open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بوکت

**بوکت** کندی عجبشئر بولگه‌سینین، قلعه‌چای بولومو و دوغودیزجرودقصبه سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 699 نفر اهالی سی و 167 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی

بؤلمه:عجبشئر بولگه‌سی‌نین کندلری
بولینگ

**بولینگ** بیرجور اویوندی کی اوندا اویونچی بویلینگ توپون بیر صاف یرده آتیر کی او بویلینگ میله لرین یخیب و او امتیاز آلسین.بویلینگ توپی نئچه جوره وصاف توپدی کی اونون آغیرلیقی 6 دان 16 پونداجان(هر پوند452گیرم) اولار کی اونی صاف بیر میدانا آتاللار و او میله لری یخیب وهر کیم چوخ امتیاز آلسا اویونی آپارار.بویلینگ دونیادا بویلینگ امتیازلارین اتوماتیک مونیتورلار وبیلگی سایارلار وئریب وامتیازلار اتوماتیک سایلار و اونا گوره هئچ کیمین بو اویوندا امتیازی گتمئز بویلینگ توپوندا نئچه باجا وار کی اوباجالاردان یاپیشیب وتوپی بوروب آتاللار.بویلینگ اویونی ایکی حالت اولار کی بیری استریک دی کی هر میله بیرامتیاز دی آمّا ایه بوتون میله لر بیر توپدا یخیلسا اوبیری ایکی توپون امتیازلاری ایکی برابر سایلار واسپیر حالتده ایه ایکی توپدا میله لر هامی سی یخیلسا آخیر توپون امتیازی ایکی برابر حساب اولار.
## تاریخده
بو اویونا اوخشار اویون بیزیم اؤلکه ده تاریخده واریدی و اونا مازی آتماق دیلیب البته مازی آتماق یا اشیق اویناماق بو اویندان آیریدی آمّا بو اوینون چوخلی آشیق اتماق ومازی آتماقا شباهتی وار اونا گوره تورکلر ایچره بعضی اؤلکه لرده اونا فرنگی مازی دیلیب .میصر تاریخینده اورپالایرین ادعاسینا گوره 3000 یا 5000 ایل قاباخ بو اویون واریدی و روم امپراطوریسینده بو اویون واریدی و هردوتون یازدیقینا گوره بویل (bowll) اویونی تاریخده واریدی آمّا بو اویون ایندیکی بویلینگ اویونونا اوخشاریدی. بیرینجی استاندار میله لر نیویورک سیتی ده 1895اینجی ایلده سپتامبرین 9 ی  ایشلندی و بو تاریخدن بوطرفه بو اویون یئنی اولدی ونئچه ایللر سونرا بو اویون ایندیکی شکیلده ایشلندی و اوندا اوتوماتیک بیلگی سایار ایشلندی و یاخچیلاندی 
ایندی 95 میلیون نفر دۆنیادا بو اوینی تجروبه ائدیبلر و ایندی ویدیوئی وبیلگی سایار اوینلاریندا بویلینگ اوینویان چوخدی

## قایناقلار

بؤلمه:اویونلار
بوقاتی

**بوقاتی** ان کؤهنه و ان مشهور ایتالیلی اوتوموبیل ایستحصالچی‌لاریندان بیری دیر. چوخ گوجلو ایدمان اوتوموبیللرییله تانینار. بوقاتی وئیرون (Veyron) مودلی ، 407&nbsp;km/s سورعته ، 1001 آت گوجونه (1250&nbsp;nm tork) ، 1 میلیون یورولوق قیمتی ایله سریالی بوراخیلیشدا بیر مودلی دیر. دونیادا تانینان ان باهالی اوتوموبیل "بوگاتتی رویاله تیپ 1" – دیر. ژاپوندا تام 15 میلیون $ ساتیلمیشدیر. 1931- جی ایلده ایستحصال ائدیلمیشدی. ان بؤیوک خوصوصیتی یالنیز 6 عدد ایستحصال ائدیلمیشدی.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری
بویابات

﻿

** بویابات**تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۲۵٬۵۰۳نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بویداش (اورمو)

**بویداش** کندی اورمو بولگه‌سینین، انزل بولومو و قوزئی انزل قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 349 نفر اهالی سی و 107 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بویدوز

**بویدوز کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین خودافرین بولگه‌سی نین منجوان بولومو نده اوْلان باتی منجوان قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۴۷نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:باتی منجوان
بوکان

**بوکان** ایرانین غربی آذربایجان اوستانیندا یئرلشن بیر شهردیر. بو شهر اوستانین جنوبوندا یئرلشیب و بوکان بؤلگه‌سینین مرکزیدیر. ۱۳۹۵-نجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا، بو شهر ۱۹۳٬۵۰۱ نفر اهالیسی اولاراق اورمیه و خوی شهرلریندن سونرا غربی آذربایجان اوستانی‌نین اوچونجو بؤیوک شهری ساییلیرمیش.

## آد
## تاریخ
## خالق
### نوفوس
۱۳۸۵-نجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا، بو شهر ۱۷۱٬۷۷۳ نفر اهالیسی وارایمیش.
۱۳۹۵–جی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بوکان شهری‌نین اهالیسی ۱۹۳٬۵۰۱ نفر ایدی، اونلاردان ۹۷٬۶۵۹ نفری کیشی و ۹۵٬۸۴۲ نفری قادین ایدی و بو رقم ۵۶٬۹۴۴ عائیله شکلینده ایدی. بی‌کندی غربی آذربایجان اوستانیندا اورمیه و خوی شهرلریندن سوْنرا اۆچونجو ان چوخ اهالیسی اولان شهردیر، هابئله ایراندا کیرمانشاه و سنندج شهرلریندن سوْنرا ایرانین کورد نوفوسلو بؤلگه‌لرینده اۆچونجو ان چوخ اهالیسی اولان شهردیر.

### اتنیک، دیل و مذهب
بوکانین اهالیسی اکثراً کورد دورلر و چوخونلوغو سورانی کوردجه‌سینه دانیشیرلار و سونی شافعی مذهبینه اینانجلاری واردیر. کوردلردن سوْنرا تورکلرده آزینلیق اولاراق بو شهرده یاشاییرلار و تورکجه'یه دانیشیرلار و شیعه مذهبینه اینانجلاری واردیر.
بوکان شهری‌نین اهالیسی، چوخونلوغو موسلمان سوننو شافعی دیرلر، آنجاق آزینلیق اولاراق، شیعه موسلمانلاری، مسیحیلر و یهودیلر ده بو شهرده یاشاییرلار.
تخمینی آمارلار اساسیندا شهر اهالیسین ۹۰٪ کوردلر تشکیل ائدیبلر و اهالی‌نین ۸٪ی تورکلردن عیبارت‌دیرلر، هابئله اهالی‌نین ۲٪ی ده دیگر اتنیکلردن‌دیرلر.

## کؤچ دالغاسی
۱۳۶۵دن ۱۳۷۵دک ۲۸٬۹۱۶ نفر بوکان شهرینه کؤچوبلر. بونلاردان یوزه ۷۶/۳۱ -ی اوبیری اوستانلاردان گلیبلر و یوزه ۱۸/۲۴ -ی اوستانین اوبیری بؤلگه‌لریندن و یوزه ۱۹/۴۲ -ی بوکان بؤلگه‌سی‌نین یاخین شهر و کندلریندن (بؤلگه‌سی‌نین ایچیندن) بوکان شهرینه کؤچوبلر.

## گؤرمه‌لی و تاریخی یئرلر
* جامع مسجیدی (بوکان)
* بوکان سرداری‌نین مقبره‌سی

## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:بوکان بؤلگه‌سی
بویوک روشت

بویوک روشت کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین بوناب بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان قوزئی بناجوی قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 2616نفر اهالیسی وارایمیش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:بوناب بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قوزئی بناجوی قصبه سی
بؤیوک هون ایمپیراتورلوغو

**بؤیوک هون خانلیغی** اسکی‌رک تانیلمیش تورک خانلیغی دیر . بۇ خانلیغین قوروجوسو تومه‌ن خان ، اوچ یوز ایل میلاددان اؤنجه بۇ خانلیغی بیرلشتیریب ، قوروبدور . هون خانلیغینین ئه‌ن بؤیوک خاقانی مئته تانری قوت ( باغاتور خان ) دیر . چینلیلر بؤیوک چین دووارینی بۇ خانلیغی قارشیلاماق اۆچون یاپیپلار .

## هونلارین کؤکی
هونلارین کؤکون تانیماق اۆچون ، هونلارین دیلین تانیمالیییق . بیلگه‌لرین بیلگیسی هونلارین دیلینه گؤره چوخ آزدیر ، آمّا آز اولسادا گؤره‌ر دیر . هونلارین دیلیندن چینلی یازیچیلارین کیتابلاریندا چوخ آز سؤز قالیپدیر :
:#تانگری
:#قوت
:#قیلیچ
بو سؤزلر هامیسی گونوموزون تورکجه‌سینده ایشله‌نیرلر .

## هونلار [[آریایی]]لار تاریخینده
بو بؤلومده ده‌یه‌رلی کیتابلارین بیری ایاتکار زریران آدلی کیتاب دیر .بو کیتابدا ایرانین اسکی آدی خون یئرث گه‌لیبدیر کیم "هون یئری" معنیسینده دیر . بۇ گؤستریر کیم ایرانین گئچمیش اوتورانلاری هونلار ایدیلار و شاهنامهده گه‌له‌ن تورانلیلار دا ائله بۇ هونلار دیرلار .

## هونلار ایچینده یازی سیستئمی
نوین اولا قورقانلاری و سئلئنگا چایینین یاخینلیقلاریندا تاپیلان داش یازیلاری هونلارین اؤزله‌رینه اولان یازی سیستئمین گؤستریر آمّا بۇ یازی سیستئمیندن یالنیز 20 حرف بۇ گونه یئتیشیپدیر . بۇ یازیلار اورخون تورک یازیلارینا چوخ یاخین یازی دیرلار .

## قایناق‌لار

## گؤرونتولر


File:XiongnuMap.png

File:Hsiung-nu-Empire.png

File:Asia 200bc.jpg

File:Mounted archer, China, Han dynasty, c. 50 BC - 50 AD, glazed earthenware - Royal Ontario Museum - DSC04035.JPG

File:Han Civilisation.png

File:Asia 001ad.jpg

File:Bronze seal of a Xiongnu chief.jpg

File:Asia 200ad.jpg

File:East-Hem 300ad.jpg

File:BronzeManOrdos3-1stCenturyBCE.JPG

File:Reproduction Hunnu bow - National Museum of Mongolian History.jpg

File:Gold monster.jpg

Image:Fig6Ishjamts p166R1.gif

Image:Fig5Ishjamts p166R2.gif



بؤلمه:تورک تاریخی
بویوک چیلله

بؤیوک چیلله ** - [[آذربایجان]] میلّی تقویمینده قیش آیی‌نین ایلک 40 گون.

ایلین "یاغی" فصلی ساییلان قیش فصلی ایبتیدای تصووور و اعتیقادلاردان باشلانغیج گؤتورمک‌له ایندی‌نین اؤزونده ده اوچ خوصوصی چیلله‌یه بؤلونور. بیرینجی **بویوک چیلله** قیش‌ین باشلانغیج گونون‌دن، یعنی دئکابرین ایگیرمی ایکی‌سین‌دن (چیلله آیی‌نین 1-ندن) فئوریهین اوولیندک (دوندوران آی / بهمنین 10-و) اولان قیرخ گونلوک واخت‌دیر. بؤیوک چیلله‌نین یاری‌سی قدر - ایگیرمی گون اولان و ائل آراسیندا "قیش‌ین اوغلان چاغی" دا آدلانان [[کیچیک چیلله]]نین عومرو فئوریهین ایگیرمی ایکی‌سینه قدردیر. فئوریهین ایگیرمی ایکی‌سین‌دن (بایرام آیی /ایسفندین 1-سی)، ایلین اوزون-قیسالیغین‌دان آسی‌لی-اولاراق، مارسین ایگیرمی، ایگیرمی بیر، ایگیرمی ایکی‌سینه (آغلار گولر آیی/فروردینین 1-ی) قدر اولان و **بوز آی''' آدی ایله تانینان مۆدت  ایسه هر بیری یئددی گون‌دن عبارت دؤرد بالاجا چیلله‌یه، باشقا سؤزله، چیلله‌بئچه‌یه بؤلونور. 
## قایناق‌لار


## بیرده باخ
*چیلله گئجه‌سی
*کیچیک چیلله

بؤلمه:آذربایجان تقویمی
بيت محارب(اهواز)

**بیت محارب** (فارسجا: بیت محارب), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، باوئ بؤلومو  و  ویس قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.

## جوْغرافیایی موْقع
بیت محارب کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.

## نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 1215 نفر اهالیسی و 172 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 646 نفری کیشی و 569 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 740 نفری ساوادلی و 292 نفری ساوادسیزدیرلار.

## دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی  فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.

## ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد  و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
**اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران* (*[http://www.gitashenasi.com/ProductShow-en.aspx Gitashenasi Province Atlas of Iran] *)

## قایناقلار

بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بویوک حاسین (ماکی)

**بویوک حاسین (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 219 نفر اهالی سی و 49 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
بيوض(اهواز)

**بیوض(اهواز)** کندی اهواز  بولگه‌سینین، اهواز  بولگه‌سی نین مرکزئ بولومو و اسماعیلیه قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 81 نفر اهالی سی و 14 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اهواز بولگه‌سی‌نین کندلری
*اهواز بولگه‌سی
*اهواز بولگه سینین گورملی یئرلری 
## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:اهواز بولگه‌سی
بيچيملی – ئوتمه

**بیچیملی – ئوتمه** (موزون سجع)-ایکی کلیمه کی هیجالارین سایی و نؤوعو بیرگه ولور،آنجاق «روی» حرفینده آیری اوْلا،دئییلیر.«اوچـماق» ایلـه «اوْلسون» کلیمـه لـری کیمـی، کی هرایکی کلیمه ایکی هجالی،هجالارین نووعو هر ایکی سینده ترتیب ایله «باغلی هجا» و «بویوک هجا» دیرلار.اما «روی» حرفلری فرقلیدیر.
**آغ ساققاللی بابان یئری اوچماق اولسون*  - (دده قورقود)

هابئله «آسیب» ایله «آزار» کلیمه لری کی هر ایکی سی ده،ایکی هجالی و هجالارینین نووعو ترتیب ایلـه «قیساهجا» و «بویوک هجا» دیر اما «روی» حرفی بیربیرینـدن فرقلـه نیرلر:
**الین،دیلین،گؤزون هرکیمسه ساخلار.........یقیـن دیرگـؤرمز اوْل آسیب و آزار*  - (فــدائی)
                                                        

ائلـه اوجوردا «یاس» ایله «یاش» آراسیندا موزون سجع واردیر، چونکو هرایکی کلیمه تک هجـالی دیر و هر ایکـی هجا نووعودا«بویوک هجا» دیر.اما«روی» حرفلری بیر بیریندن فرقلنیرلر.

**یادیمدادیر

وفاسیز کپه نه گین اوچوشون

بیر سوْن باهار آخشامی 

یاسلی یاشلی گؤزلرله

تعقیب ائده ن چیچکلری*  - (حمید نطقی)

## کلیمه آراسیندا،سجع لرین توپلانیشی
*موازی سجع(آربا-ئوتمه)= اؤلچودش +روی بیرگه
*موزون سجع(بیچیملی-ئوتمه)= اؤلچو دش + روی باشقا
*مطرف سجع(یانلی-ئوتمه)= اؤلچو باشقا + روی بیرگه

خاطیرلاماق لازیمدیرکی، شعریده موزون سجع ایله، قافیه قورولماز اما موازی سجع هابئله مطرف سجع لرایله،قافیه قورماق اوْلور،چونکو بونلاردا«روی»بیرگه دورور،بوقافیه شرط لریندن حساب اوْلونور.

## جومله لر آرا

جومله لرآرا سجع لر قارشیلادیقجا،ایکی جومله نی هماهنگ لشدیریر.جومله نی هماهنگ لشدیرن سجعلرین ان  اهمیت لی سی بونلاردان عبارتدیر:
*تَرصیع :سارما
*موازنه و مماثله: اوزلاشما
*اعنات الازدواج: قارشیلیق

## قایناق‌لار
بيگم قلعه

## بیگم قلعه
(تورکجه: بییم قالا) سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشی، بیگم قلعه (تورکجه: بییم قالا) ماحالینین مرکزی دیر.

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 14830( 2977عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بچه جیک (اورمو)

**بچه جیک** کندی اورمو بولگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و قوزئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 569 نفر اهالی سی و 125 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بکرآباد

**بکرآباد کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین ورزیقان بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان بکرآباد قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  605نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سینین کندلری
بؤلمه:بکرآباد قصبه سی
بکرآباد قصبه‌سی

**بکرآباد قصبه‌سی  [[ورزیقان بؤلگه‌سی|ورزیقان بولگه‌سی]] نین [[ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو|مرکزی بولومی]] نده** یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو قصبه نین 3000نفر اهالی سی وارایمیش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سینین کندلری
بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سی نین قصبه لری
بکیشلوچای قصبه‌سی

**بکیشلو چای قصبه‌سی** اورمو بؤلگه‌سی و مرکزی بؤلومو نده یئرلشیب. ۱۳۸۵اینجینۆفوس  سایی‌سی اساسیندا ۲۲٬۶۷۲ نفر اهالی‌سی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:اورمیه بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:بکیشلو چای قصبه‌سی
بککی ائلی

**  بککی ائلی-** ایرانین فارس اوستانینده شیرازشهرینین کوهمره سورخی منطقه سینین مروک داغیندا یاشایان بیر فارس ائلدیر. بککی لر فارس دیلینده دانیشیرلار و شیعهدیرلر.
## اویماقلار
*رییسی

## قایناق‌لار

*فارسجا ویکیپئدییا
*عبدالله شهبازی، *مقدمه‌ای بر شناخت ایلات و عشایر*. 
* عبدالله شهبازی، *ایل ناشناخته: پژوهشی در کوه نشینان سرخی فارس*.
* حسن حسینی فسایی، * فارسنامه ناصری*.

بؤلمه:ائللر
بی اره

**بی اره کندی** اردبیل اوستانی ندا یئرلشن گئرمی (موغان) بولگه سی نین کندلریندن بیری دیر. بی اره کندی 1385 اینجی ایلین نفوس سایی سیندا 8 عاییله و 44 نفر جاماعاتی وارایمیش.
## اتک یازی


بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بی‌ام‌پی فایل فورمتی

**بی ام پی** ( بیت مپ ) شکیل فورماتی (bmp.) – ویندوز سیستمی نین اساس فورماتی حساب اولونور. بی ام پی  فایلی میکروسافت افیس پاکتی نین ایسته نی لن پروقرامی باشا دؤشور. بو فورماتدان "ایشچی ماسایا" شکیل لرین قویولماسیندا دا ایستیفاده ائدیلیر. بی ام پی فایلین اؤلچوسو چوخ بؤیؤک الور.
## قایناق‌لار
بیات

**بیات** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين سراسکند بولگه‌سی  نين مرکزی بولومی نده اولان قارانقی قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   185نفر اهاليسي وارايميش.

## قایناق‌لار
بیات لر (زنگان)

**بیات لر (زنگان)** کندی زنگان بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و یوخاری‌زنگان‌رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 13 نفر اهالی سی و 3 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*زنگان اوستانی نین كندلری
* زنگان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
زنگان اوستانینین پورتالی 
## قایناق‌لار
بیانلوچه

**بیانلوچه** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان دوغو سراجلوی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۳۹۹نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو سراجلوی قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
بیانچلی عجم (شوط)

**بیانچلی عجم** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و یولاگلدی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 644 نفر اهالی سی و 148 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بیت میش

**بیت‌میش**  بیر آغاجدی کی اونا بیت میش دییلر چون بیر پیداغین کسیب یره تاخسان اوزی ریشه سالیب و بیترو بیر آغاج اولار.

## بیت میش آغاجی
علمی آدی :salix aegyptiaca دوْققوز متره جان اوجالیقی اولا بولر

بو آغاج فروردین ویا اردیبهشت ایندا گول آچیب ومیوه وئرر گوللری پامبیخ کیمی و یوموشاق وتوم اولار گوللرین دیب واوندان عرق چکیب و اونون عراغی چوخ دادلی اولار   و چوخ فایدالی داوادی بیت میش ایستلیق دی قلب دوینمه سی گتیرر اونا گوره فشاراولان آداملار گرک اوندان آز ایچسین لر بو عراقی سویوخلوق ائدن آداما وئرللر و بیت میش عراقی سوموکلرین آغریسینا وروماتسم نوخوشلارینا داوادی بو اعصابی ضعیف آداملارادا یاخشی اولار .
## بیت میشی اکماق
بو آغاج ائله آدیندان بللی دی کی چوخ راحت توتار و ایه بیر پیتاغین کسیب ویره تاخیب اونا سووئرسن کوکلنیب و اوزی بیر آغاج اولار اکینچیلر اونون شاخه لرین ارماقینان ویره قورلاماقینان اونی آغاج ائدللر و بوآغاجین میوه لریندن عراق چکللر

## مجنون بیتمیش
بیدمجنون یا تورکی دیلده مجنون بیتگی بیر اغاجدی کی یل ویراندا پیتاخلاری تل کیمی تولانار و پیتاخلاری چوخ نازیک و آسلانان دی و بوپیتاخلار یل قاباغیندا تل و اوزون توک کیمین تولانیب و هر طرفه گئدللر اونا گوره اونا عاشیق بیتگی یا مجنون آدوئریبلر

بؤلمه:آغاج
بیت

**بیت**، بیلگی‌سایار دار و ائلکترونیک سیستم‌لرینده، دیجیتال رقم‌لری گؤسترمک و ساخلاماق اۆچون بیر بللک‌ پارچاسی‌دیر.دیجیتال سیستم‌لرده سایؽ‌لاری گؤسترمک اۆچون ایکی‌لیک سیستمی ایشلنیر.بو سیستم‌ده سایؽ‌لار **۰**لار و **۱**لر ایله گؤستریلیر . هر رقمی (هر ۰ یا هر ۱) بیر بیت آدلانیر. یانی ایکی‌لی سیستمی بیلگی‌سایار و ائلئکترونیک سیستمینده قوللانیرکن هر رقم (۰ یا ۱) بیر بیت آدلانیر.

هر بایت ۸ بیت‌دن تشکیل اولور. چوخلو بیلگی‌سایار سیستم‌لرینده ۸ بیت بیر بایت‌دیر. بیر بایتین یاریسی (دؤرد بیت) نیبل آدلانیر..

۱ بیت = ۱ درجه (۰ و یا ۱ )

۱ بایت = ۸ بیت

## قایناق‌لار

بؤلمه:بیلگی‌سایار
بؤلمه:بیلگی‌سایار بیریملری
بیجرلی

**بیجرلی کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی نین ترکمانچای بولومو نده اوْلان باتی بروان قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۷۰نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
بیجار بازاری

**بیجار بازاری**، بیجار شهرینده یئرلشن تاریخی بیر بازار. بوُ بازار شهرین مرکزی بؤلومونده، توحید، فاضل و اردلان خیابانلاری‌نین آراسیندا یئرلشیب‌دیر. بیجار بازاری صفویه واقتیندان قالیر. زندیه زامانی کریم‌خان زند حمله‌سینده و قاجار زامانی بیرینجی دۆنیا موحاریبه‌سینده روسیه حمله‌سینده بازارا چوْخلو ضرر دَییر کی مرمّت اوْلونور. ایرانین فرهنگی میراث سازمانی، بوُ اثری ۱۳۷۸-جی ایلده ۲۵۹۱ نۆمره‌سینده ایرانین میلّی اثرلری‌نین لیستینده یازدیریب‌دیر.
## تیکینتی
بیجار بازاری اۆچ یئره بؤلونور؛ بازارین اسکی بؤلومو یوُخاری بؤلوم اوْلاراق صفویه زامانیندان قالیر و ۱۶ دوُکانا شامیل اوْلور. بازارین اوْرتا و آشاغی بؤلومو قاجار زامانیندان قالاراق، بیرینجی دۆنیا موحاریبه‌سینده اوْدلانیر. ۱۳۳۳ و ۱۳۳۴ده بازاین ییخیق سقفی گؤتورلنیب ایندیکی سقف یئرینه تیکیلیر. ایندیلیکده امیرنظام بازاری کی بیجار بازاری‌نین اهمیت‌لی بؤلوم‌لریندن ایمیش، دار کوچه‌لری اوْلاراق سقفی یوْخدور.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانین ثبتی بینالاری
بیدلو

**بیدلو** کندی شرقی آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان قیشلاق قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۳۲نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بیر قوجاق سئوگی

**بیرقوجاق سئوگی ـ** آذربایجان قارداغ شاعیرلری تذکره‌سی، حسین دوستی اثرلری دیر کی تک درخت یاییم‌ائوی طرفیندن 263 صفحه ده یاییلیب. بۇ اثرده 50 قاراداغلی شاعیر تانیتدیریلیب.
## بیر قوجاق سئوگی‌ده گلن شاعیرلر
عاشیق قربانی، ساری عاشیق، نباتی، عاشیق علی کلیبری، قاصر اهری، سرشار، نریمان، قاراداغی، عندلیب قره جه داغی، هیجری، سالک، عاشیق حسین جاوان، صراف، بارز، هریسی، عاشیق عزیز شهنازی، خوش خبر، خاور، ممدلی، ستار، دوزگون، رشادتی، ابوالفتح، محرم قاراداغی، عاشیق غفار ابراهیمی، ذوالفقار، رحیم، داوران، آغیارلی، آیاز ائل اوغلو، هریزلی، اهری، ائل اوغلو، سئودا، انباز، انصار قاراداغی، سئل اوغلو، عندلیب اهری، اقبالی، جلال، خسروخان، سلطانی، فرزانه، لوائی، جوادپور، گولمه ز، اسلامی، یورغون، آراز، عزیزپور و تورک قیزی

## دیشاری کئچید

یوخا

## قایناق‌لار
بیرجند

**بیرجند** جنوبی خوراسان اوستانی‌ بیرجند بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲۰۳٬۶۳۶ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:بیرجند بؤلگه‌سی
بؤلمه:جنوبی خوراسان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری
بیرق (تبریز)

**بیرق** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین تبریز بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان میدان‌چای قصبه سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۳٬۷۰۳ نفر اهالیسی وارایمیش.  <

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:میدان‌چای قصبه‌سی
بیرلان (اورمو)

**بیرلان** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و بکشلو قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 148 نفر اهالی سی و 35 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بیره‌جیک

﻿

**بیره جیک**تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۴۵٬۷۳۶نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بیجند

**بیجند** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ساراب بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان حومه قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۶۷۴نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:حومه قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سینین کندلری
بیزیم عصر قزئتی

***بیزیم عصر** – ایجتیماعی ، سیاسی قزئت.
*بیزیم عصر قزئتی 1999 – جو ایل مای آیینین 5 – ده یارادیلیب.
*تاسیس چی: مدیا هلدینق شیرکتی.
*باش رداکتور:
## اینترنت عنوانی
بیزیم عصر - www.bizimasr.media-az.com 
## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان قزئتلری
بیزیم یول قزئتی

بیزیم یول – گونده لیک ایجتیماعی – سیاسی قزئت.
بیزیم یول قزئتی 2000 – جی ایلده یارادیلیب.
تاسیس چی و باش رداکتور : بهاالدین حظی یف.
بیرینجی معاوین:ائلچین رستم لی.
## اینترنت عنوانی
یول قزئتی - www.bizimyol.az
## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان قزئتلری
بیزین (ایجرود)

**بیزین (ایجرود)** کندی ایجرود بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گولابر قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۱۰ نفر اهالی سی و ۳ عائیله سی وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* زنگان اوستانی نین كندلری
* زنگان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
زنگان اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:ايجرود بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری
بیشک

**بیشک** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ورزیقان بولگه‌سی  نین خاروانا بولومو نده اولان جوشین قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  83نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناقلار

بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سینین کندلری
بؤلمه:جوشین قصبه سی
بیشکک

**بیشکک** قیرغیزېستان اؤلکه‌سی‌نین باش‌کندی‌دیر.

## باجې شهرلر
*  آلماتا - قازاقیستان
*  آستانا - قازاقیستان
*  کلرادو اسپرینگز, کلرادو - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
*  مریدان, کنتیکت - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
*  آنکارا - تورکیه
*  ایزمیر - تورکیه
*  اورومچی - چین
*  مینسک - بلاروس
*  قزوین - ایران

## قایناقلار

بؤلمه:آسیا
بؤلمه:آسیا پایتختلری
بؤلمه:قیرقیزیستان
بؤلمه:آسیا باشکندلری
بؤلمه:قیرغیزیستان شهرلری
بیضا

**بیضا**  فارس اوستانی‌ بیضا بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۷۲۵۲ نفر جمعیتی واردیر. 

## قایناقلار

بؤلمه:بیضا بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین شهرلری
بیضای اردبیلی

بیضای اردبیلی ۱۲۶۸هـ/۱۲۶۶گونش ایلی، اردبیلین سلیمانشاه محله‌سی‌نین، اسماعیل بیگ کوچه‌سینده آنادان اوْلدو.
بیضای اردبیلی‌نین ائوی بیضا حیه‌طی آدیلا تانینیر. اردبیلین راستابازاریندا توکانی وار ایدی.

## شعرلریندن اؤرنک
سنه ای مدعی گر عشق حسیندی پیشه

قورخما محشرده اماندی ائیله مه اندیشه

دوت حسین دامنینی خاتمه وئر تشویشه

عاشقون بیلله م قبرده کچر آسان گجه سی

## قایناق‌لار

شرشربلاق وبلاقیندان
بیرینجی شاه عباس صفوی

**بیرینجی شاه عباس** یوْخسا **بؤیوک شاه عباس** (دوْغوم ۹۷۸ ه‍. ق. - اؤلوم ۱۰۳۸ ه‍. ق. / ۱۵۷۱ - ۱۶۲۹م) صفویلرین ۵-جی شاهی ایدی.

## گؤرونتولر


File:Shah Abbas I and Vali Muhammad Khan.jpg

File:Shah Abbas I engraving by Dominicus Custos - Antwerp artist printer and engraver.jpg

File:Sir Robert Shirley by Anthony Van Dyck 1622 Rome.jpg

File:Shah Abbas Horse.jpg

File:RecaptureOfTabrizByShahAbbas1.jpg

File:თეიმურაზ I.png

File:როსტომ ხანი.gif

File:Fortress of Hormuz.jpg

File:Shah Abbas Statue.jpg

File:Baptistère kelisa-e-vank esfahan.jpg

File:Rolka Mechti Kuli Beg.jpg

File:Embassy to Europe.jpg

File:Abbas I as a new Caesar being honoured by the trumpets of fame and the Persian embassy in Allegorie de l Occasion by Frans II Francken 1628.jpg

File:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg

File:Shah Abbas the Great tomb.JPG



## قایناقلار

## اتک‌یازی

بؤلمه:آذربایجان حؤکمدارلاریٛ
بؤلمه:آذربایجانلیٛ دؤولت خادیملری
بؤلمه:تورک شاهلار
بؤلمه:تۆرک حؤکمدارلار
بؤلمه:صفویه شاهلاری
بؤلمه:بهشهرده وفات ائدنلر
بیله‌جیک

﻿

**بیله‌جیک** تورکیه جۆمهوریتی‌نین بیر بؤیوک شهریدیر. بو شهرین ۲۰۰۹-جۇ ایلده ۴۶٬۴۰۳ نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بیله ده

** بیله ده ** کندی خالخال بولگه سینین، خوروش روستم بولومو و قوزئی خوروش روستم قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین اهالي سي 5 نفردن آزدیر. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
بیله‌سوار

**بیله‌سوار** شهری بیله‌سووار بولگه‌سینین مركزی‌دیر. ۲۰۱۶ اینجی ایلی‌نین نوفوس ساییسی اساسین‌دا بو شهرين ۱۶٬۱۸۸ نفر جمعيتي وارايميش. 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:آذربایجان-ایران سرحد قاپیسی
بیله‌سووار بؤلگه‌سی

**بیله‌سووار بؤلگه‌سی** یادا **بیله سووار شهریستانی** اردبیل اوستانینین بؤلگه‌لریندن بیری دیر. بو بؤلگه ۱۳۸۵ اینجی نوفوس ساییسی اساسیندا ۵۵٬۰۲۶ نفر اهالی وارایمیش. بیله سووار شهری بو بؤلگه‌نین مرکزی دیر.  

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر


بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بیلوردی

**بیلوئردی کندی** شرقی آذربایجان اوستانی نین هریس بولگه‌سی  نین خواجه بولومی نده اولان باتی بدوستان قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  1147نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناق‌لار

بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:باتی بدوستان قصبه سی
اولوسلارآراسی ایش تشکیلاتی

**اۇلوسلارآراسی ایش تشکیلاتی** - امک موناسیبت‌لرینی تنظیم ائدن ب م ت-نین ایختیصاصلاشمیش قوروم‌لارین‌دان بیری.

اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی  بیرینجی دونیا محاربه‌سین‌دن سوْنرا 1919-جو ایلده کئچیریلن صولح کونفرانسینین یئکون سندینه اساساً یارادیلمیش‌دیر. 1946-جی ایلدن ب م ت-نین ایلک ایختیصاصلاشمیش تاسیساتدر.

اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی  سوسیال اقتصادی حقوق‌لاری مۆدافیعه ائدن نفوذلو اۇلوسلارآراسی تشکیلات‌دیر. اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این م ب ت-نین دیگر ایختیصاصلاشمیش تاسیسات‌لاردان اساس فرقی اوندا اوچ طرف‌لی تمسیلچیلیین اولماسی‌دیر. هم حؤکومت‌لرین، هم ایشچی‌لرین، هم ده ایشه گتورولن‌لرین نماینده‌لری بئینلخالق امک تشکیلاتی-این بوتون دیرئکتیو اورقان‌لاریندا تمسیل اولونموش‌دور. بئله‌لیکله، ایشچی‌لر اؤز نماینده‌لری واسطه‌سی ایله اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این کونوئنسیا و توصیه‌لری‌نین قبول ائدیلمه‌سینده ایشتیراک ائدیرلر.

اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این عالی اورقانی ایلده بیر دفعه چاغیریلان اۇلوسلارآراسی امک کونفرانسی‌دیر. کونفرانسلاراراسی دؤورده اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این سیاستینی حیاتا کئچیرن سئچکی‌لی اینظیباتی شورادیر. بت-این دایمی فعالیتینده اوْلان کاتیب‌لیی بئتنلخالق امک بوروسودور. اونون هم‌چی‌نین باشقا ایستوروکتورلاری، ساحه کومیته‌لری و قروپ‌لاری دا فعالیت گؤستریر.

اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این کونفرانسی امک سفئراسینا دایر اۇلوسلارآراسی نورماتیو سندلرین قبولو دا باغلی‌دیر. بۇ سندلر کونوئنسیالار و توصیه‌لر شکلینده اولور. بت کونفرانسی، هابئله ایشتیراک‌چی دؤولت‌لرین تقدیم ائتدیک‌لری معروضه‌لره اساساً اؤلکه‌لرین قوشولدوق‌لاری کونوئنسیالارا عمل ائتمه‌لرینه نظارت ائدیر. بئله‌لیکله سوسیال-اقتصادی حقوق‌لار اوزره ان نفوذلو اۇلوسلارآراسی تشکیلات اوْلان بت-این اساس وظیفه‌سی امک سفئراسیندا اۇلوسلارآراسی نورمالار حاضرلاماق و اونلارا ایشتیراک‌چی دؤولت‌لر طرفین‌دن عمل اولونماسینا نظارتی حیاتا کئچیرمک‌دیر. بت-این منزیل -قرارگاهی ژنوده‌دیر، ایسوئچره.

## قایناقلار

*اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی وب سیته‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*شکیللر
بیناب بیلیم‌یوردو

**بیناب بیلیم‌یوردو** شرقی آذربایجان اوستانی‌نین صنعت بیلیم‌یوردلاریندان بیری دیر کی اولجه تحصیل یئری آدیندا ایشله‌ییردی. سورالاردا 1386-جی ایله قدر، تبریز بیلیم‌یوردونون بیر فاکولته‌لرین‌دن ساییلیردی. 1388-جی ایلینده عالی تحصیل موجتمعی و 1390-جی ایلینده‌ده بیلیم‌یوردو اولدو.

## خاریجی کئچیدلر
*رسمی وئب سایت/''فارسجا'' 

## بیرده باخ
*تبریز بیلیم‌یوردو
*شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بیلیم‌یوردلاری

## قایناقلار

بؤلمه:تبریز بیلیم‌یوردلاری
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
بینق

**

**بینق''' کندی شرقی آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان اوچ‌هاچا قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۶ نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بینه(کند)

**بینه** کندی موغان بولگه سی نین، مرکزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
بینه کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 802 نفر اهالی سی وار. بۇ کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه سی نده دانیشیرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بینگؤل

﻿

**بینگول** تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۸۹٬۲۲۴نفر اهالیسی وارمیش. 

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بیچاق

**بؽچاق**: کارد، پیچاق، چاققی، کئسن، گزن (کئسگی). ایتی بیر آلات کسماق اۆچون یوخسا بؤلماق و تیکه ائدماق اۆچون. چوخلو پیچاقلار آیتی بیر فلزدن هابئله دئمیر پولاد ایستیل و پاخیر و… اولور. اسکی چاغلاردا اینسان پاخیر ایله چوخلو پیچاقلار قوشوب.

## آشپزخانا پیچاقی
چوخلو ایستیل و پاسلانماز و قالارلی فلز اولور. ایستیل پاسلانماز و دواملی بیر فلزدیر.

## میوه پیچاقی
کیچیک بیر فلز اولور و آزجا آیتی و کسندی. میوه قابیقین توتماق اۆچون ایشلئنیر چوخلو استیل اولور و ایندی پلاستیک ماده ایله قوشما پیچاقلار بازاردا گوروشور. میوه پیچاقی یونگول گوزل و قوناق اۆچون اونملی دوزلینیر.

## قصاب پیچاقی
چوخ آیتی و کسگین و اوجو بیز و دواملیدی قصاب نئچه جوره پیچاق ایشلئدیر.

## صنعتی پیچاق
هر ایش گورن اوز ایشلرینه گوره بیر پیچاق ایشلئدیر. باشماقچی. نجار. دمیرچی. اکینچی و…

## فرش پیچاقی
فرش پیچاقی اوجو ایری و بؤیلوق توتماق اۆچون و ایلمک سالماق اۆچون ایشلئنیر. ایلمک سالماق ایشلئرینده حرفه ای پیچاقلار قوشولوب.

## سؤزلوک
چاققی تورکجه موغول سؤزدور و چاققا سوزوندندی. چاققا یانی کسن و قوپالدان. کارد یانی کسن و قیرتان. کات (قیت) سؤزوندن. (کات:قیتماق)

## آیریجا باخ

* زنگان پیچاغی

## قایناق

بؤلمه:ایش آلاتی
بؤلمه:بیچاقلار
بؤلمه:سویوق سلاحلار
بیگا ، چاناق قالا

﻿
**بیگا، چاناق قالا**تورکیه جمهوریتی نین  بیر بؤیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ -نجی ایلده ۳۹٬۴۲۹نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بیگجه‌خاتون

**بیگجه‌خاتون** کندی شبستر بولگه‌سینین، شبستر بولگه‌سی نین مرکزی بولومو و سیس قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 707 نفر اهالی سی و 193عائیله سی وار. 

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*شبستر بولگه‌سی نین کندلری
*شبستر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
بیگم قالا قصبه‌سی

**بیگم قالا قصبه‌سی** (تورکجه: بییم قالا) سولدوز بؤلگه‌سی‌نین مرکزی سولدوز بخشی، بگیم قلعه (تورکجه: بییم قالا) ماحالینین مرکزی دیر.   

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 14830( 2977عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی
تؤمله ج

(اینگیلیسجه: sentence) بیرلیکده بیر دوشونجه نی یئتیرن، نئچه سؤزون توپلامینا تؤمله ج  دئییلیر. اورنک: سونا گلدی. ، یاشاییش گوزل دیر.، ائلشن یورغون دور.

تؤمله ج (تامامليق): يوکلمي تاملایان(کامیل ائدن) يا دا قوووتلنديرن سؤزلره تؤمله جه (تامامليق)  دئييلير.

بابک کيتابي جيردي. (نه‌یی جيردي؟ کيتابي - تامامليق)

تؤمله جه (تامامليق) نؤوعلري: دؤرده آيريلار:  دوز تؤمله جه- دولایی(بيلواسيته) تؤمله جه- ظرف تؤمله جه سی- ادات تؤمله جه سی

آ. دوز تؤمله جه (تامامليق): (اوبيئکت) موبتدانين ائتديگي حرکتدن دورغودان دوغرويا  تاثيرلنر:

کناردا اوشاق توپ اوينايير. (کيم اوينايير؟ اوشاق - موبتدا / نه اوينايير؟ توپ -  تامامليق)

ب. دولایی(بيلواسيته) تؤمله جه (تامامليق): (وبيئکت) يوکلمين آنلامسيني يئر/يئير، ايستيقامت، قالما، چيخما،  باخيميندان تاماملايان تامامليقلاردير

آنام ائوه گئدير. (هارا گئدير؟ ائوه - د. تامامليق)

ج. ظرف تؤمله جه سی (بؤتونله چی): يوکلمين آنلامسيني زامان، يئر/يئير، وضعيت باخيميندان  تاماملايان سؤزلردير.

آخشام اورادان کئچه رک ائوه گئتديم. (اورادان - ظرف بوتونله چي / ائوه - د.  تامامليق)

د. ادات تؤمله جه سی (بؤتونله چی):  " ايله، (-لئ)، اۆچون "  اداتلارييلا بيرلشه رک يوکله مي  تاماملايان سؤز اؤبکلريدير.

موبتدا ايله يوکلم آراسينداکي ادات تامامليقلاري  " نه، نه اۆچون، ايله، کيم، اۆچون "   سواللاري گتيريله رک اول/تاپيلار.

آتامي گؤرمک اۆچون ايش يئرينه گئتديم. (کيمي گؤرمک اۆچون؟ آتامي گؤرمک  اۆچون - ادات)
## قایناق‌لار

Qaynaq:  www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بؤلمه:دیلچیلیک
تئرزا ريما

اوچ ميصراعليق بندلرله قورولار. بند سايي بلیرسیزدیر (نامعلومدور). تک بير ميصراع ايله سوْنا چاتار. قافييه شئماسی (سخئمي) بئله دير: آبا بجب جدج دئد ائ.

ايلک اولاراق ایتالیا ادبياتيندا گؤروندو. دانته ايلاهی کومئدياسينی بۇ نظم شکلييله يازدی. ادبياتيميزدا تئرزا ريمانی توفيق فيکرت، شئهرايين آدلی تک شعرينده سيناميشدير. 1908دن سوْنرا چوخ ايستيفاده ائديلمه‌ميشدير. بۇ شکيلده يازيلميش قيسا شعرلرين سون ميصراعسی‌نين قوووتلی اولماسينا ديقت يئتيريلر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
تئرمه

**تئرمه**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۳۰٬۹۷۵نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
تئسبي

تئسبی (تسبع): بیر غزلین بئیتلری اؤنونو بئش میصراع علاوه  اولوناراق ائدیلن موسئببادیر. موسئببا موسامماتلاردان بیر نظم شکلیدیر. قافییه سخئمی بئله دیر: آاااا (اا) ببببب (با) ججججج (جا). تئسبی، تورک ادبیاتیندا چوخ آز گؤرولر. عزت موللانین فوضولی نین بیر بئیتینی، لئیلا خانیمین دا ایززت موللانین بیر بئیتینی تازمین یولویلا مئیدانا گتیردیگی تئسبیلر ده واردیر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
تئلميه

**تئلمیه** یادا **تلمیح**، دیوان ادبیاتی صنعتلریندن. سؤز اثناسیندا بیلینن بیر حادیثه یه، بیر آداما، حیکایه یه یا دا آتالار سؤزونه ایشاره ائتمکدیر. آما بو آدام یا دا شئی اوزون اوزاندییا دئییل بیر ایکی سؤزله ایضاح ائدیلر. نومونه:

ائی نامی سن اول ماه-لیقادان می گلیرسن

ائی هودهادی اوممید صبادانمی گلیرسن

نابی

(شاعیر بئیتینده سولئیمان-بئلقیس حیکایه سینی خاطیرلادیر.)

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
تهران بولگه‌سی

**تهران بؤلگه‌سی** تهران اوستانینین بؤلگه‌لریندن بیری‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی تهران شهری‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانی
تهران‌دا بویوک بریتانیا سفیرلیگینه هوجوم

**تهران‌دا بویوک بریتانیا سفیرلیگینه هوجوم**،ایرانداکی بریتانیا سفیرلیگیی اۆزره هوجوم ۲۰۱۱-جی ایلین نوْوامبر آیی‌نین ۲۹-دا تهراندا باش وئردی. بعضی بسیجی طلبه‌لر سفیرلیگین بیناسینا داخیل اوْلوب و بؤیوک بریتانیا بایراغین آشاغی چیخارمیش‌لار و سفیرلیگین بعضی سندلرین حیاطا آتمیش‌لار.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
*Coverage at the ''Guardian''

بؤلمه:۲۰۱۱-جی ایلده ایران
بؤلمه:۲۰۱۱-جی ایلده بؤیوک بریتانیا
تئیمورآباد (شوط)

**تئیمور آباد** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 302 نفر اهالی سی و 72 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
تئیمور کندی

**  تئیمور ** کندی موغان‌شهر شهریستانی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
تئیمور کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 92 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر شهریستانی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر شهریستانی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تئیمورآباد (هشترود)

**تئیمورآباد** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان نظرکهریزی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین (۰)نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:نظرکهریزی قصبه سی
تلوقو دیلی

**تئلوقو دیلی** بیر هیندوستان اوستانی اولان آندهرا پرادئشین رسمی دیلی اولان و اکثریتله بو بولگه ده دانیشیلان بیر دراوید دیل عاییله سینه منسوب دیلدیر.سانسکریت دیلینین بو دیل اوزه رینده بویوک تاثیری واردیر.یئرلی ایستیفاده چی اولمایان دانیشانلاری ایله بیرلیکده ان چوخ دانیشیلان دراوید دیلیدیر .

## قایناق‌لار

*http://en.wikipedia.org/wiki/Telugu_language
تئیمورلو قصبه‌سی

**تئیمورلو قصبه‌سی** آذرشهر بؤلگه‌سی‌نین گوگان بؤلومونده یئرلشیب. ۲۰۰۶-جی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو قصبه‌نین ۷٬۷۲۳ نفر اهالی‌سی وارایمیش. 

## قایناقلار

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:آذرشهر بؤلگه‌سی
تابیه

## تابیه
سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 73(17عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
تات

**تات**- قدیم تورکلرین اؤلکه‌لرینده‌کی یادلارا دئدیکلری بیر ایصطیلاح. ان اسکی تات ایصطیلاحینی ایشلتمیش قایناق، ۲-جی عصیردن قالمیش اورخون کتیبه‌لری دیر. تات بو کتیبه‌لرده «رعیت» آنلامیندا ایشلنیب. ۵-جی عصیرده یازیلمیش دیوان-لغات‌الترک کیتابیندا تات کلمه‌سی فارس، ایرانلی و موسلمان اولمامیش اویغور آنلامیندا دیر. تات ایصطیلاحی تورکجه ادبیاتیندا چوخ ایشلنیب و ایراندا یاشایان تورکلر ده اونو ایشلدرمیشلر.

## قایناقلار
تاتا

**تاتا** ، 1945 – جی ایلده راتان ناول تاتا (Ratan Naval Tata) طرفیندن هیندیستاندا قورولموشدور. 1954 – جو ایلده تیجاری واسیطه ایستحصال اۆچون آلمان دایملر-بنز ایله اورتاقلیق قورموش و بو اورتاقلیق 1969 – جو ایلده سونا چاتمیشدیر. فیرما هیندیستانین جامشدبور (Jamşedbur) ، پونه (Pune) و لوکناو  (Lucknau) شهرلرینده قوردوغو فابریکلرییله ایستحصال ائتمکده دیر. 2004 – جو ایلده جنوبی کوره یادا اولان دوو شیرکتینین آغیر واسیطه حیصّه‌سینی بونیه سینه قاتمیشدیر. مالازیا ، میصیر ، کنیا ، جنوبی آفریقا جومهوریتی و بنگلادش ده ایستحصال ائتمک دیر . تاتا دونیانین ان اوجوز اوتوموبیلی تاتا نانونو (Nanonu) یاراتمیشدیر.

## مدل لر
* ائستات (1991 Estate)
* سیرا / گورخا (1991 Sierra / Gurkha)
* سومو (1994 Sumo)
* ای 220 (1995 E 220)
* ایندیکا (1998 Indica)
* مینت (1998 Mint)
* سافاری (1998 Safari)
* ایندیگو (2002 Indigo)
* مارینا – ایندیگو اس دبلیو  (2006 Marina ( Indigo SW ))
* نانو (2008 Nano)

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری
تاتار (ماکی)

**تاتار (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 38 نفر اهالی سی و 7 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
تاتار تورکجه‌سی

**تاتار دیلی** یا **تاتارجا** (татар теле، татарча، *tatar tele*, *tatarça*) تورک دیل‌لرینین قیپچاق قوروپونا باغلی بیر دیل‌دیر و تاتارلار طرفیندن دانیشیلماقدادیر. قیریم تاتارلاردان آییرماق اۆچون قازان تاتارجاسی‌دا آدلاندیریلیر.
تاتاریستان جمهوریتینده روسجه ایله رسمی دیل‌دیر.

تاتار دیلی روسیه‌ده و اورتا آسیادا ایشلدنی واردیر. روسیادا تاتاریستان جومهوریتی‌نین رسمی دیلی‌دیر. اورادان سوْنرا قازاقیستان، اوکراین، تورکیه، فنلاند، چین و لهستاندا آزلیق تاتارلار طرفیندن دانیشیلار.

## یازیلیش

تاتار دیلی‌ده روسیه‌ده‌کی باشقا دیل‌لر کیمی، مۆختلیف خط لرله یازیلیب‌دیر. ان قدیم عصرلرده اورخون خطی، سونراکی عصرلرده اسکی ایملا ایله (عرب خطیندن آلینمیش) و ایندی ده کیریل و لاتین خط ایشلنیر. ایندیکی ایشلنن لاتین خطی، آنادولو تورکجه‌سی خطی کیمی‌دیر.

## اؤرنک کلمه‌لر
* äye – هه
* yuq – یوخ
* isänme(sez)/sawmı(sız) – سلام
* sälâm – سلام (غئیری-رسمی)
* sau bul(ığız)/xuş(ığız) – خداحافظ
* zínhar öçen – لوطفاً
* räxmät – تشکور
* ğafu it(egez) – عفو ائدین
* min – من
* sin – سن
* ul – او
* bez – بیز
* sez – سیز
* alar – اونلار
* millät – میلّت
* İngliz(çä) – اینگیلیسجه

بؤلمه:روسیا دیللری
بؤلمه:دیللر
بؤلمه:تورک دیلی
بؤلمه:تاتاریستان
تاتاریستان

**تاتاریستان**، روسيه فدراسيونونا تابع بیر جمهوريت‌ دیر. پایتختی قازان شهری دیر. قازان شهری نین ۱,۱۰٦,۰۰۰ یاخین جمعیتی وار.

تاتارلار تۆرک اصیللی خالق دیرلار. تاتارلار تاتاریستانان سنرا باشقا بر لرده ده یاشاییرلار تورکیه،قازاقیستان و....

تاتارلارین اونملی آداملارینان عبدالناصیر قورساوی ، آناآخماتووا ،عبدوالله توقای.

تاتاریستانین قدیم آدی ولقا بولقار میش.

قازان بیلیم یوردی تاتاریستانین ان اونملی بیلیم یوردو و تاریخی دیر و ان اونملی اویرنجی لرینن ولادیمیر ایلییج اولیانوف (لنین) دیر

تاتاریستان دیللری:

* تاتار دیلی
* روس دیلی
* چواش دیلی
* اودمورت دیلی
* ایرزیا دیلی
* موقشا دیلی
* ماري دیلی
* اوکراین دیلی
* باشقورت دیلی
* آذربایجان دیلی
* اوزباك دیلی
* ارمن دیلی
* تاجیك دیلی
* اوسیتین دیلی

## قایناقلار


بؤلمه:تاتاریستان
بؤلمه:تورک دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:روسیه جومهوریتلری
تات دیلی (ایران)

**تات دیلی** (فارسجا: زبان تاتی، **تاتجا**: تاتی زبون) یوخسا **ایران تاتجاسی** — ایران تاتلاری طرفیندن ایراندا دانیشیلان بیر دیلدیر. 

## یاشادیقلاری جوغرافیا
عۆمومیتله البورز داغلاری اتگینده و اؤزللیکله قزوین اوستانیندا بیر آزینلیق اوْلاراق یاشاییرلار. تات‌لار قزوین اوستانیندا، اؤزللیکله تاکستان، چال، اسفرورین، دانسفهان و سگز آباد کیمی شهرلرده، هابئله اردبیل اوستانینین خالخال بؤلگه‌سینه باغلی اولان شاهرود قصبه‌سینده، همچینین قاراداغین خویناری و کیرینگان کندلرینده و باشقا یئرلرده تورکلرله بیرلیکده یاشاماقدادیرلار، آیریجا تاتلارین بیر قیسمی‌ده آذربایجان جمهوریتینده بیر آزینلیق کیمی یاشاییرلار، کی اونلارا قافقاز تاتلاری دئیلیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:ایران دیللری
تاتوان

**تاتوان**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۶۰٬۹۱۹نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
تابستانق

تابستانق کندی شرقی آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه‌سی  نین هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  473نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
تارقولو

**تارقولو** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان قارانقی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۳۳۳نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قارانقی قصبه سی
تاريفات

تعریفات (تا'ريفات): مؤوقعئ صاحيبلری و بعضی وظيفه‌ليلری تصوير ائدن شعرلر. ديوان ادبياتی نظم نؤوعودور. بير نئچه بئيتليک بندلر حاليندا يازيلارلار. صافی قاسیم پاشانين، قالخاندالانلی فيکيری نين، گئليبولولو موصطافا علی‌نين، يئنی شهرلی آونینین تعريفاتی واردير. نومونه:

ندور بيلديم می دفتردار افندی

اگئرچی بير ايکی اوچ وار افندی

کيمينين ايشينی آلتين ايدئرلئر

کيمين معزول کيمين ماغبون ايدئرلئر

اولاردير سايه ی گنج و خزینه

اولاردير صاحيبي مال و دفینه 
قالخاندالانلی فيکری
## قایناق‌لار

http://www.edebiyatogretmeni.net
بؤلمه:دیل بیلگیسی
تابناک (سایت)

**تابناک**، محسن رضایی یه باغلی بیر فارسجا خبر سایتی دیر.

## اؤنملی خبرلر

## یالانلامالار (تکذیبیه)

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
تازا آباد

** تازا آباد ** کندی موغان‌شهر شهریستانی نین، مرکزی بولومو و ساوالان قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
تازا آباد کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 47 نفر اهالی سی وار. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر شهریستانی
* مرکزی بولومو
* ساوالان قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
* موغان شهر سایتی 
*موغان‌شهر شهریستانی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تزه‌کند (تورکمان قصبه‌سی)

**تازا کند** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و تورکمان قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 365 نفر اهالی سی و 94 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تازا کند (باهار)

**تازا کند (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، لاله جین بولومو و سوفالگران قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 2,128 نفر اهالی سی و 552 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
تازا کند بؤلومو

**تازا کند بؤلومو**  اردبیل اوستانی و موغان‌شهر بؤلگه‌سی نده یئرلیشیب. بۇ بؤلوم موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین اوچ بولوموندن بیری دیر. ماحمودآباد قصبه‌سی و تازا کند قصبه‌سی بۇ بؤلوم‌ده یئرلشیب لر. ۱۳۸۵نۆفوس  سایی‌سی اساسیندا بۇ بولومون ۱۴٬۲۴۶ نفر اهالی سی وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین بؤلوم‌لری
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین کندلری
تازا کند قصبه‌سی

**تازا کند قصبه‌سی**  موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین تازا کند بؤلومو‌نده یئرلشیب. بۇ بولگه ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  سایی سیندا ۸٬۶۵۶ نفر اهالی سی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین قصبه‌لری
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سینین کندلری
تاجیکیستان

**تاجیکیستان**( تاجیکجه: Ҷумҳурии Тоҷикистон)اورتا آسیا  اؤلکه لریندن بیریدیر. بو اؤلکه چین، افغانیستان، قیرقیزیستان واوزبکیستان اؤلکه‌لری‌له قونشودور.
تاجیکیستان دنیزه چیخیشی اوْلمایان دؤولتلردن  بیریدیر و اراضیسی پامیر داغلارینین اَتکلرینده یئرلشیر. باتی و قوزئی باتی طرف‌دن اؤزبکیستانلا، قوزئی طرف‌دن قیرغیزیستانلا، دوغو طرف‌دن چینله و گونئی طرف‌ده ایسه افغانیستانلا همسرحددیر.
## قایناق‌لار

تاجیکیستان ایکی کلمه دن دوزلیبدور.تاجیک و ستان.ستان معناسی  اؤلکه دیر.تاجیکستان 1991 اینجی ایلده شوروی مملکتینین داغلیشماسینان عمله گلیب و بوتون دونیا مملکتلری رسمیته تانییب بو مملکتی.
تاجیکستان مرکزی دوشنبه اؤلکه سیدی.ودیللری تاجیک فارسیسی و روسی دی.
تاجیکیستان 143100 کیلومتر بوییکلیغده مملکتدی و پولارینین واحدی سامانی دور.2014 اینجی امارینا گورا 8.160.000 نفر جمعیتی واردور.
## گؤرونتولر

Image:Coat of arms of Tajikistan.svg
Image:Flag of Tajikistan.svg
Image:Tajikistan in its region.svg
File:Tajikistan (orthographic projection).svg
Image:Ti-map.gif
Image:Tajikistan_OVER.jpg
Image:Tajikistan satellite photo.jpg



بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:فارس دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:تاجیکیستان
بؤلمه:اورتا آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر
بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری
تازا‌کند (شوط)

**تازا کندقارا قویون** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 1902 نفر اهالی سی و 494 عائیله سی وار. بو کندین بوتون اهالی‌سی تورکلر و شیعه دیرلر.

## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
تخت سلیمان (شهر)

**تخت سلیمان** شهری تیکان‌تپه بؤلگه‌سینین، تخت سلیمان بؤلومونده و چمن قصبه‌سی‌نده یئرلشن بیر شهردیر. بو شهر تیکان‌تپه شهریندن ۴۰ کیلومتر آرالیدیر.

## جوغرافیایی موقئع
## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۷۳۲ نفر اهالیسی و ۱۵۶ عائیله‌سی وارمیش. بو کند ۱۳۹۸ جی ایلده شهر سوییه‌سینه ارتقا تاپیبدیر. بو شهرین اهالیسی آذربایجانلی و کورد اولاراق، آذربایجان تورکجه‌سی و سوران کوردجه‌سینده دانیشیرلار، همچینین ایسلام دینی‌نه باغلی اولاراق شیعه و سونی مذهبلرینه اینانجلاری واردیر.

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه‌لی یئرلر
## بیرده باخ
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
تازاکند شور

تازاکند شورکندی دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان دوغواوش‌تپه قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین (۰)نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو اوش‌تپه قصبه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تازاکند وینق

**تازاکند وینق** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین خودافرین بولگه‌سی نین گرمادوزبولومو نده اوْلان دوغودیزمارقصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۱۸نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغودیزمارقصبه سی
تازا‌کند بکرآباد

تازاکند بکرآباد کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ورزیقان بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان قوزئی ازومدل قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  124نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سینین کندلری
بؤلمه:قوزئی اوزومدل قصبه سی
تازا‌کند داودلی

**تازه‌کند داودلی** کندی شرقی آذربایجان اوستانی نین اهر بولگه سی  نین هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  128نفر اهالیسی وارایمیش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
تازا‌کند قاراجا‌قایا

**تازاکند قاراجاقایا** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان نظرکهریزی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۴۲نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:نظرکهریزی قصبه سی