open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
احمد نجدت سزر

**احمد نجدت سزر** (؛ د. ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۱، افیون قاراحیصار، تورکیه)، تورک حوقوقچو و سیاستچی دیر کی ۲۰۰۰–۲۰۰۷ ایللری آراسیندا تورکیه‌نین ۱۰-جو جومهور باشقانی اوْلاراق وظیفه یاپمیشدیر. سزر، جومهور باشقانلیق اؤنجه‌سی تورکیه جومهوریتی آنایاسا محکمه‌سی باشقانی ایدی. آیریجا تورکیه جومهوریتی تاریخینده جومهور باشقانلیق ائدن تک یۆکسک یارقی اوْرقانی باشقانی اوْلاراق تانینیر.

## قایناقلار

بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:افیون قاراحیصار دوغوملولار
بؤلمه:سیاست
بؤلمه:تورک سیاستچیلر
شهربابک بؤلگه‌سی

**شهربابک بؤلگه‌سی** ()، ایران کیرمان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی شهربابک شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۰۳،۰۰۰ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

* بخش مرکزی شهرستان شهر بابک به مرکزیت شهر شهربابک
** شهر شهربابک
** دهستان خورسند به مرکزیت شهر خورسند
** دهستان خاتون آباد به مرکزیت شهر خاتون آباد
** دهستان استبرق به مرکزیت روستای استبرق
** دهستان پاقلعه به مرکزیت روستای مرج
** دهستان مدوارات به مرکزیت روستای کمسرخ
** دهستان میمند به مرکزیت روستای میمند

* بخش دهج به مرکزیت شهر دهج
** دهستان دهج به مرکزیت شهر دهج
** دهستان جوزم به مرکزیت شهر جوزم
** دهستان خبر به مرکزیت روستای خبر

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:شهربابک بؤلگه‌سی
بؤلمه:کیرمان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
هاشم چاووشی

**هاشم چاووشی** تبریزلی سینما و تلویزیون اویونچوسودور.  سنسیز آدلی سریالدا اصلی اویونچو عونوانیندا چیخیش ائتمیشدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی سینماچیلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تبریزلیلر
فهرج بؤلگه‌سی

**فهرج بؤلگه‌سی** ()، ایران کیرمان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی فهرج شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۶۸٬۰۳۸ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش
* بخش مرکزی شهرستان فهرج
** دهستان فهرج
** دهستان برج اکرم
*شهر: فهرج
* بخش نگین کویر
** دهستان چاهدگال
** دهستان نگین کویر
*شهر: دهنو اسلام آباد

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:فهرج بؤلگه‌سی
بؤلمه:کیرمان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بؤلمه:۲۰۰۹ - جو ایلینده ایران اؤلکه‌سینده یارانانلار
کومونیست مانیفستی

**کومونیست مانیفستی** ()، ۱۸۴۸ ده ایکی آلمان فیلسوفون الینن یازیلمیش  بیر بروشور دیر کارل مارکس و فردریش اینگلس.کومونیست لیگ دن کومیسیون اولدی و اصل ده لندن ده یاییلدی ۱۸۴۸ اینقیلاب لاری پارتلاماغا باشلادی آدینان مانیفستو تاریخین ان اتکیلین مقاله لردن بیری دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* ''The Communist Manifesto'' at the Marxists Internet Archive
* ''Manifesto of the Communist Party'', an English-language translation by Progress Publishers, in PDF format
* ''The Communist Manifesto'' in 80 world languages
* *[http://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10859626_00001.html Manifest der Kommunistischen Partei : veröffentlicht im Februar 1848]* Original 1848 edition in full color scan
*  
* On the ''Communist Manifesto''  at modkraft.dk (a collection of links to bibliographical and historical materials, and contemporary analyses)
*
فردریش اینگلس

**فردریش اینگلس** () (دوغوم :۱۸۲۰ نوامبرین ۲۸ اولوم: ۱۸۹۵ آگوستون ۵) بیر آلمانلی فیلسوف، ایقتیصادچی ، تاریخچی، سیاسی تئوریسین و سوسیالیست اینقیلابچی و همچینین آلورچی ، ژورنالیست و سیاسی فعال اینگلسین باباسینون اینگیلیسون سالفوردیندا و پروسیا(ایندی کی آلمان و لهیستان)دا چوخلی فاکتورلاری واریدی. اینگلس کارل مارکس نان بیرلیخته کمونیست دوشونجه لرینون یارتماسیندامیش  اینگلس مارکسا پول یاردیمی ادیر دی.

## قایناقلار

بؤلمه:۱۸۲۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:آتئیست فیلسوفلار
بؤلمه:آلمانلی ایقتیصادچیلار
بؤلمه:کارل مارکس
بؤلمه:تاریخ نظریه‌لری
ریپل

**ریپل** () گرچک زامانلی بروت یرلشمه سیستمی(real-time gross settlement system)کارنسی دییشمه و پول کوچورمه سی یوخسا حواله شبکه سی ریپل لبز اینکنن دوزنلنمیش. بیر آمریکالی تکنولوژی شیرکتی ۲۰۱۲ ایشنی باشلات میش.

ریپلین یاراتدیخ لارینین ان تانیلمیشی XRP  ایکس آر پی دیر گوجلو بیر کریپتو کوین دور ایکس آر پی کریس لارسن و جد مک کالب الینه یارادیلمیش.

## قایناقلار

### اتک‌یازی

## ائشیک باغلانتیلار
* 

بؤلمه:کریپتوکارنسیلر
تراکیلار

**تراکیلار** یوخسا **تراکیان‌لار** (;  *Thrāikes* ، اینگیلیسجه: Thracians)، اسکی بیر خالق ایدیلار کی عوموماً 
اوروپانین گؤنی دوغوسوندا اولان تراکیا و بالکان بؤلگه‌لرینده یاشاییردیلار. آنتیک دؤنمینده تراکلار بیزانتیوم سونرا'کی کنستانتین و بوگونکو ایستانبول شهرینی یاراتدیلار و سونوندا رومی‌لره اوتوزدولار.

## قایناقلار
جواد یگانه

**جواد یگانه**(صاحیب) تخلوصی ایله ،
ایران آذربایجان ماراغالی چاغداش تورکجه یازان شاعیر

## یاشاییش
**جواد یگانه **۱۳۵۷ جی گونش ایلی آذر آییندا ماراغا شهرینده دونیایا گؤز آچدی.

اوشاغلیق چاغ لاریندان آذربایجان کولتورو اته‌یینده بوی آتیب ، فولکلور ماهنی لار و بایاتی لار دیلی نین ازبری اولموشدو .
گنج چاغ لاری نی ایل به ایل کئچیردیر و  ریاضی رشته سینده دیپلم آلیر.

۱۳۷۵ دن فارسجا غزل لر و چئشیدلی قالیب لرده قلم وورور و ۱۳۸۰دان سونرا اؤز دوغما آنا دیلینه ماراق گؤسترديكده تورکجه شعرلر ونثرلر و رمان لار یازیب و یارادیر ، ماراغا و باشقا شهرلرين انجمن لرينده حضورو اولور و هونرين شعر سئون لره تقدیم ائدیر.

و سون زامان لاردا شعرلری ، یازی لاری چوخلو درگی لرده اوتای لی بوتای لی یاییلیر و آذربایجان ادبیات ماراقلی لاری نین و اوخوجولاری نین گؤزلری نین اؤنونده یازی لاری اؤزون گؤزه چارپیر.

## اثرلری

* حسرتلی قاندال لار
* سود یولو
* ائشیت نی دن
* کیمسه‌سیز سئوگی و دلی بؤيوك

## یارادیجی لیق لاریندان اؤرنك

**سالاجاق**

بیلیرم گؤزلریوین باخمالاری قان سالاجاق

دلی کؤنلومده منیم هر گئجه طوفان سالاجاق

باغیریب غصه کدردن دولو نیسگیللریمیز 

یادیوین لحظه لرین بلکه اوباشدان سالاجاق

منی اوزدن آپاریب سانکی سحر چیخمایاجاق

بوینوما حسرتیوین منت ینی دان سالاجاق 

دوزدو چوخدور دلی لر وورغونودور گؤزلریوین 

آمما من تک دلینین ،سئومه سی ده سان سالاجاق

منه ایلکین گؤروشون بئیله گلیر کی آری تک 

دولانام من باشینا باللی باخیش شان سالاجاق

آییران شاختا ووران ،قیش بورانیندان جانیما 

جانی پیوند سالیب ،جانان اونا جان سالاجاق 

گؤرسن چکدیگیم اول ،داغ یوکونو (صاحیبیمیز)

اییلیب قوللارینی بوینوما سهمان سالاجاق ؟

----
‍**صوفى چای**

سویوق چایی آشیب داشیب,آخیم آخیم آشا آشا

بورور اؤزون سؤکور یولو ,قالاقلاییر داشی داشا

باشین چالیر دووارلارا,آچیر یولو سارایلارا

اؤزور چمنلر ایچرینه ,داریر تئلین وورور ماشا

چیچک له نیر ماراغامیز,قولون آچیب قوجاقلاییر

ماراقلانیب هؤروکله نیر ,ساچی بورما قلم قاشا

عاغیل گئدیر هوش دایانیر ,بئله نکی بیر منظره ده

سانکی اونون گؤرمگینه ,آز قالی گؤزلر قاماشا

گؤرور گؤزوم فرحله نیر,سهندیمین جلالتین 

اوجا اوجا دئییر گویول ,سهندیمیز یاشا یاشا

منیم ده عؤمروم گئچرک ,سویوق چایی گئچن کیمی

شیرین آجی گونله ریمیز ,ده ییر داشا چیخیر باشا

گؤزو دولاندا( صاحیبین) ,داشیر گلیر بولاق کیمی

باخیر یارین جمالینا,آیاق آتیر چاشا چاشا

----
**باهاريمسان**

باهارسیز هئچ چیچک آچماز,گولوستانیم باهاریمسان

گؤزون سوزمه سنی تاری,گل ای دیلبر کی یاریمسان

اورک‌دؤزمور ویریر گوپ-گوپ,قاشيندان آچ دویونجک‌کی

سنه تای یوخدو سئودالیم ,بوگونلوکده تاتاریمسان

گونوم سنسن آییم سن سن,ایشیق ساچماقدیر ایلقارون

آخان اولدوزلاری بیرده,گؤزوم ایچره سایاریمسان

حیات وئرمیش منه روحون,باغیشلاتمیش کمال خانین

قانیم ایچره گزه ن سنسن,بوگؤده مده داماریمسان

اگر دوشسم اوزاق سنده ن ,دوزاقدیر بیل کی سنسیزلیک

یوخوم بیرجه گومان بیر دم ,یاشام کی سن یاشاریمسان

نه قدر آخسا گؤزوم یاشی,آخیملیقدان سنه ساری

كؤنول سؤیلر کی قاینارجام,یئنه سنسن پوناریمسان

ویقار ایچره بوگون( صاحیب) ,اگر وارسا سنیلن دیر

هونر سنلندی غم سنلن ,ناخوشلوقدا توماریمسان

----

## ائشيك باغلانتی لار
*اهنگ فوق العاده احساسی گوزلرین | مرجان لطفی |شعر: جوادیگانه 

## قایناق لار
*سایت کتاب گیسوم

*آدینه بوک 

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:ماراغالی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
{آذربایجان تورکجه‌سی‌نین ادبیاتی}}

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
کیرمان بؤلگه‌سی

**کیرمان بؤلگه‌سی** ()، ایران کیرمان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی کیرمان شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۷۳۸٬۷۲۴   نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

* بخش مرکزی شهرستان کرمان
** دهستان اختیارآباد
** دهستان باغین
** دهستان درختنگان
** دهستان درختنگان
** دهستان سرآسیاب فرسنگی
شهرها: کرمان، باغین، زنگی‌آباد و اختیارآباد.
* بخش شهداد
** دهستان اندوهجرد
** دهستان تکاب
** دهستان سیرچ
شهرها: شهداد و اندوهجرد.
* بخش گلباف
** دهستان جوشان
** دهستان کشیت
شهر: گلباف
* بخش ماهان
** دهستان قناتغستان
** دهستان لنگر
**دهستان سکنج
شهرها: ماهان، جوپار و محی‌آباد.
* بخش راین
** دهستان حسین‌آباد گروه
** دهستان راین
شهر: راین
* بخش چترود
** دهستان کویرات
** دهستان معزیه
** دهستان هوتک
شهرها: چترود و کاظم‌آباد.

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:کیرمان بؤلگه‌سی
بؤلمه:کیرمان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
فوتوالکتریک اثری

**فوتو الکتریک اثری** ()، فیزیک ده بیر الکتروکوانتومی اوزوئرمه دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*Astronomy Cast "http://www.astronomycast.com/2014/02/ep-335-photoelectric-effect/". AstronomyCast.
*Nave, R., "*[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/mod1.html Wave-Particle Duality]*". HyperPhysics.
*"*[https://web.archive.org/web/20081019151010/http://www.colorado.edu/physics/2000/quantumzone/photoelectric.html Photoelectric effect]*". Physics 2000. University of Colorado, Boulder, Colorado. (page not found)
*ACEPT W3 Group, "*[https://web.archive.org/web/20081213000603/http://acept.la.asu.edu/PiN/rdg/photoelectric/photoelectric.shtml The Photoelectric Effect]*". Department of Physics and Astronomy, Arizona State University, Tempe, AZ.
*Haberkern, Thomas, and N Deepak "*[http://www.faqs.org/docs/qp/ Grains of Mystique: Quantum Physics for the Layman]*". Einstein Demystifies Photoelectric Effect, Chapter 3.
*Department of Physics, "*[http://www.phy.davidson.edu/ModernPhysicsLabs/hovere.html The Photoelectric effect] *". Physics 320 Laboratory, Davidson College, Davidson.
*Fowler, Michael, "*[http://www.phys.virginia.edu/classes/252/photoelectric_effect.html The Photoelectric Effect]*". Physics 252, University of Virginia.
*Go to "*[https://web.archive.org/web/20141121114532/http://www.esfm2005.ipn.mx/ESFM_Images/paper1.pdf Concerning an Heuristic Point of View Toward the Emission and Transformation of Light]*" to read an English translation of Einstein's 1905 paper. (Retrieved: 2014 Apr 11)
*http://www.chemistryexplained.com/Ru-Sp/Solar-Cells.html
*Photo-electric transducers: http://sensorse.com/page4en.html 

*[[Applet]]s*
*"*[https://iwant2study.org/ospsg/index.php/interactive-resources/physics/06-quantum-physics/344-photoelectriceffectwee3 HTML 5 JavaScript simulator] *" Open Source Physics project
*"*[https://web.archive.org/web/20080611220909/http://phet.colorado.edu/new/simulations/sims.php?sim=Photoelectric_Effect Photoelectric Effect]*". The Physics Education Technology (PhET) project. (Java)
*Fendt, Walter, "*[https://web.archive.org/web/20051102014650/http://www.walter-fendt.de/ph14e/photoeffect.htm The Photoelectric Effect]*". (Java)
*"*[http://lectureonline.cl.msu.edu/~mmp/kap28/PhotoEffect/photo.htm Applet: Photo Effect] *". Open Source Distributed Learning Content Management and Assessment System. (جاوا)

بؤلمه:آلبرت آینشتاین
بؤلمه:انرژی چئوریلمه‌سی
بؤلمه:الکتروشیمی
سرمتیلر

**سرمتیلر**()، بیری ایران‌لی قوم روسیه جنوبوندا یاشایان و ساکالاردان  ساییلان اسکی خالق ایدی.

## قایناقلار

;Books
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;ژورناللار
*
* 
*
* 
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Ptolemaic Map (Digital Scriptorium) 
* Kurgans, Ritual Sites, and Settlements: Eurasian Bronze and Iron Age
*Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Sarmatians

بؤلمه:سارماتلار
بؤلمه:دوغو اوروپانین تاریخی
بؤلمه:بالکانین تاریخی
لئو نیکلایوویچ قومیلف

آتاسی نیکولای قومیلف آناسی آنا  آخماتووا آناسی آدلی بیر شاعیر میش و آتاسی بیر تانیلمیش ادبیاتچی ۱۹۱۲ ده لئو دوغولدو روسیه نون تسارسکویه سلو سیندا لئو قازی بیلیم اینسانی دیر و عربجه و فارسجادا اورگن میش دی ایستالینون دونمیندن سرا(خورشچف دونمینده) لئو حبس خانه دن براخیلدی و گینه قازی بیلیم و ائل تانیما بیلیمینده آراشتیرمانی باشلادی.

قایناقلار

تاریخ توران نشر اختر یازار لئو نیکولایوویچ قومیلف فارساجایا چویرن پرویز زارع شاهمرسی صفحه ۱۳
نیکیتا خورشچف

**نیکیتا خورشچوف** () (دوغوم ۱۵ آوریل ۱۸۹۴ – اولوم ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۱) بیر شورویلی سیاستچی ایدی. او ۱۹۵۳ - ۱۹۶۴ ایللری آراسیندا شوروی‌نین باشچیسی ایدی. خورشچفون دونمینده شوروی ایلک اینسانی یوری قاقارینی گووه یوخسا اوزایا گوندردی

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Nikita Khrushchev Archive at marxists.org
* Nikita Khrushchev archival footage – Net-Film Newsreels and Documentary Films Archive
* The CWIHP at the Wilson Center for Scholars: The Nikita Khrushchev Papers
* Obituary, ''The New York Times'', 12 September 1971, "Khrushchev's Human Dimensions Brought Him to Power and to His Downfall"
* The Case of Khrushchev's Shoe, by Nina Khrushcheva (Nikita's great-granddaughter), *New Statesman*, 2 October 2000
* Modern History Sourcebook: Nikita S. Khrushchev: The Secret Speech&nbsp;— On the Cult of Personality, 1956 
* "Tumultuous, prolonged applause ending in ovation. All rise." Khrushchev's "Secret Report" & Poland 
* ''Thaw in the Cold War: Eisenhower and Khrushchev at Gettysburg'', a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan – archived at Wayback Machine
* Khrushchev photo collection
* Nikita Khrushchev on Face the Nation in 1957

بؤلمه:اوکراینداکی روس غوربتچیلر
بؤلمه:۱۸۹۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۷۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده اوکراینلی سیاستچیلر
میلتلرآراسی حوقوقو

**میلتلرآراسی حوقوقو** () و باشقا آدلاری میللت لر حوقوقی بو حوقوق یاسالاردان ،عورف یوخسا رسمی داورانیشلاردان ، ایستاندارد لاردان و آنلاشمالاردان عیبارت دیر بو حوقوق اولکه لرین آراسیندا کی ایشکیلر و بین الخالق یوخسا اولوسلار آراسی قورولوشلار ایچون ایشلنیر.

## قایناقلار
تورکی حوقوق مقاله سیندن یازار رضا عباس زاده ثمرین 

## ائشیک باغلانتیلار

* United Nations Rule of Law , the بیرلشمیش میلتلر قورومو' centralised website on the rule of law
* UNOG Library Legal Research Guide
* Centre for International Law (CIL), Singapore 
* International law overview
* Department of International Law, Graduate Institute of International and Development Studies, Geneva
* Primary Legal Documents Critical to an Understanding of the Development of Public International Law 
* Public International Law as a Form of Private Ordering 
* The European Institute for International Law and International Relations
* Public International Law – Resources
* A Brief Primer on International Law With cases and commentary.  Nathaniel Burney, 2007.
* American Society of International Law – 100 Ways International Law Shapes Our Lives
* Department of Public International Law, Graduate Institute of International and Development Studies, Geneva 
* American Society of International Law – Resource Guide (Introduction)
* International Law Details
* International Law Observer – Blog dedicated to reports and commentary on International Law
* Official United Nations website
* Official UN website on International Law
* Official website of the International Court of Justice
* Opinio Juris – Blog on International Law and International Relations
* United Nations Treaty Collection
* UN – Audiovisual Library of International Law
* The European Institute for International Law and International Relations
* Public International Law as a Form of Private Ordering 
* Public International Law, Research Guide , Peace Palace Library
* UNOG Library – Legal Research Guide

بؤلمه:ایجتماعی حۇقوق
بؤلمه:میلتلر آراسی ایلیشگیلر
میر شاهین هاشمی

**میرشاهین هاشمی** ایران آذربایجان **اورمیه** لی چاغداش تورکجه یازان شاعیر

## یاشاییش
**میر شاهین هاشمی** ۱۳۷۵ گونش ایلینده آذربایجانین سئوگیلی یوردو اورمیه شهرینده آنادان دوغولوب.
دوغما تورکجه دیلی میرشاهینین اوره‌یینده باشقا یئری اولدوقدا ؛ ادبیاتا طرف چئکیلیر و ۱۳۹۶دان شعرایله ایلگی‌له‌نیب یازیب یاراتماغا مشغول دور.

## اثرلریندن اؤرنک

**نوقطا**

بوتون جومله لرین بولوشوب توخوندوغو اورتاق نوقطالارا ایتحافدیر بو شئعیر

توخوندوغون هر شئی‌ده ایزین وار
توخوندوغون هر شئی‌ده وارسان
توخوندوغون شئیلردن عیبارت بیر نسنه‌سن
نوقطا

سون فلسفه‌م‌ایدی بو
سون دفعه فلسفه اولموشدوم
اؤنجه‌سی دوشونجه‌یدیم
اوندان اؤنجه‌ده سن اولموشدوم
سنین دوشونجه‌دن اؤنجه گلدیيینی بیلیردیم
اؤزونون یئته‌مه‌دیيین بیرحالدا بئله گلدیيینی بیلیردیم
سنینسه بوندان داها خبرین یوخ

خبرلره توخوندوم بیراز 
جومله لرده‌کی سؤزجوکلره 
توخوندوم 
قارالدیم 
نوقطا نوقطا، دیزلریمی یوموب قوجاقلادیم
‏نوقطا
‏نوقطا
‏نوختا
(آرتیق آت دیشینده‌یم)

‏باشقا شئیلره دؤنوشمکدن قورخورام
داها شئعیر اوخومایاجایام.
نوقطا

اؤن آیاغینی اوزادیب منی آغزینا آلدین
گوه‌له‌ییب یومدون منی
توپوررکن کاغیذا
جومله‌نین سونونا دوشدوم. 
صاحابسیز قالدیغین ایلک گئجه قویروغون کسیله‌جک
و سن اینسان اولاجاغیدین
اوخودوغون ایلک شئعیرده‌ایسه اویقارلیق باشلاناجاقدی

‏اوخودون:
(آیاقلاریمین آزالدیغینی حیس ائدیرم
گئتمه‌یه یول وارمی؟)
هئچ بیر قاچیش یولون یوخدورسا اؤزونو بوراخ شئعیره"
دئدی و قویولدو:
نوقطا .

اوخودوغوم هر سؤزجوکدن سونراسینا چئوریلدیم
‏یازدیغیم هرشئی‌دن سونراسی اولدوم
‏آرتیق قیسیر بیر شئعیرم و سونوم نوقطایا دایانیر
‏اؤلرکن بئله اوزانماق یئرینه یومولاجایام ...
ذاتن بو شئعیر
بوتون جومله‌لرین بولوشوب توخوندوغو اورتاق نوقطالارا 
یعنی منه ایتحافدیر .

اتک یازی:
اوغوزلاردا صاحابسیز آتین قوروغونو کسرمیشلر.

## قایناق
*میرشاهین هاشمی نین اینستاگرام صفحه سی

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:اورمیه لی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
{آذربایجان تورکجه‌سی‌نین ادبیاتی}}

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
هادی کرمی

**هادی کرمی** یا دا **هادی زنگانلی** — مشهور آذربایجانلی مۆغننی دیر کی ۱۳۷۱-جی ایلده زنگان شهرینده آنادان اولوب . هادی کرمی تورکجه دیلینده ماهنی اوُخویور.

## یاشاییش

هادی کرمی ۱۳۷۱-جی ایلینده زنگان شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر.

آنا دان دوغولان زاماندان گؤزلری نین موشکولو وارایدی.

اوشاغلیق زامانیندان رساملیق و موسیقی‌ یه ماراق گؤستریب 
شعر ازبر ائدنده اونا ذهنینده آهنگ دوزلدیب و آهنگیله اوخویاراق ازبر ائدردی.

اوشاغلیق زامانی موسیقی کلاسینا گئتمگ امکانی چوخلو عائیله نین اقتصادی وضعیتی یاخشی اولماماغینا گؤره هادی بئیه میسر اولمادی.

یئنی یئتمه لیک زامانی بیر سری کم بینا و نابینا دوستلاریلا تانیش اولور کی  تواشیح و سرود ایشلردیلر و موسیقی آواز ساحه سینده ساوادلاری چوخودو.

بو اورتام دا رسام لیق  ساحه سینده جشنواره فروغ اهوازدا کشورده ۴-جو اولور و رساملیق دا زنگانلی نقاش شهرزاد اصولی کلاسلاریندان فایدالانیر و ۲ سری زنگانین امام فرهنگسراسیندا و تحصیلات تکمیلی دانشگاهیندا سرگی قورور.

ساز اؤیرنمه یی ۱۳۹۱ دن باشلاییر و موسیقی ساحه سینده اوستادلار اشکان غضنفریان،مجید موحد،محمود رضا عیوضی،نوید اقبالی،میلاد حیدری دن فایدالانیر
۱۳۹۶ دان ترانه یازماغی باشلاییر
۱۳۹۷ دن بیر موسیقی بیلن و حقوقدان و ژورنالیست اولان نعمت گنجی ایله تانیش اولوب و بیر یئنی مسیر اوزونه آچیلیر.
و رسمی ماهنیلارینی او ایلدن تولید ائدیب پایلاشیر.
۱۳۹۸ ده ۳ کنسرتی اولور سرعین و زنجان و قیداردا.کرونا خسته لیگی شیوع تاپدی و سبب اولدو کنسرتینه داوام وئره بیلمه دی و ۱۳۹۹ ایلیندن باشقا هنرمندلره ترانه یازیب یا ماهنی بسته له ییر.

## اثرلریندن نمونه

*زنگان تیراختورچوسو

*سلام زنگان 

*گدیرم

*چیلله

## قایناقلار

*هادی کرمی اینستاگرام صفحه‌سی

بؤلمه:زنگانلی موغننی‌لر
بؤلمه:آذربایجانلی موغننی
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:زنجانلی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
المیرا زنجانی

**المیرا زنجانی** صنم تخلوصی ایله ایران آذربایجان **خلخال**لی چاغداش تورکجه یازان شاعیر.

## یاشاییش
**المیرا زنجانی** ۱۳۶۲نجی ایلده خالخال شهرینده تحصیلاتلی و اصیل خانواده ده دونیایا گؤز آچیب.
اونون آتاسی رحمتلیک دکتر محب الله زنجانی و آناسی منصوره نصیحی معلییم دیر.
المیرا خانیم آتاسینان تاثیر آلاراق شعیر دونیاسینا قدم قویدو.اونون آتاسی شعیر و موغامات هوسکاری دی.و حاج بابا حسین او چوخ سئوردی.
المیرا خانیمین ایکی لیسانس مدرکی اولدوقدا  ۱۳۸۰ ایلیندن شعر یازماغی باشلاییب.
اونون شعرلری اولجه فارسجا دیلینده یازیلیردی و سونرالار شاعیر تورک دیلینه باغلی اولدوغونا گؤره و علی آقا واحدین شعرلریندن ایلهام آلاراق تورک دیلینده شعر یازماغی باشلادی  و دکتر حسین شرقی(soyturk )جنابلاریندان و دکتر جمال آیرومی جنابلاریندان شعر ساحه‌سینده فایدالانیر.

شاعیریمیز عؤمرونون ۲۰ایلین وطنی خالخالدا یاشاییب.سونرا مهندس آرش صمدی ترکمانی ایله تانیش اولوب حیات  قوروب اورمو شهرینه گئدیر .

آرش صمدی ترکمانی اورمو شاعرلریندن دیر و شعرلرینده یورقون تخلص ایله ییر.

بو ایکی شاعرین سئوگی آغاجی نین باری آماندا آدیندا بیر قیز دیر کی قوپوز و موسیقی هوسکاری دیر.

## اثرلری و کتابلاری

صنم خانیمدان بوگونه قده‌ر بئش کتاب چاپا یئتیشیب .
بیری شاعیره میزین اؤز شعرلری دی کی صنم خانیم او کتابی آتاسیز گونلریم آدلاندیریب.و ۴ چئویرمه کتابی دی کی بیرین آزربایجانیمیزین تاریخینه راجع پروفسور نظامی جعفر اوف یازیب و دیگر کتابلار داستان کتابلاری دیلار، بیری  ۹۹ قارداش کتابی کی بیر گوزل و تراژدی رمان دی و اونو رامیز عبدالله یئو جنابلاری یازیبدیر، بیری آدم و حوا رمانی دیر کی اونو  نور الدین عدیل اوغلو جنابلاری یازیبدیر.و بیری ده اریین شمع رمانی دیر کی اونو سالیده شممد قیزی یازیبدیر.

## اثرلریندن اؤرنک

بیر سویوم زنگاندیر، بیر سویوم خالخال

نه فرق ائله ییر کی هارالیام من

کونلومه داغ قویان آجی گرچک وار

دوغما دیاریمدان، آرالیام من

اندبیل آلواردان واردیر قان پاییم

طاریم گونشیم دیر قوبا دا آییم

بوتون تورپاقیمی من نئجه ساییم؟!

آزربایجانیمین مارالیام من

هیجران یوللارینا، گوز اولان منم

ماهنی اولوب دیلده سوز اولان منم 

وطن حسرتینده کوز اولان( صنم)

یارین جفاسیندان، یارالیام من

----

گلیردین گوروشه،ارکن گلیدین

ایندی یوخلوقونا،من آلیشمیشام

اونودماق چتیندی، سئوندن سونرا

من اونودانلارا، دای قاریشمیشام

سئومک شیرین اولار،آیریلیق زهر

روحوما دولماییب،کینه یلن قهر

اومود باغلامیشدیم، آچیلا سحر

آجی طالعیملن ،من باریشمیشام

حایات یاریش دی بیز،ایشتیراک ائدن

مغلوب اولوب سونرا،دورمادان گئدن

بو قانونا یوخدور، اعتراض ائدن

حایاتدا اوزوملن ، من یاریشمیشام

وفالی اولمادین، ایله دین جفا

باغیشلایانمادین، خسته یه شفا

دردیمی ساخلادیم، پنهان و خفا

سنی اونودماقا ، چوخ چالیشمیشام

گلیبسن یئنی دن، داها گئج اولوب

سئوگیمیزین گولو، سارالیب سولوب

صنمین قلبینه ، بوران قار دولوب

ایندی باشکاسیلان، من تانیشمیشام

----

## قایناق

*خدافرین 

بؤلمه:زنجانلی شاعیرلر
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:کیمسه‌لر
ایداری حوقوقو

**ایداری حوقوقو** یوخسا **یؤنتمه حوقوقو** () بیر حوقوق بوداغی دیر کی یؤنتمه آژانس لارینون ائتکیلرینه حاکیم دیر . بو آژانس لارین یوخسا میلی قوروم لارین خالقنان ایلیشکی سینده کی یاسالاری دوزلدیر.

## قایناقلار
تورکی حوقوق مقاله سیندن یازار رضا عباس زاده ثمرین 

## ائشیک باغلانتیلار

*
معمر قذافی

**معمر قذافی** () (دوغوم :۷ ژوئن ۱۹۴۲ - اولوم :۲۰ اکتبر ۲۰۱۱ ) بیر لیبی سیاستچی و ژنرال ایدی.
بندانگشتی|معمر قذافی 2006

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* U.S. Policy Towards Qaddafi from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* 
* 
* 
* 
* 

بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۲۰۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:۲۰. یوز ایلده سیاستچیلر
بؤلمه:آفریقالی اینقیلابچیلار
بؤلمه:چاد و لیبی منازعه سی
الکسی ناوالنی

**الکسی ناوالنی** () بیر روسیه سیاستچی دیر.

روسیه نین موخالیف لیدری (پوتینه قارشی) و بیر فیصادا قارشی فعال . وال استریت ژورنالین ایدیعا اتدیغی ناوالنی پوتینون ان چوخ قورخدیغی آدام دیر. ناوالنی گلجک روسیه پارتی سینون لیدری دیر و اف بی کی (فیصاددا قارشی بیر قورولوش)قورولوشون قوروجوسودور.

## قایناقلار

* Jan Matti Dollbaum (2020) "Protest trajectories in electoral authoritarianism: from Russia's 'For Fair Elections' movement to Alexei Navalny's presidential campaign". *Post-Soviet Affairs*.

## ائشیک باغلانتیلار
*  
* Navalny's page for the Yale World Fellows Program
* "Palace for Putin. History of the biggest bribery", a video released by Navalny on 19 January 2021, after returning to Moscow.

بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۲۰۲۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:روسیه‌لی حوقوقچولار
دیمیتری مدودئو

**Dmitry Anatolyevich Medvedev** 

Дмитрий Анатольевич Медведев 

۱۹۶۵ سپتامبر ۱۴ دوغوم

روس بیر سیاست چی ۲۰۰۸ _۲۰۱۲ جک روسیه جومهور باشقانی ۲۰۱۲ دن ۲۰۲۰ جک روسیه نین باشباخانی میش ۲۰۲۰ دن ده روسیه نین میلی گوونلیک شوراسینون اویه سی دیر.

مدودوف دموکرات دوشونجه لری وار دی بو یوزدن پوتینن فرقلی دی.
هایده بلوکی

** هایده بلوکی ** (اؤزلم) تخلوصی ایله ایران آذربایجان **تبریز** لی چاغداش تورکجه یازان شاعیر

## یاشاییش
(اؤزلم) تخلص ائدن محمود قيزی **هايده بلوكی** 1364-نجی ايل  
تبريز شهرينده ايشيق دنيایا گؤز آچمیشدیر، تحصيلاتین ديپلما قدر  
داوام وئریب واخت الده ائتديگی قدر يازیب و یارادیب.
ائو خانیمی‌ اولدوقدا ،آنجاق ۷ ايلدن آرتيق اولار اؤز آنا ديلينده ماراقلاناراق  
شعر و يازیلارينی آذربايجان توركجه‌سينده یازیب هم دیکلمه ائدیر. 

شعرلري سانال دنياسيندان اؤته تبريزده نشر اولان »مهدتمدن«  
هابئله توركجه »سانجاق« درگيسی‌ينده و ادبی کؤرپوده چاپ اولونور.
شعرلری سئوگیسل و،غزل ،گارایلی ،قوشما ،نثر قالیبینده و..... 

بیر قوجاق اؤزلم کتابی 1399-جي ايلده ايشيق اوزو گؤرن ايلك شعر اثريدير.

## اثری و کتابی
**بیر قوجاق اؤزلم**

## اثرلریندن اؤرنک
**دوشور**

سن گئدیرکن فصیللری، چکدین دالینجا بیر به بير

تومارلایاندا یاز الین ،اوره‌ييمه بير یای دوشور

سئوگیده‌کی ناغیللاری گؤزوم یازاندا کؤنلومه

سئودالی قيزلار خترینه، سانکی چیلقین هارای دوشور

یورقون خیال اللریندن، قوجاق دولو عشق اوماندا

خاطیره‌لر دونياسينا، حسرت دولو بير پای دوشور

ایچیمده‌ اولدوز هارایی، اورییمی درده سالیر

سئودالانمیش دویغولارا، لال باخیشلی بیر آی دوشور

گؤیچک سارا تئللرینی، آلمیش الیندن روزگار

ظولوم دولو سئل قوینونا، نیسگیللی بیر سارای دوشور

سن قاليرسان او تايلاردا، من جومورام درد ايچينه

حسرت دولو كؤرپولره، آراز بويوندا چاي دوشور

آیریلیغین تئللرينه، باخیشلارین مضراب چكير

«اؤزلم»‌ين سؤز دفترينه، سیزیلدایان آخ ـ وای دوشور

----
اؤز تورپاغيمدا 

باش قالديران

بير تومورجوغام

ايچيمده باتيب دوغان 

بير گونش

خيال آغاجلاريمين 

داماريندا آخان روزگار

اؤز كؤلگه‌سينه سؤيكه‌نن 

آيام ،اوره‌ييمين سيرداشي

اولان يانديريجي نفس،

قار ساياق ياشاميشام 

ياغيرام،

پاييزلاييرام،

خزللشمه‌ييم

ايچيمدن باشلانير

هردن دوداقلاريمدا 

چيچكله‌نيرم،

گاهدان ياش اولوب 

ياناقلاريمدان آخيرام

آن با آن

يورقون سئوگي‌لر كيمي

يالقيزليغيمی قوجاقلاييرام!
----

حایاتا تاپشیرین منی اۆزمه‌سین

شاختاسیز آغاجین دوشموش ناریام

آداقلی اولموشام  اؤلوم  اوغلونا

گوناهسیز آسیلان باشین داریام

حایاتا تاپشیرین منی اۆزمه‌سین

کیمسه سیز گؤمولن مزار داشیام

آنامین گؤزونده نیسگیل دالغاسی

آتامین ائوینین دادسیز آشیام

حایاتا تاپشیرین منی اۆزمه‌سین

طوفاندا غرق اولوب باتان گمی‌یم

یایلاقسیز دورنانین بوزلو  آداسی

توپراغی حاصیل سیز قالان زمی‌یم

حایاتا تاپشیرین منی اۆزمه‌سین

اؤتمه ین ماهنیلار بسته‌سی منم

یاشاییش آجیسی جانیمی یاخیر

بیتمه‌ین غزلین خسته‌سی منم

حایاتا تاپشیرین منی اۆزمه‌سین

قلمین قارشیندا آجی سؤز منم

آلیشیب قوورولان ماتم اوجاغی

طالعی تۆکنمیش دردلی اؤزلمم
----

## قایناق

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
{آذربایجان تورکجه‌سی‌نین ادبیاتی}}

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
علی محرم نژاد

** علی محرم نژاد ** ایران آذربایجان **تبریز** لی چاغداش تورکجه یازان شاعیر و آشیق

## یاشاییش

**علی محرم‌نژاد** ۱۳۵۷- نجی ایل‌ده تبریز شهرینده آنادان اولدو. اوشاقلیقدان ساز- سؤز ورغونو اولدوقدا ؛ آشیق مکتبینه چوخ ماراقلی ایدی ؛ بونا گؤره ۱۳۸۵- ینجی ایلدن ساز استادی، استاد صداقت گنجه‌ای‌نین یانیندا ساز اؤیرنمه‌یه باشلادی . 
سازایله برابر شعر یازماغی دا چوخ سئودیکده ؛ سایین نعمت مسگری جنابلاری نین  آلقیش لاری ایله شعر درنک لرینه گئدیر و سونرا لار شعر یازماغی باشلاییر.
## اثری و کتابی
**غبارلی کؤنول**

## اثرلریندن اؤرنک

**گئدمک**

باشلائیب اؤره ک ده اینیلتی سسی 

گئدمه لی یم خوشوم گله گلمه یه

بلکه زارافات دیر بلکه ده دؤغرو

روح بدنن حاضیرلانیر گئدمه یه

بو آغری اؤره ک ده اؤزه جک منی

اؤلوم دوراغیندا دؤزه جک منی

سئوگی یانقی سینا سوزه جک منی

نیسگیل ده اؤتوروب منی گؤد مه یه

علی ام گیلیلی سؤزوم اؤلسادا

گؤزوم بولود کیمی یئنه دولسادا

آنام باجیم ساچلارینی یولسادا

باشلانییب آیریلیق اودو اؤتمه یه

----

بیر اؤلوبدور قلمیم له کاغیذیم 

هر گئجه اؤیخومو قاچیرماقدادیر

سؤجوکلرده هجوم چکیر اؤستومه

یئنیلمیش شاهماتی باتیرماقدادیر

یوروبدور بئنیمی قارا یازیلار

آغ کاغیذ اؤستونده شئعیر قالانیر

عاقلیملا اؤره ییم ساواش آچیل لار

سؤنوجوندا گؤز یاشلاریم جالانیر 

قاطار-قاطار قافیه لر دؤزولور

سؤنسوز اولان یؤلچولوغا سؤرویور

سیرای لا زج لنیب قایدالی سؤزلر

غزلی قوشمانی قانا بؤرویور

قصدیمه دوروبدور ایکی گؤزل لر

دفن ائتمک ایسته ییر منی مزاردا

بیلمه ییر اؤلمه دن، اؤلموش دیرییم 

یاییلیر یاس مراسیمیم گؤذاردا

علی باریش قلمین له بو گئجه

سنین گؤجون ایکی گؤزلرده دیر

بو سئودایه دوشن یانیب کؤل اولور

یانقین نان گوج آلان گؤز أللرده دیر

## قایناق

* علی محرم نژاد اینستاگرام صفحه سی

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
{آذربایجان تورکجه‌سی‌نین ادبیاتی}}

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
منوجان بؤلگه‌سی

**منوجان بؤلگه‌سی** ()، ایران کیرمان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی منوجان شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۶۵،۷۰۵ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بولونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:منوجان بؤلگه‌سی
بؤلمه:کیرمان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
کمال قیلینجدار اوغلو

**کمال قیلینجدار اوغلو** () (دوغوم دسامبر ۱۷ ۱۹۴۸) بیر تورکیه سیاستچی دیر. 
تورکیه لی سوسیال دموکرات سیاست چی جه هه په یوخسا جومهوریت خالق پارتیسینون لیدری ان گوجلو موخالیف پارتیسینون لیدری ۲۰۱۰ دان . ایستانبول میلت وکیلی۲۰۰۲ -۲۰۱۵ و سنرا ایزمیر میلت وکیلی ۲۰۱۵ دن .

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  
* '''Kemal Kılıçdaroğlu''''s biography at TBMM's website  
* 
* 
* ''A Long March for Justice in Turkey'' (Gastbeitrag, www.nytimes.com 7 July 2017)

|-

بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:تورکیه‌لی ایقتیصادچیلار
دولت باغچه‌لی

**دولت باغچه‌لی** (؛ د. ۱ ژانویه ۱۹۴۸، عثمانیه، تورکیه)، تورک سیاستچی، ایقتیصادچی و آکادمیسین دیر. میلیتچی حرکت حیزبی‌نین باشقانی و اسکی باش‌باخان یاردیمجی‌سی اوْلوب، اولکو اوجاقلاری‌نین قۇروجولاریندان دیر.

## قایناقلار
خلیفه حفتر

**خلیفه حفتر** () (دوغوم: ۷ نوامبر ۱۹۴۳) بیر لیبیلی سیاستچی و ژنرال دیر.

## اتک یازیلار

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
*
*
*Libya: The Djava Khalifa Haftar movement, whose founding leader is reportedly a soldier named Khalifah Haftar, who currently in exile in the United States (May 2006), Research Directorate, Immigration and Refugee Board of Canada, LBY101307.FE, accessed 19 October 2013, citing Haftar's previous anti-regime activities and subsequent exile

بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:سیاستچیلر
اییی حیزبی

**ایی حزبی** یوخسا **یاخشی حزب** ()، ۲۰۱۷ اکیم یوخسا اکتبر ۲۵ مرال آکشنر لیدرلیغینده قورولان و تورکیه ده فعالیت گورسدن سیاسی پارتیسی دیر . رسمی آدی ایی پارتی İYİ parti پارلامنتودا ۳۶ میلت وکیلی وار و سچیملرده جومهوریت خالق پارتیسینن اعتلاف قوردو(میلت اعتلافی).

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*
بولشوویک

**بولشوویک** لر یوخسا **بولشوویست** لر () بیر رادیکال اوزاخ ساغ (چوخ ایفراطی) اینقیلابی مارکسیست قورولوشموش کی ولادیمیر لنین و الکساندر بوقدانف بو قورولوشو قورموش. مارکسیست روس سوسیال دموکرات ایشچی لر پارتیسی ۱۹۱۲ قورولدوغوندان سنرا بولشوویکلر اکتبر اینقیلابین اسناسیندا  گوجو اللرینه آلدی لار.

## قایناقلار

بؤلمه:روسیه تاریخی
موزلو سود

بندانگشتی|موزلو سود گؤرونتوسو
موزلو سۆد بیر نوع کوره‌ده   یارانمیش سَرین ایچملی‌لردندیر کی سو٘د و موزون قاتیشدیرماسینان اَله گلر. موزلو سو٘دی فیستیق، بادام، قوز و دوندورما ایله قاریشدیریب ایچمک اولار.
موزلو سو٘دون یوزده-80دی سو٘ددَن یارانیر.

## قایناقلار

بؤلمه:موز
بؤلمه:سود
نورولوژی

**نورولوژی** یوخسا **عصب‌بیلیمی** ()، موجودلارین عصب دستگاه‌لاری‌نین مریضلیکلری و ایشلتیملرینی آراشدیران بیر بیلیمدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:بیلیم
سوسیالیست حیزبی (فرانسه)

**سوسیالیست حزبی** ()، فرانسه ۱۹۶۹-جی میلادی ایلینده قورولموش بیر سیاسی حزب دیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
 
* Bell, David S., and Byron Criddle. *Exceptional Socialists: The Case of the French Socialist Party* (2014).
* Bell, David Scott, and Byron Criddle. *The French Socialist Party: The emergence of a party of government* (1988).
* Bell, David. *François Mitterrand: a political biography* (2005).
* Cole, Alistair. "The French Socialist Party and Its Radical Ambiguity." *French Politics, Culture & Society* (2011) 29#3 pp: 29–48.
* Cole, A., S. Meunier, and V. Tiberj. "From Sarkozy to Hollande: The New Normal?" in *Developments in French Politics 5* (Palgrave Macmillan, 2013), edited by A. Cole, S. Meunier, and V. Tiberj, pp 1–18.
* Cole, Alistair. *François Mitterrand: A study in political leadership* (1994).
* Cole, Alistair M. "Factionalism, the French socialist party and the fifth Republic: An explanation of intra‐party divisions." *European Journal of Political Research* (1989) 17#1 pp: 77-94.
* Colton, Joel. *Léon Blum: humanist in politics* (1987).
* Criddle, Byron. *Socialists and European integration: a study of the French Socialist Party* (1969).
* Graham, Bruce Desmond. *Choice and democratic order: the French Socialist Party, 1937-1950* (2006).
* Greene, Nathanael. *Crisis and decline: The French socialist party in the popular front era* (1969).
* 
* Noland, Aaron. *The Founding of the French Socialist Party (1893-1905)* (1956).
* Northcutt, Wayne. *Mitterrand: A political biography* (1992).
* Northcutt, Wayne. "François Mitterrand and the political use of symbols: the construction of a centrist republic." *French Historical Studies* (1991) pp: 141–158. 
* 
* 
* Short, Philip. *Mitterrand: A Study in Ambiguity* (2013).
* Wall, Irwin. *France Votes: The Election of François Hollande* (Palgrave Macmillan, 2014).

## ائشیک باغلانتیلار
*  

بؤلمه:فرانسه حزبلری
الکترومغناطیس

**الکترومغناطیس** یوخسا **الکتروفیزیک** ()، فیزیک بیلیمی‌نین بیر بوداغی اولاراق الکتریکی و مغناطیسی مفهوملار و اونلارین ایرتباطلارینی آراشدیریر. 

## قایناقلار

بؤلمه:فیزیک
جومهوریت خالق حیزبی

**جومهوریت خالق پارتیسی** () — بو پارتی تورکیه تاریخین ایلک پارتیسی میش کی کمال آتاتورک تورکیه جومهوریتینین قوروجوسو بو پارتینی قورموش بو پارتی بیر مدرن سوسیال دموکرات پارتی دیر بو پارتی لایسیته و جومهوریتچی پارتی دیر. بو پارتی تورکیه نین ان گوجلو موخالیفت پارتیسی دیر و سون سچیم ده ایستانبول ، آنکارا و ایزمیر شهرلرین بلدیه باشقانلیق لارین قازاندی.

## قایناقلار
میلیتچی حرکت حیزبی

**میلّیّتچی حرکت حزبی** ()، تورکیه ۱۹۶۹-جی میلادی ایلینده یارادیلمیش بیر سیاسی حزب دیر.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
*
*
*

## ائشیک باغلانتیلار

*Official website
*Official website of Ülkü Ocakları (Grey Wolves)
*Nationalist Movement Party Multimedia 

بؤلمه:تورکیه
بؤلمه:سیاست
فرانسه‌نین سوریه ایله لوبنان قیمومتی

**فرانسه‌نین سوریه ایله لوبنان قیمومتی** ()،  ۱۹۲۳ دان ۱۹۴۶ جک میلت لر لیگی بیرینجی دونیا ساواشیندان و عثمانلی قوتاراننان سنرا قورولدو سوریه و لوبنان بولگه لرینه ایچون قورولموش فرانسه نین الینین آلتینا بیر قورولوش.

## قایناقلار

## آرتیق اوخو
### بیرینجی ال قایناقلار
* Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban, *[https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/4 Recueil des actes administratifs du Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban]*, Bibliothèque numérique patrimoniale, Aix-Marseille University
* Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban, *[https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/5 Bulletin officiel des actes administratifs du Haut commissariat de la République française en Syrie et au Liban]*, Bibliothèque numérique patrimoniale, Aix-Marseille University

### ایکینجی ال قایناقلار
* Hakim, Carol. 2019. "The French Mandate in Lebanon." *The American Historical Review*, Volume 124, Issue 5, Pages 1689–1693
* Hyam Mallat (2012), Comprendre la formation des États du Liban et la Syrie a l’aune des boulerversements actuels dans le monde arabe (in French)
* Hourani (1946), Syria and Lebanon: A Political Essay, page 180 onwards
* 
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار

* Timeline of the French Mandate period
* Mandat Syria-Liban ... (1920–1946)

بؤلمه:سوریه
پسیخولوگییا

پیسیخولوگیا سایکولوژی نین قدیم آدی بو آد  آنتیک یونان دا ایشلدیلمیش  او چاغ دا بو بیلیم کشف اولونوپ و باشلانمیش.
دیرسک

دیرسک اینگیلیس دیلینده elbow 

دیرسک قولون اوست بولومون آشاغا بولومونه قوشور. دیرسک ده اوچ سوموگ بیر بیرینه قوشولورلار ایکی سوموگ آشاغا بولومدن بیری اوستدن.
یارانماخ حیکایسی

یارانماخ یوخسا یاراتماخ حیکایه سی (داستان خلقت)

بو ناغیل دا تانرینون اینسان و دونیانون یاراتدیغی ایدعا اولونور بله کی قورآن گلمیش تانری آدمی یارادیر سنرا حوانی آدم تک اولماسون ایچین یاراتدی و چون آدم یاساخلانمیش آلمانی شیطان یوخسا ایبلیس سوزینن یدی دونیانی یاراتدی و آدام و حوانی دونیایا گوندردی . قدیم اورتا دوغو دوشونجه لرینده تانری خمیر دن اوچ اینسان پیشیریر میش بیری سین تز گوتوروپ او آغ اینسان اولوپ بیریسین وقتینده گوتوروپ او یاخجی پیشمیش سومری اولوپ و بیریسینده گج گوتوروپ او قره اینسان اولوپ.
سارا جوان

**سارا جوان** ایران آذربایجان **خلخال** لی چاغداش تورکجه و فارسجا یازان شاعیر

## یاشاییش

**سارا جوان** ۱۳۵۴ گونش ایلی خلخال شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر.

عایله‌لرینده اؤزون دن سونرا ۳ شاعر وار.
آتاس،قارداشی و باجیسی.
ساراخانم ایکی دیل ده یعنی فارسجا و تورکجه شعر یازیر.

۱۳۷۹ دن جدیتیلن یازماغی باشلاییر ایلکینده تورکجه دیلینده کی ناغیل لاری فارسجا دیلینه چئویریر و سونرا شعر یازیر.

## اثرلری و کتابلاری

* کیتابلار:
دلتنگی‌های سارا

پاییز ترین روز بهار

ماه در آینه 

و سارای شعر توپلوسو تورکجه دیلینده ، مجوز نوبتینده

----

* مشترک کیتابلار :
خوابگردها ۲ جلد

فرزند ایران

طلایه داران غزل معاصر ایران

به وقت صفر

یک کوچه بی چراغ

زیباترین ترانه هستی

قصه ی زیباتر از بازگشت بهار است 

----

----

## اثرلریندن اؤرنک

چرخ فلکدن نه یازیم، ترسینه فیرلاندی منه

دونن کی دن‌سیز جوجه‌لر ایندی خوروزلاندی منه

باختیما یوخدو اعتبار، دؤندو دوغوم گوندن اوزو

یازدا آخان شلاله‌لر گؤر نئجه بوزلاندی منه

قالدی اورک‌ده حسرتیم سولدو جوانلیغین باغی 

آجی آجی سوغانلاریم سویولدو دوغراندی منه

شاخدا ووران قول قانادیم اؤز قوجاغیمدا قیزدیلار

کهنه پالازلار پاراسی کورسوده یورغاندی منه

آغ گونه حسرت اولمایان هاردا قانار مصیبتی!

سؤنموش اجاقلارین کؤزو، شورباسی بوغلاندی منه

کیمسه دئییب بو بوش سؤزو آخار سولار‌ تاپار یولون

خان ننه‌مین یاغ چاناغی سفره دا  فنجاندی منه

هر کیمه بیر یار یاراشار یارسیز اولان تئز قوجالار 

شانسیما باخ شانسیما باخ پینتی‌ده قیرجاندی منه

سئللر آپاردی سارانی، قالدی سؤزو آشیقلارا

سینما اورک‌، آغلاما گؤز، گور نئجه دوراندی منه

----

قوجالیرام یاواش یاواش تالان عمروم باشا چاتیر

اوز سارالیر، ساچ آغاریر، گؤزلر باتیر قاشا چاتیر

گولوش اوچور دوداغیمدان، غم اوره‌یه قوشا چاتیر

آجی دامیر داماغیما، گؤزلریمده یاشا چاتیر

ازل گوندن ترسه دؤندو، بیرجه گونوم آغ اولمادی

چوخ گول اَکدیم باغچالاردا، باغبان اولدوم، باغ اولمادی!

دام دووارا دایانمیشام، کیمسه منه داغ اولمادی

چوپ کیمی یئلده اوچورام ال آتیرام بوشا چاتیر

آشیق چالیر، ساز اویناییر، آغزیندا آواز اویناییر

بولوت گلیر یاغیش یاغیر، قیشا دؤنن یاز اویناییر

دونیا آتیر اؤز تاسینی یوزلر قماباز اویناییر

گورشاد دوشور یاشا یاشا کدر جوشا جوشا چاتیر

دانیشمادیم دانیشمادیم آغزیمداکی دیل چورودو

یاغما‌ یاغیش گؤزلریمه، خاطیریمی سئل بورودو

سارا دا اؤز جنازه‌سین، ماهینیلار ایچره سورودو

سئللر یاتیر، آرزو باتیر، چای دیبینده  داشا چاتیر

-----

## قایناق

*سارا جـوان اینستاگرام صفحه سی 

*وبسایت صیانت شعر  

بؤلمه:اردبیل لی شاعیرلر

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:اردبیل لی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
{آذربایجان تورکجه‌سی‌نین ادبیاتی}}

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
گونش پارلاماسی

سول|320x320px|گونش پارلاماسی

**گونش پارلاماسی** یوخسا **گونش ایکسپکتروم** () ، گونش الکترومغناطیس پارلاما گوجونه سطح واحیدینده دئییلیر.

## پارلاما گوجو قاره‌لرده

File:SolarGIS-Solar-map-North-America-en.png|North America
File:SolarGIS-Solar-map-Latin-America-en.png|South America
File:SolarGIS-Solar-map-Europe-en.png|Europe
File:SolarGIS-Solar-map-Africa-and-Middle-East-en.png|Africa and Middle East
File:SolarGIS-Solar-map-South-And-South-East-Asia-en.png|South and South-East Asia
File:SolarGIS-Solar-map-Australia-en.png|Australia


## قایناقلار

بؤلمه:گونش
یوخاری محکمه

**یوخاری محکمه** یوخسا **تجدیدنظر محکمه‌سی** ()، بدوی محکمه‌دن بیر درجه یوخاری محکمه‌یه دئییلیر. بو محکمه‌ده آشاغیداکی محکمه‌لرین وئردیگی حوکملر یاسا اوزو ایله اولماسی آراشدیریلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*High Court (Zambia)

بؤلمه:حوقوق
یوخاری دیوان

**یوخاری دیوان** یوخسا **عالی دیوان** ()، قضایی سیستمده ان یوخاری محکمه دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:حوقوق
روستم مینی‌خانوو

**روستم مینی‌خانوف** () (دوغوم ۱۹۵۷ مارس ۱ )، بیر تاتار سیاستچی دیر. او ۲۰۱۰ -جی ایلدن تاتاریستانین رئیس‌جومهورودور.

## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
غلامحسین محسنی اژه‌ای

**غلام حسین محسنی اژه‌ای** ایصفاهان اوستانی'نین اژیه کندینده آنادان اولوب. ایللر یارقیجی و ساوجیمیش (قاضی و دادستان) احمدی‌نژاد دونمینده بیر سوره بیلگی وزیری اولدو، آما ایندی یارقی ارگین (قوه قضاییه) باشقانی دیر.

## قایناقلار
سنا

**سنا** ()، بیر نوع قانون قویما مجلیسی دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:حوقوق
بؤلمه:سیاست
قاز

**قاز** ()، ماده ۴ حالتیندن بیریدیر. قازدا مولکول‌لار بیربیرینن اوزاخ‌دادیرلار بو یوزدن قاز هاوادا داغیلیر. قازا گورا اورنک دسک CH4 متان قازی و CO2  کربون دی‌اوکسید .

## اتک یازیلار

## قایناقلار
*
*
*

## آرتیق اوخو

*Philip Hill and Carl Peterson. *Mechanics and Thermodynamics of Propulsion: Second Edition* Addison-Wesley, 1992. 
*National Aeronautics and Space Administration (NASA). Animated Gas Lab. Accessed February 2008.
*Georgia State University. HyperPhysics. Accessed February 2008.
*Antony Lewis WordWeb. Accessed February 2008.
*Northwestern Michigan College The Gaseous State. Accessed February 2008.

بؤلمه:قاز
بؤلمه:شیمی
ایرث

**ایرث** یوخسا **میراث** بیر اینسانین اولوموندن سونرا باشقا شخصه داشیلان بوتون اموال، بورجلا و آلاجاقلارینا دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرث
بؤلمه:حوقوق
لاتین آمریکا

آمریکا کیتاسینین اولکه لرینین چوخو ایسپانیا و برزیل پورتاقال دیللرین رسمی ائتمیشلر و چون ایسپانیا و پورتاقال دیللری لاتین دیللردن ساییلیر بو اولکه‌لره لاتین آمریکا اولکه‌لری دئییلیر.

## تاریخ
بیر زامانلار بوو اؤلکه لر ایسپانیانین و برزیل پورتاقالین بایراق آلتیندا میش لار یوخسا کلونی لری میش لر و بو اوزدن بو اؤلکه لر ایسپانیا پورتاقالین کۆلتۆر ، دیل و کاتولیک مسیحیتینه ائتکیلنمیش لر.
## اولکه‌لر

لاتین آمریکا اولکه لری :

۱-مکزیک ۲-کوبا ۳-دومینیکن ۴-بلیز ۵-قواتمالا ۶-هندوراس ۷-السالوادور ۸-نیکاراقوئه ۹-کاستاریکا ۱۰-پاناما ۱۱-ونزوئلا ۱۲-کولومبیا ۱۳-اکوادور ۱۴-پرو ۱۵-برزیل ۱۶- بولیوی ۱۷-پاراقوئه ۱۸- شیلی ۱۹-آرژانتین ۲۰-اوروقوئه.

## بیرده باخ
*پان آمریکانیزم

## قایناقلار
آیران آشی

**آیران آشی** یوخسا **اود آشی** آیرانان یومورتدا سبزی دوگی ساریمساخ و نخوددان پیشیریلیر بعضا بو آشا قیرمیزی ات ده وروللار. بو آش آذربایجانین اردبیل بولگه سینده پیشیریلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:یئمکلر
علی نیکزاد

**علی نیکزاد** (۱۳۴۴ اردبیل) بیر ایرانلی سیاستچی و ایسلامی شورا مجلیسی نوماینده‌سی‌دیر.

## قایناقلار
عبدالناصر قرساوی

**عبدالناصر قرساوی** () (۱۷۷۶ -۱۸۱۶)، تاتار دین عالیمی و موعلیم ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:کیمسه‌لر
صاباح هئچ اؤلمز

**صاباح هئچ اؤلمز** ()، ۱۹۹۷-جی ایلده یارانان جیمز باند فیلم سئری‌لرینین بیر فیلمی دیر. بو فیلم‌ده پیرس برازنان جیمز باند روْلوندا چیخیش ائدیب.

## اوْیونچولار
* پیرس برازنان: جیمز باند
* جاناتان پرایس: الیوت کاروئر
* میشل یئو: وای لین
* تری هچر: پاریس کاروئر
* ریکی جی: هئنری قوپتا
* قوتز اوتو: ایستامپئر
* جو دان بیکر: جک واد
* وینسنت شیاولی: دوکتور. کافمن
* جودی دنچ: M
* دزموند لولین: Q
* سامانتا باند: مانی‌پنی
* کالین سالمون: چارلز رابینسون

## قایناقلار
راجر اسپاتیس‌وود

**راجر اسپاتیس‌وود** (؛ د. ۵ ژانویه ۱۹۴۵، اوتاوا، اونتاریو، کانادا) — کانادالی بیر فیلم یؤنتمنی.

راجر اسپاتیس‌وودون ان اؤنملی اثرلریندن صاباح هئچ اؤلمز، ان یاخشی زامانلار، آلتینجی گون و سون سوچسوز آدام فیلملرینی آد آپارماق اولار.

## باغلانتیلار
* 

## قایناقلار
آذربایجان تئاتری

**آذربایجان تئاتری**(لاتین تورکجه: *Azərbaycan teatrı)* آذربایجان خالقی‌نین تئاتر صنعتیدیر.

آذربایجان میلی تئاتری ۱۹-جو یوزایلین ایکینجی یاریسیندا آذربایجانلی دراماتور، موتیفکّیر و فیلسوف میرزافتحعلی آخوندزاده کُمدیاسی اساسیندا میدانا گلدی. آذربایجان تورکجه‌سینده‌کی ایلک تئاتر ۲۳ مارس ۱۸۷۳ ده حسن بیگ زردابی و نجف بیگ وزیروف طرفیندن ایفا ائدیلدی. آذربایجان تئاتریندا؛ تئاتر اویونو تؤی سونتلری، یاز و قیش، نوروز بایرامی و... کیمی موضوعلار اطرافیندا گئدیر. آذربایجان تئاتریندا گووَنیلن باشقا شئیلر آراسیندا برابرسیزلیق و عدالت‌سیزلیق وار، همچنین رقص‌ده آذربایجان تئاتریندا چوخ اهمیّتلی بیر نقشه صاحیبدیر. اؤرتا عصرده آذربایجان تئاتریندا محرم صحنه‌لری‌نین و عاشورا فاجیعه‌سی‌نین سیموولیک اولاراق ایفا ائتمقی بو صنعتین اَن مشهور ایفالاریندان اولوبدور.

## بیرده باخ
* تئاتر
## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی
موقننه گوجو

**موقننه گوجو** یوخسا **یاساما گوجو** ()، اولکه‌نی ایداره ائدن ۳ موستقیل گوجدن بیری دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:عومومی حوقوق
بؤلمه:سیاست
تورک دونیاسی

thumb|Türklerin yaşadığı coğrafya
**تورک دونیاسی** (, ) ۲۰ مینجی میلادی یوز ایلین سون ایللرینده و ۲۱ مینجی میلادی یوز ایلده بوتون تورک میلتلری اوچون اولان جوغرافی و کولتور بیر کاورام دیر. تورک دونیاسینین ان دوغوسوندا موغولیستان و ان باتیسی کوزووو و مونته نقرو سینیرلارینا چاتیر.

## قایناقلار

بؤلمه:تورک دونیاسی
موجریه گوجو

**موجریه گوجو** یوخسا **موجریه قووه‌سی** ()، ۳ گوجدن بیری عونوانیندا قانونلار اساسیندا اولکه ایداره‌سینی عهده‌سینه آلان دیر. موجریه گوجونون رئیسی، رئیس‌جومهور یوخسا باش‌وزیر اولار.

## قایناقلار

بؤلمه:سیاست
بؤلمه:عومومی حقوق
آشیری سولچولوق

**آشیری سولچولوق** (رادیکال سول یا دا اینگیلیس دیلینده کی  آدی ایله far-left) — کومونیست و سوسیالیست سیاسی پارتیالارین سولوندا یئرلشن و پارلمان دموکراسینی ردّ ائدن بوتون اینقیلابچی حرکات‌لار. بونلار کؤکلو استروکتور ایصلاحات‌لارین طرفداری‌دیرلار. ایجتیماعی آزادلیق‌لارا گؤره سوسیالیزم؛ ایستحصال و دَییشدیرمه واسیطه‌لری نین کوللکتیولشمه‌سی‌نین طرفداری اولان مارکسیست-لنینیست-مائویست کومونیزم، آشیری سولچولوغا بیر نومونه‌دیر. عومومیتله پارلمان سیستمینی ردّ ائدیر و بیرباشا فعالیتی مودافیعه  ائدیرلر.  

  بونونلا بئله، کارل مارکس کومونیست سیستمینه کئچیدین یالنیز پرولتار اینقیلابی ایله مومکون اولاجاغینی، سونراکی دؤورلرده ایستحصال واسیطه‌لرینه و کوتلوی اینفورماسیا واسیطه‌لرینه دؤولت صاحیب‌لیگی ایله بیر اِگالیتار (برابرلیک) جمعیتین قورولاجاغینی و دؤولتین بیر مودت سونرا یوخ اولاجاغینی بیلدیریردی. دیگر طرفدن، آنارشیست‌لر دؤولتین ان قیسا مودتده محو ائدیلمه‌سی‌نین و اینسان‌لارین اؤز همرأی‌لیک سیستم‌لرینده یاشاماسی‌نین طرفداری‌دیرلار.   

  آشیری سول قاناد سیاستینده دین و میلّیت آرخا پلاندادیر. هر جور میلتچی‌لیگی ردّ ائدیر. چونکی بوتون اینسان‌لارین بیر دام آلتیندا همرأی‌لیک ایچینده یاشادیغینی مودافیعه  ائدیر. تام اِگالیتاردیر. صینفی قارشی‌دورمالاری آرادان قالدیرماق، داها دوغروسو، صینیف‌سیز بیر جمعیت یاراتماق اوچون ایقتیصادی طلب‌لرین برابر شکیلده پایلانماسینی مودافیعه  ائدیر. بو جهتدن سوسیال دموکراسی‌دن فرقله‌نیر. چونکی سوسیال دموکراسی سوسیال عدالتین و برابرلیگین مولاییم و ایش شراییطینه اویغون پایلانماسینی مودافیعه  ائدیر. همچنین سوسیال دموکراسی فردی مولکیت آنلاییشی دا مؤوجوددور. کارل مارکس‌ین دینه دایر فیکیرلری آیدین‌دیر. کارل مارکس بونو بئله ایضاح ائتمیشدیر:  " دین قلب‌سیز دونیانین اورگی‌دیر. بوتون اینسان‌لاری دونیانین عذاب و اذیت‌لریندن اوزاقلاشدیریر، راحات‌لاشدیریر. اینسان‌لاری اینقیلابا آپاران یولدان چکیندیریر. دین دئمک اولار کی، تیریک‌دیر‌".    

  آنارشیزم، آوتونومیزم، کومونالیزم، کومونیزم، مارکسیزم، لنینیزم، استالینیزم، تروتسکیزم، مائویزم، سول کومونیزم آشیری سول قاناد سیاستی‌نین المنت‌لری‌دیر.  

## قایناق‌لار

# *Büyük Larousse* 20.cilt sayfa 10653
# *Siyaset* (Andrew Heywood)
# *Das Kapital*(Karl Marx)
# *Siyaset,(Andrew Heywood)*

بؤلمه:سیاست
بؤلمه:سیاسی ترمینلر
شوونیسم

**شوونیسم** (فر. chauvinisme) — میلّتچی‌لیگین آشیری، مورتجع فورمالاریندان بیری. باشقا میلّت و خالق‌لارا نیفرت و عداوتی قیزیشدیرماغا یؤنلمیشدیر.شوونیسم سیاستی  " ایکینجی درجه‌لی "  میلّت و عیرق‌لر اوزرینده حؤکمران‌لیق ائتمه‌لی بیر میلّتین میلّی موستثنالیغینی تبلیغ ائدیر.شوونیسم ترمینی 1831-جی ایلده فرانسه‌ده یازیلمیش کومد‌ی‌لردن بیری‌نین قهرمانی - ناپولئونون ایشغالچی‌لیق سیاستی‌ین پرستیشکاری نیکولا شووئ‌نین آدیندان یارانمیشدیر.شوونیسم سؤزو ایله میلّتچی‌لیک اکسترمینیزمین موختلیف تظاهورلرینی ایفاده ائدیرلر. 19. عصرین 70-جی ایللرینده بؤیوک بریتانیادا شوونیسم خوصوصی آد - *cinqoizm* آدینی آلمیشدیر.شوونیسمین دیگر تظاهورلری سوسیال-شووینیزم، حاکیم میلّتچی‌لیک‌ شوونیسمی‌دیر.  
بؤلمه:سیاسی ترمینلر