open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بوکا کمپی

**بوکا کمپی** یوخسا **بوکا زیندانی** ()، عراقدا آمریکا الی ایله ساواش اسیرلری اۆچون قۇرولان بیر کمپدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Kufan Group current developer of Camp Bucca
* Video of riots at Camp Bucca
* Executive summary of Taguba report  MSNBC.com
* Memo: Iraq abuse was 'vigilante justice': Boston.com
* "Female soldiers dress down & get dirty for mud romps": NY Daily News
* Mud-wrestling soldier to be dismissed from service: USA Today
* In Iraq Jail, Resistance Goes Underground: Washington Post
* As Bad as the Nazis? What the Red Cross thinks about the U.S. military. Wall Street Journal
* Truck 'finds' escape tunnel at U.S.-run camp in Iraq: The Arizona Republic
* Airmen guard camp, detainees in Iraq
* Umm Qasr and Camp Bucca, GlobalSecurity.org
* Iraq Camp Bucca Mud Wrestling Pictures 
* Defense IG to ramp up Iraq spending audits  GOVEXEC.com
* Bloomington area Soldiers give a Christmas gift to a small boy
* Detainee visitation rules and guidelines
*ICO’s Train with U.S. Military Guidance
*Map & downloadable 3D Walkthrough of Camp Bucca from the Art project Zone*Interdite 
*PressTV: US military kills Iraqi prisoners, covers up (warning graphic violence) 

بؤلمه:ساواش اسیری کمپلری
ژاکوب بیزر

**یاکوب بیزر** ()، (دوغوم:۱۵ مئی ۱۹۲۱  -اؤلوم: ۱۶ ژوئن ۱۹۹۲) ایکینجی دونیا ساواشینا قاتیلان بیر آمریکالی نیظامی ایدی.

## میداللار
His decorations include:

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
*Hiroshima: Hubertus Hoffmann meets the only U.S. Officer on both A-Missions and one of his Victims
*
*

## ائشیک باغلانتیلار
*Audio Recording of 1985 Lecture by Jacob Beser Voices of the Manhattan Project
*
*

بؤلمه:۱۹۲۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۹۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:بالتیمورلو نیظامیلر
چرنوبیل فاجیعه‌سی

بندانگشتی|چرنوبیل اوتمی مرکزی حادیثه‌دن قاباق
**چرنوبیل فاجیعه‌سی**-۲۶ آوریل ۱۹۸۶ تاریخینده شوروی بیرلیگینه باغلی اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتینین پریپیات شهری یاخینلیغینداکی چرنوبیل اوتمی مرکزینده‌کی ۴ نومره‌لی راکتوردا باش‌وئرن حادیثه‌دیر.
حادیثه میلتلرآراسی اتومی حادیثه‌لر میقیاسینا گؤره بۇگۆنه قدر مئیدانا گلمیش ان بؤیوک اتومی حادیثه‌لردن بیریدیر. چرنوبیل فلاکتی، میلتلرآراسی اتومی حادیثه‌ٰلر مقیاسیندا ان یوخاری صینفلندیرمه حدی اولان ۷ ایله میقاسیلاندیریلمیشدیر. تکجه ایکی اتومی حادیثه بئله بیر یوخاری درجه‌ده صینفلندیریلمیشدیر. بونلاردان بیری چرنوبیل فاجیعه‌سی، اوْبیری‌سی ده ۲۰۱۱ ایلینده فوکوشیما اتومی مرکزینده باش‌وئرن قضادیر. حادیثه‌نین تلفات و خیسارتلری باخیمیندان تاریخین ان فجیع ایکی اتومی حادیثه‌لریندن بیریدیر. حادیثه سونراسی ۵۰۰.۰۰۰ دن چوخ ایشچی فاجیعه‌یه موداخیله ائدیب بیر چوخو رادیاسیونوا معروض قالدیلار. ۳۱ نفر حادیثه اثناسیندا اؤلدو و خرجلری ۱۸ میلیارد شوروی روبلونا یئتیشدی -۲۰۱۹ ایلی‌نده تورمو حسابا آلماقلا تخمیاٌ ۶۸ میلیارد آمریکا دولارینا برابردیر. بو حادیثه‌ده چوخ بؤیوک بیر منطقه‌یه یاییلان رادیاسیونا گؤره اۇزون زاماندا داها آغیر بیر ضرر وئردیگینه اینانیلیر.
## قایناقلار

بؤلمه:شوروی تاریخی
بؤلمه:اتوم انرژیسی
بؤلمه:چرنوبیل حادیثه‌سی
بؤلمه:چرنوبیل فاجیعه‌سی
بؤلمه:1986 health disasters
بؤلمه:۱۹۸۶-جی ایلده بلاروس
بؤلمه:1986 in the Soviet Union
بؤلمه:1986 in Ukraine
بؤلمه:1986 industrial disasters
بؤلمه:April 1986 events in Europe
بؤلمه:Chernobyl, Ukraine
بؤلمه:Civilian nuclear power accidents
بؤلمه:Disasters in the Soviet Union
بؤلمه:Environment of the Soviet Union
بؤلمه:Environmental disasters in Europe
بؤلمه:Environmental disasters in Ukraine
بؤلمه:Explosions in 1986
بؤلمه:Fires in Ukraine
بؤلمه:اوکرایندا ساغلاملیق
بؤلمه:Industrial fires and explosions
بؤلمه:Man-made disasters in Belarus
بؤلمه:Pripyat
بؤلمه:Radiation accidents and incidents
بؤلمه:INES Level 7 accidents
جواد رضویان

**جواد رضویان** (دوْغوم:۶ مورداد ۱۳۵۳ قوم)- ایرانلی یؤنتمن (کارگردان)، موجری، اوخوجو و سینما-تلویزیون اویونچوسودور. رضویان ۱۳۷۳ ایلنده اویوچولوغو باشلاییب.
## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی کیشی اویونچولاری
بؤلمه:ایرانلی اویونچولار
شیزوئید شخصیت پوزوقلوغو

بندانگشتی|شیزوئید شخصیت پوزوقلوغو اولان شخصلر غالیباٌ تک فعالیتلری سئچرلر
**شیزوئید شخصیت پوزوقلوغو**(اینگیلیسجه:Schizoid personality disorder و یا قیساجا SPD)- ایجتیماعی رابیطه‌لره ماراق آزلیغی، تکلیگی سئومک و اۆست اۆرتولو حیات طرزینه راغیب اولماق، طرفسیزلیک و لاقئیدلیک حالیندا اوْلماق خوصوصیتلری ایله تانیملانان بیر شخصیت ایختیلالیدیر. ایمکانی وار موبتلا شخصلر باشقالارلا صمیمی دوستلوق رابیطه‌سی قۇرماقدان عاجیز اولالار و بۇنلا برابر غنی و آیرینتیلی و مونحصیراٌ داخیلی بیر فانتزی دۆنیانی دا گؤستره‌لر.

## قایناقلار

بؤلمه:پسیکولوژی
آرشین مال‌ آلان

بندانگشتی|آرشین مال آلان پوست مارکاسی
**آرشین مال آلان** — اوزئییر حاجی‌بیگلی‌نین ۱۹۱۳-جو ایلده یازدیغی سون اوپئرئتی. اثری اوزئییر بیگ سانکت-پئتئربورقدا کونسئرواتوریادا اوخویارکن قلمه آلمیشدی. اوپئرئتین سوژه‌سی قاراباغین شوشا شهری‌نین حیاتیندان آلینمیشدیر. ۲۰۱۳-جو ایلده یونسکو-نون باش کونفرانسی‌نین ۳۶-جی اوتوروموندا آرشین مال آلان اوپئرتی‌نین ۱۰۰ ایللیک یوبیلئیی‌نین دونیا سویه‌سینده قئید ائدیلمه‌سی حاقیندا قرار قبول ائدیلیب.

او حاجی‌بیگلی «آرشین مال آلان» اوپئرتینی تاماملادیقدان سونرا اونو ایلک دفعه سانکت-پئتئربورق کونسئواتوریاسی‌نین دیرئکتورو، گؤرکملی روس بسته‌کاری آ.قلازونووا گؤسترمیشدیر. آ.قلازونوو اثری چوخ بَینمیش و اونو بوتون روسیه‌ده ایلک اوپئرئت آدلاندیرمیشدیر. «آرشین مال آلان»ا وئریلن بو جور یوکسک قییمتدن سونرا اوزئییر بیگ اثرین پارتیتوراسینی و لیبرئتوسونو باکی‌یا، دوستلارینا گؤندریر. 

«آرشین مال آلان» اوپئرئتی باکی‌یا گؤندرمزدن اوّل اوزئییر بیگ حاجی‌بیگلی آکتیور حسین‌قولو سارابسکیه سانکت-پئتئربورقدان مکتوب گؤندرمیشدیر.
بندانگشتی|"آرشین مال آلان"- ایراندا صحنه‌یه چیخماسی اعلانی- مشهد ۱۹۴۳

## اتک یازیلار

بؤلمه:آذربایجاندا اینجه‌صنعت
یوهان کرونمن

**یوهان کرونمن** ()، (دوغوم:۲ نوْوامبر ۱۶۶۲ -اؤلوم:۲۶ ژوئیه ۱۷۳۷) بیر سوئدلی ژنرال و ۱۷۲۷-۱۷۳۷ ایللری آراسیندا مالمو حاکیمی ایدی. 

## قایناقلار

## قالری

File:Johan Cronman Malmo St Peter church.jpg|Plaque at St Petri, Malmö
File:Johan_Cronman_Malmo_Sweden.jpg|Plaque at Caroli Church, Malmö


## ائشیک باغلانتیلار

*Cronman family tree based on Gabriel Anrep and Gustaf Elgenstierna
*Johan Cronman grave in Malmö

بؤلمه:۱۶۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۷۳۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:سوئدلی ساواش اسیرلری
ماوچا دیاقرامی

ماوچا دیاقرامی و یا ماوچا سیمبولو کیمیاسال بیر نمونه‌ده‌کی اؤنملی کاتیون‌لار و آنیون‌لارین قیرافیک‌سل گؤستریمی‌دیر. پروفئسو ماوچا، 1932ده بو سیمبولو یایینلادی.

گؤرسل بیر دیاقرام اولاراق، سو نمونه‌سینین کاتیون و آنیونلارینی گؤستریر.
پاتریک کارلین

**پاتریک کارلین** ()، (دوغوم:۱۸۳۲ -اؤلوم:۱۸۹۵) بیر ایرلندلی نیظامی و سرباز ایدی.

## قایناقلار

**[[The Register of the Victoria Cross]]* (1981, 1988 and 1997)
*
**[[Ireland's VCs]]* (Dept of Economic Development, 1995)
**[[Monuments to Courage]]* (David Harvey, 1999)
**[[Irish Winners of the Victoria Cross]]* (Richard Doherty & David Truesdale, 2000)

## ائشیک باغلانتیلار
*Location of grave and VC medal *(Belfast, Northern Ireland)*

بؤلمه:۱۸۳۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:بلفاستلی نیظامیلر
کئچی ممه‌سی (رقص)

**کئچمه‌مه‌سی و یا کئچی ممه‌سی** — ائل شنلیکلرینده و تویلاردا گئنیش اوینانیلان آذربایجانین ان قدیم کیشی رقصلریندن بیری. اساساً شیروان زوناسی و باکی کندلرینده مشهوردور. چوخ گؤزل ملودی‌لی و آهنگدار موسیقیسی وار. رقص بیر قدر آرام و جلد تِمپله ده ایفاده اولونا بیلر. بو رقص اورتا ماهور و بایاتی-قاجار اوزرینده قورولموشدور. موسیقیسی‌نین توندان-تونا کئچمه‌سی اونو داها دا جوشقون و آهنگدار ائدیر. 

بعضاً بو رقصی سهواً"**کئچی ممه‌سی**" آدلاندیریرلار کی، بو دا مضمونا اویغون گلمیر. اصلینده رقصین "**کئچمه‌مه‌سی**" آدلاندیریلماسی، رقص ائدنلرین بیر-بیری ایله یاریشا گیره‌رک گؤزل و چئویک رقص حرکتلری نوماییش ائتدیرمکله رقابت آپارماسینا، بیر-بیرینی کئچمه‌سینه ایشاره ائدیر. 

## ائشیک باغلانتی

* http://www.youtube.com/watch?v=sKcu407IC9c

بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
کيکی‌جان (رقص)

کیکی‌جان (روس Кикиджан-Kikican) — آذربایجان خالق رقصیدیر. تمپی جلد-آرامدیر. بسته‌کار افراسیاب بدل‌بَیلی اؤزونون "قیز قالاسی" (1940) بالِتینده بو اویون هاواسیندان ایستیفاده ائتمیشدیر.

## اتک یازیلار
بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری



## ویدئو
افراسیاب بدل‌بَیلی‌نین "قیز قالاسی" بالِتینده کیکیجان رقصی
اؤزللیکسیز آدام

**اؤزللیکسیز آدام** یوخسا **خصوصیت‌سیز آدام** (آلمانجا: Der Mann ohne Eigenschaften؛ ۱۹۴۳ـ۱۹۳۰) اوتریشلی یازیچی، روبئرت موزیل (رابئرت موزیل) طرفیندن اوچ جیلد و فرقلی طرح‌لرده بیتمه‌میش مودئرنیست بیر روماندیر. تیپیک اولاراق ییرمینجی یوز ایلین ان اؤنملی رومانلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.

رومان اوتریش مجارستان ایمپیراتورلوغونون سون گونلرینده میدانا گلن بیر «فیکیر حیکایه‌سی»دیر، و گئنللیکله اینسانلیق و دویغولارلا باغلی گئنیش بیر واراولوش‌سال اصللر اوستونده تمثیلی اینجه‌لمه‌لره یول آچیر.

## تورکجه ترجمه‌سی
احمد جمال طرفیندن «نیته‌لیک‌سیز آدام  niteliksiz adam» باشلیغی ایله تورکجه‌یه چئوریلن کیتابین ایلک باسقیسی ۱۹۹۱ده یاپی کرئدی یایینلاری (YKY) ایش بیرلییی ایله یاپیلمیشدیر. (فارسجایا هله ترجمه اولونماییب).

کیتابین توکجه‌سینین بیرینجی باسقیسیندا چئویرمنی طرفیندن بو رومان بئله تانیملانیر:

«من نیته‌لیکسیز آدامام، ساده‌جه کیمسه بونون فرقینده دئییل. بوتون یاخشی، بیچیمسل دویغولارا صاحیبم، نئجه داوراناجاغیمی البته بیلیرم، آمما ایچ‌سل اؤزدشله‌شمک یوخ.» (1928) موزیل

فرانز کافکا، جیمز جویس و هرمن بروخ ایله بیرلیکده ییرمینجی یوز ایلین رومانینین بؤیوک اوستالاری آراسیندا یئر آلان اوتریشلی یازیچی روبئرت موزیل (1942ـ1880)، 1921 ایللریندن باشلایاراق اؤلونجه‌یه قدر نیته‌لیکسیز آدام اوزرینده همن هر گون چالیشمیش و رومانین ایلک کیتابی 1930دا، اوچونجو کیتابی ایسه 1933ده یاییملانمیشدیر. تاماملانمادان قالان دؤردونجو و سون بؤلومو یاییملانماسی ایسه آنجاق آرادان هاردایسا ییرمی ایله یاخین بیر سوره کئچدیکدن سونرا گرچکلَشه‌بیلمیشدیر. نیته‌لیکسیز آدام، گرچک آنلامدا بیر چاغ و کئچیش دؤنَمی رومانی‌دیر. یازیچی طرفیندن «ایمپکرالیا» دئیه آدلاندیریلان، گرچکده 19جو یوز ایلین سونوندا و 20جی یوز ایلین باشیندا آرتیق چؤکوش سوره‌جینه گیرمیش اولان اوتریش ماجاریستان ایمپاراطورلوغونو سیمگه‌لَین بیر اؤلکه‌ده موزیل، مودئرنیزم سوره‌جینده‌کی بیر توپلومون و بیرئیین توم چالخالانتیلارینی سرگیله‌مه‌یی آماجلار. بو چالخانتیلار، رومانین باش کیشیسی، یعنی «نیته‌لیکسیز آدام» اولان اولریخ‌ین کیملییینی آراجلیغی‌یلا سرگیله‌نیر. اولریخ، بیر آیاغی‌یلا اسکی‌ده، اؤته‌کی آیاغی‌یلا یئنی‌ده دورماقدادیر. بوتون سورون، اونون بو کئچیش قونومونون دوغال سونوجو اولان چلیشکیلرین اوسته‌سیندن گلیب گلمه‌یه‌جه‌یی سوروسوندا اوداقلانیر. نیته‌لیکسیز آدام اولریخین کیشیسل چاتیشمالاری آراجلیغی‌یلا آوروپانین بیرینجی دونیا ساواشی‌یلا بیرلیکده باشلایان تینسل چؤکوشونو آنلاتان موزیل، گله‌نکسل ترزدن اوزاقلاشاراق، رومانین اولایلاری آنلاتیم هؤرگوسویله ده اوخوجونو شاشیردیر. یاشانان بونالیمی اله آلیش و آختاریش ترزی ایله چاغداش ادبیاتین باش یاپیتلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.

## قایناقلار

*
*
*
*
*

## ائشیک باغلانتیلار
*
*
*

بؤلمه:کیتابلار
قولاق تاخیم آدالاری

**قولاق تاخیم‌آدالاری**  یوخسا **قولاق مجمع‌الجزایری** ()،  آلکساندر سولژنیتسین الی ایله  ۱۹۱۸دن ۱۹۵۶یا قدر شوروی رئژیمینین صنعت‌سل تاریخ‌سل یازدیغی آراشدیرمادیر.

## بیرده باخ
* تام راب اسمیت

## نوتلار
:1.A similar network of forced labour camps, known as katorga, existed in the Russian Empire since the early 18th century. It was abolished by the Russian Provisional Government in 1917.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  All volumes for reading in browser, or plaintext: parts 1 and 2, parts 3 and 4, and parts 5, 6, and 7.
*  All Volumes
*  *Moscow News* (2006-05-02)
*

بؤلمه:کیتابلار
نورتروپ قرومن آر کیو 4 قلوبال هاوک

نورتروپ قرومن آر کیو دؤرد قلوبال هاوک. نورثروپ قوروموندا قوشولان اوچاقدیر.بو اوچاق چوخلوجاعرصه ده دولانان دیر و جاسوسلوق اۆچون ایشلئنیر.اوزون مدتده و اوجا گؤیلرده دولانیب و دوشمن یئریندن چوخلو جاسوسلوق ائدیر.

## قوشولما

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Northrop_Grumman_RQ-4_Global_Hawk انگلیسیجه ویکی پدیا

بؤلمه:ساواش اوچاغی
اینار لوندبورق

**اینار لوندبورق** ()، (دوغوم:۵ آوریل ۱۸۹۶ -اؤلوم:۲۷ ژانویه ۱۹۳۱ ) فنلاند ایچ ساواشینا قاتیلان بیر سوئدلی خلبان ایدی.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
* När Nobile Räddades: Mina Upplevelser Under Den Svenska Spetsbergs Expeditionen 1928 (published in 1928 in Swedish) - Title in English: 'When Nobile Was Rescued: My Experiences During The Swedish Spetsbergs Expedition 1928'. The publication includes a fold-out map of Spitsbergen.

بؤلمه:۱۸۹۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۳۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:کلکته‌لی نیظامیلر
ابراهیم زکزاکی

**ابراهیم زکزاکی**(عربجه:ابراهیم یعقوب زکزکی،اینگیلیس دیلی: Ibrahim Yaqoub El Zakzaky )(دوغوم:۵ مئی ۱۹۵۳)نیجریه شیعه‌لری‌نین باش لیدری دیر. نیجریه‌نین ایسلامی حرکتی‌نین باشچیسی و قوروجوسودور. زاریا شهرینده شیعه‌لر قوروموندا چالیشیر. ۲۰۱۴ ایلیندن نیجریه دؤولتی طرفیندن محبوس ائدیلمیشدیر.
## قایناق
 عربجه ویکی پدیا

بؤلمه:شیعه
بؤلمه:ایسلام
جهانگیر کرامت

**جهانگیر کرامت** ()، (دوغوم:۲۰ فوریهٔ ۱۹۴۱) بیر پاکیستانلی قاباقکی ۴ اولدوزلو ژنرال، دیپلومات ، پروفوسور و عالیم.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Official profile at Pakistan Army website 

|-

|-

|-

|-

|-

بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:پاکیستانلی ژنراللار
بؤلمه:کراچیلی نیظامیلر
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
کسمه (رقص)

**کسمه** - ناخچیواندا و گنجه‌باساردا گئنیش یاییلمیش ان قدیم رقصلردن بیریدیر. موسیقیسی ساده، لاکین ماراقلیدیر. کومیک رقصلر سیلسیله‌سینه داخیلدیر. اونو آنجاق کیشیلر ایفا ائدیرلر. رقص اۆچون آتیلما، توللانما، شیدیرغی وورما، سیچراما حرکتلری سجیه‌وی‌دیر. ایفاچی اونو مومکون قدر مزه‌لی طرزده اویناماغا چالیشیر. "کسمه" ناخچیوان موختار جومهوریتی‌نین بوتون بؤلگه‌لری‌نین توی شنلیکلرینده ایفا اولونان قدیم رقصلردندیر.

## اتک یازی


بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
نعلبکی (رقص)

بندانگشتی|نعلبکی رقصی‌نین نوتلاری
**نعلبکی**– آذربایجانین میلّی رقصی. بو رقصی 2 جور مِلودی ایله ایفا ائدیرلر.

## تاریخچه
بو رقص 2 فرقلی موسیقی آلتیندا ایفا ائدیلیر. بیری بایاتی-شیراز لادی اوزرینده اولان قدیم آذربایجان اویون هاواسی "نعلبکی "دیر  دیگری ایسه قلمان صلاحوون بسته‌سیدیر . 

## نعلبکی رقصی دیگر اینجه‌صنعت ژانرلاریندا
خالق اویون هاواسی "نعلبکی " "*پیسپیسا خانیم و سیچان بیگ*" فیلمینده (1974) تیق-تیق خانیم و سیچان بیگین توی صحنه‌سینده ایستیفاده اولونموشدور. 

## اتک یازی
بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری



## ویدئو
تیق-تیق خانیم و سیچان بیگین نعلبکی(1) رقصی

آذربایجان دؤولت رقص آنسامبلی - نعلبکی(2) رقصی
بلقیس

**بلقیس** یادا بیلقیس؛ (لاتینجا عرب دیلیندن:Al-Malikah Balqīs) سبا ایمپراطوروایدی. سلیمان پئیغمبر ایله ائولندی و اؤز حاکمیتینده سلیمان ایله شریک اولدو. 

اینجیل یازیسیندا بلقیس دونیانین ان اوزاق اؤلکه سیندن اورشلیمه گلمیشدیر. انجیلده بلقیس اسکیت خاتونو بیلینیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* 
* 

بؤلمه:یهودی شاهلار
بؤلمه:عبری موقدس کیتاب شاهلاری
بؤلمه:سلیمان
اوتو لیبک

**اوتو لیبک** ()، (دوغوم:۱۹ فوریهٔ ۱۸۷۱ -اؤلوم:۲۱ آوریل ۱۹۴۷) بیر سوئدلی آدمیرال ایدی.

## جایزه‌لر و میداللار

### داخلی
*Commander Grand Cross of the Order of the Sword (16 June 1933)
*Commander Second Class of the Order of Vasa (15 December 1921) 
*Knight of the Order of the Polar Star (1920)

### خارجی
*Grand Cross of the Order of Orange-Nassau with swords
*Grand Cross of the Order of the Dannebrog
*Commander of the Order of the White Rose of Finland
*Commander of the Legion of Honour
*Commander of the Order of St. Olav
*Commander First Class of the Spanish Order El mérito naval
*Grand Officer of the Order of the Crown of Italy
*Officer of the Order of Saints Maurice and Lazarus
*Knight Third Class of the Order of Saint Anna with swords
*Knight Second Class of the Order of Saint Stanislaus
*Knight of the Order of Aviz
*RKM
*Royal Swedish Yacht Club Medal of Merit in gold

## ایفتیخارلار
*Member of the Royal Swedish Academy of War Sciences (1918)
*Member of the Royal Swedish Society of Naval Sciences (1903)
*Honorary member of the Royal Swedish Society of Naval Sciences (1921)

## سئچیلمیش بیوقرافیلر
*
*
*
*
*

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Article at *[[Svenskt biografiskt lexikon]]*

بؤلمه:۱۸۷۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۴۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:ایستوکهولملو نیظامیلر
چلنجر شاتل حادیثه‌سی

**چلنجر فضایی گمی حادیثه‌سی**- ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶.جی ایلده راکتین قالخماسیندان ۷۳ ثانیه صونرا پارتلاییش باش وئرن حادیثه‌دیر. قضا نتیجه‌سینده ۷ آسترونات اؤلموشدور. اینفیجار یاناجاق سیزماسی سببیندن اوْموشدور.

## حادیثه‌ده اؤلنلر
* دیک اسکوبی
* جودیت رزنیک

[بندانگشتی|حادثه‌ده اؤلنلر سولدان:[الیسون انیزوکا، کریستا مک آولیف، قریقوری جارویس، جودیت رزنیک. سولدان اوتورانلار: مایکل جان اسمیت، دیک اسکوبی، رونالد مک نر]]

* مایکل جان اسمیت
* الیسون انیزوکا
* رونالد مک نر
* کریستا مک آولیف
* قریقوری جارویس

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Rogers Commission Report (pdf, 9.85Mb) – compiled by Thomas ('thomasafb')
* Rogers Commission Report NASA webpage (crew tribute, five report volumes and appendices)
* ''Challenger'' disaster: remembered. *[[The Boston Globe]]*. January 28, 2011.
* Complete text and audio and video of Ronald Reagan's Shuttle ''Challenger'' Address to the Nation AmericanRhetoric.com
* Space Shuttle ''Challenger'' Tragedy – video of shuttle launch and Reagan's address – YouTube
* Challenger: A Rush To Launch, An Emmy Award-winning documentary about flight STS-51-L and what caused the Challenger explosion
* January 29, 1986 newspaper
* 
* 
* 
* CBS Radio news Bulletin of the *Challenger* Disaster anchored by Christopher Glenn from January 28, 1986
** Part 1 (mp3),
** Part 2 (mp3),
** Part 3 (mp3),
** Part 4 (mp3).
* 30 Years After Explosion, ''Challenger'' Engineer Still Blames Himself – ان‌پی‌آر (January 28 and 29, 2016)
* Controversial remarks about politics, NASA and SRB sourcing

بؤلمه:آسترونومی
بؤلمه:فضایی حادیثه‌لر
میلان ندیچ

**میلان ندیچ**  ()، (دوغوم:۲ سپتامبر ۱۸۷۸ -اؤلوم:۴ فوریه ۱۹۴۶) بیر صربیستانلی ژنرال و سیاستچی ایدی.

## قایناقلار

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

## ائشیک باغلانتیلار
* 

بؤلمه:۱۸۷۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:بلقرادلی سیاستچیلر
ابوموسی بؤلگه‌سی

**ابوموسی بؤلگه‌سی** یوخسا **بوموسی بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه ۶ آدادان تشکیل تاپیبدیر. بو آدالارین آدی بئله‌دیر: ابوموسی، بؤیوک تونب، کیچیک تونب، بؤیوک فرور و کیچیک فرور.

۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۷٬۴۰۲ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* **[[بخش مرکزی شهرستان ابوموسی|بخش مرکزی]]**
* دهیستان‌لار:
* دهیستان: تنب
* دهیستان: سری
* **[[بخش تنب]]**
* دهیستان‌لار:
* آدا: سیری

## قایناقلار
بندرعباس بؤلگه‌سی

**بندرعباس بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی بندرعباس شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۲۷۳۱۶ کیلومتر موربع مساحتی و ۶۸۰٬۳۶۶ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* **[[بخش فین]]**
** دهستان فین
** دهستان گهره
* شهر:فین
* **[[بخش مرکزی شهرستان بندرعباس|بخش مرکزی]]**
** دهستان سیاهو
** دهستان گچین
** دهستان ایسین
** دهستان تازیان
** دهستان سرخون
* شهر: بندرعباس،تازیان پایین
* **[[بخش قلعه قاضی]]**
** دهستان قلعه قاضی
** دهستان دهنو
** شهر: قلعه قاضی
* **[[بخش تخت]]**
** دهستان تخت
** دهستان شمیل
** شهر: ‌تخت

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* اوستان ایداری بؤلومو 
* بندرعباس فرمانداریسی 

بؤلمه:بندرعباس بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بندر لنگه بؤلگه‌سی

**بندر لنگه بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی بندر لنگه شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین  ۱۳۴٬۷۱۳ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* بخش مرکزی شهرستان بندرلنگه
* دهستان حومه (بندر لنگه)
* دهستان مغویه
* شهرلر: بندر لنگه، بندر کنگ
* **[[بخش کیش|بخش]] کیش  **
* دهیستان کیش
* دهیستان لاوان
* شهرلر: کیش
* **بخش مهران**
* دهستان مهران
* دهستان دژگان
* شهرلر: لمزان
* **بخش شیبکوه**
* دهیستان شیبکوه (هرمزگان)
* دهستان مقام
* شهرلر: بندر چارک

## قایناقلار

بؤلمه:بندر لنگه بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بشاگرد بؤلگه‌سی

**بشاگردبؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی سردشت شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۳۳٬۰۸۵ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* **[[بخش مرکزی شهرستان بشاگرد|بخش مرکزی]]** مرکز: شهر سردشت
** دهستان جگدان (مرکز:کلور جگدان)
** دهستان سردشت (مرکز: شهر سردشت) شهرها: سردشت
* **[[بخش گافر و پارامون]] مرکز: درنگ مدو**
** دهستان گافر (مرکز: سیت ماسیتی)
** دهستان پارامون (مرکز: درنگ مدو)
شهرلر: -
* **[[بخش گوهران|بخش درابسر]]** مرکز: شهر گوهران
** دهستان درآبسر (مرکز: خمینی شهر)
** دهستان گوهران (مرکز: شهر گوهران)
شهرلر: گوهران

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* بشاگرد فرمانداریسی 

بؤلمه:بشاگرد بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
واغزالی (رقص)

بندانگشتی|آذربایجان واغزالی رقصی‌نین نوت یازیسی
**واغزالی** (آتلاندیرما) - آذربایجاندا خالق آراسیندا اساساً "گلین هاواسی" کیمی قبول اولونان رقص.

## سؤز آچیمی
"واغزال" سؤزو اون سککیزینجی عصرده یارانیب. اینگیلیس سؤزو " Vauxhall-un" تؤرمه‌سیدیر. Vaux (اوخونور فوْکس) لندن‌ده پارک و اَیلنجه یئری‌نین یییه‌سینین آدی ایدی. روس دیلینده سؤزونون آنلامی دییشیکلیگه اوغراییر: اَیلنجه یئری → دمیر یوللاریندا گؤزله‌مه زالی

آنجاق رقصین اؤزو "واغزال" سؤزوندن چوخ داها اوّل اون آلتینجی عصرده یارانیب. اسکی آدی "آتلاندیرما"دیر. قدیم و اورتا چاغ تورکلری آتلی خالقلار اولوبلار، گلینی ده آتلا گتیرردیلر. تویا، الینده فنر اولان قیرخ آتلی (یئنگه) گلردی. ایکی بوش آت ایسه گلین و یئنگه اۆچون گتیریلردی. «واغزالی» هاواسینی چالا-چالا گلینی آتا میندیرردیلر. اونون هر الیندن بیری توتار، باشقا بیریسی ده آتی چکردی.

## تاریخچه
هله 16. عصرده آذربایجاندا مسکونلاشمیش قاراقویونلو قبیله‌سینه مخصوص اولموش و "قاراباغین آغیری" آدلاندیریلمیشدیر. عصرلر کئچدیکجه بو رقص شاخه‌لنه‌رک مؤوجودلوغونو ایکی "آستا قاراباغی" و 19. عصرین سونو 20. عصرین اوّلریندن "واغزالی" آدلاری آلتیندا ساخلاماقدادیر. کئچمیشده ایری شهر و قصبه‌لر آراسیندا یگانه موعاصیر نقلیات واسیطه‌سی قاتارلار اولدوغوندان گلینی دیگر شهره واغزالدان همین بو حسرت و سئوینج دولو "قاراباغین آغیری" صدالاری آلتیندا یولا سالارمیشلار کی، سونرالار بو رقص خالق آراسیندا "واغزالی" آدی آلتیندا مشهورلاشمیشدیر. رقصه قولاق آسارکن بو موسیقی‌نین سئوینج و حسرت روحوندان یوغرولدوغونو ظن ائتمک اولار. ائله بیل بیر عاییله اؤولادینی یولا سالیر، دیگری ایسه بیر اؤولادینی قارشیلاییر.

اولا دا بیلر کی، "آتلاندیرما" (واغزالی") رقصی‌نین ملودی‌سی "کیتابی دده قورقوددا" آدی کئچن قوپوزون "یئلتمه" هاواسیندان گلیر."یئلتمه"- یئللندیلمه، هوسلندیرمه، جوشدورما مضمونو وئریر. بو هاوانین گلین کؤچورمه، یاخود دا گلین گرده‌گه سالما مراسیمینده چالیندیغینی گومان ائتمک اولار:

قانتورالی‌یلا قیزی گؤتوروب گردکه قویدیلار. اوزان گلدی، یئلتمه چالدی.

رقصین موسیقیسی اینجه و لیریکدیر. رقصین اؤزو اینساندا غئیری ایرادی کؤورک، ظریف حیسّلر اویادان سوزوجو و آلیجی رقص إلمنتلریندن عیبارتدیر.

کئجمیشده بو رقص مشعل و آتش سسلری آلتیندا توی ائوینه و گلین گردگینه قدر موشایت اولوناردی. ایندی نین اؤزونده ده بو رقصین ملودی‌سی آذربایجان تویلاری‌نین رمزی اولاراق قالماقدادیر.

## واغزالی بسته‌کار موسیقی‌سینده
ائرمنی بسته‌کاری آرام خاچاتوریان "قایانه" بالتینده اونلو "قیلینجلارلا رقص"اینین بیر حیصه‌سینده واغزالی‌نین ملودی‌سیندن ایستیفاده ائتمیشدیر.

## اتک یازیلار


## ویدئو
"آذربایجان خالق رقصلری" وئریلیشی - واغزالی

رقاصه سولماز علی عسگر اووا - واغزالی رقصی - سولو

آفاق ملکووانین قورولوشوندا واغزالی رقصی - گلین کیشیلر اطرافیندا

آرام خاچاتوریانین "قایانه" بالتیندن "قیلینجلارلا رقص"ای

بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
بستک بؤلگه‌سی

**بستک بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی بستک شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۸۰٬۴۹۲ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* بخش مرکزی شهرستان بستک
* منطقه گوده :
** دهستان دهنگ
** دهستان فتویه
** دهستان ده‌تل

شهرلر: بستک
* بخش جناح
** دهستان فرامرزان
** دهستان جناح
شهرلر: جناح
* بخش کوخرد
** دهستان کوخرد
** دهستان هرنگ

## آدلیملار

* شیخ محمد بستکی
* شیخ حسن مدنی
* شیخ احمد مدنی
* عزت بستکی
* مصطفی خان.
* محمد تقی خان.
* محمد رضا خان.
* محمداعظم خان.
* غیرت بستکی.
* ملا محمد نامی
* علی اکبر پیام بستکی
* احمد علاءالدین هرنگی
* محمد طیب هوشمند.
* محیا بستکی.
* عبدالرحمان فرامرزی.
* احمد فرامرزی.
* احمد حبیبی.
* حاجی جعفر پالاش.
* حسن فرامرزی.
* مجرم بستکی.
* مصطفی خان.
* همت بستکی.
* عبدالقادر بستکی.
* محمد سعید بستکی.
* هادی خان بستکی.
* عبدالنور بن هادی خان.
* شیخ حسن بستکی.
* محمدرفیع‌خان.
* احمد خان بزرگ.
* عبدالرزاق مشایخی آگاه.
* معروف.
* عبدالواحد راستی.
* ملای ارباب.
* شیخ عبدالسلام خنجی
* لطفعلی اغنیایی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* فرمانداریسی
*  بستک خبرلری 

بؤلمه:بستک بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
انریکه مندوزا

**انریکه مندوزا** ()، (دوغوم:۱۱ اوت ۱۹۴۵) بیر ونزوئلالی سیاستچی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* https://web.archive.org/web/20110815174425/http://english.eluniversal.com/2005/03/01/en_pol_art_01A537121.shtml
* https://web.archive.org/web/20130616102201/http://english.eluniversal.com/2006/03/08/en_pol_art_08A680695.shtml
* https://archive.today/20130122010039/http://english.eluniversal.com/2007/12/17/en_pol_art_dissenters-ask-chave_17A1264319.shtml

بؤلمه:۱۹۴۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:کاراکاسلی سیاستچیلر
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
اؤزلم جکیج

**اؤزلم جکیج** ()، (دوغوم:۷ مهٔ ۱۹۷۶) بیر دانمارکلی سیاستچی و قاباقکی پارلمان عوضوودور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*ozlem.dk - Personal Website
*Archived Profile Page at the Danish Parliament Website  (in English )

بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:آنکارالیلار
بؤلمه:کوپنهاقلی سیاستچیلر
میناب بؤلگه‌سی

**میناب بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی میناب شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین  ۲۵۹٬۲۲۱ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر

* **[[بخش مرکزی شهرستان میناب|بخش مرکزی]]**
* دهستان گوریند
* دهستان حومه
* دهستان تیاب
* دهستان کریان
شهر: میناب، تیرور
* **[[بخش توکهور]]**
* دهستان توکهور
* دهستان چراغ آباد
شهر: هشت بندی
* **[[بخش بندزرک]]**
* دهستان بندزرک
* دهستان کرگان
* **[[بخش سندرک]]**
* دهستان در پهن
* دهستان سندرک
* دهستان بندر
شهر: سندرک

## قالری

## قایناقلار

بؤلمه:میناب بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
پیتر آون

**پیتر آون** ()، (دوغوم:۱۶ مارس ۱۹۵۵) بیر روسیه یهودی سیاستچی، بانکچی و ایقتیصادچی

## قایناقلار

بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:کئیپ‌تاونلی سیاستچیلر
بؤلمه:روسیه‌لی بانکچیلار
اوچ خورداد هاوا دویوشو

بندانگشتی
**اوچ خورداد هاوا مودافیعه دویوشو** (فارسیجا:سامانه پدافند هوائی سوم خرداد)ایراندا قؤشولان هاوا مودافیعه سیستمی دیر.ایران اینقلاب قاردی بو سیستمی هاوا هوجومون دایاندیرماق اۆچون قؤشوب و 1393جی ایلده بو سیستم اوزه چیخدی.

## یئنی تکنولوژی

فاز آراشدیران رادار و صیاد 2 موشکلری اونو گوجلو بیلیندیریب و دونیانین گوجلو سیستملریندن بیریدیر.

## قلوبال هاوک
19 جون 2019دا آمریکانین جاسوسلوق اوچاغینورتروپ قرومن آر کیو 4 قلوبال هاوک نوخداسیز اوچاق بو سیستم ایله سالیندی و اونون دیقتلی و دئیرلی اولماسین بیلیندیردی.بو سالدیردا تکجه بیر صیاد4 موشکی آتیشیب و بو اوچاقی اوجا گؤیلردن و 17کیلومتر اوجالیقدان سالدیردی.

## قایناق

بؤلمه:اوردو
امجد الصابوری

**امجد الصابوری** (عربجه: أمجد الصابوري)  (دوغوم:۱۹۹۱ ‏بغداد) عیراقلی کارگردان و اویونچودیر. اوْ عراقین بغداد شهرینده آنادان اوْلوب.

## قایناق‌لار
* عربجه ویکی پدیا.
بؤلمه:عراقلیلار
الیاس اریکو

**الیاس اریکو** ()، (دوغوم:۱ ژوئن ۱۸۹۵ -اؤلوم:۲۰ فوریه ۱۹۶۵) بیر فنلاندلی سیاستچی و ژورنالیست ایدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:هلسینکیلی سیاستچیلر
فاز آراشدیران رادار

**فاز آراشدیران** (فارسیجا:آرایه فازی)(اینگیلیس دیلی:Phased array.آنتنده توتولموش دالغالاری آراشیدرماقدان اله گلیر.

## قایناق

بؤلمه:اوردو
آزادگان لیگی ۹۸-۱۳۹۷

**آزادگان لیگی ۹۸-۱۳۹۷** ایرانین فوتبال لیگلرینین آراسیندا بیرینجی لیگ آدلانیر و بو دؤور ۲۸-نجی دؤورو اولور. بو دؤورده ۱۸ تیم واردیر. ۱۳ تیم گئچن دؤوردن و ۲ تیم ایرانین سوپر لیگی ۹۷-۱۳۹۶ موسومونن بو لیگه دوشوبلر و ۳ تیم ایکی‌نجی لیگدن قالخان‌لار اولوللار.

## تیملر

### ایستادیوم و یئرلر

### تیم لرین سایی‌سی هر اوستاندا

### شخصلر و کوینک

## لیگین جدولی

*Naft Tehran and Siah Jamegan refused to attend 2 matches and relegated to 2 lower divisions.

## نتیجه‌لر

## آمارلار

### Top scorers

## See also
* ایران سوپر لیگی ۹۸-۱۳۹۷
* 2018-19 League 2
* 2018–19 League 3
* ایران فوتبالینین حذفی جامی ۹۸–۱۳۹۷
* 2018 Iranian Super Cup

## قایناقلار

بؤلمه:آزادگان لیگی مووسوملر
ایران سوپر لیگی ۹۹-۱۳۹۸

**ایرانین سوپر لیگی ۹۹–۱۳۹۸** ایرانین سوپر لیگینین ۱۹-نجی دؤورو اولور. بۇ دؤورده ۱۶ تیم واردیر. ۱۴ تیم گئچمیش دؤوردن و ۲ تیم آزادگان لیگیندن (شاهین بوشهر و گول‌گوهر سیرجان) بو تورنومنته یول تاپدیلار. بو مووسومون اویونلاری ۱۳۹۸ ین مورداد آیینین ۳۱ دن باشلاندی.

## تیملر

### ایستادیوملار و یئرلر

### تیم‌لرین سایی‌سی هر اوستاندا

### شخصلر و ایدمان گئییملری

## باش مشقچی‌لرین دییشیکلیکلری

:1.  Cusin became the official co-manager because Sarasiaei did not have AFC A-Licence. 

## خاریجی اویونچولار

## لیگین جدولی

## نتیجه‌لر

### هر هفته جدولده یئرلر

## کولوب‌لارین پیشرفتی مؤوسومده

## آمار

### اوستون قوْل وورانلار

### اوچ قوْللو

### قوْل پاسی

### باغلی قاپی

### امتیاز وئرمه

## تاماشاچیلار

### ائو اویونلاریندا تاماشاچی اورتاسی

### هر هفته‌نین تاماشاچی‌سی
#### هفته ۱-۱۵

#### هفته ۱۵-۳۰

**دیقت:**یوخلاما تاریخی:۲۶ ژانویه ۲۰۲۰ - قایناق: Iranleague.ir   تاماشاچی‌سیز اویونلار بو آماردا داخیل دییر  ق=قوناق  ت.س=تاماشاچی‌سیز 

### ان چوخ تاماشاچیلی اویونلار

**دیقت:**یوخلاما تاریخی: ۴ اوکتوبر ۲۰۱۹ قایناق: Iranleague.ir 

## قایناقلار
گونش لکه لری

**گونش لکه لری**گونش اوزونده(فوتوسفرده) گؤروشن قارا لکه لردیر.مغناطیس فعالیتی ایشیق و ایستلیق پایلاشماغین دایاندیریب و قارا لکه لر گونش اوزونده بیلینیر.ایستیلیقی آز اولمادا قارا بؤیاقدا بیلینیر.یئر اوزونده وسیله سیز اینسان گوزلری گوره بیلر.بو یئرلرین 3000-45000کلوین درجه ایستیلیقی وارسا و دوره سیندن 5800 کلوین درجه سرین دیر.بو یئرین سرین اولماسی اونو بیر قارا لکه کیمی بیلیندیریر.

بو لکه لر مغناطیس فعالیتینه باغلی دیر و اونون چوخالماسی گونش تاجین چوخالدار.

## قایناق
بؤلمه:آسترونومی
بؤلمه:اولدوز
حاجی‌آباد بؤلگه‌سی

**حاجی‌آباد بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی حاجی‌آباد شهریدیر.
 
۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۶۴٬۸۹۷ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* **[[بخش مرکزی شهرستان حاجی‌آباد|بخش مرکزی]]**
* دهیستان: درآگاه
* دهیستان: طارم
* سعادت آباد
* **[[بخش فارغان]]**
* شهر فارغان
* دهیستان: فارغان
* دهیستان: آشکارا
* **[[بخش احمدی]]**
* دهیستانلار:
* شهر: سرگزاحمدی
* دهیستان: احمدی
* دهیستان: کوهشاه

## قایناقلار

بؤلمه:حاجی‌آباد بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
خمیر بؤلگه‌سی

**خمیر بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی بندر خمیر شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۵۶٬۱۴۸ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
* بخش مرکزی شهرستان خمیر
** دهستان خمیر
** دهستان کهورستان
** دهستان بندر پل

**شهرلر:**
* بندر خمیر
* رویدر
* بخش رویدر
** دهستان رودبار
** دهستان رویدر

## قایناقلار

بؤلمه:خمیر بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
پارسیان بؤلگه‌سی

**پارسیان بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی پارسیان شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۵۰٬۵۹۶ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
### [[بخش مرکزی شهرستان گاوبندی|بخش مرکزی]]
* دهیستان‌لار:
* دهیستان بوچیر
* دهسیتان مهرگان

### [[بخش کوشکنار]]
دهیستان‌لار:
* دهیستان کوشکنار
* دهیستان بهدشت

## قایناقلار

بؤلمه:پارسیان بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
آزادگان لیگی ۹۹-۱۳۹۸

**آزادگان لیگی ۹۹-۱۳۹۸** ایرانین فوتبال لیگلرینین آراسیندا بیرینجی لیگ آدلانیر و بو دؤور ۲۹-نجی دؤورو اولور. بو دؤورده ۱۸ تیم واردیر. ۱۳ تیم گئچن دؤوردن و ۲ تیم ایرانین سوپر لیگی ۹۷-۱۳۹۶ موسومونن بو لیگه دوشوبلر و ۳ تیم ایکی‌نجی لیگدن قالخان‌لار اولوللار.

## تیملر
### ایستادیوملار و ئرلر

### تیملرین سایی‌سی هر اوستاندا

## لیگین جدولی

## نتیجه‌لر

## آمارلار

### ان چوخ قول ووران

## همچنین باخ
* ایران سوپر لیگی ۹۹-۱۳۹۸
* 2019–20 League 2
* 2019–20 League 3
* 2019–20 Hazfi Cup
* 2019 Iranian Super Cup

## قایناقلار

بؤلمه:آزادگان لیگی مووسوملر
سککیز قورمو

**سککیز اؤلکه قورومو** دونیانین 8 صنعتی و بؤیوک اؤلکه سی اولاراق.بوگون یئتدی اؤلکه اولوب و روسیه بو قورومدان ائشیکه سالینیب.بو سککیز اؤلکه باشدا روسیه، ایتالیا، ژاپون، بریتانیا، آمریکا، کانادا ،فرانسه و آلمان ایدی.هر ایل بیر دفعه بیر شهره ییغیشیب و دونیانین ایقتصادی و سیاستی ایشلرینه دانیشیق آچاللار.

## باشلانیش
یئتدینجی اون ایلده دونیادا تیجارت ایشلری چتینلیقا دوشدو و برتون وودز سیستمی آرادان گئتدی بو اساسدا دونیانین بؤیوک اؤلکه لری بیر ییغینجاق قورموندا چالیشدیلار.

## قایناق

بؤلمه:ایقتیصاد
بؤلمه:سیاست
برتون وودز سیستمی

**برتون وودز مالی سیستم**(اینگیلیس دیلی:Bretton Woods system) ایکینجی دونیا ساواشی نین سون گونلرینده نیوهمپشایر ایالتی نین برتون وودز شهرینده بیر ییغینجاق اولدو.1944جی میلادی ایلده 44 اؤلکه هابئله بریتانیا و آمریکا ییغیشیب و دونیانین مالی و تیجارت ایشلرینه سون قویدولار.بو ییغینجاقدان ایکی بؤیوک ایقتیصادی تشکیلات یاراندی اولوسلارآراسی پول صندوقو و دونیا بانکی اولاراق یاراندی.

## سیستم
دولار-قیزیل مالی تشکیلاتی بیر ثابیت و قالارلی پول اوزرینده قورولدو.بو سیستمده دولار، قیزیل قیمتینه باغلی بیر سیستم اولدو و دونیادا ثابیت بیر پول سیستمی تانیندی.بوتون اؤلکه لرین پولو دولار ایله توتوشدو.اؤلکه پوللاری تکجه یوزده بیر آزالیب یا چوخالماغا قایدالی اولوردو.

## داغیلماسی
1971 ده نیسکون آمریکا جمهور باشکانی دولار-قیزیل تشکیلاتینا سون قویدو و دولار قیمتین آزاتدی.هر تون قیزیل 35 دولاردان 38 دولارا قاخدی و ژاپون یئنی و آلمان مارکی یوزه 17 قیمتده چوخالدی.

1973ده یئنی دن دولار قیمتی آزالدی و هر تون قیزیل 42.2دولار ساتیلدی و دونیانین ایقتیصادی ایشلری قاریشدی.بو اساسدا 1973 ون مارس ایندا برتون وودز سیستمی داغیلدی و اونون یئرینه آزالیب چوخالان پول سیستمی یاراندی.

بؤلمه:ایقتیصاد
بؤلمه:تیجارت
دونیا بانکی

**دونیا بانکی** باشداکی آدی اولوسلار آراسی توسعه(گئنیشلیق) و ترمیم(توختاخلیق) بانکی (IBRD) دونیادا اولوسلار آراسی ایقتصاد و مالیه تشکیلاتی نین بیریدیر.باشدا ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا اوروپا اؤلکه لری نین داغیلمیش ایقتیصادینا یاردیم اۆچون قورولموشدور و سون ایللر دونیا بانکی تانیندی.بو بانکین فیکری و باش ایشلری برتون وودز ییغینجاقیندا قورولدو.

## قایناق
عربجه ویکی پدیا https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%86%D9%83_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A

بؤلمه:ایقتیصاد
بؤلمه:تیجارت
قشم بؤلگه‌سی

**قشم بؤلگه‌سی** ()، ایرانین هورموزقان اوستانی یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بؤ بؤلگه‌نین مرکزی قشم شهریدیر.
 
۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بو بؤلگه‌نین ۴۸٬۹۹۳ نفر جمعیتی واردیر.

## بؤلوملر
بۇ بؤلگه‌نین ۳ بؤلومو، ۳ شهری و ۸ دهیستانی واردیر:
* **[[بخش مرکزی شهرستان قشم]]**
** دهستان حومه (دهستان)
** دهستان رمکان
** شهر قشم
** شهر درگهان
* **[[بخش شهاب]]**
** دهستان لارک
** دهستان هنگام
** شهر سوزا
* **[[بخش حرا]]**
** دهستان دولاب
** دهستان صلخ

## قایناقلار

بؤلمه:قشم بؤلگه‌سی
بؤلمه:هورموزقان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
نود اورمیه فوتبال کولوبو

**نود اورمیه فوتبال کولوبو** بیر پرفیشینال فوتبال کولوبودور کی ایرانین اورمیه شهرینده قورولوبدور. بو تیم ایرانین آزادگان لیگینده اوینور.
بو تیم ۲۰۱۱ اینجی ایلده قورولدو و ایرانین آزادگان لیگینه ۲۰۱۸ اینجی ایلین آقوست آییندا ، گؤستریش فولاد فوتبال کولوبو اورمیه شهرینه اینتقال تاپاندان سونرا،قوشولدو.

## تیمین لوقولاری


File:Dokhsanfutbolklubu-urmu.png|باشلانیشدان ۱۴۰۴-جو ایلین یازین سونونا کیمی


## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری ایراندا
بؤلمه: اورمیه
هوادار فوتبال کولوبو

**هوادار فوتبال کولوبو** قاباخکی آدی **سرخ پوشان پاکدشت فوتبال کولوبو** ایراندا بیر فوتبال کولوبودور.

## اویونچولار

 *(captain)*

## مشقچی لر

## قایناقلار

* Sorkhpooshan Pakdasht F.C. soccerway.com

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری ایراندا
بؤلمه:ایدمان تهران اوستانیندا
تبریز ماشین‌قاییرماسی

**تبریز ماشین‌قاییرماسی** بو مواریده ایشاره‌سی اولا بیلر؛

تبریز ماشین‌قاییرما شیرکتی

ماشین تبریز فوتبال کولوبو

ماشین سازی (فوتبال کلوبو)

ماشین‌سازی فوتبال کولوبو

تبریز ماشین‌قاییرما کولوبو
آنوش‌تکین

**آنوش‌تکین** و یا **آنوش تگین غارچای** خارزمشاهلار دؤولتی‌نین ایلک خاقانی‌ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:شاهلار
توی رقصی

**توْی رقصی** — آذربایجانین میلّی رقصی. ناخچیواندا اوینانیلان قدیم، عنعنه‌وی رقصدیر. بیگ و گلینین جاوان قوهوملاری بو رقصی گلینی آپاران فایتونون قاباغیندا اوینایاردیلار. رقص "ياللی" تیپلیدیر، یان-یانا آددیملی جلد رقصدیر. اوینایانلاردان چوخونون الینده یانار مشعل اولاردی. 

## اتک یازیلار
بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری



## ائشیک باغلانتی
توی رقصی  "YouTube"دا
توراجی (رقص)

بندانگشتی|توراجی رقصی‌نین نوت یازیسی
**توراجی** - آذربایجان قدیم قادین خالق رقصی.

قدیم خالق رقصی "توراجی" لیریک و اینجه ملودی‌سی ایله سئچیلیر و قادینلار طرفیندن ایفا ائدیلیر. گؤزل داغ قوشونا حصر ائدیلمیش قدیم، تقریباً اون دوققوزونجو عصرین اوّللرینده عایید اولان رقصدیر. آذربایجانین هر یئرینده گئنیش یاییلمیشدیر. حزین، قلب‌اوخشایان موسیقیسی وار. رقص بیر نؤوع توراجین اوچوشونو خاطیرلادیر. رقاصه‌نین هر بیر حرکتی قوشون اوشوچونو، هاوادا سوزمه‌سینی خاطیرلادیر.

توراجی رقصینه دایر ناخچیواندا بئله بیر افسانه وار. قاراباغ خانی نجف‌قولونون چوخ قشنگ بیر رقاصی وارمیش، خان اونون گؤزللیگینی، مهارتینی چوخ قییمتلندیررمیش. بیر دفعه خانین اوغلونون تویوندا بو رقاص رقص صنعتینین چوخ اینجه، چوخ گؤزل مؤعجیزه‌لرینی نوماییش ائتدیریر. بو منظره‌یه حئیران قالمیش خان اوجادان دئییر : - سن لاپ توراج کیمی اویناییرسان. او واختدان بری همین رقاصین اوینادیغی رقصی "توراجی" آدلاندیریرلار. گؤزل داغ قوشونا حصر ائدیلمیش قدیم رقصین آدی ناخچیوان موعلیملر اینستیتوتوندا یارادیلمیش قیزلاردان عیبارت فولکلور رقص کوللکتیوینه وئریله‌رک یاشادیلیر.

## ایچه‌ریک
"توراج چیخیر مئیدانا، اویناییر، ساغا-سولا باخیر کی، گؤرسون اووچولار وار، یا یوخ. اؤزو اۆچون چمنلیکده شئللنه-شئللنه گزیر و اؤزونو خوشبخت حیس ائتدیگی بیر واختدا اووچو گیزلندیگی یئردن چیخیب اونو وورور. گولله قولونا دَییر. توراج یئره ییخیلیر، اؤلومله چارپیشیر. آللاها، گونشه یالواریر کی، اونو ساغالتسین. او، یئرده چوخ موصیبت چکیر، ها قالخماق ایسته‌ییر، قالخا بیلمیر، نئچه دفعه یئره دَییر. نهایت، قالخیر، اوچماق ایسته‌ینده یئنه ییخیلیر. آخیردا قالخا بیلیر، اوچور گونشه ساری و طبیعته قوووشور."

## اتک یازیلار


بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
فین (بندرعباس)

**فین** ایرانین هورموزقان اوستانی بندرعباس بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۹۴۰/۷۷۸ هکتار مساحتی و ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۳۹۷۶ نفر جمعیتی واردیر.

## گؤرمه‌لی یئرلر
* قلعه فین
* حمام فین
آسیاب
*مسجد امام حسین (علیه السلام) 
* استخر
* آبشار مارم (چربه)
*استخر شصت ستون فین
* مسجد صاحب الامر
* مسجد رفیع الدینی
* مسجد سید احمد
* مسجد امیرالمؤمنین
* بقعه شیخ کمال الدین عباس
* غیب
* شاه نعمت‌الله
* قتال
* بی‌بی سوره دان
* خواجه خضر
* منبر کل خیری
* قدمتگاه حضرت
* مهدیه
* منبر شیخ غلام
* چهار برکه
* برکه بند کر
* برکهٔ لردگوری
* برکه گمبرو
* حسینیه زین العابدین
* قدم‌گاه امام رضا محله پابرکه
* گردن باریک
* سنگ آسیاب چهار برکه
* گنو

## قایناقلار

بؤلمه:بندرعباس بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
بندر چارک

**بندر چارک** ایرانین هورموزقان اوستانی بندر لنگه بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۲۹۵۸ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:ایرانین ساحیلی یاشاییش یئرلری
گولوستان سارایی (تهران)

**گولوستان سارایی** و یا **تهرانین گولوستان سارایی** تاریخلی بیر سارای‌ین آدی دیر کی تهران شهرینده یئرلشیب‌دیر. بو قیدمت‌لی بینانین قیدمتی قاجار زامانینا یئتیشیر.

## قایناقلار
بورج (معمارلیق)

[thumb|280px|[تبریز|تبریزین دۆنیا تیجارت بورجو]]
**بورج** و یا **یوکا** یا دا **قولّه** 
( , ) — بیر نوع بینا و بیر نوع تیکینتی دیر کی یوکسک اوجالیغی وار.

یوکا، بؤیو اِئنی‌نین اِن آز ایکی قاتی اولان، هرهانگی بیر یاپی مالزمه‌سیندن یاپیلمیش یاپی‌دیر. ایلک اورتایا چیخیش ندن‌لری دوشمانلاری اؤنجه‌دن گؤروب، قورونماق اولان یوکالار زامانلا؛

* آلچاق‌دا بولونان یئرلر سو داغیتیمی،
* صنعت عصری،
* یئرلشیم،
* گؤزتله‌مه،
* توریستیک آماجلار ایله ده ایشلدیلمیش‌دیر.

## آیریجا باخ
گؤی‌دلن

## قایناقلار

### اتک‌یازی

بؤلمه:یوکالار
بؤلمه:بینالار
بؤلمه:بینا
تبریز تیراختورقاییرماسی (دقیقلشدیرمه)

تبریز تیراختورقاییرماسی مومکون‌دور بو مواریده ایشاره ائلیه؛

تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو بیر فوتبال کولوبودور تبریز شهرینده.

ایران تیراختورقاییرما شیرکتی بیر تیراختورقاییرما فابریکاسی دیر تبریز شهرینده.
بستک

**بستک** ایرانین هورموزقان اوستانی بستک بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۹٬۹۵۹ نفر جمعیتی واردیر.

## گؤرمه‌لی و تاریخی یئرلر
* اشکفت آهو
* دخمه گبری
* حمام خانی
* قلعه خان معروف به سِرا بَرا (سَرای بالا)
* بنگله کریکی
* آسیاب کریکی
* مسجد کریکی
* خانه کاظم
* مدرسه مصطفویه
* باغ خان
* مسجد جامع قدیم
* مسجد بن نادار
* مسجد شیخ محمد
* مسجد بی بی لطیفه
* برکه حاجی استاد
* برکه شیخ
* برکه الفتح خان
* بازار مدنی
* بازار محمد رضا خان ۱
* بازار محمد رضا خان ۲
* کاروانسرای بزرگ بستک
* کاروانسرای الفتح خان
* قلعه قلات (قعله ای)
* گاوچاه کاظم
* گاوچاه لاور خان
* جاده سنگ‌فرش شده مالرو کُتَلی

## آدلیملار

* شیخ محمد بستکی
* مصطفی خان.
* محمد تقی خان.
* محمد رضا خان.
* محمداعظم خان.
* غیرت بستکی.
* محمد طیب هوشمند.
* احمد فرامرزی.
* شيخ احمد سلامى.
* احمد حبیبی.
* مجرم بستکی.
* فایز بستکی.
* همت بستکی.
* عبدالقادر بستکی.
* محمد سعید بستکی.
* هادی خان بستکی.
* عبدالنور بن هادی خان.
* شیخ حسن بستکی.
* محمدرفیع‌خان.
* احمد خان بزرگ.
* یوسف خان.
* یوسف هادی.
* مصطفی قلی خان عباسی
* شیخ مصطفی روستا
* پروفسور محمود خوشکام
* پروفسور محمد امین شکراللهی
* شیخ مصطفی عبداللطیف مؤسس مدرسه مصطفویه
* علی اکبر پیام بستکی
* شیخ محمد نور خان مدنی

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* بستک وبسایتی 
* بستک عکسلری 

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
یئرین آتموسفری

**یئرین آتموسفری** و یا **یئرین جوّی** — یئر کوره‌سینین ان اۆست بؤلومونو تشکیل وئریب.

## قایناقلار
 

بؤلمه:فضا 
بؤلمه:علم 
بؤلمه:اوزای (فضا) 
بؤلمه:اوزای 
بؤلمه:آسترونومی
گؤی‌دلن

**گؤی‌دَلَن** و یا **گؤک‌دلن** بیر نؤوع بینا و تیکینتی دیر کی اۇجالیغی چوْخدور. بو بینالار اوْقَدَر یۆکسک اۇجالیقلاری وار کی باشلاری گؤیلره چاتیر.

## قایناقلار
فولاد آرنا ایستادیومو

**فولار آرئنا** () اهواز شهرینده بیر ایستادیوم. ۱۳ نووامبر ۲۰۱۸ ده آچیلدی. 

## قالری

File:Fooladaren.jpg|
File:Fooladarena.jpg|
File:2018–19 Hazfi Cup Final.jpg|
File:2018–19 Hazfi Cup Final 10.jpg|


## همچینین باخ
* غدیر ایستادیومو

## قایناقلار

بؤلمه:ایدمان ایراندا
آندره‌آ استراماچونی

**آندره‌آ استراماچونی** (دوغوم: ۹ ژانویه ۱۹۷۶) بیر ایتالیالی فوتبال مشقچی‌سی دیر و ایندی ایراندا ایستیقلال فوتبال کولوبونون باش‌مشقچی‌سی دیر.
## قایناقلار

*Andrea Stramaccioni  at Goal.com
*Andrea Stramaccioni  at FutbolPrimera.es

بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:ایتالیا فوتبولچیلاری
بؤلمه:Association football defenders
بؤلمه:بولونیا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:Italian football managers
بؤلمه:Inter Milan managers
بؤلمه:Udinese Calcio managers
بؤلمه:Serie A managers
بؤلمه:Panathinaikos F.C. managers
بؤلمه:Expatriate football managers in Greece
بؤلمه:AC Sparta Prague managers
بؤلمه:Expatriate football managers in the Czech Republic
بؤلمه:Italian expatriate sportspeople in the Czech Republic
بؤلمه:Czech First League managers
بؤلمه:Italian expatriate sportspeople in Greece
بؤلمه:Sapienza University of Rome alumni
بؤلمه:Sportspeople from Rome
بؤلمه:Esteghlal F.C. managers
بؤلمه:Expatriate football managers in Iran
بؤلمه:Italian expatriates in Iran
بؤلمه:ایرانداکی ایتالیالی غوربت
فارغان

**فارغان** ایرانین هورموزقان اوستانی حاجی‌آباد بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۱۳٫۱۴۶ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
بؤیوک ناغارا

بندانگشتی|بؤیوک ناغارانین سسلندیرمه‌سی
**بؤیۆک ناغارا ناغارا، و یا کوْس ناغارا** - آذربایجان موسیقی آلتی. بعضی بؤلگه‌لرده "توی ناغاراسی" دا آدلاندیریلیر.

## قورولوشو
دیامتری باشقا ناغارالاردان خئیلی بؤیوکدور. ساغاناغی برک آغاجدان سیلیندریک فورمادا دوزلدیلیر، اوزلری ایسه دریدن حاضیرلانیر. دیامتری 400–450 م م، هوندورلوگو 500–550 م م-دیر. 

## نؤوعلری
**چومباق ناغارا**دا ریتملرین یالنیز گوجلو وورغولاری ایفا ائدیله بیلر، عادتاً گوجلو سسلی آلتلری (زورناچیلار دسته‌سی) آچیق سمادا موشاییعت ائدیر. ایفاچی بیر الی ایله آلتی قولتوغونون آلتیندا ساخلاییر، دیگر الینده ایسه چومباغی توتاراق ریتمین آنجاق گوجلو وورغولارینی سسلندیریر. چیلینگ ناغارا ایله بیرلیکده دولغون ریتمی ایفاده ائدیر. بیر الینده چومباق، دیگرینده چوبوق توتاراق آلتی دؤیجله‌ینده هم گوجلو، هم ضعیف سسلر عمله گلیر. چومباق زوغال آغاجی‌نین نیسبتاً قالین، دوز بوداغیندان قایریلیر، چونکی بئله چومباقلار داها مؤحکم، دؤزوملو اولور. چومباغین درییه وورولان حیصه‌سینی توخماق شکلینده، آزجا گئرییه اَییلمیش بیچیمده حاضیرلاییرلار کی، گوجلو ضربه‌لردن دری جیریلماسین. 

**چوبوق ناغارا**نی سسلندیررکن، عئینی ایله چیلینگ ناغارادا اولدوغو کیمی، چالغیچی دری‌نین بیر اوزونه قوشا چوبوقلارلا دؤیجله‌ییر. آنجاق چوبوق ناغارانین اوستونلوگو اوندادیر کی، ایری اولدوغوندان ایفاچی بوتون فونکسیالاری یئرینه یئتیره بیلیر: هم گوجلو، هم ضعیف وورغولاری چالیر. آلت اساساً ایفاچی‌نین کمرینه باغلانیر، آچیق سمادا چالینیر. ضرب آلتلری‌نین ماهیر ایفاچیسی صاحیب بنیادزاده بو آلتدن آرا-سیرا ایستیفاده ائدیر. 

## ایستیفاده‌سی
هئچ واخت تک سسلندیریلمیر. اکثر حاللاردا جوره ناغارا ایله بیرلیکده ایفا اولونور. تکنیکی ایمکانلاری باشقا ناغارالارا نیسبتاً محدوددور. 

بؤیوک اؤلچولو کوْس ناغارالار اونودولسا دا، اونلارین بیر قدر کیچیلدیلمیش فورماسی حاضیردا زورناچیلار دسته‌سینده ایستیفاده ائدیلیر. ایکی آغاج توخماغی آلتین هر ایکی اوزونه ضربه وورماقلا سسلندیریلیر. بو نؤوع ناغارالاردان یالنیز آچیق هاوادا ایستیفاده ائدیلیر. 

## اتک یازیلار
بؤلمه:آذربایجان چالغی آلتلری
نوستراداموس

**نوستراداموس**(فرانسه دیلی:Nostradamus) **میشل دونستردام** (دوغوم:14 یادا 21 دسامبر 1503-اؤلوم:2 ژوئیه 1566)فرانسه لی بلیم اینسانی عطار و غیب دانیشان ایدی.چوخلوجا سونرا اوزوئرن  حادیثه لر اونون سوزلرینده و یازیلاریندا گلمیشدیر.

فرانسه نین سن رمی دوپرانس کومانیندا دونیایه گؤز آچیدی. آتاسی پیر دونستردام جویوت ایدی و آناسی کاتولیک ایدی.اولدوزچولوق و حساب اوخوماغا علاقه باغلادی و تحصیلاتیناوینیون شهرینده باشا وئردی.

## قایناق

بؤلمه:بیلیم اینسانی
کُنیه

**کُنیه** (عربجه: **کُنیة** یا دا ￼**الکُنیة**) بیر نوع آد ساییلیر کی عرب دیلیندن باشقا دیللره ده یول تاپیبدیر. کُنیه بیر آد دیر کی بیر شخصی، او شخصین بؤیوک اوغلوسونون و یا بؤیوک قیزی‌سی‌نین واسیطه‌سی‌ایله تانیت‌دیریر.

## قایناقلار
ایران شاهلاری‌نین لیستی

**ایران شاهلاری‌نین لیستی**، بو مقاله بیر لیست دیر  شاهلار، پادیشاهلار، کراللار، اصلی حؤکومدار خاندان‌لار ایران دا کی بوتون حؤکومتلر و شاهلیقلاری و خاقانلیقلاری کی ایران یاییلمیش جوغرافیاسیندا حؤکومت ائلییبلر شامیل اولور.

## قایناقلار

بؤلمه:Iran history-related lists
بؤلمه:Lists of monarchs
بؤلمه:Monarchs of Persia
هورموز (شهر)

**هورموز** ایرانین هورموزقان اوستانی قشم بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۵٬۶۹۹ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
جوره ناغارا

**جۆره ناغارا**، اساساً، زورناچیلار دسته‌سینی موشاییعت ائدیر. موسیقی فولکلوروندا اؤزونه مخصوص رولو و فونکسیونو واردیر. اساس ناغارادان خئیلی کیچیک اولور. آلتین آدی "جۆره" (کیچیک) سؤزو ده بو معنانی وئریر. ساغاناغی موختلیف آغاج نؤوعلریندن سیلیندریک فورمادا حاضیرلانیر. اوزونه کئچی و یاخود قویون دریسی چکیلیر. 

دئمک اولار کی، هئچ واخت تک ایستیفاده ائدیلمیر، همیشه قورولوشلاری عئینی اولان بؤیوک ناغارا ایله بیرلیکده سسلندیریلیر. 

باش طرفی گئرییه اَییلمیش ایکی یونگول چوبوقلا سسلندیریلیر. دیامتری 300–320 م‌م، هوندورلوگو 340–360 م‌م-دیر. 

**چیلینگ ناغارا** اساساً زورناچیلار دسته‌سینده ایستیفاده ائدیلیر. بئله ناغارالارین اؤلچوسو کیچیک، دریلری ایسه نیسبتاً قالین و داواملی اولور. الـله دئییل، بیر جوت چیلینگله سسلندیریلیر. موطلق چومباق ناغارانین موشاییعتی ایله ایفا ائدیلیر، چونکی چیلینگ ناغارادا گوجلو وورغولار وورولمور. یالنیز موختلیف "خیردالیقلار" ،ریتملر چالینیر. بو ریتملرین گوجلو وورغولاری ایسه چومباق ناغارادا سسلندیریلیر. چیلینگلر زوغال آغاجی‌نین دوز بوداقلاریندان قوشا ناغارانین چوبوقلاری شکلینده حاضیرلانیر، آنجاق بیر قدر قیسا اولور. چیلینگ ناغارادان علی اکبرحئیدرلی اوغلو تئز-تئز ایستیفاده ائدیر. 

**کیچیک ناغارا** - دیامتری ان کیچیک (29-30س‌م) ناغارا.

## اتک یازیلار
بؤلمه:آذربایجان چالغی آلتلری
ساووج‌بولاق بؤلگه‌سی

**ساووج‌بولاق بؤلگه‌سی** یا دا **ساوجبلاغ بؤلگه‌سی** البورز اوستانینین بؤلگه‌لرینن بیریدیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی شهری هشتگرد شهری دیر.

## قایناقلار
رودان

**رودان** یوخسا **دهبارز** ایرانین هورموزقان اوستانی رودان بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۳۶٬۱۲۱ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
زیارت‌علی

**زیارت‌علی** ایرانین هورموزقان اوستانی رودان بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۲٫۸۱۴ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
شاه (عونوان)

**شاه** - بیر عونوان دیر یاخین و اوْرتا شرقین بعضی اؤلکه‌لرینده و دهلی سولطانلیغیندا کرالین لَقبی. شاه لقبی ایلک دفعه ساسانیلر دؤولتینده ایشلنمه‌یه باشلامیش‌دیر. ایراندا شاه‌لیق دئوریلندک شاه شاهنشاه آدی ایله مؤوجود ایدی. پادشاه (فارسجا شاهلار حؤکمداری)  لَقبی شاهنشاه و ایمپراتور  لَقبی لرینا اۇیغون‌دور.

## قایناقلار
 

بؤلمه:لقب‌لر
عزا تؤرنی

**عزا تؤرَنی** یا دا  **عزادارلیق** و یا **عزا ساخلاما**، **عزا تۇتما**، **یاس ساخلاما** یا دا **یاسلیلیق** ، دینی بیر تؤرنه دئییلیر کی دۆنیادان گئدن بیر شخصین آدینا و یادینا و بو مۆصیبت (او شخصین اوْلماماغی) نی تحمّۆل ائتمک اۆچون ایشلدیرلر.

## بیرده باخ

* تعزیه
* شاخسئی واخسئی

## قایناقلار

بؤلمه:کربلا
بؤلمه:عاشورا
محرم (آی)

**مَحَرّم** یا دا **مۆحَرّم** () هیجری قمری تقویمی نین بیرینجی آیی و مسلمانلار اینانجینا گؤره  حارام آی لار‌دان ساییلیر. بو آیین آدی ایسلامدان قاباق  جاهلیت دؤنمینده مؤتمر (عربجه‌ده: **مُؤْتَمِر** یا**المُؤْتَمِر**) ایمیش و جاهلیت زامانی محرم (عربجه :**المُحَرَّم**) بیر آدی‌ایمیش کی  صفر آیینا دئییلیرمیش.

## آیریجا باخینیز

* عاشورا
* تاسوعا
* تعزیه
* عزادارلیق
*  شاخسئی واخسئی
*باش‌یارما

## قایناقلار

بؤلمه:کربلا
بؤلمه:عاشورا
بؤلمه:ایسلام 
بؤلمه:Months of the Islamic calendar
بؤلمه:Islamic terminology
بؤلمه:Public holidays in Indonesia
بؤلمه:Public holidays in Malaysia
بؤلمه:Shia Islam
بؤلمه:Hussainia
تعزیه

[بندانگشتی|تعزیه ایفاچیلاری [ایصفاهان شهرینده]]
**تعزیه** مۆتعاریف معنادا، بیر نومایش (تئاتر) دیر. بو تئاترین ایچینده کربلا واقعه‌سی نئچه نفر الی‌ ایله گؤستریلیر؛ هر ایفاچی کربلا واقعه‌سیی‌نین اصلی شخصیّتلریندن بیرینین نقشینی بوینونا آلیر. بو تئاتر بیر نؤوع مذهبی تئاتر و  شیعی بیر سۆنّتدیر و اصلینده  ایمام حسینین شهادتینه و اهل بیتین مۆصیبتلرینه و شهادتلرینه گؤره دیر. تعزیه اینجه‌صنعتی (هۆنری) بیر یاندان تئاترین یاخشی و مطلوب اولماغینا و یوکسلیشینه یاردیم ائدیب و باشقا یاندان ایسه شیعه مذهبی‌ اینجه‌صنعتی‌نین بیر سیمبول و سیمگه‌سی دیر.

## بیرده باخ

* عزا تؤرنی

## قایناقلار

بؤلمه:عاشورا
بؤلمه:کربلا
۲۸ مئی - آذربایجان جومهوریتی‌نین جومهوریت گونو

**آذربایجان جومهوریَّتی‌نین جومهوریَّت گونو** (لاتین خطی: **Respublika Günü**)  — جومهوریّت بایرامی آذربایجان جومهوریّتینده ۱۹۱۸-اینجی میلادی ایلده موسلمان شرقینده ایلک دونیاوی دموکراتیک دؤولت اولان آذربایجان خالق جومهوریّتینین یاراندیغی گوندور. ۱۹۹۰ (میلادی)- ایلدن رسپوبلیکا (جومهوریّت) گونو دؤولت بایرامی کیمی قئید ائدیلیر.

## قایناقلار