open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۱۹۱۹ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ آقوست - لهستان قوه لری مینسک و روونو شهرلرینی اله کئچیریر.
*۳۰ نوْوامبر - فرانسه‌ده قادینلار سس وئرمه حۆقوقو الده ائتمیشلر.
*۲۷ دسامبر - سامسوندا باشلاتدیگی قۇرتولوش مۆجادیله‌سینین آردیندان ارزروم و سیواس کونقره‌لرینی حاضیرلایان مصطفی کمال پاشا٬ هئیأت-تمثیلیه عۆضولرییله سیواسدان آنکارایا گلدی.
*۲۵ آقوست - آذربایجان موعلیملرینین اوچونجو  کونگیره‌سی کئچیریلمیشدیر.
*۲۴ اوْکتوبر - نخجیواندا آمریکا ژنرال-قوبرناتورلوغو تأسیس ائدیلمیشدیر.
*۲۳ نوْوامبر - آذربایجان و ائرمنیستان حؤکومتلری‌نین رهبرلری تیفلیسده گؤروشوب. اوْنلار بۆتون ضدیتلی مسئله‌لری صولح کوْنفرانسیندا حل ائتميی قرارا آلیب. گؤروشدن سوْنرا آذربایجان اوْردوسو زنگزوردان گئری چاغیریلیب.
*۲۳ مارس - بنیتوْ موسولینی٬ ایتالیادا فاشیست مۆجادیله بیرلیک‌لری‌نین ایتّیفاقی حزبینی قۇردو.
*۲۱ مارس - ماجاریستان شوروی جۆمهۇریتی قۇرولدو.
*۲۱ ژانویه - ایرلند باغیمسیزلیق ساواشی باشلادی.
*۱۹ دسامبر - آتاتۆرک و هئیأت-تمثیلیّه٬ سیواس‌دان آنکارایا یوْلا دۆشموشدور.
*۱۹ آقوست - افغانیستان بؤیوک بریتانیادان موستقیللیک آلمیشدیر.
*۱۸ ژانویه - بیرینجی دۆنیا ساواشیندان سوْنرا پاریس باریش کونفرانسی گئچیریلدی.
*۱۸ آقوست - آذربایجان دموکراتیک جومهوریتینین ایلک سرحد موحافیظه‌سی تأسیس ائدیلمیشدیر.
*۱۵ نوْوامبر - باکی دوْلت بیلیم یۇردو یارادیلمیشدیر.
*۱۵ مارس - اینگیلیس تۆرکیه‌نین مرزیفون شهرینی ایشغال ائتدی؛ نئچه آیدان سوْنرا اهالی‌نین مۆقاویمتی ایله شهری ترک ائتمه‌یه مجبور قالدی.
*۱۴ مارس - تۆرکیه‌ده طیب بایرامی و مکتب-طیبیه‌ی-شاهانه‌نین قۇرولوش ایل‌دؤنمی. حکمت بوْران باشچیلیغیندا٬ طیب جامیعه‌سی‌نین ایستعمارچی گؤجلرین قارشی‌سینا رسماً چیخیشی سببی ایله بۇگۆن طیب بایرامی اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
*۱۱ آوریل - اۇلوسلارآراسی چالیشما اؤرگوتو قۇرولدو.
*۱۱ آوریل - سنقاپور٬ بؤیوک بریتانیا و ایرلند بیرلشمیش شاهلیغیندان باغیمسیزلیغینی بیلدیردی.
*۱۱ آقوست - آذربایجان خالق جومهوریتی آذربایجان وطنداشلیغی حاقیندا قانون قبول ائتدی.
*۱۱ آقوست - وئيمار جومهوریتی‌نین آنایاساسی قبول ائدیلدی.
*۱۰ مارس - چین‌ده کؤله‌لیک گؤتورولدو.
*۱۰ مارس - عثمانلی ایمپیراتورلوغوندا احمد توفیق پاشا دؤولتی دۆشدو. یئرینه فرید پاشا دؤولتی قۇرولدو.
*۱۰ ژانویه - مدینه مۆدافیعه‌سی دۆشدو. مدینه‌ده‌کی عثمانلی ساخلی‌سی سیلاح بۇراخان سوْن ساواشان گۆج اوْلدو. بیرینجی دۆنیا ساواشی عملاً سوْنا چاتدی.
*۱۰ ژانویه - اینگیلیس گۆجلری باغدادی ایشغال ائتدی.
*۱۰ آوریل - مکزیک‌لی اینقیلابچی باشچی‌سی امیلیانو زاپاتا٬ حؤکومت گۆجلرینجه اؤلدورولدو.
*۱ مارس - کوره‌نین تک طرفلی باغیمسیزلیق اعلانی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
بؤلمه:1919
۱۹۱۷ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۹ دسامبر - اینگیلیس اوْردوسو عثمانلی دؤولتی‌نین تابعیّتینده اوْلان قۆدس شهرینی ایشغال ائدیب.
*۸ نوْوامبر - لنین سوْوِت روسیه حؤکومتی‌نین صدری اوْلموشدور.
*۷ نوْوامبر - رۇسیه‌ده اوْکتوبر حربی چئوریلیشی باش وئردی و لنین-ین رهبرلیگی ایله بوْلشویکلر حاکمیتی اله آلدیلار.
*۷ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوتریش-ماجاریستانا ساواش اعلان ائدیب.
*۶ نوْوامبر - بوْلشویک اوکتوبر اینقیلابی٬ لنین و تروچکی پتروقراددا حؤکومتی اله کئچیردیلر.
*۶ دسامبر - فنلاند روسیه ایمپیراتورلوغوندان آسیلی‌لیغیندان قۇرتولوب اؤز دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
*۶ آوریل - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ آلمانا ساواش آچاراق بیرینجی دۆنیا ساواشینا قاتیلدی.
*۵ مارس - وودرو ویلسون٬ ایکینجی دفعه آمریکا جومهور باشقانی اوْلدو.
*۳۱ مارس - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ ویرجین آدالاری‌نین بیر بؤلومونو دانمارک‌دان ۲۵ میلیون دولارا آلدی.
*۲۸ دسامبر - بریتانيادا قادینلارا سئچکی حۆقوقو وئریلیب.
*۲۶ مارس - بیرینجی دۆنیا ساواشی: چاناق‌قالا بوْغازیندا آنادوْلو یاخاسیندا خیدمت ائتمک اۆزره عثمانلی ۱۵-جی قوْل‌اوْردوسونون تشکیلی.
*۲۶ اوْکتوبر - باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
*۲۵ نوْوامبر - روسیه‌ده مۆؤسّیسان مجلیسینه سئچکیلر کئچیریلمیش٬ بۇ سئچکیلرده بولشِویکلر جمعی ۲۵٪ سس آلا بیلمیشدیلر.
*۲۰ نوْوامبر - اوکراین جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
*۲۰ دسامبر - روسیه و آلمان آراسیندا باریش دانیشیقلاری باشلامیشدیر.
*۲ نوْوامبر - بؤيوک بریتانیا خاریجی ایشلر ناظیری لوْرد آرتور جئيمس بالفور بریتانيا صهیونیستلری‌نین لیدری لوْرد لايوْنل اۇوْلتر روْتشیل-ده مکتوبوندا بؤيوک بریتانیا حؤکومتی‌نین "يهودی خالقی اۆچون فیلیسطینده میلّی مسکنین يارادیلماسی"نا راضیلیق وئردیگینی بیلدیرمیشدیر.
*۱۸ دسامبر - تۆرکیه و شوروی آراسیندا ارزینجان آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
*۱۷ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ویرجین آدالارینی ۲۵ میلیون دوْلارلا دانمارکدان آلدی.
*۱۵ نوْوامبر - روسیه تزار اوْردوسونون بۇراخیلماسی حاقّیندا فرمان وئریلیر.
*۱۵ نوْوامبر - روسیه خالقلاری‌نین حۆقۇقلاری اعلامیه‌سی اعلان ائدیلیر.
*۱۵ مارس - ایکینجی نیکولای قارداشی میخاییل نفعینه تختدن چکیلدی.
*۱۵ ژوئن - جان فن، پروفسور و پژوهش‌گر آمریکایی
*۱۵ دسامبر - موْلداوی خالق جومهوریسی اعلان ائدیلیب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۹۱۶ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۴ آقوست - بیرینجی دونیا مۆحاریبه‌سی ارفه‌سین‌ده لیبئریا آلمانا مۆحاریبه اعلان ائتمیش‌دیر.
*۲۹ سپتامبر - جان راکفلر "ایستاندارد اویل" شیرکتی‌نین اساسینی قوی‌دو.
*۲۹ آوریل - بیرینجی دۆنیا ساواشی: کوت‌العماره مۆحاصیره‌سینده خلیل پاشا باشچی‌لیغینداکی عثمانلی ۶-جی اوْردوسو٬ عیراق جبهه‌سینده کوت‌العماره قصبه‌سینده اینگیلیس قوْشونلارینی تسلیم آلدی.
*۲۱ فوریه - بیرینجی دۆنیا ساواشی‌نین ان قانلی عملیاتلاریندان اوْلان وردن دؤیوشو باشلاندی. تاریخچیلر بۇ حادیثه‌نی «وردن جهنمی» آدلاندیریرلار.
*۱۵ سپتامبر - سوم دؤیوشون‌ده اینگیلیس‌لر دونیادا ایلک مارک ۱ تانکینی تست‌دن کئچیرمیش‌لر.
*۱۵ ژوئن - لویی لسر، تاجر آمریکایی
*۱۵ ژوئن - آلبرت هوتوم-شیندلر، پژوهشگر انگلیسی

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۹۱۵ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ آقوست - آلمان قوه لری پراقی اله کئچیریر.
*۳ مارس - ناسا قۇرولدو.
*۲۶ مارس - بیرینجی دۆنیا ساواشی: بیرینجی غزه دؤیوشو.
*۲۱ اوْکتوبر - ایلک اطلس اوقیانوسی تلفون رابیطه‌سی ویرجینیا و پاریس آراسیندا قورولدو.
*۲۰ دسامبر - سوْن آنزاک و اینگیلیس بیرلیکلری ده چاناق‌قالادان گئری چکیلمیشدیرلر.
*۲۰ دسامبر - مصطفی کمال پاشانین باشچیلیق ائتدیگی عثمانلی اوْردوسو آری‌بۇرنو ظفرینی قازانمیشدیر.
*۱۸ مارس - چاناق‌قالا دنیز حرکتلری: بیرلشمیش دنیز قووّتلری چاناق‌قالا بوْغازیندا آغیر خسارت گؤروب گئری چکیلدی.
*۱۷ مارس - چاناق‌قالا ساواشی: شاهلیق دنیز باشچی‌سی آدمیرال سکویل جاردن وظیفه‌سیندن آیریلدی.
*۱۴ دسامبر - رشید بهبودوف آذربایجان موغنّیسی و آکتورو دوْغموشدور.
*۱۳ ژانویه - ایتالیانین شهری آوززانوْدا باش وئرمیش زلزله نتیجه‌سینده ۲۹۸۰۰ اینسان حیاتینی ایتیردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۹۱۴ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ ژولای - لوئی دوفونس؛ اسپانیالی کؤکلو اولاراق فرانسه لی آکتور و کمدین

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
کیم کو

**کیم کو** (کوره‌جه:김구)، (دوغوم: ۲۹ آقوست ۱۸۷۶ - اؤلوم: ۲۶ ژوئن ۱۹۴۹) بیر کوره‌لی سیاستچی و موعلیم ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:کوره‌لی موعلیملر
بؤلمه:کوره‌لی سیاستچیلر
بؤلمه:کوره‌لی اینقیلابچیلار
۱۶۰۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ دسامبر - بریتانیا شرقی-هیند کومپانیسی یارادیلدی.
*۲۲ اوْکتوبر - عثمانلی اوردوسو، مجاریستانین کانیژئ قالاسینی فتح ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۵۶ (میلادی)

** میلادی ۱۵۵۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اَللی آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۶ ژانویه - ایکینجی فیلیپ٬ ایسپانیا شاهی اوْلدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۹۱۳ (میلادی)

** میلادی ۱۹۱۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۶ نوْوامبر - هیند رهبری ماهاتما گاندی حبس ائدیل‌دی.
*۳۰ سپتامبر - مشهور آلمان موهندیسی رودولف دیزل موعمالی شکیل‌ده هلاک اولموش‌دور.
*۲۶ مارس - ائدیرنه شهری٬ بولغار-صرب قوْشونلارینا تسلیم اوْلدو.
*۲۵ اوْکتوبر - «آرشین مال آلان» اوپراسینین ایلک تاماشاسی تاغییو تئاتریندا صحنه‌لشدیریلدی.
*۲۳ سپتامبر - فرانسه‌لی طیاره‌چی رولان قاروس تاریخ‌ده ایلک دفعه مدیترانه دنیزی‌نین سطحی ایله بیر ساحیل‌دن آیری‌سینا اوچموش‌دور.
*۱۸ مارس - یۇنان شاهی ایکینجی جوْرج بیر سوءقصد نتیجه‌سینده اؤلدو.
*۱۷ نوْوامبر - پاناما کانالی گمیلر اۆچون آچیلمیشدیر.
*۱۲ مارس - اوستورالیانین گله‌جکده‌کی باشکندی رسماً کانبرا اوْلدو. ملبورن کئچیجی اوْلاراق ۱۹۲۷-یه قدر باشکند اوْلاراق قالدی.
*۱۰ آقوست - بخارست صولح موقاویله‌سی‌نین ایمضالانماسی ایله ایکینجی بالکان محاربه‌سی باشا چاتدی.
*۱۰ اوْکتوبر - پاناما کانالی آچیلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
تورک لیره‌سی

**تورک لیره‌سی** (; نشان: **[[تورک لیره‌سینین نشانی|₺]]**; کودو: **TRY**; عادتن **TL**یه قیسالدیلمیشدیر)تورکیه‌نین پول بیریمی دیر و تورکیه جومهوریتی و قوزئی قیبریس تورک جومهوریتینده ایستیفاده اولونور. بیر تورک لیره‌سی ۱۰۰ کوروشا بؤلونور.

## سکه‌لر

## ایسکیناس

## قایناقلار

بؤلمه:پول بیریملری
بؤلمه:آسیادا پول بیریملری
۱۵۵۲ (میلادی)

** میلادی ۱۵۵۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اَللی ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲ اوْکتوبر - ایوان قروزنی کازانی توتموش و کازان خانلیغی روسیه‌یه بیرلشدیریلمیشدیر.
*۱۲ اوْکتوبر - ایوان قروزنی کازان خانلیغینی اله کئچیردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۵۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۵۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اَللینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۴۱ (میلادی)

** میلادی ۱۵۴۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز قیرخ بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۹ آقوست - عثمانلی اوردوسو مجاریستان کراللیغینین پايتختی بودانی ایشغال ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۹ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوز دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۴ ژانویه - کۇبا ایسپانیانین مۆستملکه‌سینه چئوریلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۴۷ (میلادی)

** میلادی ۱۵۴۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز قیرخ یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۹ اوْکتوبر - ایسپانیا یازیچیسی میگل د سروانتس سااوئدرا آنادان اولموشدور.
*۱۶ ژانویه - روس تزاری قوْرخونج ایوان تاج تاخدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۸ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوز سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۶ آقوست - قونزالو خیمئنئز دئ کئسادا طرفین‌دن بوقوتا شهری‌نین اساسی قویول‌دو.
*۲۸ سپتامبر - پروزا دنیز دؤیوشون‌ده خیرالدین بارباروسون رهبرلییین‌ده‌کی عثمانلی ناوگانی، موقدس روم ایمپیراتوری‌سینین بیرلشمیش ناوگانینی مغلوب ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۵ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوز بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۸ ژانویه - ایسپانیالی فاتیح فرانسیسکو پیزارو پرونون باشکندی لیمانی کشف ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۶ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوز آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۶ مئی - اینگیلیس شاهی سککیزینجی هنری٬ اؤلکه‌نین بۆتون کیلسه‌لرینده اینگیلیسجه اینجیل‌لرین ایشلنمه‌سینی بۇیوردو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۴ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوز دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۷ سپتامبر - ۱-جی سولیمانین باش‌چی‌لیق ائتدییی عثمانلی قوشونو تبریزی توتدو

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۳۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۳۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْتوزنجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۹ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایگیرمی دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ سپتامبر - سولطان سولیمان قانونی‌نین رهبرلییین‌ده‌کی عثمانلی ایمپیراتوری‌سی بوداپستی فتح ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۶ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایگیرمی آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۷ نوْوامبر - عثمانلی سۇلطانی سۆلئيمان قانونی اوتریش سفرینه باشلايیب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۵ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایگیرمی بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ فوریه - پاویا دؤیوشونده ایسپانیا ایمپیراتورلوق اوْردوسو فرانسه قوْشونلارینی مغلوب ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۲ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایگیرمی ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ ژانویه - رودوس آداسی عثمانلی دنیز قووّه‌لرینجه آلیندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۱ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایگیرمی بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ آوریل - فردیناند ماژلان٬ جِبو آداسینا چاتدی.
*۶ مارس - فردیناند ماژلان٬ قوآما چاتدی.
*۲۸ آقوست - بلقراد عثمانلی اوردوسو طرفیندن ایشغال اولونموشدور.
*۱۶ مارس - فردیناند ماژلان فیلیپینده‌کی هوْمونهون آداسینا چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۲۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۲۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْنونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ نوْوامبر - سیّاح فردیناند ماژلان آمریکانین ان جنوب نؤقطه‌سی اوْلان ماژلان بوْغازینی کئچه‌رک ساکیت اوْقیانوسا گیرمیشدیر.
*۲۱ اوْکتوبر - پورتوغاللی سیاح و تحقیقاتچی فردیناند ماژلان جنوبی آمریکانی جنوبی قوطبدان آییران و سونرادان اونون آدی ایله آدلاندیریلان بوغازی کشف ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۹ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۰ سپتامبر - فردیناند ماژلان سفری باشلامیش‌دیر.
*۱۵ آقوست - پانامانین باش کندی پاناما شهری‌نین اساسی قويولموشدور.
*۱۰ آقوست - فرنان ماژللان ایلک دونيا سياحتی ایله نتیجه‌لنن دنیز سفرینه باشلادی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۵ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۹ سپتامبر - فرانسه و سوئیس آراسین‌دا ابدی صولح باغلان‌دی.
*۱ ژانویه - بیرینجی فرانسیس فرانسه‌ده شاهلیغا چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۴ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۳ آقوست - چالدیران دؤيوشونده ياووز سولطان سلیم شاه ایسماعیل خطایی اوردوسونا غالیب گلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۳ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ آوریل - ایسپانیالی ژوآن پونس دِلئون٬ فلوریدانی کشف ائدیب بؤلگه‌نی ایسپانیا توْرپاغی اوْلاراق تانیتدیردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۷ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ اوْکتوبر - مارتین لوتر ویتنبرگ کیلیساسیندا "دوخسان بئش تز"اینی کیلیسا قاپیسینا آساراق "جنت قبضلری"نه اعتراضینی بیلدیردی.
*۳۰ نوْوامبر - مارتین لۆتر اؤز تزلرینی اعلان ائتمیشدیر.
*۲۲ ژانویه - عثمانلی اوْردوسو ریدانیه ساواشیندا مملوک اوْردوسونو مغلوب ائتدی. بۇ ساواشین آردیندان٬ خلیفه‌لیک عثمانلیلارا کئچدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۶ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْن آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ اوْکتوبر - قززا یاخینلیغیندا سینان پاشانین رهبرلیغی آلتیندا عثمانلی اوردوسو مملوکلری مغلوب ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۱۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۱۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اوْنونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۰۹ (میلادی)

** میلادی ۱۵۰۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۰۷ (میلادی)

** میلادی ۱۵۰۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳ نوْوامبر - لئوناردو داوینیچی لیسا جراردی‌نی‌نین (موْنا لیزا) رسمینی چکمک سیفاریش ائدیلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
شارل دو قول

**شارل دوقل **، ()، فرانسه ژنرال و سیاستچی (۲۲  نووامبر۱۸۹۰ - ۹ نووامبر ۱۹۷۰). دوقل، ایکینجی دونیا ساواشیندان قاباق زره‌لی ساواش تئوریسین اولاراق تانیندی. ایکینجی دونیا ساواشی'نین باشین‌دا توغ ژنرال-لیغا ترقی ائتدی. فرانسه'نین آلمانا یئنیلمه‌سی و چوخ آغیر شرطلری قبول ائده‌رک ساواشدان چکیلمه‌سینین آردین‌دان لندنه گئده‌رک آلمان ایشغالینا قارشی دیره نه ن اؤزگور فرانسه قوه لری ( آزاد فرانسه اوردوسو ) حرکتینی باشلاتدی. ۱۹۴۰-۱۹۴۴ ایللرینده اؤزگور فرانسه قوه لری نین اؤندرلیگینی، ۱۹۴۴ ایلینده فرانسه'نین آلمان ایشغالیندان قورتولماسینین آردین‌دان ایسه فرانسه حوکومتینین باشقانلیغینا سئچیلدی . ۱۹۴۶ ایلینده قورولان دؤردونجو جومهوریت آنایاساسی پارلامنتر سیستمی منیمسه‌دیگی اۆچون یوروتمه نین گوج‌سوز اولدوغونو، چوخ پارتی‌لی یاساما اورگانینین اؤلکه یی یؤنتمه یه جه یینی اؤنه سوره رک گؤره ویندن ایستیفا ائتدی و ۱۹۵۸ ایلینه قدر یؤنئتیمدن اوزاق قالدی.

الجزایر باغیمسیزلیق ساواشی و بیرینجی چین - هیند ساواشینداکی باشاریسیزلیقلارین فرانسه'ده یاراتدیغی بوحرانلارین آردیندان ۱۹۵۸ ایلینده سیاست دؤندو. قورولماسینی ساغلادیغی بئشینجی فرانسه جومهوریتی'نین ایلک باشقانلیغینا سئچیلدی . ۱۹۶۹ ایلینده مقامیندان ایستعفا ائتدی و ۱۹۷۰'ده  دونیاسینی دئییشدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Fondation Charles-de-Gaulle
* 
* Mémorial Charles de Gaulle 
* 

بؤلمه:فرانسه‌لی سیاستچیلر
بؤلمه:شارل دو قول
بؤلمه:۱۸۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۷۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:فرانسه‌لی ژنراللار
۱۵۰۴ (میلادی)

** میلادی ۱۵۰۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ سپتامبر - میکل‌آنژ "داوود" هیکلینی تاماملادی.
*۱۲ سپتامبر - کریستوف کولومب دونیا سیاحتینه باشلامیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۰۲ (میلادی)

** میلادی ۱۵۰۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۵ اوْکتوبر - کریستوف کولومب کوستاریکانی کشف ائتمیشدیر.
*۱۷ آقوست - کریستوف کولومب هوندوراسی ایسپانیا اراضیسی اعلان ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۰۱ (میلادی)

** میلادی ۱۵۰۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳ ژانویه - علیشیر نوائی٬ اؤزبک شاعیر٬ فیلسوف و دؤولت خادیمی اؤلدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۴۹۹ (میلادی)

** میلادی ۱۴۹۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دؤرد یۆز دوْخسان دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
سیمون دو بووار

**سیمون دو بووار** ()، (دوغوم: ۹ ژانویه، ۱۹۰۸ - اؤلوم: ۱۴ آوریل ۱۹۸۶) بیر فرانسه یازیچی و فئمینیست فیلسوف. رومان، فلسفه، پولیتیک و سوسیال ، بیوگرافی و اوتوبیوگرافی یازاری، قزئته جی ایدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 
* 
* Guardian Books "Author Page", with profile and links to further articles.
* 
* Victoria Brittain et al discuss Simone de Beauvoir's lasting influence, ICA 1989 
* 
* 
* 
* "Simone De Beauvoir", ''Great Lives'', BBC Radio 4, 22 April 2011

بؤلمه:سیمون دو بوار
بؤلمه:۱۹۰۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:آتئیست فیلسوفلار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
بؤلمه:فئمینیست یازیچیلار
بؤلمه:پاریسلی یازیچیلار
بؤلمه:فرانسه‌لی خانیم فیلسوفلار
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده فرانسه‌لی رومانچیلار
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده فرانسه‌لی فیلسوفلار
بؤلمه:20th-century French women writers
بؤلمه:Atheist feminists
بؤلمه:Bisexual feminists
بؤلمه:Bisexual women
بؤلمه:Bisexual writers
بؤلمه:Burials at Montparnasse Cemetery
بؤلمه:Communist women writers
بؤلمه:Contemporary philosophers
بؤلمه:Continental philosophers
بؤلمه:Cultural critics
بؤلمه:Deaths from pneumonia
بؤلمه:Existentialists
بؤلمه:Feminist philosophers
بؤلمه:Feminist studies scholars
بؤلمه:Feminist theorists
بؤلمه:Feminist writers
بؤلمه:Former Roman Catholics
بؤلمه:French anti-war activists
بؤلمه:French atheists
۱۴۹۰ (میلادی)

** میلادی ۱۴۹۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دؤرد یۆز دوْخسانونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۴۶۰ (میلادی)

** میلادی ۱۴۶۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دؤرد یۆز آلتمیشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۹۶ (میلادی)

** میلادی ۱۳۹۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز دوْخسان آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ سپتامبر - نیکوپول یاخینلیغین‌داکی دؤیوش‌ده بیرینجی بایزیدین قوشونو صلیب‌چی‌لری مغلوب ائدیر. دؤیوش نتیجه‌سین‌ده بولغاریستان ۱۸۷۸-جی ایلده عثمانلی‌نین اوستانینه چئوریلیر

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۹۴ (میلادی)

** میلادی ۱۳۹۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز دوْخسان دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ مارس - تئیمور شامی تۇتدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۸۳ (میلادی)

** میلادی ۱۳۸۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۵ ژوئن - ژان ششم، سیاست‌مدار، تاریخ‌نویس و امپراتور بیزانس

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۷۰ (میلادی)

** میلادی ۱۳۷۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز یئتمیشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ آوریل - فرانسه شاهی بئشینجی چارلزین امری ایله باستیل قالاسی‌نین تیکیلمه‌سی باشلاندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۴۶ (میلادی)

** میلادی ۱۳۴۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز قیرخ آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۷ اوْکتوبر - اینگیلیستان و ایسکاتلند آراسیندا باش وئرن نویلس-کروسس دؤیوشو نتیجه‌سینده ایسکاتلند اوردوسو وئران ائدیلدی، ایسکاتلند شاهی ۲-جی داوید اسیر دوشدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
لیقونکیو

**لیقونکیو** (ایتالیاجا: Ligonchio) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
## بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ligonchio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لنزاری

**لنزاری** () ایتالیا اؤلکه‌سینین ایمپریا اوستانیندا بیر کنددیر.
## بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی

## قایناقلار

بؤلمه:لیقوریا جوغرافیاسی
بؤلوم (اؤلکه بؤلمه‌لری)

**بؤلوم** ایرانین اؤلکه بؤلمه‌لرینده و دونیانین بعضی آیری اؤلکه لرینده ایستیفاده اولونور. هر بؤلوم بیر بؤلگه‌دن کیچیک و قصبه‌دن بویوک بیر بؤلمه دیر. ایراندا هر اوستان نئچه بؤلگه‌یه و هر بؤلگه نئچه بؤلومه بؤلونور. هر بؤلوم ده نئچه قصبه‌یه بؤلونور. هر بؤلومون ایداره‌چی‌سینه **بخشدار** و ایداره‌سینه **بخشداری** دئیلیر.

## جستارهای وابسته
* ایران بؤلوم‌لری
* ایرانین قصبه‌لری
* ایرانین کندلری
* راهداری
## قایناقلار

بؤلمه:ایداری بیریم‌لر
بؤلمه:ایرانین ایداری بؤلونوشو
بؤلمه:تۆرلرینه گؤره اؤلکه‌لرین آلت بؤلوم‌لری
۱۰۰۰ (میلادی)

** میلادی ۱۰۰۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۰ آقوست - مجاریستان دؤولتینین یارانما گونو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۰۱ (میلادی)

** میلادی ۱۰۰۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۰۲ (میلادی)

** میلادی ۱۰۰۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۳ نوْوامبر - سَن-برایس قیرغینی. اینگیلیس کرالی اتلرد اؤلکه‌ده یاشایان بۆتون دانمارکلی‌لارین قیریلماسینا گؤستریش وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۰۴ (میلادی)

** میلادی ۱۰۰۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
دنیل کالوس

**دنیل کالوس** ()، (دوغوم: ۱۸۸۸ - اؤلوم: ۲۶ می ۱۹۶۵) بیر مالتلی تاریخچی و فیلسوف ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مالتلی موعلیملر
خوزه قوروستیزا

**خوزه قوروستیزا** ()، (دوغوم: ۱۰ نوامبر ۱۹۰۱ - اؤلوم: ۱۶ مارس ۱۹۷۳) بیر مکزیکلی شاعیر، موعلیم و دیپلومات ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مکزیکلی موعلیملر
بؤلمه:مکزیکلی دیپلوماتلار
۱۰۵۵ (میلادی)

** میلادی ۱۰۵۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اَللی بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۵ دسامبر - سلجوق حؤکمداری توْغرول بَي بغدادی فتح ائدیب
*۱۱ ژانویه - تئودورا٬ بیزانس ایمپیراتورلوغونون تختینه اوْتوردو. مقدونیه‌لیلر خاندانی‌نین سوْن شاهی اوْلاجاق ایدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۴۹ (میلادی)

** میلادی ۱۰۴۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین قیرخ دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ ژولای - قباد بن یزید

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۷۱ (میلادی)

** میلادی ۱۰۷۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئتمیش بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۶ آقوست - سلجوق حؤکمداری آلپ ارسلانین باشچیلیق ائتدیگی اوردو، بیزانس اوردوسونو مغلوب ائده‌رک، مالازگیرد دؤيوشونده غلبه قازانمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۹۶ (میلادی)

** میلادی ۱۰۹۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْخسان آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۲ دسامبر - مرمره دنیزی ساحیلینده بیرینجی صلیب یۆروشونون اساس دؤیوشو باش وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۰۹۷ (میلادی)

** میلادی ۱۰۹۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْخسان یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۰۸ (میلادی)

** میلادی ۱۱۰۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۹ ژولای - بیرینجی فیلیپ؛ فرانسه پادشاهی

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۰۹ (میلادی)

** میلادی ۱۱۰۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۱۱ (میلادی)

** میلادی ۱۱۱۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز اوْن بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۳ آوریل - بئشینجی هنریک مۆقدّس روم ایمپیراتورو اوْلاراق تاج گئیدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۳۰ (میلادی)

** میلادی ۱۱۳۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز اوْتوزنجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۷ سپتامبر - جنوبی ایتالیا و سیسیل، واحید سیسیل شاه‌لیغین‌دا بیرلش‌دیلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۳۸ (میلادی)

** میلادی ۱۱۳۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز اوْتوز سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ آقوست - ایسکاتلند و اینگیلیستان آراسیندا موحاریبه باش وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۴۴ (میلادی)

** میلادی ۱۱۴۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز قیرخ دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ دسامبر - موصول آتابگی عمادالدین زنگی اۇرفانی تۇتاراق اورفا کوْنتلوغونا سوْن وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۶۵ (میلادی)

** میلادی ۱۱۶۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز آلتمیش بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ ژولای - ابن عربی؛اندلسلو صوفی

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۷۲ (میلادی)

** میلادی ۱۱۷۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز یئتمیش ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۰ سپتامبر - میصرده عباسی‌لر خیلافتی‌نین یارانماسی اعلان اولونموش‌دور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۷۳ (میلادی)

** میلادی ۱۱۷۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز یئتمیش اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۹ آقوست - پیزا قوللـه سی نین تیکینتیسینه باشلانیلدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۷۴ (میلادی)

** میلادی ۱۱۷۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز یئتمیش دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۷۵ (میلادی)

** میلادی ۱۱۷۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز یئتمیش بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۷۷ (میلادی)

** میلادی ۱۱۷۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز یئتمیش یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ نوْوامبر - مۇنژیزاره دؤیوشو باش وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۸۷ (میلادی)

** میلادی ۱۱۸۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یۆز سکسن یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۴ جولای - حطّین دؤیوشو: صلاح‌الدین ایّوبی خاچلی‌لاری حطّینده کسین بیر بوْزغونا سالدی.
*۲ اوْکتوبر - مصر حاکیمی صلاح‌الدین قودسو صلیب‌چیلردن آزاد ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۱۹۸ (میلادی)

** میلادی ۱۱۹۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین ایکی یۆز دوْخسان سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۵۹ (میلادی)

** میلادی ۱۵۵۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز اَللی دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۵ ژانویه - اینگیلیس ملکه‌سی بیرینجی الیزابت تاج تاخدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۶۱ (میلادی)

** میلادی ۱۵۶۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز آلتمیش بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۹ آقوست - ۱۸ یاشلی ماریا ایستوارت ۱۳ ایل فرانسه‌دن قالدیقدان سونرا ایسکاتلنده گئری دؤنموشدور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۷۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۷۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز یئتمیشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۹ سپتامبر - عثمانلی اوردوسو قیبریسی توتموش‌دور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۷۱ (میلادی)

** میلادی ۱۵۷۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز یئتمیش بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ مئی - ایسپانیا شاهی وِنِدیک٬ پاپ ایله عثمانلی دؤولتینه قارشی ایتّیفاق قراری آلدی.
*۱ آقوست - تورک‌لرین قیبریسی فتح ائتمه‌سی باشا چاتمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۷۴ (میلادی)

** میلادی ۱۵۷۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز یئتمیش دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۲ دسامبر - عثمانلی سولطانی ایکینجی سلیمان تخته چیخمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۸۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۸۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز سکسنینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۹ نوْوامبر - اینگیلیسلی سیّاح فرانسیس دریک دۆنیا سیاحتینی باشا باشا وۇراراق یۇردونا دؤنموشدور.
*۲۲ ژانویه - اۆچونجو موراد ایستانبول رسدخاناسینی ییخدیردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۲۹۰ (میلادی)

** میلادی ۱۲۹۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین ایکی یۆز دوْخسانونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۸۲ (میلادی)

** میلادی ۱۵۸۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز سکسن ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۵ اوْکتوبر - ایسپانیا، پورتغال، لهیستان-لیتوانی و بعضی ایتالیا دؤولتلری ژولیان تقویمیندن ایمتیناع ائدرک قریقوریان تقویمینه کئچدیلر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۸۳ (میلادی)

** میلادی ۱۵۸۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۶ مارس - اینگیلیسین عثمانلی توْرپاقلارینداکی ایک ائلچی‌سی ویلیام هاربورن ایستانبولا چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۲۹۶ (میلادی)

** میلادی ۱۲۹۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین ایکی یۆز دوْخسان آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۸۸ (میلادی)

** میلادی ۱۵۸۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز سکسن سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳ سپتامبر - گنجه قالاسی تیکدیریلیب.
*۱۰ سپتامبر - اینگیلیس دنیزچی‌سی توماس کائندیش تاریخ‌ده‌کی ۳-جو اوغورلو دونیا سیاحتینی باشا چاتدیرمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۰۱ (میلادی)

** میلادی ۱۳۰۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۹۰ (میلادی)

** میلادی ۱۵۹۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز دوْخسانونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ مارس - عثمانلی و صفوی دؤولتلری آراسیندا فرهاد پاشا آندلاشماسی ایمضالاندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۹۵ (میلادی)

** میلادی ۱۵۹۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز دوْخسان بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۰ ژانویه - عثمانلی سۇلطانی اۆچونجو مراد ۴۹ یاشیندا اؤلدو. اۆچونجو محمد تاختا چیخدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۰۸ (میلادی)

** میلادی ۱۳۰۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ دسامبر - هانازوْنونون باشچیلیغی آلتیندا ژاپون ایمپیراطورلوغو قۇرولوب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۱۰ (میلادی)

** میلادی ۱۳۱۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز اوْنونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۵۹۸ (میلادی)

** میلادی ۱۵۹۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین بئش یۆز دوْخسان سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ ژانویه - بوریس قوْدونوف روس تزاری اوْلدو.
*۱۷ سپتامبر - هولند دنیزچی‌لری موریسی کشف ائتمیش‌لر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۰۱ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ اوْکتوبر - آذربایجان شاعیری صائیب تبریزی آنادان  اوْلموشدور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۰۲ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۰ مارس - هولند شرقی هیندوستان شیرکتی قۇرولدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۰۵ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ نوْوامبر - تبریز ياخینلیغینداکی صۇفیان دؤيوشونده شاه عباس-ین قوْشونو عثمانلی قوْشونونو مغلوب ائتمیشدیر.
*۱۷ ژانویه - سروانتس‌ین دوْن کیشوت رومانی ایلک دفعه یاییملاندی. رومانین ایکینجی بؤلومو ده ۱۰ ایل سوْنرا چاپ اوْلوندو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۰۷ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۰۹ (میلادی)

** میلادی ۱۶۰۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ دسامبر - ایستانبولدا٬ سولطان‌محمد جامیعینین تملی آتیلدی. معماری صدفکار محمد آغا اوْلان مسجید ۸ ایلده تاماملاندی.
*۳۰ نوْوامبر - قالیلوْ قالیلي ایلک دفعه آي سطحینین نقشه‌سینی ترتیب ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۱۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۱۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْنونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۴ ژانویه - سولطان احمد جامیع مسجیدی‌نین تملی آتیلدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۲۳ (میلادی)

** میلادی ۱۳۲۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز ایگیرمی اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۱۲ (میلادی)

** میلادی ۱۶۱۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْن ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ دسامبر - قالیله نِپتون سیاره‌سینی کشف ائدیب، لاکین اوْنون اۇلدوز اوْلدوغونو ظن ائدیب.
*۱۷ اوْکتوبر - صفویلر دؤولتی و عثمانلی ایمپیریاتوریسی آراسیندا سراب صولحو ایمضالانمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۱۷ (میلادی)

** میلادی ۱۶۱۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْن یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۷ فوریه - روس-سوئد ساواشی روسلارین ظفری ایله باشا چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۱۸ (میلادی)

** میلادی ۱۶۱۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْن سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۰ سپتامبر - ۱-جی عاباس صفوی و عثمانلی حؤکمداری خلیل پاشا مرندده صولح موقاویله‌سی ایمضالامیش‌لار. بو موقاویله تاریخ‌ده سراب صولحو کیمی تانینیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۲۶ (میلادی)

** میلادی ۱۶۲۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز ایگیرمی آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۷ فوریه - کاردینال ریشِلیئ فرانسهده دوئل‌لری قاداغان ائدن قرار وئردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۲۸ (میلادی)

** میلادی ۱۶۲۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز ایگیرمی سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ آقوست - هلندلیلرین کوبا ساحیللرینده، ایچینده ۸۰ تن گوموش اوْلان اسپانیا گمی سین اله کئچیریر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۲۹ (میلادی)

** میلادی ۱۶۲۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز ایگیرمی دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۰ ژولای - ایتالیانین ناپول شهرینده باش وئرن دئپرمده تخمیناً ۱۰ مین انسان دونیاسین دَییشدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۳۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۳۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْتوزنجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۳۱ (میلادی)

** میلادی ۱۶۳۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْتوز بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۶ دسامبر - وِزووی یانارداغی‌نین پۆسکورمه‌سی نتیجه‌سینده ۴۰۰۰ نفر هلاک اوْلموشدور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۳۳۶ (میلادی)

** میلادی ۱۳۳۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین اۆچ یۆز اوْتوز آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۹ آوریل - تئیمور آنادان اوْلدو (اؤلوم ۱۴۰۵).

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۳۲ (میلادی)

** میلادی ۱۶۳۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْتوز ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ فوریه - قالیله‌نین «ایکی کائینات سیستمی اۆزرینه دانیشمالار» اثری یاییملاندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۳۶ (میلادی)

** میلادی ۱۶۳۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْتوز آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۸ سپتامبر - آمریکانین ان قدیم بیلیم‌یوردو هاروارد بیلیم‌یوردو یارادیلمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۳۸ (میلادی)

** میلادی ۱۶۳۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اوْتوز سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ دسامبر - عثمانلی دؤولتی بغدادی اله کئچیرمیشدیر.
*۱۵ نوْوامبر - عثمانلی اوْردوسو بغدادی مۆحاصیره‌یه آلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۴۲ (میلادی)

** میلادی ۱۶۴۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز قیرخ ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ نوْوامبر - هولندلی سیّاح آبل تاسمان اوسترالیا اطرافیندا آدالار قروپونو کشف ائدیب. بۇ یئرلر اوْنون شرفینه تاسمانیا آدالاری آدلاندیریلیب.
*۲۲ آقوست - اینگیلیستان وطنداش موحاریبه‌‌سی باشلامیشدیر.
*۲ سپتامبر - اینگیلیس مجلیسی تئاتری قاداغان ائدیر.
*۱۲ دسامبر - ایسپانیا و بؤیوک بریتانیا آراسیندا ساواش باشلامیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۴۳ (میلادی)

** میلادی ۱۶۴۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز قیرخ اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ فوریه - عثمانلی سۇلطانی ایکینجی احمد آنادان اوْلدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۴۴ (میلادی)

** میلادی ۱۶۴۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز قیرخ دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۹ ژولای - سگگیزینجی اوربان؛ رم کاتولیک کیلسه نین پاپلاریندان

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۴۸ (میلادی)

** میلادی ۱۶۴۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز قیرخ سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ اوْکتوبر - کاتولیک و پروتستان آلمان کنیازلیقلاری آراسیندا ۳۰ ایل داوام ائدن موحاریبه وستفالن صولحو ایله باشا چاتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۴۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۴۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز قیرخینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۵۴ (میلادی)

** میلادی ۱۶۵۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اَللی دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ آقوست - جيکوب بارسیمسون نيوآمسترداما (نيويورک) گلمیش‌دیر. او آمریکايا سفر ائدن ایلک یهودیدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۶۴ (میلادی)

** میلادی ۱۶۶۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز آلتمیش دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۲ مارس - نیوجرسی٬ اینگیلیس شاهلیغی‌نین بیر مۆستعمره‌سی اوْلدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۷۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۷۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز یئتمیشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۵ نوْوامبر - اینگیلیس-ایسپانیا مۇحاریبه‌سی مادرید سازیشی‌نین ایمضالانماسی ایله باشا چاتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۷۵ (میلادی)

** میلادی ۱۶۷۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز یئتمیش بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۴ اوْکتوبر - هولندلی فیزیک‌بیلن هوقنس جیب ساآتینا ایختیراع ثبت حاقی آلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۷۶ (میلادی)

** میلادی ۱۶۷۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز یئتمیش آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ سپتامبر - ۱۱-جی اینوکنتی پاپ تختینه چیخمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۷۸ (میلادی)

** میلادی ۱۶۷۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز یئتمیش سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ دسامبر - لویی هنپین نیاگارا شلاله‌سینی کشف ائدن ایلک اوروپالی اوْلوب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۸۳ (میلادی)

** میلادی ۱۶۸۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۶ اوْکتوبر - آمریکایا کؤچ ائدن ایلک آلمان موهاجیرلر فیلادلفیا شهرینده مسکونلاشمیشلار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۸۵ (میلادی)

** میلادی ۱۶۸۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز سکسن بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۷ ژانویه - وینده ایلک کافهنی ژوهانس دیوداتو آچدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۹۹ (میلادی)

** میلادی ۱۶۹۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز دوْخسان دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۰ دسامبر - بیرینجی پتر روسیه‌ده یئنی ایلین ۱ سپتامبردا دئییل٬ ۱ ژانویه‌ده قئید ائدیلمه‌سی باره‌ده فرمان وئرمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۶۹۰ (میلادی)

** میلادی ۱۶۹۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز دوْخسانونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۴ آقوست - هیندنین کلکته شهرینین اساسی قويولموشدور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۰۰ (میلادی)

** میلادی ۱۷۰۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۰۱ (میلادی)

** میلادی ۱۷۰۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۰۳ (میلادی)

** میلادی ۱۷۰۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲ ژانویه - بیرینجی روس قزئتی «Ведомости» یاییما باشلادی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۱۲ (میلادی)

** میلادی ۱۷۱۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْن ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ آوریل - نیویورکدا کؤله‌لر عۆصیان باشلاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۱۴ (میلادی)

** میلادی ۱۷۱۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْن دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ ژانویه - اینگیلیس مۆهندیسی هنری میل یازی ماشینینی یاراتدی.
*۶ مارس - اینگیلیسلی مۆهندیس هنری میل تایپ ماشینینی ثبت ائتدی.
*۲۳ اوْکتوبر - صفوی حؤکمداری سولطان حوسینین نوماینده‌سی محمدرضا بی مارسیده فرانسه شاهی ۱۴-جو لودوویک طرفیندن قبول ائدیلدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۱۶ (میلادی)

** میلادی ۱۷۱۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْن آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۶ سپتامبر - بوستون‌دا ایلک آمریکالی دنیز فانوسو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۰۷ (میلادی)

** میلادی ۱۷۰۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱ مئی - اینگیلیس٬ ولز و ایسکاتلند٬ بؤیوک بریتانیا اوْلاراق بیرلشدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۲۱ (میلادی)

** میلادی ۱۷۲۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز ایگیرمی بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ آقوست - شاماخی حاجی داوودخان طرفیندن ایستیلا ائدیلمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۲۳ (میلادی)

** میلادی ۱۷۲۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز ایگیرمی اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۲ سپتامبر - روس قوشونو خزر اطرافی رایون‌لاری و باکینی ایشغال ائدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۳۲ (میلادی)

** میلادی ۱۷۳۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْتوز ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۰ ژانویه - عثمانلی ایله صفوی آراسیندا احمد پاشا آندلاشماسی ایمضالاندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۲۴ (میلادی)

** میلادی ۱۷۲۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز ایگیرمی دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ سپتامبر - روس قوشون‌لاری ایروان قالاسینی تصروف ائتدی‌لر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۳۵ (میلادی)

** میلادی ۱۷۳۵-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْتوز بئشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۰ مارس - گنجه شهری‌نین یاخین‌لیغیندا نادرشاه افشارلا روسیه آراسیندا آندلاشما ایمضالاندی؛ روسیه قوْشونلاری باکی‌دان چکیلدیلر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۳۷ (میلادی)

** میلادی ۱۷۳۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اوْتوز یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ مارس - عثمانلی دؤولتینده حاجی ایواززاده محمد پاشا٬ محمد پاشانین یئرینه صدرالاعظم اوْلدو.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۴۰ (میلادی)

** میلادی ۱۷۴۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز قیرخینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۴۳ (میلادی)

** میلادی ۱۷۴۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز قیرخ اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۴ اوْکتوبر - شیرواندا عوصیان: عوصیانچیلار آغسو شهرینی اله کئچیردیلر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۴۶ (میلادی)

** میلادی ۱۷۴۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز قیرخ آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ اوْکتوبر - پرینستون دانیشگاهی قورولموشدور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۵۰ (میلادی)

** میلادی ۱۷۵۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اَللینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۸ ژولای - یواهان سباستین باخ؛ آلمان موسیقیچیسی

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۵۷ (میلادی)

** میلادی ۱۷۵۷-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز اَللی یئددینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲ ژانویه - بؤیوک بریتانیا کلکوته‌نی ایشغال ائتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۶۳ (میلادی)

** میلادی ۱۷۶۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز آلتمیش اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۵ سپتامبر - روسیه‌ده ایلک ایجتیماعی خسته‌خانا

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۶۸ (میلادی)

** میلادی ۱۷۶۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز آلتمیش سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ اوْکتوبر - جیمز کوک یئنی زلاند آدالارینی کشف ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۶۹ (میلادی)

** میلادی ۱۷۶۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز آلتمیش دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۵ ژانویه - اینگیلیسلی مۆهندیس جئيمز وات بۇخار ماشینینی ثبت ائدیبدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۰ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیشینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ آقوست - جیمز کوک شرقی اوستورالیانی بؤیوک بریتانیا تورپاغی اعلان ائتدی و بورانی یئنی جنوبی ولز آدلاندیردی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۱ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۲ ژانویه - ایسپانیا فالکلند آدالارینی بریتانیایا بۇراخدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۲ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۲-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش ایکینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۵ آقوست - لهیستان‌دا ایلک پارچالانما باش وئرمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۴ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ مارس - آمریکا ایستیقلال ساواشی: بؤیوک بریتانیا حؤکومتی بوستون٬ ماساچوست بندرینی باغلاتدی.
*۲۱ ژانویه - عثمانلی سولطانی اۆچونجو مصطفی اؤلدو. بیرینجی عبدالحمید تاختا چیخدی.
*۱ دسامبر - بؤيوک بریتانيا ایله اوْنون قوزئی آمریکا مۆستملکلری آراسیندا تیجارت بايکوْتو قۆووه‌يه میندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۸ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۱۸ ژانویه - اینگیلیسلی کاشیف جئیمز کوک٬ هاوایییه چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۹ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ مارس - عثمانلی و روسیه دؤولتلری آراسیندا آینالی‌قاواق آندلاشماسی ایمضالاندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۰ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۰-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسنینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۱ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۱-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن بیرینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲ سپتامبر - لوس‌آنجلس شهری‌نین اساسی قویولور.
*۱۹ اوْکتوبر - اینگیلیسلرین جورج واشینقتونا تسلیم اولمالاری ایله آمریکانین ایستیقلال موحاریبه‌سی باشا چاتدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۳ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۳-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳ سپتامبر - بریتانیا آمریکانین موستقیل‌لیگینی تانیمیش‌دیر.
*۳ آقوست - ژاپون‌دا وولکان پوسکورمه‌سی ۳۵ مین اینسانین حیاتینا سون قوی‌دو.
*۱۵ اوْکتوبر - ژاک-اتین مونقولفیه هاوا بالونوندا اوغورلو اوچوش حیاتا کئچیرن ایلک اینسان اولدو.
*۱۱ اوْکتوبر - روسیه علملر آکادمیاسی تأسیس ائدیلدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۴ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۴-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن دؤردونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۱ ژولای - دنی دیدرو، فرانسه‌لی یازیچی و فیلسوف

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۷۶ (میلادی)

** میلادی ۱۷۷۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز یئتمیش آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۴ جولای - آمریکا باغیمسیزلیق گۆنو؛ آمریکا کونقره‌سی بریتانیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
*۱۷ مارس - آمریکا اینقیلابی: جوْرج واشینقتون و هنری کناکس شهره باخان تپه‌لره توْپچو بیرلیکلرینی یئرلشدیرمه‌سی‌نین آردیندان اینگیلیس گۆجلری بوْستون‌و بۇراخماغا مجبور قالدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۶ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۶-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن آلتینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۳۰ نوْوامبر - توْسکانا ویلايتی (ایتاليا) تاریخده ایلک دفعه اؤلوم حؤکمونو لغو ائتمیشدیر.
*۱ مئی - ووْلفقانق آمادوس موْزارت‌ین فیقارونون توْیو آدلی اوْپراسی ایلک دفعه صحنه‌لندی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۸ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۸-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن سککیزینجی ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۲۱ مارس - آمریکا بیرلشمیش اوستانلری‌نین لوئیزیانا اوستانی‌نین نیو اورلئان شهری یانغین‌دا بۆتونلوک‌له یاندی.
*۱۳ سپتامبر - نیویورک آمریکانین پایتختی اعلان ائدیلمیش‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر
۱۷۸۹ (میلادی)

** میلادی ۱۷۸۹-جی ایل**  گریگوری تقویمی اساسیندا مین یئددی یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.
## اهمیتلی حادیثه‌لر

### حادیثه‌لر
*۷ آوریل - عثمانلی سولطانی بیرینجی عبدالحمید اؤلدو٬ اۆچونجو سلیم تاختا چیخدی.
*۷ آقوست - آبش موحاریبه ناظرلیگینین اساسی قویولموشدور.
*۲۸ نوْوامبر - فرانسه‌لی حکیم ژوزف گیوتین اؤلوم آلتینی (گیوتینی) فرانسه مجلیسینه تقدیم ائتمیشدیر.
*۲۶ آقوست - فرانسه پارلمانی «اینسان و وطنداش حاقلاری بَياننامه‌سی»نی قبول ائتمیشدیر.
*۱۰ اوْکتوبر - ژوزف گیلیوتن گیلیوتینین ماکتینی دؤولته تقدیم ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میلادی ایللر