جعفر مجیری

**جعفر مجیری** و يا **جعفر مجیر الممالک** (1917، تبریز – 2001، بوداپئشت) — ظابط، سیاستچی، خالچاچی رسّام، صنعت‌شوناس عالیم. «21 آذر» حرکاتی‌نین ایشتیراکچیسی، ایران اوردوسونون و قیزیلباش خالق قوشونلاری اوردوسونون ظابطی اولوب.

آذربایجان يازیچی‌لار جمعیتی و آذربایجان رسّاملار اتفاقی‌نین عضوو اولوب. سیياسی، تاریخی و خالچاچیلیق‌لا باغلی کیتابلارین مؤلفیدیر. موختلیف مؤوضوعلاردا توخودوغو خالچالار آذربایجان خالچا موزئيینده، بئرلین دؤولت اینجه‌صنعت موزئيینده و بوداپئشت میللی صنایع موزئيینده قورونور.

## حیاتی
### ایلک ایل‌لری
جعفر مممدحسين اوغلو مجیر الممالیک 1917-جی ایل فئورالین 4-ده تبریزده آنادان اولوب. کیچیک ياشلاریندان خالچا توخوماغی اؤيره‌نیب. اورتا تحصیلینی بیتیردیکدن سونرا اولجه تبریز حربی مکتبینه داها سونرا ایسه تهراندا يئرلشن عالی ظابطلیک مکتبینه داخیل اولوب.  1935-جی ایلده ایرانداکی سوي‌آد قانونوندان سونرا عائله‌‌سی «مجیری» سو‌ي‌آدینی گؤتوروب. 1941-جی ایلده حربی تحصیلینی باشا ووردوقدان سونرا توپچو ظابط کیمی ایران اوردوسوندا خیدمته باشلايیب. 1944-جو ایله قدر اؤلکه اراضی‌سینده موختلیف حربی حیصه‌‌لرده توپچو ظابط کیمی خیدمت ائدیب و کاپیتان روتبه‌سینه يوکسه‌لیب. خیدمتی دؤورونده گیزلی فعالیت گؤسترن «آزادیخواه افسرلر» («آزادلیق ایسته‌ين ظابط‌لر») تشکیلاتینا قوشولوب. 1944-جو ایلده ظابط يولداشلاری ایله بیرگه حبس اولوناراق کیرمانا آپاریلیب. 

در 12 دسامبر 1945، حکومت ملی آذربایجان تأسیس شد. پس از آن، جعفر مجیری به همراه 19 افسر دیگر زندانی در کرمان، از زندان فرار کرده و به تبریز رسیدند. او به عضویت فرقه دموکرات آذربایجان درآمد و با درجه سروانی در ارتش خلق قزلباش شروع به خدمت کرد. پس از مدتی، به عنوان دادستان نظامی شهر مراغه منصوب شد.

1946-جی ایل دئکابرین 5-ده میيانا ایستیقامتینده هوجوم ائدن شاه قوشونلاری عولام يحیی‌نین رهبرلیک ائتدییی فدائی‌لر طرفیندن داياندیریلدی. آذربایجانین موختلیف اراضی‌لریندن اینسانلار سلاحلانماق و شاه قوشونونا قارشی موباریزه آپارماق اوچون میللی حؤکومته مراجعتلر ائدیردیلر. بوندان سونرا میر جعفر پیشه‌وری‌نین رهبرلیگی ایله مدافعه‌‌ کومیته‌سی يارادیلدی. کومیته‌نین ایلک ایشی تبریزده حربی وضعیت اعلان ائدیب، «بابک» آدلی کؤنوللو دسته‌لر ياراتماق اولدو. کؤنوللو دسته‌لره ایلک ائتاپدا 600 نفر عضو اولدو. بوندان سونرا پیشه‌وری يئنی‌دن حربی دستک اوچون سووئت اتفاقینا مراجعت ائتدی. لاکین بو ایسته‌يی ده جاوابسیز قالدی.

1946-جی ایل دئکابرین 11-ده آذربایجان ايالت انجمنی قان تؤکولمه‌سی‌نین قارشیسینی آلماق مقصدیله قیزیلباش خالق قوشونلارینا و فدائی دسته‌لرینه شاه قوشونلارینا قارشی مقاومت گؤسترمه‌مک و دؤيوش مئيدانلارینی ترک ائتمک حاققیندا امر وئردی. ائله همین گوندن اعتباراً، ایران اوردوسو ایری شهرلره گیرمزدن اول بو شهرلرده اربابلارین قولدور دسته‌لری ائله‌جه ده مولکی گئيیملی ژاندارمالار قیرغینلار تؤرتمه‌يه باشلادیلار. بو دسته‌لر تهران رادیوسو طرفیندن «ایران وطن‌پرست‌لری» آدلاندیریلیردیلار. دسته‌لرین اساس مقصدی دئموکراتلارین محو ائدیلمه‌سی و شاه قوشونونون شهرلره گیریشینی تأمین ائتمک ایدی. تبریز و آذربایجانین دیگر شهرلری تالانا و قیرغینلارا معروض قالدیلار. آذربایجان میللی حؤکومتی سقوط ائتدی. 1946-جی ایل دئکابرین 14-ده آمئریکا و بؤيوک بریتانیيا طرفیندن دستکله‌نن ایران اوردوسو تبریزه داخیل اولدو. بوندان سونرا دا قیرغینلار و تالان داوام ائتدی. مین‌لرله اینسان حبس اولوندو، سورگون ائدیلدی. باش وئرن قیرغینلاردا ADF عضولری، فدائی‌لر ائله‌جه ده تانینان شاعرلردن علی فطرت، سعدی يوزبندی، جعفر کاشیف و محمّدباغیر نیکنام قتله يئتیریلدیلر.

### میللی حؤکومت داغیلدیقدان سونرا
آذربایجان میللی حؤکومتی سقوط ائتدیکدن سونرا جعفر مجیری قوزئی آذربایجانا موهاجیرت ائدیب. بیر نئچه آي فدائی دوشرگه‌لرینده تعلیم کئچیب. میرجفر پیشه‌وری دونياسینی ديَیشدیکدن سونرا تعلیم دوشرگه‌لری لغو ائدیلیب. میللی حؤکومتی داغیلدیقدان سونرا تبریزده فعالیت گؤسترن «شاعرلر و يازیچیلار جمعیتی» 1947-جی ایلدن اعتباراً باکی‌دا، «آذربایجان يازیچی‌لار جمعیتی» آدی ایله فعالیت گؤسترمه‌يه باشلايیب. جعفر مجیری ده بو جمعیتین عضوو اولوب. 1947–1951-جی ایل‌لرده باکی عالی پارتیيا مکتبینده تحصیل آلیب و آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتئتی‌نین تاریخ فاکولته‌سینی بیتیریب. آذربایجان دئموکرات فیرقه‌سی‌نین مطبوعات اورقانی اولان «آذربایجان» قزئتینده ژورنالیست کیمی فعالیت گؤستریب. آذربایجان دئموکرات فیرقه‌سی‌نین فعالیتینده ایشتیراک ائدیب. موختلیف دؤورلرده ADF مرکزی کومیته‌سی‌نین تبلیغات شؤعبه‌سی‌نین مودیری، تفتیش کومیسسیياسی‌نین صدری، ایجرایه هئيتی‌نین عضوو اولوب. فارس، عرب و فرانسیز دیل‌لرینی بیلیب. آذربایجان تاریخینه و اینجه‌صنعتینه عاید بیر نئچه کیتابین مؤلفی‌دیر. آذربایجان فدائیلرینه حصر ائدیلمیش «آزادلیق يولونون مبارزلری» آدلی 3 جیلدلیک کیتابلارین و 1920–1922-جی ایللرده باش وئرمیش خراسان حرکاتی حاقدا اولان «خراسان حرکاتی و محمّد تقی خان پسيان — سلطان‌زاده» آدلی مونوقرافیک اثرین مؤلفی‌دیر.

جعفر مجیری آذربایجان خالچاچیلیق ایداره‌سی‌نین «اینجه‌صنعت» فابریکینده اوّلجه توخوجو، باش اوستا سونرا ایسه ائکسپئریمئنتال لابوراتوریيانین رهبری وظیفه‌‌سینده ایشله‌يیب. خالچاچیلیق ساحه‌‌سینده «حافیظ و اینجه‌صنعت» (1971)، «آذربایجان خالچاچیلیغی‌نین تئخنولوژی اصول‌لاری» (1977)، «آذربایجان خالچالاری» (1981) کیتابلارینی يازیب. 1965-جی ایلده «اون دوققوز -ایییرمی  عصرلرده ایران آذربایجانی‌نین خالچاچیلیغیندا بدیی خصوصیتلر» آدلی نامیزدلیک ایشینی مدافعه‌‌ ائدیب و صنعت‌شوناسلیق علم‌لری نامیز‌دی درجه‌‌سینی آلیب. يارادیجیلیغیندا اساس يئری اورنامئنتال و قیسمن سوژئتلی خالچالار توتوب. «صایب تبریزی»، «فضولی»، «ایکی طالع»، «گولدانلی»، «سوتونلو»، «حئیدر عمی‌اوغلو»، «بوتا»، «ليلی و مجنون»، « اولدوزلارا دوغرو»، «لچک تورونج»، «کوسموناوتیکا» کیمی خالچالارین مؤلفی‌دیر. جعفر مجیری «صایب تبریزی» خالچاسینی 10 ایل عرضینده توخويوب. 1980-جی ایلده اجتماعیته تقدیم اولونان بو خالچادا او، بويانمامیش يون ایپلردن ایستیفاده ائدیب. بو خالچا آذربایجان خالچا موزئيی‌نین کوللئکسیياسیندا قورونور. توخودوغو خالچالار دفعه‌‌لرله اینگیلتره‌ده، ایتالیيادا، آلمانیيادا، فرانسادا موختلیف سرگی‌لرده نومايیش ائدیلیب. جعفر مجیری‌نین مؤلفی اولدوغو خالچالار آذربایجانلا ياناشی بئرلین دؤولت اینجه‌صنعت موزئيینده، بوداپئشت میللی صنایع موزئيینده و دیگر اؤلکه‌لرده قورونور. جعفر مجیری هم ده آذربایجان رسّاملار اتفاقی‌نین عضوو اولوب.1996-جی ایلده ماجاریستانا کؤچوب. عومرونون سون ایل‌لرینده ایفلیج اولوب. 2001-جی ایلده بوداپئشتده وفات ائدیب و کئرئپئشی قبیریستانلیغیندا دفن ائدیلیب.

## قایناقلار

## ادبیات

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

بؤلمه:۱۹۱۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:تبریزلیلر
بؤلمه:۲۰۰۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:آذربایجانلی تاریخچیلر