open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گؤی گۆنبد توربه‌سی

**گؤی  گۆنبد توربه‌سی** یا گنبد کبود مراغه  — ایرانین ماراغا شهرین‌ده، دایروی توربه‌نین یاخینلیغین‌دا یئرلشه‌ن و مؤمنه خاتون توربه‌سینین تأثیری ایله اینشا ائدیلمیش آذربایجان معمارلیغینین ماراق‌لی نومونه‌لرین‌دن بیری.

گؤی  گۆنبد ایرانین سککیزبوجاق‌لی پلانی اوْلان قوللواری توربه گلنیینین اؤزوم‌لو بیر تظاهرودور. گؤی  گۆنبدین قولله‌سینین پلان-مکان قورولوشو خررقان توربه‌لری ایله بیرتیپ‌لی‌دیر – سککیزوزلو پریزمانین بوجاقلاری باییردا سیلیندریک دایاقلارلا مؤهکملندیریلمیش‌دیر. آنجاق دایاقلاراراسی تیز تاغچالاردا و کارنیزده ایستالاکتیتلردن ایستیفاده ائتمک باخیمین‌دان گؤی  گۆنبد مؤمنه خاتون توربه‌سینین آیدین تأثیرینه معروض قالمیش‌دیر. بونونلا بئله ماراغالی معمار اؤز بؤیوک نخچیوان‌لی هموته‌نینی یام‌سیلاماق‌دان اوزاق اوْلموش‌دور. مؤمنه خاتون توربه‌سین‌ده اینجه‌لیک، تنته‌نه کلاسیک جدی‌لییه تابع ائدیلدیی حال‌دا، گؤی  گۆنبد توربه‌سین‌ده دئکوراتیولیک، بدیعی شوخلوغا اوستونلوک وئریلمیش‌دیر. حتی گؤی  گۆنبدین اۆست یازی قورشاغی دا کوفی خطینین داها دئکوراتیو نؤعو ایله یازیلمیش‌دیر.

گؤی  گۆنبد توربه‌سینین معمارلیق بزیین‌ده ایکیپلان‌لی چؤللری اوْلان کرپیج ناخیشلارا توش گلینیر. اوندا داها قاباریق ناخیش قورولوشو خصوصی پروفیل‌لی خیردا کرپیجلردن ییغیلمیش‌دیر. بۇ عمومی شبکه‌نین آلتین‌دان کئچه‌ن گیریهلر داها سیخ قورولوش‌لو اوْلوب، دایاز رئلیئف‌لی‌دیر. رئلیئف‌لی ناخیشلارین عمومی یئرلیگی ایسه باتیق گج سطحلردیر. ماراغالی معمار اؤزون‌دن اوولکی آذربایجان معمارلارینین (زنجان‌لی محمددن، نخچیوان‌لی اج‌مییه کیمی) توربه بزیین‌ده ایشلتدیی قدیمی بیر فنددن – توربه‌نین هر اوزونو، حتی کونج دایاقلارینی دا باشقا-باشقا ناخیش قورولوشلاری ایله بزه‌مک‌دن ایمتینا ائتمیش‌دیر. اونون سئچدیی شبکیبنزر ناخیشین چوبوقلاری بوتون اوزلری و دایاق قوللجیکلرینی بیر-بیرینه ساریمیش‌دیر. گؤی  گۆنبدین ده پیرامیدال باییر گۆنبزی اوچموش‌دور.

ائل آراسیندا  گؤی  گۆنبد هولاکو خانین آناسینین توربه‌سی کیمی تانینیر. آنجاق اۆستون‌ده‌کی کیتابه اونون هیجری ۵۹۳–جو ایلده (میلادی ۱۱۹۴)، هولاکو خانین آذربایجاندا ایلخانلارنی یاراتدیغی و ماراغانی بۇ دؤولتین باشکندی اعلان ائتدیی واخت‌دان چوخ اؤنجه تیکیلدیینی بیلدیریر. بیر ده کی، هولاکو خانین اؤزو بوت پرست، آناسی سویور گؤکته‌ن خاتون ایسه مسیحیّت اوْلموش‌دور. توربه‌ننین آدین‌داکی «گؤی» سؤزونون گؤکته‌ن خاتونون آدینین قیسالدیلماسی نتیجه‌سین‌ده یوخ‌سا توربه‌نین فاساد بزیینین رنگینه گؤره یاراندیغی مسئله‌سین‌ده ایسه آراش‌دیرماچیلار داها چوخ ایکینجی واریانتا اوستونلوک وئریرلر. حقیقته‌ن ده قیرمیزی گۆنبددن فرق‌لی اولاراق گؤی  گۆنبدین بزیین‌ده کاشی داها بول ایشلدیلمیش، اونون باییر توتومونا، خصوصیله اۆست حیصّه سینه گؤی کولوریت وئرمیش‌دیر. 
## قالری


فایل:Gonbadkabod3.jpg
فایل:Gonbadkabod2.jpg
فایل:Gonbadkabod9.jpg
فایل:Gonbadkabod10.jpg
فایل:Gonbadkabod5.jpg
فایل:Gonbadkabod6.jpg
فایل:Gonbadkabod4.jpg
فایل:Gonbadkabod8.jpg  


## ایستینادلار


## بیرده باخ
* آذربایجان معمارلیغی
قابریئل لیپمان

بندانگشتی|قابریئل لیپمان
**قابریئل لیپمان**( ۱۶ آقوست ۱۸۴۵ — ۱۳ ایول ۱۹۲۱) — فرانسه–لوکزامبورقلو فیزیک و ایختیراچی. عکاسی ده رنگلرین قاریشماسینا ایمکان وئرمه‌ین اۆصولون کشفینه گؤره نوبل اؤدولو آلمیش‌دیر.(۱۹۰۸)
## حیاتی
قابریئل لیپمان  ۱۶ آوقوست ۱۸۴۵-جی ایلده لوکسمبورقدا آنادان اوْلوب. آتاسی فرانسه یهودی‌سی ایدی.۱۸۴۸-جی ایلده عائله‌سی پاریسه کؤچ‌دو. پاریسده لیپمانین آناسی اونا درس کئچمه‌یه باشلاییر. لیپمان اوْلدوقجا دقت‌سیز، اما بیر او قدر ایستعدادلی اوْلموش‌دور. اونون ریاضیات خصوصی ماراغی وار ایدی.۱۸۶۸-جی ایلده   “Ecole Normale Supérieure”-ا داخیل اوْلدو. او، ایمتاحان‌دان کسیلیر. گنج لیپمان بۇ  ایمتاحان‌دان کئچسی‌دی، معلم اولا بیلردی. او، فیزیک ساحه‌سینده اوخوماق ایسته‌میردی. ۱۸۷۲-جی ایلده هیلدلبرق بیلیم یوردوسی گؤندریلیر. ۱۸۷۴-جو ایلده دوکتورلوق ایشینی مۆدافیعه ائتدی. لیپمان ۱۸۷۵-جی ایلده پاریسه گئری دون‌دو و ۱۸۷۸-جی ایله قدر بورادا ایشله‌دی.
## علمی فعالیّتی
### کاپیلیار الکترومتر

لیپمانین ایلک کشفلرین‌دن بیری الکتریک و کاپیلیارلیق حادثه‌سی آراسین‌داکی باغلی‌لیق اوْلموش‌دور. بۇ  فیکیر اونا حسّاس کاپیلیار الکترومتری ایختیراع ائتمه‌یه ایمکان وئردی. داها سوْنرا بۇ  جیهاز ایلک الکتروکاردیوقرافی جیهازین‌دا ایستیفاده اوْلون‌دو. بۇ  جیهاز هم ده «لیپمان الکتومتری» کیمی ده تانینیر.
### رنگ‌لی شکیل
لیپمان شکلین رنگلرینی چوخالتماغا ایمکان وئره‌ن بیر اۆصولون کشفی و دالغالارین اینترفرن‌سیاسی اسالاندیردیغینا گؤره   ۱۹۰۸-جی ایلده فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان اوْلموش‌دور.۱۸۸۶-جی ایلده لیپمانین ماراغینی فوتولؤوهه اۆزرینده گونش ایسپکترین‌دا رنگلری آشکار ائتمه‌یه ایمکان وئره‌ن بیر اۆصول چک‌دی. ۲ فوریه ۱۸۹۱-جی ایلده او، بۇ  اۆصولو  علملر آکادمیسینا آچیقلادی:«گؤرونتویه تأثیر ائتمه‌دن فوتولؤوهه اۆزرینده رنگ ایسپئکترینین گؤرونتوسونو آلماغا نایل اولدوم».
## ائولی‌لیگی
لیپمان ۱۸۸۸-جی ایلده یازی‌چی ویکتور چئربولیئزین قیزی ایله ائولنیر. او، ۱۳ ایول ۱۹۲۱-جی ایلده کانادادا وفات ائدیر.
## بیرده باخ
* فیزیک اوزره نوبل اؤدولو

## ائشیک باغلانتی‌لار
* قابریئل لیپمان

بؤلمه:علم
هنری بکرل

بندانگشتی|هنری بکرل
**آنتوان هنری بکرل** (۱۸۵۲-۱۹۰۸) — تانینمیش فرانسه فیزیکی، ۱۹۰۳-جو ایل فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان.

## حیاتی
آنتوان هنری بکرل ۱۸۵۲-جی ایلده پاریسده دونیایا گؤز آچمیش‌دیر. آتاسی و باباسی تانینمیش فیزیک اوْلموشلار. بکرل اورتا تحصیلینی بؤیوک لودوویق لیتسئیین‌ده آلمیش، ۱۸۷۲-جی ایلده پوْلی تکنیک مکتبینه داخیل اوْلموش‌دور. ایکی ایلده‌ن سوْنرا ایسه کؤرپولر و یوللار عالی مکتبینه داخیل اوْلموش و مۆهندیس تحصیلی آلمیش‌دیر. طلبه‌لیک ایللرین‌ده معلم‌لیک ده ائتمیش‌دیر. داها سوْنرا میلّی تبیتشوناس‌لیق موزه ییین‌ده آتاسینین کؤمکچی وظیفه‌سین‌ده چالیشمیش‌دیر. بورادا ایشیغین پولیارلاشماسینا دایر تجروبه‌لر آپارمیش، بیرده یئر کوره‌سینین تِمپراتورو حاقیندا علمی مقاله‌لر اۆزرینده ایشلمیش‌دیر. ۱۸۸۸-جی ایلده پاریس بیلیم یوردونون طبیعت علملری فاکولته‌سین‌ده ایشیغین کریستاللاردا اودولماسی حاقیندا یازدیغی تِزیا گؤره دوکتور علمی درجه‌سینه لایق گؤرولموش‌دور.

## فعالیّتی
ویلهلم رونتگنین کشفین‌دن سوْنرا بکرل ایشیقلا آکتیولش‌دیریله‌ن لومین‌سه ائدیلمیش ماده لرین رونتگن شواسی بوراخیب-بوراخماماسی اۆزرینده آراشدیرما آپارماغا باشلامیش‌دیر. او، اوران-کالیوم سولفاتینی (اوران دۇزلارین‌دان بیری‌دیر) قالین، قارا کاغیذا بوکه‌رک، فوتوقراف پلاستینلرینین اوزرینه قویموش و اونو بیر نئچه ساعت گونش شواسی آلتین‌دا ساخلامیش‌دیر. نتیجه‌ده اوران دۇزونون رونتگن شوالاری بوراخدیغی آشکار ائدیلمیش‌دیر. لاکین قاران‌لیق مکان‌دا تجروبه کئچیررکه‌ن ده عئینی حال مۆشاهیده ائدن بکرل سوْنرالار یالنیز اوران بیرلشمه‌لرینین اؤزباشینا شوا بوراخدیغینی آشکارلامیش‌دیر. ۱۸۹۶-جی ایلده ایسه صاف اورانین اوران دۇزون‌دان اوچ-دؤرد دفعه داها آرتیق شۆالانما منبعی اوْلدوغونو آشکار ائدن عالیمین شرفینه، بۇ شوالار بکرل شوالاری آدلاندیریلمیش‌دیر.

بو طبیعت حادثه‌سی سوْنرالار دونیا فیزیکلری طرفین‌دن اؤیره‌نیله‌ن رادیاسییا علم ساحه‌سی ایدی. سوْنراکی ایللر عرضین‌ده عالیملرین آپاردیقلاری آراشدیرمالار نتیجه‌سین‌ده رادیاسییا ایله باغلی بیر سیرا سواللار جوابینی تاپمیش‌دیر. بیر مدت کئچدیک‌دن سوْنرا بکرل بۇ شوالارین الکترونلاردان عبارت اوْلدوغو قناعتینه گلمیش‌دیر. ماریا و پیئر کوری توریوم‌دا دا بۇ خاصه‌نی مۆشاهیده ائتمیش، داها سوْنرا ایسه پولونیوم و رادیوم آدلی ایکی یئنی المنتی کشف ائتمیش‌دیلر.

### تانینماسی
۱۹۰۳-جو ایلده آنتوان هنری بکرل ماریا و پیئر کوری ایله برابر، "رادیاسییانین آراشدیریلماسی ساحه‌سین‌ده فوق العاده خیدمتلرینه گؤره" فیزیک اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموش‌دور. مراسیم زامانی اؤدولی تقدیم ائدن  آکادمیک تئرنئبلاد هر اوچ لاورئاتین خصوصی نؤع شۆالانمانی کشف ائتمه‌سینه گؤره علم قارشی‌سین‌داکی خیدمتلرینی یوکسک قیمتلندیرمیش، بیرده بۇ شوالارین اؤیرنیلمه‌سینی گلجیین ایشی، یئنی انرژی منبعی اولاجاغینی بیلدیرمیش‌دیر.

### اؤلومو
بکرل عؤمرونون قالان حیصّه‌سینی علمی آراش‌دیرمالارلا و تدریس ایشینه حصر ائتمیش‌دیر. او، ۱۹۰۸-جی ایلده فرانسه نین برئتان اوستانینین لئ-کروازیک شهرین‌ده وفات ائتمیش‌دیر.

## ایستینادلار


	

بؤلمه:علم
بؤلمه:فرانسه عالیملری
جان استرات

ایسترت رِلِی (لورد رئی‌لی) جان ویلیام ( (۱۲ نوامبر، ۱۸۴۲ — ۳۰ ایون، ۱۹۱۹) — اینگیلیس فیزیکی و مکانیکی، فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان (۱۹۰۴)

## حیاتی

ایسترت رِلِی (لورد رئیلی) جان ویلیام ۱۸۴۲-جی ایلده بؤیوک بریتانیانین اِسِکس قرافلیغینین لئدفورد قروو شهرین‌ده آنادان اوْلموش‌دور. ۱۸۶۱-جی ایلده جان ویلیام ایسترت کمبریج بیلیم یوردونین ترینیتی کالجینه داخیل اوْلموش و بورادا ریاضیاتی اؤیرنمیش‌دیر. اونون معلملری ائدوارد جان راوس و جورج قابریل ایستوکس اوْلموش‌دور.

۱۸۷۹-جو ایلده جاوئندیسه پروْفسورو اولاراق ماکسولی ایزلر؛ دؤرد ایل سوْنرا دا کرال اینستیتوتون‌دا طبیعت فلسفه‌سی پروْفسورو اوْلوب. ۱۹۰۵-جی ایلده کرال علم آکادمیسی باش‌چی‌لیغینا، ۱۹۰۸ -ده جامبریدگه بیلیم یوردو رکتورلوغونا سئچیلر. گئنیش معلوماتی و فیزیکین فوری هر بؤلمه‌سین‌ده‌کی ایشلریله تانینان رایلئیگهین علمه ان اهمیت‌لی قاتقیلاری، آکوستیک و اوپتیک ساحه‌لرین‌ده گؤزه دییر. رِلِی، دقت‌لی و صبیرلی بیر تجروبه‌چی ایدی. اونو اوزون مدت مشغول ائدن پروبلم، آتموسفردن تامین ائدیله‌ن نیتروژنین آتوم کۆتله‌سی ایله، کیمیوی تحلیل ائتمکله الده ائدیله‌ن نیتروژنین آتوم کۆتله‌سی آراسین‌داکی فرقین سببی ایدی. بۇ  آراش‌دیرما چوْخ آز راست گلینه‌ن آرقون قازینی تاپماسینا گتیریب چیخاردی.

رِلِی چوْخ یاییلمیش قازلارین سیخلیغینین تدقیقی نتیجه‌سین‌ده آرقونون کشفینه گؤره ۱۹۰۴-جو ایلده فیزیک علمی اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموش‌دور.

بؤیوک اینگیلیس عالیمی جان رِلِی ۱۹۱۹ -جو ایل ۳۰ ایون‌دا اینگیلیس‌نین اویتئم شهرینین یاخینلیغین‌داکی تیرلینق-پلئیس‌ده وفات ائتمیش و اورادا دفن اوْلونموش‌دور.

## علمی اثرلری
* «О свете от неба، его поляризации и цвете» ۱۸۹۹ г.

## قایناقلار

* Боголюбов А. Н. Математики. Механики. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка، ۱۹۸۳. — ۶۳۹ с.
	

بؤلمه:بؤیوک بریتانیا عالیملری
بؤلمه:علم
ملکه ویکتوریا

بندانگشتی|ملکه ویکتوریانین قوجالیغی
**ویکتوریا خاتون یا ملکه** (اینگیلیس دیلی :Queen Victoria) یوخسا  **الکساندرینا ویکتوریا** (اینگیلیس دیلی:Alexandrina Victoria)
(دوغوم: ۲۴ مهٔ ۱۸۱۹ - اؤلوم: ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۰۱) 1837جی ژوئن آیین 20سینده بریتانیا ملکه‌سی اولدو و 1877 جی ایلین ژوئیه آیین 1ی هیندوستان ملکه‌سی اولدو.

63 ایل 7 آی 2گون ملکه و ایمپراطور ایدی.بریتانیادا ایکینجی الیزابت دن سونرا ان چوخ حؤکومت ائدن خاتون و شاهدیر.اونون چاغیندا اینگیلیس چوخلو اؤلکه لری آلدی و ایستعمار ائتدی و چوخلو یئرلر بریتانیا الینه گئچیلدی.ویکتوریا چاغی صنایع اینقلابی چاغیدی و چوخلو ایجتماعی و ایقتصادی و تکنولوژی ایشلر یاراندی .ویکتوریا هانوفر قونوشوسونون سون حاکیمی ساییلیر.

## قالری

فایل:Queen Victoria - La reine Victoria.jpg|جوانلیق
فایل:Dronning_victoria.jpg|



## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:۱۸۱۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۰۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:ملکه ویکتوریا
بؤلمه:بریتانیا شاهلاری
بؤلمه:Monarchs of Australia
بؤلمه:Heads of state of New Zealand
بؤلمه:پروتستان شاهلار
بؤلمه:Empresses regnant
بؤلمه:Queens regnant in the British Isles
بؤلمه:House of Hanover
بؤلمه:House of Saxe-Coburg and Gotha (United Kingdom)
بؤلمه:Women of the Victorian era
بؤلمه:Indian empresses
بؤلمه:Emperors of India
بؤلمه:British princesses
بؤلمه:English diarists
بؤلمه:Founders of English schools and colleges
بؤلمه:کنزینقتون دوغوملولار
بؤلمه:People associated with the Royal National College for the Blind
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
بؤلمه:British people of German descent
بؤلمه:19th-century British monarchs
بؤلمه:20th-century British m
سولئیمان آدالاری

ساغ|بندانگشتی|200x200پیکسل|1895 جی ایلده سولیمان آدالاریندا قوشون
**سۆلئیمان آدالاری** .990 آدا گونئی بؤیوک اوقیانوس اوزرینده .اونون باشکندی هونیارا و بیر اؤلکه سایلیر. بو اؤلکه نین ایقتصادی چوخلو تخته و آغاج ایشلرینده اولور. بو آدالار گونئی باتی طرفدن وانواتو و باتی طرفدن پاپوا یئنی قینه و گونئی باتی طرفدن اوسترالیا اؤلکه‌لرینه قونوشدور.

۱۹-جو یوز ایلده اینگیلیس بۇ آدالاری توتدی.ایکینجی دونیا ساواشیندا ژاپون و آمریکا بۇ آدالار اوسته ساواشدیلار.

۱۹۷۶-جی ایلده اینگیلیسدن آیریلیب و اوزو دولانان اوْلدو

نئچه یوز آدا بیر اؤلکه اوْلوب لاب بؤیوک آدالاری گوادال کانال، مالایتا، نیو جورجیا و سان کریستوبال اولاراق.

بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:آدا دؤولت‌لر
بؤلمه:آز توسعه ائتمیش اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
محمدرضا شجریان

[سول|بندانگشتی|250x250پیکسل|شجریان و محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگفر.۱۳۵۴ [شیراز هۆنر جشنینده]]
**محمدرضا شجریان **(دوْغوم:۱ مهر ۱۳۱۹ مشهد)-ایران سۆنتی مۇسیقی‌سی‌نین بؤیوک اۆستادی، اوْخوجو، سازنده، مۇزیسین و خطاط. مشهد شهرینده دنیایا گلدی، سوْنرا تحصیل اۆچون تهران بیلیم‌یوردوندا گئتدی. محمدرضا شجریان، اوْغلو همایون، کیهان کلهر، حسین علیزاده‌دن اوْلوشان بیر مۇسیقی انجومنین باشی‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوخوجولار
بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:Iranian classical vocalists
بؤلمه:Iranian male singers
بؤلمه:Music educators
بؤلمه:People from Mashhad
بؤلمه:Persian classical musicians
بؤلمه:University of Tehran faculty
بؤلمه:People with cancer
پولوس

**پولوس** (عبرانیجه:שאול התרסי) ()، عیسی اصحابلاریندان و مسیحیت عالیملریندن ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مسیحیلر
بؤلمه:پولوس
بؤلمه:AD 5 births
بؤلمه:۶۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:1st-century Christian martyrs
بؤلمه:1st-century executions
بؤلمه:1st-century Jews
بؤلمه:1st-century Christian theologians
بؤلمه:1st-century writers
بؤلمه:1st-century Christian mystics
بؤلمه:Angelic visionaries
بؤلمه:Biblical people in Islam
بؤلمه:Christian martyrs executed by decapitation
بؤلمه:Christian missionaries in Greece
بؤلمه:Christian missionaries in Malta
بؤلمه:Christian missionaries in Spain
بؤلمه:Christian missionaries in Italy
بؤلمه:Christian missionaries in Turkey
بؤلمه:Christian saints from the New Testament
بؤلمه:مسیحی یازیچیلار
بؤلمه:Converts to Christianity from Judaism
بؤلمه:Early Jewish Christians
بؤلمه:Executed ancient Roman people
بؤلمه:Helleni
سنهدرین

**سنهدرین **(عبرانیجه:סנהדרין؛ یونانی دیلده :συνέδριον سِنِدریون انجمن (بیر یئرده اوتورماق)) جویوتلرین عالی شوراسی و قضاوت یئری اسکی چاغدا اولوردو.23 قاضی فیلیسطین شهرلریندن هابئله 71 نفر اولاردیلار هر یئردن .بؤیوک سنهدرین اورشلیم شهرینده اولوردو.هر گون بۇ قضاوت قورولاردی تکجه سبت(شنبت-شنبه) گونو و بایرام گونلری تعطیل اولاردی.باشچیسی ناسی و عدالت باشچیسی او بیت دین آدلانیردی.ایکینجی تئودوسیوس اونو باغلادی و منحل ائتدی.ناسی آدی قدغن اوْلدو.عمر بن خطاب چاغیندا اورشلیم شهرینده اونو یئنی دن قورماقا چالیشدیلار بۇ ایش سوْنا چاتمادی.

## قایناقلار
* [ https://en.wikipedia.org/wiki/Sanhedrin]

بؤلمه:جویوتلر
شبات

شَبات یوخسا شببات -شنبه (عبرانیجه: שבת)جویوتلر دؤنوشونده تعطیل گون و هفته نین آخیری شبات یا شنبه گونو اولور.شبات یا یئتدینجی گون آخیر گون سایلیر تورات یازیلاریندا بو گون استراحت گونودو.تورات یازیب تاری یئر و گؤیلری آلتی گونده یاراتدی و یئتدینجی گون ال دایاندیردی.بو گون دعا و ناماز گونو جویوتلر ایچره سایلیر.جویوتلر کنیسه لره گئدیب و دعا ائدر.

میشنا ده چوخلو سوزلر و عمللر بو گون اۆچون یازیلیب.میشناده زمانیم بؤلومونده یازیلیب 39 ایش گورماق بو گونده حرام و قدغن اولوب.

اکماق.توخوم سپماق.بیچماق.دسته ائلماق.خرمن دؤیماق.الک ائتماق.سئچیب آریدماق.اؤوماق.خمیر توتماق.پیشیرماق.بیچماق.یوماق.یون قیخماق.بؤیاماق.ایپ اریماق.ساپ توخوماق.الک دوزتماق.توخوماق.ایکی بؤلماق.دوگون سالماق.تیکماق.پارجالاماق.شیکار.کسماق و قصابلیق.دری قوپاتماق.اته دوز ویرماق.چکماق.صاف ائتماق.قیتماق.یازماق.گوندرماق.دوزتماق یا دووار چکماق.خرابلاماق.سوندورماق.اوت قالاماق.سون قویماق.ائودن ائیشیکه چیخماق.

ارتودوکس جویوتلر چوخ بو ایشلرده متعصب دیلر.بو گونده هامی یئرده کنیسه ایچره گئدر.چوخلو ناماز قیلار.ائودن چوخ اوزاق اولمازلار.یولداشلار گورماقینا گئدللر.

آکادی دیلده **شپتو** یاریم آی گونو آدلانیبدی.توبه گونو .شبت عبرانیجه استراحت و یاتماق گونو اولور. بایرام گونو جویتلر اۆچون شبت یا شنبه اولور.

## قایناقلار
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D8%AA

بؤلمه:جویوتلر
محلبیه

محلبیه ۳۵ کیلومتیر موصولدن باتی دا اولاراق ۱۴ مین نفر دن آرتیق اهالیسی وار و عیراقین شهرلریندن بیری دیر. بو شهرین خالقی عیراق تورکمانلاریدیر کی تورکمانجا (آذربایجان تورکجه‌سینده) دانیشیرلار. بو شهر نینوی ویلایتین موصول بؤلگه‌سی‌نین اَن بویوک و نوفوسلو ناحیه لریندن بیری‌دیر.

## قايناق


بؤلمه:عراق شهرلری
بؤلمه:عراقین تورکمان شهرلری
روبرت میلیکن

**روبرت میلیکن** - تمل الکتریک یوکو و فوتو الکتریکین تأثیری اوزرین‌ده‌کی ایشلرینه گؤره ۱۹۲۳-جو ایلده فیزیک اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموش آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیزیک‌دیر.

میلیکن اوبرلین بلیم یوردو دان ۱۸۹۱-جی ایلده مزون اولدو و ۱۸۹۵-جی ایلده کولومبیا بیلیم یوردونده دوکتورلوق ائتدی. ۱۸۹۶-جی ایلده شیکاقو بیلیم یوردونده آسیستنت اولدو. بون‌دان ۱۴ ایل سونرا عئینی بیلیم یوردوده پروْفسور اولدو.۱۹۰۹-جو ایلده میلیکن تک الکترون داشییان الکتریک یوکلری اۆزرینده ایشه باشلادی. یوک‌لنه‌ن سو داملاجیقلارینین الکتریک ساحه‌سین‌ده گئتدیی یولو مۆشاهیده ائتمه‌یه باشلادی.میلیکن ۱۹۱۰-جو ایلده عئینی تجروبه‌نی سویون یئرینه یاغ ایستیفاده ائدرک حیاتا کئچیردی و داها تمینئدیجی نتیجه‌لر الده ائتدی. (سو یاغا گؤره داها چوخ سۆرعت‌لی بوخارلانیردی.)
۱۹۱۶-جی ایلده میلیکن آلبرت اینشتینین ۱۹۰۵-جی ایلده اورتایا آتدیغی فوتو الکتریک اثرینی آچیقلاماق اۆچون عئینی تجروبی یول‌دان ایستیفاده ائتدی.

اوخشار آراش‌دیرمانی پلانک ثابتینین دوغرو دَیَرینی الده ائتمک اۆچون ایستیفاده ائتمیش‌دیر. میلیکن ۱۹۲۱-جی ایلده شیکاقو بیلیم یوردوندن آیریل‌دی و کالیفورنیا تکنولوژی بیلیم یوردونون نورمان بریدگئ لاباراتورییاسینین ایداره‌چی‌سی اولدو. اورادا ویکتور هسین کشف ائتدیی اوزای رادیاسییاسی حاقیندا بؤیوک ایشلر حیاتا کئچیردی. رادیاسییانین اوزای‌دان گلدیینی ثبوت ائتدی و اونلاری "کوسمیک شوالار" اولاراق آدلاندیردی. کالتئک‌سین ایداره هئیتی باش‌چی‌سی اولاراق میلیکن ۱۹۲۱-جی ایلده‌ن تقاوده چیخدیغی ۱۹۴۵-جی ایلینه کیمی مکتبینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین قاباقجیل آراش‌دیرما تشکیلاتلارین‌دان بیری اولماسینی تامین ائتدی.
ماکس پلانک

**ماکس کارل ارنست پلانک** () — گؤرکه‌م‌لی آلمان فیزیکی. کوانت نظریه‌سینین بانی‌سی کیمی ۲۰-جی عصرین اوّللرین‌دن فیزیک بیلیمینین اینکیشافی ایستیقامتینی مُعییّن لشدیرمیش‌دیر.

ماکس پلانک اؤولادلارینین تربییه و فردی اینکیشافینا حددیندن آرتیق دقت گؤستره‌ن آلمانلی عالیم و هۆقوقشوناسلار عائله‌سین‌ده دونیایا گلمیش‌دیر. مونیخ‌ده گیمنازییادا اوخودوغو ایللرده بیر چوْخ فنلرده غیری-عادی ایستعداد و یوکسک امک سئوَرلیک(تلاش) نوماییش ائتدیریر. فیزیک اولماق قرارینا گلمه‌سی ده بۇ سبب‌دن آسان اولمامیش‌دیر. پلانکی فلسفه و موسیقی ده ماراقلان‌دیری‌دی. فیزیکنی ایسه برلین و مونیخ‌ده اوخوموش‌دور.

تزسینی مدافعه ائتدیک‌دن سوْنرا ۱۸۸۵-جی ایلده‌ن ۱۸۸۹-جو ایله قدر کیل‌ده، ۱۸۸۹-۱۹۲۶-جی ایللر آرالیغین‌دا ایسه برلین‌ده درس دئمیش‌دیر. ۱۹۳۰-جو ایلده‌ن ۱۹۳۷-جی ایله قدر ایسه کایزئر ویلهلم آدینا فیزیک جمعیتینه (حال-حاضیردا ایسه عالیمین اؤز آدینی داشیییر) اداره ائتمیش‌دیر. پلانک تتدیقاتلارینی اساساً ترمودینامیکا مسئله‌لرینه حصر ائتمیش‌دیر. عالیمه مشهورلوغو ایسه „موطلق قارا جیسیم"لرین ایسپئکترینی ایضاح ائتمه‌سی گتیرمیش‌دیر. بۇ آنلاییش آدی آلتین‌دا شۆالانماسی یالنیز تئمپئراتور و گؤرونه‌ن سطحی ساحه‌سین‌دن وابسته اوْلان جیس‌میلر باشا دوشولور. او دؤور اساسی نیوتون و لئیبنیتس طرفین‌دن قویولموش دونیانین اساس فیزیکی منظره سینی تشکیل ائد‌ن بوتون نؤع پروسسلرین کسیلمزلیگی تصوّورونه ضد اولاراق پلانک شۆالانمانین کوانت طبیعتینی ایر‌لی سورور. بۇ نظریه‌یه گؤره شۆالانما هر بیرینین انرژی‌سی

: E = h \cdot \nu  – برابر اولان کوانتلارلا آیریلیر و اودولور

Burada \nu – şülanma tezliyi (Hs), h – پلانک ثابتیdir.

: h = 6,625\,\times\, 10^{-34}\,\rm{J\,}.

نتیجه‌ده  تِمپراتورونا قدر قیزدیریلمیش قارا جیسیمین شۆالانماسی پلانک پایلانماسی ایله تصویر ائدیلیر:
:  I(\nu) \, \mathrm{d}\nu \, \mathrm{d}\Omega = \frac{2 h\nu^{3}}{c^2} \frac{1}{e^{\left(\frac{h\nu}{kT}\right)}-1}\mathrm{d}\nu \, \mathrm{d}\Omega ,
،

بورادا *I*(*v*) – واحید زامان‌دا واحید ساحه‌دن  \mathrm{d}\Omega ; بوجاغی آلتین‌دا *v* و *v*+د*v* تئزلیکلر دیاپازونون‌دا آیریلان شولانام انرژی‌سی‌دیر، *سی*- ایشیق سرعتی، *ک*- بولتسمان ثابتی‌دیر.
پلانکین مۆعاصیر فیزیکیا وئردیی تؤهوه‌لر کوانت نظریه‌سی و آدینی داشییان ثابتله توکنمیر. آ. اینشتین ۱۹۰۵-جی ایلده نشر ائتدیردیی خصوصی نیسبی‌لیک نظریه‌سی پلانک‌دا بؤیوک تسسورات دوغورور. پلانکین یئنی نظریه‌یه وئردیی یئکدیل دستک ائینشتئین نظریه‌سینین علمی دایره‌لرده قبولونا بؤیوک تأثیر گؤستریر. عالیمین دیگر نایلیتلرینه گلدیک‌ده، هیسسجیکلرین کیچیک تصادفی ایمپولسلاردا حرکتینی تصویر ائد‌ن فوککئر-پلانک تنلیینین حلی مثال گؤستریله بیلر. ماکس پلانک ۱۹۱۸-جی ایلده کوانت فیزیکسینین اینکیشافین‌دا گؤستریدیی خیدمتلرینه گؤره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولور.

ایکینجی دونیا ساواشی ایللرین‌ده پلانک هیتلئری یهودیلری قیرماق‌دان چکین‌دیرمه‌یه چالیشیر. اوْغلو ائروین ایسه هیتلئره قارشی سوی-قصدده اتهام اولوناراق اعدام اولونور. پلانک ۱۹۴۷-جی ایلین ۴ اوکتیابر تاریخین‌ده وفات ائدیر.

## خاریجی کئچیدلر
* گؤرکه‌م‌لی فیزیکلر → ماکس پلانک "

بؤلمه:علم
آغا محمد خان قاجار

**آغا محمّد شاه قاجار**٬ قاجار شاهلیغی‌نین قۇروجوسو٬ محمّدحسن‌خان قاجارین بؤیوک اوْغلو.

نادرشاه افشاردان سوْنرا شاهلیغا چالیشانلاردان بیری اوْلان محمّدحسن‌خان قاجار٬ زندیه خاندانیندان مغلوب اوْلوب اؤلدورولدو. کریم‌خان زند قاجار ائلی‌نین آیاقا قالخماسی‌نی انگلله‌مک اۆچون٬ آغامحمّدخانی گیروْو گؤتوردو. کریم‌خان زند اؤلدوکده٬ آقامحّمدخان شیرازدان ایسترآبادا قاچدی. زندیه خاندانی‌نین آغیر ایختیلافلاری آغامحمّدخانا یاخشی فۆرصت یارادیردی؛ آغامحمّدشاه شیمالی اله آلدیغیندان سوْنرا زندیه شاهی لطفعلی‌خانی زندی مغلوب ائدیب اؤلدوردو. 
آغامحمّدخان ۱۱۷۶-جی گۆنش ایلینده شوشا شهرینده اؤز خدمه‌سی الی ایله اؤلدورولدو.

## یاشامی

## گؤرونتولر


File:Ziyarat Gorgan.jpg

Image:Arg of Karim Khan in Shiraz.jpg

File:Caspian coast of Iran during the Safavid, Afsharid, Qajar, and early Pahlavi era.png

Image:Ja`far Khan.png

Image:Agha Mohammad Khan Qajar painting in Soleymaniyeh Palace cropped.jpg

File:Agha Mohammad Khan with Ebrahim Khan Kalantar.png

File:Agha Mohammad Khan VS Lotf Ali Khan.png

File:Capture and Sack of Kerman by Agha Mohammad Khan Qajar.png

File:Capture of Tiflis by Agha Muhammad Shah. A Qajar-era miniature. 01.png

Image:RezaShrine.jpg

File:Flag of Agha Mohammad Khan.svg



## قایناقلار

بؤلمه:اون‌سککیزینجی عصر تاریخی
بؤلمه:قاجار تاریخی
بؤلمه:قاجار شاهلار
بؤلمه:۱۷۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۷۹۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:1797 crimes
بؤلمه:18th-century monarchs of Persia
بؤلمه:18th-century monarchs in the Middle East
بؤلمه:18th-century murdered monarchs
بؤلمه:Assassinated Iranian politicians
بؤلمه:کرتسانیسی دؤیوشو
بؤلمه:Deaths by stabbing in Azerbaijan
بؤلمه:Deaths by stabbing in Iran
بؤلمه:Monarchs of Persia
بؤلمه:Murdered Persian monarchs
بؤلمه:People from Gorgan
بؤلمه:People murdered in Azerbaijan
بؤلمه:People murdered in Iran
بؤلمه:People of the Russo-Persian Wars
بؤلمه:Persian eunuchs
بؤلمه:Prisoners and detainees of the Zand dynasty
کراوات

بندانگشتی|200x200پیکسل|کراوات یوخسا بؤیون باغی
بندانگشتی|1973 ده بیر جور مودل کراوات
بندانگشتی|1875 مودل کراوات
کراوات یا بؤیون باغی ,اوزون بیر انلی قئیطان کیمی پارچادیر.کؤینک بؤینونا باغلانیب و اوزونه گوره بیر جور باغلانتیدیر.بزک اۆچون کوت شالوار و کوینک ائیله گئییلیر.چوخلو کیشیلر اۆچوندور هابئله بیر جور خانمیلارا گوره کراوات اولا بیلر.

## قایناقلار

بؤلمه:کیشی گئییملری
سوماق

**سوماق** یوخسا سوموراق (آدیلیم بیتگی  Rhus coriria بؤلومونده)داغ بیتگیسی قیسا یورقون آغاج اونون میوه سی زینگیله کیمی چیخار.سوماق تورش چئشیدده دوگو و کاباب ائیله چوخلو ایشلئنر.گیر تورش چشیدی اولار.

(Sapindales) بؤلومونده، پوسته کیمی (Anacardiaceae) کؤکده اولاراق.

سوماق سومورماق کؤکوندن گلیر(تورش دادینا گوره).تبریز و هوراند و کلیبر و ساوه یئرلرینده بیتیر.دیش آغریسینا یاخشیدی.لثه لر اۆچون یاخشی دی و آغیز قانینا درماندی.معده اۆچون یاخشی دی و اشتها گتیرندی.چوخلو تانن ماده سی اوندا اولور ,تانن معده نی سیلیر.هابئله تازا سوماق مسموم ائدندی.

## قایناقلار

[Oils, essential, organic, massage, absolutes, blends, extracts, dilution, fragrants, bases]

بؤلمه:بیتکیلر
ویلهلم رونتقن

** ویلهلم کونراد رونتقن** (د. ۲۷ مارس ۱۸۴۵- اؤ. ۱۰ فوریه ۱۹۲۳) — آلمان اصیل‌لی فیزیک، فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان. رونتقن شوالارینین کشفی ایله تانینیر.

## حیاتی
رونتقن آلمانین رمشاید شهرینین لننپ کندین‌ده دوغولموش‌دور. اوشاق‌لیغی و ایلک تحصیل ایللری هولند و سوئیسده کئچمیش‌دیر. ۱۸۶۵-جی ایلده داخیل اوْلدوغو زوریخ پولی تکنیکده بیلیم یوردو تحصیلی گؤرموش و ۱۸۶۸-جی ایلده "ماشین مۆهندیسی" اولاراق مزون اوْلموش‌دور.

۱۸۶۹-جو ایلده زوریخ بیلیم یوردونین دوکتورانتوراسینی آلمیش‌دیر. عالی تحصیل آلدیق‌دان سوْنرا علمی ایشلرینه گؤره ایستراسبورق (۱۸۷۶)، قیسنسک (۱۸۷۹)، وورتسبورق (۱۸۸۸) و مونیخ بیلیم یوردولارینین پروْفسورو آدلارینا ییلنمیش‌دیر. ۱۹۰۰-جو ایلده مونیخ بیلیم یوردو فیزیک کورسوسونه و یئنی فیزیک اینستیتوتونون رهبرلیینه گتیریلمیش‌دیر.

آروادینین اؤلومون‌دن دؤرد ایل سوْنرا، یعنی ۱۹۲۳-جو ایلده بیرینجی دونیا ساواشینین یاراتدیغی یوکسک اینفلیاسییا اقتصادیاتی موحیطین‌ده مادی چتین‌لیکلر ایچریسینده مونیخده حیاتینی ایتیرمیش‌دیر.

## علمی ایشلری
آراشدیرمالاری پیزو الکتریک و پیرو الکتریک خاصه‌لرینه، اونلاردا الکتریک و اوپتیک حادیثه‌لر آراسین‌داکی علاقه‌یه و مغناطیسی خاصیّته عاییددیر. ۱۰-جو-شوعالارینی (رونتقن شوعالاری) کشف ائتمیش، ایلک رونتقن بوروسونو یاراتمیش‌دیر. رونتقن شوالارینین کشفی بیلیمین بوتون ساحه‌لرینه گۆج‌لو تأثیر ائتمیش‌دیر. رؤنتگئن و قامما شۆالانمالاری واحیدی رونتقن اونون شرفینه عایید ائدیلمیش‌دیر.

## ایستینادلار


بؤلمه:آلمانلی موهندیسلر
سوآیقیری

**سوآیقیری**   ممه‌لی لردن بیتگی جی آفریقا قاره سینده بؤیوک ممه لیریدن سایلیر. فیل و گئرگئدندن سونرا اوچونجو بؤیوک ممه لی قورولوق حئیوانیدی.

قورولوقدا سو قیراغیندا یاشار. یاریم سودا یاشیان حئیواندی. چایلاقدا و گؤللر ایچره گوروشور. ۲٫۶ یوخسا ۳ متیر اؤزونلوقدا و ۱٫۶۶ متر اوجالیقدا اولا بیلر. ۲٫۲ یوخسا ۲٫۸ تون آغیرلیقدا.
سول|بندانگشتی|350x350پیکسل|چایلاقدا سوآیقیری

## گؤرونتولر

File:Hippopotamus_amphibius_-San_Diego_Zoo,_California,_USA_-under_water-8a.jpg
File:Hippopotame_(Zoo_de_Berlin)_(6081008830).jpg
Image:Hippopotamus.jpg
Image:Hipopotamos.jpg
Image:Ippopotami Lake Manyara Park.jpg
Image:Nilpferd_auftauchend_0505012.jpg
Image:Hippo pod.jpg
File:Hippopotamus amphibius - Homosassa Springs Wildlife State Park, Florida - 2010-01-13.jpg
File:Hippopotamus amphibius in Lake Chamo 05.jpg
Image:Hippo mouth1.jpg
Image:Lightmatter hippo.jpg
Image:Lightmatter hippo3.jpg
Image:Lightmatter hippo4.jpg
Image:Hippopotamus amphibius.JPG
File:Hippo_breaking_water.jpg
File:Hippopotamus_in_San_Diego_Zoo.jpg
Image:Prazsky hroch.jpg
Image:Hroch obojzivelny.jpg
Image:Tami-hippo-jeruslaem.jpg
Image:Curious Young Hippo.jpg
Image:Ippopotamo bioparco.JPG
Image:Bocca ippopotamo bioparco.JPG
Image:Hippo1.JPG
Image:Hippo2.JPG
Image:Hippo budapest.jpg
Image:Hippopotamus-1.jpg
Image:Hippopotamus-2.jpg
Image:Hippopotamus-3.jpg
Image:Eye of hippo.jpg
Image:Tanzanie Ngorongoro Hippopotame.jpg
Image:Hippo_closeup.jpg
Image:Hippopotamus amphibius1.jpg
File:Hippopotamus amphibius kiboko group in the Tsavo River (edited).jpg
File:Hippopotamus amphibius Whipsnade Zoo.jpg
File:Hippo_walking.jpg
File: Hippopotamus amphibius_7_MHNT.jpg
File:Hippo uganda.JPG
Image:Obaysch 1852.gif
Image:Hippo skull.jpg
Image:Hippo Mouth.jpg
Image:Nilpferdhaut 050501.jpg
Image:Beware of hippopotamus.jpg
File:Incised_hippopotamus_ivory_tusk,_upper_canine._Four_holes_around_top._From_Naqada_Tomb_1419,_Egypt._Naqada_period._The_Petrie_Museum_of_Egyptian_Archaeology,_London.jpg
File:Hippo.ogv



## قایناقلار

* فارسجا ویکیپدیا

بؤلمه:حئیوانلار
بؤلمه:ممه لی لر
فیل

**فیل** () — لاپ بؤیوک ممه‌لی (دؤشو اولان) حئیوان یئر اوزونده ساییلیر. بو حئیوان بیتگی‌چی و ممه‌لیلرین فیللر بؤلومونده یئرلشیر.

ایکی جۆره فیل وار : آفریقا فیل‌‌لری (Loxodonta africana) و آسیا فیل‌لری(Elephas maximus) 

بو حِئوان 323_351 سوموگ و 21 جوت دَندَه‌سی اولار.

بونلارین بویو ایکی مِتیر یاریم تا دورت مِترَجَخ یِئتیشیر و آغیرلیغی اوچ تا یِئدّی تون اولار

فیل‌لر ۵۰–۷۰ ایله‌جَن یاشایارلار و بو حئیوانین حامیله‌لیک مودتی ده ایریمی ایکی آی اولار.

اَن قوجا فیل کی تاپیلیبدی هشتادآلتی یاشی واریمیش. حئیوانلارین یاشین نئچه عامیلدن تخمین وورماق اولار، مثلاً دیشلر ساییسی یا بعضی حئیوانلاردا سوموگلری‌نین اوزونلوغو.

بو حئیوانین اوست دوداغی و بورنو بیربیرنه یاپیشیقلی‌دیر کی اونون خورطومون تشکیل وئریر.

بو حئیوان بَتَر ایجتیماعی و اؤز هم رده‌لرین سِئوَن بیر حئیواندی کی قبیله ده یاشیارلار و روال بودو کی بیر دیشی حئیوان قبیله‌نی رهبری اِئدر و اَرکَک حئیوانلار تک یاشیارلار و فقط جوتلَشماق واختی اولاندا سورویه قوشولارلار.

سول|بندانگشتی|1- آسیا فیلی 2- آفریقا فیلی  باش و بورنوز چکیمی.

## قایناقلار

* اینگیلیسجه ویکی پدیا

بؤلمه:حئیوانلار
بؤلمه:ممه‌لیلر
مایک پنس

**مایکل ریچارد "مایک" پنس** () (دوغوم گونو: ، ایندیانا) آمریکالی سیاستچی و ایندیانا اوستانینین ۵۰جی و ایندیکی والی‌سی. جومهوریتچی حزبی عوضوو  اولان پنس، والی‌لیک گؤرَویندَن قاباق آمریکا بیرلشمیش ایاللتلری نین وکیللر مجلیسینده(کونقره) ایندیانا اوستانینی تمثیل ائتدی.

۲۰۱۶ جولای آیی نین ۱۵جی گونونده جومهوریت‌چی پارتینین ۲۰۱۶ جومهور باشقانلیغی سئچیملری کاندیدی دونالد ترامپ، باشقان یاردیمچی‌سی آدایی اولاراق پنسی سئچدیغینی آچیقلادی.

## قایناقلار

## قالری

فایل:Pence_with_Reagan_at_White_House,_1988.png


بؤلمه:آمریکا ۲۰۱۶ جومهور باشقانلیغی سئچیمی
بؤلمه:آمریکا جومهوریتچی پارتی‌سی سیاستچیلری
بؤلمه:آمریکالی سیاستچیلر
بؤلمه:Mike Pence
بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:2016 United States vice-presidential candidates
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بؤلمه:20th-century Christians
بؤلمه:20th-century Roman Catholics
بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بؤلمه:21st-century Christians
بؤلمه:American Christian creationists
بؤلمه:American Christian Zionists
بؤلمه:American evangelicals
بؤلمه:American people of Irish descent
بؤلمه:American anti-abortion activists
بؤلمه:American radio personalities
بؤلمه:Christians from Indiana
بؤلمه:Climate change skepticism and denial
بؤلمه:Converts to evangelical Christianity from Roman Catholicism
بؤلمه:Donald Trump 2016 presidential campaign
بؤلمه:Governors of Indiana
بؤلمه:Hanover College alumni
بؤلمه:Indiana lawyers
یوهان کرایوف

**هنریک یوهان کرایوف **(دوغوم :25 آوریل 1947-اؤلوم:2016) چوخلو آدی یوهان کرایوف سسلئنیر.هولندلی فوتبالچی .کوج .اویونچو اولوردو.اوچ دفعه اوروپانین لاب یاخشی فوتبالچی سی تانینیدی(1971.1973.1974) اونون مقامی میشل پلاتینی و مارکو فان باستن کیمی اولور.توتال فوتبال یوخسا فوتبال فلسفه سینه دایاقدی.توتال فوتبال رینوس میشل الیله قورولوب.

1984 ده فوتبالدا اویونچولوقدان دالی چکیلیدی.و کوچ اولدو.کوچ مقامیندا آمستردام آژاکس و سونرا بارسلونا تیملیرنی شامپیونلوقا یئتیردی.بو کلوبلاردا مشاور و ایشچی اولوردو.

1999 جی ایلده یوز ایل ایچره پله دن سونرا ایکینجی یاخشی فوتبالیست سئچیلیدی.

## اؤلوم
کاتالونیا رادیوسو 2015 جی ایلده بیلیندیردی یوهان کرایوف آق جیگر سرطانی توتوب.بو نوخوشلوقدا 24 مارس 2016 جی ایلده 68 یاشیندا بارسلون شهرینده دۆنیادان گوز یومدو

## قایناقلار
فارسیجا ویکی پدیا https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%81

## باخیش یوهان کرایوف چکیمی


Johan Cruijff and Danny Coster 1968.jpg|۱۹۶۸
Johan Cruyff 1974c.jpg|۱۹۷۴
Johan Cruijff with family 1973.jpg|۱۹۷۳
Cruijff met de beker van de derde prijs, Bestanddeelnr 928-0928.jpg|۱۹۷۵
Training Ajax, Cruijff (r) en algemeen directeur Arie van Eijden tijdens perscon, Bestanddeelnr 934-1215.jpg|۱۹۸۷
Johan Cruijff golfer cropped.jpg|۲۰۰۹



بؤلمه:هولند فوتبولچیلاری
تیم کین

بندانگشتی|تیم کئین
**تیموتی مایکل "تیم" کئین** (اینگیلیسجه. Timothy Michael "Tim" Kaine، دوغوم گونو. 26 فوریه 1958) آمریکالی بیر حوقوقچو و آمریکا سنا مجلیسینده ویرجینیا اوستانینی تمثیل ائتمکده اولان بیر سیاستچی‌دیر. دموکراتیک حزبی عوضوو اولان کین 2012 ایلینده سنا مجلیسینه سئچیلمیشدیر، 2016 آمریکا جومهور باشقانلیغی سئچیملرینده دموکراتیک حزبی  تمثیلچی سی هیلاری کلینتونون باشقان یاردیمچی‌سی کاندیدیدیر.

تیم کین 1979 ایلینده میزوری بیلیم یوردوندا ایقتیصاد دالیندا ماذون اولدوقدان سونرا، هاروارد بیلیم یوردوندان 1983 ایلینده حقوق مدرکی آلدی. هاروارد تحصیلی سیراسیندا هوندوراسدا 1 ایل داوطلب قوللوق وئردیگی اۆچون یاخشی درجه ده ایسپانیولجا بیلیر. 

سیاست یاشاییشینا 1994 ایلینده ویرجینیا ایالتنین ریچموند کندی بلدیه مجلیسینه عوضوو  سئچیلرک باشلایان کین، 1998–2001 ایل‌لری آراسیندا ریچموند کندی بلدیه باشقانی اولدو. 2002–2005 ایللری آراسیندا ویرجینیا والی یاردیمچی‌لیغی، 2006–2010 ایللری آراسیندا دا ویرجینیا والیلیغی ائتدی. 2012 ایلین‌دن بری آمریکا سنا مجلیسینده ویرجینیا اوستانینی تمثیل ائدن کین، 22 جولای 2106 تاریخینده دموکراتیک حزبین  باشقان آدایی هیللاری کلینتون طرفین‌دن 2016 باشقانلیق سئچیملرینده باشقان یاردیمچی‌لیغینا آدای گؤستریلدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا ۲۰۱۶ جومهور باشقانلیغی سئچیمی
بؤلمه:آمریکا دموکرات پارتی‌سی سیاستچیلری
بؤلمه:آمریکالی سیاستچیلر
ایندیاناپولیس

بندانگشتی|سول|ایندیاناپولیس ایندیانا اوستانی نین باشکندیبندانگشتی|190x190پیکسل|ایندیانا پولیس اویدو (ساتلایت)دان**ایندیاناپولیس** (اینگیلیسجه. Indianapolis) آمریکا بیرلشمیش اوستانلری‌نین ایندیانا ایالتینین مرکزی و ۸۲۹٫۷۱۸ جمعی ساییلی ان بؤیوک شهری. **ماریون **بؤلگه سی‌نین یؤنتیم (ایداره) مرکزی‌دیر. آمریکانین ان بؤیوک کندلر لیستینده ۱۴-جو سیرادادیر. میسیسیپی چایی‌نین دوغوسوندا قورولان و آمریکانین نۆفۇسو اَن سورعتلی چوخالان شهری‌دیر.  

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Indianapolis»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
میشل پلاتینی

**میشل فرانسوا پلاتینی**(فرانسه دیلی: Michel François Platini)) (دوغوم:21ژوئن 1955 لوران شهری) اسکیده فرانسه فوتبالچی سی اولوردو .ایندی یوفا کنفدراسیونون باشچیسی اولور.

## اوْیونلاری

     @@@

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:فرانسه‌لی فوتبولچیلار
بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۷۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:نانسی کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:سن-اتین کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:یوفا یورو ۱۹۸۴ اویونچولاری
مارکو فان باستن

**مارسل(مارکو) فن باستن** (هلندجه: Marcel (Marco) van Basten) هولندلی قاباقکی فوتبال اویونچوسودور. 

## قایناقلار

بؤلمه:هولند فوتبولچیلاری
فیلیپ لنارت

**فیلیپ لنارد ادوارد آنتون** (۷ ایون ۱۸۶۲ - ۲۰ مای ۱۹۴۷) — نوبل اؤدولی قازانان (۱۹۰۴)

## حیاتی
فیلیپ لنارد ادوارد آنتون ۱۸۶۲-جی ایل ایونون ۷-ده ایسلوواکینین پرئیسبورق (ایندیکی براتیسلاوا) شهرین‌ده آنادان اوْلموش‌دور. میللیتجه ایسلوواک اولان بو آلمان فیزیکی هیتلر رژیمینین قاتی طرفداری اوْلموش‌دور. کاتود شوالارینین تدقیقینه گؤره ۱۹۰۵-جی ایلده نوبل اؤدولی قازانان آدینا لایق گؤرولموش‌دور.

فیلیپ لنارد ادوارد آنتون ۲۰ مای ۱۹۴۷-جی ایلده آلمانین مسلهاوزن شهرین‌ده وفات ائتمیش‌دیر.

## اثرلری

## قایناقلار
* Храмов Ю. А. Ленард Филипп Эдуард Антон (فون لنارد فیلیپ ادوارد آنتون) // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. ۲-е، испр. и дополн. — М.: Наука، ۱۹۸۳. — С. ۱۶۰. — ۴۰۰ с. — ۲۰۰ ۰۰۰ экз. (в пер.)

## خاریجی کئچید
* Биография Ленарда
* Информация с сайта Нобелевского комитета
* Краткая биография из исторического музея Германии в Берлине
* «Физики в войне привидений»، Ш. Вольф، Мюнхенский центр истории науки и техники 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره عالیملر
بؤلمه:آلمانلی موخترعلر
کرگدن

**گرگدن **، (، )قونشوسوندا بو گونه کی قورولوق حئیوانی ده. فیلدن سونرا ایکینجی بؤیوک قورولوق حئیوانی اولور. ممه لی لردن و بیتگی‌جی.

## اولاریش
بو گونکو کرگدنلر ۳ جوره آسیاده و ۵ جوره آفریقاده یاشیر. آیاقلاریندا تک بیر دیرناقلار اولور (گئنیش و قالین دیرناق) چونموش اوچ بارماق بیلینیر. قولاقلاری بؤیوک و قافالاری(پوزه لری) اَیری و اوُزوُن. اوُجوُ توکلو اولان قیسا قویروقلاری وار. چوخ قالین دَری لری اولور. آسیاده یاشیان اوچ جوره‌دن ایکی سی تک بورنوز و بیر جوره‌سی ایکی آفریقاده یاشیان گرگدن ائیله جوت بورنوز اولور. لاب آغیر کرگدن بیاض کرگدن یا آغ کرگدن اولور اونون آغیرلیقی ۵-تون اولا بیلر. کرگدن بورنوزو اوبیری حئیوانلار کیمی سوموک یا دیش دئیل هابئله اونون اولاریشی دیرناق کیمی ساچ کیل (کراتین) ماده‌سی اولور. کراتین بیر جور پروتوئین اولموش.

## اتک یازی

## قایناقلار

بؤلمه:حئیوانلار
روبرتو مانچینی

**روبرتو مانچینی** () (دوْغوم:۲۷ نوْوامبر ۱۹۶۴) قاباقکی فوتبال اویونچوسو و ایندیکی فوتبال موربی‌سیدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایتالیا فوتبولچیلاری
آنتونوف ای‌ان-۳۰

**آنتونوف ای‌ان-۳۰ **(اینگیلیس دیلی: Antonov An-۳0) آنتونوف فابریکاسی‌نین قوْشدوغو بیر اوچاق. شوروی سوسیالیست جومهوریتلر بیرلیگینده ۱۹۷۱-جی ایلده قوْشولوبدور. بیرینجی ایشلدنی اوکراین قوشونو اوْلدو. بو اوچاق ۲۱ اوت ۱۹۶۷-ده بیرینجی اوچوشونو باشلادی.

## قایناقلار
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A۲%D9%86%D8%AA%D9%88%D9%86%D9%88%D9%8۱_%D8%A7%DB%8C%E۲%80%8C%D8%A7%D9%86-%DB%B۳%DB%B0 فارسجا ویکی‌پدیا

بؤلمه:اوچاقلار
ایلی چایی دؤیوشو

**ایلی چایی دؤیوشو** — تیلیش خاقان زامانیندا غرب گؤی‌تۆرک خاقانلیغینی تشکیل ائدن بوْیلارین آراسیندا باش وئرن آغیر بیر دؤیوش.
## سبب

تیلیش خاقان اؤلکه ایچینده چوْخ سئویلمه‌ییردی. اؤز بوْیوندان بیر خانا هۆجۇم ائدیب قازانسا دا قارداشی ایله بیرلیکده قاراچارا قاچدیغیندان سوْنرا٬ اؤلکه باش بیلنلری٬ ایستمی خانین نسلیندن اوْلان اۇکونو خاقان اوْلاراق تانیتدیلار. آنجاق تیلیش خاقان بۇ حرکت و عۆصیانچیلاری مغلوب ائده‌رک یئنی‌دن خاقانلیغی گئری آلدی.
## دؤیوشون باش وئرمه‌سی
بۇ ساکین دۇروم چوْخ سۆرمه‌دی. تۇلو بوْیلاری تیلیش خاقانا قارشی عۆصیان ائده‌رک اۇکونو «تۇلو خاقان» آدییلا باشلارینا گئچیردیلر. بئله‌جه تیلیش خاقانین آرخاسیندا دۇران نۇشئپی بوْیلاری ایله تۇلو بوْیلاری آراسیندا آغیر بیر ساواش اوْلدو؛ بۇ ساواشدا ایکی طرف آغیر ایتکینلر وئردی. باش وئرن قانلی دؤیوشون سوْنوندا ایلی ایرماغی ایکی طرفی آییران سرحد اوْلاراق قبول ائدیل‌دی. چایین شرقی تۇلو خاقانا٬ غربی ایسه تیلیش خاقانا عایید ساییلاراق غرب گؤی‌تۆرک خاقانلیغی دا ایکی‌یه بؤلوندو.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک تاریخی
بؤلمه:گؤی‌تورکلر
لوران بلان

**لوران بلان** (اینگیلیسجه: Laurent Blanc) (دوْغوم: آلس) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پاری سن-ژرمن فوتبال کولوبو

**پاری سن-ژرمن فوتبال کولوبو** () قیسا اوْلاراق **پاری سن-ژرمن** یوخسا **PSG** آدی ایله تانینان، پاریس شهرینده یئرلشن بیر فوتبال کولوبودور.

1970جی ایل 12 آقوست آییندا  «Paris FC» و «Stade Saint-Germain» کولوبلارین بیرلشمسیندن قورولدو.1974 دن بوتون فرانسه نین دسته بیر لیقاسیندا اوْلوب.6 دفعه شامپیونلوقو قازانیب.

90 جی اون ایلده بۇ کلوب دویناین لاب یاخشی کولوبو تانینیدی .میللتلر آراسیندا فوتبال تاریخ و آمار فدراسیونو بۇ ایللر پاریسن ژرمنی بیرینجی بیلندیریب.

بو کولوب اۆچون آیدمان ائوی (Parc des princes) پارک دپرنس آدلانیر.پارک دپرنس فرانسه اؤلکه سینده اۆچونجو اولور
سول|بندانگشتی|230x230پیکسل|پاریس سن ژرمن 1- 3 مارسی المپیک کلوبو(15 مارس2009)
سول|بندانگشتی|250x250پیکسل

## قایناقلار
فارسیجا ویکی پدیا https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B3%D9%86_%DA%98%D8%B1%D9%85%D9%86

بؤلمه:فوتبول کولوبلاری
بایرن مونیخ فوتبال کولوبو

بندانگشتی|300x300پیکسل|آلیانس آرنا بایرن مونیخ فوتبال کولوبون استادیومو
**بایرن مونیخ فوتبال کولوبو **(آلمان دیلی:Fußball-Club Bayern München) مونیخ شهرینده بایرن اوستانینده آلمان اؤلکه سینده بیر فوتبال کولوبو.

لاب آدلیم و ایفتیخار یارادان فوتبال کولوبو آلمان اؤلکه سینده .بو گونه جاق 25 دفعه بوندس لیقاده و 17 دفعه آلمانین حذفی جامیندا شامپیونلوق قازانیب.دۆنیادا ایندی 5 اینجی بؤیوک فوتبال کولوبو اولور.1900جی ایلده بۇ کولوب آچیلدی 11 فوتبالچی و باشدا فرانتس جان اونو بنا ائتدیلر.بو کولوب 1932ده شامپیون اوْلدو و بیرینجی بوندس لیقا دوره سینده 1963ده بۇ تاخیملار اۆچون سئچیلدی.70 جی اون ایلین آخیر ایللرینده فرانس بکن باوئر ائیله 3 دفعه دال با دال اوروپا شامپونلوقون قازاندی.(1974.1975.1976 )-ایندی بۇ گونه جاق 10 دفعه اروپاده فینال تاخیمینا یول آچیب و 5 دفعه شامپیونلوق قازانیب.سون شامپیونلوقو 2013جی ایلده اولوردو.بو ایلده بایرن اوچ شامپیونلوق قازاندی.بیر دفعه اوروپا لیقاسینده و بیردفعه شامپیونلار لیقاسینده و ایکی دفعه دونیا کولوبلاریندا شامپیون اوْلوب.

26 شامپیونلوق لیقاده و 19 شامپیونلوق حذفی جامدا آلمانین لاب یاخشی تیمی اولور.

بو تیمین رقیبلری مونیخ 1860 فوتبول کولوبو .نورنبرگ فوتبال کلوبو و بورسیا دورتموند فوتبول کولوبو اولاراق.بو تیم 33 ایل مونیخین اولمپیک استادیوموندا اویناردی هابئله 2005 جی ایلدن آلیانس آرنا استادیومونا کوچوب.لاب دولتلی کولوب آلماندا و چوخ گوجلو بیر کولوبدی.اوروپاده منچستر یونایتد فوتبول کولوبوندان سوْنرا ایکینجی دولتلی فوتبال کولوبو اولور.

147.000 عضو وار/2.400رسمیتلی کولوب اونا باغلیدی.177.000 عضو بۇ کولوبلاردا ایشچیدی.کولوبدا فوتبالدان سوْنرا شطرنج.هندبال.ژیمناستیک.بویلینگ.پینک پنک قورولوب.5 شامپیونلوق  5 شامپیون نائبی قازانیب.اوروپاده مادرید رئال فوتبال کولوبو و آث میلان فوتبال کولوبوندان سوْنرا ایفتیخارلی اولور.
بندانگشتی|250x250پیکسل|اف سی نورنبرگ و بایرن مونیخ تاخیمی 1901
بندانگشتی|250x250پیکسل
بندانگشتی|250x250پیکسل|1981
بندانگشتی|333x333پیکسل|اوتمار هیتسفلد
ساغ|بندانگشتی|350x350پیکسل|2005 آریانس آرنا آچیلیشی
ساغ|بندانگشتی
بندانگشتی|220x220پیکسل
سول|بندانگشتی|المپیا اشتادیون .مونیخ اولمپیک استادیومی.2005
ساغ|بندانگشتی|250x250پیکسل|قیرمیز بویاق مونیخ تاخیملاریندا
ساغ|بندانگشتی

## قایناقلار
فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه:فوتبول کولوبلاری
فرانس بکن‌باور

**فرانس بِکِن‌باوِر** (آلمان دیلی:Franz Beckenbauer)  آلمانلی فوتبولچو.کوچ و فدراسیون باشچیسی آلماندا.اونون آدی آلمان فوتبولوندا قیصر (آلمان دیلی:Kaiser) آدلانیر.بو آدی فوتبولدا اونملی ایشلرینه گوره قازانیب.پله دن سونرا اونو ایکینجی فوتبولچو دۆنیادا بیلیبلر.لاب آدلیم و اونملی فوتبولچی و کوچ اولور.

## یاشام و ایفتیخار
بندانگشتی|کاپیتان بکن‌باور آلمان میلّی تیمینده
1945 جی ایلین سپتامبر آینین 11ی مونیخ شهرینده دونیایه گوز آچدی.1954 ده 9 یاشیندا حرفه ای و تکنیکال فوتبولو اس سی مونیخ کولوبوندا باشلادی.1958ده بایرن مونیخ فوتبول کولوبونا قوشولدو بۇ کولوب مونیخده ایکینجی بؤیوک کلوب سایلیردی.

بیرینجی میلّی فوتوبلون 26 سپتامبر 1965ده اوینادی و دونیا فوتبال تاخیمیندا 1966دا اوینادی.

1966 دا بایرن مونیخ بیرینجی شامپونلوقو اونون چاغیندا قازاندی.و 1967ده یئنی دن شامپیون اولدولار.بو ایل بایرن مونیخ اوروپاده شامپیونلوقودا قازاندی.

1971ده آلمانین میلّی فوتبول تیمینه کاپیتان سئچیلدی و 1972ده اوروپا میلتلر جامین اله گتیردیلر.1974 ده دۆنیادا شامپونلوق قازاندیلار.

1977ده بایرن مونیخ و میلّی تیمی بوشلادی.
* 1976,1974,1968,1966 دونیانین لاب یاخشی فوتبولچوسو
* 1972,1976 اوروپانین لاب یاخشی فوتبولچوس

## اوْیونلاری

     @@@== قایناقلار ==
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B3_%D8%A8%DA%A9%D9%86%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%A6%D8%B1 فارسیجا ویکی پدیا

فوتبولچولار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۴۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۲۰۲۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:۱۹۶۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۷۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:هامبورق کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۱۹۷۲ اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۱۹۷۶ اویونچولاری
فرانسوا اولاند

فرانسوا ژرار ژرژ نیکلای اولاند (فرانسه دیلی: François Gérard Georges Nicolas Hollande) (دوغوم:۱۹۵۴-)

سیاستچی .باشباکان .2012 جی ایلده یوزه 51 سئچیمی قازاندی و باشابکان اولدو.1997دن 2008 جی ایللرده فرانسه  سوسیالیست پارتیسینین باشکانی اولموشدو.1997 ده پارلمان وکیلی کورز شهریندن سئچیلدی.

## 2012 جی فرانسه باشباکانلیق سئچیمی
20111 جی ایلده فرانسه نین سوسیالیست پارتیسی باشباکان سئچیمینه آداخلی ائتدی.22 آوریل 2012 ده اولاند یوزده 28 رای قازاندی . نیکولا سارکوزی یوزده 25.5.بو ایکی نفر ایکینجی سئچیمده 6 مه 2012ده چالیشدیلار و آخیرده اولاند یوزه 51 رای قازاندی و باشباکان اولدو.اوز دانیشیقیندا دئدی من هامی اۆچون باشباکان اولارام.
بندانگشتی|200x200پیکسل|سگولن رویال بیرینجی خانیمسی.

## قایناقلار

بؤلمه:فرانسه‌لی سیاستچیلر
پله

**پله** لقبی ایله داها چوْخ تانینان **ادسون آرانتس دو ناسیمنتو**، هوجومچو کیمی چیخیش ائدن برزیللی پئشه‌کار فوتبولچو ایدی.

## قایناقلار


بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۵۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۶۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۶۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۷۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری

بؤلمه:برزیل میلّی فوتبال تیمی

بؤلمه:سانتوس کولوبونون اویونچولاری
روبرتو باجو

**روبرتو باجو** ()، بیر ایتالیالی فوتبالچیدیر.

## اوْیونلاری

     @@@== قایناقلار ==

## منابع

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:ایتالیا فوتبولچیلاری
بؤلمه:ویچنزا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:فیورنتینا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:برشا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:بولونیا کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۶۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
آنقلا مرکل

بندانگشتی|آنقلا مرکل ۲۰۱۴

**آنگِلا دوروتِئا مِرکِل** ( (دوغوم :۱۷ ژوئیه ۱۹۵۴هامبورگ) آلمانلی سیاستچی.دموکرات نصرانی بیرلشمیش پارتیسی باشقانی ۲۲ نوامبر ۲۰۰۵ده آلمان صدراعظمی اولدو.آلمان تاریخینده بو مقاما یئتیشن بیرینجی خانیمدی.
## قایناقلار

بؤلمه:سیاستچیلر
بؤلمه:آلمانلی سیاستچیلر
بؤلمه:تایم مجله‌سینین ایل آدامی
آقا بزرگ تهرانی

شیخ آقا بؤیوک تهرانلی ()  - (۱۸ فروردین ۱۲۵۵تهران-۱۲ اسفند ۱۳۴۸نجف) تانینمیش آدی الذریعه اصیل آدی محمد محسن اولوردو.سون ایللر منزوی آدلاندی.کیتاب تانیان و دین عالیمی ۱۴جی هجری یوزایلده.دائره المعارف الذریعه کیتابین و طبقات اعلام شیعه کیتابن یازدی .
طبقات اعلام شیعه کیتابندا خطی و ال یازیسیندا اولان شیعه کیتابلارین تاندیریب.

## شاگیردلری
ابراهیم انصاری زنجانی خویینی 
* علامه سید محمد حسین حسینی طهرانی
* محمد رضا حکیمی
* سید مرتضی نجومی،
* سید جمال الدین استرآبادی
* محمدصادق سعیدی
* سید عبدالعزیز طباطبایی آدلیم مۆحقیق طباطبایی،
* محمود انصاری قومی
* سید محمدحسن طالقانی،
* سید محمدصادق بحرالعلوم،
* مولانا رضا حسین خان رشیدی ترابی،
* محمد علی زاهد خمیرانی،
* سید محمدمحسن نقوی،
* سید محمدعلی قاضی طباطبایی،
* سید محمدحسین حسینی جلالی.
محمدتقی شیخ شوشتری

## اثرلری
* الذریعه إلی تصانیف الشیعة.
* طبقات اعلام الشیعه.
* حیاة الشیخ الطوسی.
* هدیة الرازی إلی المجدد الشیرازی.
* مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال.
* المشیخة.
*النقد اللطیف فی نفی التحریف عن القرآن الشریف.
* توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد.
* تفنید قول العوام بقدم الکلام.
* ضیاء المفازات فی طُرق مشایخ الإجازات.
* إجازات الروایة والوراثة فی القرون الأخیرة الثلاثة.
* مستدرک کشف الظنون.
* تعریف الأنام بحقیقة المدینة والإسلام.
* تقریرات دروس أساتذته فی الفقه والأصول.
* منظومة شعریة عقائدیة.
* و...
## قایناقلار
فارسیجا ویکی پدیا https://fa.wikipedia.org/wiki/%D۸%A۲%D۹%۸۲%D۸%A۷%D۸%A۸%D۸%B۲%D۸%B۱%DA%AF_%D۸%AA%D۹%۸۷%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C

بؤلمه:شیعه عالیملری
آکیف اسلام زاده

آکیف غدیر‌اوغلو اسلام‌زاده ۱۹۴۷ نجی ایلده باکیدا آنادان اوْلوب. ۱۹۷۹ نجی ایلده آذربایجان خالق تصرفات انستیتیوسونو بیتیریب. ایفاچیلیغا ۱۹۷۲ نجی ایلده رشید بهبودوف آدینا ماهنی تئاترین ووکالیستی کیمی باشلاییب. ۱۹۷۶-نجی ایلده ارکستر سمفونی ده ایشه باشلاییب. عسگرلیک دن سوْنرا آذربایجان دؤولت کنسرتینین وکالیستی اوْلوب.

بؤلمه:آذربایجانلی موغنی‌لر
فلورا کریمووا

**فلورا کریمووا**-آذربایجانین مشهور اوپرا و پاپ موغنیسی دیر.

بؤلمه:آذربایجانلی موغنی‌لر
فیکرت امیروف

**فیکرت امیروف**، شوروی آذربایجانین آدلیم موسیقیچیسی ایدی.
واقف مصطفی زاده

**واقف عزیز اوْغلو مصطفی زاده** آذربایجانلی موسیقیچی ، پیانو چالان و جاز موسیقی سینیده چالیشان بیریسیدیر

## قایناقلار

بؤلمه:جاز موسیقیچیلر
بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
الذریعه إلی تصانیف الشیعة

**الذریعه إلی تصانیف الشیعة**، آقا بزرگ تهرانی الی ایله یازیلمیش بیر کیتابدیر.
طبقات اعلام الشیعه

**طبقات اعلام الشیعه کیتابی,**دائره المعارف یوخسا بیلگیلر یغجانی شیعه عالیملرینین یازدیغی رساله و کیتابلارا گوره 17 جیلدده .بو کیتابدا 4 جی هجری یوز ایلدن 14 جی یوز ایلجه عالیملرین یاراتدیقلاری کیتبلار و رساله لر یازیلیب و شرح اولونوب.یازانی آقا بزرگ تهرانی(آقا بؤیوک تهرانلی) عربجه بو کیتابی یارادیب.

## بخشهای کتاب
شیخ اقا بؤیوک تهرانلی یازان کیتاب  11 بؤلومده و هر بؤلوم بیر یوز ایله گوره اولور.هر یوز ایلده مطلبلر یازیلار رساله لر و کیتابلار و یارادیلمیش اثرلر بوتونلوقجا یغیلیب و یازیلیب.هر بؤلومون بیر آدی و ایلی وار.

4 جی یوز ایلدن 12جی یوز ایلجا چاپ اولدو و آقا بزرگ اوغلی علی نقی منزوی بو کیتابی بیروت شهرینده چاپ ائله دی و بیر دفعه تهراندا چاپ اولدو.13 جی یوز ایلین کیتابی مۆحقیق طباطبائی الیله مشهدده چاپ اولدو و بیر بؤلومو جعفر سبحانی  الیله قوم شهرینده چاپ اولدو.1388 جی شمسی ایلده بو کیتابین سون بؤلومو 14 جی یوز ایله گوره نقباء البشر آدی ائیله چاپ اولدو دوکتور بهبهانی -منصور_ چاپی ائیله یازیلیب و چاپ اولوب.

## باغلانتی یازیلار
* آقا بزرگ تهرانی
* اعیان‌الشیعه
* الذریعة الی تصانیف الشیعة
* نقباء البشر

## قایناقلار


بؤلمه:شیعه
الیزابت بنکس

**الیزابت مارسال بنکس** (اینگیلیس دیلی: Elizabeth Maresal Mitchell) (دوغوم:10 فوریه 1974) آمریکالی آکتور.تؤراتان کیشی فیلمرینده آکتور اولدو.

## یاشام
ماساچوست اوستانی ,آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده دونیایه گلدی و آتاسی مارک میچل و آناسی آن میچل بیرینجی اوشاق دورد اوشاقدان اولوردو.آناسی بانکدا ایشلیردی.1996دا پنسیلوانیا بیلیم یوردوندان مدرک آلدی.

## آکتورلوق
Surrender Dorothy فیلیمنده الیزابت کیسی نقشین اوینادی و سون ایللر تورآتان کیشی فیلملرینده "پتی برانت" نقشین توتدو.2008 جی ایلده "زاک و مری پرنو فیلم دوزلدیر" فیلیمینده نقش اوینادی.2008ده جرج بوشا گوره فیلمده "دبلیو" آدیندا لورابوش نقشین اوینادی.

بندانگشتی|337x337پیکسل|تورنتو فیلم فستیوالی 2008

## اوْینادیغی فیلم‌لر ==== قایناقلار


بؤلمه:آکتورلار
بیرینجی الیزابت (بریتانیا)

**خاتون بیرینجی الیزابت **(اینگیلیس دیلی:   I   Elizabeth  ) دوغوم:7 سپتمابر 1533 -اؤلوم:24 مارس 1603) تودور قونشوسونون سون حاکیمی بریتانیا(اینگلیس و ایرلند) خاتونی و حاکیمی اولدو.17 نوامبر 1558ده تخت اوسته چیخدی و آتاسی سگگیزینجی هنری اولوردو.الیزابت آناسی آن بولین اعدام اولدو و الیزابت ایکی یاش یاریمدا آناسیز قالدی و نامشروع تانیندی.اونون قارداشلیقی آلتینجی ادوارد حاکمیتی لیدی جین گری اۆچون وئردی و ایکی باجی سی الیزابت و مری حاکمیتدن قالدیلار.هابئله الیزابت و مری کاتولیک مسلکده اولوردولار.اونون قارداشی بو ایشده اولارین حققین ایاق آلتیندا قویدو.اۆچونجو حاکمیت قانونو اولاری حاکیم تانیردی.اینگلیس پارلمانی 1543ده بو قانونی گئچمیشدی.ادوارد وصیتی باطل اولدو و مری و الیزابت حؤکومت اۆچون رسمیتلی تانیندیلار.1553ده لیدی جین گری اعدام اولدو و مری خاتون و حاکیم اولدو.1558ده مری دۆنیادان گوز یومدی و الیزابت اوز باجیسی یئرینه تخت اوسته اوتوردو.مری اوز حاکمیت چاغیندا الیزابتی پروتستان مسلکده اولماقینا گوره حبس ائتمیشدی.

الیزابت پروتستان کلیساسین بنا ائتدی و اوز حاکمیتنیده چوخلو یوموشاق اولدو.

بؤلمه:اینگیلیس
بؤلمه:بیرینجی الیزابت (بریتانیا)
بؤلمه:People of the Elizabethan era
بؤلمه:۱۵۳۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۶۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:Burials at Westminster Abbey
بؤلمه:English Anglicans
بؤلمه:English people of the Anglo-Spanish War (1585–1604)
بؤلمه:English people of Welsh descent
بؤلمه:Founders of English schools and colleges
بؤلمه:House of Tudor
بؤلمه:People excommunicated by the Catholic Church
بؤلمه:قرینویچ (ناحیه) دوغوملولار
بؤلمه:People of the French Wars of Religion
بؤلمه:English pretenders to the French throne
بؤلمه:Prisoners in the Tower of London
بؤلمه:پروتستان شاهلار
بؤلمه:Queens regnant of England
بؤلمه:Regicides of Mary, Queen of Scots
بؤلمه:Smallpox survivors
بؤلمه:16th-century English monarchs
بؤلمه:16th-century tra
تی بی

**تی بی** (اینگیلیس دیلی:Mr.t دوغوم:۲۱ مئی ۱۹۵۲) آمریکالی آکتور. ۱۹۸۰-جی ایلدن آکتوردو.

## فیلملر
راکی۳ و بیر بولود ایله بیر کوفته یاغمورو اولان 

## اوْینادیغی فیلم‌لر ==== قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Mr

## گؤرونتولر

File:Mr._T_HS_Yearbook.jpg



بؤلمه:آکتورلار
الیزابت اولسن

**الیزابت اولسن** (دوغوم 16 فوریه 1989)آمریکالی  اوخوجو و آکتور .مری کیت اولسن ین بالا باجیسی.

## فیلم

## قایناقلار


بؤلمه:سینما