open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قاندیرا

**قاندیرا** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۳٬۵۷۴نفر اهاليسي وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
قانقنیم ایستایل

**قانقتیم ایستایل** (آنلامی: قانقنیم موْدو) کوره‌لی بیر ماهنی‌دیر کی چه-سان 2012-جی میلادی ایلینده ائشی‌یه وئردی. بو ماهنی ریتم‌لی، کارتون‌سل و اولاغان‌دیشی(غیری-عادی) اولماغینا اؤتری آدلیم بیر ماهنی‌یا چئویریلدی. یوتیوب‌دا کی ویدیوسو چوخلو توجه‌ی اؤزه چکیب، بئله کی 477 میلیون‌دان چوخ آدام اونو ایزله‌ییب و گینئس رئکوردلار کیتابیندا آدی یازیلدی. هم‌ده یوتیوبون ان سئویلن ویدیوسو اولموشدور.

## قایناقلار
قانقنیم محله‌سی

**قانقنیم محله‌سی** (کوره‌جه: *강남; 江南*، آنلامی: (هان) چایین گونئگی، گئچرلی آدی: **قانقنیم-قو** کوره‌جه: *강남구; 江南區*) سئول، گونئی کورهنین محله‌لریندن بیری‌دیر. اونون توپلولوغو 2010-جو ایلین ساییمیندا 527,641  نفر ایدی، کی سئولون محله‌لرینین آراسیندا، توپلولوق باخیمندان دؤردونجو محله‌سی دیر. گئنیشلیک باخیمیندان اوچونجودور کی گئنیشلیگی 39.5 &nbsp;km2  دیر.

## بیرده باخ
* قانقنیم ایستایل

## قایناقلار
قاییب و موحممد علی قیشلاغی

**  قاييب و محمد علي قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و باتی قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
قاييب و محمد علي قيشلاغي كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 14 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* باتی قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قتانلو

قتانلوكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  177نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
قایناشلی

**قایناشلی** تورکیه جمهوریتی نين  بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلده  ۹٬۳۹۵نفر اهاليسي وارميش    
## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
توركيه شهرلرینین سیاهیسی

}

Wp/azbبؤلمه‌:Ərəb əlifbalı məqalələr
Wp/azbبؤلمه‌:شهرلر
Wp/azbبؤلمه‌:تورکيه شهرلری
قدر گئجه سی

بندانگشتی|ایرانین مشهد شهرینده یئر آلان ایمام رضا توربه‌سینده قدر گئجه‌سی
**قدرگئجه‌سی-** بیر گئجه‌دیر کی قرآن بو گئجه‌ده نازل اولوب و تانری اؤز گؤندریلمیشی محمد(ص) قلیبینه قرآنی بو گئجه نازل ائدیب.

قدر گئجه‌سی ایلده بیر گئجه اولار و بللی اولماز کی هانسی گئجه قدر گئجه‌سی‌دیر. او بیر گئجه‌دیر کی بوتون زمان‌لاردان افضل ودَیرلی‌دیر و اونو مین آیدان فضیلتلی و دَیرلی یازیبلار او ایلده بیرگئجه اولار کی تانری او گئجه دونیا اهلینه خاص باخشی اولار و بوگئجه تانری‌نین رحمتی بنده‌لرینه یاخینلاشار

قدر گئجه‌سی بیر گئجه‌دیر آمّا ایلدن ایله فرق ائدر اونی اوروجلوقدا بیر گئجه بیلیبلر آمّا آیری آیلاردا و گئجه‌لرده یازیلیب اوروجلوغون 19 یا21 یا 23 ی روایت‌لر و ایمام‌لار سؤزلرینده چوخ یاخیندیر و اوروجلوغون 17 .سی 15 .ی 27 .سی و آخیر گئجه‌سی‌ ده دئیلیب بونو کی قدر گئجه‌سی هانسی گئجه‌دیر تکجه تانری بیلیر و ایمام‌لار کی تانری اونلارا اجازه وئریب دونیانی ایشلرینه یتیشسینلر.

شیعه‌لر نظرینه بو گئجه‌ده بوتون عالمین وار یوخو وانسان‌لارین ایشلری و گؤردوکلری ایمام خدمتینه یتیشر و ایمام بوتون انسان‌لارین ایشلرینه باخار بو گئجه ده انسان‌لارین و دونیانی بیر ایلده اوز وئردیگی ایشلر دئیلیب و یازیلار و بو ایشلر انسان‌لارین باشینا گلر.

قدر کلمه‌سی عربی لغتده یانی بیر زادین بیلینه‌جگی و مشخص اولماسی، قدر یانی بیر اندازه و بیر مشخص بیرزاد کی انسانین باشینا گلر انسان‌لارین هره‌سی‌نین بیر اندازه‌سی وقدری وار کی او بوگئجه مشخص اولار.

قدر گئجه‌سینده اویاق قالماق و تانرینی عبادت ائتمک و دوعا ائتمک و قرآن اوخوماق بیزیم اۆچون دئیلیب و بو گئجه 100 رکعت نامازقلیب و تانرینی عبادت ائدرلر تانری بو گئجه بنده‌لرینه یاخین اولار و اونلارین ایشلرینه یئتیشر و اونا گوره بو گئجه یاخشی قدری و باشاگلیمی اله گتیرمک اۆچون اویاق قالماق لازیمدیر.

قدر گئجه‌سی کیمسه عبادت ائدرسه، ائله‌‌بیل مین آی عبادت ائدیب وقرآن اوخویان‌لار و نامازقیلان‌لار بو گئجه‌ده ائله بیر مین آی قرآن اوخویوب ونامازقلیبلار بو گئجه جوشن کبیر دوعاسی و زیارت عاشورا اوخونوب وقرآن باشا قویارلار و تانریدان یاخشی باشا گلیم ایسترلر.

قدر گئجه‌سی دونیانین باشاگلیمی بیلینر وتانری امری بوگئجه بیرایل‌لیک باشاگلیملری یازار بو گئجه بوتون انسان‌لارین ایشلری و گؤردوکلری ایمام خدمتینه یئتیشر.

بؤلمه:ایسلامی گون و بایراملار
بؤلمه:ایسلام
قدیم مرگن (شوط)

**قدیم مرگن** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 747 نفر اهالی سی و 157 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
قاپاقلی

**قاپاقلی**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۵۱٬۵۶۴نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
قجور (تیکان تپه)

**قوْجور (تیکان‌تپه)** — () غربی آذربایجان اوستانینین، تیکان‌تپه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون افشار قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۱۶۱ نفر یاشاییر.(۵۰ عائیله).

## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قراجه‌لو

**قراجه‌لو** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان قیشلاق قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  146نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
قرافتون، یئنی گونئی ولز

**قرافتون** اوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانی‌نین قوزئی چای‌لار بؤلگه‌سینده یئر‌لشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۷,۵۰۱ نفر جمعیتی واردیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
* 

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* قرافتون 
* قرافتونون تاریخی گؤرونتولری میلّی ساخلانج‌دا 



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
قرخلو (اورمو)

**قرخلو (اورمو)** کندی اورمیه شهریستانینین، مرکزی بولومو و گونئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 93 نفر اهالی سی و 30 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قرشهر

**قرشهر** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۰۵٬۸۲۶نفر اهاليسي وارمیش

## قایناقلار

توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

بؤلمه:تورکیه شهرلری
قره داغلی

** قره داغلي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب. 
 
## جوغرافیایی موقعیتی

## اهالي
قره داغلي کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 949 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قره ضیاءالدین

**قره ضیاءالدین** شهری غربی آذربایجان اوستانینین شمالی شهرلریندن بیریدیر. بو شهر چای‌پارا شهریستانینین مرکزیدیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:تورک شهرلری
بؤلمه:چا‌یپارا بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
قره قصاب

**قره قصاب** سولدوز بؤلگه‌سی‌نین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند المهدی قصبه سی ینه تابعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 731(157عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر دیر و سنی  شافعی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
قراگوز حاجی بابا (اورمو)

**قراگوزحاجی بابا** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع
بو کندین قیراغیندان قودوخ بوغان چایی رد اولور و اورمو گؤلونه یتیشیر.

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسی‌ندا بو کندین ۱۴۶ نفر اهالی سی و ۳ عائیله‌سی وار. کندین اهالیسی قاراگوزلو ائلیندندیلر، قاراگوزلو ائلی افشار تورک ائلینین آلت بؤلوملریندن بیریدیر.

## ایقتیصادیات
کندین اهالیسی کیشاورزی، دامداری، دامپروری و مرغداری صنعتلرینه مشغولدولار.

## گزملی و گورمه‌لی یئرلر
* قودوخ بوغان چایی

## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قره ملیک (قراملک)

**قره ملیک** تبریزین باتی طرفی قره‌ملیک محله‌سینه ختم اولور.

## جوغرافیاسی
قره‌ملیک تبریزین باتی طرفینده و ماشین‌سازی کارخانه‌سینین دیبنده‌دیر. دوغو طرفدن خانه‌سازی محله‌سینه ختم اولور. بو محله تبریزین قدیمی و تاریخی محله‌لریندن بیری‌دیر کی تاریخده شام قازان محله‌سینین تایی حساب اولور. بو محله گونئی طرفدن کوجووار چؤلونه ختم اولوبدور.
## تبریزین قاراملیك محلّه‌سی‌نین آدی حاقّیندا

تاریخیمیزی، وارلیغیمیزی قورویوب ساخلایانلاردان بیری‌ده ائله یئر آدلاریمیزدیر. بوردا  « قاراملیك » محلّه سی نین آدی ایله باغلی بیر سرگذشتی بیر لیكده مرور ائده جه ییك.بوگون تبریزین مشهور محله لریندن دیر قاراملیك. یازیلار « اومید نیایش »ین  «آلتایلاردان سهندیمیزه» كیتابیندان اختصارلا وئریلمیشدیر
**قاراملیك** داستانی قهرمانلیق دستانلاری سیراسیندادیر. حادثه لر میلادی 12- نجی عصرده ، یعنی ائلدنیزلر (آذربایجان آتابیگ‌لری ) دؤورونده و آتابای قیزیل آرسلان زمانیندا جریان ائدیر.

اساس اعتباری ایله بو دؤورده كی تاریخی حادثه لرین بدیعی انعكاسی دیر. آتابای ائلدنیزین دؤورونون باشلایاراق آذربایجانین مركزی اولان تبریز ده ایلده بیر دفعه ایگیدلیك ، قهرمانلیق و پهلوانلیق یاریشی اعلان اولونوردو . نوروز بایرامی نین ایكینجی گونو خالق بؤیوك دوزه ییغیشیر و هركس اوردا ایگیدلیك گؤستریردی.بو یاریشدا حؤكمدارلارین اؤزلری ده شركت ائدر و بیر ینجی لیك قازانالاری مكافاتلاندیراردیلار.

خالق آراسینداكی روایتلره گؤره ، او زامان دونیا ائلدنیزین اوغلو محمددن ایگید و قهرمان بیر آدام یوخ ایمیش . بونا گؤره ده تاریخده اونون آدینا « جهان پهلوان » دئیرلرمیش ... عاشیقلارین دئدیگینه گؤره ، اونون نصرت الدین آدیندا بیر اوغلو واریمیش . نصرت الدین ده آتاسی كیمی پهلوان و ایگید ایمیش.
داستان قاراملیگین آدینا باغلانمیشدیر.

18 یاشلی ، قارا بنیز ، آریق بیر آوغلان قاراملیك ، قوجا آناسی نین خواهشی ایله یاریشدا اشتراك ائدیر و غلبه قازانیر و بونو گؤره ن نصرت الدین آوز كمانینی اونا باغیشلاییر. ائله بوگوندن قاراملیك دیله – دیشه دوشور ، اونون دوشمنلری آرتیر ، اونو محو ائتمك ایسته ییرلر.آنجاق او ، اوجان داغینا چكیلیر، قاچاق اولور ، مبارزه نی دوام ائتدیریر. ائله نصرت الدین اؤزو قاراملیگی تعقیب ائدیر ، گون اوزونه چیخماغا قویمور و اونون سئو گیلیسی اولان « رخساره » نی قوهوم  - اوباسی ایله بیرلیكده حبس ائتدیریر ، كبینینی باشقا آداما كسدیریر. آنجاق توی گئجه سی ، قاراملیك سئو گیلیسینی آزاد ائدیب داغلارا آپاریر.
داستانین اوچونجو روایتی محض تاریخی حادثه لر اوزهزینده قورولموشدور. دوشمنلرین تبریزه هجوموسیراسیندا قاراملیك ده دسته سی ایله تبریز محله لرینی مۆدافیعه ائدیر.

آنجاق دوشمن قوشونلارینا تاب گتیرمك اولمور... بو زامان آتابای قیزیل آرسلان قوجا وزیری شمس الدین ، مكتوب بازیب فخرالدین آدلی سركرده نی كؤمگه چاغیریر ، نصرت الدین ، فخر الدین  و قاراملیك دوشمن قوشونلارینی محاصره یه آلیب ، قیریلار و تبریزی آزاد ائیرلر. نصرت الدین تبریز اوغروندا اؤلنلر ایچریسینده قاراملیگی تانیییر ، دیزه چؤكوب و دئییر : دونیانین لعنتی منه گلسین ، سنی یاشاماغا قویمادیم.
او گوندن تبریزده ، همین محله قاراملیگین آدینی داشیییر.
## خاریجی کئچیدلر

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:تبریز محله‌لری
بؤلمه:قاراملیکلی لر
قره‌بورون

**قره‌بورون** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان بوزقوش قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  40نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
قره‌درویش

**قره‌درویش** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب .  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  230نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
نهار

**نهار** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان آذغان قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۸۹ نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
نوانسر

نوانسرکندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه سی  نین هوراندبولومو نده اولان دیکله قصبه سی  نده یئرلشیب .  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  466نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
ادبیات‌دا نوبل جایزه‌سی

**ادبیات‌دا نوبل جایزه‌سی**؛ ادبیات ساحه‌سینده‌کی نایلیتلره گؤره ایستوکهولم‌دا یئر‌لشن نوبل کومیته‌سی‌نین هر ایل تقدیم ائتدیگی عالی اؤدول.
## نوبل ادبیات اؤدولو اۆچون نامیزدچیلیک سوره‌جی
نوْبل فوْندونون نیظامنامه‌سینه گؤره نامیزدلری آشاغیداکی شخصلر تقدیم ائده بیلر:

1. سوئد آکادمیاسی‌نین، ائله‌جه ده آنالوْژی وظیفه و مقصدلری اوْلان دیگر آکادمیالارین، اینستیتوتلارین و بیرلیکلرین عضولری؛

2. بیلیم‌یوردلارین ادبیات و دیلچیلیک تاریخی فنلری‌نین پروْفسوْرلاری؛

3. ادبیات اۆزره نوْبل اؤدولو لاورئاتلاری (برنده‌لری)؛

4. اؤلکه‌لرده ادبی یارادیجیلیغی تمثیل ائدن مۆلیف بیرلیکلری‌نین صدرلری.
## ماراقلی فاکتلار
* ادبیات اۆزره نوْبل اؤدولو آلان ان یاشلی یازیچی دوریس لئسینگدیر. اوْ، 2007-جی ایلده، 87 یاشیندا بۇ مۆکافاتا لاییق گؤرولوب. 1919-جۇ ایلده آنادان اوْلان لئسینگ هم ده 2008-جی ایلده آلکساندر سولژنیتسی‌نین اؤلوموندن سوْنرا حاضیردا بۇ اؤدولو آلمیش و حیاتدا اوْلان یازیچیلارین ان یاشلیسیدیر. 
* ادبیات اۆزره نوْبل اؤدولو آلان ان گنج یازیچی رودیارد کیپلینگدیر. اوْ، 1907-جی ایلده، 42 یاشیندا بۇ مۆکافاتا لاییق گؤرولوب. 
* ادبیات اۆزره نوْبل اؤدولو آلمیش یازیچیلارین ان اۇزون عؤمورلوسو برتراند راسلدیر. اوْ، 1970-جی ایل فئوریه آیی‌نین 2-ده، 97 یاشیندا وفات ائدیب. 
* ادبیات اۆزره نوْبل اؤدولو آلمیش یازیچیلارین ان قێسا عؤمورلوسو آلبر کامودور. اوْ، 1960-جێ ایل ژانویه آیینین 4-ده، 46 یاشیندا، آوتوْموْبیل قضاسیندا هلاک اوْلوب.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر

*The Nobel Prize Medal for Literature –  Official webpage of the Nobel Foundation.
*Graphics: National ادبیات Nobel Prize shares 1901–2009 by citizenship at the time of the award and by country of birth. From J. Schmidhuber (2010), Evolution of National Nobel Prize Shares in the 20th Century at arXiv:1009.2634v1
*What the Nobel Laureates Receive – Featured link in "The Nobel Prize Award Ceremonies" on the official site of the Nobel Foundation.
*"The rise of the Prize" – Article by Nilanjana Roy dealing with the history of the award by decade, from the 1900s to the 2000s.
* Alternative Nobel literature prize planned in Sweden 


بؤلمه:داستان جایزه‌لری
بؤلمه:نوبل جایزه‌سی
نور آباد (شوط)

**نور آباد** کندی ماکی بولگه‌سینین،  گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 285 نفر اهالی سی و 71 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
نورالددین آباد

**نورالددین آباد** کندی اورمو بولگه‌سینین، انزل بولومو و گونئی انزل قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 140 نفر اهالی سی و 25 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
نوروالله به‌ی‌لی

**نوروالله به ی لی** کندی (نوراله بیگلو)  موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و آشاغا برزند قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
نورالله به ی لی کندی، 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 114 نفر اهالی سی وار. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار. 

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی شهریستانی‌نین کندلری
قره‌گوزلو

**قره‌گوزلو** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان ورگهان قصبه‌سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  15نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
نوروژ

**نوْروِژ**، یادا رسمی آدیلا **نوروژ شاهلیغی**، اوروپانین قوزئی‌ینده یئرلشن بیر اؤلکه دیر. نوروژ ۳۸۵٬۲۵۲ کیلومتیر مساحت ایله، ۵٬۶۲۷٬۴۰۰ نفر جمعیتی واردیر. بۇ اؤلکه دوغودان سوئدله قوزئی‌دوغودان ایسه روسیه و فنلاند ایله قونشودور.

## آد
## تاریخ
۸. - ۱۱. یوزایل قرن‌لری‌نین آراسیندا نروژده وایکینق‌لر آدیندا بیر قبیله حوکومت ائدیردیلر. وایکینق‌لر کی ساواشجی بیر قبیله تانینینلار، غربده بویوک بریتانیا، ایسلند، قرینلند و حتی شومالی آمریکایا قدر گئدیب اوز مستعمره‌لری‌ ائدمیشدیلر. ۱۰۰۰-جی میلادی ایلین حدودوندا مسیحی مبلغ‌لر مسیحیت دینی‌نین یایماسینا باشلادیلار. نوروژ شاهی بیرینجی هاکون مسیحیت دینی‌نی قبول ائتدی و اونون اوغلو بیرینجی اولاف نوروژده ایلک مسیحی کلیسانی قوردی. ۱۰۳۰-جو میلادی ایلینده نوروژ دانمارک‌لار الینه دوشدو و نوروژ، دانمارک شاهی‌نین قوردوغو ایمپیراتولوغونون بیر پارچاسی اولدو.

100px|نروژین بوتونون ایلک دفعه بیر بایراق آلتینا آپاران بلوند هرالد|بندانگشتی

۱۳۶۳-جو میلادی ایلینده نوروژین آلتینجی شاهی، هاکون دانمارکین دوردونجو شاهی والدمارینین قیزی بیرینجی مارقریت ایله ائولنیب و ایکی اؤلکه‌نی بیر بایراق آلتیندا بیرلشدیردی. آیریجا هاکون سوئدین سلطنتی عائیله‌سی‌‌نه باغیلیدیر. اونداکی اولاف بو ائولنمکین اوشاخی آز یاشدا ۱۳۸۷-جی میلادی ایلینده وفات ائتدی، بیرینجی مارقریت شاهلیقا یئتیشدی و نروژ، دانمارک و اونلارین مستعملری (فارو جزیره‌لری، ایسلند، قرینلند و فنلاند) بیرلشدیریب کالماربیرلیقی آدی آلتیندا بویوک بیر اسکاندیناوی ایمپیراتورلوغونا تبدیل ائتدی.
بندانگشتی|330x330پیکسل|نروژ شاهی ایکینجی هارالد
۱۵۲۱ میلادی ایلینده نوروژ کالماربیرلیقی‌یندن چیخدی و ۱۸۲۱ میلادی ایلینه قدر نوروژ-دانمارک آدیندا دانمارک‌ایله بیر شاه‌ین طرفیندن ایداره اولونوردو. ۱۸۱۴-جو میلادی ایلینده ناپلئون ساواشلاریندا دانمارک سوئده مغلوب اولوب و مجبور اولدی نوروژی سوئده وئرسین، آما نوروژلی‌لر سوئدین بایراقی‌نین آلتیندا اولماقی ایستمیردیلر و چوخلو چالیشمالاردان سونرا ائلیه بیلدیلر اوز ایستیقلال‌لارین سوئددن آلسینلار.

بیرینجی دونیا ساواشیندا نوروژ طرفسیز قالدی آما ایکینجی دونیا ساواشیندا طرفسیز قالما نیّتی‌له ۹ آوریل ۱۹۴۰ دا نازی آلمان طرفیندن ایشغال ائدیلدی و ۸ مه ۱۹۴۵ نازی‌ آلمانین تسلیم اولماقینا قدر ایشغال آلتیندا قالدی. ۱۹۴۹ دا نوروژ ناتونون عضوی اولدو. ۱۹۷۲ و ۱۹۹۴ میلادی ایلینده اولان رفراندوملاردا نوروژ خالقی نوروژین اوروپا بیرلیقی قوشولماقین ایستمدیلر. ایندیلیکجه‌ده دونیا بیرلشمیش میلتلر سازمانی (سازمان ملل) نوروژی دونیانین اَن پیشرفته اؤلکه‌لری‌ندن بیری ساییر.

## جغرافیا
### هاوا دورومو
### دوغا
## سیاست
### دولت
### پارلمان
### اداری بؤلونوش
### حقوق
### خارجی ایلگی‌لر
### اوردو
## ساغلیق
## ایقتیصاد
## توپلوم بیلیمی
### کؤچمه
### جمعیت
### دین
### دیل

## فرهنگ
### سینما
### چالغی
### ادبیات
### آراشدیرما
### معماری
### اردم
### یئمک
### ایدمان
## گؤرونتولر
## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
## نوتلار

## قایناقلار

بؤلمه:نوْروژ
بؤلمه:ناتو اؤلکه‌لری
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:نوروژ
بؤلمه:شومالی اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
بؤلمه:Members of the Nordic Council
بؤلمه:ایسکاندیناوی اؤلکه‌لر
بؤلمه:States and territories established in the 870s
بؤلمه:872 establishments
بؤلمه:۱۸۱۴ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۹۰۵ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر
بؤلمه:Christian states
نوشهیر

﻿

**نوشهیر** تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۸۴٬۶۳۱نفر اهالیسی وارمیش. 

## قایناقلار
تورکجه ویکیپدیا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
نوشین‌شهر

**نوشین شهر** آذربایجان تورکجه‌سینده **کارخانا قند** سادجه **کارخانا** دا دئییلیر. بو شهر اورمیه بولگه سینین شهرلریندن بیری اولاراق نازلوچای بخشین مرکزی دیر.  ۱۳۸۵ جی شمسی ایلین آمارلاری اساسیندا ۶٬۷۳۱ نفرجمعیتی واریمیش
کارخانا قندین اکثریت خالقی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. کارخانا قند شهری قند کارخاناسینین اولدوغو اساسیندا ۱۳۷۵ جی ایلدن قاباق لو آدلا تانینیردی ۱۳۷۵ جی ایلدن شهر اولاراق آدی نوشین یا دا نوشین شهر آدی ایله دییشیلیب دیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمیه بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
نصرت‌آباد (پولدشت)

**نوصرت آباد** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، قاراعین بولومو و دوغو گچلرات قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع
39°02′44″N 45°13′42″E﻿ / ﻿39.04556°N 45.22833°E

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 388 نفر اهالی سی و 82 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
کندین گیریشین ده،قیز قالسی و اوغلان قالاسی کندین گوزل داغ لاری(تک داغ،گِچی قالسی و...)و...

## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
نوورا، یئنی گونئی ولز

**نوورا** اوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانی‌نین گونئی ساحل بؤلگه‌سینده یئر‌لشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۱۰/۲ کم مساحت ایله ۳۴,۴۷۹ نفر جمعیتی واردیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
*

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* نوورا رسمی سایتی
* نوورا توریسم سایتی



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
نیغده

﻿

**نیغده** — تۆرکیه جۆمهۇریتی‌نین بؤیوک شهرلریندن. بۇ شهرین ۲۰۰۹-جۇ ایلده ۱۰۵٬۷۰۲ نفر نۆفۇسو وارمیش. 

## قایناقلار
تورکجه ویکیپدیا

## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
*تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
نیق

**نیق** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه سی  نین هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده یئرلشیب .  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  264نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
نیولو (اورمو)

**نیولو** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی باراندوزچای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 213 نفر اهالی سی و 61 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
نیویورک

**نیویورک شهری** آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین اهالی باخیمین‌دان ان بویوک شهری‌دیر. عئینی آدلی نیویورک اوستانینده یئرلشیر و دونیانین ان اهمیتلی ایقتیصاد و تیجارت مرکزلریندن بیری‌دیر. شهر، مدیا، سیاست، تحصیل، اَیلنجه و موداداکی دونیالیق نقشینه گؤره، دونیا شهری اولاراق قبول ائدیلمکده‌دیر. بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا ائو صاحیبلیگی ائتدیگیندن خاریجی ایرتیباط‌لار اۆچون ده چوْخ اهمیتلی بیر مرکزدیر.

نیویورک شهری بئش حیصه‌یه آیریلمیشدیر: منهتن، بروکلین، کوینس، برونکس و ستاتئن-آیلند. ۸۳۰ کیلومترلیک بیر ساحه‌ده یاشایان ۸٬۲ میلیون اهالیسی‌ایله نیویورک، آمریکادا ان بویوک اهالی سیخلیغی اولان شهردیر. شهر اطرافی‌ایله بیرلیکده نیویورک مئتروپولونون اهالیسی ۲۱ میلیون نفره چاتیر.

نیویورک کؤچریلر شهری‌دیر. شهرده تخمیناً ۱۷۰ آیری دیل دانیشیلماقدادیر و هر اۆچ آدامدان بیری آمریکادان ائشیکده دونیایا گلیب. اینگیلیسجه موختلیف آغیزلار دانیشیلیر. اینگیلیس دیلی‌ایله یاناشی ایسپانیا دیلیده گئنیش یاییلمیشدیر. کیچیک ایتالیا(Little Italy) محله‌سین‌ده ایتالیاجا، چین محله‌سین‌ده‌ایسه چین دیلیده دانیشیلیر.

نیویورک بیر چوْخ آمریکان مدنی حرکاتی‌نیندا دوغوم یئریدیر. ادبیات و ویرچوال صنعتلرده هارلئم اینتیباهی، شکیلده موجررد ائکسپرئسسیونیزم (نیویورک مکتبی)، موسیقیده هیپ-هوپ، پانک، سالسا و تین پان آللئی بۇ حرکات‌لاردان بعضیلریدیر. ۲۴ ساعات آچیق‌اولان مئتروسو و سیخ نقلیاتی‌ایله «هئچ واخت یاتمایان شهر» آدینی آلمیشدیر.

آزادلیق هئیکلی، امپایر ایستئیت بیناسی، سنترال پارک و تایمز مئیدانی، موعاصیر اینجه صنعت موزه‌سی، قوگگئن‌هایم موزه‌سی و موعاصیر تاریخ موزه‌سی، شهرین ماراقلی مکان‌لاریدیر. گوی‌دَلَنلری، پروسپئکتلری، رئستورانلاری، آلیش-وئریش مرکزلری و اینسانلاری ایله نیویورک توریستلری جذب ائتمکده‌دیر.

## گؤرونتولر

File:NYC_-_New_York_County_Supreme_Courthouse.jpg


## قایناقلار

*اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «New York City»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین شهرلری
بؤلمه:نیویورک
بؤلمه:1624 establishments in North America
بؤلمه:1624 establishments in the Dutch Empire
بؤلمه:1898 establishments in New York (state)
بؤلمه:Cities in New York (state)
بؤلمه:Cities in the New York metropolitan area
بؤلمه:Establishments in New Netherland
بؤلمه:Former capitals of the United States
بؤلمه:Former state capitals in the United States
بؤلمه:Populated coastal places in New York (state)
بؤلمه:Populated places established by the Dutch West India Company
بؤلمه:Populated places established in 1624
بؤلمه:Populated places established in 1898
بؤلمه:Populated places on the Hudson River
بؤلمه:Port cities and towns of the United States Atlantic coast
هیجا

**هیجا** ـ کلمه‌لر پارچا پارچا دئییلیر، هر پارچا بیر هیجا دیر و هر هیجادا بیر سسلی وار. سؤزلرده نه‌قدر سسلی اوْلسا، اوْ قدر ده هیجا اوْلار.
## هیجالارین نوْعلاری
آیری دیللردن آلینمیش کلمه‌لری نظرده آلماساق، تۆرکجه‌ده بئش جۆره هیجا واردیر:
### تام آچیق هیجا
کلمه‌نین اوّلینده گلن و تکجه بیر سسلی‌دن قوُرولان هیجالار: **آ**چیق، **اوُ**زون، **ایـ**راق، ...
### آچیق هیجا
ترتیب‌له بیر سس‌سیز و بیر سسلی‎دن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: **دیـ**له، **با**جی، آ**دا**، ...
### قاپالی هیجا
ترتیب‌له بیر سسلی و بیر سس‌سیزدن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: آل، اوْد، ایش، اۆچ، ...
### تام قاپالی هیجا
ایکی سس‌سیزین آراسیندا بیر سسلی‌دن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: باغ، یوْل، گؤل، ...
### ایکینجی تام قاپالی هیجا
اۆچ سس‌سیز و ایلک سس‌سیزدن سوْنرا گلن بیر سسلی‌دن قوُرولان هیجالار: دؤرد، قوُرد، تۆرک، ...
*سوْنوندا ایکی سس‌سیز اوْلان هیجالارین بعضی‌سی‌نین اوّلینده سس‌سیز اوْلمور: آلت، اؤرت، اۆست، ...

## قایناقلار

بؤلمه:تورک دیلی
بؤلمه:تورکجه قرامری
هئزان

** هئزان ** کندی (فارسجا: روستای هیزان) موغان بؤلگه‌سی نین، اونگوت بؤلومو و باتی اونگوت قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
هئزان کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا، 314 نفر اهالی‌سی وار. بو کندین اهالی‌سی تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی‌سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیقلا یاشاییش سورورلر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان بؤلگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بؤلگه‌سی‌نین فرمانداری‌سی 

## قایناقلار

بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
هادی بَی‌لی

**هادی به ی لی** کندی (هادی بیگلو) موغان بولگه سی نین، موران بولومو و آزادلی قصبه سی ندا یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
هادی به ی لی کندی، 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 149 نفر اهالی سی وار. بۇ کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
هاروی بی

**هاروی بی** اوسترالیانین کوئینزلند اوستانی‌نین وید بای بورنت بؤلگه‌سینده یئر‌لشن بیر

شهردیر. بۇ شهرین ۲۳۵۶ کم مساحت ایله۴۸۶۸۰ نفر جمعیتی واردیر. میلّی یاش اورتالاماسی ۳۷ اولاراق، بۇ شهرین یاش اوْرتالاماسی ۴۵دیر.

## نوْت‌لار

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
* 

## بیرده باخ
* اوسترالیا شهرلری‌نین لیستی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* بیلگی‌لندیرمه سایتی
* رسمی سایت 



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
هاس کوی

**هاس کوی** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۱٬۹۸۲نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
هاشم طرلان

**سید هاشم حسن‌زاده** (۳۰ دی ۱۳۰۲، باکو - ) **طرلان** آدیلا خالق آراسیندا تانیش اولان آذربایجانلی شاعیر دیر. او باکی‌دا ایرانلی بیر آیله‌ده دونیایا گؤز آچمیش و 14 یاشیندا آتاسی یاشایان یئره یعنی سارابا قایتمیش‌دیر.هاشم طرلان شعری دبستاندان باشلامیش دیر. و بیرینجی شعرین 1938-اینجی ایلده یازمیش دیر.
## اثرلر
* آلاولو شعرلر - یایان نوپا – ۱۳۵۸
* دورنالار گلنده - یایان مینا – ۱۳۷۷
* آراز گولور - یایان آذربایجان (باکو) - ۱۳۷۸
* یولچو یولدا گرک - یایان مینا - ۱۳۸۳
* گوموشو پئنجک - یایان فیروزان - ۱۳۸۷
* زیروه ده گونش - یایان فیروزان - ۱۳۸۸

## قایناقلار

* آد شوهرتی: KAFKASYALI آد:Ali باشلیق: İRAN TÜRK EDEBİYATI ANTOLOJİSİ قابیق:5 یازار: Atatürk Üniversitesi Basımevi ایل:2002 شابک: 975-7698-11-3 دیل:tr صحیفه: 329شهر:Erzurum

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:آذربایجان دموکرات فیرقه‌سینین عوضولری
هاوار کندی قیشلاغی

** هاوار كندي قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
هاوار كندي قيشلاغي کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 65 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
هاواس کندی

**هاواس** کندی (حواس کندی) گئرمی (موغان) بولگه سی نین، مركزی بولومو و قوزای اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
هاواس کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا 185 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار. 
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
هدایت مدرسه‌سی

**هدایت مدرسه‌سی**، اورمیه شهرینده یئرلشن قدیمی بیر ائو. بوُ تیکینتی امام خیابانیندا، مهر (امیرنظمی) کۆچه‌سینده میناره مسجیدی‎نین یاپیشیغیندا یئرلشیب‌دیر. بوُ ائو قاجار ائلی‌نین بؤیوکلری‌نین بیری‌نین‌کی ایمیش. اعزازالدوله اویماغی بوُ ائوین ایلک صاحابی ایمیش. کتیبه‌لرینین داغیلماسی‌نا گؤره، ائوین تیکیتدیرنی بیللنمه‌ییر. بوُ ائو ۱۳۴۷-جی ایلده مدرسه اوْلوندو.
## قایناقلار
هرات

**هرات** افغانیستانؽن بؤیۆک شهرلریندن بیری و بۇ اؤلکه‌نین باتؽ‌سؽندا(شیمال) یئر‌لشن هرات ویلایَتی‌نین مرکزی‌دیر. هرات ۲۰۱۳ سایؽم‌لارؽنا گؤره ۴۳۶,۳۰۰ نفر جمعیتی واردؽر. جمعیت باخؽمؽندان هرات افغانیستانؽن ایکینجی شهری‌دیر.

## تاریخ
هرات شهری ایپک یولۇن‌دا اوْلدۇغۇ اۆچۆن گئچمیش‌دن بؤیۆک اهمیّته صاحیب اولۇب و اورتا آسیا، یاخؽن شرق و اورۇپانؽ بیر-بیری‌نه یاپؽشدؽران شهردیر.

تئیمۇرلنگ ۷۸۴-جۆ ایلده هراتؽ فتح ائدیب کَرتی‌لر سۇلاله‌سی‌‌نی محو ائتدی، بۇ هۆجۇم زامانؽ شهر داغؽلدؽ و مین‌لرجه اینسان هلاک اولدۇ. تئیمۇرۇن اوغلۇ شاهرۇخ و آروادؽ گؤوهرشاد بئیگۆم میلادی ۱۴۰۱-جی ایلده پایتختی سمرقنددن هراتا گتیردی‌لر. هرات تئیمۇری‌لر دؤورۆن‌ده ترقّی زیروه‌سینه چاتدؽ و میلادی ۱۵-نجی عصر هراتؽن قؽزؽل دؤورۆ اولدۇ. نیه‌کی بۇ دؤورده هرات اؤز رَسّام‌لارؽ‌نؽ، معمارلارؽ‌نؽ، مۇسیقی‌چی‌لری‌نی یئتیش‌دیرمک باخؽمؽن‌دان "آسیانؽن فلورئنسیاسؽ" کیمی تانؽنؽردؽ. او دؤورده گؤزل و دَبدَبه‌لی مسجیدلر، سارای‌لار تیکیلیردی کی، اولار هله‌ده شهری بَزَییز.

## جوْغرافیا

## دئموْگرافی

## گؤرۆنتۆلر

## بیرده باخ

## قایناقلار
هرانا

**هرانا**، ایران حقوق بشر چالیشقان‌لار توپلولوغونا باغلی بیر فارسجا خبر سایتی دیر.

## اؤنملی خبرلر

## یالانلامالار (تکذیبیه)

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
هرسبان

**هرسبان** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب .  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  95نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
هریس فرشی

mini|Alter Heris-Teppich aus dem 19.&nbsp;Jahrhundert|هئریز فرشی

thumb|هئریز فرشی
بندانگشتی|چپ|250px|هئریس قالی سیندن بیر نمونه
**هئریس فرشی** یا دا **هئریس قالی سی** و یا **هئریس خالچاسی** یوخسا **هئریس پالازی**، ان قالارلی و دواملی پالاس کی آذربایجان دا توخونار بۇ فرشین قالارلیسی و دوامی تورک دیلینده مثل اوْلوب و بوتون دونیا دا بو سببه گوره آدلانیب.  هئریز فرشی قالارقی اولماسین دان علاوه ، نقشه سینده اولان سیمبول لار و علامت لره گورا کی بوتون طبیعت دن  و تاریخی حادثه لر دن آلینیب و هر بیریسی نین اوزونه گورا خاص معناسی وار داها آرتیق آدلانیب. 
هئریز فرشی ، هریس شهرستانی نین هر بیر یئرینده توخونور آنجاق هریسین اوز فرشی دوره بر کند لر فرش لری نن فرق لی وار کی بو فرق لر هم کیفیت ده و هم قیمت لرینده گوزه دییر

## نقشه لر

هئریز فرش نین نقشه لریندن ؛ تاجری / صبوری / رزگول / حیاط گول / صمدخان / چلنگری و افشان و ...

## بویلوغو
هریس منطقه سنده فرش لرین بویلوغونو متیرنن دئمه زلر و ارشین دن استفاده ائدرلر.بو پالاس ۱۵ متیرلیک یا ۲۰ متیرلیک بویلوغدا توخونار و چوخ قالین اولار بو فرشین ایلمکیلری قالین اولار و ریزلی فرش اولماز البته هئریسین اوزونده ۴۰ متیرلیک و اوندان یوخاری ریزلی ایلمک فرش توخونار آمّا سنّتی هریس فرشی ۱۵متیرلیک یا ۲۰متیرلیک اولار و ایلمکلری قالین و بویلوقلاری یوغون اولار.هریسین ان مشهور فرش لری نین بویلوغو اللی اللی دی کی قدیم نن بو آدلا مشهور اولوب.

## قایناقلار
http://www.aftabir.com/art/handicrafts/rugweaving/importantregion_haris.php
هالولان (اورمو)

**هالولان** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، سیلوانه بولومو و ترگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 181 نفر اهالی سی و 35 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
هشتگرد

**هشتگرد** شهری البرز اوستانین یئرلشیب بو شهر ساوجبلاغ بولگه سینین مرکزی دیر و تزه شهر جدید هشتگرد ده بو شهرین 5 کیلومترلیغینده یئرلشیب دیر

## قایناقلار

بؤلمه:البورز اوستانی‌نین شهرلری
مورادییه

**مورادییه** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۵٬۸۴۴نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
موزوه لر قیشلاغی

**  موزوه لر قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و باتی قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
موزوه لر قيشلاغي كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 58 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* باتی قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
موس (ماکی)

**موس (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 24 نفر اهالی سی و 4 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
موریس وست

**موریس وئست** (دوغوم: ۲۹ آوریل ۱۹۱۶، اؤلوم: ۹ اوکتوبر ۱۹۹۹) اوسترالیالی یازیچی.

## یاشاییش و یاراداجیلیق
موریس وئست، اوسترالیالی یازیچی، ۱۹۱۶-جی ایلده مئلبورن شهرینده دونیایا گلدی. تحصیلاتین ملبورن و تاسمانی شهرلرینده بیتیردی. تاسمانی شهری‌نین عالی اوخوللاریندا، یئددی ایل عرضینده، اینیگیلسجه، فرانسه‌جه و اوروپا ادبیاتی تاریخی قونولاریندا درس دئدی.

ایکینجی دونیا ساواشیندا، دنیز قووه‌لری سوتوانی کیمی خیدمته گیردی و ۱۹۴۳-جو ایله‌جن خیدمت ائتدی. بو تاریخده اوسترالیانین باش ناظیری، ویلیام موریس هوگ-ون مونشیسی کیمی سئچیلدی.

بیر ایلدن سونرا ملبورن شهری‌نین اصلی رادیو دوراغی‌نین سوروملوسو اونا تاپشیریلدی. او سونرالار اوسترالیانین رادیو ضبط و یاییمی قونوسوندا ان بویوک انجومنین قوروجولاریندان اولدو. ۱۹۵۴-جی ایل بو انجومنیین سوروملولوگون عوهده‌سینه آلدی و اینگیلیسجه اولان نوماییشنامه‌لرینی رادیویی نوماییشنامه‌کیمی تقدیم ائتمکله بویوک اوغورلار قازاندی.

۱۹۵۶-جی ایلده موریس وست یازیچیلیق ایشینه باشلادی و ایکی ایلده یئددی داستان و نوماییشنامه یازدی و بویوک شوهرت قازاندی. "شئیطانین وکیلی" کیتابین ۱۹۵۹-جو ایلده یایدی. بو کیتاب اوخوجولار و اینتیقادچیلار طرفیندن گئنیش صورتده آلیندی و ایکی ایل عرضینده اوچ میلیون ساتیشی اولدو.

حال حاضیردا موریس وست-ین ایگیرمیدن چوخ اثری واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اوسترالیالی یازیچی
بؤلمه:اینگیلیس دیلینده یازیچی
موسی جارالله بیگییف

**موسی جارالله بیگی‌یف**، (1875-1949 میلادی) تاتار یازیچی، قزئته‌چی و دین بیلگینی. 
1875 ایلینده تاتاریستانین باش‌شهری قازاندا آنادان اولموش. موسی جارالله، بخارا، مصر، حجاز، هندستان، شام مدرسه‌لرینده و داها سونرا روسیادا حقوق ساحه‌سینده اوخوموشدور. 1917 دئوریمیندن سونراسی، یازمیش اولدوغو "ایسلامیت الیفباسی" آدلی اثری ندنیله روسیادا توتوقلانمیش و بو اؤلکه‌دن قاچمیشدیر. چین، افغانستان، هیندیستان، فنلاندییا، آلمان، تورکیه، ایران، عراق، ژاپون، مصرده یاشامیش دین بیلگینی، 1949دا قاهیره ده اؤلموشدور.

## تورک دیلینده اثرلری
* ادبیات عربیه ایله علوم اسلامیه
* 	انسانلرڭ عقیدهء الهیه‌لرینه بر نظر
* 	اوزون کونلرده روزه
* 	بویوک موضوع‌لرده اوفاق فکرلر. انتقاد مقاله‌لری صورتیله یازلمش
* تاریخ القرآن و المعاخق (؟)
* 	تصحیح رسم خط قرآن
* 	خلق نظرینه بر نیچه مسئله
* 	رحمت الهیّه برهانلری
* 	زکات
* 	قواعد فقهیه 
* 	اللزومیات صاحبی فیلسوف امام ابی‌العلا احمد بن عبدالله المعری حضرتلری‌نڭ ترجمهء حالی = ترجمه حال ابوالعلاء المعری
* 	ملاحظه 
* 	الموافقات مقدمه‌سی
* 	میت یاقمق مسئله‌سی (دولت دوماسندا)

## تورک دیلینه ترجمه‌لریندن
* 	قرآن کریم ترجمه‌سی
* 	دیوان حافظ شیرازی ترجمه‌سی
* 	اللزومیّات ترجمه‌سی = ترجمه لزوم ما لایلزم = ترجمه دیوان ابوالعلاء المعرّی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* Муса (Бигиев) Биги (1873-1949)

## قایناقلار

* الأعلام (زرکلی): ج7، ص320؛ معجم المؤلّفین (کحاله): ج13، ص37.

بؤلمه:تاتار سیاستچی‌سی
بؤلمه:تاتار یازیچی‌سی
بؤلمه:تاتارلار
بؤلمه:تاتاریستان
بؤلمه:کیمسه‌لر
تورک یازیچی‌لار
روسیه مسلمانلاری
تاتارستان عالم‌لری
بؤلمه:جدیدچیلیک
موسی پئیغمبر

**موسی پئیغمبر** یهودیلر پیغمبرلریندن بیریدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:پئیغمبرلر
بؤلمه:موسی
بؤلمه:15th-century BC biblical rulers
بؤلمه:Adoptees
بؤلمه:Ancient Egyptian Jews
بؤلمه:Ancient Egyptian princes
بؤلمه:Angelic visionaries
بؤلمه:Biblical murderers
بؤلمه:Book of Deuteronomy
بؤلمه:Book of Exodus
بؤلمه:Christian royal saints
بؤلمه:Christian saints from the Old Testament
بؤلمه:Dhul-Qarnayn
بؤلمه:Founders of religions
بؤلمه:People in the canonical gospels
بؤلمه:People in the Catholic Epistles
بؤلمه:People whose existence is disputed
بؤلمه:Prophets of Islam
بؤلمه:Torah people
بؤلمه:Wonderworkers
بؤلمه:Children of Pharaoh's daughter
بؤلمه:Levites
بؤلمه:Tribe of Levi
موش

﻿

**موش** تورکیه جمهوریتی‌نين  بير بؤيوك شهری‌دير. بو شهرين ۲۰۰۸ اينجی ايلده ۱۶۸،۸۱۷ نفر اهاليسي وارمیش.
## قایناقلار

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
موسیقی ما

موسیقی ما (تورکجه: چالغی‌میز)، چالغی (موسیقی) قونوسوندا چالیشان بیر فارسجا سایتدیر.

## قایناق‌لار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی 

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا چالغی سایتلاری
موصول

**موصول** یا دا **موصل** یوخسا **موسیل** (آسوره دیلی : Nîněwâنین وا)(ایستانبول تورکجه سی: Musul) نینوانین و عراقین تاریخی و اسکی بیر شهری دیر. سامی بیر تاریخی شهر. قدیم زامانلار آسوره لر شهری اولوردو. ایندی چوخلو یاشیانلاری عرب، تورکمن، کورد و آسوری دیرلار.

بیر میلیوندان چوخ یاشایانی وار. اوچونجو بؤیوک شهر عراق اؤلکه سینده دیر. نینوا اوستانینین باشکندی دیر.
## آد
آسوره ایمپراطوریسی نین باشکندی تاریخ اوزرینده اولوردو.بو شهر باشدا نینوا یا نین وئ آدلاندی

موسئل یا موصل آرامی و سامی بیر آد آسوره یا سریانی دیلده اولور.

مو:سو +سئل :بؤل -چوخ (موسئل :چوخ سولو)
## جوغرافیا
دجله چایی موصول شهرین اورتاسیندان گئچیب و شهر  بئش کورپو ایله بیربیری ایله قوشولوبدور. بۇ شهر بغدادان 396 کیلومتر آرالی دیر و بغداداین باتی قوزئینده یئرلشیب.

## خالق

موصولون اکثریت خالقی عراق تورکمانلاریندان عبارت اوْلموش، اوندان سوْنرا کوردلر عربلر و آسوریلاردا اقلیتده‌دیرلر.
### تورکمانلار محله لری
آراپاچای،کرکوکلی،گوگجه لی ،اوْلموش،دومیز،یاریمجه،مزاری،الرشیدیه،7 نیسان،
## گورملی و تاریخی یئرلر

* موصول کاخی
* اموی مسجیدی
* صلاح الدین مسجیدی
* مجاهدی مسجیدی
* جرجیس مسجیدی
* مشهد عبدالقاسم
* باش تپه کاخی
* قره سرای

## قايناق


بؤلمه:عراق شهرلری
بؤلمه:عراقین تورکمان شهرلری
موغان

**مۇغان دۆزو **
موغان دوزو- آراز چايی‌نین و تالیش داغلاری سیلسیله‌سی‌نین شیمال حیصه‌سینده ساوالان داغی‌نین اطرافیندان خزر دنیزینه کیمی اۇزانیر. بۇ گۆن بۇ اراضیيه 3 رايوْن داخیلدیر: پارساباد، بیلسووار و گئرمی. بۇ ياشیل گؤزل دۆزنلیگین بیر چوْخ گؤرمه‌لی يئرلری وار: 
- آراز چايی‌نین ساحلی 
- شاهراک گؤلو 
- مۇغاندا بؤيوک کند تسرروفاتی و حئیواندارلیق کوْمپلئکسلری 
- اوْلتان ماغاراسی (پارساباد) 
- قێز قالاسی 
- خۇدافرین کؤرپوسو 
- خرمن، نادیر تپه‌لری 
- آسلاندوزده قدیم مزارلیق.

مۇغان دۆزو کۆر-آراز اوْوالیغی‌نین بیر حیصه‌سیدیر. شیمال-قربده آراز چايی واسطه‌سیله میل دۆزوندن، کۆر چايی واسطه‌سیله شیروان دۆزوندن آيریلیر. جنوبدا و جنوب-شرقده لنکران اوْوالیغینا و ساليان دۆزونه قوْووشور. دۆزون جنوب-قرب داوامی گونئی آذربایجان اراضیسینده‌دیر. تاریخن آراز چايی مۇغان دۆزوندن آخاراق بیلا واسیطه خزر دنیزینه تؤکولوردو. 1896-جێ ایلده آراز اؤز ساغ ساحلینی يۇيوب مۇغان دۆزونون بیر حیصه‌سینی باسمیشدیر. يالنیز 1916-جێ ایلده بۇ يۇيولمانین قارشیسی آلینمیش، آراز اؤز ياتاغینا قايتاریلمیشدیر. دۆزنلیکده‌کی، بیر چوْخ گؤل و باتاقلیق دا (آغچالا، محمودچالا و دیگرلری) همین داشقین زامانی عمله گلمیشدیر. مۇغان دۆزونون چوْخ حیصه‌سی دنیز سویه‌سیندن آشاغی اوْلوب، کۆر چايی، خۆصوصن ده آراز چايی‌نین گتیردیگی چؤکونتولردن عمله گلمیشدیر. کۆر-آراز اوْوالیغی، اوْ جۆمله‌دن مۇغان دۆزو آذربایجانین ان قدیم اکینچیلیک بؤلگه‌سیدیر. بۇرادا قدیم زامانلاردا ایستیفاده ائدیلن آرخلارین ایزلری واردیر. بۇ آرخلاردان بعضیلری تمیر ائدیلمیش، يئنی آرخ و کاناللار دا چکیلمیشدیر. منبع‌لرده آذربایجان اراضیسینده مۇغان و مۇغاننیيه آدلی ایکی جوْغرافی اوْبيئکدن بحث اوْلونور. اوْرتا عصرلرده قبله ایله همسرهد اوْلوب، گیردیمان و گؤيچاي چايلاری‌نین آشاغی آخاری بوْيو اراضی مۇغانیه آدلانیردی. بعضی تدقیقاتچیلارا گؤره، مۇغان ویلايتی و دۆزونون آدی اوْرتا عصرلرده مؤوجود اوْلموش مۇغان شهری‌نین آدی ایله باغلیدیر. اوْرتا عصر عرب منبع‌لرینده (دوْققوز-اوْن عصرلر) خزر دنیزی ساحلینده، کۆرون منبعيیندن تقریباً 100 کیلوْمتر، جنوبدا اردبیلین 50 کیلوْمترلیگینده يئرلشن مۇغان شهری ایکی چاي آراسیندا تصویر اوْلونموشدور. ابن خوْردادبئه (دوْققوز عصر) مۇغان حاکمی شکله حاقیندا، مۆقدسی (اوْن عصر) باشدان-باشا باغ-باغاتلا ایحاطه اوْلونموش بۇ شهرین گؤزللیگی، اهالیسی‌نین حؤرمتجیل و سخاوتلی اوْلماسی باره‌ده معلومات وئرمیشدیلر. بیر فیکره گؤره، شهر اوْن اۆچ عصرده موْنقوْل يۆروشلری، دیگر فیکره گؤره ایسه، اوْن بئش عصرده تئيموری سۇلطانی ابو سیدله آغ‌قوْيونلو اۇزون حسن آراسیندا باش وئرمیش وۇروشما زامانی داغیدیلمیشدیر. قرناتی، زکریه قزوینی و باشقالاری عومومیتله، مۇغان اؤلکه‌سی، اوْنون گئنیش اراضیده يئرلشمه‌سی، ایقلیمی‌نین آذربایجانینباشقا يئرلرینه نیسبتن ایستی، حئیواندارلیق اۆچون يارارلی اوْتلاقلارا مالیک اوْلماسی حاقیندا معلومات وئریر، يئرلی اهالینی تۆرکمنلر آدلاندیریرلار. آنتیک مۆلیفلر (هئکاتئي، هئروْدوْت و باشقالاری) ده تاریخی مۇکان اراضیسینده (ایندیکی مۇغان دۆزو) میک/مۇک طایفهسی حاقیندا معلومات وئرمیشلر.

آذربایجاندا مۇغان آدی ایله باغلی 18 ياشايیش منطقه‌سی مؤوجوددور. تدقیقاتچیلار بۇ توْپوْنیملری مۇق ائتوْنیمی ایله علاقه‌لندیریرلر. ائرمه‌نیستاندا مۇغان، گۆرجوستاندا مۇغانلی (مۇغانلوْ)، اؤزبه‌کیستاندا مۇغان، گونئی آذربایجاندا مۇغان و مۇغانجوق، تاجیکیستاندا مۇغ قالاسی، تۆرکیيه‌ده ایسه مۇغانجیق کندلری قئيده آلینمیشدیر.

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
گرمی بؤلگه‌سی

**گرمی بؤلگه‌سی** اردبیل اوستانی'نین بؤلگه‌لریندن‌دیر. گرمی شهری بۇ بؤلگه‌نین مرکزی‌دیر.

## بؤلگه اولماق تاریخی
گرمی بؤلگه‌سی، موغان دوزو نون بیر قیسمتی دیر. گولوستان و ترکمنچای مقاوله‌سی موقاویله‌سیندن  سوْنرا موغان دوزو ایکی بویوک قیسمته بؤلوندو. موغانی اوچ دن ایکی سی قوزئی آذربایجان مرزلرینده و اوچ دن بیری سی ایران سینیرلاریندا قالدی. 1330 اینجی ایله جن موغان بؤلگه‌ سی اردبیل بؤلگه‌ سی نین بیر قیسمی ایدی. بۇ تاریخدن اعتیباراً خیاو (مشکین شهر) بؤلگه‌ سی نین بیر قیسمینه چئوریلدی. 1355 اینجی ایل موغان بؤلگه‌ سی تشکیل تاپماق لا، خیاو بولگه‌سی ندن آیریلدی. 1372 اینجی ایلده موغان بؤلگه‌ سی اوچ بؤلگه‌ یه بولوندو. گئرمی (موغان) بؤلگه‌ سی، بیله سووار بؤلگه‌سی و موغان‌شهر بؤلگه‌سی موغان دوزونون اوچ بؤلگه‌لری دیرلر.

## سیاسی بؤلمه‌لر
موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی(فارسجا؛ شهرستان گرمی مغان)، ایران ایسلام جمهوری سی نین 1382 اینجی ایلینین سیاسی بولمه لر اساسی سیندا اوچ بولوم، 9 قصبه، 2 شهر و 318 کنده بولونور.

## جوغرافیایی موقع
بو بؤلگه‌ قوزای دان بیله سووار و موغان شهر بؤلگه‌ لرینه، گونئی دن خیاو بولگه‌سینه، دوغودا آذربایجان جومهوری سی نه و باتی دان کلئیبر و اهر بؤلگه‌‌لری‌له قونشودور.



## جاماعات
1385 اینجی گونش ایلینین نوفوس سایی سی اساسیندا بۇ بؤلگه‌ ده 86248 نفر یاشاییرلار. اهالی ایکی شهر هابئله 319 کندده یئرلشیب لر.

## ایقتیصادیات

## دیل و مذهب
بو بؤلگه‌ نین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار. هابئله اهالی اون ایکی ایمام لی شیعه دیرلر.

## گورملی و گزملی یئرلر
موختلیف تاریخی تپه لر، قالالار، گیلارلو گولو ، قوزلو ، آلای له ، تنگ ، سالالا ، شوله لر دره سی و... بۇ بؤلگه‌ نین گورملی و گزملی یئرلریندن دیرلر.

## قالری


File:Qozlu.jpg|قوزلو كندی ندن بیر منظره
File:Qozlu71.jpg|قوزلو كندی ندن گوزل منظره
File:Coma_sulesi.jpg| جوما شوله سی، شوله لر دره سی نده
File:Boyuk_sule.jpg‎|بویوك شوله؛ شوله لر دره سی نده
File:Bazar Əbbasiyyə Germi.JPG| بازار - عباسییه محلله سی
File:Germi1.JPG| گئرمی شهریندن منظره 
File:Germi Qış.JPG| گئرمی شهرینده قیش فصلی
File:Hilal Ahmar.jpg|هیلال-ی احمر محلله سی
File:İslamAbad Əbbasiyə Germi.JPG|ایسلام آباد - عباسیه محلله لری
File:İslamAbad Şinavar Germi.JPG|ایسلام آباد - شیناوار داغی
File:Məscidcamə Germi.JPG|گئرمی شهرینین مسجید جامع سی


## اتک یازی


## قایناق لار

پژوهشی در جغرافیای مغان، سید محمد ابراهیمی، انتشارات نیک آموز، اردبیل 1385

مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385

بؤلمه:اردبیل اوستانینین شهریستانلاری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
موغانین اکینچی لیک آراشدیرما دوراقی

** موغانين اكينچي ليك آراشديرما دوراغي ** موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
موغانين اكينچي ليك آراشديرما دوراغي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 139 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
موقددم (اورمو)

**موقددم** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و تورکمان قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 349 نفر اهالی سی و 95 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
مولحم (ماکی)

**مولحم (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 187 نفر اهالی سی و 38 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
موغلا

**موغلا** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۶۱٬۵۵۰نفر اهاليسي وارمیش.

## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
*تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
موللااحمد (شوط)

**موللااحمد** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و یولاگلدی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 225 نفر اهالی سی و 50 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
مولداوی

**مولداوی** ( ,  ; )، یا دا رسمی آدیلا **مولداوی جمهوریتی** اوروپانین دوغوسوندا و اوکراین ایله رومانی آراسیندا یئرلشن بیر بیر اؤلکه‌دیر. باشکندی کیشینف شهری‌دیر.

## نوتلار

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*S.Res.148 - A resolution to express the sense of the Senate that the United States should support the right to self-determination of the people of the Republic of Moldavia and northern Bucovina
*
*Moldova . *[[The World Factbook]]*. مرکزی ایطلاعات تشکیلاتی.
*Moldova, Republic of from *UCB Libraries GovPubs*.
*
*Moldova profile from the بی‌بی‌سی نیوز.
*
*
* Key Development Forecasts for Moldova from International Futures.


بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر
بؤلمه:رومانی‌جه دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:روس‌جا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر

بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریتلر
بؤلمه:۱۹۹۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر
بؤلمه:شرقی اوروپا اؤلکه‌لری
مونت ایسا

**مونت ایسا**اوسترالیانین کوئینزلند اوستانینده یئر‌لشن بیر شهردیر.بو شهرین ۲۰۱۲ ساییم‌لارینا گؤره ۲۲۷۸۵ نفر جمعیتی واردیر.

## نوْت‌لار

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
* 

## بیرده باخ
* اوسترالیا شهرلری‌نین لیستی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* مونت ایسا رسمی سایتی
* کوئینزلند بیلیم‌یوردونون مونت ایسا شعبه‌سی



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
مونت قامبیر، گونئی اوسترالیا

**مونت قامبیر** اوسترالیانین گونئی اوسترالیا اوستانینده یئر‌لشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۶/۷ کم مساحت ایله ۲۵۱۹۹ نفر جمعیتی واردیر.

## نوْت‌لار

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
* 

## بیرده باخ
* اوسترالیا شهرلری‌نین لیستی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* توریسم سایتی 
* رسمی سایت



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری