open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اصغر فرهادی

بندانگشتی|اصغر فرهادی
**اصغر فرهادی** (۱۳۵۱ین اردیبهشتی‌نین ۱۷سینده ایصفاهانین خومینی‌شهرینده دوغولوب) ایرانی فیلم کارگردان، سئناریو یازان و تجهیزاتچی سیدیر.

اونون نادیرین سیمین‌دن آیریلماسی فیلمی اسکار و گلدن گلوبون ان یاخشی خارجی فیلمینین مکافاتین آلیبدیر.

اصغر فرهادی کنین ۲۰۱۶ فیلم شنلیکینده ان یاخشی سئناریونون مکافاتین آلدی.

## گونده لیک(زندگی نامه)
فرهادی نین دئدیکلری اساسدا، او اؤز سینمایی چالیشماسین ۱۳ یاشیندا و بو فوندا اؤز آکادمیک تحصیلیندن اؤنجه باشلاییبمیشدیر.

فرهادی تهران (تهران) بیلیم یوردونون دانشکده هنرهای زیباسیندا، تئاتر ساحه سینده لیسانس دوره سین گئچیرندن سونرا ، اؤز فوق لیسانس مدرکین همان ساحه ده دانشگاه تربیت مدرس دن آلدی. او سینمادا چالیشماسین ۱۳۶۵نجی ایلدن اصفهانین گنج سینما ایجماسیندا باشلادی.

http://caffecinema.com/cinema/news-iran/34-news-iran/14609-1392-10-07-11-41-32.html

## ایش کیتابی

### سینما
; آلچاق بوی / ارتفاع پست
اصغرفرهادی اؤز سینمایی و حرفه ای چالیشمالارین سئناریویازان آددا ابراهیم حاتمی کیانین اون ایکینجی سینمایی اثری یعنی آلچاق بوی (ارتفاع پست) دا باشلادی.
فرهادی اؤز کارگردانلیق دورانین آلچاق بویدان بیر ایل سونرادان آزدا باشلادی.
; توزدا رقص / رقص در غبار
رقص در غبار اونون کارگردانلیق مقامیندا اولان ایلک اوزون و رسمی فیلمیدیر. 
; نادرین سیمیندن آیریلماسی / جدایی نادر از سیمین
1389نجی ایلده یارانان نادرین سیمیندن آیریلماسی (جدایی نادر از سیمین) فیلمی اصغر فرهادی نین بئشینجی سینمایی ایشیدیر.     

جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی نی بیر بین‌الخلق و موفق شخص آدیندا تانیتدیردی.     

بو فیلم ایرانین نماینده سی عنوانیندا اسکاردا تانیتدیریلیندی و سوندا ایلک دفعه اولاراق ان یاخشی انگلیسیدن باشقا اولان دیلده فیلمین اسکار مکافاتین آلدی.    

## منابع

بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:سینما آکتورلاری و دایرکتورلاری
بؤلمه:سینما
بؤلمه:۱۹۷۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:University of Tehran alumni
بؤلمه:Tarbiat Modares University alumni
بؤلمه:Iranian film directors
بؤلمه:Iranian screenwriters
بؤلمه:People from Isfahan
بؤلمه:Silver Bear for Best Director recipients
بؤلمه:Directors of Best Foreign Language Film Academy Award winners
سایمون وب

**سایمون سالومون وب** (اینگیلیس دیلی: Simon Solomon Webbe) موزیک یایزان و آکتور و بلو تیمینده مدیر اولور. چوخلوجا رپ و راک موسیقیده چالیشیب.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Simon_Webbe اینگلیسیجا ویکی پدیا -یوخلاما ژانویه 2017

بؤلمه:سینما
بؤلمه:موسیقی
سیاتیک آغریسی

**سیاتیک آغریسی** یا **سیاتالژیا** (اینگیلیس دیلی:Sciatalgia). سیاتیک عصبی‌نین چوخ فیشارا دوشمه‌سی و تحریک اولماغیدیر. بو خسته‌لیک اوْمبایا دوغرو یاییلان بئل آغریلاری‌یلا باشلاییر. آغری سینیر(عصبلر) بویونجا، قیچین آرخاسینی ایزله‌ییب قاسیقدان آیاغا کیمی یاییلیر. آغیر دوروملاردا قیچ گوجسوزله‌شیر، دیز و بیلک رئفلئکسلری آزالیر. درمانی اۆچون، دینجلمه، ایستی و فیزیکی درمانلار اولونور: آغری کسیجی داوالارلا بیرلیکده اؤزللیکله ویتامین ب و کورتیزونلو داوالار وئریلیر. بو خسته‌لیک عومومیتله زیندان خسته‌لیگی اولاراق دا تانینیر. 

## قایناق

بؤلمه:ساغلیق
هین

**هین**، تویوق بئجرمک یئری تویوق‌خانا hen house آدلانیر. هین‌ده جوجه‌لر بئجریب و تویوق اتی اله گلیر یا دا یومورتا ائدن تویوقلار یومورتا اۆچون ساخلانیر.

## قایناق

بؤلمه:اکینچیلیک
زیگفرید هلد

**زیگفرید هلد** () آلمانلی فۇتبولچو و هۆجومچو.  اوْ  ۱۹۶۶ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۴۱ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۷۳ جی ایلده اوْلوب. **زیگفرید هلد** ۵ میلّی گوْل وۇروب. `

## قایناق‌لار
* 
* 
*  

## اوْیونلاری

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
زیمون رولفس

**زیمون رولفس** (اینگیلیسجه: Simon Rolfes) (دوْغوم: ایننبورنن) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

*1.Includes اوروپا قهرمانلار لیگی and یوفا آوروپا لیقا‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اشتانیسلواس کوبیرسکی

**اشتانیسلواس کوبیرسکی** (اینگیلیسجه: Stanislaus Kobierski) (دوْغوم: دوسلدورف) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اشتفان افنبرگ

اشتفان افنبرگ () آلمانلی فۇتبولچو و یاریم مۆدافیه‌چی.  اوْ  ۱۹۹۱ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۳۵ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۹۸ جی ایلده اوْلوب. اشتفان افنبرگ ۵ میلّی گوْل وۇروب.

## قایناق‌لار
* 
* 
*  بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
پیتر نوگلی

**پیتر نوگلی** () آلمانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی.  اوْ  ۱۹۷۷ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۴ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۷۷ جی ایلده اوْلوب. **پیتر نوگلی** میلّی گوْل وۇرماییب. `

## قایناق‌لار
* 
* 
*  

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۴۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:سن پائولی کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:هامبورق کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۱۹۷۶ اویونچولاری
بؤلمه:کاناداداکی باتی آلمانلی غوربتچیلر
اشتفان روتر

**اشتفان روتر** (اینگیلیسجه: Stefan Reuter) (دوْغوم: دینکلزبول) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اشتفان اسکومال

**اشتفان اسکومال** (اینگیلیسجه: Stefan Skoumal) (دوْغوم:) بیر فوتبالیست. اوتریش میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اشتفان فرویند

**اشتفان فرویند** (اینگیلیسجه: Steffen Freund) (دوْغوم: برندنبورق آن در هاول) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تیم ویسه

**تیم ویسه** (اینگیلیسجه: Tim Wiese) (دوْغوم: برقیش قلادباخ) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:برقیش قلادباخ دوغوملولار
بؤلمه:اس‌سی فورتونا کلن کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:کایزرسلاوترن کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:وردر برمن کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:فوتبال قولرلری
بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
تونی کروس

**تونی کروس** (اینگیلیسجه: Toni Kroos) (دوْغوم: قرایفسوالد) بیر فوتبالیست. رئال مادرید فوتبال کولوبو و آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
## اوْیونلاری

*1.Includes German Super Cup, Supercopa de España, FIFA Club World Cup, UEFA Super Cup and Spanish Super Cup.

     @@@== قایناقلار ==

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:قرایفسوالد دوغوملولار
بؤلمه:بایرن مونیخ ۲ کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
توماس اشترونتس

**توماس اشترونتس** (اینگیلیسجه: Thomas Strunz) بیر فوتبالیست.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اولف کیرشتن

**اولف کیرشتن** (اینگیلیسجه: Ulf Kirsten) (دوْغوم: ریزا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان دموکراتیک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

*1 Including 1 match and 1 goal in 1993 DFB-Supercup.
*2 Including 1 match and 1 goal in 1997 DFB-Ligapokal.
*3 Including 2 matches and 1 goal in 1998 DFB-Ligapokal.
*4 Including 2 matches and 2 goals in 1999 DFB-Ligapokal.
*5 Including 1 match and 1 goal in 2000 DFB-Ligapokal.
*6 Including 1 match in 2001 DFB-Ligapokal.
*7 Including 1 match in 2002 DFB-Ligapokal.

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اولی هوینس

اولی هوینس () آلمانلی فۇتبولچو و یاریم مۆدافیه‌چی.  اوْ  ۱۹۷۲ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۳۵ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۷۶ جی ایلده اوْلوب. اولی هوینس ۵ میلّی گوْل وۇروب.

## قایناق‌لار
* 
* 
*  بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
اولی اشتاین

**اولی اشتاین** (اینگیلیسجه: Uli Stein) (دوْغوم: هامبورق) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. باتی آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اولی اشتیلیکه

**اولی اشتیلیکه** (اینگیلیسجه: Uli Stielike) بیر فوتبالیست.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ورنر کولمه‌یر

**ورنر کولمه‌یر** (اینگیلیسجه: Werner Kohlmeyer) (دوْغوم: کایزرسلاوترن) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اووه باین

**اووه باین** (اینگیلیسجه: Uwe Bein) (دوْغوم: هرینقن) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ویلفرید هانس

**ویلفرید هانس** (اینگیلیسجه: Wilfried Hannes) (دوْغوم: Düren-Echtz) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ویلهلم هانمان

**ویلهلم هانمان** (اینگیلیسجه: Wilhelm Hahnemann) (دوْغوم: وین) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اوتریش میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۱۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:ادمیرا واکر مودلینق کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۳۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
ویلی گیزمان

**ویلی گیزمان** () آلمانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی.  اوْ  ۱۹۶۰ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۱۴ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۶۵ جی ایلده اوْلوب. **ویلی گیزمان** میلّی گوْل وۇرماییب. `

## قایناق‌لار
* 
* 
*  

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
بؤلمه:۱۹۳۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:وولفسبورق کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:هامبورق کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۶۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
ویلی کوسلووسکی

**ویلی کوسلووسکی** (اینگیلیسجه: Willi Koslowski) (دوْغوم: قلزنکیرشن) بیر فوتبالیست. باتی آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ورنر کرمر

**ورنر کرمر** (اینگیلیسجه: Werner Krämer) (دوْغوم: دویسبورق) بیر فوتبالیست. باتی آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

:*Scores and results list West Germany's goal tally first.*

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ولفگانگ اویرات

**ولفگانگ اویرات** () آلمانلی فۇتبولچو و یاریم مۆدافیه‌چی.  اوْ  ۱۹۶۳ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب.  اوْ  ۸۱ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۷۴ جی ایلده اوْلوب. **ولفگانگ اویرات** ۱۷ میلّی گوْل وۇروب.

## قایناق‌لار
* 
* 
*  

## اوْیونلاری

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
بؤلمه:۱۹۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:زیقبورق دوغوملولار
بؤلمه:کلن کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۶۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۷۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
آلمان میللی فوتبال تیمی

**آلمان میلّی فوتبال تیمی** — ()، ۱۹۰۸-جی ایلدن بری آلمانی اۇلوسلار آراسی تورنیرلرده تمثیل ائدن کیشی فۇتبول تاخیمی‌دیر. ۱۹۰۰-جی ایلده قۇرولان آلمان فۇتبول فدراسییاسی طرفیندن ایداره اوْلونماق‌دادیر.

## تاریخی
ایکینجی دونیا ساواشی اثناسیندا، چوْخ اوْیونچوسو سیلاح‌لی قوه‌لره قاتیلماق مجبوریتینده قالان آلمان میلّی فۇتبول تاخیم‌سینین ماچلاری تاخیره آلیندی. ۱۹۳۹-جو ایلین سپتامبرین‌دان و ۱۹۴۲-جی ایلین نوْوامبر ۳۰ اۇلوسلار آراسی ماچ اوْینامیش‌دیر. میلّی تاخیم اوْیون‌چولاری چوْخو ان تهلوکه‌لی دؤیوش خیدمتین‌دن اؤتری فۇتبول‌چو قوروماغا چالیشان هاوا قوه‌لری صلاحیت‌لیسینین سعی لری‌له روته ژاگر اوْلاراق تکنیکی مۆدیر هربرگر'ین آلتیندا توْپلاندیلار.

۱۹۵۴-جی ایلده سوئیس‌ده تشکیل ائدیلن دۆنیا چمپیوناتی فینالیندا ماجاریستانی ۳–۲ مغلوب ائده‌رک تاریخینده ایلک دفعه دۆنیانین ان بؤیویو اوْلان آلمان، ۱۹۷۲ آوروپا چمپیوناتی و ۱۹۷۴ دۆنیا چمپیوناتیندا دا خوشبخت سوْنا چاتان تاخیم اوْلدو. ۱۹۸۰ آوروپا چمپیوناتینی دا موزه ییینه آپاران پانزرلر، ۱۹۹۰-جی ایلده ایتالیادا دۆنیا کوبوکون‌دا آرگنتینانی مغلوب ائده‌رک ۳-جو دفعه دۆنیا چمپیونو اوْلدولار. ۱۹۹۶-جی ایلده اینگیلیس‌ده تشکیل ائدیلن آوروپا چمپیوناتیندا یاریم فینال‌دا اینگیلیس‌نی، فینال‌دا قیزیل قوْللا چک جومهوریتینی مغلوب ائدن آلمانلار سوْن کوبوکونو اوْرادا آلدی. ۲۰۰۲ فیفا دۆنیا چمپیوناتیندا فینالا قدر یوکسلن پانزرلر فینال‌دا برزیل مغلوب اوْلماق‌دان خلاص اوْلا بیلمه‌دی.
ائو صاحیبلیینی ائتدیی ۲۰۰۶ فیفا دۆنیا چمپیوناتیندا یاریم فینالا قدر چیخان آلمانلار، یاریم فینال‌دا ایتالیایا ۲–۰ مغلوب اوْلاراق موباریزه‌نی دایاندیردی. پورتوقالیانی ۳–۱ حساب‌لی ایله مغلوب ائده‌رک دۆنیا اۆچونجوسو اوْلدو.

گونئی آفریقادا تشکیل ائدیلن ۲۰۱۰ فیفا دۆنیا چمپیوناتیندا ینه یاریم فینالا قدر فیرتینالی بیر شکیل‌ده چیخان تاخیم یاریم فینال‌دا ایسپانیایا ۱–۰ مغلوب اوْلموش و اۆچونجولوک ماچیندا اوروگوئه ی ۳–۲ حسابی ایله مغلوب ائده‌رک اۆچونجو اوْلموش‌دور

برزیلدا تشکیل ائدیلن ۲۰۱۴ فیفا دۆنیا چمپیوناتین ین فینال ماچیندا آرژانتینی علاوه واخت‌دا ۱–۰ مغلوب ائده‌رک ۴-جو دفعه دۆنیا چمپیونو اوْلدو. آلمان، عئینی زاماندا، آمریکا قیطعه‌لرینده دۆنیا چمپیوناتینی قازانان ایلک آوروپا اؤلکه‌سی اوْلدو. یاریم فینال‌دا ائو صاحیبی برزیل قارشی کئچیردیکلری ۷–۱-لیک حساب کوبوکون اۇنودولماز ماچلاریندان بیری اوْلموش‌دور.

## ایستادیوم

آلمانین میلّی بیر ایستادیومو یوْخدور. میلّی تاخیم ماتچلاری اؤلکه‌ده‌کی مۆختلیف ایستادیوملاردا اوْینانیر.

میلّی تاخیم اوْیونلارین اکثریتینی برلین اولمپیک ایستادیوموندا کئچیریر. ایستادیومون توتومو ۷۴٫۵۰۰ نفردیر.

## اوْیونلارین یایی‌می
آلمانین سئچمه و حاضیرلیق اوْیونلارینی ARD و ZDFتیلویزیونلاری یاییملاییر.

## ان چوْخ قوْل وۇرانلار

## فورمالار
**فورمالار**

**Away**

## اۇغورلاری
* ۱ دفعه فیفا کونفدراسیلار کوبوکونون اۆچونجوسو - ۲۰۰۵
* ۴ دفعه فیفا دۆنیا کوبوکونون غالیبی - ۱۹۵۴، ۱۹۷۴، ۱۹۹۰، ۲۰۱۴
* ۴ دفعه فیفا دۆنیا کوبوکونون ایکینجی‌سی - ۱۹۶۶، ۱۹۸۲، ۱۹۸۶، ۲۰۰۲
* ۴ دفعه فیفا دۆنیا کوبوکونون اۆچونجوسو - ۱۹۳۴، ۱۹۷۰، ۲۰۰۶، ۲۰۱۰
* ۱ دفعه فیفا دۆنیا کوبوکونون دؤردونجوسو - ۱۹۵۸
* ۳ دفعه یوفا آوروپا کوبوکونون غالیبی - ۱۹۷۲، ۱۹۸۰، ۱۹۹۶
* ۳ دفعه یوفا آوروپا کوبوکونون ایکینجی‌سی - ۱۹۷۶، ۱۹۹۲، ۲۰۰۸
* ۱ دفعه یوفا آوروپا کوبوکونون اۆچونجوسو - ۱۹۸۸

## قایناقلار

بؤلمه:آلمان
بؤلمه:میلّی فوتبال تیملری
بؤلمه:فوتبال
مهراوه شریفی‌نیا

**مهراوه شریفی‌نیا** (دوغوم :29 فروردین 1360 تهران) ایرانلی آکتور. تئاتر و سینما و تلویزیون آکتوری. تهرانین هونر بیلیم یوردوندا موسیقی اورگنیب. آتاسی محمدرضا شریفی‌نیا و آناسی آزیتا حاجیان ایراندا آدلیم آکتوردولار. پیانو چالماقدا موسیقی اورگینب. باجیسی ملیکا شریفی نیا اوخشار آدلیم آکتورلارداندی.

## کیمیا
بو تلویزیونی مجموعه ده بیرینجی آکتور اولدو. مهراوه بۇ ایشده قوجالیق نقشین اوینامادا یاساق اولدو هابئله بۇ مجموعه ایراندا چوْخ آدلیم بیر تلویزیونی ایشلردندی.

## اوْینادیغی فیلم‌لر

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
آزیتا حاجیان

**آزیتا حاجیان** (دوغوم 21دی 1336 تهران) تئاتر سینما و تلویزیون آکتوری.
هونر بیلیم یوردوندا تئاتر و سینما اورگنیب.بیرینجی آکتورلوقو 1354-نجی ایلده (خورشید خانم آفتاب کن) (گونش خانیم ایشیق سال) آدیندا قوللاندی.سون ایشلری بهرام چوبینه -ژاندارک-آواره نسل و...

## قایناق‌لار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
تام سایر

تام یا **توماس سایر** مارک تواینین داستانلاریندا یاراتدیغی بیر تصویر(شخصیت)دیر. بو شخصیت تام سایر ماجرالاری (۱۸۷۶)رومانی‌نین بیرینجی تصویری‌دیر و تواینین اوچ باشقا رومانلاریندا دا حضورو واردیر:
* هاکلبری‌فین ماجرالاری 
* تام سایر خاریجده
* موفتیش تام سایر

او همچنین مارک تواینین تاماملانمامیش باشقا اوچ رومانیندا دا حضورو واردیر: هاک و تام قیزیل دریلیلرین آراسیندا، تام سایرین فیتنه‌لری و سیرلی غریبه.
## قایناق

بؤلمه:ادبیات
ولفرام ووتکه

**ولفرام ووتکه** (اینگیلیسجه: Wolfram Wuttke) (دوْغوم: Castrop-Rauxel) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
باب کروکر

**رابرت فیلیپس "باب" کورکر، جونیِر**(اینگیلیس دیلی: Bob Corker) (دوغوم ۲۴ اوت ۱۹۵۲) آمریکالی سیاستچی و آمریکا سنا پارلمانیندا سناتور تنسی ایالتیندندیر. 2007-جی ایلدن سیاست ایشلرینده چالیشیر. جومهوریت پارتیسینداندی و ایندی سنا پارلمانیندا کنگره اۆچون خاریجه ایشلر باشچیسی‌دیر.

## قایناق

بؤلمه:سیاستچیلر
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
ایران سوپر لیگی ۹۶-۱۳۹۵

**ایرانین سوپر لیگی ۹۶-۱۳۹۵** ایرانین سوپر لیگینین ۱۶-نجی دؤورو اولور. بۇ دؤورده ۱۶ تاخیمین حضورو واردیر. ۱۳ تاخیم گئچن دؤوردن و ۳ تیم آزادگان لیگیندن یا بیرینجی دسته‌سیندن قالخان‌لار اولوللار.

## تاخیملارین حوضور و سوقوطه
### حوضور
* گئچمیش سوپر لیگین بیرینجی تا ۱۳-نجی تاخیملاری حاضیر اولاجاق.
* گئچمیش آزادگان لیگینین بیرینجی تا ۳ -نجو تاخیملاری حاضیر اولاجاق.
تاخیملارین جمعی: ۱۶ تاخیم.

### سوقوط
* ۱۵-نجی و ۱۶-نجی تاخیملار ایرانین آزادگان لیگینه گدجاقلار.
تاخیملارین جمعی: ۲ تاخیم.

## تاخیملار

### تاخیملار هر اوستاندا

### شخصلر و ایدمان گئییملری

ایستفاده اوْلونمیش بایراقلار فیفا طرفینن تایید اوْلوب و مومکنده بعضی اویونچلارین ایکی وطنداشلیقلاری اوْلموش اولا.

## باش مشقچی‌لرین دییشیکلیکلری

## اویونچولارین دییشیکلیکلری

### چیخان اویونچولار

یوخلاما تاریخی: ۱۶ دی ۱۳۹۵
قایناق: 90tv.com 
قایناق: Varzesh3.com

### گلن اویونچولار

یوخلاما تاریخی: ۱۶ دی ۱۳۹۵
قایناق: 90tv.com 
قایناق: Varzesh3.com

## خاریجی اویونچولار

۸-اینجی و ۹-اینجی سوپر لیگین باشلانیشینان قاباق یابانجی قاپیچیلارینان یئنی قرارداد باقلاماق یاساک اولده. فوتبول ائیش بولنلری و باش مشقچیلرین ایستئیشینن بۇ قانون دؽیشیلده و ۱۲-انجی دوره دن تاخیملار ائلیه بولدوئلر که یابانجی و میلی قاپیچی لارینان قرارداد باقلاسینلار.

## لیگین جدولی

## نتیجه‌لر

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## جدولده یئرلر

 

## پیشرفت باشگاه در فصل

## آمار

### اوستون گوْل وورانلار

یوخلاما تاریخی: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
قایناق: Soccerway.com
قایناق: PersianLeague.com 

### گوْل پاسی/اؤتورمه‌سی

یوخلاما تاریخی: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
قایناق: Varzesh3.com
قایناق: Iplstats.com

### باغلی قاپی

یوخلاما تاریخی: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
قایناق: [varzesh3.com](http://www.varzesh3.com/news/1391930/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-(%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84))

### اوچ گوْللو

یوخلاما تاریخی: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
قایناق: Varzesh3.com

### امتیاز وئرمه

## تاماشاچیلار
### ائوده‌کی تاماشاچیلار اوْرتالاماسی

بازی های بدون تماشاگر در میانگین محاسبه نمی شود

### تاماشاچی هفته‌یه گؤره

یوخلاما تاریخی **۱۲ مرداد ۱۳۹۵** 
قایناق: Iranleague.ir 
 بازی های بدون تماشاگر در میانگین محاسبه نمی شود  سایپا تهران فوتبول کولوبو در مقابل پرسپولیس-تهران فوتبول کولوبو در ورزشگاه تختی تهران  تراختور در مقابل ایستقلال خوزستان فوتبول کلوبو در ورزشگاه شهید باکری تبریز

### ان چوخ تاماشاچی

یوخلاما تاریخی **۱۲ مرداد ۱۳۹۵** 
قایناق: Iranleague.ir 

## ائشیگه باغلانتی
* جام حذفی فوتبال ایران ۹۶–۱۳۹۵
* لیگ آزادگان ۹۶–۱۳۹۵
* لیگ دسته دوم فوتبال ایران ۹۶-۱۳۹۵
* سوپر جام فوتبال ایران ۱۳۹۶
* جام شهدای مدافع حرم

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانین فوتبول سوپر لیگینین مووسوملری
چنگدو جی ۲۰

**چنگدو جی -20** ساواش طیاره‌سیدیر.ایکی موتورلو و بئشینجی نسلدندیر.چنگدو هاوا اوزای کمپانیسی و چین اوردوسو بو طیاره‌نی 2011ده قوشدو و 2016-جی ایلده اوردو اۆچون وئریلدی.بیرینجی اوچوشو 11 ژانویه 2011ده اولدو.

## قالری

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Chengdu_J-20 -اینگلیسی ویکی پدیا-یوخلاما ژانویه 2017

بؤلمه:اوچاقلار
چنگدو جی ۱۰

**چنگدو جی -10 ** ساواش طیاره‌سی -چین اوردوسو چنگدو کمپانیسینده بو طیاره‌نی یارادیبدیر.
1980-جی ایلده اونون ایشلری باشلاندی و 1998ده بیرینجی اوچوشو گوروشدو و 2002-جی ایلده اوردو اۆچون وئریلدی.بو طیاره نئچه ایشلر گورمک اۆچون قوشولوب و پاکیستان اوردوسو 150 اوچاق آلیب و 2016-جی ایله قدر 36 طیاره اله گتیریب.

## قایناق

بؤلمه:اوچاقلار
سوخو 37

**سوخو 37** روسیه‌لی بیر نوع ساواش طیاره‌سیدیر. 

## قایناق

بؤلمه:اوچاقلار
سایمون برودکین

**سایمون برودکین** (اینگیلیس دیلی  Simon Brodkin) بریتانیالی کمدین و آکتوردور.
## قایناق

بؤلمه:سینما
بؤلمه:یهودی کیشی کومدینلر
کومدین

**کمدین ** یوخسا **کمیک**comedian or comic,بیر کیمسه یوخسا آکتوردور. بو آکتور گولمه لی ایشلر سوزلر یارادیب و گولدورمک اۆچون چالیشیر.

آذربایجاندا بابک نهرین و اسماعیل حیدری و ... استنداپ کمدی ایشلرده آدلیمدیرلار.

## قالری

File:Laurel_&_Hardy_reading_The_New_Movie.jpg



## قایناقلار

بؤلمه:سینما
بؤلمه:کمدی
بازل

"بازل ()  سوئیسین بازل اشتاد کانتونونون دا یئر آلان بیر شهردیر.  ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو 175617 نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
  
"
بؤلمه:سوئیس شهرلری
ونترتور

**ونترتور** ()  سوئیسین زوریخ کانتونونون ونترتور بؤلگه سینده یئر آلان بیر شهردیر.  ۲۰15-جی ایلين نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو 108044 نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
  
 

بؤلمه:سوئیس شهرلری
تون (سوئیس)

تون (سوئیس) () سوئیسین برن کانتونونون تون بؤلگه سینده یئر آلان بیر شهردیر. ۲۰۱۵-جی ایلین نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو ۴۳۵۰۰ نفر دیر.

## گؤرونتولر
## بیرده باخ
## قایناق‌لار

 بؤلمه:سوئیس شهرلری

## منابع
نیویورک اؤباشلاری

**نیویورک اوْوباشلاری** (اینگیلیس:Gangs of New York) 2002-نجی ایلده  مارتین ایسکورسیزیطرفیندن یارادیلان بیر آمریکالی فیلمدیر..

## قایناقلار

بؤلمه:سینما
فریبورگ

**فریبورق**  سوئیسین فریبورق کانتونون‌دا یئر آلان بیر شهردیر. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی سوْنوجلارینا گؤره نۆفوسو ۳۸.۴۸۹ نفر دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
  
 بؤلمه:سوئیس شهرلری
اکبر هاشمی رفسنجانی

بندانگشتی|اکبر هاشمی رفسنجانی
**اکبر هاشمی بهرمانی **(دوغوم ۳ شهریور ۱۳۱۳ - اؤلوم ۱۹ دی ۱۳۹۵ تهران) آدلیم **علی اکبر هاشمی رفسنجانی** ایرانلی سیاستچی و دین عالیمی. ایراندا بیرینجی ایسلامی شورا پارلمانی باشچیسی اولدو. ایکی دوره ۱۳۶۸دن ۱۳۷۶-نجی ایلده ایران جومهور باشکانی سئچیلدی. ان آدلیم باش لیدر و سیاستچیلردن ایران اینقلابیندا قوللاندی. مجمع تشخیص مصلحت نظام باشچیسی و خبرگان پارلیمانیدا ایللر باشچی اولدو. ۱۳۸۶ دان ۱۳۹۰ جا خبرگان پارلیمانیندا باشچی سئچیلمیشدی. ۱۳۹۲-نجی ایلده جومهور باشکانلیقا آداخلی یازیلدی هابئله اونون صلاحیتی قوللانمادی و سئچیملردن دالی چکیلدی.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سیاستچیلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:سیاستچیلر
بؤلمه:ایرانین جومهور باشقانلاری
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
جمعیت سیخلیغی

**جمعیت سیخلیغی** و یا **اها‌لی سیخلیغی** واحید ساحه‌ده یاشایان اوْرقانیزم سایی اوْلا‌راق ایفا‌ده ائدیلیر.

اینسان اۆچون اها‌لی سیخ‌لیغی واحید ساحه‌ده یاشایان آدام سایی اوْلا‌راق ایفا‌ده ائدیلیر، حسابلاما  ائدیلرکن ساحه‌ده‌کی سۇ بعضاً حسابا قاتیلیر. بعضاً بۇ حسابلاما   بۆتون ساحه اۆچون ائدیلرکن، بعضاً ده یالنیز یاشاییش یئرلری اۆچون، یئرلشیلبیلیر ساحه‌لر اۆچون، ‌اکینچی‌لیک ائدیلن یا دا ‌اکینچی‌لیک ائدیله بیله‌جک ساحه‌لر اۆچون حساب‌لانیر.

عومومیت‌له کیلومتر  قدر، مایل قدردا یا دا هکتاردا آدام سایی اوْلا‌راق حساب‌لانیر. بۇ رقم ساده‌جه ساحه‌ده یاشایان فرد سایی ساحه‌نین ساحه‌یه بؤلونه‌رک ائدیلر.

بؤلمه:جمعیت
بؤلمه:جوغرافیا
بؤلمه:Environmental controversies
بؤلمه:Human overpopulation
بؤلمه:Population ecology
بؤلمه:Population density
بؤلمه:Demography
کامرون دیاز

**کامرون دیاز** (اینگیلیسجه: Cameron Diaz) آمریکالی اوْیونچو
## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cameron Diaz»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
بؤلمه:Cameron Diaz
بؤلمه:20th-century American actresses
بؤلمه:21st-century American actresses
بؤلمه:21st-century American non-fiction writers
بؤلمه:21st-century women writers
بؤلمه:۱۹۷۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:لانق بیچ دوغوملو قادین اویونچولار
بؤلمه:سن دیقو دوغوملو قادین اویونچولار
بؤلمه:Actresses of British descent
بؤلمه:Actresses of German descent
بؤلمه:American entertainers of Cuban descent
بؤلمه:American people of Cuban descent
بؤلمه:American people of English descent
بؤلمه:American people of German descent
بؤلمه:American people of Spanish descent
بؤلمه:American television actresses
بؤلمه:American voice actresses
بؤلمه:Hispanic and Latino American actresses
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Transcendental Meditation practitioners
بؤلمه:Writer
آرقاو (کانتون)

**آرقاو کانتونو** سوئیسده اوْلان ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر. ارو شهری یؤنئتیم (ایداری) مرکزی دیر. ساحه‌سی ۱.۴۰۴ کیلومتر موربع دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوجلارینا گؤره جمعیتی ۶۵۳٬۶۷۵ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۳۸۸ نفر دیر. آلمان دیلی بو کانتونون رسمی دیلدی.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار

بؤلمه:سوئیس شهرلری
آپنتزل آوسرهودن (کانتون)

آپنتزل آوسرهودن کانتون - سوئیسده اوْلان ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر.اریزو شهری یؤنئتیم (ادارای) مرکزی دیر. بۇ کانتونون ساحه سی 243 کیلومتر موربع دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره جمعیتی 54543 و اها‌لی سیخلیغی 220 نفر دیر. آلمان دیلی بۇ کانتونون دا رسمی دیلدی.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
 
 
"

بؤلمه:سوئیس شهرلری
فریبورق (کانتون)

**فریبورق کانتونو** -  سوئیسده ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر. فریبورق شهری یؤنتیم (ایداری) مرکزی دیر. بو کانتونون ساحه‌سی 1.671 کیلومتر موربع دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوجلارینا گؤره جمعیتی 307.461 و اها‌لی سیخلیغی 141 نفر دیر. فرانسه دیلی و آلمان دیلی بو کانتون‌دا رسمی دیلدیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:سوئیس شهرلری
ژنو (کانتون)

ژنو کانتون - () سوئیسده  ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر.ژنو شهری یؤنئتیم (ادارای) مرکزی دیر.  بۇ کانتونون ساحه سی 282 کیلومتر موربع دیر.   سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره جمعیتی 484736 و  اها‌لی سیخلیغی 1442 نفر دیر. فرانسه دیلی بۇ کانتون دا رسمی دیلدی. 

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
  
 بؤلمه:سوئیس شهرلری
قراوبوندن (کانتون)

**قراۇبۆندِن کانتوْنۇ** — (، رومانشجا: *Chantun Grischun*، ) سوئیس‌ین ۲۶ کانتونوندان بیریدیر. شور شهری یؤنتیم (ایداری) مرکزی‌دیر. بۇ کانتونون ساحه‌سی ۷٬۱۰۵ کم۲ دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره جمعیتی ۹۶۶٬۶۱۰ و اها‌لی سیخلیغی ۲۶ نفردیر. آلمان دیلی، رومانش دیلی و ایتالیا دیلی بۇ کانتونون رسمی دیل‌لری‌دیر.
## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار

بؤلمه:سوئیس شهرلری
قلاروس (کانتون)

**قلاروس کانتونو** -  سوئیسده ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر. قلرو شهری یؤنتیم (ایداری) مرکزی دیر. بو کانتونون ساحه‌سی 685 کیلومتر موربع دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوجلارینا گؤره جمعیتی 40.028 و اها‌لی سیخلیغی 51 نفر دیر. آلمان دیلی بو کانتون دا رسمی دیلدیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
 
 
"

بؤلمه:سوئیس شهرلری
مارتین اسکورسیزی

**مارتین اسکورسیزی**  آمریکالی اویونچو، فیلم یازان، کارگردان و تاریخچیدیر.

## گؤرونتولر

File:Cuccia-Scorsese-Deseta.jpg
File:Martin Scorsese at the 65th Annual Peabody Awards.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:سینما
زوریخ (کانتون)

**زۆریخ کانتوْنۇ** — () سوئیس‌ین ۲۶ کانتون‌دان بیریدیر. زوریخ شهری یؤنئتیم (ادارای) مرکزی دیر. بۇ کانتونون ساحه‌سی 1729 ۱٬۷۲۹ کم۲ دیر. سوْن نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره جمعیتی ۱٬۴۶۳٬۴۵۹ و اها‌لی سیخلیغی ۷۰۱ نفر دیر. آلمان دیلی بۇ کانتونون رسمی دیلی‌دیر.

## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:سوئیس شهرلری
پولی

پولی () سوئیسین وو کانتونونون لوزان بؤلگه سینده یئر آلان بیر شهردیر. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو ۱۷۸۰۷ نفر دیر.


## گؤرونتولر

## بیرده باخ

## قایناق‌لار
  
 بؤلمه:سوئیس شهرلری
شم، سوئیس

شم، سوئیس () سوئیسین زوگ کانتونون‌دا یئر آلان بیر شهردیر. ۲۰۱۵-جی ایلین نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو ۱۵۹۵۴ نفر دیر.

## گؤرونتولر
## بیرده باخ
## قایناق‌لار

 بؤلمه:سوئیس شهرلری 

## منابع
مورژ

**مورژ** (، ، ، ، )  ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## همچینین باخ
*دنیز فیلی

## قایناقلار

## چوخ اوخو

* 

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
*Biologist Tracks Walruses Forced Ashore As Ice Melts – audio report by *[[ان‌پی‌آر]]*
*Thousands Of Walruses Crowd Ashore Due To Melting Sea Ice – video by *[[National Geographic Channel|National Geographic]]*
*Voices in the Sea – Sounds of the Walrus
قشلاق‌تلخاب(قوشاچای)

**قشلاق‌تلخاب** میاندوآب بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومو و قوزئی مکریان قصبه‌سینده یئرلشن کنددیر.
## آنلامی
  
## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۵۰ نفر(۴۷ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
فلوجه

**فَلّوجه** یوخسا **الفَلّوجه** عیراقین باتی طرفینده بیر شهردیر. بغداددان ۶۹ کیلومتیر غرب طرفه یولودور. فرات چایلاقیندا ۳۲۶ مین باش یاشاییشی واردیر. بغداد اوردون یولوندا چوخلوجا سۆنّی مسلکدیلر.

## قایناق

بؤلمه:عراق شهرلری
شاه عبدالعظیم

**شاه عبدالعظیم حسنی** یوخسا عبدالعظیم حسنی   حسن بن علی نوه‌لریندن ایدی. اوْ ایندی ریده شاه عبدالعظیم حرمینده قویلانیبدیر.

## قایناق

بؤلمه:تهران اوستانی
اؤلو نامازی

**اؤلوم نامازی** یوخسا **جینازه نامازی** موسلمان اینسان اولنده اونون جینازه سینه غسل و کفن و ناماز واجیب اولار.موسلمان اؤلمکده اونون جینازه سینه ناماز قیلماق آیریجا موسلمانلارا کیفائی واجیبدیر.غسل و کفن ائدیب و سونرا اونا ناماز قیلیب توپراقا تاپیشراللار.

اؤلوم نامازی بیر دعادیر و هئچ ناماز کیمی اوخشاری یوخدور و وضو و غسل و طهارته احتیاجی یوخدور هابئله یاخشیدیر اینسان اؤلو نامازیندا دستامازلی و تمیز اولسون بو ایش واجیب دئیل.

## ناماز
بئش تکبیر و بئش دعادان تشکیل تائیر. باشدا بیر تکبیر و دعا و سونرا ایکینجی تکبیر وایکینجی دعا اۆچونجو تکبیر ودعا و دوردونجو تکبیر ودعا و آخیرده بئشینجی تکبیر .

1-بیرنجی تکبیر-شهادتین

أشْهَدُ أنْ لا إِلهَ إلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسوُلُهُ أَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشْیراً وَنَذِیراً بَیْنَ یَدَی السَّاعَةِ

2-ایکینجی تکبیر- صلوات

اَلّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَبَارِکْ عَلی مُحَمَّد وَآلَ مُحَمَّد وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّد کَأفْضَلِ مَا صَلَّیْتَ وَبَارَکْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلی إبْرَاهِیمَ وآلِ إِبْرَاهِیم إنَّک حَمِیدٌ مَجِیدٌ وَصَلِّ عَلی جَمِیعِ الأَنْبِیَاءِ والْمُرْسلیِنَ وَالشُّهَداءِ وَالصِّدّیقِینَ وَجَمِیعِ عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِین

3-اۆچونجو تکبیر-مومنلری دعا ائدماق

اَلّلهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ وَالْمُسْلِمینَ وَالْمُسْلِماتِ الأْحْیَاءِ مِنْهُمْ وَالأْمْوَاتِ تَابِع بَیْنَنَا وَبَیْنَهُمْ بِالْخَیْرَاتِ إِنَّکَ مُجِیبُ الدَّعَوَاتِ إِنَّکَ عَلی کُلَّ شَیْء قَدِیر

4-دوردونجو تکبیر-اؤلو اۆچون دعا ائدماق

اؤلو کیشی اولسا:
اَلّلهُمَّ إِنَّ هَذَا عَبْدُکَ وَابْنُ عَبْدِکَ وَابْنُ أمَتِکَ نَزَلَ بِکَ وأَنْتَ خَیْرُ مَنْزُول بِه اَلّلهُمَّ إنَّا لاَ نَعْلَمُ مِنْهُ إلاَّ خَیْراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِه مِنَّا اَلّلهُمَّ إِنْ کَانَ مُحْسِناً فَزِدْ فی إِحْسَانِه وَإنْ کَانَ مُسِیئاً فَتَجَاوَزْ عَنْه وَاغْفِرْ لَهُ. اَلّلهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَکَ فی أعْلی عِلِّیِّینَ وَاخْلُفْ عَلی أهْلِهِ فی الغَابِرِینَ وَارْحَمْهُ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین

اؤلوم خانیم اولسا:
اَلّلهُمَّ إِنَّ هَذَه أمَتُکَ وَابْنَةُ عَبْدِکَ وَابْنتُ أمَتِکَ نَزَلَتْ بِکَ وأَنْتَ خَیْرُ مَنْزُول بِه اَلّلهُمَّ إنَّا لاَ نَعْلَمُ مِنْهَا إلاَّ خَیْراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهَا مِنَّا، اَللّهُمَّ إِنْ کَانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ فی إِحْسَانِهَا وَإنْ کَانَت مُسِیئةً فَتَجَاوَزْ عَنْهَا وَاغْفِرْ لَهَا اَلّلهُمَّ اجْعَلْهَا عِنْدَکَ فی أعْلی عِلِّیِّینَ وَاخْلُفْ عَلی أهْلِهَا فی الغَابِرِینَ وَارْحَمْهَا بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین

5-بئشینجی تکبیر

## قایناق
فارسجا ویکی پدیا یوخلاما 2017 ژانویه

بؤلمه:ایسلام
عمار حکیم

**سید عمار حکیم** (دوغوم:1971 نجف) عیراقلی سیاستچی و دین عالیمی. ۲۰۰۹-نجی ایلده آتاسی عبدالعزیز حکیم اؤلوموندن سونرا عراقین یوخاری پارلمانی (مجلس اعلای عراق) رئیسی اولدو.

## قایناق

بؤلمه:سیاست

بؤلمه:عراقلیلار
اسامه بن لادن

**اُسامه بن محمد بن عوض بن لادِن  **(10مارس 1957 ریاض، عربیستان – 2مه 2011، ایبت‌آباد، پاکیستان) القاعده تشکیلاتین قوران و باش لیدری اولوردو.چوخلوجا تروریستی ساواشلار و پاتلاملار بو تشکیلاتین ایشلریدی.

تانزانیاده آمریکا سیفارتینده پاتلام و یو اس اس کول ساواش گمیسینه یوگورماق و  11 سپتامبر 2001ده دونیا تیجارت ائولرینین پاتلامی و پنتاقون مرکزینه یوگورماق بو تشکیلاتی تروریستی بیر تشکیلات بلیندیریب.

## قایناق
فارسیجا ویکی پدیا یوخلاما 2017 ژانویه

بؤلمه:سیاست
بؤلمه:اوسامه بن لادن
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۲۰۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:20th-century criminals
بؤلمه:20th-century Muslims
بؤلمه:21st-century criminals
بؤلمه:21st-century Muslims
بؤلمه:Abdullah Yusuf Azzam
بؤلمه:Al-Qaeda founders
بؤلمه:Al-Qaeda propagandists
بؤلمه:Anti-Americanism
بؤلمه:Anti-imperialism in Africa
بؤلمه:Anti-imperialism in Asia
بؤلمه:Antisemitism in Africa
بؤلمه:Antisemitism in Asia
بؤلمه:Antisemitism in Saudi Arabia
بؤلمه:Anti-Zionism in the Arab world
بؤلمه:Assassinated al-Qaeda leaders
بؤلمه:Assassinations in Pakistan
بؤلمه:Atharis
بؤلمه:Bin Laden family
بؤلمه:Burials at sea
بؤلمه:Civil engineers
بؤلمه:Criticism of the United States
بؤلمه:Deaths by firearm in Pakistan
ائل گؤلو

**ائل گؤلو** یا دا **شاه‌گؤلو** — تبریزده یئرلشن بیر تاریخی و  گؤرمه‌لی پارک‌دیر.
ائل گؤلونون قورماق تاریخی، صفوی دؤنمینه و حتی بعضی تاریخ‌بیلنلرین باخیشینا گؤره، آق قویونلو دؤورۆنه یئتیشیر. اما ائل گؤلونون ایندیکی عمارتی، سوْن دفعه، پهلوی دؤورۆنده تعمیر اوْلۇنۇب.

بندانگشتی

## قایناقلار

* 
 

بؤلمه:تبریزین تاریخی بینالاری 
بؤلمه:تبریزین تاریخی یئرلری 
بؤلمه:تبریز پارک‌لاری
شهرضا (قومشه)

**شهرضا ** یا **قومشه** ایصفاهان اوستانیندا بیر شهردیر. ایصفاهان شهرینین گونئی باتی طرفینده ۷۰ کیلومتیر آرالیدیر.

## صفویلر چاغیندا
بو شهرین چوخلوجا یئرلری و قصبه‌لری و بازاری صفویلر چاغیندا قورولوب و صفویه زمانی آدلیم و گؤزه گلیم بیر شهر ایدی. شهر بیر قالا کیمی قورولموشدور و بو شهرین بازاری صفویلر و قاجار چاغیندا قورولوب.

مهدی الهی قومشه‌ای و حسین الهی قومشه‌ای آدلیم شخصیتلریندن‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایصفاهان
بؤلمه:ایصفاهان اوستانی‌نین شهرلری
هادیشهر

**هادیشهر** یادا (علمدارِ گرگر) جولفا بؤلگه‌سینده دوغو آذربایجان اوستانیندا یئرلشن و ۱۳۸۵-جی ایلین آماریندا ۲۷٬۸۴۶ نفر جمعیتی اولان بیر شهردیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:جولفا بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو آذربایجان اوستانی
میز اوسته تنیس

**میز اوسته تنیس ** یوخسا **پینک پونک**  بیر نوع ایدماندیر. ایکی یوخسا دؤرد اویونجو ایله توپو میز اوسته تور اوستوندن گئری قایتارماقدیر. بو اویون سالون ایچره بیر آیدماندیر. 1880-ایجی ایلده هیندوستان و گونئی آفریقا اؤلکه لرینده بریتانیا اوردوسوندا بیلیندی.

## قایناق

بؤلمه:ایدمان
احمد نعینع

**احمد احمد نعینع** میصرلی قورآن قاری‌سی. 1954-اینجی ایلده مطوبس شهرینده کفر الشیح یئرینده میصر اؤلکه‌سینده دونیایا گؤز آچدی. مطوبس شهرینده اوخودو و سون ایللر طب و ساغلیق بیلگیلرینی اؤیرنمه‌یه اسکندریه بیلیم‌یوردونا گئتدی. سون ایللر قورآنی حفظ ائدیب و شیخ احمد الشوا درسینده تجوید و قرائت بیلگیلرینی قازاندی و قرآن اوخوماق ایشلرین محمد فرید النعمانیدن اؤیرندی. اون ایل سماک مچیدینده قرآن اوخودو.

## قایناقلار

*عربیجه ویکی پدیا یوخلاما 2017 ژانویه.
کلده

**کلده ** یوخسا **کلدان** (اکدجه:māt Kaldu) بابلده یئرلشن سامی ائللردن ایدی. 
## قایناق
فارسجا ویکی پدیا https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%84%D8%AF%D9%87 یوخلاما 2017 ژانویه

بؤلمه:تاریخ
شراب

بندانگشتی|شراب
**شراب ** یوخسا **چاخیر** و **مئی**  الکول‌لو بیر ایچگی دیر. اوزوم شرابی کیشمیش یوخسا اوزومدن اله گلیر. اوزوم تورشاماقدا شراب اولور و الکول اوندا دوزلینیر. الکول بدنی کهلیدیب و عقلی آرادان آپارار. هر جور اوزومدن بیر جوره شراب اله گلیر.

هابئله توت، شاه توت، آلما، هولو، خورما و...نئچه نوع میوه دن ونئچه نوع دنه لردن هابئله آرپا و بوغدا و ...ایله شراب دوزلتمک اولور. دنلرین شرابی نیشاسته دندیر. بۇ جور شراب ویسکی و آرپاسویو و ماء الشعیر اۆچون ایشله‌دیلیر.

ان اسکی چاغدا 4.500 ایل میلاددان قاباق ایللردن نقده شهرینده شراب قازانی و باردانی تاپیلیب. شیراز شرابی ان اسکی و یاخشی شراب ایدی و بیلینن شراب شیراز شهرینده تاپیلیب.

## شراب نوعلاری
*اوچدن بیر شراب
*آق شراب
*قیرمیز شراب
*قیزیل شراب
*شیرین شراب
*قازلی شراب (شامپاین)
*جومهوری شراب

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%A8 فارسیجا ویکی پدیا-2017ژانویه

بؤلمه:ساغلیق
بؤلمه:شراب
بؤلمه:الکل‌لو ایچگی‌لر
بؤلمه:Wine
بؤلمه:Alcoholic drinks
بؤلمه:Ceremonial food and drink
بؤلمه:Cooking
بؤلمه:Fermented drinks
بؤلمه:Grape
علی‌بی‌لی(قوشاچای)

**علی‌بی‌لی** میاندوآب بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومو و زرینه قصبه‌سینده یئرلشن کنددیر.
## آنلامی
  
## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱٬۰۰۵ نفر(۲۵۵ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعهدیرلر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
ساکسون

**ساکسون یا زاکسن** قوزئی و باتی اوروپادا بیر ائل آدی. آنقل ائلی ایله یاناشی‌دیر. ژرمن ائللریندن‌دیر. آلمانین قوزئی طرفی و بریتانیا آداسیندا گؤروشردولر. بریتانیانین اسکی دیلی زاکسون یا ساکسونی آدلانیردی. اسکی بریتانیا و بریتانیا آدی بو ائل و آنقل ائلیندن گلیب و آنقلوساکسون آدلانیب و اینگیلیس سؤزو اونلارین آدیندان‌دیر. ساکسون و بالتیک ائللری و آنقل ائللری چوخلوجا بیربیرینه قاریشمیشلار.

## قایناق

بؤلمه:اوروپا
گيزلين

**منصور نورى** (دوغوم: ۱۳۴٢ ضياء آباد ـ زنگان) زنگانلی تورك تاريخچی، باستانشناس و يازیچی.

## ياشاييش
1342 ده ضياء آباد دا دوغولور. اؤنجه قورآن ساوادى ايله باشلايير و سونرا او كندين مدرسه سينده آردين دوتور.

اورتا تحصيلاتين مهرآباد كندى نين مدرسه سينده باشلايير و سونرا قيتليق ايلينه(خشكسالى)گوره ناچار كند دن كوچورلر زنگانا و اؤز اوخوماغى نين آردين **شريعتى** دبيرستانيندان دوتور **علوم انسانى** رشته سينده.

**باستان شناسى** رشته سينده تهران دانيشگاهيندا اؤز اويرنجى ليگى نين باشلايير.

دونه دونه نئچه مقاله و يازى سى دال با دال روزنامه لرده آذربايجان تاريخى اۆچون ياييلير.

گونه گون ساوادينا آرتيقجا سئوينير و بارلى آغاج كيمى چاليشير ديلينى و تاريخين ديرلتسين.

اؤز اوخوماغين تهران دانشگاهيندا دكترى باستانشناسى رشته سينده داوام وئرير و دكترى سين آلير.

قاييدير دوغما يوردونا و معلليم ليك ايشينه و دانشگاه لاردا اوستاد عينوانى ايلا ايشين باشلايير.

**ائل سسى** درگى سين يولا سالير و اولور ديل و كولتور يولونون يازارى.

1379 دا بير مقاله سينده كى ائل و ديلينه اولان ناحاق ليق  لارى چكير قلمه و او باعيث اولور 7آى دوستاغا دوشسون.

7آى دان سونرا يئنه ايشى نين آردين دوتور و يازيلارين **گيزلين** آد ايلا ياييملادير.

بو چاغ دا يئنه اؤز بيلديگنه و اينامينا چاليشماغا گوره 4ايل ليك سالينير دوستاغا و او آندان داها ايشى نى ده الدن وئرير.

1386دا 4ايل دوستاق چكندن سونرا بوراخيلير و داها چكديگى چتينليك‌لره گوره باشقا ايش‌لرينی بوراخير و ايش اولمادان سوروجولوك ايشينه باخير.

## قازانديغى عينوانلار
* 1365ده ایران تاریخی بیلن اویرنجی لری آراسيندا بير چيخيش دا اۆچونجو تانينير.
* 1365 ايلى‌نين ياييندا فرهنگ آديندا بير مقاله‌سى لاتينجه تورك ديلينه چئوريلير و آذربايجان جمهوریتی بيليم ائولرينده اويرنجى‌لر آراسيندا داغيلير.
* 1374ده مقاله‌لريندن بيرى تاريخ سياسي ايران آديندا يزد اوستانى‌نين باستان فستيواليندا بيرينجی اولور و اؤدول قازانير.
* 1377ده فرانسه ده تاريخ فستيوالينا چاغيريلير و اورادا تورك ديلى و كولتورو آديندا بير يازيسى بوتون اؤلکه‌لردن گلن نماينده‌لره اوخونور.
* همن ايلى بير اوتورمدا آذربایجان جمهوریتی‌نین باشکندی باكىيا چاغيريلير و اورادا چاليشمالارينا گؤره آلقيشلانير.
* 98 شماره ائل سسى درگىسينده تكجه ديل و اسكى كولتور اوستونده مادلار دان باشلاياراق ايندى زامانا دك يازيلارى هر نومره ده ياييملانيردى.
* 1378 ايلينده تورك ديلينه گوره تهران دانيشگاهيندا بير اوتوروم يولا سالير و اؤز ديلين دئيرلنديرير.
* 1378ده كوروش آديندا بير مطالعاتى منبعين ييغماغين باشلايير....
* 1379دا گرجستان طرفيندن ايراندان 18نفر هر ائلدن نماينده سئچيلير و بو 18 نفرين ايچنده سئچيلنلردن ساييلير.
* 1380دا من ميتوانم آديندا بير درگى يه توركجه يازى چاليشير آرتسين و يئرلشديرسين و اورادان اؤز سؤزلرين ياييملادير.

## مقاله‌لریندن
* تاریخچه هفت هزار ساله زبان ترکی در آذربایجان

## قايناق
* باستان شناسى
* تاريخچه آذربايجان
* باستانشناسان معروف

بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:زنجانلی شاعیرلر
بؤلمه:زنگانلی‌لار
بؤلمه:زنجان
بؤلمه:آذربایجان
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تاریخ
بؤلمه:باستانشناسى
بؤلمه:تورك
بکتاش (قوشاچای)

**بکتاش** غربی آذربایجان اوستانی‌نین قوشاچای بؤلگه‌سی‌نین بکتاش بؤلومونده یئرلشن بیر شهردیر.

## آدی‌نین آنلامی
  
## اهالی
بو شهرین ۱۳۸۵ -جی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳٬۱۹۸ نفر(۷۵۶ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو شهرین بوتون اهالیسی تورک دورلر و شیعه مذهبینه اینانجلاری واردیر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
فریدون جم

**فریدون جم**(دوغوم 1293 تبریز-1387 لندن) محمدرضا شاه پهلوی و رضا شاه پهلوی یانداشی و یاخین آداملاریندان‌ ایدی. شمس پهلوی ایله ائولنمیشدی.

## قایناق

بؤلمه:ایران تاریخی
نیپور

**نیپور**  یوخسا **نیبرو** (سومر دیلی:این لیل کور)  ()، ایندیکی عراقدا یئرلشن بیر تاریخی شهر ایدی.

## قایناقلار
* اینگیلیسجه ویکی پدیا، یوخلاما تاریخی ۲۶ دی ۱۳۹۵

بؤلمه:تاریخ
بؤلمه:مقدس شهرلر
شهناز پهلوی

**شهناز پهلوی** (دوغوم 5 آبان 1319).محمدرضا پهلوی و فوزیه (میصر شاهینین باجیسی) قیزی ایدی. دایی سی ملک فاروق میصرین آخیر شاهی ایدی.

## شهناز آدی تبریزده
تبریزین ان آدلیم یئرلریندن و دؤرد یؤللاریندان شهناز آدیندادیر. تبریزلیلر هله لیک بو دؤرد یؤلو شهناز آدیندا  سسلیر.

## قالری



Image:Cecil Beaton Photographs- Political and Military Personalities; Chahnaz, Princess of Iran, Fawzieh, Queen of Iran, Mohammed Reza Pahlevi CBM2404.jpg|Princess Shahnaz with her parents in تهران during the ایکینجی دونیا ساواشی. Photo by Cecil Beaton
Image:Mohammad Pahlavi Coronation.jpg|Coronation of the Shah of Iran in 1967 – Princess Shahnaz (second from left)


## قایناق

بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تهرانلیلار
بؤلمه:People of the Pahlavi dynasty
بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Iranian emigrants to Switzerland
بؤلمه:Pahlavi princesses
بؤلمه:محمدرضا پهلوی
بؤلمه:Exiles of the Iranian Revolution in Switzerland
خطاطلیق

**خطّاطلیق** عرب خطییله گؤزه گؤرکلی یازیلاری یازماق صنعتی دیر. ایسلام دۆنیاسینین باشا باشیندا یاییلمیش بو صنعت، اۇزون بیر گئچمیشه ییه دیر. بو ایسلامی صنعت، قرآن و باشقا دینی یازیلارین گؤزل گؤرونمه‌سی اۆچون ایشلنمیشدیر. دینی یازیلار یانیندا ادبی یازیلاری خطاطلیق ائتمک داها یایغین دیر. بو صنعتین آدلیملاریندان ابن مقلّة، یاقوت المستعصمی، ابن بوّاب، میر عماد حسنی و میر علی تبریزی آد آپاریلابیلر.
## خطاطلیغین نوعلاری
خطاطلیق اۆچون چوخلو نوعلار واردیر. بو خطاطلیق نوعلارینا قلم یا خط دئییلیر. بو خطلردن بعضی‌لری ایشلنمه باخیمیندان داها یایغین دیرلار. آدلیم خطلرین آدی:
* کوفی
* بنایی
* نسخ
* ثلث
* مۆحقیق
* ریحان
* تعلیق
* توقیع
* دیوانی
* اجازه
* رقعه
* نستعلیق
* سینیق نستعلیق

## خطاطلیق میثاللاری

file:Ijazah3.jpg|
file:Tughra Mahmuds II-ar.gif|
file:Mirror writing2.jpg|"
file:Hamdanid gold dinar, Nasir al-Dawla and Sayf al-Dawla.jpg|
file:Qur'an folio 11th century kufic.jpg|
file:Cup votive inscriptions MET 40-170-15.jpg|
file:Maghribi script sura 5.jpg|
file:An example of Kufic Calligraphy.jpg|
file:The Islamic calligraphy.jpg|
file:Qur'an manuscript Surat al-Nisa'. (1).tif|
file:Qur'anic Manuscript - Mid to Late 15th Century, Turkey.jpg|
file:Muhammad ibn Pir Ahmad al-shahir bi-Ibn Arghun al-Shirazi - Text Page with Dedication to the Ottoman Sultan Selim I - Walters W5912A - Full Page.jpg|
file:Mausolée de Touman Aka (Shah-i-Zinda, Samarcande) (6009410911).jpg|
file:Kalligráfia Hagia Sophia.jpg|
file:Ta'liq Script.jpg|
file:Islamic calligraphy.jpg|
file:Bismillah.jpg|
file:Qur'anic Manuscript - Sini script.jpg|
file:Chinese quran.jpg|


## قایناقلار

بؤلمه:ایسلامی اینجه صنعتلر
بؤلمه:خطاطلیق
آقوستوس

ساغ|بندانگشتی
**قایوس اوکتاویوس تورینوس **(لاتین دیلی: Gaius Julius Caesar Augustus) روم ایمپراطورو. ژولیوس سزارین قارداشی نوه‌لریندن ایدی. سزار اؤلنده یونان اؤلکه‌سینده ایدی. مارکوس آنتونیوس روم حوکومتینی اله کئچیردی و اوکتاویوس روم شهرینه گلیب آنتونیوس ایله ساواشدی. مودن (Modene) شهرینده ایکی روم کونسولو پانسا و هیریوس جومهوری یانداشلاری و اوکتاویوس ال بیر اوْلوب و آنتونیوس ایله ساواشدیلار. بۇ ساواشدا جومهوری اوردوسو غالیب اوْلوب پانسا و هیریوس جومهوری باشچیلاری اؤلدولر و تکجه اوکتاویوس قالدی و اؤلکه‌نی اله گتیردی.

آقوستوس رومانی جومهوریتدن ایمپراتورلوغا دییشدی و اوزونن بیر میراث کنسالیده یوخسا تحکیم اتدی ان چوخ اتکیلیین و دانیشمالی یوخسا بحث اتملی اینسان تاریخین لیدرلرینن دیر.

آقوستوس سلطنتینده نیسبی بیر باریش حاکیم اولدو بو دوروما پاکس رومانو دییردیلر. ایکی یوز ایله دک روم ایمپراتورلوغی بویوک ساواش لاری دورت ایمپراتور بیر ایل ده دوره سینن و دیش ساواشلارینان سرا اوزونه ساواش گورمه دی.

## قایناقلار

*فارسجا ویکی پدیا یوخلاما ۲۸ دی ۱۳۹۵
 صفحه سیندن چوریلمیش .

بؤلمه:روم ایمپیراتورلاری
بؤلمه:آقوستوس
بؤلمه:Characters in Book VI of the Aeneid
بؤلمه:Deified Roman emperors
بؤلمه:Founding monarchs
بؤلمه:Roman Republican consuls
بؤلمه:Imperial Roman consuls
بؤلمه:Julii
بؤلمه:Julio-Claudian dynasty
بؤلمه:Octavii
بؤلمه:People in the canonical gospels
بؤلمه:روم دوغوملولار
بؤلمه:Pontifices Maximi of the Roman Empire
بؤلمه:63 BC births
بؤلمه:۱۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:1st-century BC Romans
بؤلمه:1st-century BC clergy
بؤلمه:1st-century clergy
بؤلمه:1st-century BC Roman emperors
بؤلمه:1st-century Roman emperors
بؤلمه:Burials at the Mausoleum of Augustus
بؤلمه:Ancient Roman adoptees
بؤلمه:Shipwreck survivors
بؤلمه:Senators of the Roman Republic
بؤلمه:Ancient Roman propraetors
بؤلمه:Ancient Roman military personnel
تایئتمیو تورک شهیدلیگی

**تایئتمیو تورک شهیدلیگی** بیرینجی دۆنیا ساواشیندا بیریتانیا گۆجلری اسارتینه دۆشوب، میانمارا آپاریلان عثمانلی عسگرلرینین مزارلیغی دیر. آغیر چالیشما، اسارت و خسته‌لیکلر اثرینده اؤلن ۱۵۰۰ تۆرک عسگردن ۲۲۲ عسگر بو شهیدلیکده قۇیلانمیشلار.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک شهیدلیکلری
بؤلمه:تورک تاریخی
مارکوس آنتونیوس

**مارکوس آنتونیوس** یوخسا **مارسوس آنتونیو**، (دوغوم ۱۴ ژانویه ۸۲ ایل م.ق) قدیم روم باشچیلاریندان و جمهوری روم باشچیسی-اوچ روم حاکیملریندن بیر ایدی. ژولیوس سزارین یانداشی و یاخین دوستو ایدی ان اونملی سی گاول فتحینده. آنتونیوس رومون جومهوری دن کرالیغا یوخسا ایمپراتورلوغا دییشمسینده چوخ اونملی اتکیسی اولدو.

## قایناق

بؤلمه:روم ایمپیراتورلاری
خاویار

**خاویار** ـ گاسترونومی‌ده هر نوع بالیق يومورتاسينا وئريلن آددير. 

بندانگشتی|خاویار

## قایناق

بؤلمه:بالیقلار
بؤلمه:یئمکلر
گاسترونومی

**گاسترونومی**، کولتور و يئمک آراسينداکي ايليشکی‌نی اینجه‌له‌ین بیر دیسپلیندیر.

## قایناقلار

بؤلمه:علم
بؤلمه:یئمک و ایچمک کولتورو
مردوک (امراوتو)

**مردوخ** یوخسا **مردوک**AMAR.UTU ) 𒀭𒀫𒌓 "سوت امر اوکوز "); یونان دیلی: Μαρδοχαῖος,Mardochaios)  بابل تانریچالاریندان بیری ایدی.یارانیش و دوغوم تانریچاسی.حمورابی چاغیندا بابل شهرینی ساخلایان بیلینیردی.مردوک اینکی اوْغلو و آناسی آنو تانریلار تانریجاسی آدلانیب.

## قایناق

## قالری


File:Marduk and pet.jpg



بؤلمه:تاریخ
بؤلمه:تانریچالار
کاپیتالیسم

**کپیتالیسم** () پول حاکیملیقی .سرمایه حاکمیتی.بیر ایقتیصادی باخیشدی و خوصوصی مالکیت اساسدا قورولوب و بوتون ایقتیصادی ایشلر خوصوصی مالکیت ایله دولانیر و پول و مال دولت یارانیر.بو سیتسم خوصوصی و شخصی مالکیت آدلانیر.

## قایناقلار

*https://tr.wikipedia.org/wiki/Kapitalizm آنادولو تورکجه سی ویکی پدیا یوخلاما ژانویه 2017

بؤلمه:سیاست
شوشاندخت

**شوشاندخت**  ایرانشهر کیتابیندا سورگونده اولان یهودیلرین باشچی‌سینین قیزی و ساسانی شاهی بیرینجی یزدگردین قادینی دیر.
## قایناق
فارسجا ویکی پدیا یوخلاما ۲۹ دی ۱۳۹۵

بؤلمه:ساسانیلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
حاتم طائی

**حاتم طائی** عرب دیلی: حَاتم الطّائی (۴۶ ایل هیجرتدن قاباق -۶۰۵میلادی) باغیشی، شعرلری و کرمی ایله مشهوردور.
## آدی و نسبی
عبدالله اوغلو جاهلیت زامانیندا بیر باغیشلی، بؤیوک و فیکریلی کیمسه ایدی. شاعیر و ادیب، سخاوت و کرم و باغیشلاماقدا عرب ایچره مثلدیر. کامیل آدی "**«حاتم بن عبد الله بن سعد بن الحشرج بن أمریء القیس بن عدی بن أخزم بن أبی أخزم هزومة بن ربيعة بن جرول بن ثعل بن عمرو بن الغوث بن طیء الطائی»**" مشهور حاتم طائی، حاتم ائلی طیء یوخسا طائ آدلیم عرب ائللردن ایدی. شاعیر و ادیب ایدی و کنیه‌سی اباسفانه و اباعدی ایدی. شامی زیارت ائدیب ماویه، حجر الغثانیه‌نین قیزی، ایله ائولنمیشدیر.

بیر شعر دفتری اوندان قالیر .سخاوت و باغیشلاماق اۆچون بئله یازیب:

أماویّ إن المالَ غادٍ ورائحٌ		وَیبَقَی مِنَ المالِ الأحادیثُ والذکر

أماویّ إنی لا أقولُ لسائلٍ		إذا جاء یوماً: حلَّ فی مالنا نَذرُ

أماویّ إمّا مانعٌ فَمُبَیّن		و إما عطاءٌ لا یُنهَنْهُهُ الزَّجرُ

أماویّ ما یُغنی الثراءُ عن الفتی		إذا حَشْرَجَتْ یوماً وَضَاقَ بها الصَدرُ

أماویّ إن یُصبحْ صدایَ بقفرةٍ		من الأرض لا ماءٌ لدیَّ ولا خَمرُ

تَرَی أنَّ ما أنفقتُ لم یکُ ضَرَّنی		وَ أن یدی مما بخلتُ له به صِفرُ

وقد علم الأقوامُ لو أنَّ «حاتماً»		أرادَ ثراءَ المالِ کانَ لَهُ وَفرُ

## قایناق
* عربجه ویکی پدیا -یوخلاما ۲۹ دی ۱۳۹۵

بؤلمه:ادبیات
ولادیمیر ویس

**ولادیمیر ویس** (اسلوواکجا. Vladimír Weiss، دوغوم گونو 1989 نوامبر آیی نین 30جو گونو) ، اسلوواکی لی بیر تهاجمی هافبک دور. اسلواکی میلّی تیمینده اویونو، و 1395جی ایل قیشیندا قطرین الغرافه تیمیندان یاریم فصل آذربایجان تیراختور کلوبونا بورج اویونچو اولاراق گلدی.

## گئچمیش کلوبلاری

### منچستر سیتی
۲۰۰۸ دن ۲۰۱۲ ایلینه قدر منچسترسیتی ایله امضالاییب آما باشقا کلوبلارا بورج وئریلیب.

### بولتون واندررز
۲۰۱۰ ژانویه سینده بولتون واندررزه یاریم فصل بورج وئریلیب.

### رنجرز (اسکاتلند)
۲۰۱۰ آوقوست آییندا اسکاتلندین رنجرز کلوبونا بورج وئریلیب.

### ایسپانیول
۲۰۱۱ آوقوستوندان بیر ایل ایسپانیادا بارسلونا شهری نین ایسپانیول آدلی کلوبونا بورج گئدیب.

### پسکارا
۲۰۱۲ ده ایتالیانین آ سریسینده اولان پسکارا کلوبونا قوشولوب.

### اولمپیاکوس پیراووس
۲۰۱۳ دن ۲۰۱۴ ژانویه سینده قدر یونان دا اولمپیاکوس تیمینه قوشولوب.

### لخویا
۲۰۱۴ ژانویه سیندن ۲۰۱۶ ایلین ژانویه سینه قدر قطر لیگینده لخویا کلوبو اۆچون اوینامیشدیر.

### الغرافه
۲۰۱۶ ایلی نین ژانویه سینده قطرین باشقا آدلیم کلوبو الغرافه یه قوشولوب.

## تیراختور
۲۰۱۷ ایلین ژانویه سینده  الغرافه دن آذربایجانین تیراختور کلوبونا یاریم فصللیک بورج اویونچو اولاراق قوشولوب.

## میلّی تیمده میلتلر آراسی اویونلار
۲۰۰۹ آوقوستوندا اسلواکی نین ۲۳ یاشیندان آشاغی میلّی تیمینده بیرینجی میلّی اویونون ایسلند قارشی سیندا اویناییب.

اسلوواکی نین بؤیوک یاشلی تیمینده ارمنیستان، تورکیه، روسیه، مونته نگرو و لوکزامبورگ تیمیلرینه قول ووروب، گونئی آفریقا ۲۰۱۰ دونیا کوپاسیندا هر ۴ یاریشدا اویناییب.

## قایناق
* اینگیلیسجه ویکی‌پدیا صفحه‌سی

## اوْیونلاری

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:منچستر سیتی کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:بولتون واندررز کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:رنجرز کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:دلفینو پسکارا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری