تبریز بیلیم‌یوردو

{{Infobox university
|name            = تبریز بیلیم‌یوردو
|native_name     = 
|image_name      = File:University of tabriz vector blue org.svg|image_size      =
|caption         =
|motto           = 
|mottoeng        = Refinements and Education
|established     = -آذربایجان بیلیم‌یوردو (۱۹۴۶)-تبریز بیلیم‌یوردو (دییشیلدی ۱۹۷۹)
|type            = دولتی
|endowment       = ۵۶٫۰۵ میلیون دولار(دسامبر ۱۰، ۲۰۱۴)
|staff           = ۹۵۷
|faculty         = ۵۳۰
|chancellor      = میررضا مجیدی
|students        = ۱۸٬۰۰۰+
|undergrad       = ۱۳٬۰۰۰+
|postgrad        = ۵٬۰۰۰+
|city            =  تبریز
|country         = ایران
|campus          = شهری  land and  Buildings and Offices
|former_names    = آذربایجان بیلیم‌یوردو (۱۹۴۷–۱۹۷۹)
|affiliations    = CUA
|website         = tabrizu.ac.ir 
|coor            = 
|logo            =
}}

**تبریز بیلیم‌یوردو**،  تبریزده بیر بیلیم‌یورددور کی ایراندا قیدمت باخیمیندان ایکینجی و علمی باخیمدان اونونجو تحصیل اوجاغی ساییلیر کی . بو بیلیم‌یورد ۱۳۲۵-جی گونش ایلینده، سید جعفر پیشه‌وری، آذربایجان میلّی حکومتینین باشچی‌سی، بویوروغو اساسیندا قورولدو.

## آدی
تبریز بیلیم‌یوردونون آد قویماسی بئله‌دیر کی ۱۳۲۵ده (قورولوش تاریخی) ترتیب ایله، «آذربایجان میلّی دارالفنونی»، «آذربایجان خلق اونیورسیته‌سی» و نهایت‌ده «آذربایجان اونیورسیته‌سی» بو  بیلیم‌یوردا سئچیلدی. بیلیم‌یوردونون آدی ۱۳۲۶جی ایلینده  «تبریز بیلیم‌یوردو» و نئچه ایل سونرا «آذرآبادگان بیلیم‌یوردو»نا و یئنی‌دن «تبریز بیلیم‌یوردو»نا چئویریلدی کی سونرالاردا «تبریز طب علم‌لر بیلیم‌یوردو» اون‌دان آیریلدی.

## تاریخی
### میلّی حؤکومت دؤوره‌سی
ایکینجی دونیا ساواش‌یندان سونرا، آذربایجان میلی حؤکومتی نین دؤورونده، سید جعفر پیشه‌وری‌نین بویوردوغو اساسیندا، تبریز بیلیم‌یوردونون تؤرمه فیکری باشلاندی. ۱۳۲۴-جی ایلین ۹-جو آیین ۱۰-جو گونو بو دستور وئریلدی. آذربایجان میلّی حکومتی‌نین مجلیسی تصویب ائلدی کی:
# دانیشسرا تیکینتی‌سی‌نی بوشالدیب و گلن ایلده بو ایشه ایختیصاص وئریلسین.
# بیر یاخشی یئر نظرده آلین‌سین و بیر کامیل بیلیم‌یوردونون تیکینتی‌سی و تجهیزاتی اوردا قویولسون.(بو یئر او زامان صاحب دیوان باغی آدلانیردی و رضاشه زامانی اوردا زندان تیکینتی‌سی یارانمیشدی.)
دوکتور جهانشاهلو افشار بو بیلیم‌یوردون باشچی‌لیغینا سئچیلدی و بیر ۷ نفرلیک کومیته درس‌لرین، اوستادلارین و باشقا ایشلری بیر یئره ییغیماق اؤتری قورولدو. ۱۳۲۵-۳-۲۲سینده اصلی تیکینتی‌نین تؤره‌مه‌سی اولجه بیر یادیگار داشین دانیشسرایا قویماق و چاغیریلان‌لار اصل تیکینتی‌نین تؤره‌مه یئرینه گئدمه و بیر یادگار اونون پی‌نین بئتونونا قویماق ایله باشلاندی. ۱ میلیون بیلیم‌یوردون اول مرحله تیکینتی‌سینه و ۱ میلیون جاری هزینه‌لر اؤتری نظرده توتولدو. ۱۳۲۵-۴-۱۰دان ۱۳۲۵-۵-۱۵قدر آد یازدیرما زامانی ایدی. ۱۲-ی اوخویانلار کونکورسوز و اونلار کی ۱۱-ی اوخوموشدولار و یا ایلک دانیشسرانی اوخوموشدولار کونکورلا بیلیم‌یوردونا گئتدیلر. کوکنکور ۶-جی آیدا اولدو و زامانیندا کیلاس‌لار باشلادی. اوندا بیلیم‌یوردو ۳ فاکولته‌دن تشکیل تاپمیشدی:
* طب علم‌لر فاکولته‌سی(۶۰ نفر اویرنجی‌سی وار ایدی و ۶ ایل چکیردی.)
* اکینچیلیک فاکولته‌سی(کی بعضی لر بو فاکولته و حقوق فاکولته‌سین گله‌جکده یارانماسین خبر وئریب و اوندا اولماغینی دوز بیلمیل‌لر.)
* تربیت و تعلیم فاکولته‌سی(۴ یئره بؤلونوردو و هر بؤلومده ۳۰ اؤیرنجی و ۳ ایل چکیردی.)
:* دیل و ادبیات
:* تاریخ و جوغرافیا
:* ریاضیات و قیزیک
:* شیمی و طبیعیات
اوستادلارین تبریزین باش دوکتور، موهندیس و اوستادلارندان سئچیلمیشدی و بیر ریاضیات اوستادی‌دا باکی‌دان گلمیش‌دی. پیشه‌وری دیل و ادبیات اوستادلاریندان ایدی. تورک دیلی(آذربایجان تورکجه‌سی) بوتون ریشته‌لر ایجباری ایدی و بو درسین اوستادی گنجعلی صباحی ایدی. کیلاسلار ناهارچاغی ساعات ۲دن آخشام ۸قدر ایدی. تبریزذه ساکین اولمایان اؤیرنجی‌لره یاتمایئری نظرده آلینمیشدی و بوتون اؤیرنجی‌لره صبحانه، ناهار و شام یئمه‌ک‌لری موفته ایدی. وارهایت قازئت‌ین (غربی آلمان قازئتی) یازدیغی اساسیندا آذربایجان میلّی حکومتی‌نین بیلیم‌یوردا وئردیگی بوتون آزربایحانین بودجه‌سین‌دن، پهلوی دؤورونده، چوخ ایدی.

### پهلوی حکومت دؤوره‌سی
بیر ایلدن آز فعالیت‌دن سونرا، آذربایجان میلّی حکومتی‌نین آرادان گئتمه‌سی ایله، بو بیلیم‌یوردودا نئچه آی تعطیل اولدو. سونرا مصطفی حبیبی و خان‌بابا بیاتی، تهران بیلیم‌یوردونون اوستادلاری و منوچهر اقبال و شفق، ایلین 10-جو آیی تبریزه گلیب و یئنیدن بو بیلیم‌یوردو ایشه سالدیلار.
آذربایجان‌نین میلّی شورادا اولان نماینده‌لری و یوللانان هیئتین چالیشمالار اساسیندا قرار اولدو یئنیدن بیلیم‌یوردو آچیلسین. دوکتور اقبال او زمانین باشباخانی تبریز بیلیم‌یوردونون 13-جو قورولان ایل دؤنومونده دئییب:«13 ایل بوندان اول(1325-10) بیز تبریزه گئتدیک. بیر سیرا افراد اورانین باغلانماسین ایستییردیلر آمّا بیز اؤیرنجی‌لرین تکلیفین آیدین ائتمک اساسیندا  بیلیم‌یوردونون یئنیدن ایشه باشلانماسین ایسته‌دیک.»1225- اؤیرنجی‌لرین گوناه‌سیز اولماق‌لارینا اؤتری بو هیئت تصمیم توتدو کی «1325-10-14 ده بیر کمسیون دوکتور اقبال (بهداری باخانی)، دوکتور حبیبی، دوکتور کاسمی، دوکتور بیانی، صادق‌نژاد (فرهنگ باخانی) و دوکتور رضازاده شفق حضورلاری ایله تبریزده قورولدو و تبریز بیلیم‌یوردونون ایشینه دوام وئرماغی تصویب اولوندو.» نئچه ایل دن سونرا فارس‌لاشدیرما اساسیندا بو بیلیم‌یوردو نون آدی آذرآبادگان بیلیم‌یوردو (فارسجا : دانشگاه آذرآبادگان) نا چئویریلدی.

### ایران ایسلام جومهوریت دؤوره‌سی
ایران اسلام انقلابیندا تبریز یئنه تبریز بیلیم‌یوردو نئچه آی تعطیل اولدو.

## اوستادلار و اؤیرنجی‌لر
تبریز بیلیم‌یوردو 18,000دن چوخ اؤیرنجی‌سی وار کی 841-ی دکترا اؤیرنجی‌سی، 4,780-ی فوق‌لیسانس اؤیرنجی سی دیلر ؛ هم‌ده 500 اوستادی(علمی هیئت اوستادی) وار.

## کئنچنکی باشچی‌لار

## فاکولته‌لر و موسیسه‌لر
تبریز بیلیم‌یوردونون 17 فاکولته، 1 تحصیل‌یئری 1 اولوسلارآراسی پردیسی، 6 آراشدیرما مرکزی واری‌دیر.

### فاکولته‌لر
* فارسجا ادبیات و باشقا دیل‌لر فاکولته‌سی
* ریاضیات فاکولته‌سی
* شیمی فاکولته‌سی
* اکینچیلیک فاکولته‌سی
*اینسان‌سئل و ایجتماع‌سئل علم‌لر فاکولته‌سی
* تربیت‌چیلیق و روان‌شوناس‌چیلیق فاکولته‌سی
* طبیعی علم‌لر فاکولته‌سی
* فیزیک فاکولته‌سی
* برق و بیلگی‌سایار موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
* عومران موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
* میکانیک موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
* ارس اولوسلارآراسی پردیسی
* مال طب فاکولته‌سی
* مرند فنلی و موهندیس‌چیلیک تحصیل‌یئری
* اهر اکینچیلیک فاکولته‌سی
* یئنی فنلر فاکولته‌سی
* ایلاهیّات و ایسلام علم‌لر فاکولته‌سی
* میانا فنلی و موهندیس‌چیلیک تحصیل‌یئری
* موحیط علم‌لر و معمارچیلیق فاکولته‌سی

### موسسیه‌لر
* نوجوم و تطبیقی فیزیک آراشدیرما مرکزی
* تبریز علم آراشدیرما مرکزی
*ایسلام‌سئل-اینسان‌سئل علم‌لر آراشدیرما موسسیسه‌سی
* جوغرافیا آراشدیرما قروپو
* ایجتیماع‌سئل آراشدیرما موسیسه‌سی
* صنعت‌ده ریاضیات

### موکمیل مرکزلری
* فوتونیک موکمیل مرکزی
* مئکاترونیک موکمیل مرکزی
* شیمالی-غربی جوغرافیا موکمیل مرکزی
* مولئکولیار بیتکی ایصلاح موکمیل مرکزی
* بیولوژی موکمیل مرکزی
* یئنی ماده‌لر و تمیز شیمی موکمیل مرکزی

## گئچه‌جک

### بیلیم‌یوردلار
* تبریز طب علم‌لر بیلیم‌یوردو
* ماراغا بیلیم‌یوردو
* بیناب بیلیم‌یوردو

### فاکولته‌لر
* موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
* ادبیات، اینسان‌سئل و ایجتماع‌سئل علم‌لر فاکولته‌سی

## آدلیم اؤیرنجی‌لر و باشچی‌لار

*مهدی باکری — ایران-عراق ساواشی‌نین، ایرانلی ساواش قاهرامانی 
*صمد بهرنگی — ایرانلی اوشاق حیکایه‌لری یازار(مثلا: *[[کیچیک قارا بالیق]]*)
*منوچهر اقبال — تبریز بیلیم‌یوردونون باشچی‌سی و اسکی باشباخان
*یحیی رحیم صفوی —  سپاه باشچی‌سی

*علی سعیدلو— ایران جومهور باشکانی اولوسلارآراسی ایشلر باشکان یاردیمجی‌سی
*غلامحسین سعیدی — یازار و اویون‌یازاری
*فرج سرکوهی — ایرانلی ادبیات تنقیدچی‌سی
*عبدالعلی‌زاده — ایران‌نین اسکی مسکن باخانی

## بیرده باخ
*سهند بیلیم‌یوردو
*شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بیلیم‌یوردلاری

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بیلیم‌یوردلاری