open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بافرا

**بافرا**  تورکیه جمهوریتی نين  بير بؤیوك شهری دير. بو شهرين ۲۰۰۹ -نجی ايلده ۷۹٬۸۶۱ نفر اهاليسی وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بؤلمه:قارادنیز بؤلگه‌سی
بالار دیالکتی

**بالار دیالکتی**، کاتالان دیلی‌نین دیالکتلریندن دیرکی بالار آدالاریندا خوصوصاً مایوورکا آداسیندا دانیشیلیر. والنسییا دیالکتینه یاخیندیر.

## آیریجا باخین
*کاتالان دیلی

## قایناق‌لار

بؤلمه:دیللر
بالاترین

**بالاترین**، بیر باغلانتی پایلاشما قونوسوندا چالیشان فارسجا سایت دیر.

## اؤنملی خبرلر

## یالانلامالار (تکذیبیه)

## انتقادلار

## قایناق‌لار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
بؤلمه:فارسجا توپلومسال سایتلار
بالاجی (اورمو)

**بالاجی** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و روضه چائ قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 280 نفر اهالی سی و 52 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بالاد

اوچ اوزون بير قيسا بنددن عيبارت اولان باتی (قرب) ادبياتي نظم طور (نؤوع)و. اوزون بندلرين سطير سايي 6-10 آراسيندا دييشر. قيسا بند ايسه 4-5 سطيردير. بو بند تانرييا، شاها، شاهزاده يه ايتحاف بنديدير. هر بندين سونونداکي ميصراع بير طور (نؤوع) نقارتدير. ناغيل و حیکایه اؤزللیکينده کي  بندلري اله آليب ايشله ين، قيسا و حیکایه سي اولان شئير (شعر)لردير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بالانج تپه سی

عایید اولان بالانج تپه سی ایرانین تاریخنن قابغجا و اسلامی دورسینه قاییدیر بو تاریخی تپه اورمو بوگه سینده باراندوزچای محالیندا بالانج کندینده یئرلشیب و 1 آذر آیین 1344 اونجو ایلینده ایرانین ملی آثار لیستیده 458 نومرسینن ثبت اولونوب 
## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی
بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی‌نین تپه‌لری
بالتا

بندانگشتی|بالتا
**بالتا** متالیک کسیجی تیله مالیک اولان، ساپاقدا برک اوتوردولموش آلت دیر. بالتالارین موختلیف نؤع لری واردیر. بالتالار عادتا دولگرلیک ایشلرینده آغاجلارین یونولوب فورمایا سالینماسیندا و کسیلمه سینده ایستیفاده ائدیلیر. قدیمده بالتادان هم ال سیلاحی هم ده آتیلان سیلاح کیمی ایستیفاده ائدیلمیشدیر.

بالتالارین کسیجی حیصّه‌سینی ساپاقلا بیرلشدیرمک اۆچون، اونون توتقاج حیسسینده دئشیک نظرده توتولور ساپاق بو دئیشیه کئچیریلدیکدن سونرا او پازلا برکیدیلیر.

ایلک بالتا هله قدیم داش دؤورونده مؤجود اولومموشدور. آغاجا باشلانمیش، ایتی کسیجی تیللری اولان داش پارچالاریندان بالتا کیمی ایستیفاده ائدیلمیشدیر. بو گونکو بالتالارا اوخشاری اولانلار مئزولیت (۶۰۰۰ ایل اول) دؤرروندن میدانا گلمیش‌دیر. اونا قدر اینسان لار اوج حیصّه‌سی ایتی لنمیش داشلاردان ایستفاده ائدیردیلر. ایلک بالتالارین تیللری داشلا برابرسوموکدن ده حاضیرلانیردی. بالتالاردان آغاجلارین کسیلمسینده و اونلارین اعمالیندا ایستیفاده اولونوردو. او دؤوردن بالتالارین فونکسیالاریندا ائله بیر دئیشیکلیک اولمامیشدیر. سونراکی نئولیت دؤورون باشلایاراق دوزبوجاقلی تیله مالیک داش بالتالاردان ایستیفاده ائدیلمیشدیر. داها سونرالار بالتالارین اوج حیصّه‌سی میس دن حاضیرلانماغا باشلاییر. بورونج بالتالارا بورونج دؤورونده تصادوف ائدیلیر.
بندانگشتی|بالتا

## قایناق‌لار
باقیرشهر

**باقیرشهر** تهران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر رئی بولگه‌سینین کهریزک بولومونده یئرلشیبدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانینین شهرلری
بال آریسی

**بال آریسی** ()،   بال دۆزلدن بیر نوع آری دیر.

## قالری

## قایناقلار
ترویج کشاورزی راهنمای زنبورداران(دوغی آذربایجان)1388
بالسین

**بالسین** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کندوان بولومو نده اولان تیرچایی قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 1323نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:تیرچایی قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
بالقچی

**بالیقچی** یا دا **بالیخچی** () — سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشی، و بیگم قالا (تورکجه: بییم قالا) ماحالینا تابع اولان کند دیر.  قوزئی دن نقده شهری، دوغودان یئددی گؤز داغی و کوزه گران (تورکجه: گؤزایران) کندی، گونئی دن سولطان یعقوب داغی، و باتی دان سولطان یعقوب داغی و گلوان کندی ایله سینیرلی دیر.

## اهالی
۱۳۸۵ نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۷۵۸ نفر (۱۶۶عائیله) اهالیسی واردیر..

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی اکثریت تورک و اقلیت کورد دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
باللی‌قشلاق

**باللی‌قشلاق** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان قیشلاق قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  453نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بالولان (اورمو)

**بالولان** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، سیلوانه بولومو و ترگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 309 نفر اهالی سی و 57 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بالکان

**بالکان** یوخسا **بالکان یاریٛم‌آداسیٛ**، آوروپانين جنوب شرق حيصه سي. بالکانلارا آلبانييا، بولغاريستان، بوسنييا و هئرسوقووينا، يونانيستان، مقدونیه جومهوریتی، رومانی، صیربیه، ایسلوونی، تورکیه، کروواسی، چئرنوقورييا و ماجاریستان داخيلدير.

*  100 %
*  100 %
*  100 %
*  100 %
*  100 %
*  ۱۰۰٪
*  ۷۳٪
*  ۴۹٪
*  ۲۷٪
*  ۱۰٪
*  ۸٪

## قایناق‌لار

بؤلمه:Balkan yarımadası
بالیستان (سراب)

بالستان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان ابرغان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 111نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ابرغان قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بالیقلی چای

thumb|250px|بالیقلی چای
**بالیقلی چای** یادا **بالیخلی چای** — اردبیل شهرینین اورتاسیندان کئچن چایین آدی دیر. بو چای ساوالان داغیندان سو آلیب و قره سو آدلی چایا تؤکولۆر.

## قایناقلار

بؤلمه:جوغرافیا قارالامالاری
بؤلمه:چایلار
بالیق‌اسیر

**بالیق‌اسیر**  تورکیه جمهوریتینين  بير بيوك شهری دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجی ایلده ۲۵۹٬۱۵۷ نفر اهالیسی وارمیش 

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بالی‌قیه

**بالی‌قیه** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان قوری‌چای قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۵۲نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:قوری‌چای قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
بال‌داغی

بال‌داغی كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  ۶۷ نفر اهاليسي وارايميش.  

## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
باناخ اۇزایی

**باناخ اۇزایی**، ریاضی، اؤزللیکله ایشلئوسئل آچینتی‌دا بیر یئتیگ نوْرملی ایله‌تیچی اۇزایی دیر. آیریجا دئمک اوْلار کیم بیر باناخ اۇزایی، ایله‌تیچی اۇزونلوغی ایله ایله‌تیچیلر ایراقلیغی اۆچون اؤلچۆسی اوْلان بیر ایله‌تیچی اۇزایی دیر.

## قایناقلار

*Banach, Stefan (1932), Théorie des opérations linéaires, Monografie Matematyczne 1, Warszawa: Subwencji Funduszu Kultury Narodowej, Zbl 0005.20901.
*Beauzamy, Bernard (1985) [1982], Introduction to Banach Spaces and their Geometry (Second revised ed.), North-Holland.

بؤلمه:ریاضیات
باناز

** باناز**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۵٬۰۷۷نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بالی (اورمو)

**بالی** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و روضه چائ قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 10524 نفر اهالی سی و 2274 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بالیستان (اورمو)

**بالؽستان (اورمو)** — () غربی آذربایجان اوستانینین، اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون دول قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۷۳۰ نفر یاشاییر.(۲۴۷ عائیله).
## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## تاریخی عابیده‌لر
* *ایماملار اوجاغی*: بالیستان کندینین جنوبوندا و ایماملار داغینین اوستونده یئرلشیر. اهالینین دئدیک‌لرینه گؤره بورا ایکی ایمام‌زاده‌نین دفن اولوندوغو یئردیر و یئرلی اینسان‌لار طرفیندن زیارتگاها چئویریله‌ره‌ک کئچمیش‌دن ایندییه قدر بو زیارتگاها حرمت ائدیلیر. قئید ائتمک لازیم‌دیر کی ایماملار داغی دا آدینی بو زیارتگاه‌دان آلمیشدیر.

## قایناق‌لار
بانه بؤلگه‌سی

**بانه بؤلگه‌سی** ()، ایران کوردیستان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی بانه شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۵۶۸'۲۰۳ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:بانه بؤلگه‌سی
بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
باهار بؤلگه‌سی

**باهار بؤلگه‌سی**  همدان اوستانی نين بؤلگه‌لريندن دير. باهار شهری بو بولگه‌نين مركزی دیر.
## جوغرافیایی موقئع

باهار بؤلگه‌سی، كبودرآهنگ، تویسیركان، همدان، اسدآباد و كوردوستان اوستانی ایلن قونشودور.

## اینظیباتی بؤلوم
باهار بؤلگه‌سی اوچ بؤلومدو؛(مركزي بؤلوم، صالح آباد و لاله جين بولوم لری) ، ۶ قصبه و ۳ شهری وار. باهار، صالح آباد و لاله جین بو بؤلگه‌نين شهرلری‌دیرلر.

## ديل و دين

باهار بؤلگه‌سینده یاشایانلار چوخو تورکدورلر و آذربایجان توركجه‌سینده دانيشارلار و نئچه کند وار کی لور و یا  کورددورلر.  .

## گؤرملی و گزملی یئرلر
لالون (لَلین) شهری 
شیخ محمد بهاری مقبره‌سی
ماران تپه‌سی و ماران كورپوسو
تاج‌آباد کاروانسراسی
سیمین زاغا تپه‌سی
بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی‌نین کندلری
## بيرده باخ
ایران تورك لری نین یاشاییش یئرلری

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
باهار بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

باهار بولگه سی نین مركزی بولومو، همدان اوستانی نين  باهار بؤلگه‌سی نده يئرلشيب دير. باهار شهری بو بولومون مركزي دير.

## ديل و دين

بو بولومون اهالي سيتورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  .
## اهالي

## جوغرافيايي موقئع

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
باهاریستان بؤلگه‌سی

**باهاریستان بولگه‌سی** تهران اوستانینین بولگه‌لریندن بیریدیر. بو بولگه‌نین مرکزی گولوستان و نسیمشهر شهرلریدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانی
باکی خبر قزئتی

***باکی خبر** – گونده لیک ایجتیماعی سیاهیسی قزئت.
*باکی خبر قزئتی 2003 – جو ایل سنتیابرین 4 – ده یارادیلیب.
*تاسیس چی:
*باش رادکتور : آیدین قلی یف.
## اینترنت عنوانی
باکی خبر - www.baki-xeber.com

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان قازئتلری
بایات قالاسی

**بایات قالاسی** قاراباغ خانلیغینا اینضیباطی مرکز کیمی تیکیلیب. قاراباغین کبیرلی ماحالیندا 1747 – جی ایلده اینشاء ائدیلمیش. قالانین معماری بللی دئییل.

## قایناق‌لار
بایاتی

**بایاتی** لار تورک فولکولوروندا، چوخ دویغولو درین معنالی ،فلسفی ، اخلاقی ، اجتماعی فیكیرلر ایفاده ائدن قیسا ، ییغیجام كیچیك شعر پارچالاریدیر. بایاتی ان چوخ حس له ، هیجان‌لا اینسانلارین داخلی اضطرابلاری ایله علاقه دار یارانیر.

## اؤرنک لر

عاشیغین هاراییندان

ائل یاتماز هاراییندان

گونده بیر كرپیچ دوشور

عؤمرومون ساراییندان

یاتمیش ایدیم اویاندیم

درده ، غمه بویاندیم

داش اولسایدیم ، اریردیم

اینسانیدیم دایاندیم

بو داغین قاری منم

گون وورسا اریمنم

یوز ایل تورپاقدا یاتسام

عاشقم چورو منم

عاشقانه بایاتی لار

آراز اوسته ، بوز اوسته

كباب یانار كؤز اوسته

قوی منی اؤلدورسونلر

بیر آلا گؤز قیز اوسته

حیطلری گولبسر

دولانایدیم سربه سر

من سنی چوخ سئویرم،

سن منی بیر موختصر.

گئدیرم اوًلكه سندن،

قورخورام یول كسندن.

قوللارین سال بوینوما ،

آیریلدیم بلكه سندن.

بو گلن یار اولایدی،

الینده نار اولایدی

ایكیمیز بیر كوًینكده ،

یاخاسی دار اولایدی.

## بایاتیلاریمیزدا [[وطن|وطن]]ه محبت ، اساس موضوعلاردان بیریدیر

عزیزیم وطن یاخشی

كؤینگی كتان یاخشی

گزمگه غربت اؤلكه

اؤلمگه وطن یاخشی

## [[ظولمه|ظولمه]] ، [[عدالت|عدالت]] سیزلیگه قارشی چیخماق دا بیر چوخ بایاتیلارین مضمونونو تعیین ائدیر

عزیزیم خان ائیلر

خان دیوانین خان ائیلر

بیر باشا ایكی یومروق

اونو آنجاق خان ائیلر

باشقا موضوعلاردا غربت دن و فلك دن شكایت ، حكمتلی سؤزلر ، حقیقی دوستدان تعریف ، مرد اینسانلاری اؤیمك ، نامردلری ، یاغی دوشمنلری قارغیماق و ... دیر.

بایاتی دؤرد میصراع دان تشكیل اولموش بیر شعردیر . بایاتینین هر میصراعی 7 هیجا دیر. اوٍچونجو میصراعین قافیه سی آزاد دیر. آنجاق بیرینجی ، ایكینجی و دؤردوجو میصراعلار بیر - بیر لریله قافیه لنیرلر.

هارای ارشه لی یاندیم،

گول –بنؤوشه لی یاندیم.

بو عالمه اود دوشدو،

من تاماشالی یاندیم

من بو باغا گلمیشم،

یاغا-یاغا گلمیشم.

گتیرمیشم دردیمی

آغلاماغا گلمیشم

بیر چوخ بایاتیلاردا جیناسدان استفاده اولور. بایاتینین اصل سؤزو ایكی سون میصراعدا دئیلیر. ایلك ایكی میصراعدا بیر یا ایكی تصویر یاخود مستقل بیر سؤزلر وار كی ، اودا سون میصراعلار اوٍچون زمینه یارادیر . بایاتی فورموندا باشقا فولكلور نوعلاری دا وار ، ماهنیلاریمیزین بیرچوخو بایاتیدان عیبارتدیر. لایلالار آغیلار ، سایاچی سؤزلرینده ده بایاتی فورموندان ایستیفاده اولونموشدور.

## باشقا اؤرنكلر

گیردیم باغا گیلاسا،

الیمده گوموش كاسا.

من اوخورام بایاتی

یار گله قولاق آسا.

حیتینده موو گولو،

آلما گولو موو گولو.

ییخیلسین آرا دووار،

سنلن اولاق سووگولو.

باغیندا آلما گوزل،

نار گوًزل ، آلما گوًزل.

آختاریب ،تاپاجاقلار،

گیزلینده قالما گوًزل.

آغ آلما ، قیزیل آلما،

یوللارا دوزول آلما.

چیركین آل اصیل اولسون،

بد اصیل گوًزل آلما.

عزیزیم آلما قالا،

بوشقابا آلما قالا.

من سنی گیزلی سئودیم

كیم سالدی قال ماقالا؟

من عاشیغام اویان گول

اویان بولبول، اویان گول..

قوربان اوخومار گوًزه

آچ گوًزلرین،اویان گول.

آلمایام خورجوندایام

قارالار بورجوندایام.

ائل بیلیر،عالم بیلیر،

من سنین آردینجایام.

عزیزینم آلمادی،

یاناخلاری آلمادی.

قویما دوسلاریم دئسین :

بیر یار سئودی آلمادی.

یار گولون تئله باغلار،

كمرین بئله باغلار.

بولبول اوخور،گول آچیر،

یاشاسین بئله باغلار.

## قایناقلار
تورک خلق ادبیاتی - یازان: علیرضا صرّافی

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه شعر
بايرام بوغه

## بایرام بوغه
(تورکجه: بایرام بوغا) سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشی، بیگم قلعه (تورکجه: بییم قالا) ماحالینا تابع اولان کند دیر.  

بو کندین آدینی سون واختلار دییشرک فارسجا بهرام آباد قویموشلار.   

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 150(19عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی کوردلر و سنی شافعی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بایبورت

**بایبورت**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۳۲٬۱۴۱نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بایدوق

**بایدوق** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان کئیوان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   102نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:کئیوان قصبه سی
بايزيد آباد

**بایزید آباد** (تورکجه: **بایزاوا**) سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشی، بیگم قلعه(تورکجه: بییم قالا) قصبه‌سینه تابع اولان کنددیر.

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۵۸(۱۱ عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی کورد و سنی شافعی دیرلر.

## گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلر
بو کندین یاخینلیغیندا دمیر دؤورونه عایید اولان مزار کشف ائدیلمیشدیر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بایرام (آی)

**بایرام** آیی یئنی آذربایجان تورکلرین ایللیگی‌نین اون ایکی‌اینجی آیی ساییلیر و ۲۹(۳۰) گۆنو وار. عربجه «حوت» و فارسجا «اسفند» آیی ایله بیردیر.  بایرام آی قیش فصلینین اۆچونجو آیی‌دیر.

بایرام آیی نین آخیری و آغلارگولر آیی نین ایلکی یئنی‌گون بایرامی دیر کی یاز فصلی نین ایلکی اولماغا گؤره، یئنی‌گون بایرامینا، یاز بایرامی دا دئییرلر.

## بیرده باخ
آی‌لار

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان ایل سایاریندا آیلار
بایرام کندی (شوط)

**بایرام کندی** کندی ماکی بولگه‌سینین،  قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 51 نفر اهالی سی و 13 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی دامداریق و کشاورزی ایشی یاپالار

## گزملی و گورمه لی یئرلر
 بو کندین جنوب طرفینده بیر اوجا داغ وار سوسوز آدیندا . یازدا یاشیل بویاق لارین چوخ گوزل بیر طبیعتی وار

## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بایرام یئلی

**بایرام یئلی** یا **وعده یئلی** آذربایجاندا، بایرامدان قاباق اسـَن یئل دیر. بو یئلین اسمه‌سی اؤنملی بیر حادیثه سانیلیر. آذربایجان فولکلوروندا، بو یئلین اسمه‌سیندن اون‌یئددی گون سونرا ایلین تحویلی (کؤهنه ایلین تزه ایله دَییشیلمه‌سی) سانیلار. اونا گؤره ده، اونو "بایرام یئلی" و یا "وعده یئلی" (موژده وئرن یئل) آدلاندیریرلار.

## بایرام یئلی فولکلوردا

بایرام یئلی‌نین، باشقا یئل‌لر (آغ‌یئل و مئه) کیمی اولسون دئیه، معیّن بیر کاراکـتئری یوخ دیر آنجاق اونون حادیثه‌لنمه‌سی اؤنملی ساییلار. نيیه‌کی، قاسیرغالی اودوقدا هرزادی دَییشـَر. خالق اینانیر کی، بو یئل اسنده "حلال اوشومز آما حرام اوشویـَر" (حلال أتلی حئیوان‌لار اوشومز آما حرام اتلی حئیوان‌لار اوشویر.) انسان دا حرام اتلی اولدوغو اۆچون بو یئل اسنده اوشویـَر.

## بایرام یئلی آذربایجان ادبیاتیندا

بورادا، اؤرنک اولاراق، شهریارین حئیدرباباسیندان بیر بند وئریلیر:

"بایرام یئلی چارداخ‌لاری ییخاندا

نوروزگولو قارچیچه‌یی چیخاندا

آغ بولودلار کؤینک‌لرین سیخاندا

بیزدن ده بیر یاد ائلیـیه‌ن ساغ اولسون

دردلریمیز قوی دیکـَلسین داغ اولسون" 

## همچینین باخین
* مئه
* آغ‌یئل
* قاراچوخا (رومان)، ناصر منظوری.
* قاراچوخا
* سونای
## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان فولکلورو
بایرامچیلیق

**بایرامچیلیق** جبار باغچه‌بانین 1290-جی ایلده ایروان شهرینده و آذربایجان تورکجه‌سینده یازدیغی شعرد دیلینده داستان کیتابی. بو کیتاب «قیزیللی یاپراق» کیتابی ایله عئینی واختدا یاییلیبدیر. باغچه‌بان آذربایجان تورکجه‌سینده 12 کیتاب یازیبدیر.  
## بیرده باخ
* جبار باغچه‌بان
* قیزیللی یاپراق
* پروانه‌نین کتابی

## ائشیگه باغلانتی
## موضوع

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده کیتاب
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
بؤلمه:جبار باغچه‌بانین کیتابلاری
بایقرارود

**بایقرارود** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان سولوک قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۵۰۵نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:سولوک قصبه سی
بوجنورد

**بوجنورد** و یا **بجنورد** ایران شهرلرین‌دن بیری و شومالی خوراسان اوستانی‌نین مرکزی‌دیر. بۇ شهرین جمعیتی ۱۹۹٬۷۹۱ نفردیر کی بۇ باخیم‌دان اؤلکه‌نین ۴۴ -نجو شهری سایاگلیر.

بو شهرین تاریخی آدی «بیژن‌یورد» و یا  «بیجن‌یورد» اولاراق، ۱۱۰۰ -نجی هیجری قمری ایلین‌ده تیکیلیب‌دیر. بۇ شهرین ساکین‌لری، خوراسان تورکلری، کورمانج‌لار، تورکمنلر، فارسلار، تاتلار، بلوچلار و عربلر دیرلار.

## قایناقلار

* ایرانین آمار مرکزی
* بجنورد بلدیه‌سی‌نین وئب‌سایتی 

بؤلمه:بوجنورد بؤلگه‌سی
بؤلمه:شومالی خوراسان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری
بجوشن

بجوشن كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان قوزئی ازومدل قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 83نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی اوزومدل قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بحرئین

**بحرئين** (عربجه: مملكة البحرين) آسیادا یئرله‌شمیش بیر عرب دولتی‌دیر. رسمی اولان بحرئین پادیشاه‌لیغی آدلانیر. بۇ دولتین باشکندی منامه شهریدیر.
## جوغرافیا
بحرئین پادیشاه‌لیغی، آسیانین جنوب-غربینده فارس خلیجی‏ده یئرلَشن کیچیک آدا-دؤلتیدیر. 3 بؤیوک و چوْخلو سایدا خێردا آدالاردان عبارتدیر.

## اهالی
### دین
بحرئینده موسلمانلار 85 % تشکیل ائدیرلر. یاریدان چوْخو شیعه لر، قالانی سۆننولردیر. شیعه‌لر بعضی عربلر و فارسلاردیر. شیعه‌لر آراسیندا ایسماعیلیلره (پاکیستانلیلار و فارسلارین بیر حیصه‌سی) راست گلیر. بحرئین سۆننولری اساساً مالیکی مذهبلیدیرلر، دیگر طرفدن کیچیک قروپ حالیندا سعودیه عربیستانیدان گلن وهابیلر ده واردیر. سۆننو مذهبینه هم ده پاکیستاندان گلیب اوْردا یاشایانلار دا اعتیقاد ائدیر. سۆننو و شیعه‌لر آیری-آیری کندلرده، شهرلرده ایسه خۆصوصی بلوکلاردا یاشاییرلار. مسیحیلر اهالی‌نین 7 فایزینی (26 مین نفر) تشکیل ائدیر. اوْنلارین بؤیوک حیصه‌سی اؤلکه‌ده یاشایان اینگیلیس و آمریکانلاردیر. آز سایدا ایندویستلر (اساساً هیندیستاندان گلنلردیر) و ایۇدایستلر واردیر.

## قایناقلار

## گؤرونتولر

File:Flag of Bahrain.svg
File:Emblem of Bahrain.svg
Image:SalmanbinHamadbinIsaAlKhalifa.JPEG



بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اسلامی اؤلکه‌لر
بؤلمه:اوْرتاشرق اؤلکه‌لری
بؤلمه:عرب دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:عرب دؤولت‌لری
بؤلمه:آدا دؤولت‌لر
بؤلمه:ایسلام دؤولت‌لری
بؤلمه:عرب بیرلیگی اؤلکه‌لری
بحري طویل

**بحري طويل** یا دا **بحری طویل** _ وزنلی، قافییه‌لی اوزون نثر جومله لردن قورولان دیوان ادبیاتی نظم طورو. فیعلاتون، مفاعلون، موستفعلون کیمی جوزلر آرخا آرخايا تکرارلانار. تورک ادبياتيندا چوخ آز ايستيفاده ائديلميشدير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بختیاری لهجه‌سی

**بختیاری لهجه‌سی** یا دا **بختییاری دیالئکتی** — لور دیلینین دیالئکتلریندن دیر. ایراندا چارماحال و بختیاری، خوزیستان، ایصفاهان، لوریستان اوستان‌لاریندا بختییاری ائلی‌نین دیالئکتی‌دیر.

## سؤزلر موقاییسه‌سی

## قایناق‌لار

*مددی،ظهراب.واژه نامه زبان بختیاری (Mədədi, Zohrab. Bəxtiyari dilinin lüğəti.)
* دکتر امان اللهی. *قوم لر*.  
* عبدالعلی خسروی. *گویش بختیاری* .
* رضا سرلک. *واژنامهٔ گویش بختیاری* .
* اکبر خلیلی شعار. *فرهنگ مندیر* .

## آیریجا باخین
*لور دیلی
*بختییاری لر

## خاریجی کئچیدلر
*لور
بخش علی قیشلاقی

** بخش علی قیشلاقی ** کندی (روستای قشلاق بخشعلی) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
بخش علی قیشلاقی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 33 نفر اهالی سی وار. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ببه‌ی جان (ماکی)

**به‌ی جان (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، قاراعین بولومو و دوغو گچلرات قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 526 نفر اهالی سی و 123 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
بدن

**گؤوده**، و يا **بدن**، بیر حیاتی اولان موجودون فیزیکی ماده سینه دئیلیر کی قارشیلیقیندا یا ضددینده روح و رفتار دورور.

بدن تشکیل اولاندان تا داغیلماقیناجان بیر نئچه معلوم مرحله لرده‌ن کچیر: بونلار عمومی اولاراق

۱- نطفه و جنین، یومورتا ویا گؤورنتی لرده توخوم اولماق

۲- دوغولماق یا گؤورماق و آشکارا اصلیندن مستقل فعالیت ائتمک .

۳- بؤیؤمک و رشد ایله مک و ئؤزونه مثلین یارادماق

۴- قوجالماق، چؤرؤمک

۵- ئولمک، قوروماق .

حئیوان و انسانین ئولو بدنینه لش و یا جسد دئیله‌ر.

آناتومی علمی بدنین قیسمتلرین (عضولرین) و اونلارین ایشلمک لرین تحقیق ئدیر.

## قایناق‌لار
برآغوش

**برآغوش** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مهربان بولومو نده اولان آلان برآغوش قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 974نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بؤلمه:آلان برآغوش قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برن ساآت

**برئن ساآت** (بَرَن سعد، آنادولو تورکجه سی. Beren Saat) تورک قادین اویونچو. ۱۹۸۴جو ایلده تورکیه نین باشکندی آنکارا دا آنادان اولدو. ایلک دفعه ۲۰۰۴ ایلینده **عشقیمیزده اؤلوم وار ** فیلمینده اوینادی. داها سونرا ۲۰۰۵ اینجی ایلده ماهسون قیرمیزی‌گول ایله بیرلیکده **عشقا سورگون** فیلمینده اوینادی.۲۰۰۶ ۲۰۰۸ ایللری آراسیندا **حاتیرلا سئوگیلی ** آدلی تلویزیون سئرییاسیندا اوینادی.۲۰۰۸ ایلینده مشهور تورک آکتور کیوانچ تاتلیتوغ ایله بیرلیکده **[[عشق-ı ممنوع|عشق ممنوع]] ** فیلمینده اوینادی و بو فیلم ایله چوخ مشهور اولدو.۲۰۱-۲۰۱۲ ایللری آراسیندا فاطماگولون سوچو نه آدلی تلویزیون سریالیندا اوینادی. 2015 سونلاریندان دا مؤحتشم یوز ایل (کؤسم) سریالیندا **کؤسَم** رولوندا اویناییر.

## فیلموقرافییاسی

## اوْینادیغی فیلم‌لر

بؤلمه:تورکیه‌لی قادین اویونچولار
براتعلی فتح‌اللهی

**براتعلی فتح‌اللهی** ـ چاغداش تورک شاعیر.

## حیاتی
1328 گونش ایلینده ساوه شهری‌نین نوبران بخشی‌نین کردر آدلی کندینده دونیایا گؤز آچدی و ایلک و اورتا تحصیلاتی اؤز یوردوندا و لیسانس دؤوره‌سینی ده تبریز ده بیتیردی. او ایندی کرج شهرینده یاشاییر و وزارت درمان و بهداشت امکلی‌سی‌دیر. 1384 گونش ایلینده «کؤرپو» آدلی شعر کاسئتی تهرانین "نواي دلشده" استریوسوندان یاییم‌لاندی. فتح‌اللهی‌نین شعرلری یاشماق سیرا کیتابلاری وریندن یاییم‌لاناجاق‌دیر.
## قایناق‌لار
* سید حیدر بیات، *سیبی میان دو آینه*، **يادنامه حکيم تيليم ­خان** - ص215، تالیف اسدالله امیری

* آغ داغ کیمی ویقارلی

* آلما یولو 

تورک شاعیرلر
بؤلمه:شخص لر
بؤلمه:ایران تورک شاعیرلری
برادوست قصبه‌سی

**برادوست قصبه‌سی** اورمو بؤلگه‌سی و صومای برادوست بولومونده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی نۆفوس  سایی‌سی اساسیندا ۱۳۹۳۵ نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمیه بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
برازین

برازین كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين مركزي بولومو نده اولان دوغو بدوستان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 898نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو بدوستان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
برازین (ورزیقان)

برازین كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان قوزئی ازومدل قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 269نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی اوزومدل قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برانقار

ابابین كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کاغذکنان بولومو نده اولان دوغوکاغذکنان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 235نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغوکاغذکنان قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
براهویی دیلی

**براهویی دیلی** (اوردو دیلینده:براہوی ) و یا **براهوی دیلی** (براوی) دراوید دیل عاییله سینه منسوبدور و براهویی خالقینین پاکیستان، افقانیستان و ایران دا دانیشدیغی دیلدیر. بو گون براهویی دیلی اولمه ک اوزره اولان دیللرده‌ن بیری دیر.

## سوزلر موقاییسه‌سی

## قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکیپدیاسی
*
*
بربران (اورمو)

**بربران** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی باراندوزچای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 143 نفر اهالی سی و 30 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برج مدور

**دایره وی گونبد** ماراغا شهرینده سلجوقی زامانیندا بنا اوْلوبدور.

گونبدین کتیبه‌سینین اوستونده، کوفی خططی ایله، بینانین تیکیلیش ایلی ۵۶۳-نجو هیجری ایلی قئید اوْلوب؛ آنجاق اونون داش قویانی و اونون ایچینده تاپشیریلان‌ین باره‌سینده هئچ بیر بیلگی الده یوخدور.

## قایناق‌لار

* مروارید، یونس. *مراغه*. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
* ادارهٔ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه.
* شبکهٔ اطلاع‌رسانی شهرستان مراغه. 
* وب‌گاه دانشگاه مراغه.

بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برجسته

اؤز، گؤزل، لطيف، اينجه آنلاملي، آسانجا خاطيرلانان، قورولوشو مؤحکم سطير يا دا بئيت. سطير اۆچون داها چوخ ميصراعي برجسته، بئيت اۆچون ده بئيتي برجسته تعيين ائتمه لري ايستيفاده ائديلر. عومومي آنلامدا بير شئير (شعر)ده کي  ان گؤزل سطير يا دا بئيت ده دئييله بيلر. بعضي برجسته نومونه لري:

اويغون گلديک ديلي ديوانه يه ديل پئيک هئوايا

روحي

سو اویور دوشمن اویور خسته ي هيجران اویوماز

شئيخ قاليب

چئشميني گؤردوم اونوتدوم دردي ده درماني دا

شئيخ قاليب

اولمایا دؤولت جیهانیندا بير نفس صحت کيمي

موهيببي (قانوني

شيرلر پنجسني قهريمده اولورکئر لرزان

مني بير گؤزلري آهويا زئبون ائتدي فلک

ايي. سليم
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بایاتی فالی

توركلرده فالا باخماق قدیم تاریخه مالیكدیر، اونون یازییا آلینمیش ان اسگی نومونه‌سی ایرق بیتیكدیر. یارپاق اوسته اورخون حرفلریله یازیلمیش بو اثر بو گون چینده ساخلانیلیر .شاعیرانه نثری اولان بو فاللار بلكه ده سونرالار تدریج ایله بوگونكو بایاتیلاریمیزا چئوریلمیشدیر.
## اؤرنک لر
میر علی سیدنیا خوراسان تورکلرینده موتداویل اولان بایاتی فالینی بئله ایضاح ائدیر :

*دَرَگزده بایراما یاخین سمنی پیشیررلر .سمنی پیشیرن ائوده قیزلار ییغیلار باشی گئن بیر كوزه‌نی سویلا دولدورار، اونون ایچینه نیشان اولاراق، كیمی اوزوك كیمی تئل سانجاغی كیمی مینجیق، كیمی سكه سالارلار. بیر قیز اوشاغی [[كوزه]]‌نین باشیندا ایلشر، دونیا گورموش قادینلاردان بیری باشلار بایاتی اوخوماغا، هر بایاتی اوخوناندا [[قیز]] نیشانلاردان بیرین چیخارار، او نیشان كیمین اولورسا بایاتی اونون وصف حالیدیر.میثال اۆچون:

*قرنفیل اویوم-اویوم*<br />
*دریم قوینووا قویوم*<br />
*یاغیش یاغار، یئر دویماز*<br />
*من سندن نئجه دویوم*.<br />
معناسی بودور كی ایكی سئون عاشیق بیر-بیریندن آیریلانماز.<br />
*قیزیل گولو دررلر،*<br />
*مخمل اوسته سررلر.*<br />
*خوش اوقیزین حالینا،*<br />
*سئودیگینه وئررلر.*<br />
معناسی بودور كی اؤز مورادینا یئته جكسن.<br />
*قرنفیل قوتودادی،*<br />
*خومار گؤز یوخودادی.*<br />
*غم یئمه غمخار گؤیلوم،*
*مطلب وئرن خودادی.*<br />
معناسی بودور كی آللاهین عئینایتینه اومود باغلامالییق.<br />
همین بایاتی فالی [[آذربایجان]]دا دا واردیر.<br />
*اوتورموشدوم سكیده،*<br />
*اورگیم سك-سكیده .*<br />
*اوچ قیزیل آلما گلدی،*<br />
*بیر گوموش نلبكیده.*<br />
معناسی بودور كی خوش خبر گله جك.<br />
*آناسی یانار آغلار،*<br />
*حریفی قانار آغلار.*<br />
*آنادئیر گؤرچین*<br />
*تابوتا قونار آغلار.*<br />
معناسی بودور كی قیزین آداخلیسینا یامان حادیثه اوز وئره‌جك.<br />
*عزیزیم وطن یاخشی،*<br />
*كؤینگی كتان یاخشی.*<br />
*غوربت یئر جنت اولسا،*<br />
*یئنه ده وطن یاخشی.*<br />
معناسی بودور كی سفره گئدن قاییداجاق.<br />
*جان قارداش،جانیم قارداش،*<br />
*آغلادیر جانیم قارداش.*<br />
*باش قویوم دیزین اوسته،*<br />
*قوی چیخسین جانیم قارداش.*<br />
معناسی بودور كی اؤره‌یینده‌كی نیتی یئرینه یئتیرمك چوخ چتیندیر.<br />
*آپاردی تاتار منی،*<br />
*قول ائیلر ساتار منی.*<br />
*وفالی یاریم اولسا*<br />
*آختاریب،تاپار منی.''
معناسی بودور كی غوربته دوشه‌جكسن. 
## قایناق‌لار
تورک خالق ادبیاتی - یازان: علیرضا صرّافی
اوچورتما

**بردووان** ، **اوچورتما** یوخسا **یئل بردووانی** اوشاقلارین اویناتمالیسی‌دیر و اونو یئله وئریب و گؤیه قالخیزارلار.
بردوان یئللیک هاوادا گؤیه قالخار و یئل اونو یئردن قالخیزیب و گؤیده اوچار. بردووانی اوشاقلار بیر ایپ یا ساپ ایله ساخلاییب و اوجالیقا آپاریب و مسابقه وئریب و اویناماقدا بیربیرین قاباخلارلار. 

بردووانی کاغاذ، پارچا و یونگول پارچادان و کاغاذ ورقیندن دوزلدرلر. بردووان گرک یونگول و دواملی بیر پارچا یا کاغاذدان دوزلسین. 

## آد
پارچا اوُچوُرتماسی چینده مویوان و کاغاذاوچورتما جیریوان آد وئریلیب و اویغور تورک‌لر اونی چینی‌لردن آلیب و آدین *بردوان* ائدیب‌لر بوردیوان همان مویوان تورکی اولموشودی کی *بوردی* یا *البوردی* یئل معناسینا گلیب و *یوان* اونون چینی آدی یانی اوچان معناسینا گلیب *بوردی* اوچان(یئلده اوچان) اونون اصیل تورکوسو اولور.

## تاریخی
چین یازیلاریندا 400 ایل م.ق ایلده "لو بان" آدلی بیر نجار و "مو زی" آدلی بیر بیلگیسی اولان کیشی خیزران تخته‌سیندن بیر بردووان دوزتدیلر و بونا مویوان آدینی وئردیلر سوندا چینلی‌لر خیزراندان و ایپک پارچادان بردووان دوزتدیلر. و سوندا کاغاذدان بردووان دوزتدیلر و اونا جیریوان آدی وئردیلر (جیر=کاغاذ)تانگ امپراطوریسینین آخیریتده(618-907م)اونا بیر فوشقا تاخاردیلار و او گؤیده اوچاندا فیشیلداردی.
## بیزیم اؤلکه‌ده
بیزیم اؤلکه ده چین اؤلکه سیندن گلیب و اسگی تاریخده اوشاقلار اونی اوچورداردیلار بردوانی تورکلر یاخچی تایناردیلار و تورک اؤلکه لرده اوشاقلار بالاجا بردوان اویناداردیلار و مسابقه وئرردیلر بردوان پارچادان و ایپک پارچادان دوزلینردی و قلمه تخته سی کی یونگول اولار اونون دوره سی اولاردی.

## قوشوُندا
قوشوندا ایکی اوردونون آراسیندا بردوان اوچولداردیلار کی بیر بیرینه سوز یازسینلار و اولار اوخوسون یا ایکی اوردونون آرالیقین اولچماق اوچون اونی گؤیه یولاردیلار و یلین اسمه سین بیلیندیرماق اوچون بردوان اوچورداردیلار.
بردوان گؤیده اردونون شعارین و وارلیقین گؤیه آپاراردی

## اوچمان
دونیاده اَن بیرینجی اوُچمان کی آمریکا اوُچمان موُزه‌سینده یازیلیب اوُچوُرتما و چینی موشکی آد وئریلیب کی چین اؤلکه سینده دوُزه‌لینیب و رایت قارداش‌لاری بیرینجی اوچمانی دوُزتمه‌میشدن قاباخ بیرینجی اوُچان اوُچوُرتما و چینی موُشکیدی.
## اتک یازی

## قایناقلار
چاپان (اورمو)

**چاپان** و یاخود **برده‌کیش** — () غربی آذربایجان اوستانینین، اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون دول قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۱۶۶ نفر یاشاییر.(۴۴ عائیله).
## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی کورد و سوننو شافعی موسلمان‌دیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بردیا

**بردیا**٬ (احتیمال‌لا ۵۲۲ میلاددان اؤنجه‌ده اؤلموش) کوروشون اوْغلو٬ کمبوجیه‌نین کیچیک قارداشی. اوْنون حیاتینا گؤره چوْخ فرقلی باخیشلار واردیر؛ ساختا اوْلاراق اوْنون آدیلا قوماتا آدلی بیر موْغ نئچه آی شاهلیق ائتمیش٬ یوْخسا اؤزو هخامنشلرین شاهی اوْلموشدور.

## قایناقلار

## گؤرونتولر


File:Kermanshah-bisotoun inscription.jpg



## گؤرونتولر


File:Kermanshah-bisotoun inscription.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:هخامنشلر
بؤلمه:هخامنشی شاهلاری
برزلیق

برزلیق كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين ترکمانچای بولومو نده اولان دوغو بروان قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 245نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو بروان قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
برمس

**برمس** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان آذغان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 215 نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
برنجه (تیکان تپه)

**برنجه (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بولومو و چمن قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 77 نفر اهالی سی و 13 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برنج‌آباد

برنج‌آبادكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی  نين مهربان بولومو نده اولان شربیان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين    354نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:شربیان قصبه سی
برندق

** برندق ** کندی خالخال بؤلگه‌سینین، خوروش روستم بؤلومو و گونئی خوروش روستم قصبه‌سینده یئرلیشیب. برندق خالخالین بؤیوک کندلریندن ساییلیر.

## جوغرافیایی یئرلشمه‌سی
بو کند خالخال بؤلگه‌سی‌نین گونئیینده یئرلشره‌ک، هاواسی قیش دا مؤعتدیل اولاراق یای‌دا ایسه ایستی دیر. بو کندین یوکسکلیگی دنیز سویه‌سیندن تخمیناً ۱،۰۰۰ مئتر دیر.
250px|thumb|برندق کندینین دوغاسی یاز چاغیندا

## اهالی
۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین ۱۴۸۸ نفر اهالی‌سی واریمیش. بو کندین بوتون اهالی‌سی تورکلر اوْلاراق، آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار‌ و شیعه مذهبینه اینانج‌لاری وار.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخ حیسه‌سی اکینچیلیک ، پَتَکچیلیک و داوار ساخلاماغا مشغول‌دورلار.

## سوقتلر، اورونلر و ال‌ایشلری
بال ، دویو ، اریک ، قوز ، آلما ، اوزوم و نار بو کندین اساس یئتیشدیردیگی محصول‌لاری‌دیر.برندقین عنعنوی یئمک‌لریندن شوربا ، گؤیرتی قوورما و کابابین آدین چکمک اولار. کیلیم ، ججیم ، خالچا ،  پاپاق ، یون جوراب لار و عنعنوی قادین‌ گئیم‌لرینین ایستحصالی دا بو کندین ال ایشلری ساییلیر.

## گزمه‌لی و گورمه‌لی يئرلر
سید احمد معراجی نین توربه‌سی ، مهاجر و پیرحاجی ائولری ، آق داغ و پلنگا داغلاری ، بؤیوک باغلار و قیزیل اؤزن چایی بو کندین گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلری ساییلیر.
بندانگشتی|وسط|برندق کندینین اوزاق‌دان گؤرونوشو
thumb|250px|آق‌داغین یاماجیندان بیتَن یابانی آغاجلار
thumb|250px|برندق کندینده بوغدا ییغیمی
thumb|250px|شال آغاجلاری

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
برنی، تاسمانی

**برنی** اوسترالیانین تاسمانی اوستانی‌نین قوزئی باتی تاسمانی بؤلگه‌سینده یئرلَشن بیر شهردیر. بۇ شهرین 19,329 نفر جمعیتی واردیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
*

## بیرده باخ
* اوسترالیا شهرلری‌نین لیستی

## ائشیک باغلانتی‌لار
* برنی رسمی سایتی 
* برنی‌نین تاریخی گؤرونتولری میلّی ساخلانج‌دا 



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
بردیان (اورمو)

**بردیان** کندی اورمو بولگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و قوزئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 318 نفر اهالی سی و 46 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بره‌ده

**بره‌ده کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان قارانقی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۲۳نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قارانقی قصبه سی
بروایه (اهواز)

**بروایه** (فارسجا: بروایه), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو  و  الهائی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.

## جوْغرافیایی موْقع
بروایه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.

## نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 490 نفر اهالیسی و 87 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 263 نفری کیشی و 227 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 339 نفری ساوادلی و 83 نفری ساوادسیزدیرلار.

## دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی  فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.

## ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد  و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
**اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران* (*[http://www.gitashenasi.com/ProductShow-en.aspx Gitashenasi Province Atlas of Iran] *)

## قایناقلار

بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:الهائی قصبه‌سی
بؤلمه:اهواز بولگه‌سی
برونئی

جنوب-شرق آسیادا یئرلَشن و مالزی اؤلکه‌سی ایله سرحده مالیک اولان بیر اؤلکه‌دیر

## قایناق‌لار

## گؤرونتولر

Image:Flag of Brunei.svg
Image:Emblem_of_Brunei.svg



بؤلمه:اؤلکه قارالامالاری
بؤلمه:جوغرافیا قارالامالاری
بؤلمه:سیاسی جوغرافیا
بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:آدا دؤولت‌لر
بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری
بروکلین کؤرپوسو

بندانگشتی|بروکلین کورپوسو
**بروکلین کؤرپوسو** ۱۸۸۳– جو ایلده نیویورک دا رؤبلینگ طرفیندن سالینمیش ان قدیم آسیلقان (معلق) کؤرپولردن دیر. او، نیو یورک سیتی ده ایست ریور چایینین اوزه ریندن کئچره ک  شهرین منهتن و بروکلین اراضی لرینی بیرلشدیریر. تیکلدییی دؤورده بروکلین کؤرپوسو دونیانین ان بؤیوک کؤرپوسو ایدی. بو کؤرپو او دؤورده مؤوجود اولوب بوتون کؤرپولری اوزونلوغو و ائنینه ۵۰% کئچمیشدیر. تیکیلندن سونرا او تئزلیک له نیو یورک اۆچون عظمت رمزینه چئوریله‌ره‌ک  "گؤزل حیاتی" سیموولیزه ائدیردی.

بروکلین کؤرپوسو آلمان اصیللی معمار جوهن آوقوست رؤبلینگ طرفیندن لایحه له ندیریلمیشدیر. تیکینتی یه  باشلایاندان آز سونرا بیر قضا (حادثه) نتیجه سینده رؤبلینگ خسارت آلیر و اوچ هفته سونرا وفات ائدیر. بوندان سونرا لایحه نین رهبرلی ینی اونون اوغلو موهندیس واشینقتون رؤبلینگ داوام ائتدیریر. او آتاسینین ۱۸۶۷- جی ایلده باشلادیغی کؤرپوسو تیکیب باشا چاتدیریر. بو کؤرپونون ازونونلوغو ۱۵/۱کیلومتر ، ائن ایسه ۴۸۶متر – دیر. بروکلین کؤرپوسو او دؤورده دونیادا پولاد مفتیل لردن حاضیرلانمیش ان بؤیوک آسیلقان (معلق) کؤرپو ایدی. بروکلین کؤرپوسو نیویورک لا منهتنی (بیر محله آدی دیر) بیرلشدیره‌ره‌ک نقلیه شبکه سینین  اینکیشافیندا اؤنملی رول اوینامیشدیر.
بروکن هیل، یئنی گونئی ولز

**باتورست** اوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینده یئرلَشن بیر شهردیر.بو شهرین۱۸.۴۳۰ نفر جمعیتی واردیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
* 

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* بروکن هیل‌ین رسمی سایتی 
* بروکن هیل‌ین تاریخی گؤرونتولری 
* بروکن هیل‌ین توریسم سایتی



بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
بیرینجی بهرام

**بیرینجی بهرام** (اینگیلیسی‌جه: Bahram I) قدیم ایران شاهی.ژوئن ۲۷۱ – سپتامبر ۲۷۴ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مزدیسنا دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.  آتاسی بیرینجی شاپور دیر. بیرینجی هرمز اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.

## گؤرونتولر


File:VarahranIProfile.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:شاهلار
برکین

**برکین** اسکی تورکجه ده جنت آدی یازیلیب.آیری بیر سؤزدن آلینمایان آدا برکین دئییلیر: سو، دمیر، قوم، آغاج، داش...کیمی.

## قایناق‌لار

سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یائیملاماسی، 1374

بؤلمه:دیل بیلگیسی
برگاما

**برگاما**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۵۷٬۶۸۲نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بری (ماکی)

**بری (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 663 نفر اهالی سی و 113 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
بریان قیشلاقی

** بریان قیشلاقی** کندی  موغان بؤلگه‌سینین، اونگوت بؤلومو و باتی اونگوت قصبه‌سینده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
بریان قیشلاقی کندی ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، ۲۰۲ نفر اهالی سی وار. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورورلر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بؤلگه‌سی‌نین فرمانداری‌سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بریزبین

**بریزبین** ، کوئینزلند اوستانی‌نین مرکزی‌دیر . بو شهرین 15,826  کیلومتر مساحت ایله 2,274,600 نفر جمعیتی واردیر.

## گؤرونتولر

Image:BrisbaneByNight2004.jpg|بریزبین گؤی‌دلَنی
Image:Queensland locator-MJC.png|
Image:Australia location map recolored.png|گؤی بؤلگه: کوئینزلند
Image:University of Queensland.jpg| کوئینزلند بیلیم‌یوردو
Image:Brisbane CBDandSB.jpg|استوری کؤرپوسو


## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
*

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* بریزبین‌ین رسمی توریسم سایتی
* بریزبین‌ین رسمی سایتی
* بریزبین‌ین رسمی بیلگی‌لندیرمه سایتی

بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
بریس

**بریس** کندی نمین بولگه سینین، ویلکیج بولومو و اورتا ویلکیج قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 1 204 نفر اهالی سی و 273 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناق‌لار
بزم

**بزم** (ييغينجاق): صؤحبت، محبت، ايچکي مجليسي. داها چوخ ديوان ادبياتيندا ايستيفاده ائديلر. تاملامالار حاليندادير. مثلاً ييغينجاقي نوشانوش دورمادان ايچيلن مجليس دئمکدير. بزمي وصلت قوووشما مجليسيدير. ييغينجاقي صؤحبت عشق مجليسيدير. ييغينجاقي مئي ايچکي مجليسيدير. تصوووف ادبياتيندا بزم-الست شکلي ايستيفاده ائديلر. باشلانغيجي اولمايان زامان دئمکدير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
ایکینجی بهرام

**ایکینجی بهرام**٬ بیرینجی بهرامین اوْغلو٬ ساسانیلرین بئشینجی شاهی. ۲۹۳-۲۷۶ ایللری آراسیندا شاهلیق ائتمیشدیر.

## گؤرونتولر


File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 10.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:ساسانی شاهلاری
برکتلی هیلال

**برکتلی هیلال** (اینگیلیسجه: Fertile Crescent)، اورتا شرقده، قرب و اورتا شرق سیویلیزاسییالارینین دوغولدوغو بولگه دیر.ترمینی ایلک دفعه آمئریکالی شرقشوناس و آرخئولوق جئیمز هئنری برئستئد ایستیفاده ائتمیشدیر..

برکتلی هیلال، قیشلاری یاغیشلی، یایلاری قوراق کئچن آرالیق دنیزی ایقلیمینین سووئرئن اولدوغو، آیپارا فورماسیندا، اولدوقجا بیتک بیر ساحه دن عیبارتدیر.گونئی ده عربیستان چولو ایله قوزئی ده شرقی آنادولو داغلیق بولگه سی آراسیندا یئر آلیر. کوهنه بابیل توپراقلاری ایله درحال یاخینینداکی ائلامدان (بو گون ایرانین گونئی-باتی سی) دجله و فرات چایلاری ایله آسسورییا توپراقلارینا قده ر اوزانیر.زاقروس داغلاریندان، قربده سورییا اوزه رینده آرالیق دنیزینه، گونئی  قده ر  ایستیقامتینده ده فلسطینین گونئییینه اولان توپراقلاری ائحاطه ائدیر. میصیرین نیل وادیسینی ده بو بولگه ایچینه سوخانلار واردیر؛ چونکو بوراداکی سینا چولو، مئزوپوتامییا و سورییادا داواملیلیغی پوزان دیگر چوللردن داها بویوک دئییلدیر.بولگه ده یاخشی محصول آلا بیلمک، حتتا اکینچیلیک ائده بیلمک اۆچون سووارما ضروریدیر.
## قایناق‌لار

## قایناقلار
*İngiliscə vikipediya

## خاریجی کئچیدلر
*''Ancient Fertile Crescent Almost Gone, Satellite Images Show'' - from National Geographic News, May 18, 2001
بزنی بداق

**بزنی بداق** کندی دوغو آذربایجان اوستانینین سراسکند بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده اوْلان چاراویماق قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۰نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:چاراویماق قصبه سی
بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بزوان

بزوان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين مركزي بولومو نده اولان دوغو بدوستان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 248نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو بدوستان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
بزوجیق

**بزوجیق کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان قارانقی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۱۵نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قارانقی قصبه سی
بزوه (اورمو)

**بزوه** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و باراندوز قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 353 نفر اهالی سی و 103 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:باراندوز قصبه‌سی
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بزینان

**بزینان**  كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  38نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
بسطاملی

**بسطاملو** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان بسطاملی قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 598نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:بسطاملی قصبه سی
بسطاملی قصبه‌سی

**بسطاملو قصبه‌سی** خودافرین بؤلگه‌سی نين مرکزی بؤلومو‌نده يئرلشيب. ۱۳۸۵-نجی ايلين نوفوس سايي‌سی اساسيندا بو قصبه‌نين ۵٬۹۰۷ نفر اهالی‌سی وارايميش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو آذربایجان اوستانی
بؤلمه:خودافرین بولگه‌سی نین قصبه لری
بسنی

** بسنی**تورکیه جمهوریتی نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۲۵٬۱۷۰نفر اهالیسی وارمیش.

## قایناقلار

تورکجه ویکیپدیا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
بسیط

**بسیط** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان آلمالی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۵۰۸نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:آلمالی قصبه سی
بسیط، میانا

بسیط كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کندوان بولومو نده اولان قوزئی گرمه قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 29نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی گرمه قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
روحی بغدادی

**بغدادلی روحی** تۆرک دیلینین دیوان ادبیات شاعیرلریندن دیر. اونۇن اصلی آدی عثمان دیر و سلطان قانۇنی‌نین بغدادا گئدن آنادولۇلی عسگرلریندن اولدۇغی بللی‌دیر. بغدادلی روحی ترکیب بندی اۆچون بؤیوک آد قازانیبدیر کی ایلک بیتی بئله دیر:

بغدادلی روحی شعرلرینده محمد فضولی‌دن چوخلی تاثیر آلیب‌دیر.

## شعرلریندن:

 یانماغا آتش عشقینله ازلدن موموز / غیره معلوم دگیلسه سنه خود معلوموز

صحبتینله قانی اول دم کی اولوردوق مسرور   /   
اول صفان نئچه دمدیر گؤزلیم محروموز

نه قدر قادر ایسک چکمه‌یه عشقین المین      /
یئنه یانیندا سنین شئی دئییلیز معدوموز

قاچمازیز اولمادان ای مه غم عشقینله هلاک      /
او شهادتله گئدرسک بیلیریز مرحوموز

صاف‌طبعیز نوله بغدادی ایسن ای روحی / پیرو نکته گذاران دیار روموز

## قایناق‌لار

*Sosyal, Orhan, Eski Türk Edebiyatı Metinleri, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul 2002.
* بیت‌لر حیدر بیات‌ین توییتر حیسابیندان آلینب.

تورک شاعیرلر
عراقلی شاعیرلر
بلاروس

**بلاروس** اوروپانین دنیزه چیخیشی اولمایان بیر دؤولتیدیر. اون سککیزینجی عصرده ایلک دفعه اولاراق قدیم ایسلاویان تورپاق‌لارینین غرب حیصه‌سی بلایا روسیه (آغ روس معناسینی بیلدیریر) آدلانماغا باشلانمیشدیر. محض اؤلکه‌نین ایندیکی آدی دا بورادان قایناق‌لانیر.

## گؤرونتولر

File:Flag of Belarus.svg
File:Official coat of arms of the Republic of Belarus (v).svg
File:My Belarusy vocal.ogg
File:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg
File:LocationBelarusInEurope.png
File:Subdivisions of Belarus.png
File:Belarus in its region.svg
File:Relief Map of Belarus.png
File:M1 Belarus.jpg
File:Парк зимой.jpg
File:Sandstone near Ashmiany.jpg
File:Ashmianka.jpg
File:Raŭbickaje reservoir.jpg
File:Bog-rosemary (448125412).jpg
File:BY stork1 2009.jpg
File:Wolf at Braslaw national park.jpg
File:Balota - Biarezinski zapavednik.jpg
File:Kryvulya River.jpg
File:Nalibotskaya Pushcha.jpg
File:Swamp lake Balarus.jpg
File:Narač - 3.jpg
File:Narač - 6.jpg
File:Lake Lukomlskaye.jpg
File:Strusta - Majak - Brasłauski rajon - 6.jpg
File:Lebiedzi - Dryviaty - Biełaruś.jpg
File:Aśviejskaje - 3.jpg
File:Пейзаж с лодками на озере Снуды.jpg
File:State museum of folk architecture and life, Belarus School.JPG
File:Belarus-SMFAL-Yanushowka-Windmill.jpg
File:BLR Mir castle 1.jpg
File:Nesvizh Castle 2011.JPG
File:St Hanna Church of Mosar.jpg
File:Franciscans Monastery.jpg

File:Ruzhany zamok panorama.jpg
File:BrestFortress7.JPG
File:City Hall, Mahiloŭ.jpg
File:Belarus-Minsk-Academy of Sciences-2.jpg
File:Беларусы. Biełarusy. Belarusians.png

## قایناقلار

بؤلمه:اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:بلاروس
بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر
بؤلمه:شرقی اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Independent States
بؤلمه:روس‌جا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:ایسلاو اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:States and territories established in the 980s
بؤلمه:۱۹۹۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر