یوخسا دۆنیایی دۆشۆنمک یولو دور. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* ''American Humanist Association''
* ''International Humanist and Ethical Union''
* ''Humanists UK''
بئیین کورتکسی

بندانگشتی|بئیین
**بئیین کورتکسی** یوخسا **سربرال کورتکسی** اینگیلیسجه (Cerebral cortex) بئیینین ان اؤنملی یئری دیر. اینسان لاردا بئیینین ان گئنیش یئریدیر. بئیین کورتکس موختلیف یئرلری موختلیف ایش لر گؤرور. بئیین کورتکسی بئیینین نازیک و بؤیۆک یئری دیر . بئیینین حافیظه ده ، دیقت ده ، دانیشماق دا ، دۆشۆنمه ده و آییق اولماق دا چوخ اؤنملی رول اویناییر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* 
* "The primary visual cortex", Webvision: Comprehensive article about the structure and function of the primary visual cortex.
* "Basic cell types", Webvision: Image of the basic cell types of the monkey cerebral cortex.
* Cerebral Cortex - Cell Centered Database
سکولاریسم

**سکولاریسم** یوخسا **سکولاریتی** یعنی دین دن و دینی قوروم لاردان آیری اولماق. هر شئی ده دین قوروم لاریندان حوزه علمیه، مسجید ، کیلیسا و باشقا دین قوروم لاریندان آیری اولماق اؤرنک یاسا یوخسا قانون دا شریعت دن آیری قانون یوخسا یاسا قورماق .

## سکولار اؤلکه لر
تۆرکیه ، فرانسه ، شوروی ، آمریکا بیرلشمیش ایلاتلری ، آذربایجان جومهوریتی ، قازاقیستان و... .

## دینی اولان([[تئوکراسی]]) اؤلکه لر
ایران ، افغانیستان ، پاکیستان ، سعودی عربیستان ، یمن و... .

## قایناقلار

## قایناقلار

* Iain Benson "Considering Secularism"
* Steven Kettell, *[https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-898 Secularism and Religion]*,  Oxford Research Encyclopedias.

بؤلمه:سیاست
علمیه حوزه‌سی

**علمیه حوزه‌سی** یا **علمیه حؤوزه‌سی** بیر نووع دینی اولان مدرسه دیر ایسلام دۆنیا سیندا اؤزللیکله شیعه آراسیندا کی اوردا ایسلامی مسائل اؤرگدیر لر. ایران أن اؤنملی علمیه حوزه سی قوم شهرینده دیر. عراقدا نجف باشقا اؤنملی اولان حوزه لر مشهد ، تهران و ایصفاهان دیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Towards an Understanding of the Shiite Authoritative Sources
*Hawza Ilmiyya, Qom, Iran 
*Research centre of Hawza Ilmiyya, Qom, Iran 
*
*Imam Hossain University (Howza)
*Alqaem Institute 
*Hawza - Advanced Islamic Studies
ایدئالیسم

**ایدئالیسم** اینگیلیسجه (Idealism)  بیر نووع فلسفه دیر. بو فلسفه اساسیندا  واقعیتین سون  طبیعتی ایده آل دیر‌. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 
* 
* 
* A. C. Grayling-Wittgenstein on Scepticism and Certainty
* Science and Health with Key to the Scriptures by Mary Baker Eddy: idealism in religious thought
* Idealism and its practical use in physics and psychology 
* 'The Triumph of Idealism', lecture by Professor Keith Ward offering a positive view of Idealism, at Gresham College, 13 March 2008 (available in text, audio and video download)

بؤلمه:فلسفه
پلورالیزم

**پلورالیزم** یوخسا **چوخچولوق** () بیر نوع فلسفی دوشونجه‌دیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
* Goodman, Nelson, 1978, *Ways of Worldmaking*, Hackett, , paperback
یاش آیریمچیلیقی

**یاش آیریمچیلیقی** () شخصلر آراسیندا یاشلاری اساسیندا تبعیضه دئییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 2005 issue of the ''Journal of Social Issues'' Thematic journal issue devoted to empirical and theoretical research on Ageism.
* Ageism – Discrimination Against Age A Knol examining Ageism and social attitudes against different age groups.
* Age Discrimination at Work: Wellpoint/Blue Cross
* Age discrimination laws by the BBC
* Age discrimination statistics for the UK, Europe and the world
* Ageing at work EU-OSHA
* Ageism: Stereotyping and Prejudice Against Older Persons Edited scholarly volume of the latest research and theory on Ageism.
* Everyone deserves to be given a chance An essay against Ageism towards teenagers, written by a Canadian adolescent.
* An in-depth look at Ageism by Linda M. Woolfe, PhD, of Webster University
* Article on Older Drivers.
* Ageism In America Detailed report on Ageism from the International Longevity Center.
* 
* Interview with social psychologists Susan Fiske and Mike North about common stereotypes of older people. ()
* 
* Old Lesbians Organizing for Change
* 
* USA Today article examining old and young CEOs about the ages of John McCain and Barack Obama
تومیسم

**تومیسم** () فلسفه ده توماس آکوویناس طرفدارلارینا دئییلیر. توماس آکوویناس یازدیغی کیتاب لار و نظر لری باتی دۆنیاسین قدیم روم یونان دۆشۆنجه لریندن مودرن دۆشۆنجه لرینه هیدایت ائدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Thomas Aquinas' Works in English
* Corpus Thomisticum – his complete works
* Bibliographia Thomistica
* ''The Thomist'', a scholarly journal on Thomism
* Introductory chapter by Craig Paterson and Matthew Pugh on the development of Thomism
*The XXIV Theses of Thomistic Philosophy and commentary by P. Lumbreras, O.P.
* Electronic Resources for Medieval Philosophy
;کیتابلار
* ''Reality: A Synthesis of Thomistic Thought'' by Reginald Garrigou-Lagrange
*
* ''Modern Thomistic Philosophy'' by Richard Percival Phillips, a good introduction on the Thomistic philosophy of nature for students
ناتورالیسم (فلسفه)

**ناتورالیسم** ()  بیر فلسفه دیر . بو فلسفی دوشونجه اساسیندا دوغال حیاتین آراخاسیندا هئچ بیر شئی یوخدور یعنی دوغال حیات دان سورا هئچ بیر شئی یوخسا گرچئک یوخدور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
دادائیسم

**دادائیسم** () بیر آوانقارد اینجه صنعت حرکتی دیر . بیرینجی دونیا ساواشیندا باشلادی و اینجه صنعت حرکت لرینه چوخ ائتکیسی اولدو.

## قایناقلار
## ائشیک باغلانتیلار

*Dada Companion, bibliographies, chronology, artists' profiles, places, techniques, reception
*
*The International Dada Archive, University of Iowa, early Dada periodicals, online scans of publications
*Dadart , history, bibliography, documents, and news
*Dada audio recordings at LTM
* New York dada (magazine), Marcel Duchamp and Man Ray, April, 1921 , Bibliothèque Kandinsky, Centre Pompidou (access online)
*Kunsthaus Zürich, one of the world's largest Dada collections
*"A Brief History of Dada", *Smithsonian Magazine*
*Introduction to Dada, Khan Academy Art 1010
*National Gallery of Art 2006 Dada Exhibition
*Hathi Trust full-text Dadaism publications online
*Collection: "Dada and Neo-Dada"  from the University of Michigan Museum of Art
**Manifestos**
*
*Text of Tristan Tzara's 1918 Dada Manifesto
*Excerpts of Tristan Tzara's Dada Manifesto (1918) and Lecture on Dada (1922)
*Seven Dada Manifestos by Tristan Tzara
پراقماتیزم

**پراقماتیزم** ()  بیر فلسفه دۆشۆنجه سی دیر . بو دوشونجه اساسیندا هر شئی کی ایشۆوه گلیر واقعیت دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

;General sources
*
*
*
*
* 
*

;Journals and organizations
There are several peer-reviewed journals dedicated to pragmatism, for example
* Contemporary Pragmatism, affiliated with the International Pragmatism Society
* European Journal of Pragmatism and American Philosophy, affiliated with the Associazione Culturale Pragma (Italy)
* Nordic Studies in Pragmatism, journal of the Nordic Pragmatism Network
* Pragmatism Today, journal of the Central European Pragmatist Forum (CEPF)
* Transactions of the Charles S. Peirce Society, journal of the Charles S. Peirce Society
* William James Studies, journal of the William James Society

بؤلمه:فلسفه
بایکار بایراکتار قیزیل‌آلما

**بایکار بایراکتار قیزیل‌آلما** () تۆرکیه‌نین ایلک و بایراکتار شیرکتین ده ایلک اولان جت موتورلی ایها سی دیر بو جت موتورلی ایها میوس پروژه سی اولاراق دۆزلمکده دیر و ۲۰۲۳ جک ایلک اوچوشون گؤسترجک .

## قایناقلار
سوررئالیسم

بندانگشتی|سوررئالیسم
**سوررئالیسم** () ۱۹۲۰ ده باشلانمیش بیر کۆلتۆر و اینجه صنعت حرکتی دیر . بو حرکت اوروپا دا بیرینجی و ایکینجی دونیا ساواشین آراسیندا گنیشلنمیش.  ۱۹۱۷ ایلک دفعه قوییلامه آپولینیئر یازی سینده سوررئالیسم آدین ایشلتمیش.  

## قایناقلار

بؤلمه:ادبیات
سوفیستلر

**سوفیست** اینگیلیسجه (Sophist) یونانجا (σοφιστής)  سوفیست لر ۴-۵ یوز ائل میلاددان اؤنجه قدیم یونان دا اؤگرتمن میش لر سوفیستین معنی سی ده اؤگرتمن اولماق یوخسا بیلیمجی اولماق دیر . سوفیست لر فلسفه ده ، ایدمان دا ، سایبیل یوخسا ریاضی ده موزیک ده و بلاغت ده چوخ باشاریلی میش لار. سوفیست لرین نیهیلستی دۆشۆنجه لری وار دیر. سوفیست لر اصل ده هر شئی رد ائدیرمیش لر .

## بؤیۆک سوفیست لر
گورگیاس ، پروتاقوراس ، پرودیکوس ، هیپیاس ، تراسیماچوس، لیکوفرون، کالیکلس ، آنتیفون ،کراتیلوس.

## ائتیمولوزی
سوفوس یعنی عاقیل یوخسا دۆشۆنه جکلی اینسان هومر چاغیندان  اؤنجه باشاریلی آدام معنی سینده میش. باشاریلی ارابه سورن لر ، پیکر تراش و ساواش چی لارا سوفوس دئیلیرمیش.

## سوفیست چیلگین سونو
سوفیست لر سوقراط و باشقا بؤیۆک فیلسوف لارین یانیندا دوام ائده بیلمه دیلر سوقراط بو تاریخی اولان سؤزنن کی من بیلیرم هئچ بیلمیرم سوفیست لرنن قارشی لاشدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Plato's Dialogue: Sophist 
*A new theory referring to the theory of Gorgias
*
*
پروتاقوراس

**پروتاقوراس** یونانجا (Πρωταγόρας) اینگیلیسجه (Protagoras) (۴۹۰-۴۲۰ میلاددان اؤنجه) سوقراط دان اؤنجه یاشییان فیلسوف و بلاغت تئوریسینی . پروتاقوراس بیر سوفیست میش افلاطون پروتاقوراسی سوفیست اولارق تانیتدیرمیش پروتاقوراس دیالوگ کیتابیندا.

## قایناقلار

* 
* 

بؤلمه:یونانلی فیلسوفلار
مرکانتلیزم

**مرکانتلیزم** یوخسا **تیجارتچیلیک** ()  بیر ایقتیصاد تئوریسی دیر . اوروپا دا ۱۶-۱۸ یوز ایله جک وار اولان بیر ایقتیصاد سیستمی میش. مرکانتلیزم ترمین یوخسا ایصطلاحین مارکوس دو میربائو ایشلتمیش ۱۷۹۴ ایشلتمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Thomas Mun's ''Englands Treasure by Forraign Trade'' 
: Adam Smith's *Wealth of Nations*

بؤلمه:ایقتیصاد
فیزیوکراسی

**فیزیوکراسی** اینگیلیسجه :(Physiocracy) فرانسه لی ایقتیصاد چی فرانسوا کنه بو ایقتیصاد تئوریسینین بیناسین قویموش . بو ایقتیصاد سیستمینده دوولت لر ایقتصادی سیاست لرین طبیعت یوخسا دوغال نان امر ائدیر لر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* The Physiocrats – In Our Time – BBC Radio 4, 2013

بؤلمه:ایقتیصاد
کلاسیک ایقتیصاد

**کلاسیک ایقتیصاد** اینگیلیسجه (Classical economics) ایلک مودرن ایقتیصاد مکتبی دیر. بو مکتبی دۆزلدن لر آدام اسمیت ، ژان باپتسته سای ، دیوید ریکاردو ، توماس مالتوس، جان ایستوارت میل. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Classical economics, *Encyclopædia Britannica*

بؤلمه:ایقتیصاد
کینزی ایقتیصاد

**کینزی ایقتیصاد** اینگیلیسجه (Keynesian economics) یوخسا **کینزینچیلیک**  جان ماینارد کینزین ایقتیصادی تئوریسی کینز دئییر کی کاپیتالیسم ایقتیصاد سیستمی یاخشی بیر سیستم دیر . بو سیستم ده میلت اؤز ایش لرینه گؤره پول قازانیر لار.

## اساس ایده لری
۱-جینس بازاری ایشلری و اورتیمی یوخسا تولیدی کونترول ائدیر .

۲- اولوملو دور کی بعضی آدام لار ایش دالیسیجاق اولارکن گینه ایشسیز قالالار.

۳- پول ساخلاماق دا آرتیش جک سرمایه قویماقا هیدایت ائتمیر لر میلتین پول ساخلاماق و سرمایه قویماق آراسیندا سئچمک حق لری وار دیر.

۴- پول اۆستۆنده اولان ایقتیصاد جینس دئییشمک سیستمی نن فرقلی دیر. 

۵- پول میقداری تئوریسی او زامان اولوملو دیر کی هئچ بیر ایشسیز اولمیا.

۶-ایقتیصاد بازاریندا سرمایه قویان لار داورانیشینا حاکیم اولان کینز دئدیگی کیمین حیوانی روح دور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* "We are all Keynesians now" – Historic article from ''Time'' magazine, 1965
نیهیلیسم

**نیهیلیسم** () فلسفه ده دۆنیانی هئچ بیلمک و لاتین دیلینده  هئچ معنی سینده دیر . نیچه باخیشیندا نیهیلیسم یعنی دۆنیا اولان دئیر لر هئچ اولوپ لار یوخسا دۆنیادا اولان دئیرلرین ذاتا هئچ اولماسی دییر.  تاریخ ده ایلک نیهیلیسم دۆشۆنجه سینده اولان گورگیاس قدیم یونان لی سوفیست دیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Nihilist Abyss  
* Friedrich Nietzsche, ''Thus Spake Zarathustra'', translated by Thomas Common
* "Nihilism"  in the *[[Internet Encyclopedia of Philosophy]]*
* ''Fathers and Sons'' by Ivan Turgenev
* "Moral Skepticism", section "Skeptical Hypotheses" in the *[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]*
* "In the Dust of This Planet", *[[Radiolab]]* podcast on nihilism and popular culture
* "Nihilism", *[[In Our Time (radio series)|In Our Time]]*, BBC Radio 4 discussion with Rob Hopkins, Raymond Tallis and Catherine Belsey (Nov. 16, 2000)

بؤلمه:فلسفه
قورگیاس

**قورگیاس** (اینگیلیسجه: Gorgias)(; ; 483–375 BC) گورگیاس بیر فیلسوف و اصل ده بیر سوفیست میش گورگیاسین دۆشۆنجه لری نیهیلیسم یوخسا دۆنیانی هئچ بیلمک دیر . افلاطون یونانلی فیلسوف گورگیاس آدیندا بیر کیتابی وار. گورگیاس رادیکال بیر شکیل ده هر شئین اولماسین اینکار ائدیر دی‌.

## قایناقلار
اوتریش مکتبی

**اوتریش مکتبی** یوخسا **اوتریش ایقتیصادی** () () بیر ایقتیصاد دۆشۆنجه سی دیر. بو دۆشۆنجه ده اینسانلارین تک تک  گؤردوک لری ایشلر اۆستۆنده دیر. بو مکتب ۱۹ یوز ایلین سون ایللرینده و ۲۰ یوز ایلین ایلک ایللرینده وین اوتریشده میش .بو دوشونجه اوتریش ایقتیصادچی لارینداندیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Understanding Austrian Economics by Henry Hazlitt 
* 

بؤلمه:ایقتیصاد
ایستیخدام، پول و فائیز تئوریسی

**ایستیخدام ، پول و فائیز تئوریسی** اینگیلیسجه (*The General Theory of Employment, Interest, and Money)* جان ماینارد کینزین کیتاب آدی بو بیلیم کیتابین ایقتیصاد سیاستینه چوخ ائتکیسی اولموش بو کیتاب چوخ اؤنملی کینزین چوخ بیر اؤنملی اثری ساییلیر. چوخ ائتکیسی ترمینولوژی ده و مودرن بؤیۆک ایقتیصاد شکیلین جورلنمسینده دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Introduction by Paul Krugman to The General Theory of Employment, Interest and Money, by John Maynard Keynes
*Full text on marxists.org
* Reply to Viner, QJE, 1937. A valuable paper in which Keynes restates many of his ideas in the light of criticisms. It has no agreed title and is also known as 'The General Theory of Employment' or as 'the 1937 QJE paper'.
* Foreword to the German Edition of the General Theory/Vorwort Zur Deutschen Ausgabe
* Full text in html5.id.toc.preview. (with ids, table-of-contents, preview, ModelConcept, name-index)

بؤلمه:ایقتیصاد
بؤلمه:کیتابلار
شیکاقو ایقتیصاد مکتبی

**شیکاقو ایقتیصاد مکتبی** () میلتون فریدمن و جورج ایستیقلر بو مکتبین باشچیلاری تانیلمیش لار . بو مکتب لیبرالیزم مکتب لردن ساییلیر بو مکتب ده دوولتین ایقتیصادا قاریشماسینا قارشی دیر لار بئله کی آمریکانین لیبرال دوولتین دن ایقتیصادا قاریشماسینا قارشی دورور دو لار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Thomas Sowell
* The University of Chicago Department of Economics
* Commanding Heights, PBS Documentary, Chicago Against the Tide
* Guide to the University of Chicago Department of Economics Records 1912–1961 at the University of Chicago Special Collections Research Center

بؤلمه:ایقتیصاد
پیمان تبریزی

**پیمان تبریزی ** تبریزین ان بویوک و آدلیم اوخویوجولاریندان بیری ایدی. پیمان 1316دا تبریزده دونیایا گؤز آچدی و گنجلیگینده تهرانا کؤچدو. پیمان،تورک و عرب موسیقیسینه علاقه سی اولدوغو اوچون 50-جی ایللرده بیر اؤنجولوک (نوآوری) ائدرک یئنی بیر سبک و سایاق یاراتدی. پیمان چوخ ایللر تهراندا یاشادی آما هیچ زامان آنادیلینی ، تورک اصالتینی و موسیقیسینی اونودمادی.

## چالیشمالار
پیمان کرجه کؤچور و اؤز ائوینده کاست لرده اوخویوب و اؤزوده کاستلری ساتیردی. پیمان چوخ ماهنیلارین شعرلرین اؤزو دئییردی و معروف عربی، تورکیه ماهنیلارین مئلودیسینین اوستونه تورکجه شعرلر اوخویاردی .پیمان چوخ آلچاق گؤنوللو و تواضعلو ایمیش و هئچ زامان شهرت و رادیو تلویزیون و کنسرت دالیسیجا دییلدی. شعرلری ساده، احساسلی و دویغو دولو ایدی بئلکی عامه مردما آنلامالی اولوردو بواوزدن چوخلو طرفدار و دینلییجی قازاندی. پیمان، صمد نوریان ایله تانیش اوللاندان سونرا داها آدلیم اولدو و موسیقیه داها حرفه ای دوام ائتدی و سونرالار فرزانه نوریان و گیتا ایله ایش بیرلیگی ائتدی کی چوخ باشاریلی اولدو. پیمانین اوخوماقلاری نچه سی گرامافون صفحه سیندن سونرا هامیسی کاستده یاییملاندی و بعضی کاستلرین باشلانغیجیندا حسین باغی آنونس ائدیب.

## ائتکیلدیکلری و تاثیرلری
پیمان تبریز و آذربایجان موسیقیسینده دییشیم یاراتدی و حتی او تای آذربایجانداکی اوخویانلاری دا ائتکیلدی و تاثیر قویدو. بال اوغلان اشرفوو تاثیر گوتورنلر و اونون سایاغیندا دوام ائدنلردن بیری ایدی بئلکی پیمانی سئودیگیندن اوغلونون آدین پیمان قویدو. 

آذربایجان دا فیروز حسین زاده و محمد زارع مراغه ای پیمان دان چوخ تاثیر آلمیشلار.

## 57 اینقیلابیندان سونرا
پیمان 50-جی ایللرین ان باشاریلی اوخویان و اینجه صنعتچی لریندن ایدی آما اوزگونلوکله اینقیلاب دان سونرا چوخلو چتینلیکلره گوره،موسیقی نی بوراخدی و هنری چالیشمالاری دایاندی

## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
داورانیشچیلیق

**داورانیشچیلیق** () بیر سایکولوژیک مئتود دور. بو مئتود دا اینسان لارین گؤردوگی ایشلر کی گؤرۆلونور میلاک دیر . بو مئتود دا اویاران یوخسا انگیزه و یانیت لار یوخسا جواب لارا قولاق آسینیر. گؤرولمیین شئی لر اؤرنک دوشونجه لر بو مئتود دا اؤنملی ساییلمیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*
اویاران

**اویاران** یوخسا **انگیزه** اینگیلیسجه (Stimulus (psychology)) بیر گۆج دئییشمه سی دیر کی بدنین حیس لریندن گلمیش. 

## ایشلنمه
سایکولوزی ده اویارانین ایشلنمه سی 

۱- داورانیشچیلیق دا داورانیش اساسیندا دیر.

۲-آنلاماق مئتودندا آنلاماق اساسیندا دیر.

۳-تجروبی یوخسا یونتیم ده تجروبه اۆزۆنن دیر.

## قایناقلار
مرز

**مرز** و یا **سینیر** یوخسا **دوولت سرحدی**، بیر دوولتین حاکیمیتی اولدوغو توپراقلار و سولارا دوولت سرحدی دئییلیر. ائسکی چاغدا حودود دئییلیرمیش. بو سرحدلر دؤولت‌لر اوچون چوخ اؤنملیدیر، بو اۆزدن اینسان اؤتکینده یوخسا تاریخینده سرحدلر اوچون چوخ ساواشلار باش وئرمیش و چوخ سایی دا اینسانلار اؤلموشلر، چون بیر دوولتین نه قدر سرحدلری گئنیش اولورسا او قدر قایناقلاری چوخ اولور و ایقتیصادی و اوردو گوجونا دا تاثیر قویور.

## قایناقلار

بؤلمه:جوغرافیا
اینسانلیق سایکولوژی

**اینسانلیق سایکولوژی** () بیر سایکولوژی باخیش دیر. بو نظریه ۲۰ -جی یوز ایل ده بعضی تئوری لارا یانیت اولاراق آدلانمیشدیر. زیقموند فرویدون سایکو آنالیتیک تئوریسی ، بوروش فردریک ایسکینرین داورانیشچیلیق تئوریسی ، آبراهام مازلو اوچونجو گوج سایکولوژی ده اولاراق یاد ائتمیش. اینسانلیق سایکولوژی مکتبی ۱۹۵۰ ده آبراهام مازلونی اؤزۆنه چکمیش. بو مکتب اینسانچیلیق دؤنمینده اوزه گلمیش. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Association for Humanistic Psychology
* Society for Humanistic Psychology, Division 32 of the American Psychological Association
* University of West Georgia's Humanistic Psychology Program 
* All about Humanistic Psychology
ویرجینیا ایقتیصاد مکتبی

**ویرجینیا ایقتیصاد مکتبی** () بیر ایقتیصادی دوشونجه و ایقتیصادی سیاست دیر. بو دوشونجه ویرجینیا بیلیم یوردوندان باشلامیش ۱۹۵۰_۱۹۶۰ دک چوخ میلتین سئچیمینه دایانمیش و یاسالاما یوخسا ایقتصادی قانون وضع ائتمک. بو مکتب ده آزاد بازار مکتبلریندن ساییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایقتیصاد
ایستوکهولم ایقتیصاد مکتبی

**ایستوکهولم ایقتیصاد مکتبی**  () سوئدجه (Stockholmsskolan) بیر ایقتیصادی مکتب یوخسا دوشونجه سی دیر. بو مکتب ۱۹۳۰ دا نئچه سوئد لی ایقتیصادچی طرفیندن دوزلمیشدیر. بو مکتب چوخ جان ماینارد کینزین دوشونجه لرینه یاخین دیر و بؤیۆک ایقتیصاد مبحثین ده بیر بیرینه بنزر سونوج لارا یئتیشیب لر. اؤزللیکله یایماق و ایستمک (عرضه و تقاضا) تئوریسینده کنوت ویکسل سوئدلی ایقتیصادچی نین یازی لاریندان بیلینیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
*
*Axel Leijonhufvud, The Wicksell Connection , 1979 
*
* Gunnar Myrdal’s Prescient Criticisms of Keynes’ General Theory-by Philip Pilkington
* A Methodolological Issue: Ex-Ante and Ex-Post,Claude Gnos
* Gunnar Myrdal, growth processes and equilibrium theory 
* Rules from Myrdal’s Monetary Equilibrium Adrián de León-Arias 
* Monetary Equilibrium -Claes Henrik Siver Stockholm University 
* 
* Video Gunnar Myrdal lecturing at UCLA 5/4/1966

بؤلمه:ایقتیصاد
سایکوآنالیتیک

**سایکوآنالیتیک** یوخسا **سایکوآنالیسیس** ()  سایکولوژی و داوا درمانلیق (مدیکیل تیراپی) آراسیندا بیر بیلیم دیر. سایکولوژیک مریضلیک لری درمان ائتمک اوچون بیر نووع مئتود دور. بو مئتود ۱۸۹۰ زیقموند فرویدون طرفیندن دوزلدیلمیش دیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* International Psychoanalytical Association (IPA) – world's primary regulatory body for psychoanalysis, founded by Sigmund Freud
* Psychoanalysis – Division 39 – American Psychological Association (APA)
بئیین و عصب جراحلیقی

**بئیین و عصب جراحلیقی** () طیب بیلیمین بیر بوداغیدیر . بو بیلیم بئیین ، اونورغا بئینی و عصب سیستمینده اولان مریضلیک لر و یارالاری درمان ائتمک اوچوندور.

## قایناقلار

بؤلمه:طیب
بیریسل سایکولوژی

**فردی سایکولوژی** یوخسا **بیریسل سایکولوژی** ()  بیر سایکولوژیک متوددور. بو متود وین لی آلفرد آدلر طرفیندن یارادیلمیشدیر. بو مئتود هر اینسانی باشقا اینسانلاردان آیری آراشدیریر. آدلرین مئتودی فرویدون و باشقا سایکولوژیست لره قارشی مئتود دور چوخ اینسان لاری تک تک آراشدیریر و اینسان لارا فروید کیمین موشترک ندن آختارماییر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*International Association of Individual Psychology
*Classical Adlerian Psychology according to Alfred Adlers Institutes in San Francisco and Northwestern Washington 
*Centro de Estudios Adlerianos - Uruguay
*Journal of Individual Psychology
* alfredadler.org
**What is an Adlerian? 
* Regional pages:
**Adlerians in France
**Adlerians in Germany 
**Adlerians in Ireland
**Adlerians in Japan
**Adlerians in Romania
**Adlerians in the UK
**Adlerians in Uruguay
**North American Society of Adlerian Psychology
*  Development of Adlerian Psychology in the 20th Century
*G. J. Manaster/R. J. Corsini, 'Individual Psychology, theory and practice'
*Centro de Estudios Adlerianos - Uruguay
اینجینیوئیتی (هلیکوپتر)

**اینجینیوئیتی**  اینگیلیسجه (Ingenuity (helicopter))  مریخ ده عملیات دا اولان روبوتیک سلولار هلیکوپتر دیر کی ناسانین ۲۰۲۰ ایلیندکی مریخ عملیتیندا اۆچموش دور . 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* NASA Mars Helicopter webpage
* NASA Mars Helicopter flight log
* Mars Helicopter Technology Demonstrator. (PDF) – The key design features of the prototype drone.
* 
* ''Perseverance'' Route Map  — including the flight tracks of *Ingenuity*
* Explore Mars
هلیکوپتر

بندانگشتی|هلیکوپتر ایمداد ایشلرینده
**هلیکوپتر**، **دیک‌اۇچار** یا **ورتوْلیوْت** () بیر نؤوع اوچاق دیر. 

## کئچمیشی
ایلک هلکوپتر شکیلی چینده ۴۰۰ ایل میلاددان اؤنجه اوشاق اویونجاقلاریندا واریمیش.

لئوناردو داوینچی‌ اثرلرینده هلیکوپتر شکیلی وار دیر (۱۴۹۰). ۱۹۳۵-ده فرانسه‌ مۆخترع لوییس بروگت ایلک هلیکوپتری دۆزلتدی. ۱۹۳۶-دا آلمان هنریک فوکئ ایلک ایشه گلن هلیکوپتری جۇرلادی و ۱۹۳۹-دا ایقور سیکورسکی آدیندا آمریکا یاشایان بیر روس ایلک تیجاری و یوخاری ساییدا دۆزلدیلن هلیکوپتری ایجاد ائتدی.

بندانگشتی|روْتور قانادلارینین روْتورا نیسبت نَوسانی

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* "www.helicopterpage.com – How Helicopters Work" Complete site explaining different aspects of helicopters and how they work.
* "Planes That Go Straight Up." 1935 article about early development and research into helicopters.
* "Flights&nbsp;— of the Imagination." 1918 article on helicopter design concepts.
* "Twin Windmill Blades Fly Wingless Ship" *Popular Mechanics*, April 1936
* Silent (Russian-language intertitled) video about the Cheremukhin/Yuriev TsAGI 1-EA pioneer helicopter
* American Helicopter Society
*
سمفونی

بندانگشتی|سمفونی
**سمفونی** اینگیلیسجه (Symphony) اورکسترا اوچون یازیلان موزیک یازیسی دیر . بو موزیک یازیسی بعضاً چوخ اوزون بیر یازی اولور. بو یازی ۳-۴ بؤلۆمه بؤلۆنۆر هر بؤلۆمه بیر حرکت دئییلیر . ایلک حرکت سورعتی و آدی سوناتا فورمو دور. ایکینجی حرکت یاواش اولور . اوچونجو حرکت شئرزو و دؤردۆنجۆ فینال دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  A list of selected major symphonies composed 1800–2005, with composers of 18th, 19th, 20th and 21st century symphonies
* The Symphony – Interactive Guide
* "List of symphonists, mostly active after 1800", compiled by Thanh-Tâm Lê:    

بؤلمه:موسیقی