open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مدنیتلر چاتیشماسی

**مدنیتلر چاتیشماسی** () بیر تئوری دیر. بو تئوری اساسیندا باشقا کۆلتۆر و دینلر ده اولان مدنیتلر پوست سویوق ساواشلاریندا بیر بیر لرینن رقابت چاتیشما و ساواشا چیخارلار. بو تئوری ساموئل هانتینقتون بؤیۆک بیر سیاست بیلیم آدامین طرفیندن مطرح اولونموشدور. بو تئوری اساسیندا تورکیه ایسلام اویقارلیق دان باتی اویقایلیقینا دئییشیر ، ایران و افغانیستان اؤزلرین ایزوله ائدیب لر و ژاپون باتی اویقارلیغین و اؤز اویقارلیغین قاتا بیلمیشدیر

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* "The Clash of Civilizations?" – Original essay from *Foreign Affairs* 1993
* "If Not Civilizations, What? Samuel Huntington Responds to His Critics", *Foreign Affairs*, 1993

بؤلمه:کیتابلار
ساکورا

**ساکورا** () ژاپون دا گیلاس آغاجینا ساکورا دئییلیر . ساکورالار وحشی و اکیلمه شکلینده اولورلار و چوخ دوغو آسیا گؤرۆنۆر لر اؤزللیکله ژاپوندا بو اۆزدن ژاپونون میلی نومادیدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Japanese Cherry Blossom Guide
* Japanese Cherry Blossom Events & Locations 
* Copenhagen Sakura Festival
* Flowering cherry Database, Forestry and Forest Products Research Institute
* Flowering cherry introduction, Forestry and Forest Products Research Institute
* International Cherry Blossom Festival Online, Information about the 300,000 Yoshino cherry trees in Macon, Georgia, and the 10-day celebration held in mid-March
* Vancouver Cherry Blossom Festival, Information about the 37,000 cherry trees in Greater Vancouver (Canada), What's in bloom now, Cherry Scout reports and maps, Cultivar identification.
* Subaru Cherry Blossom Festival of Greater Philadelphia , Information about cherry trees and the annual two-week Subaru Cherry Blossom Festival of Greater Philadelphia.
* Cherry Blossoms Celebration In Japan 
* Cherry Blossoms Celebration Tourism Office Valle del Jerte in Spain
مؤمنون سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**مُؤمنون سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۲۳-جو سوره‌سی‌دیر و ۱۱۸ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
روم سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**روم سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۳۰-جو سوره‌سی‌دیر و ۶۰ آیه‌سی واردیر.

## سوره حاقّیندا
۱۷-جی آیه‌سی خاریج، سوره‌نین هامیسی مکّه‌ده نازیل اولموشدور. ۶۰ آیه‌دیر. ساسانی‌لرله ائدیلن دؤیوشده مغلوب اولموش اولان روملارین (بیزانسلی‌لارین) تکرار غالیب گله‌جکلری ایضاح ائدیلدیگیندن، سوره‌یه بو آد وئریلمیشدیر. 

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
سؤز اؤزگورلوگو

**سؤز اؤزگورلوگو** یوخسا **سؤز آزادلیغی** ()  اینسان دۆشندۆغۆن ، ایده لرین و باخیش لارین دوردورمادان و جزالانمادان دییه بیلسین یوخسا ایفاده ائده بیلسین.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Article19.org, Global Campaign for Free Expression.
* Free Speech Debate , a research project of the Dahrendorf Programme for the Study of Freedom at St Antony's College in the University of Oxford.
* Index on Censorship, an international organisation that promotes and defends the right to freedom of expression.
* Media Freedom Navigator: Media Freedom Indices at a Glance, Deutsche Welle Akademie.
* Special Rapporteur for Freedom of Expression, Organization of American States.
دین اؤزگورلوگو

**دین اؤزگورلوگو** یوخسا **دین آزادلیغی** ()  بیر توپلومسال ده هر اینسان ایسته‌دیگی و سئچدیگی دینه اینانا بیلمگینه دئییلیر  .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Religion and Foreign Policy Initiative, Council on Foreign Relations.
* The Complexity of Religion and the Definition of "Religion" in International Law Harvard Human Rights Journal article from the President and Fellows of Harvard College (2003)
* Human Rights Brief No. 3, Freedom Of Religion and Belief Australian Human Rights and Equal Opportunity Commission (HREOC)
* U.S. State Department country reports
* Institute for Global Engagement
* Institute for Religious Freedom 
* Universal Declaration of Human Rights
* Religious Freedom and the Constitution by Christopher L. Eisgruber, Lawrence G. Sager
* Religious Freedom Publications and Resources from the Anti-Defamation League
* What is Freedom of Religion? booklet
* Religious Freedom Resources from Mormon Newsroom

بؤلمه:دین
ایقتیصادی اؤزگورلوک

**ایقتصادی اؤزگۆرلۆک** () بیر میلتین توپلومسال دا گؤره بیله‌جک ایقتیصادی ایشلری دیر.بو ترم سیاسی ایقتیصاد و ایقتیصاد فلسفه سینده ایشه گلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* John Miller, "Free, Free at Last" in Dollars & Sense magazine
* The Protection Of Economic Rights & Freedoms
زمر سوره‌سی

بندانگشتی|200px

بندانگشتی|سول|زُمَر سوره‌سی
**زُمَر سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۳۹-جو سوره‌سی‌دیر و ۷۵ آیه‌سی واردیر. بو سوره‌نین آیری آدی غُرَف دیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
ایقتیصاد فلسفه‌سی

**ایقتیصاد فلسفه‌سی** () بیر بیلیم اولاراق عوموم ایقتیصادین ، ایقتیصادی داورانیشلار، منطیقی، عدالت، ایقتیصادی دۆشۆنجه‌لرین تاریخی ، منطیقی سئچمک و ... آراشدیریر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Philosophy of Economics (Daniel Little's entry in the *Routledge Encyclopedia of the Philosophy of Science*)
* Philosophy of Economics (Stanford Encyclopedia of Philosophy) by Daniel M. Hausman, notable in the field.

بؤلمه:ایقتیصاد
توپلاشماق اؤزگورلوگو

**توپلاشماق اؤزگورلوگو** () اینسان لارین اؤز دۆشۆنجه لرینی ایفاده ائتمک تبلیغ ائتمک دوام ائتدیرمک و مودافیعه ائتمک ندنی نن سیاسی و ایجتیماعی فعالیغینی یاشاییشه کئچیرتمک اؤزگۆرلۆگۆ دور.

## قایناقلار
دوشونجه اؤزگورلوگو

**دۆشۆنجه اؤزگۆرلۆگۆ** ()  هر اینسانین اؤزۆنه گؤره دۆشۆنجه و باخیش اؤزگۆرلۆگۆدور. دۆشۆنجه اؤزگۆرلوگۆ سؤز اؤزگۆرلوگۆندن آیری‌دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* ''The Bloody Tenent of Persecution'' (1867 reprint) (accessed July 10, 2009, on Google Books)
* ''Dictionary of the History of Ideas'': Academic Freedom
* The Center for Cognitive Liberty & Ethics – a network of scholars elaborating the law, policy and ethics of freedom of thought
* John Bagnell Bury (1861–1927) A History of Freedom of Thought

بؤلمه:دموکراسی
بیرلشمک اؤزگورلوگو

**بیرلشمک اؤزگۆرلوگو** (اینگیلیسجه: Freedom of association، تورکیه تورکجه‌سی: Örgütlenme özgürlüğü، قوزئی آذربایجان تورکجه‌سینده: Birləşmək azadlığı)
بیرلشمک اؤزگۆرلوگو اینسان لارین بیرلشمه لره قوْشولماق و بیراخماق اؤزگۆرلوگو دور و بیرلشمه لرین اۆیه لرینه یوخسا عضوو لرینین ایستدیگ لرینون دالیسیجاق اولماسینا و بیر اۆیه نی قبول ائتمک یوخسا رد ائتمک اؤزگۆرلوگو دور.

## قایناقلار
زخرف سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**زخرف سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۴۳-جو سوره‌سی‌دیر و ۸۹ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
روشنک صابران

**روشنک صابران**  ( دوغوم تاریخی: ۲۸ مهر ۱۳۷۵ گونش هیجری ایلی - دوغوم یئری: رضوی خوراسان اوستانی) ایرانلی بوکس و کاراتا ایدمانچیسی‌دیر.

* تورکیه‌ده کئچیریلمیش اولوسلارآراسی کاراتا کیوکوشین (kwf) اویونلاریندا بورونز مِدالینا نائیل اولوب، ۲۰۱۷-جی میلادی ایلده، منفی ۷۰ کیلوگیرم وزنینده

=کامیابیاں=
*  کک باکسنگ ویٹ 65 میں عالمی چیمپئن شپ - ہندوستان 2016 میں
*  کیوکوشین کراٹے ورلڈ ان باڈی کنٹیکٹ اسٹائل ویٹ 65 - انڈیا 2016 میں
*  کیوکوشین کاتا بین الاقوامی وزن 70 - ترکی میں 2017
*  کیوکوشین کمیٹی بین الاقوامی وزن 70 - ترکی میں 2017
*  70 وزن کی بین الاقوامی کیوکوشین کراٹے کمیٹی - تہران 2016 میں
*  70 وزن کی بین الاقوامی کیوکوشین کراٹے چیمپئن شپ (kwf) - ترکی 2017 میں
* ایران میں 2020 میں مسلسل 64 گھنٹے 27 منٹ تک باکسنگ کا عالمی ریکارڈ قائم کرنا

## قایناقلار
اینسان ، ایقتیصاد و حوکومت

**اینسان ایقتیصاد و حوکومت** () بیر ایقتیصادی اوتریش مکتبینده اولان ۱۹۶۲ ده یازیلمیش بیر کیتاب دیر یازار یوخسا یازیجی ماری روتبارد دیر.
## قایناقلار
جینسی دئوریم

**جینسی دئوریم** () آمریکا باشلانیلان بیر جینسل توپلومسال حرکتدیر. 

## قایناقلار

## آرتیق اوخو

* Fraenkel, Boris (1936). Die Sexualität im Kulturkampf. Erre emme (pub).
* Klepacki, Linda (2008). A Look at the Sexual Revolution in the United States . Focus on the Family Action, Inc. Retrieved 2008-04-20.
* 70's Origin War & Sex  — Seventies Origin History war & sex.
* Richardson, Diane (2000). *Critical Social Policy*, Vol. 20, No. 1, 105–135. "Constructing sexual citizenship: theorizing sexual rights". Sage Journals Online. Retrieved 2008-04-20.
* *[[Time (magazine)|Time]]* (1967-07-07). "The Hippies". Retrieved 2008-04-20.
* Mahdavi, Pardis (2008). *Passionate Uprisings*. Stanford University Press. Retrieved 2021-12-30.
مطبوعات اؤزگورلوگو

**مطبوعات اؤزگورلوگو** یوخسا **مطبوعات آزادلیغی** () دوولتلر طرفیندن خبرچی لری ایشلرینه گؤره جزالاندیرماماق اوچون بیر تعهود یوخسا بویون آلماق دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Canadian Journalists for Free Expression 
* Media Freedom Navigator Media Freedom Indices at a Glance
* Risorse Etiche  Publish and translate articles of independent journalists
* the ''ACTivist'' Magazine
* South East Europe Media Organisation
* ''Banned Magazine'', the journal of censorship and secrecy.
* News and Free Speech – Newspaper Index Blog
* Press Freedom 
* OSCE Representative on Freedom of the Media 
* MANA – the Media Alliance for New Activism
* International Freedom of Expression Exchange – Monitors press freedom around the world
* IPS Inter Press Service Independent news on press freedom around the world
* The Reporters Committee for Freedom of the Press
* Reporters Without Borders
* Doha Center for Media Freedom 
* World Press Freedom Committee 
* Student Press Law Center
* Union syndicale des journalistes CFDT
* Mapping media freedom in Europe
شیطان آیه‌لری

**شیطان آیه‌لری**  یوخسا **شیطانی آیات** () سلمان رشدی طرفیندن یازیلان بیر کیتاب و رومان دیر.

## ایچینده‌کی
بو کیتابین بیر بؤلۆمۆ محمده (ایسلام پیغمبری)گؤره دیر بو کیتاب دا پیغمبره آیه لرین جبرئیل طرفدن یوخ بلکه شیطان طرفدن دئییلیب و بو کی پیغمبرین بعضی اصحابه لرینن ریوایت دیر کی پیغمبر آیه لری ایستدیگی کیمین دئیشیر میش . الواقینی و التبری تاریخچی لر طرفیندن گتیریلمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلاری
* 
*
مال گولشمه‌سی

**مال گولشمه‌سی** یوخسا **مال‌اویونو** () ایسپانیا ، پورتاقال و لاتین آمریکا دا اوینانیلان بیر اسکی اویون دور. بو ایدمان ان بؤیوک ایستادیومو مکزیکین مکزیکو سیتی شهرینده دیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* The Last Arena: In Search Of The Spanish Bullfight—Blog and online resource by British author and former bullfighter Alexander Fiske-Harrison
* David Villena, A Critique of Mario Vargas Llosa’s Putative Justifications of Bullfighting , *Journal of Animal Ethics*
اوز بؤلگه‌سی

**اوز بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی اوز شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۴۰٬۷۳۱  نفر جمعیتی واردیر. 

## ایداری بؤلونوش
* **[[بخش مرکزی شهرستان اوز]]**
** دهستان اوز
** دهستان فیشور
شهر: اوز
* **[[بخش بیدشهر]]**
** دهستان بیدشهر
** دهستان قلات
شهر: کوره

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:اوز بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
سیاسی اؤزگورلوک

**سیاسی اؤزگورلوک** یوخسا **سیاسی آزادلیق** ()  اوچون دئیشیک دۆشۆنجه لر وار 
## سیاسی اؤزگورلوگه گؤره دۆشۆنجه‌لر
۱- لیبرالیزم دئییر اینسان لارین هرسینین اؤزۆنه گؤره اؤزگۆرلۆگۆ وار کی چوخ اؤنملی دیر ، اینسان حوقوقو و آنا یاسا دا تضمین اولان حقلر 
۲-آنارشیزم بۆتۆن دؤولت فورم لارینا قارشی دیر.
۳-موحافیظه کارلار قورولوش لاری کۆلتۆر دن بیلیر لر 
۴-کومونیزم ده دئیلیر کی ایشده چی لر ایستیثمار اولونوب لار.
۵-ناسیونالیزم ده اؤز میلت لرین أن باشدا توتور لار.
۶-توتالیتاریزم ده بیر لیدر یوخسا رهبر میلتینه یاخچی اولان لاری بیلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Alberto Abadie (October 2004). "Poverty, Political Freedom, and the Roots of Terrorism" (PDF). Harvard University and NBER.
* "Brief review of trends in political change: freedom and conflict".
* "Freedom: The Great Gift of the West".

بؤلمه:سیاست
سیویل اؤزگورلوک

**سیویل اؤزگۆرلۆک** یا **سیویل آزادلیق** (، ) دوولت طرفیندن سلب اولونمایان بیر جامیعه ده هر اینسان حاق و آزادلیقلارینا دئییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Court cases involving Civil Liberties held at the National Archives at Atlanta
* Leading Civil Liberties Organizations in the United States
* Rights, Civil Liberties and Freedoms in Russia
* The Cato Institute: Civil Liberties
* USDOJ: Privacy and Civil Liberties Office
ایران سوپر لیگی ۰۲-۱۴۰۱

**ایرانین سوپر لیگی ۰۲–۱۴۰۱** ایرانین سوپر لیگینین ۲۲-نجی دؤورو اولور.
بۇ دؤورده ۱۶ تیم واردیر. ۱۴ تیم گئچمیش دؤوردن و ۲ تیم آزادگان لیگیندن (مس کیرمان و ملوان) بو تورنومنته یول تاپدیلار.
بو مووسومون اویونلاری ۱۴۰۱-ین مورداد آیینین ۲۰-دن (۱۱ آقوست ۲۰۲۲) باشلاندی.

## تیملر

### ایستادیوملار و یئرلر


### تیم‌لرین سایی‌سی هر اوستاندا

### شخصلر و ایدمان گئییملری
نوت: فیفا-نین اویغونلوق قاعیده‌لری اساسیندا بایراقلار میلی تیمی گوستریر. اویونچولار بیدن‌چوخ غیر-فیفا وطنداشلیقینا صاحیب اولا بیلرلر

### باش مشقچی‌لرین دییشیکلیکلری

## خاریجی اویونچولار

اَجنبی اوْیونچولارین سایی سوپر لیگ تیملری اۆچون دؤرد اوْیونچو ایله محدودلاشدیریلیب، اوْ جومله‌دن ای‌اف‌سی اؤلکه‌لریندن اوْلان اوْیونچو اۆچون اوْیون یئری. تیم هر اوْیوندا مئیداندا دؤرد اَجنبی اوْیونچودان، اوْ جومله‌دن ای‌اف‌سی اؤلکه‌سیندن اَن آزی بیر اوْیونچودان ایستیفاده ائده بیلر.
**قالین حرفلرله**: میلی تیمه بوراخیلمیش اوْیونچولار.

;نوتلار

## لیگین جدولی

## نتیجه‌لر

### یئرلر جدولده هر هفته
جدولده هر هفته اویوندان سوْنرا تیملرین مؤوقعلری وئریلمیشدیر. عینی زاماندا دییشکلیکلری قوروماق اۆچون هر هانسی تاخیره سالینمیش اویونلار ایلکین اوْلاراق تعیین اوْلوندوغو تورا داخیل ائدیلمیر، لاکین فوری سوْنرا اوْینانیلان تام اولدوغوندا علاوه ائدیلیر.

#### بیرینجی یئری توتان تیملر

## آمارلار

### اوستون قوْل وورانلار

*As of *

#### هت-تریک

### باغلی قاپی

## تاماشاچیلار

### ائو اویونلاریندا تاماشاچی اورتاسی

### هر هفته‌نین تاماشاچی‌سی

**نوتلار:**Updated to games played on 13 August 2022. Source: Iranleague.ir  Matches with spectator bans are not included in average attendances 

### ان چوخ تاماشاچیلی اویونلار

**Notes:**Updated to games played on 13 August 2022. Source: Iranleague.ir

## هچینین باخ

## قایناقلار

بؤلمه:ایران سوپر لیگینین مووسوملری
ذاریات سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**ذاریات سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۵۱-جی سوره‌سی‌دیر و ۶۰ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
قانلی ایسهال

**قانلی ایسهال** یوخسا **دیزنتری** () بیر نووع مریضلیکدیر. بو ایسهال ندنی شیگلا آدیندا بیر نووع باکتری دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
محدثه حیرت

**محدثه حیرت** آذربایجانلی سینما و تئاتر اویونچوسودور. ۲۰ دئی ۱۳۷۴-جو گونش هیجری ایلینده تبریز شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر.

## اوْینادیغی فیلم‌لر
ائو (۲۰۱۷)

پاسیو (۲۰۱۸)

پازولینی وقتییله (۲۰۱۹)

قابان (۲۰۲۰)

## ائشیگه باغلانتیلار
 imdb Mohadeseh Heyrat

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی سینماچیلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تبریزلیلر
الرحمن سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**الرّحمن سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۵۵-جی سوره‌سی‌دیر و ۷۸ آیه‌سی واردیر. بو سوره‌نین مدنی یا مکی اولماسیندا ایختیلاف واردیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
سیویل جامیعه

**سیویل جامیعه** یوخسا **سیویل توپلوم** ( ) بیر توپلومسال دا اولان اۆچۆنجو عنصر دؤولت دن و تیجارت دن آیری دیر و عا‌ئیله دن و خصوصی اولان لاردان دا. اصلده مدنی جامیعه باغیمسیزدیر و هئچ دؤولته باغلی دئییل.

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار
* LSE Centre for Civil Society 
* UN and Civil Society
* UNEP Global Civil Society Forum.
* Global Environment Facility Civil Society Network
* EU relations with Civil Society
* UK DFID relations with Civil Society
* Civicus – Worldwide Alliance for Citizen Participation
* Global civil society (PCDF).
* One World Trust Database of Civil Society Self-regulatory Initiatives
* Wiser.org – World Index for Social and Environmental Responsibility – formerly www.civilsociety.org.
* Stakeholder Forum for a Sustainable Future engagement in UN stakeholder relations
* International Society for Third-Sector Research 
* Requier-Desjardins Mélanie & Bied-Charreton Marc, 2007. Science and Civil Society in the fight against desertification. Les dossiers thématiques du CSFD. Issue 6. 40 pp. 
* 100 years of trends in international civil society by the Union of International Associations
* Interface journal special issue on civil society and social movements
ذوالفقار

350px|بندانگشتی|ذوالفقار قیلینجی
[350px|بندانگشتی|ذوالفقار قیلینجینی چیگنینه قویاراق [جمل ساواشینا گئدن ایمام علی، روضةالصفا کیتابیندان]]
350px|بندانگشتی|«لافتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار» حدیثی

**ذوالفَقار** (Zülfəqar) ایمام علی‌نین قیلینجی‌نین آدی‌دیر. ذوالفقار سؤزجوگو عربجه‌دیر و فقره‌‌لری (یعنی جیزیقلاری) اولان آنلامیندادیر. آد قویولماسی عیلّتینه گؤره ایمام صادق‌دن بیر روایتده گلیب: «امیرالمومنین بو قیلینج ایله هئچ کیمسه‌سه وورماییب، مگر اوْ شخص دۆنیادا حیاتدان **ایفتیقار** تاپدی (محروم اولدو) و آخیرتده جنّتدن.

ایسلام رسولو ایمام علی‌نین ذوالفقار ایله دؤیوشگنلیگینی گؤررکن سؤیله‌دی: «لا سَیفَ اِلاّ ذُوالفَقار و لا فَتی اِلاّ عَلی.» یعنی: ذوالفقاردان باشقا بیر قیلینج یوخدور و علی‌‌دن باشقا بیر ایگید یوخدور. بعضی کیتابلاردا بئله یازیلمیش: «لا فَتی اِلاّ عَلی و لا سَیفَ اِلاّ ذُوالفَقار»

## قایناقلار

بؤلمه:شیعه
لیر

**لیر** () بیر نووع موسیقی آلتی دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Anglo Saxon Lyres  at Yahoo!Groups
* Ensemble Kérylos a music group directed by scholar Annie Bélis, dedicated to the recreation of ancient Greek and Roman music, and playing instruments reconstructed on archaeological reference. 
* "The Universal Lyre – From Three Perspectives"  Article by Diana Rowan: a survey of three current lyre practitioners and builders – Temesgen Hussein of Ethiopia, Michalis Georgiou of Cyprus and Michael Levy of the United Kingdom.
ساواش فیلی

**ساواش فیلی** اینسان لار چوخ ساییدا حئیوانلار و بیتکی لری اهلیلشدیرمیش لر بو حئیوانلارین بیری فیل دیر اینسان لار بعضی فیل لری ساواش اوچون اؤرگتمیش لر فیل لر اردو عسکرلرین آراسیندا قورخو سالارمیشلار.

## اؤنملی ساواشلاردا اولان
کارتاژ روم ساواشیندا هانیبال آلپ داغلاریندان کئچمک اوچون فیللری ایشلتمیشدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Elephants in Sri Lankan History and Culture 
* Audio interview with John Kistler on war elephants 
* Elephant mystery at ancient Syrian battle solved
* 25 Things You Might Not Know About Elephants
خوزه دئ سن مارتین

**خوزه دئ سن مارتین** () یوخسا تام آدی **خوزه فرانسیسکو دئ سن مارتین موتوراس** (۱۷۷۸ فوریه ۲۵ - ۱۸۵۰ آقوست ۱۷) آرژانتین لی ژنرال و سیاستچی ایدی. آرژانتین ، پرو و شیلینی ایسپانیا دان باغیمسیز ائتمیشدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 

بؤلمه:آرژانتینلی ژنراللار
بؤلمه:آرژانتینلی سیاستچیلر
بختگان بؤلگه‌سی

**بختگان بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی آباده طشک شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۵۱٬۰۰۰ نفر جمعیتی واردیر. 

## ایداری بؤلونوش
* بخش مرکزی شهرستان بختگان
** دهستان آباده طشک
** دهستان بختگان
شهر : آباده طشک
* بخش حنا
** دهستان حنا
** دهستان چاه گز
بؤلوم مرکزی: تم شولی کندی

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:بختگان بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
نیسبی جهتلر

**نیسبی جهتلر** ()، ان یایغین اولان نیسبی جهتلردن، ساغ، سول، اوست (یوخاری) و آشاغی جهتلرین آد آپارماق اولار.

## قایناقلار

بؤلمه:جهت‌لر (هندسه)
قورومساق

**قورومساق** (بعضی یازیلاردا: *قرمساق*) و یا **قورومساغ** یا دا **قواد** یوخسا **قوات** ()، پول قازانماق قارشیلیغیندا جینسی ایرتیباطلاری تأمین ائدن و ایمکان وئرن شخصدیر. قواتلار بو ایشی سکسه گیرمک ایسته‌ین شخصی و سکس ایشچیسینی بیرلشدیره‌رک و یا جینسی ایرتیباط اوچون یئر تأمین ائتمکله ائدیرلر. عوموم فرهنگده، بیر شخصی *قورومساق* و یا *قوات* اولاراق آدلاندیرماق، آشاغیلاییجی و تحقیرآمیز بیر ایفاده کیمی قبول ائدیلیر.

## قایناقلار
ساغ

**ساغ** کلمه‌سی بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

***ساغ**: نیسبی جهتلردن بیری‌دیر، سول جهتی‌نین قارشی‌سیدیر.
*ساغچیلیک: سیاسی یؤنلیش.
ابن حوقل

**محمد بن علی بن حوقَل** یا دا قیساجا **ابن حوقَل**، عرب بیر جوغرافیا بیلَن و سیاح ایمیش. هیجری قمری ۴–جو یوز ایلینده یاشاییرمیش. نصیبین'ده دوغولموش، ۹۴۳ – ۹۶۹ میلادی ایللر آراسی سیاحت ائتمیش. میلادی ۱۰–جو یوز ایلین اۆنلۆ ایسلام یازاری، جوغرافیاچی و تاریخچی‌سیدیر. ۹۷۷ میلادی ایلینده صورة الارض (یئراۆزۆ'نون اۆزۆ) آدیندا اثرینی یازمیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:دوغولدوغو ایل بیلینمز
بؤلمه:١٠-جو میلادی یوز ایلین جوغرافیاچیلاری
مرکزی ایطلاعات تشکیلاتی

**مرکزی ایطلاعات تشکیلاتی** یوخسا **سی‌آی‌ای** () بیرلشمیش ایلاتلرین فدرال دؤولتی‌نین جاسوسو اولاراق قورومودور. بو قورولوش ویرجینیا ایالتینده لانقلئی شهرینده جورج بوش مرکزینده دیر .
## گئچمیشی
ایلک ۱۹۴۷ ایکینجی دۆنیا ساواشیندان سونرا قورولموشدور و سویوق ساواشدا ام آی سیکس (اینگیلیسین جاسوسو قورومو) یاردیمیلا ایشلرین قاباغا آپاردی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* CIA Freedom of Information Act Electronic Reading Room
* Landscapes of Secrecy: The CIA in History, Fiction and Memory  (2011)
* 
* 
* Central Intelligence Collection at Internet Archive
ام‌آی۶

ام‌آی۶ یوخسا **اس‌آی‌اس** () بریتانیا خاریجی ایطلاعات تشکیلاتیدیر. ۱۹۰۹-جو میلادی ایلده قورولموشدور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
*  from the Foreign and Commonwealth Office's website
* BBC interview with MI6 spy. BBC's *The One* show presenter interviews MI6 spy
صف سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**صفّ سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۶۱-جی سوره‌سی‌دیر و ۱۴ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
شهید قویدل ایستادیومو

**شهید قویدل ایدمان ائوی** تبریزین قوزئی طرفینده و منطقه 4 بلدیه بؤلگه سینده امیره‌قیز و ارم محله‌سی آراسیندا قورولان بیر استادیوم یا ایدمان ائودیر. 

بو استادیوم 5 مین نفر توتاشی وار و سکولاری پولاددان تیکیلیب.پالتار چیخالدان یئری ایکی طبقه و طبیعی چیمنی وار. اوچ هکتار یا 30 مین کؤب متیر یئرده و اونملی استادیوم اولاراق.

بو یئرده ایکی بسکتبال و ژیمناستیک اوچون استادیوم قورولور.

## قایناق
فارسیجا ویکی پدیا
سلسیوس

**سلسیوس** یوخسا **درجه سلسیوس** ()  بیر دما اؤلچۆ بیریمی دیر. کاشیفی آندرش سلسیوس سوئدلی آسترونومیست دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*NIST, ''Basic unit definitions: Kelvin''
*The Uppsala Astronomical Observatory, ''History of the Celsius temperature scale''
*London South Bank University, ''Water, scientific data'' 
*BIPM, ''SI brochure, section 2.1.1.5, Unit of thermodynamic temperature''
*TAMPILE, ''Comparison of temperature scales''
فارنهایت

**فارنهایت** ()  بیر دما اؤلچۆ بیریمی دیر .۱۷۲۴ ده آلمانلی بیلیم آدامی دانییل قابرییل فارنهایت طرفیندن یارادیلمیشدیر. فارنهایتین سلسیوس لا ایختلافی بودور :
(C= 5/9 x (F − 32 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* Daniel Gabriel Fahrenheit (Polish-born Dutch physicist) – Encyclopædia Britannica
* "At Auction | One of Only Three Original Fahrenheit Thermometers" *Enfilade* page for 2012 *[[Christie's]]* sale of a Fahrenheit mercury thermometer with some nice pictures
**''Christie's'' press release
*
ملاطغرا

**ملّاطغرا** یا **تبریزلی ملّاطغرا** ویا **تبریزلی طغرا** (فارسجا: **ملّاطغرای تبریزی** یا **طغرای تبریزی**) - هیجری قمری ۱۱-جی عصر صفویلر چاغیندا یاشامیش آذربایجانلی شاعیر و یازیچی‌یمیش. شعرلرینده تخلّوصو **وحشت** دیر.

هیجری قمری تاریخی ایله ۱۰۳۹-جو ایلده یازیلمیش **کلّیّات طغرا** آدلی کیتاب ملاطغرا دان دیر.

## بیر ده باخ

طوغرا

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تبریزلیلر
بؤلمه:شاعیرلر
تکتونیک صفحه‌لر

بندانگشتی|تکتونیک صفحه لر
**تکتونیک صفحه‌لر** () بیر ژئولوژی تئوریسی دیر. بو تئوری یئرین لیتوسفرینین حرکتین آنلادیر بو سورون یئرین اوست قاتیندا اولور (یئر قابوغی و یئرین اتلی قاتین اوست قاتی) لیتوسفر نئچه قاتا بؤلۆنۆر بو قاتلارین بعضی سی چوخ بؤیۆک دور بئله کی بیر کیتا دیر یئرین اتلی قاتین ایستیسی تکتونیک لرین گۆجۆنه قایناق دیر و نه جور ایشلنمه سی ده هله ده بحث اولونور.

## صفحه لر
بندانگشتی|صفحه لر
_بؤیۆک اوقیانوس صفحه سی 

_قوزئی آمریکا صفحه سی 

_اوراسیا صفحه سی 

_آفریقا صفحه سی 

_گۆنئی قوطب صفحه سی 

_هیند صفحه سی

_گۆنئی آمریکا صفحه سی 

_عربیستان صفحه سی 

_کارائیب صفحه سی  

_نازکا صفحه سی 

_اسکوشیا صفحه سی 

_فیلیپین دنیزین صفحه سی 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* This Dynamic Earth: The Story of Plate Tectonics. USGS.
* Understanding Plate Tectonics . USGS.
* An explanation of tectonic forces . Example of calculations to show that Earth Rotation could be a driving force.
* Bird, P. (2003); An updated digital model of plate boundaries.
* Map of tectonic plates .
* MORVEL plate velocity estimates and information. C. DeMets, D. Argus, & R. Gordon.
* 

**فیلملر**
* Khan Academy Explanation of evidence
* 750 million years of global tectonic activity. Movie.
* Multiple videos of plate tectonic movements Quartz December 31, 2015

بؤلمه:جوغرافیا
فیلم دوربینی

**فیلم دوربینی** () بیر نووع فوتوقراف دوربینی دیر. ۱۸۴۵-جی ایلده فرانسیس رونالدز ایلک فیلم دوربینینی یاراتدی.

## قایناقلار
لیتوسفر

بندانگشتی|لیتوسفر
**لیتوسفر** () یئرین برک بؤلۆمۆ یعنی یئر قابوغی و اتلی قاتین یوخسا اورتا قاتین اوستودور . لیتوسفرین آلتی داها ایستی و یوموشاق اولان آستونوسفر دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Earth's Crust, Lithosphere and Asthenosphere
* Crust and Lithosphere

بؤلمه:جوغرافیا
آستونوسفر

بندانگشتی|آستونوسفر
**آستونوسفر** () یئرین اتلی قاتین دا دیر. لیتوسفرین آلتیندا ۱۰۰ - ۳۵۰ کیلومتر قالینلیغیدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* San Diego State University, "The Earth's internal heat energy and interior structure" 

بؤلمه:جوغرافیا
اتلی قات

بندانگشتی|اتلی یوخسا اورتا قات
**اتلی قات** یوخسا **اورتا قات** () یئرین قاتلاریندان بیریدیر.  بو قات یئر قابوغی و یئر چکیردکین آراسیندا داشدان اولان بیر بؤیۆک و ایستی قاتدیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* The Biggest Dig: Japan builds a ship to drill to the earth's mantle – Scientific American (September 2005)
* Information on the Mohole Project

بؤلمه:جوغرافیا
همزه سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**هُمَزه سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۱۰۴-جو سوره‌سی‌دیر و ۹ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
جویم بؤلگه‌سی

**جویم بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی جویم شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲۵٬۰۸۱ نفر جمعیتی واردیر. 

## ایداری بؤلونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:جویم بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بؤیوک اوقیانوس صفحه‌سی

بندانگشتی|بؤیۆک اوقیانوس صفحه سی
**بؤیوک اوقیانوس صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. بو صفحه بؤیوک اوقیانوسون چوخونلوغونو توتور و یئرین أن بؤیۆک صفحه‌سیدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Age of the Ocean Floor
شومالی آمریکا صفحه‌سی

بندانگشتی|قوزئی آمریکا صفحه سی
**شومالی آمریکا صفحه‌سی** ()  بؤیۆک بیر تکتونیک صفحه سی دیر . قوزئی آمریکا نی ، قرینلند ، کوبا ، باهاما آدالارین ، قوزئی دوغو آسیا نین بعضی بؤلگه لرین ، آیسلندین بعضی یئرلری و آزروس بو بؤلگه 76,000,000 km2 بؤیۆکلوگودور .

## قایناقلار
اوراسیا صفحه‌سی

بندانگشتی|اوراسیا صفحه سی
**اوراسیا صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر . بو صفحه بوتون تورک دونیاسین و اوراسیانین چوخونلوغونو توتور.

## قایناقلار
آفریقا صفحه‌سی

بندانگشتی|آفریقا صفحه سی
**آفریقا صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. آفریقا و یانینداکی اوقیانوسو گۆنئی اطلسی توتور . بو صفحه نین یانیندا باشقا کیچیک صفحه‌لر ده واردیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*USGS - Understanding plate motions 
*
جنوبی قوطب صفحه‌سی

بندانگشتی|گۆنئی قوطب صفحه سی
**جنوبی قوطب صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. بو صفحه بۆتۆن گۆنئی قوطب و یانینداکی اوقیانوسو (گۆنئی اوقیانوسو) توتور و ۶۰٬۹۰۰٬۰۰۰ کیلومتر بؤیۆکلۆگۆ دور.

## قایناقلار
هیند صفحه‌سی

بندانگشتی|هیند صفحه سی
**هیند صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. هیندوستان یاریم قاره سیندن استوا خطینه قدردیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
جنوبی آمریکا صفحه‌سی

بندانگشتی|گۆنئی آمریکا صفحه سی
**جنوبی آمریکا صفحه‌سی** ()  بیر تکتونیک صفحه سی دیر. گۆنئی آمریکا قاره‌سینین و اطلس اوقیانوسون بیر بؤلۆمۆن توتور.

## قایناقلار
ناس سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**ناس سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۱۱۴-جو سوره‌سی‌دیر و ۶ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
یئر چکیردگی

بندانگشتی|یئر چکیردکی
**یئر چکیردگی** () یئر اورتاسیندا اولان بیر یئر دیر. ایچ و چؤل بؤلۆمۆنه بؤلۆنۆر. ایچ بؤلۆمۆنده.   C° ۶۱۰۰ و چؤل بؤلۆمۆ ۴۴۰۰ درجه سلسیوس °C ایچ بؤلۆم سیخیلمیش برکدیر و چؤل بؤلۆم مایع دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
یئر قابیغی

بندانگشتی|یئر قات لاری
**یئر قابیغی** (جوغرافی) (اینگیلیسجه: Earth's crust) یئرین ان برک قات یوخسا لایه سی کی یئرین ۱٪ آز حجمین توتوب یئر قابوغی دئییشیک داش لاردان دیر : ماقماتیک یوخسا آذرین داش لار ، باشقالاشیم یوخسا دگرگونی داش لار و تورتول یوخسا روسوبی داش لار .
لیر قابوغون آلتیندا اتلی یوخسا اورتا قات دیر کی بونلارین آراسیندا لیتوسفر وار دیر کی تکتونیک صفحه لره بؤلۆنۆر کی حرکت ده دیر لر.

## قایناقلار
عربیستان صفحه‌سی

بندانگشتی|عربیستان صفحه سی
**عربیستان صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر . عربیستان یاریم آداسین توتور و اوراسیا و آفریقا صفحه لرین آراسیندا دیر.

## قایناقلار
کارائیب صفحه‌سی

بندانگشتی|کارائیب صفحه سی
**کارائیب صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر . بۆتۆن کارائیب بؤلگه سین توتور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Tectonic reconstructions of the Caribbean region
* NOAA Ocean Explorer
* Caribbean Plate formation PDF file
نازکا صفحه‌سی

بندانگشتی|نازکا صفحه سی
**نازکا صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. دوغو بؤیۆک اوقیانوسون دادیر . نازکا پرو اؤلکه سینده بیر بؤلگه دیر.

## قایناقلار

### کیتاب تانیتیمی
*Extreme Science site: "A Lesson in Plate tectonics" The basics explained.
*Galapagos rise junction (map)
*Juan Fernandez and Easter microplate (map)
*Muawia Barazangi and Bryan L. Isacks, "Spatial distribution of earthquakes and subduction of the Nazca plate beneath South America" in *Geology* Vol. 4, No. 11, pp.&nbsp;686–692. [Abstract](https://web.archive.org/web/20120229132304/http://www.gsajournals.org/gsaonline/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0091-7613(1976)4%3C686:SDOEAS%3E2.0.CO%3B2)
*Mark Andrew Tinker, Terry C. Wallace, Susan L. Beck, Stephen Myers, and Andrew Papanikolas, "Geometry and state of stress of the Nazca plate beneath Bolivia and its implication for the evolution of the Bolivian orocline" in *Geology* **24**(5), pp.&nbsp;387–390 [Abstract](https://web.archive.org/web/20120229132313/http://www.gsajournals.org/gsaonline/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0091-7613(1996)024%3C0387:GASOSO%3E2.3.CO%3B2)
*Cahill, T. and B. Isacks (1992). "Seismicity and shape of the subducted Nazca plate." *Journal Geophysical Research* **97** (12)
*James, D. (1978). "Subduction of the Nazca plate beneath Central Peru." *Geology* **6** (3) pp 174&ndash;178
*Martin Meschede and Udo Barckhausen, "Plate tectonic evolution of the Cocos-Nazca spreading center"
اسکوشیا صفحه‌سی

بندانگشتی|اسکوشیا صفحه سی
**اسکوشیا صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر . گۆنئی اطلس و گۆنئی اوقیانوسوندا دیر.

## قایناقلار
فیلیپین دنیزین صفحه‌سی

بندانگشتی|فیلیپین دنیزین صفحه سی
**فیلیپین دنیزین صفحه‌سی** () بیر تکتونیک صفحه سی دیر. فلیپین دنیزینده دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* High-resolution map of Tectonic Plate Boundaries
* Map showing Seismicity of the Earth, 1900‒2012: Philippine Sea Plate and Vicinity United States Geological Survey
حبسدن قاچماق

بندانگشتی|حبس دن قاچماق
**حبسدن قاچماق** () بیر قانونی اولمایان حرکت دیر . حبس ده اولان حبس خانادان قانون سوز قاچیر. بعضی اؤلکه لر بو ایشه آغیر جزا کسیرلر (ایران ، آمریکا بیرلشمیش ایلاتلری و کانادا و...) و بعضی اؤلکه لر ده ده بو ایشی جزالاندیرمیرلار و حبسدن قاچماقی اینسانلارا بیر حق اولاراق تانیر لار (آلمان ، بلژیک و...)

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
رأس‌السرطان مداری

بندانگشتی|رأس‌السرطان مداری
**رأس‌السرطان مداری** ()  بئش اصلی یئر مدارلاریندان بیریدیر . بو مدار یئرین قوزئی بؤلۆمۆنده دیر. بو مدار گئچدیگی یئرلرین چوخو قورو یئرلردیرلر میثال اوچون (بؤیۆک صحراسی ، عربیستان صحراسی ، لوت وکویر ایراندا و...)

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Temporal Epoch Calculations
*Useful constants See: Obliquity of the ecliptic

بؤلمه:جوغرافیا
عربیستان چؤلو

بندانگشتی|عربیستان چؤلو
**عربیستان چؤلو** ()  آسیادا عربیستان یئرلشن بیر چؤل. ۲,۳۳۰,۰۰۰ کیلومتر بؤیۆکلۆگۆدور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Arabian Desert (DOPA)
* Arabian Desert (Encyclopedia of Earth)
رأس‌الجدی مداری

بندانگشتی|رأس‌الجدی مداری
**رأس‌الجدی مداری** () بئش اؤنملی مدارلاردان بیریدیر. استوا نین جنوبوندادیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Temporal Epoch Calculations
* Useful constants" See: Obliquity of the ecliptic
* Montana State University: Milankovitch Cycles & Glaciation
بؤرک‌کئچیرتمک

بندانگشتی|دله دوزلوق
**بؤرک‌کئچیرتمک** یوخسا **باشا بؤرک قویماق** () بیر نووع جورمدور.بو سوچدا بیریسی باشقا یوخسا باشقالارین آللادیر کی اینصاف سیز و قانونی اولمایان پول یوخسا باشقا مال یوخسا ایستدیگین اله گتیره بیلسین. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Association of Certified Fraud Examiners
* Immigration Marriage Fraud Amendments of 1986
* FBI Home page for fraud
* U.S. Department of Justice Fraud Section

بؤلمه:حوقوق
بانک چاپماغی

بندانگشتی|بانک چاپماغی
**بانک چاپماغی** یوخسا **بانک سویغونو** () بیر نووع جورمدور. بو سوچدا اوغرولار بانکین پولون گؤتۆرۆب قاچارلار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* FBI Bank Crime Statistics 2010
* FBI Releases New Bank Robbers Mobile App
ایختلاس

ایختلاس اینگیلیسجه (Embezzlement)

دولتی یوخسا بیر شیرکتین اموالین یا پولون اوغورلاماق یوخسا هدر وئرمک دیر .

ایسلام شریعتینده امانته خیانت ائتمک ساییلیر. آما مودرن یاسا لاردا اوغرولوق ساییلیر. 

## قایناقلار
قیصاص

بندانگشتی|قیصاص اولان یئر لر
**قیصاص** ()عوض چیخماق آنلامیندادیر. گؤز گؤزه قارشی ، قول قولا قارشی و ... و سونوندا جان جانا قارشی.

بیر نووع جزا دیر و یهود دینیندن قالمیش و ایسلامدا  ایجرا اولونور. مودرن یاسالاردا قصاص ائتمک یاساقدیر و بو نووع جزالاری وحشی بیلیرلر.

## قایناقلار

بؤلمه:حوقوق
سوچ

بندانگشتی|سوچ
**سوچ** یوخسا **جورم** () بیر قانونا قارشی اولان حرکت یوخسا ایش دیر. بو قانون یوخسا یاسا بؤلگه سل یا بیر اؤلکه نین یا دا اولوس لار آراسی یاسایا قارشی اولابیلیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 

بؤلمه:حوقوق
مبدا نصف‌النهاری

بندانگشتی|باشلانقیچ مئردیانی
**مبدا نصف‌النهاری** یوخسا **ایلک اوزون خط** () قوزئی قوطب دان باشلاییب اینگیلیسین قرینویچیندن گئچین و گۆنئی قوطب دا سونا چاتان بیر فرضی خط دیر. بو خط دونیا زامانین اؤلچوسودور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* "Where the Earth's surface begins—and ends", *Popular Mechanics*, December 1930
* scanned TIFFs of the conference proceedings
* Prime meridians in use in the 1880s, by country
نصف‌النهار (دقیقلشدیرمه)

**نصف‌النهار** بونلارا ایشاره اولونا بیلر:
* نصف‌النهار
* گؤی نصف‌النهاری
* مبدا نصف‌النهاری
دیه

**دیه** یوخسا **قان دَیَری** ایسلام فیقهینده اولان بیر شرعی حوکمدور. بو اساسدا بیلرک اولمایان جان خیسارت لرینه گؤره دیر. دیه نی دوه حئیوانین دیری ایله اؤلچۆرلر.  حرام آیلاریندا یعنی ذی القعده ، ذی حجه ، رجب و محرم ده دیه دیری آرتیر. بونا فقه ده تغلیظ دئییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Paralysis or blood money? Skewed justice in Saudi Arabia The Guardian (April 5, 2013)
*Blood-money for women, slaves and non-muslims Al-Muwatta, Book 43, Maliki Fiqh
*The Reemergence of Qisas and Diyat in Pakistan, Evan Gottessman, Columbia Human Rights Law Review (1992)
*Islamic Law in Practice: The Application of Qisas and Diyat Law in Pakistan, Tahir Wasti, Y.B. Islamic & Middle Eastern Law (2007)
*The Modern Interpretation of the Diyat Formula for the Quantum of Damages: The Case of Homicide and Personal Injuries, S.Z. Ismail, Arab Law Quarterly, Volume 26, Issue 3, pp.&nbsp;361–379
*When Blood Has Spilled: Gender, Honor, and Compensation in Iranian Criminal Sanctioning, Arzoo Osanloo (2012), Political and Legal Anthropology Review, 35(2), pp.&nbsp;308–326.
*Death Penalty in Saudi Arabia - Diya and Qisas Amnesty International (2008)
*The Reintroduction of Islamic Criminal Law in Northern Nigeria, R. Peters, Study conducted on behalf of the European Commission, Nigeria (2001)

بؤلمه:حوقوق
اؤلدوروش

بندانگشتی|اؤلدوروش
**اؤلدوروش** یوخسا **قتل** () بیر نفر باشقاسینی اؤلدورمک جورمونه دئییلیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Introduction and Updated Information on the Seville Statement on Violence
* The Seville Statement
* Atlas of United States Mortality – U.S. Centers for Disease Control
* Cezanne's depiction of "The Murder" – National Museums Liverpool

بؤلمه:حوقوق
طبیعی و قانونی حاقلار

فیلسوفلار باخیشیندا حق ایکی یئره بؤلونور: **طبیعی حاقلار** و **قانونی حاقلار** (). قانونی حاقلار، طبیعی حاقلار ترسینه عورف و قانوندان قایناقلانیرلار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* The U.S. Declaration of Independence and Natural Rights  from Constitutional Rights Foundation

بؤلمه:حوقوق
بیر رویام وار

بندانگشتی|مارتین لوتر کینگ
**بیر رویام وار** ()  مارتین لوتر کینگین واشینقتون دا لینکولن مئموریال دا ۲۸ آقوست ۱۹۶۳ ده قونوشماسینین عونوانی دیر. مارتین لوتر کینگ بو قونوشمادا گله‌جک اوچون آرزولارین دئمیشدیر. او آرزو ائدیردی کی آمریکا بیرلشمیش ایلاتلرین دئییشیک عیرقلاردان میلتی بیر بیرینین یانیندا باریش دا و خوشلوق دا یاشاسینلار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Full text at the BBC
* Video of "I Have a Dream" speech, from LearnOutLoud.com
* "I Have a Dream" Text and Audio from AmericanRhetoric.com
* "I Have A Dream" speech – Dr. Martin Luther King with music by Doug Katsaros on YouTube
* Deposition concerning recording of the "I Have a Dream" speech
* Lyrics of the traditional spiritual "Free At Last"
* MLK: Before He Won the Nobel  – slideshow by ''Life'' magazine
* Chiastic outline of Martin Luther King Jr.'s "I Have a Dream" speech 
*I Have a Dream Summary (Class 12) 
* I Have A Dream
آیریمجیلیق

**آیریمجیلیق** یوخسا **تبعیض** () بیریسینه بیر اؤزللیگینه گؤره اینصافسیز یوخسا باشقا نووع داورانیش گؤسترمکدیر . بو اؤزللیک جینس ، یاش ، عیرق ، سیاست ، دین و دیل ندنیندن اولابیلیر. دونیالیق اینسان حاقلاری هر نووع آیریمجیلیغا قارشیدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Topics.law.cornell.edu
* Legal definitions
** Australia
** Canada
** Russia
** US
* Discrimination Laws in Europe
* Behavioral Biology and Racism

بؤلمه:حوقوق
علیل‌لیک

بندانگشتی|علیلیک نیشانی
**علیل‌لیک** اینگیلیسجه (Disability) ،علیل اینسان لار بیر تورلو گۆجسوزلوک یوخسا نقص لری اولور. اؤرنک قیچی چولاق اولور یا قولو یا گؤزۆ هئچ گؤرمور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
*
کالاهاری چؤلو

بندانگشتی|کالاهاری صحراسی
بندانگشتی|کالاخاری خریطه سی
**کالاهاری چؤلو** () آفریقانین گۆنئیینده بیر چؤلدور. بو صحرانین ۹۰۰ مین کیلومتر بؤیۆکلۆگۆ دور و بوتسوانا ، نامیبیا ، گۆنئی آفریقا ، زیمباوه و آنقولانین کیچیک بؤلۆمۆ بو چؤلدور. بو چؤل بیراز قورو دور.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
* 

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* "Cry of the Kalahari"
* Kalahari desert's forgotten influence on carbon levels
دوغورقانلیق

بندانگشتی|دوغورقانلیق نرخی
**دوغورقانلیق** () یاشاتماغا بیر دوغال گۆج دور . اینسان لار دا و حئیوان لار دا دوغورقانلیق یعنی دده ننه بالالیابیله لر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* United Nations World Population Prospects, the 2008 Revision, Data on fertility trends worldwide
آنتیک روم فلسفه‌سی

**آنتیک روم فلسفه‌سی** () بیر فلسفه مکتبی دیر. روم فلسفه سی قدیم یونان و هلنیستیک فلسفه سیندن چوخلو ائتکیلنمیشدیر.

## روم فیلسوف لاری
سیسرو (۱۰۶_۴۳ میلاددان اؤنجه) 

فاوورینوس (۸۰_۱۶۰ میلاددان اؤنجه)

سلمنت آلکساندریا (۱۵۰_۲۱۵ میلاددان اؤنجه)

آقوستین هیپو(۳۵۴_۴۳۰ میلاددان اؤنجه)

## قایناقلار

بؤلمه:فلسفه
اورک کئچیردن

**اورک کئچیردن** یوخسا **هوشدان آپاران** () جراحلیقدا اینسانین هئچ آغری بیلمه‌مگی اوچون یوخویا آپاران بیر ماده دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Anaesthetics, BBC Radio 4 discussion with David Wilkinson, Stephanie Snow & Anne Hardy (*In Our Time*, Mar. 29, 2007)

بؤلمه:طیب
مکی سوره‌

**مکّی سوره‌** - قورآن-کریمین مکه شهرینده (مدینه‌یه هیجرتیندن اؤنجه) حضرت محمده نازیل اولان سوره‌لرینه دئییلیر. قورآن-کریمده ۸۶ مکّی سوره واردیر. مکّی سوره‌لر عومومیّتده گۆده اولورلار.

## بیر ده باخ

مدنی سوره‌

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

* حاجی میرزایی، فرزاد، «مکی و مدنی»، در دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
جوزء (قرآن)

[بندانگشتی|[قورآن-کریمین سوره‌لری و جوزءلر]]

**جۆزء** (عربجه: **جزء** یعنی بؤلوم) - قورآن-کریمین اوتوزدان بیرینه دئییلیر: موسلمانلار قورآنی ۳۰ تقریبا موساوی یئره بؤلورلر. بو اوتوز بؤلمه‌نین هر بیرینه بیر جوزء دئییلیر. 

هر جوزء ۴ حیزبه بؤلونور و هر حيزب ایسه ۴ رۇبع-حیزبه (دؤرددن بیر حیزبه) بؤلونور. 

## قورآنین جوزءلری

قورآن-کریمین ۳۰ جوزئه بؤلونمه‌سی آشاغیداکی جدولده گلیبدیر:

## بیر ده باخ

قورآن

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

* دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، جلد۱، صفحه۸۳۶

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
امنزیا

**امنزیا** یوخسا **یاددان چیخارتماق نوخوشلوغو** () طبیب لر بو نوخوشلوغو حافیظه یوخسا یادداشین  داغیلماسی یوخسا الدن گئتمسی بیلیرلر ، بو نوغوشلوقدا اؤنملی اولان سورونلار یاددان چیخیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

بؤلمه:طیب
حافیظه (جانلیلار)

**یادداش** یوخسا **حافیظه** () شخصی اولایلارا ثبت ائتمکدیر . بئیینین ایستیخبارات ساخلاماق گۆجۆ دور .

یادداش ایستیخبارات ساخلاماقدا ایکیه بؤلۆنۆر: ۱- گۆده چاغ یادداش ۲- اوزون چاغ یادداش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Memory-related resources from the National Institutes of Health
زرقان بؤلگه‌سی

**زرقان بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی زرقان شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۵۶٬۱۰۴ نفر جمعیتی واردیر. 

## ایداری بؤلونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:زرقان بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
اوتبک

بندانگشتی|اوتبک
**اوتبک**  () اوستورالیانین اوزاق یئرلرینه دئییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*From this Broken Hill
*Beautiful Australian Outback – slideshow by *[[Life magazine]]*
* Audio slideshow: Outback Australia – The royal flying doctor service. Carl Bridge, head of the Menzies Centre for Australian studies at KCL, outlines the history of the Royal Flying Doctor Service. *The [[Royal Geographical Society#Hidden Journeys|Royal Geography Society's Hidden Journeys]] project*
سوردوروله بیلیرلیک

**سۆردۆرۆله بیلیرلیک** () یعنی بیر حالت یوخسا پروسه دیر کی بیر بیلیرلی قاتدا دوام ائدیر او زامانا جک کی ایستنیلیر.

## قایناقلار
بوداق

**بوداق** یوخسا **دال** () آغاجین بیر پارچاسی دیر کی گؤوده دیه یاپیشمیش و یاپراق لاری ساخلاییر. 

## قایناقلار

بؤلمه:بیتکی
جراحلیق

**جراحلیق** () بیر عملیات دیر کی جراح ایسان یا باشقا حیوانلارئن بدنین دن کسمک ، چیخارتماق ، دئییشمک و ایشله میین لری دۆزلتمک ادییر . جراحلیق ایشین گؤرن لره جراح دئییلیر . جراحلیق بدنین اؤنملی و گرکن یئرلرینده اولور و جراح لار اؤز باشاریلارینان جراحلیق ائدیر لر اؤرنک اورتوپدیا سۆمۆک جراحلیق اوچون دور.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو

* Bartolo, M., Bargellesi, S., Castioni, C. A., Intiso, D., Fontana, A., Copetti, M., Scarponi, F.,  Bonaiuti, D., & Intensive Care and Neurorehabilitation Italian Study Group (2017). Mobilization in early rehabilitation in intensive care unit patients with severe acquired brain injury: An observational study. Journal of rehabilitation medicine, 49(9), 715–722. 
* Ni, C.-yan, Wang, Z.-hong, Huang, Z.-ping, Zhou, H., Fu, L.-juan, Cai, H., Huang,   X.-xuan, Yang, Y., Li, H.-fen, & Zhou, W.-ping. (2018). Early enforced mobilization after liver resection: A prospective randomized controlled trial. International Journal of Surgery, 54, 254–258.  
* Lei, Y. T., Xie, J. W., Huang, Q., Huang, W., & Pei, F. X. (2021). Benefits of early   ambulation within 24 h after total knee arthroplasty: a multicenter retrospective cohort study in China. Military Medical Research, 8(1), 17. 
* Stethen, T. W., Ghazi, Y. A., Heidel, R. E., Daley, B. J., Barnes, L., Patterson, D., &   McLoughlin, J. M. (2018). Walking to recovery: the effects of missed ambulation events on postsurgical recovery after bowel resection. Journal of gastrointestinal oncology, 9(5), 953–961. 10.21037/jgo.2017.11.05
* Yakkanti, R. R., Miller, A. J., Smith, L. S., Feher, A. W., Mont, M. A., & Malkani, A. L. (2019).   Impact of early mobilization on length of stay after primary total knee arthroplasty. Annals of translational medicine, 7(4), 69. 

بؤلمه:طیب
ریکاوری

**ریکاوری** یوخسا **یاخشیلاشدیرماق** یادا **آییلتماق** () خسته خانا لارده بیر بؤلۆم دور. بو بؤلۆمده آنسفزیا سی اولان لار و اۆرک لری کئچمیش لر ساخلانیر لار و اولاری آییلتماغا چالیشیر لار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Ketamine: Emergency Applications(eMedicine.com) - discusses laryngospasm.

بؤلمه:طیب
خاطیره

**خاطیره** اوچرک کیمی فاکتیکی یاشاییش متریالی و سندلی‌لیک اساسیندا یازیلیر. اما اوچرکدن فرقلی اولاراق، خاطیره‌ده کونکرت بیر شخصدن بحث ائتمک محدودیتی یوخدور. خاطیره‌ده اساس شرط مؤلیفین ایشتیراک ائتدیگی، شاهیدی اولدوغو حادیثه‌لری تصویر ائتمکدیر.

## قایناقلار
وارن بافت

**وارن بافت** ()  ۱۹۳۰ آقوست ۳۰ دوغولموش آمریکالی بیر تاجیردیر. 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Berkshire Hathaway official website
* The Buffett
* Buffett Partnership Letters
* Forbes Profile
* 
* Berkshire Hathaway SEC 13F Filings
* 
* 
* 
* 
* 

بؤلمه:آمریکالیلار
ام تئوریسی

**ام تئوریسی** ()  فیزیکی کیچیک پارچاجیقلار اوچون یئنی بیر تئوری دیر . سوپرسیزیم تئوریسینین بیر پارچاسی دیر کی بو ایده نی ائدوارد ویتن طرفیندن وئریلمیش . بو. تئورینی بیلمک اوچون ایسترینگ تئوریسین بیلمسی گرکیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Superstringtheory.com&nbsp;– The "Official String Theory Web Site", created by Patricia Schwarz. References on string theory and M-theory for the layperson and expert.
* Not Even Wrong&nbsp;– Peter Woit's blog on physics in general, and string theory in particular.
سوپرسیزیم تئوریسی

**سوپرسیزیم تئوریسی**  () بو تئوری بۆتۆن پارچاجیق لار و دوغال اولان گۆجلری آراشدیریپ بیلدیرمغه چالیشیر . بو ایشی سوپرسیمتریک ایسترینگ مولدینن گؤرور.

## قایناقلار

بؤلمه:فیزیک
کیملیک

**کیملیک** یا **هۆویّت** بو موریدلره ایشاره ائده‌بیلر؛

* شخصی کیملیک
* ایجتیماعی کیملیک
* میلی کیملیک
* مدنی کیملیک
شخصی کیملیک

**شخصی کیملیک** یا **شخصی هۆویّت** (اینگیلیسجه: personal identity) بیر شخصین زامان ایچینده‌کی بنزرسیز اؤزللیکلریدیر.
باشقا سؤزله، شخصی کیملیک بیر شخصین باخیشلاری، اؤزللیکلری، روحیّاتی و اونو باشقالاریندان فرقلندیرنلره دئییلیر.

## بیر ده باخ

کیملیک

## قایناقلار

بؤلمه:سوسیولوژی
اونوتما

**اونوتما** یوخسا **یاددان چیخما** (اینگیلیسجه: forgetting یا disremembering) شخصین قیسا یا اوزون مۆدّتلی حافیظه‌سینده ساخلانیلان و کوْدلانمیش معلوماتین و بیلگیلرین ایتکیسی و یا دییشدیریلمه‌سیدیر.
یادا گتیرمک، اؤیرنمک و یئنی معلوماتی یاددا ساخلاماق ایله باغلی مۆشکیل‌لر یاشلی اینسانلاردا ان چوخ تۇش گلینن شیکایتلردندیرلر.
تحقیقات گؤستریرکی تمرینین آرتماسییلا حیفظ ائتمک قابیلیّتی آرتیر.

## بیر ده باخ

سایکولوژی

## قایناقلار

بؤلمه:سایکولوژی
بیلگی

**بیلگی** یا **ایطّیلاعات** یوخسا **اینفورماسیون** (اینگیلیسجه: information) مۆجرّد بیر آنلاییشدیر و معلومات وئرمک گۆجونه مالیک اولانی بیان ائدیر و ان اساسی سویّه‌ده حیسّ ائدیله بیلن هر شئیین شرحینی بیان ائدیر. باشقا بیر تعریفله چئوریلمیش دئیتا یا وئریلره بیلگی دئییلیر.

## بیر ده باخ

دئیتا

بیلگی‌سایار

بیلیم

بیلیک

بیلگی تکنولوژیسی

بیلیشیم

## قایناقلار

بؤلمه:اینترنت
بؤلمه:بیلگی‌سایار
ائورن

بندانگشتی|ائورن
بندانگشتی|گئوسنتیریزیم
**ائورن** یوخسا **کائینات** () بۆتۆن چاغ لار اوزای لار و هر شئی دیر . ائورن میلیون لارجا میلیارد لارجا گزه گن اولدوز و بؤیۆک قاز لاری وار دیر بؤیۆک بیر اوزای نان آیریلمیش. آسترونومر لر تلسکوپ لارنان اوزاق قالاکسی لری گؤرۆرلر . 

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* NASA/IPAC Extragalactic Database (NED) / (NED-Distances).
* There are about 10<sup>82</sup> atoms in the observable universe – *[[LiveScience]]*, July 2021.
* ''This is why we will never know everything about our universe'' – *[[Forbes]]*, May 2019.

بؤلمه:نوجوم
نیو آمستردام

**نیو آمستردام** (هولندجه:Nieuw-Amsterdam) اسکی بیر شهر ایدی. بو شهر یئنی هولندین باشکندی سایلیردی. هولندلی لر ۱۶۲۶ ایلینده ایندیکی منهتن بؤلگه‌سی بو شهری قۇردولار. ۱۶۶۴ ایلنده اینگلیسلی‌لر بو شهری آلیب نیویورک آدلاندیردیلار.

## قایناقلار
کیوی (قوش)

بندانگشتی|کیوی(حئیوان)
**کیوی** () نیوزیلند ده یاشایان بیر قانات سیز و اوچابیلمه‌ین قوشدور. بو قوش گئجه‌لر اویاق اولور. کیوی آدی ماوری دیلیندندیر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .

بؤلمه:قوشلار
قاناد

بندانگشتی|قانادلی بیر حئیوان
**قاناد** یوخسا **قانات** () قوش لارین ، اوچاق لارین ، بعضی اوچان حشره لر و ...  بیر پارچاسی دیر. قاناد اوچاماق دا چوخ اؤنملی دیر. قانادسیز قوش لار (کیوی کیمین) اوچابیلمیر لر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*How Wings Work - Holger Babinsky <u>Physics Education</u> 2003

*How Airplanes Fly: A Physical Description of Lift
*Demystifying the Science of Flight – Audio segment on NPR's Talk of the Nation Science Friday
*NASA's explanations and simulations 

*Flight of the StyroHawk wing
*See How It Flies
گئوسنتریزم

بندانگشتی|گئوسنتیریزم
**گئوسنتریزم** یوخسا **گئوسنتریک مودلی** () بیر قدیم یونان قدیم بیلیمسل تئوریسی دیر. بو تئوریده دئییلیر کی یئر دۆنیانین اورتاسیندا و بۆتۆن گۆنش ، اولدوزلار و گزه گن لر یئرین دؤورونه فیرلانیر لار. بو تئوری ۱۶ ینز ایله جک اینانیلیرمیش .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Another demonstration of the complexity of observed orbits when assuming a geocentric model of the Solar System
*Geocentric Perspective animation of the Solar System in 150AD
*Ptolemy’s system of astronomy 
*The Galileo Project – Ptolemaic System
آکاشی کایکیو کؤرپوسو

بندانگشتی|آکاشی کایکو
آکاشی کایکیو کؤرپوسو ژاپونجا (明石海峡大橋)  دۆنیانین أن اوزون کؤرپۆسۆدور. بو کؤپررپۆ هونشی آداسین آوازی آداسینا باغلاییر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Akashi Kaikyo Bridge at Structurae
یاووز سولطان سلیم کؤرپوسو

بندانگشتی|یاووز سولطان سلیم کؤپرۆسۆ
**یاووز سولطان سلیم کؤرپوسو** () ایستانبول بوغازیندا دیر. بو کؤرپو دۆنیانین أن گئنیش یوخسا ائنلی کؤرپوسودۆر .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*