open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
موشتری اویدولاری

موشتری گزه‌گنی اطرافیندا  ۶۲ طبیعی قمر واردیر. موشتری، اویدوسو چوْخ اولماق باخیمیندان بیرینجی  گزه‌گندیر.

## قمرلر
*متیس
*آدراستیا
*آملتیا
*تبه
*آیو(اویدو)
*اوروپا
*قانیمد
*کالیستو
*تمیستو
*لئدا
*هیمالیا 
*لیسیتیا
*ایلارا
*دیا
*کارپو
*اس 2003جی 12
*یوپوری
*اس 2003جی 3
*اس 2003جی18
*اس 2001جی1
*تلیکسینو
*یوانته
*هئلیکه
*اورتوسیه
*لوکاسته
*اس 2003جی16
*پراکسیدیک
*هاراپلیک
*منمه
*هرمیپه
*تیون
*آنانکه
*هرسه
*آیتن
*کاله
*تایقته
*اس 2003جی19
*چالدن
*اس2003جی15
*اس 2003جی10 
*اس2003جی23
*ایرینوم
*اویده
*کالیچور
*کالیک
*کارمه
*کالیرهو
*یوریدوم
*اس2011جی2
*پاسیته
*اس 2010جی1
*کوره
*سیلئنه
*یوکلاده
*اس2003جی4
*پاسیفا
*هئژمونه
*آرچی
*ایزونو
*اس 2003جی9
*اس2003جی5
*سینوپه
*اسپوند
*اوتونو
*مقاکلیت
*اس2003جی2

## قایناقلار

بؤلمه:نوجوم
متیس (قمر)

**متیس ** یوخسا Jupiter XVI, موشتری گزه‌گنین بیر قمریدیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
سویوق‌بولاق بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**سویوق‌بولاق بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو** سویوق‌بولاق بؤلگه‌سینین بؤلوملریندن‌دیر.
قصبه‌لری:
* غربی آختاچی
* غربی مکریان
* شرقی مکریان
## اهالی
بو بؤلومون ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۷۹٬۶۹۷نفر(۳۹٬۷۵۲عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو تجارت، مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو بؤلومون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر. تورک و شیعه آزینلیق دا واردیر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناق‌لار

غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی 
بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
متیس

**متیس ** ()، اسکی یوناندا اوکئانوس و تئتوس قیزی و تانریچا ایدی.

## قایناق

ویل دورانت-یونان افسانه لری.محمدحسین آریان پور-۱۳۷۸

بؤلمه:یونان افسانه لری
مریخ قمرلری

**مارس** یوخسا مریخ اۆچون دیموس و فوبوس آدیندا ایکی کیچیک طبیعی قمر بیلینیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
قانمید (قمر)

**قانمید** (اینگیلیس دیلی: Ganymede) (ˈgænɨmi:d GAN-ə-meed, یا به یونانی: Γανυμήδης) موشتری قمرلریندن بیریدیر.بو اویدو گۆنش سیستمینده ان بؤیۆک اویدودور، و دؤرت قالیله اویدولارؽندان بیریدیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
کانی کوتر(سویوق‌بولاق)

**کانی کوتر** مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی غربی آختاچی قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.

## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۱۰ نفر(۱۹ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
## منابع
شرقی موکریان قصبه‌سی

**شرقی مکریان** مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی قصبه‌دیر.

## اهالی
بو قصبه‌نین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۲٬۸۳۱ نفر(۲٬۴۱۸ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول دورلار.

## اتنیک و مذهب
بو قصبه‌نین اهالیسی‌نین اکثریتی کۆرد دورلار و موسلمان سونی دیرلار. بو قصبه‌ده آذربایجان تورکلری ده اقلیّت‌ده یاشاییرلار و موسلمان شیعه دیرلار.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناق‌لار

غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
آیو (قمر)

**آیو** ، موشتری قمرلریندن بیریدیر. قالیلئو قالیله تاپان دؤرد قمرلردندیر. 

## قایناقلار

بؤلمه:نوجوم
لئدا (اویدو)

**لِدا** (/ˈliːdə/ lee-də; Greek: Λήδα) یوخسا **Jupiter XIII**- موشتری اویدولاری‌یندان بیریدیر. لدا ۱۹۷۴-نجو ایلده تاپیلدی. بیر کیچیک اویدو موشتری یورونگه‌سینده‌دیر. کوتله‌سی آز و ۵ هیمالیا قروپوندا اولان اویدولارداندیر. بو اویدولار ۱۱-۱۳ میلیون کیلومتیر موشتریدن آرالیدیلار.

## قایناق
[ اینگلیسجه ویکی پدیا، یوخلاما دئسامبر ۲۰۱۶](https://en.wikipedia.org/wiki/Leda_(moon))

بؤلمه:آسترونومی
کالیستو (قمر)

.
| rotation = synchronous
| axial_tilt = zero
| albedo = 0.22 (geometric)
| magnitude = 5.65 (opposition)
| atmosphere = yes
| surface_pressure =  (, )
| atmosphere_composition = ≈&thinsp; کربون دیاوکسید;up to  molecular oxygen(O2)
}}

**کالیستو** (اینگیلیس دیلی: Callisto) (kəˈlɪstoʊ kə-LIS-toe, یا به یونانی Καλλιστώ) موشتری دوْغا قمرلریندن بیریدیر. 1610جو ایلده قالیلئو قالیلئ بو قمری تاپیب.گۆنش سیستمینده یئکه لیقده اۆچۆنجۆ اویدودور. دولانماق یورونقوسونون شوعاسی 1.880.000 کیلومتره دیر..

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
آدراستیا (قمر)

**آدرستیا**  موشتری اویدولارینین بیردیر. موشتری یاخینلیقیندا ایکنجی قمردیر. اوجالیق ان و بؤیو ۱۶×۲۰×۱۴ کیلومیتردیر. کوتله سی ~۰٫۲ ×۱۰۱۶ بؤیوک یورونقوسو موشتریدن  ۶۹۰٬۱۲۸ کیلومیتر آرادلیدیر.

۱۹۷۹-جی ایلده تاپیلدی. وویجر ۲ اوزای گمیسی بو ایلده موشتری فوتولارین یئره یوللادی و ناسا بو اویدونو چکیملرده گورودو.

thumb|300px|left|دیسکاوری چکیمی آدراستیا اویدودان  جولای ۸، ۱۹۷۹ - وویجر ۲ آدراستیا موشتری اوزوکلرینده گوروشور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:نوجوم
آملتیا (اویدو)

**آملتیا** (اینگیلیس دیلی: Amalthea) موشتری اویدولاریندان بیریدی.ان بؤی و اوجالیقی 250 *128*146کیلومیتر و کوتله سی ~208 ×1816 کیلوگیرمدی. یورونقوسونون بؤیوک یاریم چاپی 366.181 کیلومتیر موشتریدن آرالیدی.1892جی ایلده تاپیلدی.

.]]

## قایناق
اینگلیسیجه ویکی پدیا یوخلاما دئسامبر 2016

بؤلمه:آسترونومی
چیلپاق مایا

**چیلپاق مايا،** يا دا **چیلپاق ماژا** (ایسپانيولجا: ***La Maja Desnuda***)، ایسپانیالی نقاش**(Francisco de Goya) فرانچیسکو دئ قويانین** 1790 ایلنن 1800 يیللاری آراسیندا تاماملادیغی تخمین ائدیلن تابلوسودور. اثر بو آندا مادریددکی پرادو موزه سینده سرگیلنمکته دیر. رسام بو تابلويو، ایسپانيول انگیزیسيونونون چیلپاق خانیم رسیملری‌نین چکمه سینی ياساقلادیغی بیر دؤنمده، ایسپانيا باش وزیری مانوئل دئ گودويون ایسته یی اوزرینه چکدی. رسیم، گودويون کولکسیونونا 12 نوامبر 1800 تاریخینده آرتیریلدی. 
ساغ|بندانگشتی|400x400پیکسل|'''صنعتچی:''' Francisco Goya Yıl 1790 - 1800 Tür Yağlıboya

'''بویوتولار:''' 97 cm × 190 cm (38 in × 75 in) Konum Prado 

'''موزه:''' , Madrid 

**قويا** بو چالیشماسیندا، اوزرینده ياستیقلار اولان ياتاقدا اوزانمیش چیلپاق بیر قادینی بئتیملدی (تصویره چکدی). بو تابلو اون دوقوزونجو يوزيیل رومانتیزمیندکی ائروتیک تخیل محک داشلاریندان بیری اولدو. چیلپاق ماياداکی مودئلین، رسامین سو ساتیجیسی، گی یینیک مایا (ملبس مایا) و یئمیشان ساتیجیسی ایسیملی اثرلریندکی مودئللر کیمی صمیمی بیر شکیلده ایزله ينین گؤزلری‌نین ایچینه باخماسی، قادینا جینسل باخیشدان راحاتجا ال تاپما بیر ایماژ قازاندیرمیشدیر. قويانین بو رسمی، نقاشین خيال دونياسیندا، آشاغی طبقه دن قادینلارلا باغلی، چکینگن و اوتانجاق بیر گوناه ایشلمه ضربه  سی اولدوغو  شکلینده يوروملاندی. هونر تاریخچیسی تئودور هئتزر تابلويلا ایلگیلی گؤروشلرینی بئيله آچیقلادی: 

“     قويا، بیزلری چیلپاق قادی‌نین گرچکچی وجود ياپیسی اوزرینده دقیق اولمايا زورلادی. هیچ کیمسه رسمین گوج و انرژی صاحبی اولدوغونو ،رد ائدمز و بو اؤزللیک، قويانین دیگر تابلولاریندا دا واردیر. بوتون بو سؤيلدیکلریمین اؤته سینده، بو اثر، قويانین لاب کسکین اؤزللی یینی اورتايا چیخارتدی: اینسان ووجودونا يئنی گؤزلرله باخابیلمک."
بؤلمه:هنر
بؤلمه:رسام
__نمایه__
__بخش‌جدید__
کالیپسو (قمر)

**کالیپسو** ()، زوحل قمرلریندن بیریدیر.1980جی میلادی ایلده تاپیلدی. بو اویدونون تاپیلماغی تلسکوب ایله یئر اوزوندن بیلیندی.

## قالری


File:Calypso crop resize sharp.jpg|Another February 13, 2010 image showing flow-like albedo features
File:Calypso image PIA07633.jpg|*Cassini* image from September 23, 2005
File:Calypso - Voyager 2.jpg|Calypso as seen by Voyager 2 (August 1981)


## قایناق

بؤلمه:نوجوم
تایتان (قمر)

**تایتان** ()،  زوحل قمرلریندن بیریدیر. تکجه آتوموسفری اوْلان قمر ساییلیر.یئر کوره سیندن سوْنرا تکجه مایع‌لی کوره‌دیر. مایع اونون اوزونده دنیزکیمی گوروشور. آلتینجی بیضی و کوره شکیلده اویدو زوحل یورونقوسوندا دیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
بابری مسجیدی

**بابری مسجیدی** (اوردوجا: بابری مسجد) هیندین اوتار پرادش ایالتینین فیض‌آباد بؤلومونده آیودیا شهرینده یئرلشن مسجیدین آدی دیر. بو مسجید ه.ق اوْنونجو یۆز ایلده بابور بۇیوروغویلا قۇرولموشدور. بۇ مسجیدین معماری، هیند تیموری‌لر دؤولتینین معماری، میر باقی تاشکندی دیر. بابری مسجیدی افراطچی هیندولار یۆروشویله میلادی ۱۹۹۲-جی ایلده ییخیلمیشدیر. مسجید اۆچون هیندولارلا موسلمانلار آراسیندا اولان چاتیشمالاردا ایکی مینه یاخین موسلمان اؤلموشدور.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک تاریخی
بؤلمه:ایسلام تاریخی
زوحل قمرلری

**زوحل قمرلری** ()،  زوحل دوره سینده اولان کوره لر و قمرلره دئییلیر. بیر کیلومتیردن چوخ چاپی اولان داشلار و کوره لر و ان بؤیوک کوره لر هابئله تایتان کیمی بؤیوک قمرلر  زوحل دوره سینه دولانیر.

## لیست
*آیقیون (قمر)    Aegaeon
*S/2009 S 1 (قمر)
*مونلئت   Moonlet
*پئن (قمر)	Pan
*دافنینس (قمر) 	Daphnis
*اطلس (قمر)       Atlas
*پرومئتوس (قمر) 	Prometheus
*پئن دورا (قمر) 	Pandora
*ایپی متیوس (قمر) 	Epimetheus
*جئنوس (قمر)     Janus
*میماس (قمر)      Mimas
*مئتونی (قمر) 	Methone
*آنته (قمر)    Anthe
*پالئنی (قمر) 	Pallene
*انسلادوس (قمر)   Enceladus
*تئتیس (قمر)  †Tethys
*تئلستو (قمر)  Telesto
*کالیپسو (قمر)  Calypso
*دیونه (قمر)   Dione
*هئلینی (قمر)  	Helene
*پالیدیوسیز (قمر) 	Polydeuces
*رئا (قمر)  Rhea
*تایتان (قمر) (تیتان)  Titan
*هیپیریون (قمر)  Hyperion
*آیاپیتئس (قمر)  Iapetus
*کیویوک (قمر) Kiviuq
*ایجراک (قمر) Ijiraq
*فیبی (قمر) Phoebe
*پالیاک (قمر) Paaliaq
*ایسکاتی (قمر) Skathi
*آلبیاریکس (قمر) Albiorix
*S/2007 S 2 (قمر) 
*بویون (قمر) Bebhionn
*ایریاپوس Erriapus
*ایسکؤل (قمر) Skoll
*سیارناک (قمر) Siarnaq
*تارکئک (قمر)  Tarqeq
*S/2004 S 13 (قمر)
*قریپ (قمر) Greip
*هیروکین (قمر) Hyrrokkin
*جارن ساکسا (قمر) Jarnsaxa
*تاروئس (قمر) Tarvos
*موندیلوئری (قمر) Mundilfari
*S/2006 S 1 (قمر)
*S/2004 S 17 (قمر)
*بئلجرمیئر (قمر) Bergelmir
*ناروِی (قمر) Narvi
*سوتونقئر (قمر) Suttungr
*هاتی (قمر) Hati
*S/2004 S 12 (قمر)
*فربؤتی (قمر) Farbauti
*تئریمئر (قمر) Thrymr
*آیئر (قمر) Aegir
*S/2007 S 3 (قمر)
*بئستلا (قمر) Bestla
*S/2004 S 7 (قمر)
*S/2006 S 3 (قمر)
*فئنریئر (قمر) Fenrir
*سئرتئر (قمر) Surtur
*کاری (قمر) Kari
*ایمئر (قمر) Ymir
*لوئی (قمر) Loge
*فئرنجوت (قمر) Fornjot

## قایناق

[[بؤلمه:نوجوم
خزر لنکران فوتبال کولوبو

**خزر لنکران** — آذربایجان پرمیر لیقا‌سیندا چیخیش ائدن لنکران شهری‌نین فۇتبول کلۇبو. ۲۰۰۴-جو ایلده یارادیلما‌سینا باخمایا‌راق ائله ایلک ایلدن ادعا‌لی چیخیشی ایله یاددا قالمیش‌دی. لنکران شهرینی تمثیل ائتسه ده کلۇب فۇتبول عالمینده  بۆتون جنوب زونا‌سینین تمثیل‌چی‌سی کیمی داها مشهوردور. کلۇبون "نفتچی" ایله قارشیدورمالاری  بۆتون آذربایجان فۇتبول عالمینده دیقّت مرکزینده اوْلور و بۇ ماتچلار "بؤیوک اوْیون" آدلاندیریلیر. خزر لنکران ۱ دفعه آذربایجان چمپیونو، ۳ دفعه آذربایجان کوبوکونون صاحیبی، ۱ دفعه ایسه بیرلیک کوبوکونون غالیبی اوْلموش‌دور. کلۇب ائو اوْیونلارینی لنکران شهر ایستادیومون کئچیریر هانسی کی، ۱۵۰۰۰ (اوْن بئش مین) طرفدار تۇتومونا مالیک‌دیر. ایستادیوم کلۇبون طرفدارلاری آراسیندا  "فیرتینالار میدانی" کیمی مشهوردور.
خزر لنکران آذربایجان‌دا کپزدن و نفتچیدن سوْنرا ۳-جو ان یۆکسک طرفدار سایینا صاحیب اوْلان فۇتبول کلۇبودور.

## تاریخ

### فۇتبولون جنوب دالغا‌سی
۲۰۰۴-جو ایل آذربایجان فۇتبولون‌دا بؤیوک جانلانمانین یارانما‌سی ایله یاددا قالدی. ایدمانین ان تانینمیش نؤعونه ایش آداملارینین ماراغی نتیجه‌سینده اؤلکه‌نین مۆختلیف  بؤلگه‌لرینده یئنی فۇتبول کلۇبلاری یاراندی. یئنی یارانمیش کلۇبلار ایلک ایللرده قارشیلارینا ساده‌جه چیخیش ائتدیکلری چمپیونات‌دا مؤحملتمه چمپیوناتیندا گرگین موباریزه‌یه گتیریب چیخاردی. بۇ یئنی یارانمیش کلۇبلاردان بیری ده "خزر لنکران" ایدی.

### ادعا‌لی باشلانغیج
یئنی یارانمیش کلۇبلار آراسیندا  یئر آلان «خزر لنکران» هئچ کیمین گؤزلمدیی حال‌دا ایلک فصل‌ده‌جه  چمپیونلوق آرزوسونو گیزلتمه‌دی و هدفه نایل اوْلماق یوْلون‌دا بؤیوک آددیملار آتدی. آرتیق چمپیوناتین  ایلک تورلاریندان سوْنرا تاخیمین سوکانی آرخا‌سینا فۇتبول‌چو و مشقچی کاریئرا‌سی ایله آدین‌دان سؤز ائتدیرمیش تۆرکیه‌لی چالیشدیریجی راسیم کارا کئچدی. اوْنون گلیشی اؤلکه‌ده بؤیوک سس-کویه سبب اوْلدو. اؤز چیخیشلاریندا راسیم کارا آذربایجان فۇتبولون‌دا دۇرومین اۆرکاچان اوْلمادیغینی دئسه ده، گؤرولن ایشلرین تئزلیک‌له بهره وئرجیینی بیلدیریردی. راسیم کارا کلۇب رهبرلییی‌نین ده بؤیوک دستیی ایله «خزر لنکران»دا ایلک اؤنجه تاسیس لشمه‌نین اؤزولونو قوْیدو. بئله کی، فصلین اوْرتالارینا  دۇغرو آرتیق «خزر لنکران» رقیبلرینی دوغما رایون‌دا قبول ائدیر و تاخیم کلۇبا مخصوص بازا‌دا مسکونلاشیردی. بۇ آرا‌دا تاخیم هئیتینه دۆنیا سوییه‌لی بیر اۇلدوز دا جلب ائتمیش ‌دی. بیر مدت تۆرکیه میلّیسینین، «بئشیکتاش»، «فنرباغچا» کیمی کلۇبلارین شرفینی قوروموش اوْکتای درلیوغلو «خزر لنکران»دا دا قوْللارینی سیرالاییردی. ۲۰۰۴/۲۰۰۵-جی ایل فصلینون ایکینجی دؤوره‌سیندن اعتباراً اۇغورلو نتیجه‌لر الده ائدن «خزر لنکران» چئمپیونلوغا  دۇغرو ایر‌لی‌له‌دی. فصلین سوْنون‌دا «خزر لنکران» و «نفتچی» عئینی خالا مالیک اوْلدوقلاریندان، علاوه ماتچا - «قیزیل اوْیون»آ احتیاج یاراندی. قیزیل مداللارین تالئیینه ۲۰۰۵-جی ایل، ژۇئن آیینین ۱۰-دا گنجه شهر ایستادیوموندا آیدین‌لیق گلدی. «خزر لنکران» ماتچا یاخشی باشلایا‌راق، حساب‌دا ایر‌لی چیخسا دا، ایکینجی حیصّه ‌ده داها تجروبه‌لی فۇتبول‌چولاردان قۇرولموش «نفتچی» حسابی اؤز خئیرینه دییشه‌رک چمپیون تیتولونا ییلن‌دی. لاکین «خزر لنکران» مئیدانچانی فصل عرضین‌ده‌کی چیخیشی ایله گنجه شهر ایستادیومونا توْپلاشمیش ۲۵ مین‌دن آرتیق طرفدارین آلقیش صدالاری آلتیندا ترک ائتدی.

بؤلمه:آذربایجان پرمیر لیقا‌سی
بؤلمه:فوتبول کولوبلاری
بؤلمه:فوتبول
آیقیون (قمر)

**آیقیون** یوخسا **آیجیون** ()، زوحل قمرلریندن بیریدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:نوجوم
نفتچی باکی فوتبال کولوبو

**نفتچی فوتبال کولوبو** یا دا **نفتچی باکی پئشه‌کار فوتبال کولوبو** — آذربایجانین باشکندی باکی شهرینی تمثیل ائدن، آذربایجان جومهوریتینین ان اۇغورلو پئشه‌کار (حرفه‌ای) فۇتبول کلۇبودور. *نفتچی* کولۇبو *قاراباغ* کولۇبو ایله یاناشی بۆتون آذربایجان چمپیوناتلاریندا ایشتیراک ائدن ایکی تاخیم‌دان بیریدیر. 

"نفتچی" تاخیمی اؤلکه میقیاسیندا بۆتون یاریشلاردا رکوردا مالیک‌دیر. بئلکی، ۸ دفعه آذربایجان پرمیر لیقاسینا، ۶ دفعه آذربایجان کوبوکونا و ۲ دفعه آذربایجان سوپرکوبوکونا صاحیب اوْلموش‌دور. بیرده، تاخیم بئینلخالق میقیاس‌دا ۱ دفعه بیرلیک کوبوکونا صاحیب اوْلموشدور; بۇ آذربایجان فۇتبول کلۇبلارینین بئینلخالق سوییه‌ده قازاندیغی ایلک کوبوک اوْلموش‌دور.
۲۰۱۲-جی ایلده، "نفتچی" یوفا آوروپا لیقا‌سی پلی-آف مرحله‌سینده کیپرین "آپوئل" کلۇبونو ایکی اوْیونون نتیجه‌سینه گؤره ۴-۲ حسابییلا مغلوب ائده‌رک یاریشین قروپ مرحله‌سینه وثیقه قازانان ایلک آذربایجان تاخیمی اوْلموش‌دور.
نفتچی ازلی رقیبی، گنجه‌نین کپز کلۇبون‌دان سوْنرا، اؤلکه‌ده ان یۆکسک طرفدار سایینا صاحیب فۇتبول کلۇبودور.
"نفتچی" تاخیمی اؤز ائو اوْیونلارینی باک سل آرنادا کئچیریر.
thumb|150px|نفتچی باکی فوتبال کولوبونون اسکی لوْقوسو

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان پرمیر لیقاسی
بؤلمه:فوتبول
بؤلمه:فوتبول کولوبلاری
میماس (قمر)

**میماس** ()، زوحل قمرلریندن بیریدیر. 1789جی ایلده ویلیام هرشل اونو تاپدی و آدین میماس بیلدیردی.میماس تانریچا یونان افسانه لرینده قایا تانریچانین اوغلودور.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
متان

متان قازی – کیمیوی فورمولو  CH4 اوْلان ساده کربوهیدروژن. رنگ‌سیز، ایسیز قازدیر.  سۇدا آز حل اوْلور و هاوا‌دان یۆنگول‌دور.
## قایناق
بؤلمه:کیمیا
بؤلمه:اورقانیک کیمیا
آل‌بولاغ(سویوق‌بولاق)

**آل‌بولاغ** مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی غربی مکریان قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.

## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۴۵ نفر(۲۶ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
## منابع
اطلس (قمر)

**اطلس** (اینگیلیس دیلی:Atlas) زحل قمرلریندن بیریدیر. 

## قالری


File:Atlas Rev09.2x.jpg|Atlas - *Cassini*(June 8, 2005).
File:Atlas with rings.jpg|اطلس و زوحل اوزوکلری A , F اوزوکلر  rings(June 30, 2006).
File:PIA17206-SaturnMoon-Atlas-Flyby-20151206.jpg|A اوزوکه یاخینلاشیب.(December 6, 2015).
File:F Ring and Atlas PIA10448.jpg| F اوزوکه یاخینلاشیب.(May 9, 2005).


## قایناق

بؤلمه:نوجوم
پن (قمر)

**پن** یوخسا **پان** ()، زوحل زوحل قمرلرییندن بیریدیر. 35*23 کیلومتیر اوجالیقی و بؤیودور.

1990جی ایلده مارک شولتر وویجر 2 اوزای گمیسی سالان فوتولاردا اونو گوردو.زوحلین A اوزوکونده بیلینیر.باشدا آدی لیست اۆچون S/1981 S 13 بیلیندی چون وویجر 2 فوتولاری 1981ده سالینمیشدی و نئچه ایل سونرا بیلیندی.

## قایناق

بؤلمه:زوحل قمرلری
رئا (اویدو)

**رئا** (اینگیلیس دیلی: Rhea، یونان دیلی: Ῥέᾱ ) زوحل اویدولاریندان بیری‌دیر. زوحل اویدولارینین ایکینجی بؤیوک اویدوسودور. ۱۶۷۲ده ایتالیالی اولدوزچو جیووانی کاسینی اونو تاپمیشدیر.

## قایناق
[اینگلیسجه ویکی پدیا یوخلاما دئسامبر 2016](https://en.wikipedia.org/wiki/Rhea_(moon))

بؤلمه:آسترونومی
دافنینس (قمر)

**دافنیس**  (/ˈdæfnᵻs/ daf-nis; یونان دیلی: Δάφνις) یوخسا Saturn XXXV) زوحل قمرلریندن بیریدیر. 

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
ایسلام مذهبلری

**ایسلام مذهبلری** ایسلام دینینی عقیده اساسیندا نئچه بؤلوملره بؤلن فرقه‌لر دیرلر. بۇ مذهبلر فقه و دۆشونجه اساسیندا آیریلمیشدیرلار.

## قرآن اساسیندا فرقه‌لر
ایسلام دینینین بیرینجی قایناغی اولان قرآن کیتابی بۇ دینده فرقه‌نین اوْلماسین رد ائدیر. روم سوره‌سینین ۳۱ ایله ۳۲-جی آیه‌لرینده یازیلمیشدیر:

بۇ آیه‌لرین معنی‌سی مۇسایئو ترجۆمه‌سی اساسیندا:

بۇندان علاوه أنعام سوره‌سینین ۱۵۹-جو آیه‌سینده یازیلمیشدیر:

بۇ آیه‌نین معنی‌سی مۇسایئو ترجۆمه‌سی اساسیندا:

## قایناقلار
بؤلمه:ایسلام مذهبلری
انسلادوس (قمر)

**اینسلادوس** (ɛnˈsɛlədəs یونان دیلی Εγκέλαδος) زحل قمرلریندن بیریدیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
پرومتوس (قمر)

**پرومئتوس ** ()، زوحل قمرلریندن بیریدیر.1980جی ایلده وویجر 1 سفینه‌سی سالان عکسلرده بیلیندی.تاپیلمادا آدی S/1980 S 27 

اونون آدی 1985جی ایلده پرومئتوس (احتیاط-گوزلئمک) قویولدو و یونانجا افسانه لرده تایتان تانریچا معناده پرومئتوس تانریچا دیر. لیست آدی Saturn XVI(زوحل 16) بیلینیبدیر. آدی یونانجا چتین آدلارداندیر هابئله :تلفظ :Prometheus اولور /prəˈmiːθiəs/,ائشیدیلر :پِرمئ توس prə·mē′·thē·əs;.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
دیونه (قمر)

**دیونه ** Dione-) (‎daɪˈoʊni اینگیلیس دیلی, یونان دیلی: Διώνη) زوحل قمرلریندندیر. جیووانی کاسینی 1684جی ایلده اونو تاپدی.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
پاندورا (قمر)

*پاندورا*' (/pænˈdɔərə/ pan-dohr-ə; یونان دیلی: Πανδώρα) زوحل زوحل قمرلریندندیر. 1980جی ایلده وویجر 1 سالان فوتوقرافلاردان تاپیلدی.لیست آدی Saturn XVII (17) و تاپیلماقدا آدی S/1980 S 26 بو قمر 1985ده پئندورا یونانیجا تانریچا آدیندان سسلندی.

 

## قالری

File:Pandora - Voyager 2.jpg|*[[Voyager 2]]* image of Pandora (August 1981).
File:Pandora_-_PIA07570.jpg|Pandora as seen from the Cassini probe in 2005; the rings of Saturn are in the background.
File:Pandora (moon) PIA 12690.png|Cassini captured this close view of Saturn's moon Pandora during the spacecraft's flyby on June 3, 2010.


## قایناق

بؤلمه:نوجوم
عبدالله‌آباد(سویوق‌بولاق)

**عبدالله‌آباد** مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی شرقی مکریان قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.

## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۵۸ نفر(۳۹ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
## منابع
قوزئی قیشلاق قصبه‌سی

**قوزئی قیشلاق قصبه‌سی**  موغان شهر بؤلگه‌سی نین مرکزی بؤلومو نده یئرلشیب. بۇ بؤلگه ۱۳۸۵-نجی ایلیننۆفوس  سایی‌سیندا ۲۳٬۸۲۱ نفر اهالی‌سی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین قصبه‌لری
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین کندلری
نالوس بؤلومو

**نالوس بؤلومو** اوشنو بؤلگه‌سی‌نین بؤلوملریندن‌دیر.
## قصبه‌لری
* گونئی اوشنو
* هق
## اهالی
بو بؤلومون ۱۳۸۵-نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۵٬۳۱۶ نفر(۲٬۷۳۵ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو بؤلومون بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
بؤلمه:اوشنویه بؤلگه‌سی
لاهیجان قصبه‌سی(خانا)

**لاهیجان قصبه‌سی** پیرانشهر بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونون قصبه‌لریندن بیری‌دیر.

## اهالی
بو قصبه‌نین  ۱۳۸۵-نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۵٬۵۰۹ نفر(۸۸۶ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو قصبه‌نین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
*غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:پیرانشهر بؤلگه‌سی
پیرانشهر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**پیرانشهر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو** پیرانشهر بؤلگه‌سینین بؤلوملریندن بیری‌دیر.
## قصبه‌لری
* لاهیجان
* باتی منگور
* پیران
## اهالی
بو بؤلومون ۱۳۸۵-جی ایلین نفوس سایینا گؤره ۸۴٬۹۲۰ نفر (۱۶٬۶۵۷ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو تجارت، مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو بؤلومون بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر. تورکلر آزینلیق اولاراق بوردا یاشاییرلار. 

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پیرانشهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
تتیس (قمر)

**تتیس ** () زوحل قمرلریندن بیریدیر. (لیست آدی ساترن اوچ Saturn III) ۱۶۸۴.جو ایلده جووانی کاسینی طرفیندن کشف ائدیلیب. چاپی ۱۰۵۰ کیلومتیر و زوحلدن تقریبی اولاراق ۲۹۴.۷۰۰ کیلومتیر آرالیدی.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
یاپتوس (قمر)

**یاپتوس** یوخسا ایاپیتوس (/aɪˈæpᵻtəs/; یونان دیلی: Ιαπετός)  یوخسا: Japetus /ˈdʒæpᵻtəs/  زوحل قمرلریندن بیریدیر.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
اورانوس اوزوکلری

**اورانوس اوزوکلری** اورانوس اطرافیندا یئرلشن حلقه‌لره دئییلیر. 

## اوزوکلر خوصوصیتی

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
خلیفان بؤلومو

**خلیفان بؤلومو** مهاباد بؤلگه‌سینین بؤلوملریندن‌دیر.

## قصبه‌لری
* کانی بازار
* شرقی منگور

## اهالی
بو بؤلومون ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۷٬۷۴۴نفر(۲٬۷۴۱ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو تجارت، مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو بؤلومون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر. تورک و شیعه آزینلیق دا واردیر.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناق‌لار

غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
ژوزه ساراماقو

بندانگشتی
**ژوزه ساراماقو** () — پورتوقال یازیچی سی، شاعیری، نوبل ادبیات اؤدولو قازانان.

## حیاتی

۱۹۲۲-جی ایل نوْامبر آیینین ۱۶-دا لیسبوندان ۱۰۰&nbsp;km. آرالی‌دا یئرلشن ریباتژو ایالتینین آزینیازی قصبه‌سینده، کندلی عائله‌سینده آنادان اوْلوب. ۱۹۲۴-جو ایلدن لیسبوندا یاشاییب. والیدئینلری کاسیب اوْلدوقلاریندان اؤولادلارینی مکتب‌ده اوْخوت‌دورا بیلمه‌ییبلر. آوتومخانیک ایشله‌ییب. ۲۲ یاشیندا  عائله قوروب، سوسیال تأمینات سیستمینده  ایشله‌ییب. اؤزونون ایلک کیتابینی ("تررا دو پجادو") ۱۹۴۷-جی ایلده نشر ائتدیریب. بۇندان سوْنرا ۱۹۶۶-جی ایله قدر هئچ بیر اثری چاپ اوْلونماییب. ۱۹۶۹-جو ایلده گیزلی فعالیّت گؤسترن پورتوقال  کومونیست پارتی‌سینا عضو اوْلوب. "قره‌نفیل اینقیلابی"ندان سوْنرا بیر مدت ( آوریل-نوْامبر ۱۹۷۵) "دیاریو ده نوتیجیاس" قزئتی ایله ایشداش‌لیق ائدیب. ۱۹۷۶-جی ایلدن اؤزونو ادبیاتا حصر ائدیب. "صومعه حاقیندا خاطره‌لریم" اثرینی فللینی اکرانلاشدیریب. بۇ اثرینه گؤره واتیکان اوْنو کافیرلیکده گوناهلاندیریب.

## قایناقلار

بؤلمه: نوبل اؤدولو
بؤلمه:ادبیات
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:نوبل ادبیات جایزه‌سینی قازانانلار
بؤلمه:یازیچیلار
داریو فو

اوْیون یازاری
**داریو فو** — اویون یازاری، اوْیونجو، یؤنئتمن.
## حیاتی
داریو فو ۱۹۲۶-جی ایل، مارسین ۲۴-ده ایتالیانین بالاجا بیر شهری اوْلان جیانودا کاسیب عائله‌ده آنادان اوْلموش‌دور. آتاسی دمیریولو مرکزسینین مودیری ایدی.
۱۹۴۰-جی ایلده گنج داریو برئرا بدیعی آکادمیاسیندا اوْخوماق اۆچون میلانا گئتمیش‌دیر. ایکینجی دۆنیا ساواشی بیتندن سوْنرا ایسه اوْ، پوْلی تکنیک عالی مکتبونا قبول اوْلون‌سا دا، دیپلوم آلماق اۆچون لازیم اوْلان بیر نئچه ایمتاحانی وئرمدیین‌دن تحصیلینی تام بیتیره بیلمیر.
بۇ ارفه‌ده اوْنو صحنه دیزاینی و تئاتر دئکوراسیلارینین یارادیلماسی جلب ائدیر. ۱۹۵۰-جی ایلده بؤیوک فرانکو پارنتی ممنونیت‌له داریونو اؤز تئاتر کومپانی‌سینا قبول ائدیر.
بیر مدت ایسه اوْ حتی معمار کؤمکچی‌سی ایشین‌ده بئله چالیشیر، لاکین تیکینتی‌ده کورروپسیانین باش آلیب گئتمه‌سیندن پریشان اوْلاراق بۇ ایشی آتیر.
۱۹۵۱-۱۹۵۲-جی ایللرده داریو فو "کؤرپه‌جه" سریاسیندان اوْلان مونولوقلاری ایله اوْلدوقجا اۇغورلو آلینان دئبوت ائدیر. بۇ سریا ایتالیا میلّی رادیوسون‌دا شخصی شوویا، فو ایسه مشهور سیمایا چئوریلیر.
۱۹۵۴-جو ایل، ژۇئنون ۲۴-ده اوْ، اوْیونجو فرانکه رامه ایله ائولنیر. اوْ واخت‌دان دا اوْیونجو اۇزون ایللر بوْیو فو – رامه تئاتر کومپانی‌سینین آیریلماز حیصّه سینه، داریو فونون ایسه همکارینا و کؤمک‌چی‌سینه چئوریلیر.
داریو فو هم ده اوْیون مؤلفی کیمی تانینیردی (ان مشهور اوْیونی "آنارخیستین تصادوفی اؤلومو"دور)، اوْ، هم ده یؤنئتمن ایدی، صحنه و گئییملار اۆزره رسّام کیمی ایشلییردی، هردن ایسه اؤز تاماشالاری اۆچون موسیقی ده بستلییردی.

۱۹۵۵-جی ایلدن داریو فو اۇغورلو کینماتوقرافچیلیغا باشلاییر، سکارپئل‌لی، سکولا، پینئل‌لی و پونتی ایله بیرلیکده صحنه‌لر حاضیرلاییر
. ۱۹۵۷-جی، ۱۹۵۸-جی ایللرده فو – رامه تئاتر کومپانیاسی میلانین پیککولو تئاتروسون‌داکی دئبوتون‌دن سوْنرا بیر ایللیک تورنئ ایله  بۆتون ایتالیانی دولاشیر. ۱۹۶۱-جی ایلده ایسه آرتیق ایستوکهولم‌دا، سوْنرا لهیستان‌دا ایلک چخشلارینی ائدیرلر. داریو فونون تئاتری دۆنیانین ۷۳ اؤلکه‌سینده اوْلموش‌دور.
۱۹۶۸–۱۹۶۹-جو ایللرده فو و رامئ ۳۰-آدک گنج اوْیونجو و صحنه ایشچی‌سیندن عبارت "نیووا ایستسنا" یئنی، موستقیل تئاتر کومپانیاسی یاراتدیرلار.
۱۹۷۶-۱۹۷۷-جی ایللرده فو "رای ۲"-نین دوتی‌له تلویزیونیادا ایلک ایشینه باشلاییر. ۱۹۸۱-جی ایلده کوپنهاگ بیلیم یوردو داریو فونو سوننینق اؤدولی ایله تلتیف ائدیر و فو بۇ اؤدولی فرانکیه هدیّه ائدیر. ۱۹۹۰-۱۹۹۱-جی ایللرده داریو فو یئنی مونولوقلاری ایله صحنه‌یه قاییدیر.

۱۹۹۷–جی ایلده "اوْرتا عصرلر تلخکلری کیمی حاکمیّتی و آوتوریتئتی تنقید، ازیلمیشلرین لیاقتینی مۆدافیه ائتدیینه گؤره" داریو فویا نوبل اؤدولی تقدیم ائدیلیر.
داریو فو و فرانکئ رامئ  بۆتون یارادیجی حیاتلاری بوْیونجا هردن حتی سیاسی موواریزه‌یه چئوریلن فعّال اجتماعی حیات دا یاشاییبلار. فونون بیر چوْخ ساتیریک کومدیلاریندا، اوْ جمله‌دن "آنارخیستین تصادوفی اؤلومو" اوْیونینده سوسیال قروتسک کاریکاتورا درجه‌سینه چاتمیش‌دیر.
۱۹۸۶-جی ایله قدر داریو فو حاضیردا دۆنیانین ۴۸ اؤلکه‌سینده صحنه لشدیریلمک‌ده اوْلان قیرخ اوْیون یازمیش‌دیر.

بؤلمه: نوبل اؤدولو
بؤلمه:ادبیات
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:نوبل ادبیات جایزه‌سینی قازانانلار
بؤلمه:یازیچیلار
اویونچو

**اوْیونچو** (، لاتینجا‌داکی  سؤزون‌دن — ایجرا‌چی) — درام تئاترلاریندا، تاماشالاردا، سینمادا، اوپرا، باله و سیرک صحنه لرینده روْل ایجرا‌چی‌سی. آرتیستلردن فرقلی اوْلا‌راق اوْیونجولار تاماشالاردا ساده‌جه اوْلا‌راق ایشتیراک ائتمیر، هم ده بللی اوْلونموش روْل‌دا هر هانسی بیر اوْبرازی یارا‌دیر.

اوْیونجولوق یارادیجلیغینین اساسیندا روْلا داخیل اوْلماق، اوْنو یاشاماق قابیلیتی دورور.  داخیلی و یا خاریجی جهت‌دن روْلا داخیل اوْلماق کیمی آنلاییشلار مؤوجوددور. بۇنلار آنجاق شرط اوْلا‌راق فرق‌لنیرلر. ماهیت اعتباری ایله بۇ آکتیورلوق صنعتی‌نین ایکی طرفی‌دیر. روْلا داخیل اوْلما زامانی حرکت، دۆشونجه و حیس لر بیر وحدت تشکیل ائدیر. اوْیونجو قریم، گئییم، اینتوناسی قایدا‌سی، حرکت قایدالاری، یئریش، میمیکا کیمی جهتلرله یارا‌دیلا‌جاق شخصین بللی درجه‌ده تئاتر شراطینده ایفاده یارا‌دیر. آنجاق تام روْلا داخیل اوْلما اوْنونلا بیتمیر کی، کیملیکین صحنه‌ده خاریجی گؤرکه‌می یاران‌سین،  بۇرادا هم ده، قهرمانین معنوی دۆنیا‌سی، اوْنون خاصیّتی و هیاجانلاری دا گؤستریلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:تئاتر
بؤلمه:سینما
بؤلمه:مدیا
بؤلمه:Acting
بؤلمه:ایلنجه پئشه‌لری
بؤلمه:Filmmaking occupations
بؤلمه:تلویزیون ایصطلاحلاری
بؤلمه:Theatrical occupations
ویلیام هرشل

**فردریک ویلیام هرشل**(۱۵ نوامبر ۱۷۳۸  هانوور آلمان - ۲۵ اوت ۱۸۲۲ اسلاو، اینگلیس) موسیقیچی و اولدوزچو. آلمانلی و اینگیلیسلی میللیتی اولوردو.اورانوس گزه‌گنی تاپماقا گوره آدلیم اولدو.

ایشیق قایتاران تلسکوپو اوز باجیسی کارولینا هرشل ایله بیرلیقدا قوشدو.ویلیام اوزو 18 سانتی متیر چاپی اولان کیچیک بیر تلسکوپ قوشوب و بو تلسکوپ ایله اورانوس گزه گنین تاپدی.گونش ایشیقین منشوردان گئچیلدیب و اونون ساچلارین آچدی و قیرمیزدان اونجه ایشیق ساچین اولماقین بیلدی.1816جی ایلده سر آدی اونا وئریلدی.ایکی اویدو زوحل اویدولاریندان و ایکی اویدو اورانوس اویدولاریندان تاپدی .سون ایللر اونون اوغلو جان هرشل بو اویدولارا آد قویدو.

lمنشور یوخسا پریزما ایله گونش ایشیقین آچیب و اونون ساچلاریندا قیرمیزدان آشاغی یئرده ترمومتر (ایستی اؤلچن) قویدو و بو ساحه ده ترمومتر ایستی اولدو و قیزیل آلتی (Infrared) ایشیقلارین بیلدی.بو ایستی اولماقدان بیلیندی بو ساحه ده گوروشمئز ایشیق ساچلاری واردی.هابئله یوزده 50 دن چوخ گونش ایستیسی بو ساچلاردان یارانیر.قیزیل آلتی یوخسا قیزیل اوتوسی (Kızılötesi) ایشیق دالقالارین بیرنجی دفعه دونیادا بیلدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/William_Herschel اینگلیسیجا ویکی پدیا -یوخلاما دئسامبر 2016

بؤلمه:اولدوزچولار

بؤلمه:آسترونومی
قپی‌باباعلی (سویوق‌بولاق)

**قپی‌باباعلی** مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی شرقی مکریان قصبه‌سینه تابع اولان کنددیر.

## اهالی
بو کندین  ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۵۹۷ نفر(۱۱۸ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالی‌سی‌نین چوخو تورک دورلر و شیعه مذهبینه اینانیرلا. تورکلرین یانیندا نئچه عائیله کورد ده اوردا یاشاییر کی سوننو مذهبینه اینانجلاری واردیر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
اورانوس قمرلری

**اورانوس** گونش سيستمینده یئتدینجی گزه‌گندیر. بو گزه گن دوره سینده 27 قمر بیلینیبدیر.

بو قمرلرین آدلاری ویلیام شکسپیر و الکساندر پوپ دستانلاریندان و یاراتدیقی یازیلاردان گوتورولوبدور.ایکی قمر  تیتانیا و اوبرون آدیندا 1787جی ایلده ویلیام هرشل آمریکالی اولدوزچو تاپیبدیر.

## آدلاری

*کوُردئلیا
*اوفیلیا
*کرئسیدا
*دیزتیمونا
*ژولیت
*پورتیا
*روزالیند 
*کوپید
*بئلیندا
*پئردیتا
*پؤک
*ماب
*میراندا
*آریل
*آمبریل
*تیتانیا
*اوبرون
*فرانسئسکو
*کالیبان
*ائستفانو
*ترینکولو
*سایکوراکس
*مارقارت
*پراسپئرو
*سئتبؤس
*فردیناند

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
نپتون قمرلری

**[[نپتون]]** گزه‌گنین دوره سینده 13 طبیعی قمر معلوم ائدیلیبدیر. ان بؤیوک اویدو تریتون دیر.

## آد
13 قمر بو گزه گن دوره سینده بیلینیر و هر بیری بیر آدی واردیر.
*نیاد
*تالسا
*دیسپینا
*قالتیا
*لاریسا
*پروتیوس
*تریتون
*نیرید
*هئلیمیدی
*سیوو
*لیومیدیا
*سئمئتی
*نیسوو

## قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی پدیا -یوخلاما دئسامبر 2016

بؤلمه:نوجوم
زوحل حلقه‌لری

**زوحل حلقه‌لری** ()،  زوحل گزه گنین دوره سینده اولان توز ,داش , اویدولار ,قازلار اوزوک کیمی بو گزه گنین دوره سینده گوروشور.بو اوزوکلر لاب بؤیوک و گئنیش اوزوکلر گونش سیستمینده دیر.

## آدلاری

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
لاریسا (اویدو)

**لاریسا** ( )    نپتون داخیلی اویدولاریندان یاخین بئشینجی‌دیر. ۱۹۲ کیلومتر چاپیدی و نپتوندان ۷۳٬۵۰۰ کیلومتیر آرالیدیر. Neptune VII اولاراق دا تانینیر.

left|200px

## تاپیلماسی
بو اویدو بیرینجی دفه نئچه چالیشان: هارولد ریتسما، ویلیام هوبارد، لاری لبوفسکی ودئیوید تولئن الی ایله تاپیلمیشدیر. ۱۹۸۱-نجی ایلده ۲۴ مئی‌ده تاپیلدی و موقتی اولارق اونا S/1981 N 1 آدی  وئریلیب  ۲۹ مئی ۱۹۸۱ده اعلان ائدیلمیشدیر. وویجر۲ اوزای گمیسی ۱۹۸۹-نجی ایلده اونون فوتولارین سالدی و اونون بیرینجی دفعه فوتولاری گؤروشدو. اونون لیست آدی وویجر گؤرمکده S/1989 N 2  اولور. ۱۹۹۱ده ۱۰ فریم فوتوقرافلار بو اویدودان نمایش ائتدیریلدی. لاریسا آدی اونا ۱۶ سپتامبر ۱۹۹۱ ده وئریلمیشدیر.

## سان
نپتونون دؤردونجو بؤیوک اویدوسو، لاریسا، شکیلده غیرمنتظم(غیر کوروی) دیر و اوزرینده چوخ آغیر شکیلده یاریقلار واردیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی پدیا -یوخلاما دئسامبر ۲۰۱۶

بؤلمه:آسترونومی
كهنه ده شوگای(سویوق‌بولاق)

**کهنه ده شوگای** مهاباد بؤلگه‌سینین خلیفان بؤلومونده‌کی کانی بازار قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.

## آنلامی
## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۷۲ نفر(۲۲ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.

## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
## منابع
تریتون (قمر)

**تریتون** یوخسا **ترایتون**  ()، نپتون قمرلریندن بیریدیر. بو قمر 10 اوکتوبر 1846 تاپیلدی.ویلیام لاسل اینگیلیسلی اولدوزچو اونو تاپدی.گونش سيستمینده قئری چکیلن یورونقوسو اولان لاب بؤیوک قمردیر.

## قایناق

برلمه:نوجوم
تلستو (قمر)

**تئلستو** ()، زوحل قمرلریندن بیریدیر. 1980جی ایلده 8 آوریل تاپیلدی.اسمیت. ریتسمن .لارسون و فونتاین ( Smith, Reitsema, Larson and Fountain) بو قمری تاپدیلار.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
پلوتو قمرلری

**پلوتو** گزه گنچه نین 5 قمری تاپیلیبدیر.بو قمرلرین ان بؤیوکو شاروندور. ایندی بو بئش قمر آدی Charonشارون, Styxایستیکس, Nixنیکس, Hydraهیدرا  و Kerberosسئربئروس قویولوبدور.

## تاپیلماق
شارون ان یاخین قمر 22 ژوئن 1978 ده جیمز کریستی الی ایله تاپیلدی.ایکی قمر مئی 2005جی ایلده هابئل تلوسکوپو ایله بیلیندی.

## قایناق
* اینگیلیسجه ویکی پدیا -یوخلاما 2016

بؤلمه:نوجوم
اسوان

**اسوان**، میصرده بیر شهردیر.
## قالری

Image:S F-E-CAMERON 2006-10-EGYPT-ASWAN-0179.JPG|
Image:Aswan_IMG_0764.jpg|
Image:Railway Station Street, Aswan, Egypt, Oct 2004 A.jpg|
Image:Aswan Street, Egypt, Oct 2004.jpg|
Image:Lotus-tower.jpg|
image: Assuan.jpg|
Image:Assuao.jpg|
File:Nile N517266177 30554 627.jpg|
File:Aswan_Nubian_Museum_R01.jpg|
اورتا عصرلر

سول|بندانگشتی|323x323پیکسل

اورتا یوز ایللر یوخسا Middle Ages باتی روم ایمپراتورلوغو آرادان گئتمکله باشلامیشدیر. بۇ یوز ایللر ۵ -نجی میلادی یوز ایللردن ۱۵-نجی یوز ایللره قدر اوزانان زامانا دئییلیر. بۇ ایللر رونسانس و ایکتیشاف دؤوره سی ایله قورتارمیشدیر. اورتا یوز ایللر اوچ یئره بؤلونور: باشلانیش، اوج و سون ایللر. بۇ ایللرین باشلانیشیندا جمعیت آزالیب و کؤچلر چوْخالمیشدیر. باتی روم ایمپراطوریسی داغیلیب و بیر چوْخ اؤلکه دوغو روم ایستیلاسیندان قورتارمیشدیر. بنی امیه خلافتی قوزئی آفریقانی توتوب، آلمان شاهلیقی بۇ ایللرده قورولموشدور.

باتی روم ایمپراطوری بیر نئچه هوجومون نتیجه‌سینده داغیلمیشدیر: وایکینگلر قوزئیدن، هون‌لار دوغودان و عربلر گونئی‌دن اونو آرادان آپاردیلار. 
## قایناق
* اینگیلیسجه ویکی پدیا یوخلاما ۳ فروردین ۱۳۹۶

## گؤرونتولر

Image:St michaelis.jpg
Image:Middelaldersværd.jpg
Image:Bad, en medeltidsriddare i badet, Nordisk familjebok.png



بؤلمه:تاریخ
بؤلمه:اورتا عصرلر
بؤلمه:History of Europe by period
بؤلمه:Wikipedia pages semi-protected against vandalism
بؤلمه:Featured articles
بؤلمه:5th century
بؤلمه:6th century in Europe
بؤلمه:7th century in Europe
بؤلمه:8th century in Europe
بؤلمه:9th century in Europe
بؤلمه:10th century in Europe
بؤلمه:11th century in Europe
بؤلمه:12th century in Europe
بؤلمه:13th century in Europe
بؤلمه:14th century in Europe
بؤلمه:15th century in Europe
بؤلمه:Christianization
بؤلمه:Historical eras
هیدروسفر

**هیدروسفر** ( — سۇ و  — سفرا-کوره،طبقه)  – یئرین سۇ طبقه‌سی. بورا اوقیانوس و دنیزلر، قۇروداکی سۇ شئیلری اوْلان بوزلاقلار، یئرآلتی سۇلار، چایلار و گؤللر داخیلدیر.

## هیدروسفرین منشیی

سو یئرده ان چوْخ یاییلمیش مینرال‌دیر. سۇ ایله زنگین‌لیک یئرین کوسمیک اؤزللیکی‌دیر. چتین ارین کومپوننتلر مانتیدا قالمیش، تزرینلر بازالت شکلینده یئر قابیغینی عمله گتیرمیش‌دیر. اۇچوجو کومپوننتلرله سۇ بوخاری دا
یئر سطحینه قالخمیش‌دیر.

پالوزویون اوّلینده یئرین هودروسفری چاغداش حجمینه یاخین اوْلموش و اوْ زامان‌دان بری چوْخ دییشممیش‌دیر. مانتی‌دان ایندی ده سۇ آیریلیر (ایلده 1&nbsp;km³-ا یاخین)، اوْنا ''یوونیل سۇ'' دئییلیر.

پروتروزوی‌دان اعتباراً جانلی ماده‌لرین کۆتله‌سی آرتماغا باشلامیش‌دیر. هیدروسفرین(هم ده آتموسفرین) اینکیشافیندا  فوتوسینتز فعال ایشتیراک ائتمیشدیر. 
پالوزوی‌دا لاوراسی و قوندوانا شدت‌لی داغ املگه‌له اینکیشافی کئچیرمیش‌دیر. اوقیانوس و دنیزلرین ساحه‌سی بؤیوموش‌دور. 
مزوزویدا و پالوژن‌ده لاوراسیانین و قوندوانانین پارچالانما‌سی نتیجه‌سینده چاغداش اوقیانوسلار یاراندی. اوقیانوسلارین یاشی مۆختلیف ‌دیر. ان قدیمی ساکیت اوقیانوس،داها جاوانی ایسه اطلس اوقیانوسودیر. 
هیدروسفرین حجمی باره‌سینده اۆچ فیکیر واردیر: 
* حجمی ثابت قالمیش‌دیر. 
* حجمی بؤیوموش. 
* حجمی کیچیلمیش‌دیر. 
هیدروسفرین ثابت‌لییی هیپوتزینه گؤره سۇیون عمله گلدیی هیدروژن و اوکسیژن آتوملارینین سایی ژئولوژی دؤوور عرضینده ثابت کمیت‌دیر. بۇ موددها عۆمومی معلوم حقایقلارا: ۱) یئر ایله اوزای آراسیندا  ماده‌لر مۆبادیله‌سی حقایقینا، ۲) طبیعتین اینکیشافی حقایقینا ضیددیر. 
عالیملرین چوْخو هیدروسفرین فاصیله‌سیز بؤیومه‌سی کاورام (مفهوم)‌سینا ترافداردیر. تخمینی حسابلامالارا گؤره هیدروسفرین ۱۰۰۰ ایل عرضینده اوْرتا حسابلا ۱&نبسپ;مم بؤیویور. 
هیدروسفرین کیچیلمه‌سی فرضیه‌سی یئرین تکین‌دن سۇ گلمه‌سی پروسسینین قورتارما‌سینا، اوْنون لیتوسفرده گئدن فیزیکی و کیمیوی پروسِسلر نتیجه‌سینده فاصیله‌سیز و سوْن‌سوز اوْلا‌راق باغلی حالا کئچمه‌سینه اساس‌لانیر. یئرین تدریجاً قوراقلاشما‌سینا بؤیوک صحرا و مرکزی آسیانین آریدلشمه‌سی ایله تصدیق اوْلونور.

هیدروسفر دۆنیا اوقیانوسین‌دان، قورونون سولارین‌دان (چایلار، غؤللر، بوزلاقلار)، هاب‌له بئله یئرآلتی  سولاردان عبارت‌دیر. بئله‌لیک‌له، لیتوسفر و آتموسفر کیمی هیدروسفر ده آراسیکسیلمزدیر. 
هیدروسفره، عادتاً، آتموسفرین بوخارشکیل‌لی و داملا-مایع  سویونو عایید اتمیرلر. سوْن هسابلامارا گؤره هیدروسفرین حجمی تقریباً ۱،۵ ملرد. km³-ا برابردیر. سۇیون اساس کۆتله‌سی-۱ ۳۷۰ ۳۲۲ مین km³-i(۹۴%-ا یاخین)اوقیانوسلاردا جملنمیش‌دیر.
بوزلاق

**بۇزلاق** — داغ یاماجی و یا دره اۆزره آغیرلیق قوه‌سینین ائتکیسی آلتیندا یاواش-یاواش حرکت ائدن بۇز کۆتله‌سی. بوزلاق برک یاغینتی‌دان (قاردان) اوْ ساحه‌لرده عمله گلیر کی، ایل مدتینده اوْنون قالین‌لیغی ارین و بوخارلانان سۇدان چوْخ چوْخ اوْلور، داها دۇغروسو بوزلاق ایقلیم قار سرحدین‌دن یۇخاری‌دا، قارین توپلانما‌سی اۆچون یئر فوْرمالارینین الوریش‌لی اوْلدوغو یئرده عمله گلیر.

عادتاً هر بوزلاق قار سرحدی ایله ایکی حیصّه ‌یه بؤلونور: بۇ سرحددن یۇخاری‌دا بوزلاغین قیدالانما ساحه‌سی یئرلشیر، بۇرادا قار ییغیلیر و اوْ، بۇزا چئوریلیر. قار سرحدین‌دن آشاغی‌دا ایسه آبلیاسی ساحه‌سی، یعنی بوزلاقلارین اریدیی و بوخارلاندیغی ساحه یئرلشیر.

## قایناق

### اتک‌یازی

بؤلمه:جوغرافیا
قابیق (ژئولوژی)

بندانگشتی|یئر قابیغی
**قابیق ([[ژئولوژی]])** - یئرین برک جیسمی‌نین سطح طبقه‌لری کومپلکسی‌دیر. "قابیق" ایفا‌ده‌سی ۱۹-جو عصردن قالمیش‌دیر. اوْ زامان پی یر سیمون لاپلا‌سین کوسموقونیک و ادوارد زوسون ژئولوژی فرضیه‌لرینه اساساً بئله حساب اوْلونوردو کی،یئر قیزمار ماده‌دن عمله گلمیش‌دیر. اوْ، سویویان زامان سطحینده برک قابیق یارانمیش‌دیر.
ماتریکلرین و اوقیانوسلارین آلتیندا یئرلشن یئر قابیغی هم قورولوشونا، هم ده قالین‌لیغینا گؤره فرق‌لنیرلر: اوْنا گؤره ده ماتریک و اوقیانوس تیپ‌لی یئر قابیغینی فرقلن‌دیرمک قبول اوْلونموش‌دور.
چاغداش علم حساب ائدیر کی، یئر قابیغی مانتی‌دان آیریلمیش‌دیر. عئینی زاماندا مانتیانین دیفرنساسیاسی پروسسینده سۇ آیریلمیش‌دیر، چاغداش یانارداغ لاوالاریندا اوْلدوغو کیمی بازالت ماقما‌سینین حجمی‌نین ۷-۸ %- نی تشکیل ائتمیشدیر

## قایناقلار
سربروس (قمر)

**سربروس** ()، پلوتو قمرلریندن بیریدیر. بؤیوک چاپی 12 کیلومتیردیر (7.5 مایل). بو قمر 20 جولای 2011ده تاپیلدی. 2015 جی ایلین جولای آیندا نیوهوریزون اوزای گمیسی اوندان شکیللر سالدی. بیرنجی شکیل 22 اوکتبر 2015ده گوروشدو.

## قایناق

بؤلمه:نوجوم
شبرالخیمة

شبرالخیمة میصرین بؤیوک شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهرین نوفوسو، 2012-جی ایلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا 1,099,354نفر ایمیش

بؤلمه:میصرین شهرلری
چکوال

چکوال (اوردوجا:چکوال) پاکیستانین پنجاب ایالتینده شهر. بو شهرین نوفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا  ۱۰۴٫۳۴۳ نفر ایمیش
بؤلمه:پاکیستان
بؤلمه:پاکیستان شهرلری
ایستیکس (قمر)

**ایستیکس ** ()،  پلوتونون بئشینجی قمریدیر. 11جولای 2012ده بیلیندی. 2015جی ایلده نیوهوریزون اوزای گمیسی بو قمردن عکسلر سالدی. 

## قایناق

بؤلمه:آسترونومی
پلوپونز ساواشی

**پلوپونز ساواشی** (ا.ا. ۴۳۱ - ا.ا. ۴۰۴) — قدیم یونان‌دا بیر طرف‌دن آتنین باشچی‌لیق ائتدیی دلوس اتفاقینین، دیگر طرف‌دن ایسه، ایسپارتانین  باشچی‌لیق ائتدیی پلوپونز اتفاقینین ایشتیراک ائتدیی ساواش مۆناقیشه. 
آتن ایله ایسپارتا آراسیندا  اۇزون زامان‌دان بری مۆناقیشه مؤوجود ایدی. بۇنون اساس سببلریندن بیری اوْنلارین فرقلی دؤولت قورولوشلارینا مالیک اوْلماسیندا ایدی. آتن‌دا دموکراتی، ایسپارتا‌دا ایسه اوْلیقارخی اۆصول-ایداره‌سی برقرار ایدی. هر ایکی طرف اوْنلارا موتتفیق اوْلان پولیسلرده عئینی ایداره اۆصولونو حاکم ائتمه‌یه چالیشیردی. بۇنلاردان علاوه مۆناقیشه‌نین سببلریندن بیری ده بۇ شهرلرین اها‌لیسینین فرقلی خالقلارا منسوب اوْلماسیندا ایدی، بئله کی، آتن‌لیلار (و اوْنلارین موتتفیقلری‌نین بؤیوک حیصّه ‌سی) یونی‌لی، اؤز نؤوبه‌سینده ایسپارتا‌
لیلار و اوْنون موتتفیقلری دوریلر ایدی.
__نمایه__
## گؤرونتولر


File:Map athenian empire 431 BC-en.svg

File:Pelopennesian War, Walls Protecting the City, 431 B.C..JPG

File:Pelop_war_en.png

File:Pelopennesian War, Key Actions in each Phase, 431 - 404 B.C..JPG

File:Houghton STC 24058 (B) - Thucydides.jpg



بؤلمه:یونان
بؤلمه:ساواشلار
بؤلمه:هخامنشلرین ساواش‌لاری
بؤلمه:پلوپونز ساواشی
پنجاب (پاکیستان)

سول|بندانگشتی|200x200پیکسل

پنجاب — پاکیستانین دؤرد ایالتیندن بیری. پاکیستان‌دا ان سیخ اها‌لی‌سی اوْلان ایالت‌دیر. آدینین فارس دیلین‌ده‌کی "پنچ" (بش) و "آب" (سۇ، چای) سؤزلری‌نین بیرلشمه‌سیندن عمله گلدیی وۇرغولانیر. بۇ ایالت‌ده چایلارین سایینین چوْخ اوْلما‌سینا ایشاره‌دیر. ساحه‌سی ۲۰۵.۳۴۴ km²، اها‌لی‌سی ۷۹.۴۲۹.۷۰۱ نفردیر. ایالت‌ده بیر چوْخ تاریخی عابیده‌لرله یاناشی، اؤلکه‌نین ان چاغداش تیکینتی و آلت یاپی(زیر ساخت)لاری دا واردیر. ایالتی‌نین مرکزی لاهور شهری‌دیر.
بهاولپور

بهاولپور (اوردوجا:بهاولپور)پاکیستانین پنجاب ایالتینده شهر. بو شهرین نوفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا  ۵۷۶٫۲۰۳ نفر ایمیش
نیکس (اویدو)

**نیکس** Nix پلوتو اویدولاریندان .2005جی یالده هیدرا اویدو ایله بیرلیقدا تاپیلدی.نیوهورایزون اوزای گمیسی 2015 جی یالده جولای آیندا پلوتو و اونون اویدولاری هابئله نیکس اویدویا باخدی.5 پلوتو اویدولاریندا بو اویدونون فوتوقرافلاری و شکیللری دوزگون سالینیب.بو اویدو شکیللری 330 متیرجا پیکسل دورودی.

هابئل تلوسکوپو ایله پیلوت تیمی اونو تاپدی.بو تلسکوپ ایله 2005جی ایلده پلوتو گزه گنچه نی گورماقدا ایکی اویدو اولاریشی یاکلاشیک بیلیندی و 31 اوکتوبر 2005ده بو اویدو تاپیلدی.ایکی اویدو هیدرا (اویدو) و نیکس تاپیلماقدا  S/2005 P 1 (Hydra) و S/2005 P 2 (Nix) خولاصه سی "P1" و "P2 یازیلدی.سونرا بو اویدونون آدی یونانجا قارانلیق و گئجه تانریچاسی آدی ایله سسلئندی.نیکس شارون آناسیدی.لیست آدی Pluto II پلوتو ایکی سسلئنیب.
ملتان

بؤلمه:ویکی‌دیتادا اولمایان مختصاتلار

**مولتان** (، پنجاب‌لی‌: ) پاکیستانین پنجاب ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۱٫۴۷۱٫۹۷۸ نفر ایمیش.

## قایناق
گوجرانواله

**گوجرانواله** (اوردوجا:گجرانواله)  پاکیستان‌ین پنجاب ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۱٫۴۲۱٫۸۳۴ نفر ایمیش.

## قالری

File:District_Court_House_Gujranwala.jpg|
File:Sialkot_Gate_of_Gujranwala_City_1869.jpg|


## قایناقلار

بؤلمه:پاکیستان
حیدر آباد (پاکیستان)

سول|بندانگشتی|328x328پیکسل| حئیدرآباد دا بیر مزارلیق.
**حئیدرآباد و یا حئیدر آوا** پاکیستانین سیند ایالتینه عایید اولان بیر بویوک شه هر دیر. شهر اسکی لرده نرون کوت کیمی آدلانیرمیش.

حئیدرآباد قاباقجالار سیند ایالتینین مرکز یا اورتاشهری ساییلارکن عطیرلر شهرینه آدلیم اولموشدو. ائله کی گونده کوچه باجالاری عطیر ایله یویولدوغونا گوره پاکیستان هینددن آییریلمامیشدان اونجه هیند پاریسی آدلانیردی.

حئدرآوا ۲۰۰۷ ساییلیش دئیتالارینا دایاناراق ۱٬۴۲۳٬۹۱۹ نفر نوفوسا صاحیب اولاراق سیندین ایکینجی ان بویوک شهری و هابئله پاکیستانین سگگیزینجی ان بویوک شهری دیر.

## قایناقلار
Wikipedia contributors, "Hyderabad, Sindh," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hyderabad,_Sindh&oldid=205395315
بؤلمه:پاکیستان شهرلری
بؤلمه:سیند ایالتینین تاریخی
بؤلمه:حیدر آباد (پاکیستان)
بؤلمه:Coordinates on Wikidata
سیالکوت

سیالکوت (اوردوجا:سیالکوٹ) پاکیستانین پنجاب ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا ۹۲۰٬۰۰۰ نفر ایمیش
بندانگشتی
بندانگشتی

## قایناق
سکر

سکر (اوردوجا:سکهر)پاکیستانین پنجاب ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا 	۹۰۵٬۱۱۴ نفر ایمیش

## دموگرافیک

سول|بندانگشتی|250x250پیکسل
بندانگشتی
بندانگشتی

## قایناق
لارکانه

لاکارنه (اوردوجا:لاڑکانه)  پاکیستانین سیند ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۳۷۹٫۱۴۹ نفر ایمیش

## قالری

File:Fishing port (psarolimano).JPG|
File:Hala sultan tekke.JPG|
File:Larnaca fort.JPG|
File:Castle square wharf.JPG|
File:Kimon statue.JPG|
File:Palm trees promenade (foinikoudes).JPG|
File:Palm trees promenade by night (foinikoudes).JPG|
File:Larnaca marina.JPG|
File:Salt lake at sunset.JPG|
File:Aspect of the old town.JPG|
File:Aspect of the old town2.JPG|
File:Aspect of the old town3.JPG|
File:Kamares old aqueduct.JPG|
File:Angeloktisti (built by angels) medieval church.JPG|
File:Street in town center.JPG|
File:Ermou square.JPG|
File:Saint Lazarus.JPG|
File:Vessels near Larnaca port.JPG|
File:Larnaca Airport.JPG|
File:Larnaca castle.jpg|
File:District administration larnaca.JPG|
File:Europe square.JPG|
File:Pierides Museum.JPG|
File:Larnaca seafront panoramic.jpg|
File:View from Oroklini Hill towards Larnaca.jpg|
|
File:Armenian Genocide Memorial in Larnaca Unveiling.jpg|


## قایناق
فیصل‌آباد

سول|بندانگشتی|230x230پیکسل|برج ساعت در فیصل‌آباد
**فیصل‌آباد (اوردوجا:فیصل آباد) [[ پاکیستان]]<nowiki/>ین [[پنجاب (پاکیستان)|پنجاب ایالتینده]] شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۲٫۵۸۲٫۱۷۵ نفر ایمیش
**

## قایناق
گوجرات

گوجرات (اوردوجا:گجرات) پاکیستانین [ پنجاب] ایالتینده شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۳۰۸٫۶۸۰ نفر ایمیش
سول|بندانگشتی|150x150پیکسل
سول|بندانگشتی|180x180پیکسل

## قایناق
مردان (پاکیستان)

**مردان** (اوردوجا:مردان) پاکیستانین بیر شهر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلين نۆفوس سایی‌سی اساسيندا  ۳۰۸٫۳۱۸ نفر ایمیش

## قایناقلار

بؤلمه:پاکیستان
هیدرا (اویدو)

**هیدار اویدو **پلوتو اویدولاریندان.2005جی ایلده نیکس (اویدو) ایله بیرلیقدا تاپیلدی .ایکی اویدو پلوتو باشینا دولانیر.2015جی ایلده نیوهورایزن اوزای گمیسی پلوتو و اونون اویدولارینا هابئله هیدرا اویدویا باخدی.هیدرا ایشیقی شارون و پلوتو دان آزجادی.بو اویدونون ایشیقلی یئری 10 کیلومتیر یوخسا 5مایل گوروشن یئردی.اونون اوزو بوز دونموش سولاردی.

## تاپیلاماق
15 مه و 18 مه 2005ده هابئل تلوسکوپو ایله پلوتودان شکیللری سالیندی و بو شکللره هابئل تیمی الینده آچیلاشدی و 15 ژوئن 2005ده هیدرا و نیکس ایکی پلوتو اویدوسو بیلیندی.15 اوت 2005ده بو تاپیلماق اعلام اولدو.تاپیلماقدان سونرا S/2005 P 1 (Hydra) و S/2005 P 2 ایکی اویدو موقت آد اولدو.

21 ژوئن 2006دا هیدرا آدی سسلئندی هابئله Pluto III پلوتو اوچ .بو آد یونانجا افسانه لرده 9 باش بیر اژدردی و هراکلس ساواشیندا ساواشدی.بو آد 9 اونجو گزه گن یوخسا پلوتو اونون 9 باشینا بیلینیر و هیدرا آدیندا H اچ حرفی هابئل تلسکوبونون باشلانیشیدی.بو اویدو هابئل تلسکوپو ایله تاپیلدی.

## هیدرا اویدو
شارون (اویدو) و نیکس (اویدو) کیمی پلوتو باشینا دولانیر و اولارا تای و اوخشار بیر پلانئتدی.65.000کیلومتیر پلوتودان آرالیدی.38.2گونده(یئر گونو) بیر دوره پلوتو باشینا دولانیر.بوروشوق بیر داشدی و 55 دن 44 کیلومتیرجا انی و بؤیو اولور.نیکس و شارون کیمی آچیق بؤیاقدی هابئله پلوتو قیرمیزدی.هیدرا دونموش سو و بوزدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Hydra_(moon) اینگلیسی ویکی پدیا

بؤلمه:آسترونومی
تولوز

**تولوز** ()، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر. ۱۱۸٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۷۹٬۶۳۸ نفر ایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:فرانسه شهرلری
نیس

**نیس** ()، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:فرانسه شهرلری
نانت

{{Infobox French commune
|name               = Nantes
|commune status     =Prefecture andکومون
|image flag         = Drapeau_de_Nantes.svg
|image              = 

**نانت** (فرانسجه: Nantes)، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر. ۶۵٫۱۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۳۳۸۲ نفر ایمیش.

## گؤرونتولر

File:Confluence of Erdre and Loire, Nantes, France, 1890s.jpg
File:Enceinte gallo-romaine Nantes detail.jpg
File:Cathédrale Saint-Pierre de Nantes - façade.jpg
File:Nantes - Immeuble Perraudeau 01.jpg
File:Nantes - Cours Cambronne 02.jpg
File:Noyades Nantes.jpg
File:Nantes, La Loire et Le Pont Transbordeur en 1912.jpg
File:Nantes SPOT 1247.jpg
File:Nantes - Erdre.jpg
File:Plan relief Nantes.svg
File:Boulevard de Launay (Nantes) 1.JPG
File:Nantes 2005 7.jpg
File:Jardin des plantes Nantes-serre.JPG
File:Nantes - Hotel de ville 02.jpg
File:Johanna Rolland, maire de Nantes..jpg
File:Grandes_Armes_de_Nantes.svg
File:Château de Nantes - armoiries ducales.jpg
File:Unité urbaine et aire urbaine de Nantes.svg
File:Nantes - Basilique Saint-Nicolas (détail 2).jpg
File:Tereos Nantes.JPG
File:Euronantes2.jpg
File:Château des Ducs de Bretagne à Nantes.jpg
File:Nantes - Beffroi Ste Croix 01.jpg
File:Nantes - Colonne Louis-XVI 04.jpg
File:Passage Pommeraye 10.jpg


## قایناق‌لار

بؤلمه:فرانسه شهرلری
استراسبورگ

**استراسبورگ** () فرانسه نین ان بؤیوک شهرلردن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۳-جی ایلین نۆفوس سایی‌سی اساسیندا ۲۷۵۷۱۸ نفر ایمیش بۇ شهر به-رن بؤلگه سینده و آلزاس ناحیه سینده یئرلشیب.

## تاریخ
## جغرافیا
## گؤرونتولر
## بیرده باخ

## قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_communes_in_France_with_over_20,000_inhabitants

بؤلمه:فرانسه شهرلری
رن

**رن** (فرانسجه: Rennes)، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر و ۳۰ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۵۰٫۳۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۵۳۶۶ نفر ایمیش.

## گؤرونتولر

File:Plan quartiers Rennes.svg
File:Nathalie Appéré - Février 2013 - 05.JPG
File:Rennes de hermitage 2.JPG
File:Rennes église Saint-Germain.jpg
File:Rennes Opéra.JPG
File:Palais Saint-Georges, Rennes.jpg
File:Mairie de Rennes.jpg
File:Bretagne Ille Rennes1 tango7174.jpg
File:Hôtel de Blossac - Portail sur la rue du Chapitre - DSC 0811.JPG
File:Rennes - Saint-Sauveur façade.jpg
File:Rennes-mordelaise1.jpg
File:Rennes remparts.jpg
File:Rennes RallierduBaty.jpg
File:Rennes remparts.svg
File:Place Saint Anne Rennes.JPG
File:Angle sud-est du couvent de Bonne-Nouvelle, Rennes, Ille-et-Vilaine.jpg
File:Rue St Michel Rennes.JPG
File:Place Champ Jacquet.JPG
File:Notre dame en saint-melaine DSC 4481.jpg
File:Thabor entree rue paris.JPG
File:Rennes Grande maison des Carmes escalier.JPG
File:Lycee Rennes DSC08932.JPG
File:Rennes - Église Toussaints façade.jpg
File:Palais du Commerce (Poste) Rennes.JPG
File:Gayeulles2013 Etang02.JPG


## قایناق‌لار

بؤلمه:فرانسه شهرلری
رنس

**رنس** (فرانسجه: Reims)، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر و متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۴۶٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۶۹۷۱ نفر ایمیش.

## گؤرونتولر

File:St Remy Bishop of Rheims begging of Clovis the restitution of the Sacred Vase taken by the Franks in the Pillage of Soissons.png
File:Aviatiker-Woche Reims 1909.jpg
File:(Top) - German officers sign unconditional surrender in Reims, France. (Bottom) - Allied force leaders at the signing. - NARA - 195337.jpg
File:St. Jacques, Rheims, France, 1907. (2788175622).jpg
File:ReimsCathedral-01s.jpg
File:Calice du sacre Tau.jpg
File:Douai-Rheims New Testament (1582).jpg
File:Reims Basilique St Remi 07.JPG
File:Paris door, Reims, France 2004-11-06.jpg
File:France, Reims and its cathedral, 1916.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:فرانسه شهرلری