open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساراب بؤلگه‌سی

*
*

**سراب بؤلگه‌سی** () شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی، سراب شهریدیر.

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)


بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
میانا بؤلگه‌سی

**میانه بؤلگه‌سی** یا دا **میانا بؤلگه‌سی** — ایران‌ین شرقی آذربایجان اوستانی و تبریز و زنجان شهرلری‌نین آراسیندا واقع اولان بیر بؤلگه‌دیر. میانه بؤلگه‌سی‌نین مرکزی میانه شهری دیر. بو شهر تبریز دن ۱۲۰ کیلومتر آرالی دیر. بو بؤلگه‌نین ۱۳۹۵–جی هیجری شمسی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا 182,848 نفر جمعیتی واریمیش کی 57,665 عائیله‌دن عیبارت اولورموش. میانا بؤلگه‌سی مساحت باخیمیندان شرقی آذربایجان اوستانی‌نین ان بؤیوک بؤلگه‌سیدیر، هابئله جمعیت (نوفوس) ساییسی باخیمیندان تبریز، مراغا و مرند بؤلگه‌لریندن سونرا دؤردونجو روتبه‌ده‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
فاتیح سولطان محمد

**ایکینجی محمد** (عثمانلیجا: محمد ثانى؛ د. ۳۰ مارس ۱۴۳۲، ادیرنه، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. ۳ مئی ۱۴۸۱، گبزه، عثمانلی ایمپیراتورلوغو) و یا بیلینن آدی ایله **فاتیح سولطان محمد** یا دا قیساجا **فاتیح**، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۷-جی سولطانی دیر. *فاتیح*، ایکی دؤنم عرضینده ایلک اوْلاراق ۱۴۴۴–۱۴۴۶ ایللری آراسیندا قیسا بیر مۆدت، داها سوْنرا ۱۴۵۱–۱۴۸۱ ایللری آراسیندا اؤلومونه قدر ۳۰ ایل بوْیونجا حؤکوم سۆردو و عثمانلی ایمپیراتورلوغو و تورک دونیاسی‌نین ان بؤیوک حؤکومدارلاریندان بیری اوْلاراق آدی‌نی تاریخه یازدی. ایکینجی محمد، ۲۱ یاشیندا ۲۸ مئی ۱۴۵۳ تاریخینده ایستانبولون فتحی ایله ۱۰۰۰ ایللیک دوغو روم ایمپیراتورلوغونو یؽخدی و دؤولتی ایمپیراتورلوغا یۆکسلتدی. بۇ حادیثه‌دن سوْنرا *فاتیح* لقبی‌نی آلان *ایکینجی محمد* بیر چوْخ تاریخچیه گؤره اورتا چاغین سوْنو و یئنی چاغین باشلانقیجینا نه‌دن اوْلدو و "*چاغ آچان حؤکومدار*" کیمی آدلاندی.

ایکینجی محمد، ۳۰ مارس ۱۴۳۲ تاریخینده ادیرنه‌ده دوْغولدو. کیچیک یاشدان تحصیلینه و یئتیشمه‌سینه چوْخ اؤنم وئریلن *شاهزاده محمد*، دؤنمین ان  اۆستون و آدلیم عالیم‌لریندن تحصیل گؤردو. ۱۱ یاشینا گلدیگینده ایداری جهتدن تجروبه قازانماسی اۆچون مانیسا سانجاق‌بی‌لیگی‌نه تعیین ائدیلدی. قورآن، فلسفه، حدیث، تفسیر، فیقه، کلام، تاریخ، هندسه، ریاضیات، فیزیک، شیمی و آسترونومی ساحه‌لرینده فوق العاده بیر شکیلده یئتیشدی. ۱۴۴۴ ایلینده آتاسی ایکینجی مراد، تختی ۱۲ یاشینداکی اوْغلو *محمد*ه بؽراخاراق مانیسایا چکیلدی. آنجاق عثمانلی تختینه کیچیک یاشدا بیری‌نین کئچدیگی‌نی ائشیدن آوروپا اؤلکه‌لری، بیر دفعه داها عثمانلی توْپراقلارینا سالدیرماغا قصد ائتدی. بۇنا گؤره صدراعظم چاندارلی خلیل پاشانین دعوت‌لری و یئنی‌چئری‌لرین عۆصیان چیخارماسی‌نین آردیندان ایکینجی مراد، ۱۴۴۶ ایلینده تکرار تخته کئچدی.

*ایکینجی محمد*، ۱۴۵۱ ایلینده باباسی‌نین وفاتیندان سوْنرا ۱۹ یاشیندا تکرار حاقی اوْلان عثمانلی تختینه اوْتوردو. عثمانلی دونانماسی‌نی گۆجلندیریب قوسطنطنیه‌یه سالدیرماق اۆچون حاضیرلیقلارا باشلادی و شهری ۱۴۵۳ ده ۲۱ یاشیندا ایکن فتح ائدیب بیزانس ایمپیراتورلوغونا سوْن  وئردی. آردیندان ۱۴۶۰ دا مورا دسپوتلوغونو، ۱۴۶۱ ده ایسه ترابزون ایمپیراتورلوغونو اله کئچیریب "*دوغو روم*" مدنیتی‌نین سوْن ایکی قالینتی‌سینی دا حؤکمو آلتینا آلدی. ۱۴۷۳ ده  آغ‌قویونلو دؤولتی حؤکومداری اوزون حسنی اوتلوق‌بئلی دؤیوشو ایله مغلوب ائتدی. بۇنلارین یانی سؽرا، آنادولو دا و  بالکانلار دا فتح‌لری‌نی داوام ائتدیریب کارامان و اطرافی، صربیستان، افلاک، بوسنی، آلبانی و قیریم کیمی اؤنملی بؤلگه‌لری عثمانلی ایمپیراتورلوغونا قازاندیردی. سلطنتی مۆدتجه  بیر چوْخ سیاسی و  ایجتیماعی رفورملار یاپان *فاتیح سولطان محمد*، ایستانبول فتحیندن سوْنرا دؤولته یئنی دۆزنلر وئردی و قانونلار تنظیم ائدیب اوْنلاری "*[[فاتیح قانون‌نامه‌سی]]*" اوْلاراق کیتابلاشدیردی. ایسلام پئیغمبری حضرت محمدین حدیث شریفینه نائیل اوْلان *فاتیح سولطان محمد*، نهایت ۱۴۸۱ ایلینده اوْردوسونو توْپلاییب یوْلا چیخارکن، یوْلون باشیندا خسته‌لندی و ۳ مئی ۱۴۸۱ تاریخینده، گبزه یاخینلارینداکی اوْردوگاهیندا ۴۹ یاشیندا ایکن وفات ائتدی. یئرینه اوْغلو ایکینجی بایزید، قارداشی جم سولطان ایله اوْلان تخت موجادیله‌سی‌نی قازاناراق تخته کئچدی.

## قایناقلار

بؤلمه:شاهلار
قیرمیزی دنیز

**قؽرمؽزؽ دنیز** *([[عربجه]]:البحرالاحمر)* عربیستان یاریم‌آداسی و آفریقانین شومال-شرق قیسمتی‌نین آراسؽندا بیر دنیز، قوزئی‌دن سوئز کانالی ایله آرالیق دنیزی‌نه و گونئی‌دن باب المندب بوغازیلا هیند اوقیانوسونا باغلانیر.

## قایناقلار
باهاما

**باهاما** (اینگیلیسجه: The Bahamas) بیر اؤلکه دیر و باشکندی ناسائو شهردیر. عمومی داخیلی محصولو ۹٫۳۷۴ میلیارد دولار دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۵۱٬۴۶۱ نفر دیر. و ۱۳٬۸۷۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. رسمی دیلی اینگیلیس دیلی دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:باهاما
بؤلمه:Countries in the Caribbean
بؤلمه:Archipelagoes of the Atlantic Ocean
بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Nations
بؤلمه:Member states of the Caribbean Community
بؤلمه:Small Island Developing States
بؤلمه:Former English colonies
بؤلمه:Populated places established in 1647
بؤلمه:1647 establishments in North America
بؤلمه:1647 establishments in the British Empire
بؤلمه:۱۹۷۳ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:1973 establishments in North America
بؤلمه:1970s establishments in the Caribbean
بؤلمه:اؤلکه‌لر شومالی آمریکادا
بؤلمه:آدا دؤولت‌لر
کاستاریکا

** کاستاریکا** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر


0
0
0
0
Image:Animated-Flag-Costa-Rica.gif
Image:Flag of Costa Rica.svg
Image:Flag of Costa Rica (state).svg
Image:Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg
Image:Costa Rica relief location map.jpg
Image:Mapa CR Provincias.svg
Image:San Jose under construction.jpg
File:CostaRica44 (8415726720).jpg
File:La Sabana-Costa Rica 2.JPG
File:Museo Nacional.JPG
File:Ave Central San Jose Costa Rica 3.JPG
File:Escazú at night 2009.jpg
Image:Aeropuerto Internacional Juan Santamaría.jpg
File:Costa rica arenal fortuna 2001 12.jpg
File:Juan Santamaria 1.JPG
File:Arches of Heaven in Zarcero, Costa Rica.jpg
File:Carreta tipica Sarchi (1).JPG
Image:Irazu-pano.jpg
File:Romería 2011.jpg
File:Iglesia de Orosi.JPG
File:Casa Jiménez Sancho.jpg
File:Iglesia Inmaculada Concepcion Ujarras.jpg
File:Turrialba volcano eruption 2014. Costa Rica (1).jpg
Image:Ciudad de Heredia.JPG
File:FortíndeHeredia.JPG
File:Atardecer en San Isidro de Heredia.jpg
File:Parroquia de San Antonio de Belén, Heredia.jpg
File:Volcán Barva, Costa Rica.jpg
File:Feria de la Marcarada, Barva de Heredia.JPG
Image:HaciendaSantaRosa.jpg
File:Playas del Coco, formidables atardeceres.JPG

File:Bici en Guanacaste.jpg
File:Tilaran windmill.jpg
Image:Costa Rica Puntarenas Vista de la Playa-Paseo de los Turistas.jpg
File:Monteverde puente.jpg
File:Iglesia católica de Miramar. Cantón de Montes de Oro, Provincia de Puntarenas, Costa Rica.jpg
File:Esferas de Piedra de Costa Rica.JPG


بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
سنت لوسیا

** سنت لوسیا ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر

Image:Flag of Saint Lucia.svg
Image:Coat_of_arms_of_Saint_Lucia.svg
Image:Pitons offshore.jpg
Image:AtlanticBeach.jpg
Image:Saint Lucia coast.jpg
Image:View of Castries Saint Lucia Day248bdriveb.jpg
Image:SulfurSprings.jpg
File:En-us-Saint_Lucia.ogg
File:En-us-Saint_Lucia-2.ogg



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
جاماییکا

بندانگشتی|سول|جاماییکانین یئری اورتا آمریکا و کاراییب دنیزینده** جاماییکا** (اینگیلیسجه. Jamaica) اورتا آمریکا بؤلگه‌سینده کاراییب دنیزینده یئرلَشن بیر آدا و اوْلکه آدی دیر. بۇ آدا بؤیوک آنتیللر آدالار توپلوسونون بیر آداسی دیر. ساحیل‌لری‌نین اوزونلوغو 1022 ک.م.-دیر. اراضی‌سی اساساً داغ‌لیقدیر. ساحیله یاخین اراضی‌لرینده اووا‌لیق‌لار وار. ان اوجا نقطه ماویداغ‌دیر (2256 م.). کریستوف کولومب جاماییکانی 1494-جو ایلین می آیی نین 5-ینده تاپمیشدیر. جاماییکا دونیادا بوکسیت ذخیره لرینه گؤره 4-جو، هاسیلاتینا گؤره 2-جی یئری توتور. اؤلکه اۆچون توریسم اساس گلیر قایناقلاردان بیری‌دیر. جاماییکا نین جمعیتی 2015جی ایلده 2,950,210 نفر ایمیش و پایتختی کینگستون دور. جاماییکانین رسمی دیلی اینگیلیسجه. جاماییکالیلارین چوخو پروتستانیزم مسیحی و آزینلیغی دا کاتولیک کلیساسی دیرلر.

بندانگشتی|سول|جاماییکانین بایراغی
بندانگشتی|سول|جاماییکانین خریطه سی

## قالری

Image:Flag of Jamaica.svg
Image:Coat of Arms of Jamaica.svg
Image:LocationJamaica.svg
Image:Jm-map.png
File:Jamaica Numeral Postmarks before 1879.jpg
Image:Satellite image of Jamaica in November 2001.jpg
Image:DoctorsCaveBeach.jpeg
Image:Bluefields.jpg
Image:Negril-Beach.jpg
Image:Blackriver.JPG
Image:Sunset-Savanna-la-Mar.jpg
Image:Westgate fretwork.jpg
Image:Jamaika-Energie.jpg



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:جی ۱۵ اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:جاماییکا
بؤلمه:Countries in the Caribbean
بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:Former Spanish colonies
بؤلمه:Greater Antilles
بؤلمه:Member states of the Caribbean Community
بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Nations
بؤلمه:۱۹۶۲ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:Small Island Developing States
بؤلمه:۱۹۶۲ - جی ایلینده جاماییکا اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:اؤلکه‌لر شومالی آمریکادا
هندوراس

** هندوراس** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر

Image:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg
Image:Coat of arms of Honduras.svg
Image:Araraazul-14.jpg
Image:Starr 041113-0763 Pinus caribaea var. hondurensis.jpg
Image:Quivira-Whitetail-Buck.jpg
Image:Brassavola digbyana1.jpg
Image:SantaLucia Honduras.jpg
Image:LaLima Cortes Honduras.jpg
Image:San Juancito FM Honduras.jpg
Image:Exterior Fuerte de Omoa Honduras.jpg
Image:Horno de Barro El Porvenir FM Honduras.JPG
Image:Iglesia Juticalpa.jpg
Image:CuevasdeTalgua.jpg
Image:MontanasdelaSierradeAgalta Honduras.jpg
Image:El Malecon Puerto Cortes Honduras.jpg
Image:Flor Siguatepeque Honduras.jpg
Image:Cayos Cochinos (Cayo Privado).jpg
Image:Tambla,Lempira 4.JPG
Image:Puerto de amapala Honduras.jpg
Image:Ninos en amapala Honduras.jpg
Image:Catedral de Amapala.JPG
Image:Desde la plaza de Amapala.jpg
Image:Esquina de la plaza de Amapala.jpg
File:Nacaome Plaza Central 02.JPG
File:Nacaome Lateral de Catedral 01.JPG
File:Nacaome Lateral de Catedral 03.JPG
File:Nacaome Plaza Central Cocodrilo 03.JPG
File:Nacaome Plaza Central Cocodrilo 02.JPG
File:Nacaome Calle tipica 01.JPG
File:Represa de Nacaome vista desde aguas abajo.jpg
File:Represa del Nacaome.JPG
Image:Giant turtle garnished hostel, West End, Roatan, Honduras.jpg
Image:Iglesia_de_Ojojona.JPG
Image:Ojojona Interior de la iglesia principal.JPG
Image:Ojojona Iglesia 2.JPG
Image:Ojojona Pupusera.JPG
Image:Vivienda antigua de la zona.JPG
File:Ojojona Honduras Entrance.jpg
File:Ojojona Honduras bell tower.jpg
File:Ojojona Honduras church.jpg
File:Ojojona Honduras house.jpg
File:Ojojona Honduras street 2.jpg
File:Ojojona Honduras street 3.jpg
Red Tuc-Tuc's in front of Hotel Camino Maya, in Copán Ruinas, Honduras.jpg


بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
هائیتی

** هائیتی** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:آز توسعه ائتمیش اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
لاتین دیلی

**لاتین دیلی** یا دا **لاتینجا** اوروپانین قدیم دیل‌لریندن‌دیر. قدیم روم اراضیسینده ایشلدیلمیشدیر. چوخ علمی ایصطلاحلار بۇ دیلدن گؤتورولموشدور. مثلاً، "hydro" — سو، "ferrium" — دمیر، "vita" — حیات دئمکدیر. و بۇ گون جنوبی اوروپا دیلرینین او جمله دن " ایتالیا، فرانسه، پورتغال، اسپانیا و بیر چوْخ دیللرین کؤکو ساییلیر.
بو گون کاتولیک کلیساسی نین رسمی دیلی لاتین دیلی دیر.

## تاریخی
لاتین دیلی هیند-اوروپادیل عائیله‌سینین ایتالیا دیل قروپونون بیر عضۆودور. لاتین دیلینین الیفباسی قدیم ایتالیا الیفباسی اساسیندا یارانیب و کؤکلری داها قدیمه یونان و فینیک الیفباسینا قدر گئدیر. لاتین دیلینین تاریخی بیزیم میلاد دان اونجه اؤنجه‌سینه عایددیر و تیبر چایی اطرافینداکی لاتیوم بؤلگه‌سینین اساس ایستیفاده ائتدیی دیل اوْلوب. عینی زاماندا لاتیوم بؤلگه‌سی حاضیردادا بؤیوک بیر جوغرافیادا اؤز تأثیرنی گؤسترن رومان مدنییتینین (گونئی اوروپا، لاتین آمریکا ) ایلک اینکیشاف ائتدیی بؤلگه اوْلوب. 

روم ایمپیراتورلوغونون غربی و شرقی روم پارچالانماسی و بیزانس دؤولتینین یارانماسی ایله یونان دیلی علمی ساحه‌ده‌ده لاتین دیلینی گئریده بوراخمیشدیر.

مشهور فیلسوفلاریندان توتموش، علم آداملارینادک بۆتون  اؤز فیکیرلرینی، علمی کشفلرینی، نظریه‌لرینی و ایدئولوژیلرین لاتین دیلینده یازییا چئویریبلر. بۇ باخیمدان لاتین دیلی سؤز زنگینلیگی جهتدن عربجدن سوْنرا ایکینجی اَن زنگین دیلدیر. لاکین مۆختلیف مدنیتلرین بیر-بیرینی عوض ائتمه‌سی، بۇ دیلده دانیشانلارین آخیرینا چیخسا دا، لاتین دیلی بوگوندک اؤز قۆدرتینی قوروماغی باجاریب. بۇ باخیمدان لاتین دیلینین اؤیرنیلمه‌سینه و تدقیقینه بؤیوک احتیاج وار. چۆنکی لاتین دیلی بۇ گۆنکو اوروپادایللریندن بیر نئچه‌سینین (فرانسه، ایتالیا، رومان، ایسپانیا، پورتوقال دیلی) یارانماسیندا اؤ‌نملی رول اوْینامیشدیر.

## آیریجا باخ
* لاتین الیفباسی

## قایناقلار

بؤلمه:دیل
بؤلمه:اوروپا دیللری
بؤلمه:لاتین دیلی
بؤلمه:واتیکان دیللری
لاهیجان قصبه‌سی

**لاهیجان** قصبه‌سی تبریز بؤلگه‌سی نين خسروشاه بؤلومو نده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا بو قصبه‌نين ۱۴٬۰۵۲ نفر اهالی‌سی وارايميش. 

## قایناق‌لار

بؤلمه:لاهیجان قصبه‌سی
بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
السالوادور

**السالوادور ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر

Image:Flag of El Salvador.svg
Image:Coat_of_arms_of_El_Salvador.svg
Image:SalvadorVolcanoEngraving.jpg
Image:Satellite_image_of_El_Salvador_in_April_2002.jpg
Image:El Salvador demography.png
Image:El Salvador-Cabanas.png
Image:El Salvador-Chalatenango.png
Image:El Salvador-Cuscatlan.png
Image:El Salvador-La Paz.png
Image:El Salvador-La Union.png
Image:El Salvador-Morazan.png
Image:El Salvador-San Salvador.png
Image:El Salvador-San Miguel.png
Image:El Salvador-Santa Ana.png
Image:El Salvador-Ahuachapan.png
Image:El Salvador-La Libertad.png
Image:El Salvador-San Vicente.png
Image:El Salvador-Usulutan.png
Image:El Salvador-Sonsonate.png
Image:El Salvador departments numbered.png
Image:AhuachapanDOT.PNG
Image:AhuachapanDUTCH.PNG



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
دومینیکن جومهوریتی

** دومینیکن ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه. 
۴۸۴۴۵ موربع کیلومتر مساحتی ایله، کوبادان سوْنرا،  کارائیب اؤلکه‌لرینده نوفوس و اؤلچوسونه گؤره ایکینجی یئری تۇتور. دومینکن جومهوریتی‌نین بیر میلیون نوفوسو پایتختده یاشایارلار. 
## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
دومینیکا

** دومینیکا** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر

Image:Flag of Dominica.svg
Image:Dominica-arms.PNG
File:Dominica1778.jpg
File:Jean-Henri Hassenfratz. Carte de l'Ile de la Dominique, 1779.png
Image:LocationDominica.png
Image:LocationDominica.svg
Image:Satellite image of Dominica in September 2002.jpg
Image:Carib Territory.svg
File:Combat de la Dominique 17 Avril 1780 Rossel de Cercy 1736 1804.jpg
File:Prise de la Dominique par Bouille 1778.JPEG
File:Marquis de Bouille.jpg
Image:Dominica Panorama.jpg
Image:Dominica Panorama 5.jpg
File:Smalltropicalwaterfall.jpg



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
کوبا

**کۇبا ** اورتا آمریکا بؤلگه‌سینده بیر اؤلکه دیر. کوبا نئچه بؤیۆک آدادان اولوشور. 11 میلیون نوفوسو واردیر، ایسپانیا دیلینده دانیشیرلار. ائتنیک خالقلاری 64% آغ و اوروپالی کؤکنلی، 9% قارا و آفریقا کؤکنلی، قالانی دا آمریکا قیزیل دریلی مولاتو - مستیزو ائلیندن دیرلر. باشکندی هاوانا دیر. کوبا یارپاق پاپروزلارینا گؤره و البته فیدل کاسترویا گؤره تانینیر. کوبا آمریکا ایله 50 ایله یاخین ایلیشکی سی یوخ ایدی و فیدل کاسترونون یئرینه قارداشی رائول کاسترو گلندن سونرا، اوباما زامانی ایکی اؤلکه بیربیرینین باشکندلرینده بؤیوک ائلچیلرین گینه ده آچدیلار. 

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:کومونیست دؤولت‌لر
بؤلمه:کوبا
بؤلمه:Countries in the Caribbean
بؤلمه:Eastern Bloc
بؤلمه:Former Spanish colonies
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریتلر
بؤلمه:Spanish Caribbean
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۹۰۲ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:Small Island Developing States
بؤلمه:1902 establishments in North America
بؤلمه:اؤلکه‌لر شومالی آمریکادا
بؤلمه:Communist states
بؤلمه:One-party states
باربادوس

**بارابادوس ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.
## گؤرونتولر

File:Beach, Barbados (7021734043).jpg
File:Miami Beach, Barbados.jpg
File:A beach, Barbados (6895201087).jpg
File:Barbados (50).jpg
File:Sunset, Barbados (6885760644).jpg
File:Barbados beaches 2007 055.jpg
File:Barbados beaches 2007 033.jpg
File:Red Sky (6369702801).jpg

## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
آنتیقوآ و باربودا

**آنتیقوآ و باربودا**  اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.
## گؤرونتولر

Image:Flag of Antigua and Barbuda.svg
Image:LocationAntiguaAndBarbuda.png
Image:Antigua and Barbuda-CIA WFB Map.png
Image:Satellite image of Antigua And Barbuda in September 2002.jpg
A GOES satellite image showing Hurricane Irma in the Atlantic Ocean. (37044690075).jpg


## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بلیز

**بلیز**  اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.
## گؤرونتولر

Image:Flag of Belize.svg
Image:Coat of arms of Belize.svg
Image:LocationBelize.svg
Image:Belize-CIA WFB Map.png
Image:Belize Highways.png
Image:Belize rel 03.jpg
Image:Satellite image of Belize in May 2001.jpg
Image:Belize districts named.png
Image:St Hermans Cave Belize.jpg
Image:Road to cotton tree sunset.JPG
Image:House for Sale, damaged.JPG
Image:SanPedro(Belize).JPG
Image:Victoria-peak-2.jpg
Image:British Honduras 1914.jpg


## نوتلار

## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
قرنادا

** قرِنادا** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.

## گؤرونتولر

Image:Flag of Grenada.svg
Image:LocationGrenada.png
Image:Grenada-CIA WFB Map.png
Image:Grenada ivan.jpg
Image:Satellite image of Grenada in September 2002.jpg
Image:GrenadaCarnival1965FeatheredHeaddresses.jpg
Image:StGeorges.jpg
Image:Muskatnuss-Fabrik_Trocknungsgitter.jpg



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
قواتمالا

**قواتمالا** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه.
## قایناقلار



بؤلمه:جومهوریتلر
بؤلمه:ایسپانیولجا دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۸۲۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:اؤلکه‌لر شومالی آمریکادا
سنت کیتس و نویس

** سنت کیتس و نِویس  ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه. 
## قایناقلار

## گؤرونتولر

Image:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg
Image:LocationSaintKittsAndNevis.png
Image:Saint Kitts and Nevis-CIA WFB Map.png
Image:Saint Kitts and Nevis OnEarth WMS.png
Image:Moll - The Island of St Christophers alias St Kitts.png



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
سنت وینسنت و قرنادین‌لر

**سنت وینسنت و قرِنادین‌لر**  اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه دیر.
## گؤرونتولر

File:Satellite image of Saint Vincent and the Grenadines in September 2002.jpg



## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:قوزئی آمریکا اؤلکه‌لری
ترینیداد و توباقو

** ترینیداد و توباقو ** اورتا آمریکا بؤلگه سینده بیر اوْلکه. بو اولکه‌نین پایتختی و ایکینجی بؤیوک شهری پورت آف اسپاین شهری دیر. ترینیداد و توباقونون ان بؤیوک شهری چاقوانس شهری دیر.

## گؤرونتولر

فایل:Flag of Trinidad and Tobago.svg
فایل:Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg
فایل:LocationTrinidadAndTobago.png
فایل:Td-map.png
فایل:Chaconia UWI 2005a.jpg
فایل:Chaconia UWI 2005b.jpg
فایل:PoSHarbour.jpg
فایل:Trinidad national museum 2006-23-02.JPG
فایل:TRI Blanchisseuse Hängebrücke.jpg
فایل:T&T Spirit at Scarborough.JPG


## قایناقلار

بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اورتا آمریکا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
اوتلوق‌بئلی دؤیوشو

**اوْتلوق‌بئلی دؤیوشو**٬ (۱۱ آقوست ۱۴۷۳ میلادی) عثمانلی شاهی فاتیح سولطان محمد ایله آغ‌قوْیونلو دؤولتی سولطانی اوزون حسن آغ‌قوْیونلو آراسیندا باش وئرمیش بیر دؤیوش. بۇ دؤیوش بیر چوْخ تاریخچی‌یه گؤره دؤنمه نیسبت ایستیفاده اوْلونان تاکتیک٬ تکنولوژی و اینسان گۆجو باخیمیندان ۱۵-جی یۆز ایلین ان بؤیوک ساواشی اوْلاراق تانیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آغ‌قویونلولار
بؤلمه:عثمانلی‌نین دؤیوشلری
بؤلمه:عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون دؤیوشولری
بؤلمه:۱۴۷۳-جو ایلده عثمانلی ایمپیراتورلوغو
ایستانبولون فتحی

**ایستانبولون فتحی** (کوْنستانتینوْپوْلیسین دۆشوشو)٬ ۶ آوریل-۲۹ مئی ۱۴۵۳ تاریخلری آراسینداکی مۆحاصیره‌نین سوْنوندا عثمانلی شاهی فاتیح سولطان محمدین امرینده‌کی بیرلیکلرین بیزانس ایمپیراتوْرلوغونون باشکندی ایستانبولو اله کئچیرمه‌سی.

## قایناقلار

## گؤرونتولر


File:Eastern Mediterranean 1450 .svg

File:Walls of Constantinople.JPG

File:Siege of Constantinople 1453 map-fr.svg

File:Dardanelles Gun Turkish Bronze 15c.png

File:Conquest_of_Constantinople,_Zonaro.jpg

File:Fall-of-constantinople-22.jpg

File:Kusatma Zonaro.jpg

File:Siege constantinople bnf fr2691.jpg

File:Theofilos Palaiologos.jpg

File:Zonaro GatesofConst.jpg

File:Hagia-Sophia-Laengsschnitt.jpg

File:Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg



بؤلمه:عثمانلی‌نین دؤیوشلری
بؤلمه:۱۴۵۳-جو ایلده عثمانلی ایمپیراتورلوغو
آنکارا دؤیوشو

**آنکارا دؤیوشو** ()٬ عثمانلی شاهی ایلدیریم بایزید ایله تئیمور آراسیندا٬ آنکارانین چوبوق اوْواسیندا ۲۸ جولای ۱۴۰۲ تاریخینده ائدیلن دؤیوش. گئج اوْرتا چاغ تاریخی‌نین ان قانلی چارپیشمالاریندان اوْلان و عثمانلی‌لارین مغلوب‌لوغو ایله سوْنوجلانان آنکارا دؤیوشو٬ فیترت دؤنمی (۱۴۰۲-۱۴۱۳) اوْلاراق بیلینن بیر ایقتیدار بوْشلوغو دؤنمی‌نین یاشانماسینا یوْل آچمیشدیر.

## قایناقلار

## گؤرونتولر


File:Ankara Savaşı plan.svg

File:Ankara savaşı Bayezid ve Timur.jpg



بؤلمه:عوثمانلی‌نین دؤیوشلری
بؤلمه:عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون دؤیوشولری
بؤلمه:۱۴۰۲-جی ایلده عثمانلی ایمپیراتورلوغو
روبی

**روبی** ()،  بیر پروقراملاما دیلیدیر. بو دیل شئی یونلیملی(object oriented) اولاراق پرل و اسمال‌تاک خوصوصیتلرینه ده یییه‌دیر. روبی دیلینی ۱۹۹۰ اورتا ایللرینده ژاپونلو یوکیهیرو ماتسوموتو یاراتدی.

بندانگشتی|alt=روبی لوگوسو|روبی

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

[رسمی صفحه سی https://www.ruby-lang.org/en/]

بؤلمه:یازیلیملاما دیللری
اسلکور

**اسلکور** ()، لینوکس ایشلتیم سیستمیلرینین بیر داغیتیمیدیر. 1993ده پاتریک ولکردینگ طرفیندن باشلاتیلان بو داغیتیم، لینوکس داغیتیملارینین ایچینده ان یاشلی داغیتیمدیر کی ایندی ده چالیشماغا دوام ائدیر.
اسلکورین هدفی، ساده و ایستیقرارلی اولماقدیر. و لینوکس داغیتیملاری ایچینده ان چوخ یونیکسه بنزیندیر.

## قایناقلار

بؤلمه:لینوکس داغیتیملاری
بورسا موحاصیره‌سی

**بۇرسا مۆحاصیره‌سی** ()٬ ۱۳۲۶ ایلینده عثمانلی خانلیغینین بیزانس ایمپیراتوْرلوغونون آنادوْلوداکی اؤنملی شهرلریندن بیری اوْلان بۇرسانی آلماسی ایله سوْنوجلانان مۆحاصیره‌دیر. عثمانلی بیی عوْثمان غازی طرفیندن باشلادیلان بۇ مۆحاصیره٬ خسته‌لیگی سبب ایله یئرینه وکالت ائدن اوْغلو اورهان بی طرفیندن شهرین آلینماسی ایله سوْنوجلاندی. عئینی ایل ایچینده عوْثمان غازی اؤلدو. شهرین آلینماسی ایله بیرلیکده پایتاخت بیله‌جیکدن بۇرسایا داشیندی.

## قایناقلار

بؤلمه:عثمانلی‌نین دؤیوشلری
اوچ‌بوجاق

**اۆچ‌بوجاق** یا **مۆثلّث** یوخسا **اۆچ‌گن** بیربیرینه دوغرو اولمایان اوچ نوقطه‌نی بیرلشدیرن شکل‌دیر. بیر اوچ‌بوجاغین ایچ آچی‌لاری‌نین جمعی °۱۸۰، ائشیک آچی‌لاری‌نین جمعی °۳۶۰ دیر.

بندانگشتی|alt=عکسین آدی|اوچ‌گن

## کوسینوس‌لار تئوری‌سی
هر اوچ‌بوجاغین اوچ یانی اولاراق، ایکی یان و بیر آچی‌نین اولچوسو الیمیزده اولسا، اوچونچو یانین اولچوسون حسابلایا بیلریک. عکسده‌کی اوچ‌بوجاغدا a,b و آرالارینداکی آچی γ اولچوسو الیمیزده اولسا c اولچوسو حسابلانا بیلر:

c=\sqrt{a^2+b^2-2ab.cos\alpha}

## بیر ده باخ
اوچ‌بوجاق بیلیمی

ریاضیات

هندسه

بؤلمه:ریاضیات
جده دؤیوشو

**جدّه دؤیوشو**٬ باتی عربیستاندا جدّه شهرینده باش وئردی. مدینه‌دن چاتان توْسون پاشانین اوْردوسو و کاوالالی محمد علی پاشانین امرینده‌کی هله یئنی چاتان اوْردو شهری درحال فتح ائتدیلر. بۇنون اۆزرینه عثمانلی مکّه شریفی (حیجاز شریفی) ایستانبولا گؤندریلیب اوْردا حبس ائدیلدی. بیر نئچه گۆن سوْنرا بۇ قووّه‌لر شهری سربست بۇراخدیلار. داها سوْنرا عثمانلی سولطانی ایکینجی محمود غالیب ائفندی‌نی یئنی حیجاز والی‌سی اوْلاراق اعلان ائتدی.

## قایناقلار

بؤلمه:سعودی عربیستانین دؤیوشلری
بؤلمه:عثمانلی‌نین دؤیوشلری
بؤلمه:عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون دؤیوشولری
بؤلمه:۱۸۱۳-جو ایلده عثمانلی ایمپیراتورلوغو
بؤلمه:جده
بؤلمه:حجازین تاریخی
ایکی‌لی سایی سیستمی

**ایکی‌‌‌لی سایی سیستمی**
بو سیستمده هر سایی‌‌‌ یالنیز ایکی رقم‌‌‌ایله گوستریلیر، «۰» و «۱». 
بو سیستم الکترونیک، و بیلگی‌‌‌سایار تکنولوژیلرینده ایشلنیر، «۱» سیگنالین اولماغی و «۰» اولماماغین گوستریر.
بو سیستمین کؤمک ایله بیلگی‌‌‌سایاردا ۴ آنا عملیاتا یشله‌نیر.
## سایماق
ایکیلی سیستمده سایماق یالنیز ایکی رقمدن عبارت‌‌‌دیر


## اونلو سایی‌‌‌لاری ایکیلی سیستمه چئویرمک
اونلو سیستمده اولان سایی‌‌‌لاری آردیشیق بولمه‌‌‌‌‌‌لرله بۇ سیستمه چئویرمک اولور. میثال اۆچون ۴-ۆ ایکیلی سایی‌‌‌یا چئویرمک:

4/2=2+0

2/2=1+0

1/2=0+1

هر بولومده بیر قالان و بیر بؤلؤنتؤ(خارج قسمت) وار.
سایی هر  دفعه  ایکییه بؤلۆنۆر و هر بؤلمَده‌‌‌‌کی ، بؤلۆنتۆ ینی‌‌‌‌دن ایکییه بؤلۆنۆر. سونوندا آرتانلاری سوندان ایلکه یازارساق، او سایی‌‌‌‌نین ایکی‌‌‌‌لی سیستم گؤستریشی حاصیل اولور.

بؤلمه:ریاضیات
پیری رییس

thumb|پیری رییس‌ین آوروپا و آغ‌دنیزدن چکدیگی خریطه
**احمد محی‌الدین پیری** یادا **پیری رییس** (د. ۱۴۶۵/۶۶؛ گلی بولو، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. ۱۵۵۳؛ قاهیره، عثمانلی ایمپیراتورلوغو)، عثمانلی تورکو دنیزچی و کارتوقراف. اصلی آدی *محی‌الدین پیری* دیر. کۆنیه‌سی ایسه احمد بن *الحاج محمد القارامانی* دیر. آمریکا قاره‌سی‌نی گؤسترن پیری رییس خریطه‌سی و کیتاب بحریه آدلی دنیزچی‌لیک کیتابی ایله تانیلمیش‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک تاریخی
بؤلمه:تورک دنیزچیلر
بؤلمه:عثمانلی آدمیراللار
اورتاق تورکجه الیفباسی

**اورتاق [[تورکجه]] اليفبا** (و يا بيرلشميش تورکجه اليفباسي / بيرلشديريلميش تورک ديللري اليفباسي) - تورک ديللرينده‌کي ساده سس‌لر اساس آليناراق و عئيني قايناقدان چيخانلار تصنيف بوتون حرف‌لرين گؤستريلديگي سيستئم. هله اورتاق بير فورمايا قورولماميش اولماسينا باخماياراق بؤيوک نيسبتده فورمالاشميشدير. تورک شوراسی (تورک کئنئش) طرفيندن قبول ائديلن اورتاق تورک اليفباسي ۳۴ حرفليدير.


 






## قایناقلار
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:دیل

بؤلمه:تورک خالقلاری یازیلیشلاری
بؤلمه:الیفبالار
اورتاق تورک دیلی

**اورتاق تورک دیلی** یا دا **اورتا تورکجه** — واحيد تورک ديلی. 
اون دوققوز يوزايلليگين روس قايناقلاريندا چاغاتای تورکجه‌سی کازان تاتارلارينين، نوقايلارين، قيرغيزلارين، کريم تاتارلارينين، کيچيک آسیانين و تورکیه تورکلرينين دانيشديغي اورتاق ديل کيمي تصوير ائديليردي.
اورتاق تورکجه، ياخود عموم‌تورک ادبي ديلي، تورک خالقلاري اۆچون واحيد ديل ايده‌سی اون دوققوز يوزيلين سونلاريندان باشلاياراق ييرمي يوزيلين 20-30-جو ايللرينه قدر مورککب، ضيديتلي بير اينکيشاف يولو کئچميشدير. بو جريان تورک ميلتينين ميللي اؤزونودرک، ميللي اويانيش پروسئسينين طبيعي نتيجه‌سي اولاراق مئيدانا گلميشدي.
تورک سويلاري آراسيندا واحيد اورتاق ادبي ديلين ضروريليگي ايدئياسي ايلک دفعه اون دوققوز يوزيلين 80-جي ايللرينده ايسماعيل قاسپیرالی طرفيندن ايره‌لي سورولموشدو.

## قایناقلار

* آذربایجان ویکی پدیاسی.

بؤلمه:تورک دیلی
بؤلمه:دیل
خاککول آباد

**خاککول آباد** اؤزبکیستان شهرلریندن بیری دیر. بو شهر اؤزبکیستانین نمنقان اوستانینین نارین بؤلگه‌سینده یئرلشیب دیر. اهالی‌سینین سایی ۲۷۵۰۰ نفر دیر.

## قایناقلار
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

بؤلمه:اؤزبکیستان شهرلری
لايتنر اؤيرتيم سیستمی

**لايتنِر اؤيرَتيم سیستمیی** و يا **لايتنر ازبَرلَمَک سيستِمی** ، کلمه‌لرین معناسینی و يا هر بير حل يوْلونو  فلش‌كارتلار واسيطه‌سی ايله ياددا ساخلاماق  اۆچون بير فایدالی یول-یؤندمدير. دونيادا گئنيش ايشلَديلن بو فایدالی یولو ۱۹۷۰-جی میلادی ايلینده،  آلمانلی-اوتريشلی بيليم ‍ژورناليستی سباستيان لايتنر ياراديبدير.

## یؤندم
بو یولدا، فلش كارتلار اؤيرننين **خاطيرلايابيلمه‌مک** و يا **داها چوْخ اونوتماق** اساسيندا نئچه جعبه‌ده دۆزولوب و سیرالانیر. اؤيرنن، فلش كارتلاردا يازيلميش حل يوللاری و يا کلمه‌لری تکرار خاطيرلاماغا چاليشير. خاطيرلاماق باشاريقلی اولورسا، فلش كارتی سونراكی جعبه‌يه قويور؛ آما اونوتموش اوْلسا فلش كارتی بيرينجی جعبه‌يه قایتاریر. دوغرو جاواب وئريلميش گروهلارا بير داها باش وۇرماق زامانی (پريود) داها چوخ اولور.

## قایناق
شیخ‌درآباد قصبه‌سی

**شیخ‌درآباد قصبه‌سی** میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسيندا بو قصبه نين 2372نفر اهالي سي وارايميش. 
<
## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
شمی‌کندی

**شمی‌کندی كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان دوغواوش‌تپه قصبه سی نده يئرلشيب. 
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 32نفر اهاليسي وارايميش. 
<
## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو اوش‌تپه قصبه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یله‌قارشو

**یله‌قارشو** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بؤلگه‌ سی) نین تیکمه داش بولومو نده اوْلان دوغو عابباس قصبه سی (عباس شرقی قصبه سی) نده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سینین کندلری
بؤلمه:دوغو عابباس قصبه سی
بیرون

**بیرون کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان گونئی گرمه قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۶۱نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
کرامه

**کرامه** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان دوغوکله‌بوزقصبه سی نده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 202نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
کلیان (میانه)

**کلیان كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کاغذکنان بولومو نده اولان دوغوکاغذکنان قصبه سی نده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 155نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
ولندران

**ولندران** قاراداغین کندلریندن‌دیر. بو کند شرقی آذربایجان اوستانی، پیغان چایی کندلر توپلومو، کلئیبر بؤلگه سینده یئرلشمیشدیر.
۱۳۸۵-جی ایلینده‌کی جمعیت سایی‌سینا گؤره، بو کندین تقریبا225 نۆفوس و 44 ائوی واردیر[۱]. ولندران اوزی، گولدره، گولدور، حئیران و یوخاری پیغام کندلری‌نین قونشولوغوندا، و کلئیبر جنوب غربی سی‌نین ۵ کیلومترلیگی، تبریز شومال شرقیتده ۲۰۵ کیلومترلیگینده‌دیر.
ولندارن هاواسی داغلیق آرانی‌دیر. کند اوجا داغلار آراسیندا یئرلشیب و اطرافیندا اکینچیلیک یئرلر، مرتعلر و مئشه‌لر واردیر.

## اکینچیلیک
ولندراندا اکینچیلیک دئم شکلینده دیر. 

## ایش و صنعت
دئم و سونتی اکینچیلیگین آز گلیرینه گؤره، بو کندین جاونانلاری دا تبریز و تهرانا کؤچمگه مجبور اوْلور. بؤیوک شهرلره گئدنلرین چوخلاری‌نین ایشی نقاشلیق اولور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:کلئیبر بؤلگه‌سی
قواق عمی لر

**قواق عمی‌لر كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان باتی قافلانکوه قصبه سی نده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 85نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:باتی قافلانکوه قصبه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ایکینجی درجه‌ده موعادیله‌لر

## ایکی‌نجی درجه‌ده موعادیله‌لر
ایکی‌نجی درجه‌ده موعادیله‌لر، درجه‌سی 2 اولان نچه‌جمله‌لیک‌لرین یارادان موعادیله‌لردیر. بو موعادیله‌لرین عمومی فورمو آشاغیداکی کیمی‌دیر:

ax^2+bx+c=0\,

x دییشکن‌دیر (متغییر) و a ، b قاتسایلار (ضریبلر)، c ایسه ثابیت ساییدیر.
## حل
**چارپانلاری آییرما حلی**

:3x^2-24x+36=0

استاندارد وضعیته گتیرمک اۆچون، اولجه موعادیله‌نین ایکی طرفی 3 اَ بؤلۆنملی‌دیر.

:x^2-8x+12=0

:موعادیله‌نین چارپیملاری 12، توپلاملاری 8- اولان سایی‌لار موجوددور. آشاغیداکی کیمی ینی‌دن یازیلیر:

:(x-6)(x-2)=0

بوردان x=6 و x=2 حاصیل اولور.

**عمومی حل**

آشاغیداکی کیمی:

:x=\frac{-b \pm \sqrt {b^2-4ac}}{2a}

میثال اۆچون x^2-8x+12=0

x=\frac{-(-8) \pm \sqrt {(-8)^2-4(1)(12)}}{2(1)}

بؤلمه:ریاضیات
اوچونجو درجه‌ده موعادیله‌لر

## اوچ‌اونجو درجه‌ده موعادیله‌لر

اوچ‌اونجو درجه‌ده موعادیله‌لر، درجه‌سی 3 اولان نچه‌جمله‌لیک‌لرین یارادان موعادیله‌لردیر. بو موعادیله‌لرین عومومی فورمو آشاغیداکی کیمی‌دیر:

ax^3+bx^2+cx+d=0

x دییشکن‌دیر (متغییر) و a ، b و c قاتسایلار (ضریبلر)، d ایسه ثابیت ساییدیر.
## حل

## عمومی حل

\vartheta =\sqrt{27(ad)^2+d(4b^3-18abc)+4ac^3-(bc)^2}

\varrho =\frac{\vartheta}{6\sqrt{3}a^2}-\frac{27a^2d-9abc+2b^3}{54a^3} 

x_1=\sqrt[3]{\varrho} +\frac{b^2-3ac}{9a^2\sqrt[3]{\varrho}}-\frac{b}{3a} olur.

*<u>باشقا ایکی کؤکۆ:</u>*

x_2=x_1 cis\frac{2\pi}{3} \Rightarrow x_2=x_1 [-\frac{1}{2}+i\frac{\sqrt{3}}{2}]

x_3=x_1 cis\frac{4\pi}{3} \Rightarrow x_3=x_1 [-\frac{1}{2}-i\frac{\sqrt{3}}{2}]

## اوچ‌اونجو درجه‌ده موعادیله‌لرین کؤک‌لری ایله قاتساییلارین(ضریب‌لر) آراسینداکی باغلانتی‌لار

کؤک‌لر جمعی: 

:x_1+x_2+x_3=-\frac{b}{a} 

کؤک‌لر چارپیمی: 

:x_1x_2x_3=-\frac{d}{a} 

و:

:x_1x_2+x_2x_3+x_1x_3=\frac{c}{a}  

بؤلمه:ریاضیات
قورتاران جنیسیس

**قورتاران جنیسیس** (*انگلیزجه: Terminator Genisys*) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده 2015نجی ایل آلئن تئیلورون کارگردانلیغی ایلهعلمی-تخیولی ، سینما فیلمی دیر. 
بو فیلم، آدلیم "قورتاران" (Terminator)  فیلملر مجموعه‌سیندندیر ، و فیلمین باش نقشینده یئنه ده هالیوودون آدلیم اویونچوسو آرنولد شوارتزنگر اوینامیشدیر. 

## ائشیک باغلانتیلار
* Terminator Genisys

بؤلمه:فیلملر
فدورا (لینوکس داغیتیمی)

*فدورا* آچیق‌قایناق کُدلو و آزاد بیر لینوکس داغیتیمی‌دیر. بو داغیتیم فدورا پروژه طرفیندن گلیشتیرمک‌ده و ردهت طرفیندن ساپورتلانیر. فدورا اینگلیسجه‌ده بؤرک آنلامیندادیر.

## تاریخچه

فدورا پروژه‌سی 2003 ایلینده ردهت پروژه‌سی‌نین دورماغیلا باشلاندی. و بو گونه قدر گلیشمه‌یه دوام ائدیر.

## نوسخه‌لر

## قالری


File:Fedora_Core_1.png|Fedora Core 1
File:Fedora_Core_2.png|Fedora Core 2
File:Fedora_Core_4.png|Fedora Core 4
File:Fedora_Core_5.png|Fedora Core 5
File:Fedora Core 6 Desktop.png|Fedora Core 6
File:Fedora7 gnome desktop.jpg|Fedora 7
File:Fedora 8 GNOME.png|Fedora 8
File:Fedora.png|Fedora 9
File:Fedora 10 GNOME.png|Fedora 10
File:Fedora 11 GNOME.png|Fedora 11
File:Fedora 12 GNOME.png|Fedora 12
File:Fedora 13 GNOME.png|Fedora 13
File:Fedora 14 GNOME.png|Fedora 14
File:Fedora 15 GNOME.png|Fedora 15
File:Fedora 16 default Desktop.png|Fedora 16


## قایناقلار

بؤلمه:لینوکس داغیتیملاری
خسروشاه بؤلومو

**خسرو شهر بولومو** تبریز بولگه‌سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، بو بولومده 36002 نفر ياشاييرميشلار. 
## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
گلزار (تبریز)

**گلزار** كندی  شرقی آذربایجان اوستانی  نين تبریز بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان اسپران قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين ۶۳ نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:اسپران قصبه سی
بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی
ینگی‌کندی (تبریز)

**ینگی‌کندی** كندی  شرقی آذربایجان اوستانی  نين تبریز بولگه‌سی نين خسروشهربولومو نده اولان لاهیجان قصبه سی نده يئرلشيب.  
۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساييسی اساسيندا بو كندين ۱٬۴۱۱ نفر اهاليسی وارايميش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:لاهیجان قصبه سی
لیقوان

**لیقوان** كندی  شرقی آذربایجان اوستانی  نين تبریز بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان میدان‌چای قصبه سی نده يئرلشيب. 
۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين ۵٬۳۵۰ نفر اهاليسی وارايميش. 

## سوغاتلار
بو کندین پنیر و ساخسی قابلاری معروف دور. لیقوانون داوار پنیری بیر دادلی یئمه لی دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:میدان‌چای قصبه‌سی
کرکج

**کرکج** شرقی آذربایجان اوستانی نين تبریز بؤلگه‌سینده يئرلشيب. 
بو کند ۱۳۹۳ اینجی ایلینده، تبریز گئنیش اولمادا، تبریز شهرینه بیر محله اولدو و ۱۳۹۷ اینجی ایلین اردیبهشت آییندا رسمیتینن تبریز شهرینه گوشولدو و تبریزین بیر محله‌سی اولدو.
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو كندین ۸٬۲۲۸ نفر اهالیسی وارایمیش. 

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:تبریز محله‌لری
الکترونیک

**الکترونیک** یا **چینجالق**، الکتریک داشیان و دِپولایان اِلِمان‌لارین وسیستم‌لرین بیلگی قولاسی‌دیر. بۇ بیلگی قولاسی الکتریک آخؽمؽ، الکتریک پوتانسیلی، الکتریک آلانی، الکتریک یۆکۆ و الکترومغناطیس ساحه‌سینده بحث ائدیر.

بللی بیر هدفه چالیشان الکترونیک اِلِمانلاری، بیر الکترونیک دئوره‌سی تشکیل وئریر.

## الکترونیک دئوره نوعلاری
*آنالوق دئوره‌لر*

آنالوق دئوره‌لر تئز-تئز سیقنال ایشلدن دئوره‌لردیر.

*سایی‌سال دئوره‌لر*

سایی‌سال دئوره‌لر آییریک سیقنال ایشلدن دئوره‌لردیر.

## الکترونیک اِلِمان‌لاری

۱.دیرنچ (الکترونیک اِلِمانی)

۲.کوندانساتور

۳.دیود

۴.ترانزیستور

بؤلمه:تکنولوژی
خازن

**خازن** یا **کوْندِنساتور** () الکتریک یۆکو ذخیره ائدن بیر اِلِمان‌‌‌‌‌دیر. بو اِلِمان ایکی فیلیز  صفحه‌‌‌‌‌نین آراسیندا بیر یالیتقان (دی الکتریک) سیغیشدیرماقلا تشکیل تاپیلیر. بو اِلِمانا بعضاً «سیغاچ» دا دئییلیر.

بندانگشتی|alt=عکسین آدی|کوندانساتور یا سیغانچ

## ظرفیت
هر کوندانساتورون الکتریک یۆکۆ دپولاماق اۆچون بللی سیغیمی وار کی «کاپاسیته» آدیلا تانینماقدادیر.کاپاسیته‌‌‌‌‌‌نین سمبولو «C» حرفی‌‌‌‌‌‌دیر.
ریاضی فورموندا:
::\ C_{Farad} = \frac {Q_{Coulomb}}{V_{Volt}}

کاپاسیته(سیغیم) بیریمی «فاراد»دیر که «F» حرفی ایله گوستریلیر.
اوستده‌‌‌‌‌‌‌کی فورم‌‌‌‌‌‌‌دا Q الکتریک یوکو و V الکتریک پوتانسیلی دیر.

بؤلمه:الکترونیک
مانغیت

**مانغیت** اؤزبکیستان شهرلریندن بیری دیر. بو شهر اؤزبکیستانین قاراقالپاقیستان اوستانینین آمودریا بؤلگه‌سینده یئرلشیب دیر. اهالی‌سینین سایی ۲۲۹۴۹ نفر دیر.

## قایناقلار
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

بؤلمه:اؤزبکیستان شهرلری
مرغیلان

**مرغیلان** اؤزبکیستان شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر اؤزبکیستانین فیرغانا اوستانیندا یئرلشیب‌دیر. اهالی‌سینین سایی ۲۱۵٬۴۰۰ نفردیر.

## قایناقلار
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

بؤلمه:اؤزبکیستان شهرلری
موقاویمت

**موقاویمت** یا **دیرنج** یوخسا **رِزیستور**، اهم قانونونا گؤره گئریلیم (ولتاژ) دۆشۆرمه سبب اولان بیر اِلِمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دیر. دیرنچ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌این سمبولو R حرفی و اؤلچؤ بیریمی اهم (Ω) دور.
دیرنچ یالنیز وولتاژی دۆشۆرۆ و الکتریک آخینتی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سینا اتکی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سیزدیر.

## اهم قانونو
اهم قانونا گؤره، ولتاژ و آخؽم آراسؽندا بیر دوغرو ایلیشگی وار و آشاغیداکی فورم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌لا گوستریلیر:

:I = \frac{V}{R}

بو فورمدا I آخؽم، V گئریلیم(ولتاژ) و R ثابیت دیرنچ دیر.

## پارالل و سری رئزیستورلار

**سری** باغلامادا توپلام رئزیستور، رئزیستور‌لارین بیربیر یؽغماسؽدؽر:

:سول|thumb|هامؽسؽندا فرق‌سیز الکتریک آخؽنتؽ‌سؽ اولان اوج‌اوجا باغلی رئزیستور‌لر

:R_\mathrm{eq} = R_1  + R_2 + \cdots + R_n.

سری باغلامادا،آخؽم رئزیستور‌لارین آراسؽندا عئینی و فرقسیز اولاراق، ولتاژ رئزیستور‌لرین اوجوندا بؤلۆنۆر و توپلام ولتاژ، رئزیستور‌لارین بیربیر ولتاژؽن یؽغماقلا اله گلیر:

:V_\mathrm{eq} = V_1  + V_2 + \cdots + V_n.

:I_\mathrm{eq} = I_1  = I_2 = \cdots = I_n.

**پارالل** باغلامادا توپلام رئزیستور، رئزیستور‌لارین بیربیر معکوس توپلاماسؽ‌دؽر:

:سول|thumb|هامؽسؽندا فرقسیز ولتاژ اولان پارالل(یان یانا) باغلانان رئزیستور‌لار

:\frac{1}{R_\mathrm{eq}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \cdots +  \frac{1}{R_n}.

پارالل باغلامادا،ولتاژ رئزیستور‌لارین اوجوندا عئینی و فرقسیز اولاراق، آخؽم رئزیستور‌لرین آراسؽندا بؤلۆنۆر:

:I_\mathrm{eq} = I_1  + I_2 + \cdots + I_n.

:V_\mathrm{eq} = V_1  = V_2 = \cdots = V_n.

## قایناقلار

بؤلمه:الکترونیک
گوی‌بلاغ پایین

**آشاغی گوی‌بلاغ** كندی  شرقی آذربایجان اوستانی  نين تبریز بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان اسپران قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵-اينجی ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين ۸۳ نفر اهاليسی وارايميش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اسپران قصبه سی
بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
مرمره بؤلگه‌سی

**مرمره بؤلگه‌سی**، تورکیه‌نین ۷ جوغرافى بؤلگه‌سیندن بیریدیر. کؤرپو کیمی آوروپا و آسیا قطعه‌لرینى بیربیرینه باغلار. ۶۷.۰۰۰ km² -یه یاخین بیر اراضیسی اوْلان بؤلگه, تورکیه‌نین %۸،۵ینه قارشى گلیر. مرمره دنیزی ده ۱۱،۰۰۰ کkm²-یه یاخین اوزاولچومویله بۇ بؤلگه‌نین بیر ایچ دنیزى دوروموندا اوْلوب بؤلگه‌نین تام اورتاسینى قاپلار.
## مرمره بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
مرمره بؤلگه‌سینده یئر آلان شهرلر بونلاردیر.

:ایستانبول
:ادیرنه
:قیرقلارالی
:تکیرداغ
:چناق‌قلعه
:قوجاائلی
:یالوا
:سقاریا
:بیله‌جیک 
:بورسا
:بالیکسیر
:قیسمن دوزجه ده مرمره ده یئر آلیر.

## اهالی و یئرلشمه
مرمره بؤلگه‌سی‌نین اهالیسی، ۲۰۰۹ -جۇ ایلین نفوس سایی‌سی اساسیندا ۲۳ ميليوندان چوْخدور.
* ایستانبول ۱۳.۳۰۴.۰۰۰
* بورسا ۲.۹۷۹.۲۳۴
* قوجاائلی ۱.۵۶۱.۰۰۰
* بالیکسیر ۱.۲۷۶.۳۴۷
* سقاريا ۸۹۳.۰۰۰
* تکیرداغ ۶۹۱.۵۴۹
* چناق‌قلعه ۴۶۴.۹۷۵
* ادیرنه ۴۰۲.۶۰۶
* قيرقلارالي ۳۲۸.۴۶۱
* بیله جیک ۲۱۶.۴۷۵
* يالوا ۲۱۳.۹۰۸

## بیرده باخ
* تورکیه جومهوریتی‌نين جوغرافی بؤلگه‌لری
* تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
* تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه
بؤلمه:تورکیه جوغرافیاسی
بؤلمه:مرمره بؤلگه‌سی
نیوشا ضیغمی

** نیوشا ضیغمی** 1359 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بهنوش بختیاری

** بهنوش بختیاری** ۱۳۵۴–جی هیجری گۆنشلی ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناق

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
افسانه پاکرو

بندانگشتی
** افسانه پاکرو** 1362 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
لیلا اوتادی

**لیلا اوتادی ** ۱۳۶۲-اینجی گونش ایلینده تهران دا آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Iranian film actresses
بؤلمه:Iranian television actresses
بؤلمه:21st-century Iranian actresses
بؤلمه:تهران دوغوملو قادین اویونچولار
شیلا خداداد

** شیلا خداداد** 1359 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Iranian actresses
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Iranian female models
ترانه علیدوستی

**ترانه علیدوستی** 1362 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناق‌لار

* 
* 

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:Iranian film actresses
بؤلمه:Crystal Simorgh recipients
بؤلمه:تهرانلیلار
بؤلمه:۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Iranian feminists
سحر قریشی

**سحر قریشی ** 1366 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور. *دلنوازان *سریالین دان سونرا آدلاندی . ایلک فیلم کی اوینادی *( *لج و لج بازی* 1388 )*دیر.
(

## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:Iranian female models
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:تهرانلیلار
بؤلمه:Iranian film actresses
بؤلمه:Iranian television actresses
کتاب الإدراک للسان الأتراک

**تورکلر دیلینی دوشونمک کیتابی** () یئددی یوز اون ایکینجی هیجری ایلین رمضان آیینین ۲۰-سینده یازیلیب قورتولان عربجه-تورکجه سؤزلوک و دیل بیلگی‌سی کیتابی دیر. بو کیتابین یازیچی‌سی غرناطالی ابو حیان () دیر. اندلس‌لی یازیچی اؤز کیتابیندا میصر مملوکلارینین سؤیلمی اولان قیپچاق تورکجه‌سی و اوغوز تورکجه‌سینده اولان سؤزجوکلری بیر یئره ییغیب، کیتابین سونوندا تورکجه‌نین دیل بیلگیسیندن قیسساجا سؤز آچیب‌دیر.

## اثرین چاپی
بو اثر ایلک دؤنه 1309نجو قمری ایلده ایستانبول شهرینده مطبعه عامره ده یاییملانیب دیر. سونرا 1931هـجری ایلی استانبولدا و  1403هـ ایلینده ده دمشق‌ده یاییملانمیشدیر.

## بیرده باخ
آرشیو سایتیندا کتاب الإدراک للسان الأتراک کیتابینین ۱۳۰۹-جو ایلده عثمانلی ایمپیراطولوغوندا باسیلمیش نوسخه‌سی (ائندیر)
## قایناقلار

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر
بؤلمه:تورکجه اثرلر
غرناطالی ابو حیان

**غرناطالی ابوحیان** (تام آدی: اثيرالدين محمد بن يوسف بن علي بن يوسف بن حيان اندلسي (654-745هـ/م) ـ غرناطه‌لی ادیب، یازیچی، مفسر و دیلچی.

میصیرده دونیایا گؤز یومموش.
## اثرلری
* کتاب الإدراک للسان الأتراک
* زهو الملک فى نحو الترک
* القوانين الکلية لضبط اللغة الترکية
* [null الدرّة المضيّة في اللغة الترکيّة]
* البحر المحیط فى تفسیر القرآن
* النهر
* مجانى العصر فى تاریخ اهل العصر
* طبقات نحاة الاندلس
* منطق الخرس فى لسان الفرس
* نور الغبش فى لسان الحبش
* تحفة الاریب فى غریب القرآن
* عقد اللئالى فى القرائات
* اعراب القرآن
* لغات القرآن.
* ارتشاف الضرب من لسان العرب.
* التذييل والتكميل.
* إتحاف الأريب بما في القرآن من الغريب.
* النافع في قراءات نافع.
* الأثير في قراءة ابن كثير.
* تقريب النائي إلى قراءة الكسائي.

## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
بیلگی‌سایار

**بیلگی‌سایار**، یا **کامپیوتر** اؤزوموز وئردیگیمیز بیلگی‌لری یا وئری‌لری ساخلایا بیلن و دییشه‌بیلن و ایستدیگیمیزده اونلاری قایتارا بیلن وسیله‌یه دئییلیر. ایلک الکتریک بیلگی‌سایارین آدی اِنیاک  دیر. بیلگی‌سایاری تشکیل وئرن دونانیم و یازیلیم‌دیر.

بندانگشتی|alt=|ماسا اۆستۆ بیلگی‌سایار

## تاریخچه
هر ماشین کی بیلگی اۆسته ایشلم الیه، بیلگی‌سایار سانیلیر. گچمیشده حتی چرتکه‌ده بیر بیلگی‌سایار سانیلیردی و ایندیکی زاماندا حساب ماشینی ده بیلگی‌سایار سانیلیر.

بلز پاسکال ایلک کِز اۆچون بیر ماشین دۆزلتدی کی توپلاما  عملین یئریده بیلیردی.

ساموئل مورلند انگلستانلی بیر ریاضیات بیلگینی دیر کی بیر بیلگی‌سایار الده ائتدی کی ۳ اصلی عملیاتی (توپلاما، چیخما، چارپما) اویقولایا بیلیردی.

۱۸-جی میلادی یوز لۆگۆن ده، بۇ ساحه‌ده چوْخ چالیشمالار واریدی کی چوْخو سونا چاتمادی. ۱۸۷۵ میلادی ایلده استیفن بالدوین ایلک ماشینی کی ۴ اصلی عملیاتی الده الیه اوز آدینا یازدیردی.

## دونانیم
دونانیم  (  ) بیلگی‌سایارین توخونا بیلن و گؤزله گؤرۆکن هر پارچاسیدیر. ۱۹۴۱-ینجی ایلده ایلک بیلگی سایار دۆزلن‌دن سونرا ایندیه قَدَر چوْخ دییشیلیب و یوکسلیب.

وون نیومن  بیر بیلگی سایاری ۴ یره بؤلوٌر:
* حساب و منطق بؤلوُموُ (ALU یا Arithmetic and Logic Unit)
*کنترل بؤلوُموُ
* ساخلاما (  )
* گیریش-چیخیش  جیهازلاری

بؤلوُم لر ایچ تل‌لر ایله (bus) بیربیرینه باغلی دیلار. ایندیکی زاماندا گلیشن بیلگی‌سایارلاردا حساب منطق و کنترل بؤلۆمۆ ایشلم‌جی‌نین ایچینده یئرلشیر.

## یازیلیم
یازیلیم  (  ) بیلگی‌سایارین توخونا بیلمه‌ین و گؤزله گؤرۆکمه‌ینیدیر. یازیلیم‌لا بیلگی‌سایارین نئجه ایشلدیگی و چالیشماسی یازیلیر. یازیلیمسیز بیلگی‌سایار ایسته‌دیگیمیز کیمی ایشله‌یه بیلمز. هر بیلگی‌سایار چالیشماق اۆچون بیر ایشلتیم سیستمینه احتیاجی واردیر. ایشلتیم سیستمی بیلگی‌سایارین تۆم دونانیم‌لارین بیربیرینه ایلگی‌لندیرن و ایشلتن ایناسانا بیلگی‌سایارلا ایشله‌مه‌این ایمکانین وئرن یازیلیم‌دیر.

## بیلگی‌سایارلار نئجه ایشلیر
هر بیلگی‌سایار دا ایشلم‌جی یا مرکزی ایشلم‌جی(CPU)، ساخلاما (Memory) و گیریش-چیخیش (Input-Output) جیحازلاری اولمالیدیر.

ایشلم‌جی:بیلگی‌سایارین بینی و اَن اؤنم‌لی پارچاسی دیر. ایشلم‌جی یازیلیم‌دا کی دستورلاری (اینگلیسجه:instructions) ایشه گچیریر. ایشلم‌جی، بللک‌ده کی یازیلیمی اوخویوب و لازیم اولان ایشلری یئریدیر. هر ایشلم ۵ اِورم‌ده (فاز) یئریدیلیر. ۱. یئنی: یئنی بیر ایشلم چالیشماقدا ۲. چالیشماقدا: دستورلار یئریتمکده ۳. گۆزلمکده (بَکلَمَک): بیر باشقا اولایین بیتمه‌سین گؤزلمکده ۴. حاضیردا: بیر ایشلمین ایشلم‌جیه وئریلمک گؤزلمکده ۵. سونلاندیریلمیش: ایشلم سونلاندریلمیش.
بندانگشتی|alt=ایشلم‌جی

ساخلاما (Memory):ساخلاما بیلگی‌سایارین وئریلری ساخلادیغی یئردیر. ساخلامادا سایی‌لاری ساخلاماق اۆچون نئچه بؤلؤک واریدیر کی هر بیرینین اؤزل آدرسی وار بۇ بؤلؤک‌لرین آدی بایت‌دیر. بیلگی‌سایار ساییلاری ساخلاماق اۆچون ایکی‌لی سایی سیستمین قوللانیر. بللک یا اصلی بللک هارد دیسک‌دن فرقلی‌دیر، بللک وئریلری قیسا زامان اۆچون ساخلاییر و الکتریک کسیلمه‌سی‌ایله اۆچونده‌کی‌لر سیلینیر اما هارد دیسک دائیم ساخلایان بیر پارچادیر، یا اصلی هارد دیسک‌دن داها سۆرعتلی چالیشیر.

گیریش-چیخیش (Input-Output): اینسانا بیلگی‌سایارلا ایشلمک ایمکانی وئرن جیهازلارا دئییلیر، بیلگی‌سایارین ائشیکدن وئری وئرن جیهازلارا دا گیریش-چیخش دمک اولار اؤرنک اۆچون چئشیتلی سنسورلار.

## بیرده باخ
* بیلیشیم

## قایناق

بؤلمه:تکنولوژی
بؤلمه:بیلگی‌سایار‎‏
بؤلمه:Computers
بؤلمه:Consumer electronics
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
بؤلمه:Articles with example code
حافیظه

هر نه کی اوستونده یازیب (ساخلییب) و پوزماق (سیلمک) اولا بیله اونا حافیظه دئییلر. بئله لیکله حتی بیر کاغیذ دا حافیظه حساب اولونور.

**حافیظه** بو موردلره ده ایشاره ائده بیلر؛

*حافیظه (جانلیلار)
*حافیظه (بیلگی‌سایار)
قازان بَی

**قازان بَی** (**قازان بک**، **قازان خان**، **اۇلاش اوْغلو سالور قازان**)  اۇروزون آتاسی، قاراگونه‌نین قارداشی. دده قورقود کیتابی‌نین ایکی، اۆچ، دوْققوز، اوْن بیر بوْيلاریندا ایشتیراک ائدیر. بایاندور خانین قیزی بورلا خاتون قازان بَی-ین خانیمیدیر.

## قازان بَی دده قورقود کیتابیندا
سالور قازانین ائوی‌نین یغمالانماسی دده قورقود کیتابی‌نین ایکینجی بویو اولاراق سالورقازانین آدی ایله باغلیدیر. بۇ بویدا قازان بَی بئله گؤستریلیر:

قازان بَی ایکینجی بوْیدا اوْوا چیخان زامان گۆرجیستان شاهی شوکلی ملیک ائوین-یۇردون تالان ائدیر. قازان بَی یۇخو گؤره‌رک ائوینه دؤنوب ماجرانی بیلیب کافیرلر گئدن یوْلو سوْروشا-سوْروشا گئدیر. سۇدان سوْروشوب کئچندن سوْنرا قۇردا راست گلیر:

## قایناقلار

بؤلمه:دده قورقود کیتابی
بؤلمه:دده قورقود کیتابی‌نین شخصیتلری
السا فیروزآذر

**السا فیروزآذر ** 1362 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
امین حیایی

**امین حیایی ** 1349 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:Iranian male actors
بؤلمه:Crystal Simorgh recipients
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۱۹۷۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
سحر دولتشاهی

**سحر دولتشاهی ** 1358 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:Iranian female models
بؤلمه:Soore University alumni
بؤلمه:Iranian actresses
بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تهرانلیلار
بؤلمه:Crystal Simorgh for Best Supporting Actress winners
شبنم قلی‌خانی

**شبنم قلی خانی ** 1356 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## اوْینادیغی فیلم‌لر

## قایناقلار
دانلود سریال نارگیل  با بازی شبنم قلی خانی

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بهنوش طباطبایی

**بهنوش طباطبایی ** 1360 ایلینده آنادان اولان ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اویونجوسودور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سینماچیلار
بؤلمه:۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:Iranian stage actresses
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:People from Isfahan
بؤلمه:Iranian television actresses
بؤلمه:Iranian film actresses