open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماللاقاسیم (اوجان)

ملاقاسم کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی)نین تیکمه داش بولومو
نده اولان سهنداوا قصبه سی نده یئرلشیب.1385  اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 21عائیله و  70 نفر اهالی یاشاییرمیش

## قایناقلار
کند بیلگیلری

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
کندوان (میانا)

**کندوان کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی  نین کندوان بولومو نده اولان کندوان قصبه سی  نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 424نفر اهالیسی وارایمیش.  <

## قایناق‌لار
گولوستان (شهر)

**گولوستان** تهران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر باهاریستان بولگه‌سینین گولوستان بولومونده یئرلشیبدیر.

## قایناق‌لار
۳۰۰ (فیلم)

**۳۰۰ فیلمی**، ۲۰۰۷-جی میلادی ایلده یارانمیش بیر فانتزی ساواش فیلمی‌دیر. بۇ فیلمین موضوعو هخامنشی خشایارشاه و یونانلی‌لارین ساواشی‌دیر.

## اوْیونچولار

## قایناقلار

*

بؤلمه:فیلملر
هورکوب قاچان

**Running Scared** ()  — آذربایجانی 2011 آوروويزييا (يوروويژن) ماهنی موسابيقه سينده تمثيل ائدن ائلدار & نیگار جوتلوگونون موسابيقه ده ايفا ائتدیكلری ماهنی. **Running Scared**  70 ماهنی آراسيندان سئچيليب. سئچيمی ايجتيماعی تئلئويزييا و راديو ياييملاری شيرکتی نين باش ديرئکتورو ايسماييل عومروو، بسته کار فايق سوجددينوو، راوف بابايئو، بين الخالق موسيقی شوراسی نين آذربایجان ميللی موسيقی کوميته سی نين پرئزيدئنتی لاله کازيمووا، مدنيت و توريزم نازيرليگی نين نوماينده لری منظر نوره ليگئوا، زهرا بدلبه ی لی و موغنّی زولفی یه خانبابایئوانین تمثيل اولوندوغو مونصيفلر هئيتی آپاريب. " Running Scared " ماهنيسی نين مؤليفلری ايسوئچلی ائستئفان اؤرن، ساندرا بيورمان و ايئن فارقوهانسوندور.

## ماهنی سؤزلری نين آذربایجان توركجه سينه سطری ترجومه سی
هورکوب قاچان


 گل يانيما، 
گل يانيما بو گئجه، 
آمان آللاه... 
نه اولور-اولسون، 
سن لازيمسان منه، 
سئوگيليم...

سادجه، 
يانيندا اولماق ايسته ييرم هميشه. 
آمان آللاه... 
ائحتيياجيم وار سنه!

قاچيرام... 
قورخورام بو گئجه، 
قاچيرام... 
حياتدان قورخورام، 
قاچيرام... 
نفس آلماغا دا قورخورام، 
هئيرانام سنه...

قاچيرام... 
قورخورام بو گئجه، 
قاچيرام... 
نفس آلماغا دا قورخورام، 
چونکي هئيرانام سنه...

گل يانيما، 
ياخين گل. 
آمان آللاه... 
ائحتيياجيم وار سنه. 
گلمگينچون داها نه دئييم سنه؟..

منه اينان، عزيزيم، 
يانيمدا قال هميشه ليک. 
آمان آللاه... 
گرکسن سن منه، 
ائحتيياجيم وار سنه...

هر واخت، 
هر واخت منيم نيتيم سني قوروماق، 
سنی قوروماق، 
آرخا اولماقدير سنه... 


## بيرده باخ
*ائلدار قاسیموو
*نیگار جامال
*2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## قايناق


## خاريجی كئچيدلر
* Eldar & Nigar - Eurovision 2011 Winners! (official video)
* Eldar & Nigar official website
* Running Scared Video at Eldar&Nigar's official website
* Eldar & Nigar Official Facebook Page

## قایناق‌لار
آنا صفحه

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__



{| style="width:100%; margin-top:10px;"
| style="width:100%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;" |
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:۱۰۰%; background:transparent;"
|-
| 

| 

| 

بؤلمه:آنا صفحه
قلندر (مرند)

**قلندر کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین مرند بولگه‌سی  نین یامچی بولوم نده اولان ذوالبین قصبه سی  نده یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  0 نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی نین کندلری
شیخ شهاب الدین سهروردی

**شیخ شهاب الدین سهروردی**  - کامیل آدی : شهاب الدین یحیی ابن حبش بن امیرک ابوالفتوح سهروردی-فیلسوف (۵۴۹ - ۵۸۷ ق / ۱۱۵۴ - ۱۱۹۱ م)  زنجان(زنگیلان) قیدارشهریندن ایدی.

## یازیلاری
اونون کیتابلاری ریتر و شهروزی یازدیقینا گوره بئله گلیب 
۱- المشارع و المطارحات: منطق، طبیعیات، الهیات.

۲- التلویحات.

۳- حکمةالاشراق، ایکی  بخش. بیرینجی بخشی، اوچ  مقاله  منطق، ایکینجی بخشی الهیات بئش مقاله. (بو کیتاب ان سهرودینین مهم کیتابیدی )

۴- اللمحات، کتاب مختصر اوچ فن  حکمتدن، یعنی: طبیعیات، الهیات و منطق.

۵- الالواح المعادیه،  حکمت و اصطلاحات فلسفه بیلگیلری

۶- الهیاکل النوریه، یا هیاکل النور.

۷- المقاومات، التلویحات کتابینین مختصری

۸- الرمز المومی (رمز مومی) تکجه شهروزی بو کیتابدان آد آپاریب

۹- المبدء والمعاد. فارسی بیر کیتاب کی تکجه شهروزی اونی آد آپاریب

۱۰- بستان القلوب،  حکمت، سهروردی کی فاس دیلینده یازیلیب

۱۱- طوراق الانوار، شهروزی اونی آد آپاریب آمّا ریتر اونی تانیمیر

۱۲- التنقیحات فی الاصول، ریتر اونی تانیمیر آمّا شهروزی آدین گتیریب

۱۳- کلمةالتصوف. شهرزوری بو آدینان یازیب آمّا  و ریتر (مقامات الصوفیه)آد وئریب

۱۴- البارقات الالهیة، شهرزوری تکجه اونون آدین آپاریب

۱۵- النفحات المساویة، شهرزوری آد آپاریب

۱۶- لوامع الانوار.

۱۷- الرقم القدسی.

۱۸- اعتقاد الحکما.

۱۹- کتاب الصبر. بو دورد کیتابی شهروزی آد آپاریب

۲۰- رسالة العشق، شهرزوری یازیسیندا، ولی ریتر  «مونس العشاق» یازیسندا کی فارسی بیر کیتابدی

۲۱- رساله در حالة طفولیت،

۲۳- رساله روزی با جماعت صوفیان، شهروزی اوندان آد آپاریب و ریتر اونی یازمییب فارسی دیلده

۲۴- رساله عقل، فارسی دیلده

۲۵- شرح رساله «آواز پر جبرئیل» فارسی دیلده

۲۶- رساله پرتو نامه، فارسی دیلده

۲۷- رساله لغت موران، فارسی دیلده ناغیللار

۲۸- رساله غربةالغربیة، شهرزوری یازیسیندا  اما ریتر آنرا یازیسیدا (الغربةالغربیة)  عربیجا یازیلیب و (حی بن یقطان) ابن سینا کیتابیندان اونی یازیب

۲۹- رساله صفیر سیمرغ، فارسی جا

۳۰- رسالةالطیر،

۳۱- رساله تفسیر آیات «من کتاب الله و خبر عن رسول الله».

۳۲- التسبیحات و دعوات الکواکب.

۳۳- ادعیة متفرقه.

۳۴- الدعوة الشمسیة.

۳۵- السراج الوهاج.

۳۶- الواردات الالهیة بتحیرات الکواکب و تسبیحاتها.

۳۷- مکاتبات الی الملوک و المشایخ،

۳۸- کتاب فی السیمیاء.

۳۹- الالواح،

۴۰- تسبیحات العقول و النفوس والعناصر.

۴۱- الهیاکل.

۴۲- شرح الاشارات. فارسی دیلینده شهروزی اونون آدین یازیب

۴۳- کشف الغطاء لاخوان الصفا. بونی شهروزی یازمییب و ریتر یازیب

۴۴- الکلمات الذوقیه و النکات الشوقیه، یا «رسالةالابراج» ریتر یازیسیندا

۴۵- رساله (آدسیز) :ریتر بونی یازیب

۴۶- حکمتین خلاصه سی: ریتر بونی آد آپاریب

۴۷-قصیده و شهرلری کی ابن سینا قصیده سی اونون باشلانیشیدی: سقطت الیک من....

۴۸- عقل سرخ

ابداً تحن الیکم الارواح - و وصالکم ریحانها والروح

## قایناقلار
اربیل

**اربیل**  ((کوردی: Hewlêr هه‌ولێر، سریانی: ܐܪܒܝܠ) عراق اؤلکه سینین و عراق کوردیستانی شهرلریندن و اربیل اوستانی‌نین مرکزیدیر. 2015-جی میلادی ایلینده 852500 نفر جمعیتی واردیر. 

رام بیر شهر اولدو و چوخلو عربلر وتورکمنلر باغداددان و آیری شهرلردن بوشهره گلدیلر . ۲۰۱۲-نجی ایلین سایینا گؤره بوشهر ۲ میلیونا یاخین یاشایانی واردیر.

## دیرلی بنالری
* أربيل قالاسی
*المنارة المظفرية
*جامع جليل الخياط
*مرصد أربيل

## قایناقلار
عربیجا ویکی پئدیا

بؤلمه:اربیل اوستانی
جئیک جیلنهال

**جئیک بنجامین  جیلنهال**,آمریکالی بیر آکتور. ۱۹۸۰جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین لوس انجیلیس شهرینده دونیایا گلدی.آناسی بیر رژیسسوردور،آتاسی سناریست دیر.اصلاً یهودی دیر. ایلک دفعه اوکتوبر سکای فیلمینده اوینادی. ۲۰۰۴ ایلینده یاریندان سونرا فیلمینده اوینادی. فارس شاهزاده‌سی:زامان‌نین قوملاری فیلمیله چوخ مشهور اولموشدور.

## فیلموقرافی

## رسمی اینترنت صحیفه‌سی
بنجامین جیلنهال 
## قایناقلار

## گؤرونتولر

File:Jeff_Bauman_and_Jake_Gyllenhaal_with_marines.jpg
File:Jake_Gyllenhaal_(Berlinale_2012)_2_(cropped).jpg
File:SXSW_2016_-_A_Conversation_with_Jake_Gyllenhaal_(25754491635)_(cropped).jpg



بؤلمه:آمریکالی اویونچولار
بؤلمه:۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی کیشی اویونچولار
بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی کیشی اویونچولار
بؤلمه:American male child actors
بؤلمه:آمریکالی کیشی فیلم اویونچولار
بؤلمه:American male stage actors
بؤلمه:American people of English descent
بؤلمه:American people of Polish-Jewish descent
بؤلمه:American people of Russian-Jewish descent
بؤلمه:American people of Swedish descent
بؤلمه:Best Supporting Actor BAFTA Award winners
بؤلمه:Columbia University alumni
بؤلمه:Gyllenhaal family
بؤلمه:Harvard-Westlake School alumni
بؤلمه:Jewish American male actors
بؤلمه:لوس‌آنجلس دوغوملو کیشی اویونچولار
آ ان اس کانالی

**آ ان اس** آذربایجان جومهوریتینده بیر خصوصی تلویزیون کانالیدیر.

## ائشیک باغلانتیلار
آ ان اس اینترنت سایتی 

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان تلویزیون کاناللاری
آب باریک،باهار

**آب باریک (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و آبئرومند قصبه‌سی نده یئرلشیب. 

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 198 نفر اهالی سی و 37 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان ایالتی‌نین کندلری
* همدان ایالتی

## خاریجی کئچیدلر
همدان ایالتی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی

بؤلمه:همدان اوستانی
آباد

**آباد** ـ بیراسکی تورکو سؤزجوک‌دور و آوا، اووا، اوبا و اوباد سؤزجوک‌لریندن گلیر و فارس دیلینده ایشله‌نیلن «آب» سؤزجوگو ایله هئچ باغلی‌لیغی و ایلگیسی یوخدور. تورک یوردلاری‌نین چوخو بو اک (= پسوند) ایله آدلانیر بو سؤزجوک چوخلو آیری سؤزجوک‌لر کیمی تورک دیلیندن فارس دیلنه گئدیب و ایشله‌دیلمیش‌دیر.

## قایناقلار

محمدصادق نائبی، میانه؛ تهران: مؤسسه انتشاراتی جهان جام جم، چا۱ اول، ۱۳۸۴، ص ۱۰۲

بؤلمه:تورکجه کلیمه‌لر
آباده

**آباده** فارس اوستانی‌ آباده بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بو شهر آباده بؤلگه‌سی‌نین مرکزیدیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۵۹٬۱۱۶ نفر جمعیتی واردیر. 

## قایناقلار

بؤلمه:آباده بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین شهرلری
آباده بؤلگه‌سی

**آباده بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی آباده شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۰۳٬۷۲۵ نفر جمعیتی واردیر.بو بولگه ده قاشقای تورک لری یاشاییرلار .

## ایداری بؤلونوش

* بخش مرکزی
** دهستان ایزدخواست
** دهستان بیدک
** دهستان سورمق
* شهرلر: آباده، ایزدخواست، سورمق
* بخش  بهمن صغاد
** دهستان بهمن
** دهستان خسروشیرین
* شهرلر: صغاد، بهمن

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:آباده بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
آباراباشی،چالدران

**آباراباشی (چالدیران)** کندی چالدیران بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چالدیران قصبه‌سی نده یئرلشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۸۵ نفر اهالی سی و ۱۶ عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناق‌لار

بؤلمه:چالدیران بؤلگه‌سی‌نین کندلری‎‏
آبازا (شهر)

**آبازا** (روسجا: Абакан) روسیهنین خاکاسیا رسپوبلیکاسیندا یئرلشن بیر شهردیر.

## آدلاندیریلماسی
شهرین آدی **آبا**کانسکی **زا**ود (آباکان کارخاناسی) ترکیبی‌نین قیسالمیش فورماسی‌دیر.

## جوغرافیایی یئرلشیمی
شهر آباکان ایرماغی‌نین یاخینلیغیندا یئرلشیر.

## گؤرونتولر

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

## بیرده باخ
روسیه شهرلرینین سیاهیسی

 و روسجا ویکیپدیا

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:روسیه
بؤلمه:روسیه شهرلری
چؤرتکه

left|thumb|۲۰۰px|قدیم روما آباکی
**آباک** (لاتینجه: abacus – حساب تاختاسی). IV عصردن باشلایاراق قدیم یوناندا، رومدا و ۱۸ عصره ده ک غربی آوروپادا حسابلاما اۆچون ایشله دیلمیش لؤحه. لؤحه زولاقلارا بؤلونوردو. بۇ زولاقلارداکی مارکالاری (سوموک، داش و غیره) حرکت ائتدیرمکله حسابلاما آپاریلیردی. آذربایجاندا آباک – حساب تاختاسی کیمی تانینیر.

## منابع
* آ اس ای

## همچنین باخ
* اینفورماتیکا

## قایناقلار


بؤلمه:ریاضی آلَت‌لری
بؤلمه:چین ریاضیاتی
بؤلمه:میصر ریاضیاتی
بؤلمه:یونان ریاضیاتی
بؤلمه:هیند ریاضیاتی
بؤلمه:ژاپون ریاضیاتی
بؤلمه:روم ریاضیاتی
گجیل قاپیسی

thumb|چیکلمیش شکیل گجیل قاپیسین‌دن، یوجین فلندین‌ین چکیلمیش اثری

**گجیل قاپیسی** تبریز شهری‌نين ۹ قاپیسيندان بیریدیر کی گجیل محله سینده یئرلشیب.
"بو قاپی  شمسی - هجری تاریخین ۱۳۳۸ مینجی ایله جن سالیم میش ، آنجاق میلل متحد خیابانین جوریینده شهرداری الینن سؤکولوب . سونرالار ۱۳۹۲ گونشلی ایلینده گجیل قاپی سی نی یئنی دن قوردولار.

## گجیل آدین معناسی
گجیل و یا گزیل  ایکی معنا دا اولا بیلر
 
۱-شلوغ و آدام لاردان دولو یئر 
۲-میوه و اکینچیلیق محصولاتی ساتیش یئری

کی بورا کاروان لار اۆچون ایستیراحت ائدن بیر یئر ایمیش ، گجیلین اطرافی دا قاباخجن شاعیر لر ، عالیم لر و بؤیوک ادام لارین قبریستان ایمیش کی پهلوی زامانی سؤکولوب و بیر قیسمتینده گولوستان باغی جورلندی.

حبیب شیری آذر ، ۸۷ شمسی ایلده دئدی کی مدارک و قدیم نن قالمیش یازیلار دان قالان سؤزلر دییر کی : شمس تبریزی ( مولانا نین آشکی ) نین ده قبری گجیل قبرستانین دا ایمیش و گره کی بو قبرستان تاشتان دوزله ! البته دهخدا دا اؤز لغت نامه سینده بو سؤزی دوغرو ساییب .

## یئنی دن قورماسی
بو قاپی کی تبریزین اَن اسکی ۹ قاپیسین نان بیری دیر، ۱۳۹۲ شمسی هجری ایلده ، 2013 میلادی ایلی هامان، قاباخکی یئرینده یئنی دن قورولدو. و تقریبا قاباخکی شکیلینه اوخوشیر ،  البته ایندیسه ایکی آصلان( شیر ) شکیلی وار کی قاباخکی شکیلینده یوخدو و چوخلو پهلوی نشانه لرینه اوخشییر ! کی اؤزی سؤز یری وار بوردا.- ۲ مینجی شکیل

بو قاپی نین قاباخکی شکیلی معروف شکیل چئکن یوجین نین بیر گجیل دن قالمیش شکیلین نن چئکیلیب .

## قایناق لار
آبخازیا

**آبخازی یا** (آبخازجه : Аҧсны Apsnı ، گورجوجه : აფხაზეთი Apxazeti) – گورجوستانین شیمال – غربینده یئرله شن اوستان. ۱۹۹۲ – جی ایلدن اعتیبارا گورجو-آبخاز مناقیشه سی نتیجه سینده گورجوستانین نظارتیندن چیخمیشدیر. ۲۰۰۸ روسی یا – گورجوستان مۆحاریبه سینین نتیجه سینده ، روس یا فدراسی یاسی طرفیندن ایشغال ائدیلمیش دیر. ۲۰۰۸ – جی ایلین ۲۶ آوگوست تاریخیندن روسی یا طرفیندن ، ۳ سنتیابر تاریخیندن ایسه نیکاراقوا طرفیندن مۆستقیل دؤلت کیمی تانینیر. BMT ، آوروپا بیرلیغی ، ABŞ و روس یا و نیکاراقوا ایستیثنا اولماقدان ، بوتون باشقا دونیا دؤولت لری طرفیندن گورجوستانین اوستانی کیمی تانینیر.
## گؤرونتولر


Image:Flag of the Republic of Abkhazia.svg
Image:Abkhazia detail map2.png
Image:Abkh-satellite.jpg
Image:Building_of_the_City_Council.jpg
image:Beslet bridge.JPG
Image:Aloisi_villa_Sukhumi.jpg
Image:Anacopia church.jpg
Image:Gagra colonnade.jpg
Image:Gagripsh.jpg
Image:Oldenburg palace.jpg
Image:Pitsunda_Cathedral.jpg
Image:Pitsunda_Cathedral_dome.jpg
Image:PitsundaPineGrove.jpg
Image:Ridge_view_from_pitsunda_cape.jpg
Image:Black sea, Pitsunda Alakhadzy.jpg
Image:Novoafonsky monastyr.jpg
Image:Ruins of Anacopia.jpg
Image:Anacopia Tower.jpg
Image:New Athos skeleton.jpg
image:Ritsa1.jpg
image:Gegsky1.jpg
image:Kamani village.jpg
Image:Bridge over Bzyb.jpg



## قایناقلار

بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:گونئی قافقاز
بؤلمه:روس‌جا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
آبخواره

آبخواره کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ورزیقان بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان سینا قصبه‌سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  ۲۰۷نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آبدار

آبدار ویا داها دوغروسو اوودار کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی)نین تیکمه داش بولومو
نده اولان سهنداوا قصبه سی نده یئرلشیب.۱۳۸۵  اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده ۱۳عائیله و  ۶۸ نفر اهالی یاشاییرمیش

## قایناق‌لار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آبدارلی

**آبدارلی** کندی اردبیل بؤلگه‌سی‌نین، مرکزی بؤلومو و دوغو ارشه قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین اهالی سی ۵ نفردن آزدیر. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آبرازیو ماتریال

thumb|200px|left|پی ۸۰ ده نه ورلی یه مالیک پارداق لاما کاغیذی

**آبرازیو ماتریال** - آبرازیو آلت لرین کسیجی حیصّه‌سینی تشکیل ائدیرلر. کسیجی ده نه جیکلر  شکلینده ایستیفاده ائدیلن بو ماتریال لار کیفایت قدر برک ، ایستی یه داواملی ، چوخلو تیل لره مالیک اولورلار. اونلار ایکی قروپا بؤلونورلر:
*الف ) طبیعی ماتریال لار (کوارتز ، سومباتا ، کوروند ، طبیعی آلماز)
*ب ) مصنوعی (سونی) آبرازیو ماتریال لار (نورمال و آز الکتروکوروند ، مونوکوروند ، سیلیسوم کاربیدی ، بورکاربیدی ، بور نیتریدی و سینتئتیک آلماز)

آبرازیو ماتریال لار اساساً ماشین حیصّه‌لرینین تمیز اعمالیندا ایستیفاده ائدیلیرلر. مقصدی پارداقلامادا ، هونالامادا جیلالامادا اعمال اولونان سطحین که له کؤتورلویونو آزالتماقدیر.

## آیریجا باخ

## قایناق‌لار

بؤلمه:ماشین قاییرما
آبرس

آبرس کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ساراب بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان رازلیق قصبه سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  ۳۱۸نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آبرومند،باهار

**آبرومند (بهار)** کندی بهار بولگه‌سینین، مرکزی بولمو و آبرومند قصبه‌سی نده یرلشیب. 
بندانگشتی|آرامند کندی

## جوغرافیای موقع

## اهالی
۱۳۸۵ نجی ایلین نفوس سایی سی اساسندا بو کندین ,۱,٦٤۱ نفر اهالی سی و ۴۲۰ عائیله سی وارا. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی

بؤلمه:بهار بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آبشرون

**آبشئرون**، خزر دنیزینین بیر یاریم آدالاریندان‌دیر. و هابئله، آذربایجان رئسپوبلیکاسی‌نین، رایون‌لارینین بیرینین ده آدی، آبشئرون‌دور.

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی‌نین رایونلاری
آبعلی

**آبعلی** تهران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر دماوند بولگه‌سینین رودیهین بولومونده یئرلشیبدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانی‌نین شهرلری
آبی‌بیگلی

**آبی‌بیگلی** () ایرانین اردبیل اوستانینین نمین بؤلگه‌سینین ویلکیج بؤلومونده یئر‌لشن بیر شهردیر. ۱۳۸۵(۲۰۰۶)-جی ایلین سییاهییا آلینماسی اساسیندا بۇ شهر ۵٬۲۴۲ نفر و ۱٬۰۹۰ عاییله‌دن عیبارت ایدی..اهالیسینین اکثرییتی آذربایجانلیلاردان عیبارتدیر و آذربایجان دیلینده دانیشیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین شهرلری
آبیک

**آبیئک** (اسکی آدی: "اوبا") ایرانین قزوین اوستانینین شهرلرین‌دن بیری‌دیر. بو شهرین نوفوسو ۲۰۰۶اینجی ایل‌ده ۴۷٬۲۳۳ نفری‌میش.

آبیئک خالقی نین ۹۰%ینین دیلی  تورکجه‌دیر؛ تورکلردن باشقا تاتلار و لورلار دا یاشاییرلار. آبیئکین ان اسکی منطقه سی اوبا آدلانیر و شهرین قوزئی باتیسیندا یئرله شیر.بوناگؤره آبئیک خالقی، آبیئکین اسکی آدینی اوبا بیلیرلر.۱۹۶۲ ایلینده ایران شاهی محمد رضا پهلوی بو شهردن زیارت ائتدیکدن سونرا  بؤلگه نی فارسلاشتیرما آماجیلا شهرین آدینی تورکجه دن "اوبا"دان فارسجایا "آبیئکه" دئیشتیردی.باشقا یاندان سومری لردن(سوبار،سوبیر) قالان "تپه ازبکی" اثرلری،سوبیر کلمه'سینین ترجمه'سی ایله آبیک آدلاندیرمیش اولابیلر.

۱۹۴۶ ایلینده ایران دا آذربایجان میلّی حکومتی سید جعفر پیشه وری طرفیندن قورولدوقدان سونرا آبیئکین "قیشلاق" کندی ساوجبلاغ بؤلگه سینده پیشه وری طرفیندن مرکزی پایگاه سئچیلدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آبیک بؤلگه‌سی
بؤلمه:قزوین اوستانی‌نین شهرلری
آبیش احمد

**آبش احمد**  ایرانین شرقی آذربایجان اوستانی بیر شهر دیر. تبریزدن ۲۷۳ کیلومتر شمال شرقده یئرلشیر. شهرین اهالی سی ۲۳۲۹ نفر (۲۰۰۶ – جی  ایل- اهالی سایینا گؤره) دیر. کند قالاسی و شاهزادا قاسیم ایمامزاده سی شهرین تاریخی اثرلرینن ساییلیر. شهرین قدیم آدی آبش احمد لو  اوْلموشدور. آبش احمد شهرینده بیر ایستی سو گؤزه سی یئرلشیر. هوراند شهریله ۵۴ کیلومتر مسافه سی وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:کلئیبر بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
آبینسک

**
**آبینسک  '''( روس جا: Абинск) روسیه ده یرلشن بیر شهیردیر  .
## گؤرونتولر

File:Памятник В. И. Ленину в Абинске.jpg


## بیرده باخ
روسیه شهرلرینین سیاهیسی

انگلیسی ویکیپدیا

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:روسیه شهرلری
آت

**آت**، دیرناقلیلارین تک بارماقلیلار آلت بولومندن، آتکیلرعائلهسیندن ممهلی حئیواندیر.
باشلانقیجدا بیر تولکی بویوکلوگوندهکی آت بۇ گونکو حالینی اولماسینا چوخ اوزون زمان چکمیشدیر. گونوموزده وحشی آتین تمثیلجیسی موغولیستانین قوبی چولونده ۲۰–۳۰ قدر نمونه سی تاپیلان پرزهوولسکی آتیدر. بۇ آتین یوکسکلیگی تقریبی اولاراق ۱۳۰ سانتیمتر دیر. بویوک باشلی، ایری، قیسا قولاقلی، دیک یلهلی و تریاکی رنگلی بیر آتدر.

آت، بیر روایته کوره میلاددن اونجه ۴۳۰۰–۳۷۰۰ ایللرینده عمله گلمیشدیر. موغوللار بۇ آتی بجرمیشدیر و داها سوْنرا بین النهرینه یاییلمشدر.

آت، تاریخ بویونجه انسانلرین اک بویوک یاردیمجیسی اولمشدر. حرب، زراعت، تجارت کیمی ایشلرده ایستیفاده الوب. آت، تورکلرین حیاتنده مهم بیر یره صاحبدیر. عصرلرجه تورکلر و آت بیرلکده یاشامشدیرلار و تورکلرین ان باغلی اولدیغی حئیوان آتدیر. بۇ باغلیلیق، تورک خلق ادبیاتینه ده اؤزون گورسدیر.

## گؤرونتولر

Image:Pernod Al Ariba 0046b.jpg
Image:Zafira Al Saida 0001.jpg
Image:Haflinger_horse_on_pasture_in_the_Netherlands.jpg
Image:Nickel de Vives.jpg
Image:Camargue (horse) Carramba.jpg
Image:Tobiano.jpg
Image:Tarpan-Sababurg.jpg
Image:Mounted police officer in Helsinki Finland.jpg
Image:Sugar mill.jpg
Image:Giovanni Fattori 041.jpg
Image:Finowkanal-treidel.jpg
Image:Pit Pony Lowered.jpg
Image:Sg fexx 20.JPG
Image:Farmer plowing.jpg
Image:Eim-zaugholse-nonder.png
Image:DSCN7245 riderwithcattleonroad e 300.jpg
Image:ARTrussellCfullsize.jpg
Image:Lancaster County Amish 03.jpg
Image:Austrian horse railway1.jpg
Image:Douglas-IOM-horse-tram1.jpg
Image:Death of Sten Sture the Younger.jpg
Image:Antwerpse omnibus.JPG
Image:Hospental-Postkutsche.jpg
Image:Simoca sulky.jpg
Image:Bierkutsche Eichbaum (fcm).jpg
Image:Braunschweig Brunswick Brunonia+Quadriga (1899).jpg
Image:Crossing the Mississippi on the Ice by C.C.A. Christensen.png
Image:Mariah Struts Her Stuff.jpg
Image:Piaffe animated.gif
Image:Arnaud Boiteau dsc03664.jpg
Image:Cutting out.JPG
Image:Polo3-1-.jpeg
Image:Baltic Cup Shannon Mejnert Sandy1.jpg
Image:Pc trakehner2.jpg
Image:California rodeo Salinas lasso bull p1050544.jpg
Image:Corrida with horse.jpg
Image:Polocrosse 3.jpg
Image:Young Folks' History of Rome illus099.png
Image:Sliding Stop Flachsberg.jpg
Image:Team penning.JPG
Image:Chasse a courre.jpg
Image:CIMG3133 crop 10x7.jpg
Image:2xgalopp.JPG
File:Equine_evolution.jpg
File:Horse-and-pony.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:حئیوانلار
بؤلمه:آتلار
بؤلمه:Animal-powered transport
بؤلمه:Mammals described in 1758
بؤلمه:Taxa named by Carl Linnaeus
بؤلمه:Equus
بؤلمه:Herbivorous mammals
بؤلمه:Horse subspecies
بؤلمه:Livestock
بؤلمه:National symbols of Burkina Faso
بؤلمه:National symbols of Lesotho
بؤلمه:National symbols of Mongolia
بؤلمه:National symbols of Nigeria
بؤلمه:National symbols of Turkmenistan
بؤلمه:Pack animals
بؤلمه:Symbols of New Jersey
آت توتان

** آت توتان  ** کندی خیاو بولگه سینین، ارشه بولومو و اورتا ارشه قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۲۴ نفر اهالی سی وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
آبسرد

**آبسرد** تهران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر دماوند بولگه‌سینین مرکزی بولومونده یئرلشیبدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:دماوند بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری

بؤلمه:تهران اوستانی‌نین شهرلری
آبسولوتيزم

موطلقچیلیک. هر هانسی بیر اثرده یا دا ایلکه ده(قانوندا) بیر ابدی نین وارلیغینا و دییشمزلیگینه اینانماق، اثری یا دا ایلکه یی(قانونو) بو دییشمزه گؤره آراشدیرماق.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اخلاق
امیرکبیر

**میرزا محمدتقی خان فراهانی** آدلیم**امیرکبیر** یادا **آتابیگ‌**.  (۱۹ دی ۱۱۸۵ – ۲۰ دی ۱۲۳۰)ناصرالدین شاه ین بیرینجی باش وزیری ایدی.دارالفنون اؤخولو و وقایع اتفاقیه قزئته سین یولاسالدی.

22 ذی القعده 1264 قمری ایلده ناصرالدین شاه تخت اوسته چیخدی و میرزا محمدتقی نی آتابیگ مقامینا منصوب ائتدی شاه 

## قالری


File:AmirKabir Sani ol molk 2.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:قاجاریه
آتباتان

آتباتان کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی 
بولومو نده اولان مئیدان چای قصبه سی (دهستان مهران رود مرکزی) نده یئرلشیب. 
بی کند سهنداواداغین ارخاسیندا دیر. کنیدن هواسی سرین یاقیشلی وداغلیدی
## قایناق‌لار


بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آتش‌بی

آتش‌بهٔ کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان آلمالی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۴۵۹ نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
آتش‌خسرو

آتش‌خسرو کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ورزیقان بولگه‌سی  نین خاروانا بولومو نده اولان ارزیل قصبه سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  ۰ نفر اهالیسی وارایمیش.  <
## قایناقلار

بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آتون

آتون، قدیم میصر تانریلاریندان بیری ایدی.
بؤلمه:میصر تاریخی
آجین

**آجین** — اسدآباد افشار بولگه‌سی'نین شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر پیر سلمان بؤلومونون مرکزی دیر. ۱۳۹۰–جی هیجری گۆنشلی ایلین نۆفوس سایی‌سی اساسیندا شهر ۷۶۹ عائیله‌سی و ۳٬۳۵۳ نفر جمعیتی وار ایمیش، هابئله بو شهرده آموزش ایمکاناتی باخیمیندان ۳ مقطع ده ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان، اوغلان‌لار و قیزلار اۆچون واردیر و دئمک بۆتونلوکده ۵۵۱ نفر علم طلبه‌سی وار.

## خالق
۱۳۹۵–جی هیجری گۆنشلی ایلین نۆفوس سایی‌سی اساسیندا، بو شهر ۲٬۷۳۸ نفر جمعیتی و ۸۲۲ عائیله‌سی وار ایمیش. 
آجین شهری‌نین خالقی عومومیت‌ده تۆرک دۆرلار و تۆرکجه'یه دانیشیرلار، سانکی منطقه‌ده (کلیایی و چهاردولی) ائلاتلارین اولدوغونا خاطیر کۆردجه‌نی ده بیلیرلر.
رزم‌آرا'نین یازدیغی *فرهنگ جوغرافیایی ایران* کیتابی‌نین اساسیندا، آجین شهری ۱۳۳۱-جی ایلده  ۱٬۵۳۰ نفر جمعیتی اولاراق خالقین مذهبی شیعه و دیللری تورکجه دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اسدآباد بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
بؤلمه:همدان اوستانینین شهرلری
آجی‌چای قصبه‌سی

**آجی‌چای** قصبه‌سی تبریز بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵اینجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو قصبه‌نین ۳۳٬۸۱۸ نفر اهالی‌سی وارایمیش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:آجی‌چای قصبه سی
بؤلمه:تبریز بولگه‌سی نین قصبه لری
بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین کندلری
آختاچی،باهار

**آختاچی (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و آبئرومند قصبه‌سی نده یئرلشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۵۹۲ نفر اهالی سی و ۱۲۵ عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
آخماقایا

**آخماقایا**، تبریزده بیر محله آدیدیر.
## قایناقلار

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:تبریز محله‌لری
آخولا

**آخولا** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين تبریز بولگه‌سی نين خسروشهربولومو نده اولان تازه‌کند قصبه‌سینده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ایلین نوفوس ساییسی اساسيندا بو كندين ۲٬۳۵۱ نفر اهالیسی وارايميش.  <

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:تازه‌کند قصبه‌سی
آخوندقشلاق

آخوندقشلاق کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین بوناب بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان باتی بناجوی قصبه سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 5490 نفر اهالیسی وارایمیش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:بوناب بولگه‌سی‌نین کندلری
آخيجيليق

سؤز و جومله لرین دیله ایلیشمه دن آسانجا اوخونا بیلمه سی اۆچون ایضاح ائدیلمک ایستنن دوشونجه نین راحاتلیقلا آیدین اولار شکیلده ایفاده ائدیلمه سی. آخیجیلیق، دوشونجه لرین بیر تنزیمله مه داخیلینده سیرالانماسی، بو دوشونجه نین هر کس طرفیندن بیلینن و آسان دئییله بیلن سؤزلرله ایضاح ائدیلمه سی، جومله لرین قیسا و قورولوش باخیمیندان دوغرو اولماسی ایله تامین ائدیلر. آخیجیلیق، مضموندان چوخ دا اوسلوب خوصوصیتیدیر.

## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
آخیر چرشنبه نغمه‌سی

ایلین آخیر چرشنبه سی قیزلار سودان آتیلار ، بو نغمه نی اوْخویارلار :

آتیل ، ماتیل چرشنبه

باختیم آچیل چرشنبه.

سو باشینا گلن باشقالاری ایسه :

.« آغیرلیغیم ، اوغورلوغوم، دردیم ، بلام ،تؤکولسون بو سویا گئتسین »

. دئیه سودان آتیلارلار 

## قایناقلار

تورک خلق ادبیاتی (یازان: علیرضا صرّافی)

## قایناق‌لار

بؤلمه:تورک ادبیاتی
آثار

**آثار** ـ مشهور تاتار ـ باشقورت عالیمی رضاءالدین فخرالدینین تاتارستان و باشقوردستان  علماء و مشاهیری قونوسوندا یازدیغی اثردیر. بو اثرده ایدل ـ اورال منطقه‌سینده اولان اسلام عالملرینڭ ترجمه و طبقه‌لری، تاریخ ولادت و وفاتلری و باشقه احواللری حقنده یازلمش بر کتابدر.

## اثرین چاپلاری
* قازان: ۱۹۰۰-۱۹۰۸م، ۲جیلد (۱۵ جزء)، ۵۶۴صفحه؛ 
* اورنبورغ: کریموف، ۱۹۰۱-۱۹۰۴م، ۲جیلد، ۱۵جزء.
* قازان: فوند روحیات، تات‎نفت، ۲۰۱۰، ۳ج:
۲۰۱۰ г. — Ризаэддин Фахреддин «Асар. III-IV том» (совместно с Министерством образования РТ, г. Казань);

## اثرین دیلی
بو اثر تورک تورک دیلینده یازیلمیش دیر.

## قایناقلار

* 

بؤلمه:تورکجه اثرلر
بؤلمه:کیتاب قارالامالاری
آجی پایام

**آجی پایام** تورکیه جمهوریتینده اژه بؤلگه‌سینده اولان، دنیزلی شهرینه  باغلی بیر ایلچه. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلده ۱۲٬۳۰۶نفر اهالیسی وارمیش.

## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
*تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آخی‌جهان

**آخی‌جهان** کندی شرقی آذربایجان اوستانی نین آذرشهر بؤلگه‌سی‌نین حومه بؤلومو نده اولان قاضی‌جهان قصبه‌سی  نده یئرلشیب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۲٬۲۹۰ نفر اهالیسی وارایمیش.  <

## قایناقلار

بؤلمه:آذرشهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آد

بیر اولانی حابئله بیر آچمانی **آد**لاندیران سؤزه **آد** دئییلیر. آراز، تیکینتی، دوشونجه، دویغو.

آراز ایله تیکینتی بیر اولابیله نی **آد**لاندیرلار، دوشونجه ایله دویغو بیر آچمانی.

قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یائیملاماسی، ۱۳۷۴

آد: جانلی و جانسیز وارلیکاری، دویغو و دوشونجه لری، موختلیف وضعیتلری بیلدیرن سؤزلره آد دئییلیر

آدلار جینس آد و خوصوصی آد اولماق اوزره ایکییه آیریلار.

خوصوصی آد: دونیادا تک بیر وارلیغی ایفاده ائدن آدلارا خوصوصی آد دئییلیر.

جینس آد: دونیادا بنزری چوخ اولان بیر چوخ وارلیغین، بیر چوخ وارلیغین اورتاق آدینا جینس آد دئییلیر.

جینس آدلار اوچه آیریلار:

آ. مادّه آدلاری: ال ینن توتولوب گؤزله گؤرولن وارلیقلارا وئریلن آدلارا دئییلیر. ماسا، پالتار، داش، دوزنلیک، پروسپئکت، کوچه…

آ. معنا آدلاری: ال ینن توتوامایان گؤزله گؤروله بیلمه یه ن وارلیقلارا وئریلن آدلارا دئییلیر. سس، یوخو، سئوینج، آجی/اغریلی، یوخو، عاغیل، خاصیت، خوشبختلیک، حسرت، سئوگی…

آ. بیرلیک آدلاری: عئینی نؤودن اولان وارلیقلارین توخلو اولاراق اول/تاپیلدیقلاری وضعیتلره وئریلن آدلارا دئییلیر. مکتب، سینیف، لاغ/الای، باتالیون، سورو، مئشه، خالق، میلت، عاییله، خور…

آدلاردا تکلیک - چوخلوق

آدلاردا تکلیک - چوخلوق: بیر تک وارلیغی ایفاده ائدن تک آد، عئینی جینسدن جیرچوک وارلیغی ایفاده ائدن آدلارا ایسه چوخلوق آد دئییلیر.

تک

چوخو علاوه س (ن) ی چوخلوق

چیچک + لئر __ چیچکلر

داغ + لار __ داغلار

کؤینک + لئر __ کؤینکلر

قاپی + لار __ قلیب لر

عادین حاللاری

آدین بئش حالی واردیر:

یؤنلمه وضعیتی

یوکله مه وضعیتی

تاپیلما وضعیتی

آیریلما وضعیتی

بونا گؤره مکتب سؤزونو آدین بئش حالینا گؤره جومله ده ایستیفاده سی:

مکتب اینسان دوغرو دوشونمگی اؤیره دهر.

محمد بۇ ایل مکتبه باشلایاجاق

مکتبی بیتیرینجه موعلیم اولاجاقمیش

صاباح مکتبده اولماق مجبوریتینده سنمی؟

مکتبدن گلیرکن کیتابچییا اوغرامیش.

آد تاملامالاری

آ. آد تاملاماسی: آرالاریندا معنا ماراق/لاقه سی اولان، ایکی و یا داها چوخ آددان مئیدانا گلن سؤز قروپلارینا آد تاملاماسی دئییلیر.

آد تاملامالاریندا بیرینجی آد تاملایان، ایکینجی آد تاملاناندیر. تاملایان و یا تاملانان علاوه آل/گؤتورمه وضعیتینه گؤره آد تاملامالاری دؤرده آیریلار:

۱. تاکیسیز آد تاملاماسی: بیر تاملامادا تاملایان و تاملانان آد و یا آد سویلو سؤز علاوه آل/گؤتورمزسه تاکیسیز تاملاما مئیدانا گه لر.

گوموش چرچیوه دمیر قاپی

تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان

۲. علامتسیز آد تاملاماسی: بیر آد تاملاماسیندا تاملایان علاوه آل/گؤتورمز، تاملانان علاوه آل/گؤتورسه علامتسیز آد تاملاماسی مئیدانا گلیر.

سوبا بورو - س -او پنجره شوشه - ای

تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان

۳. علامتلی آد تاملاماسی: تاملایانلا تاملانانین علاوه آل/گؤتوردویو آد تاملامالارینا علامتلی آد تاملاماسی دئییلیر.

ائو - ائن پنجره -س - ای شکاف - این قاپاق - ای پئنجک - ائن دویمه - س - ای

تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان

۴. زنجیرله مه آد تاملاماسی: ایکیدن چوخ آدین معنا طرفیندن بیر-بیرینی تاماملایارکن مئیدانا گتیردیکلری تاملامالاردیر.

ائویمیزین دؤرد بیر طرفی پنجره چئرجئوئسی نین شوشس (ن) ی …

تاملاما نؤوو تاملایان تاملانان

تاکیسیز آد تاملاماسی - -

علامتسیز آد تاملاماسی - -ای

علامتلی آد تاملاماس -ائن -ای

زنجیرله مه آد تاملاماس ایکیدن چوخ آد

## قایناق‌لار

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بؤلمه:Names
بؤلمه:Lexicography
بؤلمه:Concepts in logic
بؤلمه:Philosophical logic
آد گونو

**آد گونو و یا دوغوم گونو** – اینسانین آنادان اولدوغو تاریخ. بیر چوخ مدنیت لرده اینسانلار آد گون لرینی طمطراقلی قئید ائدیرلر. دینیندن و مدنیتیندن آسیلی اولاراق موختلیف اؤلکه لرده تانینمیش تاریخی شخصیت لردین آد گونلرینی کئچیریرلر : محمد پئیغمبرین دوغوم گونو ، عیسی پئیغمبرین دوغوم گونو.

## آذربایجاندا آد گونو
آذربایجاندا و ایراندا عادتا اوشاق‌لار اۆچون آد گون‌لری‌نین کئچیریلمه سی بیر چوخ عایله‌لرده واجیب ساییلیر. آد گونونده سفره اوزه‌رینه شام‌لار دوزولموش تورت (دوغوم کیکی) گتیریلیر.

سون زامان‌لار ، آذربایجاندا داخیل اولماقلا، بیر چوخ اؤلکه‌لرده پارتیالارین شیرکت‌لرین و موختلیف تشکیلات‌لارین دا آد گون‌لری‌نین گئچیریلمه‌سی دب حالینی آلمیش‌دیر.

## همچنین باخ
*اینسان
*استئتیکا

بؤلمه:اؤزل گونلر
بؤلمه:اینسان
آدا

**آدا** هر طرفی سو ایله ایحاطه اولان قورولوق پارچاسینا دئییلیر. آدا اوقیانوس، گؤل و یا چای ایچینده اولابیلر.
[بندانگشتی|سول|[آشاغی ساراناک گؤلونده بیر آدا، نیویورک اوستانی]]

## قایناقلار

### اتک‌یازی

بؤلمه:آدالار
بؤلمه:سو
بؤلمه:جوغرافی فنومن‌لری
آدانا

** آدانا** تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلده ۱٬۵۶۳٬۵۴۵نفر اهالیسی وارمیش 
## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آداپازاری

﻿
**آداپازاری** تۆرکیه جۆمهوریتی‌نین بؤیوک شهرلریندن. بو شهرین ۲۰۰۹-جو میلادی ایلینده ۳۹۹٫۰۲۲ نفر نۆفوسو وار ایمیش 
## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آداپتاسيون

فرقلی نؤوعده بیر اثرین (رومان، احوالات، خاطیره کیمی)، صحنه و یا سینمایا(کینویا) اویغونلاشدیریلماسی یا دا فرقلی نؤوعده بیر اثردن (رومان، داستان، احوالات کیمی) فرقلی بیر ادبی اثر (ارنگین اویون) مئیدانا گتیریلمه سیدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:ادبیات
آذر

**آذر** ایرانین رسمی تقویمی اولان، هیجری گونش تقویمینین، دوققوزونجو آیی اۆچون ایرانلی فارس آدیدیر.  آذر ۳۰ گوندور. پاییز مووسومونون اۆچونجو آیی و اوندان سونراکی آی دی آیی دیر.

## حادیثه‌لر

## دوغوم‌لار

## اؤلنلر

## قایناقلار

بؤلمه:Months of the Iranian calendar
آدلاید

**آدلاید** ()، گونئی اوسترالیا ایالتی‌نین مرکزی ایله ان بؤیوک شهری اولاراق، اوسترالیانین 5-جی ان بؤیوک شهری‌دیر. بو شهرین 1,304,631 نفر جمعیتی واردیر. بو شهرین اهالی‌سینه «آدلایدین» دئییلیر.

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* اوسترالیا توریسم سایتیندا آدلاید
* آدلاید شهری‌نین کونسول سایتی
* گونئی اوسترالیا دؤلتی‌نین رسمی سایتی
* آدلایدین رسمی دولانما قیلاووزو

## قایناقلار

## چوخ اوخو

* Kathryn Gargett; Susan Marsden, *Adelaide: A Brief History*. Adelaide: State History Centre, History Trust of South Australia in association with Adelaide City Council, 1996 .
* Susan Marsden; Paul Stark; Patricia Sumerling, eds., *Heritage of the City of Adelaide: an illustrated guide*. Adelaide: Adelaide City Council, 1990, 1996. .
* Derek Whitelock et al. *Adelaide: a sense of difference*. Melbourne: Arcadia, 2000. .

## خاریجی لینکلر
* Adelaide City Council > Official City Guide
* Adelaide City Council
آده

(فارسجا: آده)  سولدوز بؤلگه‌سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند المهدی قصبه سی ینه تابعدیر و ۱۳۸۵ نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۱۸(۳۶عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک کؤکنلی اولاراق،آنجاق  کورد دیللی و سوننوشافعی دیرلر.بو کندده یاشام سورنلر قاراپاپاقلارین قازاخ  طایفاسیندان اولاراق سوننو اینانجلی دیرلار. ائله بونا گؤره ده زامانلا دیللری دییشرک کورد اولوبلار.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آذرابادگان (درگی-پیشوا)

**آذرابادگان** دکتر علی اکبر پیشوا طرفیندن ۱۳۴۳ آیسل (۱۳۰۳ دوغوش - ۱۹۲۴ میلادی) ایلینده یاییلان درگی.
بو هفته‌لیگ درگی سوربی صورتده تبریز شهرینده یاییلیردی.  

## قایناقلار

بؤلمه:تبریزده یاییلان درگیلر
بؤلمه:درگی
آذرآبادگان (درگی-رفعت)

**آذرآبادگان** درگیسی (۱۹۱۸ میلادی-۱۲۹۶ دوغوش-۱۳۳۷ آیسل)، تقی رفعت توسطو ایله آذربایجاندا  بوتونلوکله تورکجهده یاییلان ایلک درگی. بو درگی‌نین یاییلماغی عثمانلی اوردوسو گونئی آذربایجانا یاردیما گلمک ایله عئینی واختدادیر. مجدالسلطنه بو درگی‌نین یاییلماسیندا بویوک حیمایه‌سی اولوبدور. درگی‌نین ایلک نومره‌لریندن آذربایجانین تورک یوردو اولماق باره‌سینده مقاله‌لر یازیلیبدیر.

بو هفته‌لیک درگی سوربی صورتده چاپ اولوردو .

## درگی‌نین موضوعسو و اؤنمی
## بیرده باخ
* تقی رفعت
* مجدالسلطنه افشار اورمی
* ملا نهیب
* ملا باشی
* لک‌لک
* گونئی آذربایجان درگیلری
## ائشیگه باغلانتی
* جراید در قفقاز

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده درگی
بؤلمه:تبریزده یاییلان درگیلر
بؤلمه:تقی رفعت
تقی رفعت‌ین یایدیغی درگیلر
بؤلمه:درگی
آذربایجان (دقیقلشدیرمه)

__DISAMBIG__
**آذربایجان** سؤزجۆگۆ، بۇنلارؽن بیرینه ایشاره ائده بیلر:
* ایران آذربایجانؽ: ایرانؽن شۇمال-غربینده یئر‌لشن بؤلگه
* آذربایجان جۇمهۇریّتی: قافقازدا یئر‌لشن مۆستقیل اؤلکه
* آذربایجان (تاریخی اراضی): تاریخی سندلرده اوْلان آذربایجان بؤلگه‌سی

بؤلمه:آذربایجان
آذربایجان تورکلری

کولتور

## گؤرۆنتۆلر

فایل:Portrait of the Qara Qoyunlu ruler Jahan Shah by Abu'l-Hasan Mostawfi Ghaffari, dated 1780 or 1795.jpg|alt=|جهان‌شاه
فایل:Sattar Khan.jpg|ستارخان
فایل:Portrait of Azerbaijani poet Fuzuli by Azimzade.jpg|فضولی
فایل:Shirvan Tatar, engraving from 1839.jpg|
فایل:Azerbaijani woman from Shusha in silk national garments.jpg|
فایل:Azeri 1900.PNG|
فایل:Ashiqs in Tabriz.jpg|آشیق
فایل:1ST AZ REP.GIF|
فایل:Army of Azerbaijan in 1918.jpg|
فایل:Azerbaijanis from Aleksandropol.jpg|
فایل:Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan (1918).svg|آذربایجان خالق جومهوریتی
فایل:Portrait of Nasimi.jpg|عمادالدین نسیمی
فایل:Alim Qasimov, Bahram Mansurov, Talat Bakikhanov.jpg
فایل:Ashig Alesger.jpg|آشیق علعسگر
فایل:Ilham Zakiyev at 2008 Paralympics.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:تورک خالقلاری
بؤلمه:آذربایجان
بؤلمه:اوغوز تورکلری
بؤلمه:تورکلر
بؤلمه:ایران تورکلری
بؤلمه:خالقلار 
بؤلمه:ایران تورکلری 
بؤلمه:تورک دیاسپوراسی 
بؤلمه:آذربایجان تورکلری‌نین دیاسپوراسی
آذرشهر بؤلگه‌سی

**آذرشهر بؤلگه‌سی** یادا **آذرشهر شهریستانی** () ایران شهریستان‌لارین‌دان بیری‌دیر کی شرقی آذربایجان اوستانین‌دا یئرلشیب‌دیر و اونون مرکزی آذرشهر شهری‌دیر. بو بؤلگه‌سی‌نین جمعیتی ۱۰۷،۵۷۹ نفردیر کی بو باخیم‌دان اوستانین ۹ اونجو شهریستانی سایاگلیر.

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:آذرشهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
آذغان

آذغان كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان آذغان قصبه سی  نده يئرلشيب.  
.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آذغان قصبه‌سی

**آذغان قصبه‌سی**  اهر بؤلگه‌سینین مركزی بؤلومونده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو قصبه‌نين ۷٬۱۰۰ نفر اهالیسی وارايميش. 

## قایناقلار

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی
آرئس

**آرئس** -  یونان میفولوژیسینده مۆحاریبه تانریچاسی. زئوس و هئرانین اوغلودور. سیمبولو لئش‌یئین(فارسجا: کرکس)دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاریخ
آرادیپو

**آرادیپو** شهری (یونان جا: *Αραδίππου*) گونئی قیبریس جومهوریتینده يئرلشيب دير. ۲۰۰۵ اينجي ايلده بو شهرين  ۱۱٫۶۳۵ نفر اهالیسی وارميش.
## بیرده باخ
## قایناق‌لار

بؤلمه:میلت‌لرآراسی آدالار
آرارات، ویکتوریا

**آرارات** ()، اوسترالیانین ویکتوریا اوستانینده یئرلَشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳/۶ کم مساحتی اوْلاراق ۲۰۱۱ ساییم‌لارینا گؤره ۷۰۲۴ نفر جمعیتی واردیر.

## هاوا دورومو

## بیرده باخ
* اوسترالیا شهرلری‌نین لیستی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* رسمی سایتی
* تاریخ سایتی

## قایناق‌لار

* 

بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
آراز

**آراز** — قافقازین گونئیینده، ایران، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه و ائرمنیستان آراسیندان آخان چای‌دیر. چای اؤز منبعینی تورکیه اراضی‌سین‌ده‌کی ارزوروم داغ‌لارین‌دان گؤتورور. آذربایجان جومهوریتی و گونئی آذربایجان اراضی‌لرین‌دن کئچه‌رک، آذربایجان جومهوریتی‌نین صابیراباد رایونونون سوقوووشان کندی اراضی‌سین‌ده کور چایی ایله بیرلشه‌رک خزر دنیزینه تؤکولور.

بو چای گونئی و قوزئی آذربایجانی بیر-بیرین‌دن آییران چای اولاراق، هر ایکی طرفین ماهنی‌لارین‌دا یاد اولونور. نیه کی آذربایجان قوزئی منطقه‌سی بیر یازیلاشمادا ایران اؤلکه‌سیندن آیریلیبدیر.

**آراز**  تورکیه‌نین شرقی آنادولو منطقه‌سیندن دوغان تورکیه - ائرمنیستان و آذربایجان جومهوریتی‌ - ایران سرحدینین بیر قسمینی تشکیل ائتدیکدن سونرا خزر دنیزینه تؤکولن چای. آراز چایینین ۵۸۵ کیلومترلیک قسمی تورکیه داخلینده دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:چایلار
بؤلمه:International rivers of Asia
بؤلمه:Rivers of Turkey
بؤلمه:Rivers of Armenia
بؤلمه:Rivers of Azerbaijan
بؤلمه:Rivers of Iran
بؤلمه:Armenia–Iran border
بؤلمه:Armenia–Turkey border
بؤلمه:National symbols of Armenia
بؤلمه:آذربایجان-ایران سرحدی
بؤلمه:Azerbaijan–Turkey border
بؤلمه:Landforms of Iğdır Province
بؤلمه:Landforms of Erzurum Province
آراز ائلسس

بندانگشتی|آراز ائلسس بوزقورد توتموش

**آراز ائلسس** ( **Araz elses)** آذربایجانلی آدلیم اوزان،شاعیر و سیاسی چالیشقاندیر**.**

آراز ۹۰نجی ایللرین باشلانغیجیندا چالیشمالارین باشلادی و ایراندا تۆرکلره قارشی حاقسیزلیقلارا اعتراضی ماهنیلار اوخودو

بواۆزدن ایران رژیمی طرفیندن تهدید اولاراق کؤچمک زوروندا قالدی
## حیاتی
آراز ائلسس ۱۹۷۱-جی ایل، نووامبر آیینین ۲۷-سینده آذربایجانین اورمو گؤلونون یاخینلیغیندا یئرلشن سولدوز شهرینده آنادان اوْلوب. اوشاق‌لیق چاغ‌لارین‌دان موسیقییه بؤیوک ماراق گؤستریب. او، گنج یاش‌لارین‌دان دوغما یوردونو دوغما دیلده اوخشاماغا باشلاییر. سازی ایله، سؤزو ایله ایللرین یوخوسونا باتمیش اولوسونو اویانماغا سسلییر. داها سوْنرا سیاسی سبب‌لردن چتین‌لیک‌لرله اوزلشه‌رک آراز آیدین له بیرلیک ده، ۱۹۹۱-جی ایلده قوزئی آذربایجانا کؤچور. ۱۹۹۷-جی ایلده آوروپا یازارلار پارلامئنتی طرفین‌دن سیاسی شاعر، اوزان اولاراق نوروئچه چاغیریلیر. او دؤوردن آوروپادا یاشاییر، موختلیف اؤلکه‌لرده آذربایجان‌لی‌لار ایچینده کوْنسرت‌لر وئریر. 

## ماهنی‌لاری
*تورکوز تورکو چاغیریریز 
*آتلار
*گئدلیم
*یولچویام آرکاداشلار
*ساواش گونو 
*گئجه‌دیر 
*گل قاووشاق 
*اوشویوروم 
*دییرمان 

*هاوا قورشون گیبی
*مرد یاشا
*ریحان
*دره‌یه باخ دره‌یه
*قوش‌لار
*اورمو
*اولوسوم اویان
*دار آغاجی
*ایران اوردوسوندا قوللوق ائدن تورک عسگرلرینه!
*قورتولوش ماهنیسی
*قارداشیم داغلار
*بو دۆنیانین قارا داشی گؤیه رمز 

## آلبوملار

* آتلار
* کوله ک 2015

## ائشیک باغلانتیلار
* سلام دار آغاجی سلام-اینجه‌لمه 

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی موغنی‌لر
آذربایجانچیلیق

** آذربایجان‌چیلیق** _ بیر ایرقچیلیک نوعودور. آذربایجان میلّی قازانج‌لارین دوشونوب و بو قازانج‌لارا ضربه ووران قووه‌لر ایله موباریزه آپاریب، تاریخی آذربایجان دؤولت‌ین بوتون آذربایجان توپراق‌لاریندا یئنی‌دن یارادیب، آذربایجان میلّتین رفاه و سعادته چاتدیرماق تفکر سیستمی‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:عیرقچیلیک
آذرشهر

**آذرشهر** (کئچمیشده: **توفارقان**) شهری ایرانین دوغو آذربایجان اوستانی و آذرشهر بولگه سی‌نده یئرلشیب.

بو شهر ۶۰ کیلومتر مسافه ایله تبریزین گونئی باتی سیندا، اورمو گؤلون دوغوسوندا و سهند داغینین باتی سیندا یئرلشیر و تهران شهریله ۶۸۴ کیلومئتیر مسافه سی وار. شهرین اهالی سی۷۳٬۸۹۶ نفر دیر (۲۰۱۶– جی ایل- اهالی سایینا گؤره). اهالی سایینا گؤره دوغو آذربایجان اوستانی نین سککیزینجی بؤیوک شهری ساییلیر. بۇ شهرین اسکی آدی دهخوارقان اوْلموشدور.
thumb|left|سئل چایی ینگجه قصبه‌سی - توفارقان/آذرشهر

## سوغاتلار
لپه، جویز، نوخودچی، باقلوا و گز آذرشهرین سوغاتلاری ساییلیر. آذرشهر لپه نظریندن ایران دا آدلی دیر و اؤنون لپه سی هامی یئرده معروف دور. آذرشهرین بعضی کندلرین ده پیسته باغلاری دا وار دیر کی بار وئریر و پیسته نظریندن دوغو آذربایجان دا اول دیر.

## توفارقان ترمینالی
بو ترمینال آذرشهرین ایمام خیاوانیندا یئرلشیب دیر و تهران، تبریز، مراغه و اطرف کندلره سرویس وئریری. بۇ ترمینال دا هم اتوبوس و هم مینی بوس واردیر.

## مریض خانالار
آذرشهر ده بیر دانا مریض خانا، شهید مدنی آدیندا واردیر کی اؤنون ۹۶ تختی وار و بۇ بیماریستانین تخصصی آرواد لار و اوشاق لار، جراحلیق(کسمگ) و داخلی(بدن ایچری سی) دیر.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
*"آذرشهر" (''Iranica Encyclopedia'') 

بؤلمه:آذرشهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
بؤیوک اوقیانوس

بندانگشتی|سول|بؤیوک اوقیانوسون آلچاق اوجالیق خریطه‌سی **بؤیوک اوقیانوس** ،**ساکیت اوقیانوس** و یا **پاسیفیک اوقیانوس** (انگلیزجه: Pacific Ocean) یئر کوره‌سینین ان بؤیوک اوقیانوسو دور. بۇ اوقیانوس آسیا، اوسترالیا و آمریکا قارّه‌لری آراسیندا بئرلشیبدیر و ۱۷۹٫۷ میلیون موربع کیلومتر مساحتی ایله یئر اوزونون اوچ دن بیرینی توتموشدور.

## قایناق‌لار

## منابع

بؤلمه:اوقیانوس
بؤلمه:اوقیانوسلار
بؤلمه:بؤیوک اوقیانوس
آرانچی

**آرانچی** کندی (ارانچی)  موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
آرانچی کندی ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا ۶۰۴ نفر اهالی سی وار.  بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار. 
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آراکلی

﻿
**آراکلی** تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۱۴٬۸۴۶نفر اهالیسی وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آرباتان

**آرباتان** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین مرند بولگه‌سی  نین یامچی بولوم نده اولان ذوالبین قصبه سی  نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  ۱۵۸۲نفر اهالیسی وارایمیش.
## قایناقلار

بؤلمه:ایران
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی نین کندلری
آرتمیدا

**آرتمیدا** یونان میفولوژی یاسیندا ایلاهه. زئوسین قیزی دیر. حیوانلارین ، بیتکی لرین و اوشاق لارین حیمایت چی سی دیر. سیموول لاری سیدر آغاجی و مارال دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تاریخ
کانال

thumb|left|۳۵۰px|فرانسه دا بیر آرخ

**آرخ** یا دا **کانال** اینسان الی ایله دوزلمیش، سولاما یا دا نقلیات مقصدی ایله ایستیفاده ائدیلن سو یول‌لاری‌دیر. آخما سرعتی چوخ اولمایان چای‌لار کئچمیش‌دن گونوموزه دک همیشه نقلیات اۆچون ایستیفاده ائدیلمیشدی‌لر. بۇ چای‌لارین بیر-بیرلرینه یاخینلاشدیغی یئرلرده کانال‌لار آچیلماق سورتیله نقلیات داها دا آسان حالا گتیریلمیش‌دیر.

## خاریجی کئچیدلر

## قایناقلار

### اتک‌یازی

بؤلمه:جوغرافیا
آراز شهرجیکی (پولدشت)

**آراز شهرجیکی** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، ارس بؤلومو و شرقی گچلرات قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۱۹۵۱ نفر اهالی سی و ۴۸۱ عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آراقون دیلی

**آراقون دیلی** ایسپانیانین آراقون موختار بؤلگه‌سینده تخمیناً ۱۰.۰۰۰ نفر طرفیندن دانیشیلان لاتین دیلدیر. بو دیل ریباقورچا بؤلگه‌سینده کاتالان دیلی ایله قارشیلیقلی تاثیره معروض قالمیشدیر. آراقونجا بؤلگه‌ده ایسپانیا دیلی تاثیرینده قالدیغی اۆچون یوخ اولما تهلوکه‌سی ایله قارشی-قارشییادیر. ایکینجی دیل اولاراق بو دیلدن ایستیفاده ائدنلرین سایی ۳۰.۰۰۰ نفردیر.
.

## خاریجی کئچیدلر
* آراقونجا کورسو
* آراقونجا اۆچون ائتنولوق راپورو
* Consello d'a Fabla Aragonesa
* آراقون دیلی
* Academia de l'Aragonés
*وئبستئر آراقونجا-اینگیلیسجه سؤزلوک  

## قایناق‌لار

*اینگیلیسجه ویکیپئدییا

بؤلمه:دیللر
بیرینجی اردشیر (هخامنشی)

**بیرینجی اردشیر** (هخامنشی) (اینگیلیسی‌جه: Artaxerxes I of Persia) قدیم ایران شاهی.۴۶۵–۴۲۵ میلادان قاباق ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.

## گؤرونتولر


File:Cartouche Artaxerxes I Lepsius.jpg
File:He stoods silent before King.jpg
File:Tomb of Artaxerxes I, Naqsh-e Rustam.jpg



## قایناق‌لار

## گؤرونتولر


File:Cartouche Artaxerxes I Lepsius.jpg
File:He stoods silent before King.jpg
File:Tomb of Artaxerxes I, Naqsh-e Rustam.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:شاهلار
آرداهان

**آرداهان** تورکیه جومهوریتی‌نین  بویوک شهرلریندن‌دیر. بو شهرین ۲۰۰۹-جی میلادی ایلینده ۱۶٬۴۰۰ نفر اهالیسی وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه

## قایناقلار

* info 

* Kyureghyan, Levon. *Կարս և Արտահան* (*Kars and Artahan*). Vienna: Mkhitarian Press, 1949.
* سورن یرمیان *Հայաստանը ըստ «Աշխարհացույցի»* (*Armenia According to the [[Ashkharatsuyts (Anania Shirakatsi)|Ashkharatsuyts]]*). Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1963.


بؤلمه:یاشاییش یئرلری آرداهان اوستانیندا
آردشن

﻿
** آردشن** (لز دیلی و گورجو دیلی: არტაშენი/Artasheni یادا არდაშენი/Ardasheni) تورکیه جمهوریتی‌نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۱۲ اینجی ایلد ۲۸٬۱۱۳ نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
*  District governor's official website
** photos of Ardeşen
*  Ardeşen municipality's official website
** and more photos
*  Lazuri - information on the Laz language and culture
*  Ardeşenim - General local site on the district

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آرزولار دنیزی

**آرزولار دنیزی** - آی ین گؤرونمه ین حیصّه‌سینده کی هامار اوولیقلاردان بیری. آسترونومی یادا آی اوزرینده کی بئله اوولیقلار شرطی اولاراق "دنیز" آدلاندیریلیر. آی ین جنوب یاریم کوره سینده ۲۰ – ۴۵ ان درجه لری آراسیندا و ۱۴۰ – ۱۸۰ اوزونلوق دایره سینده یئرلشیر. یاخینلیغندا لیبنیتس ، نورمن ، پانکار، کوک ،ژول ورن، پاولو ، قاقارین و وان ده قراف کراترلری، داخیلینده ایسه تامسون کراتری یئرلشیر.

## قایناقلار


بؤلمه:آسترونومی
آرسین

**آرسین** (, ، ) بیر شیمیایی ماده. قاز حالتینده تاپیلار. اریمه نوْقطه‌سی −111.2 C دیر.

## بیرده باخ

* شیمی
* ترموشیمی
* شیمی فیزیک
* آنالیتیک شیمی
* اورقانیک شیمی
* بیوشیمی
* الکتروشیمی
* فارماکولوژی
* پولیمر
* بیولوژی
* ژئوشیمی
* فوتوشیمی

## قایناقلار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Arsine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

بؤلمه:شیمی
آرمار مشهدلی

** آرمار مشهدلی** کندی (روستای آرمار مشهدلو) موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
آرمار مشهدلی کندی ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، ۶۳ نفر اهالی سی وار.  بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
آرمدلو سفلی

**آرمدلو سفلی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان ورگهان قصبه‌سی  نده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  ۲۲نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
آرموت آلان

** آرموت آلان**  تورکیه جمهوریتی‌نین  بیر بیوک شهری‌دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۱۴٬۲۱۳نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
آرموداق

بند‌انگشتی|آرموداق کندی
بندانگشتی|کندین دربندی
**آرموداق کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی نین کندوان بولومو نده اوْلان قوزئی گرمه قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۹۴۳نفر اهالیسی وارایمیش. <

## گؤرمه لی یئرلر
آرموداق دا سولی چایلار وار دیر کی اؤنون گؤرمه لی یئرلریندن ساییلیر. بیر دانا اسکی سد کی اؤنون آدی خدادادی سدی دیر کندین تاریخی یئرلریندن ساییلیر.

## قایناقلار
hamgardi

بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
آرو

**آرو** (قیسالدیلمیش "آوتو رومانی") اراضی واسیطه لری ایستحصال ائدن ۱۹۵۷- جی ایلده رومانیده قورولان شیرکت.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری