open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوپر لیگ

**سوپر لیگ** () یادا اسپانسرلیق آدی ایله **ترندیوْل سوپر لیگ** ()، تورکیه‌نین ان اۆست فوتبال لیگی دیر. بیر مؤوسوم‌ده ۱۸ تاخیمین یاریشدیغی لیگده، ان اۆست سؽرادا یئر آلان تاخیم شامپیون اوْلورکن سوْن اۆچ تاخیم ۱. لیگه دۆشورلر. ۲۵–۲۰۲۴ مؤوسوموندن اعتیباراً لیگده بیرینجی اوْلان تاخیم آوروپا شامپیونلار لیگی قروپ مرحله‌سی، ایکینجی تاخیم پلی آف مرحله‌سی، اۆچونجو تاخیم یوفا آوروپا لیگی پلی آف مرحله‌سی و دؤردونجو تاخیم یوفا کونفرانس لیگی‌ پلی آف مرحله‌سی‌نه حاق قازانیر. آیریجا تورکیه کوپاسیندا شامپیون اوْلوب ایلک اۆچ سؽرادا اوْلمایان تاخیم دؤردونجو تاخیم یئرینه یوفا کونفرانس لیگی‌ پلی آف مرحله‌سی‌نه یوْل تاپیر.

سوپر لیگ تاریخی بوْیونجا، قالاتاسارای (۲۵ دفعه)، فنرباغچه (۱۹ دفعه)، بشیکتاش (۱۶ دفعه)، ترابزون ایسپور (۷ دفعه)، بورساایسپور (۱ دفعه) و باشاک‌شهیر (۱ دفعه) شامپیون اوْلوبلار.

## تاریخی
thumb|170px|سوپر لیگین اسکی لوْقوسو
تورکیه ده فوتبالین تاریخی ۱۹. یوز ایله دایانیر. همن ایللرده فوتبال اینگیلیس‌لر توسط ایله تورکیه‌یه گتیریلیب دیر. ۱۹۰۴-جو ایلده ایستانبول لیگی، ۱۹۲۰-جی ایلده اسکی شهر لیگی، ۱۹۲۳-جو ایلده ایسه آدانا، آنکارا، ترابزون و ایزمیر لیگلری قۇرولدو. تورکیه‌نین ایلک فوتبال لیگی تورکیه فوتبال شامپیوناسی آدی ایله ۱۹۵۱–۱۹۲۳ ایللری آراسیندا کئچیریلدی.  ۱۹۵۰–۱۹۳۷ ایللری آراسیندا دۆزنله‌نن میلی کۆمه، ایستانبول لیگی‌نین ایلک ۴ تاخیمی، آنکارا و ایزمیر لیگلری‌نین ایلک ۲ تاخیملاری اوْلماق اۆزره جمعاً ۸ تاخیم آراسیندا کئچیریلدی. ۱۹۵۱-جی ایلده تورکیه پئشه‌کار فوتبالی‌نین قبول ائدیلمه‌سی ایله تورکیه فوتبال فدراسیونو یئنی لیگ قۇرماقلا وظیفه‌لندی. ۱۹۵۵-جی ایله کیمی سۆرن یئنی‌لمه‌لر آلت‌ یاپی اؤزللیکله ایستانبول، آنکارا و ایزمیر لیگلری‌نین گۆجلنمه‌سینه ندن اوْلدو. ۱۹۵۸–۱۹۵۶ ایللری آراسیندا تورکیه‌نین آوروپا شامپیونلار لیگی‌نه تمثیلچی سئچیلمه‌سی اۆچون دۆزنله‌نن فدراسیون کوپاسی کئچیریلدی. فدراسیون ۱۹۵۹-جو ایلده یئنی لیگ دۆزنی‌نی آچیقلایاراق ایستانبول لیگی‌نین ایلک ۸ تاخیمی، آنکارا و ایزمیر لیگلری‌نین ایلک ۴ تاخیمی اوْلاراق جمعاً ۱۶ تاخیمین **میلی لیگ** آدلی یئنی لیگده یاریشاجاغینی بیلدیردی. لیگین آدی ۱۹۶۳-جی ایلده **تورکیه ۱. فوتبال لیگی** اوْلاراق دگیشیلدی. ۲۰۰۱-جی ایلدن ایسه **سوپر لیگ** آدی ایله کئچیریلن لیگ آوروپانین ان گۆجلو لیگلری آراسیندا یئر آلمیشدیر.

## شامپیونلار

### شامپیونلار و قوْل کراللاری

## قایناقلار

*Süper Lig official website  
*Turkish Football Federation website
* Turkey Süper Lig - Hailoosport.com  

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:دونیانین اوست فوتبال لیگلری
برهان حقیقت (درگی)

**برهان حقیقت**  — ایرواندا آذربایجان تورکجه‌سینده  چاپ اولونان ادبی، اجتماعی-سیاسی درگی.

## حاقیندا
۱۹۱۷-جی ایل ژانویه‌نین ۱-دن ژوئیه‌نین ۲۹-دک ایرواندا آذربایجان تورکجه‌سینده چاپ اولونموشدور. جمعی ۹ نؤمره‌سی چاپ اولونموشدور. مودیر و موحرّیری علی حاجی زینال‌العابدین‌زاده (رحیموو)، ناشیری حسن میرزه‌زاده (علی‌یئو) ایدی. درگی بیر طرفدن علم و معاریفه چاغیریر، دیگر طرفدن ایسه دینی احکاملاری مودافیعه ائدیردی.

« برهان حقیقت» درگیسی‌نین ایروان شهرینده‌کی «لوُیس» مطبعه‌سینده ایلک نؤمره‌سی ۱ ژانویه ۱۹۱۷-جی ایلده، سونونجو نؤمره‌سی ایسه ائله همین ایلین ژوئیه‌سینده چاپدان بوراخیلمیشدیر. سرلؤوحه آلتیندا «اعتراف، ترقّی، اعتیماد... هله‌لیک آیدا ایکی دفعه نشر اولونان ادبی، سیاسی، تاریخی، علمی و فنی مجموعه‌سیدیر». مودیری و موحریری علی حاجی زینال‌العابدین‌زاده رحیموو (محزون)، ناشیری حسن میرزه‌زاده (علی‌یئو)دیر. «برهان حقیقت» درگیسی‌نین جمعی ۹ نؤمره‌سی ایشیق اوزو گؤرموشدور. همین نؤمره‌لرده اساساً بدیعی و پوبلیسیستیک ماتریاللار درج ائدیلمیشدیر. «برهان حقیقت»-ین صحیفه‌لرین‌ده علی محزون، جبار عسگرزاده عاجز ایروانی (جبار باغچه‌بان)،عبدالحق مهرالنسا ، سری خانیم، توفیق فکرت، ا.سعدی، تحسین ناهید، ه.رمزی، تحسین ایروانی، میرزه جبار محمدوو و باشقالاری‌نین اوریژینال، ایقتیباس و ترجومه اثرلری چاپ اولونموشدور.

درگی اساساً معاریفچی-رئالیست ادبیاتین مؤوقعیینی مودافیعه ائدیردی.

«برهان حقیقت» درگیسینی نشر ائتمک باره‌ده ع. ح. زینالعابدین‌زاده‌یه ایجازه وئریلمه‌سی حاقیندا گورجوستان شوروی MDTA -ده خوصوصی قئید ده یازیلمیشدیر .

## قایناق

# ضیأالدین محرموو، "ایرواندا مکتبدارلیق و معاریفچی‌لیک"، باکی، نورلان، ۲۰۱۰.
# حسین هشیم‌لی. علی محزون و "ادبیاتا دایر" اثری. باکی: نورلان، ۲۰۰۹، ۸۰ ص.

## اتک یازیلار


بؤلمه:درگیلر
راجر فدرر

**راجر فدرر** (آلمان دیلی:Roger Federer)(دوغوم:8 آقوست 1981) سوئیسلی تنیس اوینچوسودیر.دونیادا 3جی تنیس چی دیر.بو چاغدا 20 قرند ایسلم آپاریب.ای تی پی رنکینقده بیرینجی تنیسچی دیر.سککیز ویمبلدون باغلاشماسین و آلتی اوسترالیا اوپن باغلاشماسین قازانیب.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Federer

بؤلمه:ایدمان
بؤلمه:تنیس
فخر رازی

**ابوعبدالله محمد بن عمر بن حسین بن حسن تَیْمیِّ بَکْریِّ طبرستانی رازی،**(244 ری-606 هرات) فلسفه چی ، فقیه، کلام عالیمی ،قورآن بیلگی سی اولان.آدلیم **ابن الخطیب** و امام رازی ایدی.اؤز حیاتیندا اونملی کیتابلار یازدی و اونون کیتابلاری و یازیلاری اوخوندو.

شیخ شهاب الدین سهروردی (شیخ اشراق) ایله مراغه شهرینده اوخودو.اولارین اوستادی مجدالدین جیلی ایدی.هر ایکی سی بو اوستادین درسینده فلسفه بیلگیلرین چوخ اونملی اورگندیلر.بو اساسدا بو ایکی بیلگی آدامین علمی فلسفه ده یاخیندی.

شیخ الاسلام فخر رازی هرات شهرینده آدلیم اولدو و خورازم یادا خیوه شهرینده و اورتا آسیاده ایسلام اۆچون چوخ چالیشدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Fakhr_al-Din_al-Razi

بؤلمه:دین عالیمی
بؤلمه:فسلفه
گنجه دؤیوشو (۱۸۲۶)

**گنجه دؤیوشو** - روسیه-ایران محاربه‌سی دؤورونده، ۱۳ سپتامبر ۱۸۲۶ (میلادی)-جی ایلده گنجه اطرافیندا باش وئرن دؤیوش.

شامخور آلتیندا اوغوردان سونرا روسلار قوشونلاری سپتامبرین ۴-ده گنجه نی توتدولار. سپتامبرین ۹-دا قافقاز کورپوسونون باشلیجا قوه‌لری اونلارلا بیرلشدی. شوشانین محاصره‌سینی بوراخیب، بورایا گلن عباس میرزا یئنی دؤیوشون قاچیلماز اولدوغونو بیلیردی. سپتامبرین ۱۰-دا پاسکویچ ده قوشونلا گنجه‌یه گلدی.
## دؤیوشون گئدیشی
دؤیوش سپتامبرین ۱۳-ده گنجه‌لی نیظامی مقبره‌سینین یاخینلیغینداکی چؤل‌ده اولدو. روسلار اوردوسوندا ۸۷۰۰، ایران اوردوسوندا ایسه ۳۵ مین دؤیوشچو وار ایدی. ایکی اوردو آراسیندا دهشتلی دؤیوش باشلادی. روسلار یئنه اوغور قازان‌دیلار. ۲ دوشرگه، ۴ بایراق، بیر توپ و باشقا حربی قنیمت اله کئچیردیلر. ایران اوردوسو ۱۰۰۰-ی قدر عسگر ایتیردی. ۱۱۰۰ عسگر، ۲ باتالیون کومان‌دیری و ۷ ظابط اسیر دوشدو. اوغورلو خان دا اسیر آلینانلار ایچریسینده ایدی. ایران قوشونلاری داغینیق حالدا آرازا دوغرو چکلیب او تایا کئچدی.
## دؤیوشون اهمیتی
گنجه دؤیوشو ۱۸۲۶ (میلادی)-۱۸۲۸ (میلادی)-جی ایللر روسیه-ایران ساواشینین ان بؤیوک دؤیوشو اولدو. قافقازین دا، بوتون ساواشین دا طالعی بورادا حل اولوندو. بو دؤیوشدن سونرا ایران اوردوسو بیر داها اؤزونه گله بیلمه‌دی.

## قایناقلار

بؤلمه:قاجارلارین دؤیوشولری

بؤلمه:۱۸۲۶-جی ایلده روسیه ایمیپراتورلوغو

بؤلمه:۱۸۲۶-جی ایلده ایران
قرند ایسلم (تنیس)

**قرند ایسلم** ایلده کی اونملی تنیس باغلاشمالاری دیر.نقد جایزه سی چوخ اولماقدا و دونومو و چوخ گؤزه گلیم اولماغا گؤره سایا گلیر.دونیادا دؤرد اونملی باغلاشمالار یو اس اوپن (آمریکا آچیقلی)،اوسترالیا اوپن (اوسترالیا آچیقلی، فرانسه اوپن(فرانسه آچیقلی) و ویمبلدون دیر.بیرینجی باغلاشما 1877 ده باشلاندی و سونرادا امریکا آچیخلاما باغلاشماسی 1881ده و سونرا 1891ده فرانسه باغلاشماسی و سونرا 1905ده اوسترالیا باغلاشماسی قورولدو.

دونیادا ژانویه آیندا اوسترالیا آچیقلی باغلاشماسی باشلانیر بو باغلاشما ملبورن شهرینده هارد کورت یئرینده قورولور و بیرینجی چیخان 62.500.000 اوسترالیا دولاری قازانیر.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%B1%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D9%85_(%D8%AA%D9%86%DB%8C%D8%B3)

بؤلمه:تنیس
بؤلمه:ایدمان
تورکیه کوپاسی

** تورکیش کوپا ** ()، تورکیه‌ده بیر فوتبال کوپاسی دی کی هر ایل تورکیه فوتبال فدراسیونو توسوط‌ ایله اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
*Turkey - List of Cup Finals, RSSSF.com
*Turkish Cup summary (SOCCERWAY)
* Turkish Cup - Hailoosport.com 
بؤلمه:فوتبال
دبا فوتبال کولوبو

**دبا الفجيره فوتبال کولوبو** (اینگیلیسی‌جه: Dibba Al-Fujairah Club) بیر فوتبال کولوبودور. UAE Pro League دَسته‌سینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۰٬۶۴۵ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.

## قایناقلار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dibba Club»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
راجر استون

**راجر جئیسون استون**(اینگیلیس دیلی:Roger Jason Stone Jr)(دوغوم:27 آقوست 1952)آمریکالی سیاست مشورتچی سی. لابی ائدن و قوروجوچی و مشورتچی دیر.2019جی ایلین ژانویه آیندا رابرت مولر تدقیقاتیندا متهم اولدو و توتولدو.2020جی ایلین فوریه آیندا 40 آی زیندانا محکوم اولدو.او رابرت مولر تدقیقاتین دایاندیرماغا گوناهلی بیلیندی.رابرت مولر روسیه نین آمریکا جمهور باشکانی سئچیملرینده فوضول اولماغینا تدقیقات ائدیردی.

1970جی ایلدن سیاستده مشورتچی اولوب و ریچارد نیکسون و رونالد ریقان و دونالد ترامپ اۆچون سئچیملرده مشورتچی اولوب و لابی ائدیب.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Stone

بؤلمه:امریکالی سیاستچیلر
روسیه اوست فوتبال لیگی

**روسیه اوست فوتبال لیگی** () روسیه‌نین ان اوست لیگی دیر. بو لیگ ده ۱۶ تیم چیخیش ائدیللر.بو لیگ ۲۷ دور اوینالینیب کی، ایسپارتاک موسکو (۱۰ دفعه)، زسکا (۶ دفعه)، زنیت (۵ دفعه)، لوکوموتیو (۳ دفعه)، روبین کازان (۲ دفعه) و ایسپارتاک ویلادی‌قافقاز (۱ دفعه) شامپیون اولوبلار‌.

## تاریخی
شوروی سوسیالیست جومهوریتلری نین  ۱۹۹۲-جی ایلده ییخیلیشینان سونرا هر جومهوریت اوزونه بیر میللی لیگ قوردو. روسیه ده ۲۰ تیم حوضوریله، روسیه نین بیرینجی لیگی ۱۹۹۲ ده قورولدو.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* 
* History and statictics

بؤلمه:فوتبال
اسید ریبونوکلئیک

**آر ان ای (رنا)(R.N.A)** (ریبو نوکلئیک اسید Ribonucleic acid)پولیمری بیر مولکولدیر.اوزون زنجیره سی وار و بو زنجیره نوکلوئیکلردن دیر.دی ان ای کیمی نوکلوئید اسید ایله اوزون زنجیره سی وار.یاشام اۆچون سلولدا ایشلنیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/RNA

بؤلمه:بیوشیمی
تورکیه سوپر کوپاسی

**تورکیه سوپر کوپاسی** ()، بیر اویون دی کی هر ایل سوپر لیگ شامپیونو و تورکیش کوپا شامپیونو، نون آراسیندا اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* TFF Super Cup
* Turkey - List of Super Cup (President's Cup) Finals

بؤلمه:فوتبال
روسیه کاپی

** روسیه کاپی ** ()، بیر فوتبال کاپی دی کی ۱۹۹۲-جی ایلده روسیه‌ده قورولوب دیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
*Russian Cup on the website of the Russian Football Union 
* Russia – Cup Finals
اوتریش بوندسلیگاسی

**اوتریش بوندسلیگاسی** ()، اوتریش‌ین ان اوست فوتبال لیگی دیر کی ۱۹۷۴-جی ایلدن ۱۲ تاخیم نان اویناییلیر.

راپید وین فوتبال کولوبو بو لیگین ان چوخ قازانان تاخیمی دیر کی ۳۲ دفعه شامپیون اولوب‌.

## قهرمانلار

## قایناقلار
*Official site
* Bundesliga site 
* OEFB 
* Austria - List of Champions 

بؤلمه:فوتبال
اوچان-آگویل

**اوچان-آگویل** - واقع در جمهوری خودمختار نخجوان در شمال روستای سیراب در ولسوالی بابک. بنای باستان شناسی هزاره پنجم.
در سال 2015-2017 ، کاوش های باستان شناسی توسط یک اکتشاف باستان شناسی بین المللی جمهوری آذربایجان و فرانسه به سرپرستی والی باخالیلیف و کاترین ماررو کاوش شد.
## قایناقلار
اوزون اوبا

**اوزون اوبا یاشاییش یئری** ـ بابک رایونونون آشاغی اوزون‌اوبا کندی یاخینلیغیندا نخچوان‌چایی‌نین ساغ یاخاسیندا یئرلشیر.
## قایناقلار
ایسکاتلند پرمیئرشیپی

**ایسکاتلند پرمیئرشیپی** ()، ایسکاتلند‌ین ان اوست فوتبال لیگی دیر کی هر ایل ۱۲ تاخیم نان اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
*Scottish Premiership&nbsp;– Official website  

بؤلمه:فوتبال
ایرج حریرچی

**ایرج حریرچی** (۱۳۴۵–جی هیجری گونشلی تبریز) — ایرانلی طبیب و سیاستچی دیر. ایرانین ساغلیق وزیری یاردیمجی‌سی دیر. سید حسن قاضی زاده هاشمی و سعید نمکی ایراندا ساغلیق وزیری اولان چاغدا وزیر یاردیمجی‌سی و ساغلیق سؤز دانیشانی اولوب. تهران ساغلیق بیلگیلر بیلیم یوردوندا هیئت علمی عضوو'دور.

## یاشاییش
۱۳۶۳–جی هیجری گونشلی ایلده تهران بیلیم‌یوردوندا درس اوخودو و ۱۳۷۳–ده دوکترا مدرکین قازاندی. ۱۳۷۷–ده جراحلیقدا متخصص اولدو و تهران ساغلیق بیلیم یوردوندا تخصص بیلگیلرین اوخودو.

## [[کروناویروس]]
۱۳۹۸–جی هیجری گونشلی ایلین اسفند آیندا کرونا ویروس ایراندا بللی اولدو و حریرچی بو نوخوشلوغو دایاندیرماغا مسئول اولموشدور هابئله اؤزو بو ویروس ایله نوخوشلادی و ایسفند آی نین آلتیسیندا نوخوشلوقو بللی اولدو.

## قایناق
 

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%AC_%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1%DA%86%DB%8C

بؤلمه:ساغلیق
بؤلمه:ایرانلی سیاستچیلر
کرونا ویروس خسته‌لیغی ۲۰۱۹

بندانگشتی
**یئنی کرونا ویروس** (اینگیلیسجه: Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) — عوموم دونیا ساغلیق تشکیلاتی طرفیندن ۲۰۱۹–nCoV آدلاندیریلان، عینی زاماندا یوهان کروناویروسو، یوهان دنیز محصول‌لاری بازاری‌نین ستلجم‌ویروسو و یوهان پنئومونیاسی کیبی ده تانینان و موثبت ایستیقامتلندیریلمیش و تک تللی RNT ویروسو اولان یئنی کروناویروس ایلک دفعه ۲۰۱۹–جو میلادی ایلده بیلدیریلدی.  

۲۰۲۰-۲۰۲۱ ایلده کرونا آشیلاری یوخسا واکسن لری دوزلدیریلدی. 

## قایناقلار
*سارس-کووی-۲ 

 
بؤلمه:ساغلیق 
بؤلمه:ویروسلار
آ.اس. روم فوتبال کولوبو

**ا.اس. رم فوتبال کولوبو** (اینگیلیسی‌جه: A.S. Roma) بیر فوتبال کولوبودور.  اوْیونلارینی دا ۷۰٬۶۳۴ نفرلیک روم اولمپیک ایستادیومدا اوْیناییر.

## قایناقلار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«A.S. Roma»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
آ.ث. میلان فوتبال کولوبو

**آ.ث. میلان فوتبال کولوبو** () — بیر فوتبال کولوبودور کی سری آ لیگاسیندا اویناییر، بو تاخیم‌ین ایستادیومو، سن سیرو ایستادیومو دیر.

میلان تاخیمی سری آ دا (۱۸ دفعه)، سری بی ده (۲ دفعه)، کوپا ایتالیا دا (۵ دفعه)، ایتالیا سوپر کاپیندا (۷ دفعه)، اوروپا قهرمانلار لیگی‌نده (۷ دفعه)، اوروپا کاپلار کاپیندا (۲ دفعه)، آوروپا سوپر کاپیندا (۵ دفعه) ، اینترنشنال کاپیندا (۳ دفعه) و دونیا کولوبلارینین کاپیندا (۱ دفعه) شامپیون اولوب دور.

## قایناقلار

*A.C. Milan  

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
ژرژ ساند

**ژرژ ساند** (۱ ژوئیه ۱۸۰۴، پاریس–۸ ژوئن ۱۸۷۶، نوان-ویک)  فرانسه یازیچیسی، بعضیلری طرفیندن فمینیست اولاراق گؤرولسه ده، اؤزو بو حرکاتا داخیل اولدوغونو قبول ائتمه‌میشدیر. مشهور بسته‌کار فریدریک شوپن‌له سئوگی علاقه‌لری اولموشدور. فرانسه‌نین ایلک قادین یازیچیسی اولاراق تانینیر.

## یاشاییشی
اصل آدی آمانتین آورورا لوسیل دوپن (فرانسیزجا: Amantine Aurore Lucile Dupin)اولان ژرژ ساند ۱۸۰۴-جو ایلده پاریسده آنادان اولموشدور. اوشاقلیغینی نه‌نه‌سی ماری دوپن‌له کئچیرمیشدیر. بئش یاشیندا ایکن او، فرانسه دیلی‌نین قراماتیکاسینی، لاتین دیلینی، جوغرافیانی، تاریخی و بوتانیکانی (بیتگی تانیما بیلیمی)  اؤیرنمیشدیر. او، اوشاقلارلا ماراقلی اویونلار اویناماغی و مئشه‌ده گزمگی چوخ سئویردی. آورورا بیر نئچه ایلینی قادین صومعه‌سینده کئچیرمیشدیر.

۱۸۳۲-جی ایلده او، "ایندیانا" اثرینی ژرژ ساند لقبی ایله یازمیشدیر. بو اثر بؤیوک موفقیت قازانمیشدیر. سونرا او، "*ولنتاین*" (۱۸۳۲) و "کونسولو" (۱۸۴۲) اثرلرینی یازمیشدیر. پاریسده‌کی ائوینده ژورژ ساند داهی یازیچیلارلا گؤروشوردو. اونون یاخین دوستلاری  آلفرد دو موسه، هنریخ هینه،اونوره دو بالزاک، ایوان تورگینیف و موغنی پولینا ویاردو اولموشلار.

ژورژ ساند رومانلارلا یاناشی بیر نئچه ناغیل، پووست ده یازمیشدیر. ۱۹-جو عصرده یازیب-یارادان یئرلی یازیچیلاردا اولدوغو کیمی، اونون یارادیجیلیغیندا دا فرانسه‌نین عادت-عنعنه‌لری، میلّی ادبیاتی حاقیندا اثرلر واردیر.

اوشاقلار اۆچون ژ. ساند "نه‌نه‌مین ناغیللاری" (۱۸۷۳)، "ملگین توزو"، "گوللر ندن دانیشیر؟" و س. ناغیللار یازمیشدیر. بو ناغیللاری اساساً اؤز نوه‌لری اۆچون یازمیشدیر. ناغیللارین سوژه‌سینی او، خالقین ایچریسیندن گؤتوروردو. ناغیللاردا پداقوژی تربیه‌یه ده اوستونلوک وئریردی. بو ناغیللاردا او، اینسانین اینسانا حؤرمتینی، کیچیکلرین بؤیوکلره حؤرمتینی، خئیری شردن آییرماغی جانلاندیرماغا چالیشمیشدیر. ژورژ ساند ۱۸۷۶-جی ایلده وفات ائتمیشدیر.

## کوراوغلو رومانی
ژرژ ساندین اثرلری ایچریسینده 1833 ده یازدیغی "کوراوغلو، پارس دستانی" آدلی بیر رومان دا واردیر.

بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
بؤلمه:رومانتیزم
آلبانی سوپر لیگی

**آلبانی سوپر لیگی** ()، آلبانی‌نین ان اوست فوتبال لیگی دیر بو لیگ ۱۹۳۰-جی ایلده قورولوب. بو لیگین تزه شکیلین ده ۱۰ تاخیم چیخیش ائدیللر.

بو لیگین ان چوخ قازانان تاخیمی تیرانا فوتبال کولوبو ۲۴ شامپیونلیق نان دیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* رسمی وئب‌سایتی
تبریز شهری‌نین تاریخی بینالاری

**تبریز شهری‌نین تاریخی یاپی لاری** یا دا **تبریز شهری‌نین تاریخی بینالاری** — تبریز شهرینده اولان تاریخی بینالارین مجموعه‌سینه ایشاره ائدیر. 
تبریز شهری تاریخی بیر شهر دیر، بو شهر چوخلو تاریخی بینالارا صاحیب‌ایمیش کی زامان اوزه‌رینده زلزله یا دا ساواش نتیجه‌سینده تخریب اولونوب و بیر سیراسی دا پهلویلر زامانیندا تخریب اولونوب و آرادان گئدیب. 

***کیمچه‌سین چراغین یانسین اوجاغین جنت گوشه‌سیدور هر بیر بوجاغین***

آنامدان عزیز دیر منه قوجاغین گلمز مُحبتیم بیانه تبریز

تا امید گورمه‌ییر گؤزوم هچ کسی گلیر سحر سحر قوشلارین سسی

گوی مچید بناسی ارکین قالاسی قالیپ کیچمیشیندن نشانه تبریز

دییرلر آدینا دار السلطنه شاهلار شاهزادالار اگوب سنه

داغلارین داشلارین دؤنسون گولشنه بهارین دؤنمه‌سین خزانه تبریز

## تاروئی تارماکیس قالاسی

## تبریز دارالحؤکومه سارایی

## تبریز دارالسلطنه سارایی

## تبریز اۆستو اؤتورلو بازاری

## تبریز جامع مسجیدی

## تبریز ارک قالاسی

## شاه‌گؤلو (ائل‌گؤلو)

## قایناقلار
 
بؤلمه:تبریز تاریخی
بؤلمه:تبریز 
بؤلمه:تبریزین تاریخی
ماسک

**ماسک** یا **اۆز توتاغی** (اینگیلیسجه: mask) گیزلی قالماق یادا مودافیعه اۆچون ایشلئنیر. ماسک اوزو توتار و اینسان صورتی بیلنمز. ساواشدا و گیزلی ایشلرده اوز توتماق اۆچون باغلانار.

ماسک نئچه جوره اولا بیلر. پارچادان، تاختادان، دمیر و آیریجا مادّه‌لردن جور به جور ماسک دوزلینر. شیمیایی مادّه‌لرین قوخونو آلماق اۆچون مخصوص ماسکلار دوزلینیب. بو ماسکلاردا چوخاو کؤمور و آیریجا شیمیایی مادّه‌لر ایشلنیر و نفس آلماغی سالیم ائدیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Mask

بؤلمه:ساغلیق
بؤلمه:اوردو
آپولو پروژه سی

**آپولو پروژه سی**(اینگیلیس دیلی: Apollo program, آدلیم: Project Apollo)ناسا (NSA)نین اوچونجو اینسان اؤزای گؤیه چیخماق پروقرام ایدی.پو پروقرامدا اینسان آی اؤزونده قدم آتدی و 1969 - 1972 ایللر آراسیندا نئچه دفعه اینسانلاری آی اؤزونه چیخاتدی.

بو پروژه لر نئچه دفعه دوام ائدیلدی و باشدا آپولو 11 پروژه سینده بیرنجی دفعه آی اویدوسونا اینسان اندی.آپولو 11ده نیل آرمسترانق بیرنجی اینسان آی اویدوسوندا قدم اتدی و سونرادا آیریجا اینسانلار آی اویدوسونا اندیلر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo_program

بؤلمه:اؤزای
پرغم تبریزی

**پۏرغم تبریزی** ـ آذربایجانین ۱۳.جو یوزایل (هجری شمسی) شاعیرلریندن دیر کی، تبریز شهرینده دونیایا گلیب و تورک و فارس دیللرینده اثرلر یازیب.

## یاشامی
پرغم تخلص ائدن تبریزلی میرزا احمد، تبریزده دونیایا گؤز آچیب و عثمانلی امپراتورلوغوندا سیر و سیاحتده اولموش و ائله عثمانلی تورپاغیندا حدیقة الشعراءنین مؤلفی اولان اسرار علیشاه ایله گؤروشموشدور.

## اثرلری

* غمخانه (شعر دیوانی)، بو اثر دؤنه‌لرله تبریزده چاپ ائدیلمیش.

بؤلمه:شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
ناهیده باباشلی

**ناهیده باباشلی** ـ گنج آذربایجان ایفاچیسی. اونون اوخودوغو ماهنیلار آذربایجانلا یاناشی، تورکییه و ایران‌، روسیه، و بیر چوخ باشقا اؤلکه‌ده ماراقلا قارشی‌لاناراق آز مدتده گئنیش ایزلییجی سایی قازانمیشدی.

## یاشامی

## اوخودوغو ماهنیلار
داها اؤنجه سوسیال شبکه‌لرده «آی اوزلوم» تورک ماهنی‌سینی ایفا ائد‌رک دقتلری اوزرینه توپلاماغی باجاردی. اوندان سونرا هالوک لونتین ایفا ائتدیی «آنلاسانا» ماهنی‌سی ایله دینلیی‌جیلرین سئویملی‌سینه چئوریلدی.

ناهیده‌نین اوخودوغو "اولدوز" آدلی ماهنینین سؤزلری آذربایجانین مشهور شاعری، محمدحسین شهریارین "بهجت آباد خاطره‌سی" شعیرین‌دندیر. موسیقی‌سی ایسه اردبیللی بستکار وفا ابریشمی-یه مخصوص‌دور.

## آلبوملاری

## قالئری

## خارجی کئچیدلر

بؤلمه:موسیقیچیلر
بؤلمه:آذربایجان موسیقیچی
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:کیمسه‌لر
یوسیف حایال‌اوغلو

**یوسف خیال‌اوغلو** یا **یوسیف حایال‌اوغلو** (۱۹۵۳) (تورکجه: Yusuf Hayaloğlu) تونجئلی (ترکیه - ۳ مارس ۲۰۰۹، استانبول، ترکیه) شاعیر و یازیچی.

## دوشونجه‌سی
چاغداش شاعرلر سیراسیندا آد قازانان شاعرلرین بیریسی ده یوسف خیال اوغلو دور. او، اؤزو دئمیشکن، بوتون فلسفه لرین حیاتی تام آچیقلامادیغی و زورلادیغینی گؤرموش. بوتون نه دنینی آراشدیریب و طبیعتین حیرتلندیریجی دنگه سینده قصورسوزلوغوندا تاپمیش و بو ایناما گلمیشدیر کی دوغایا قارشی هئچ بیر شئی مومکون دئییلدیر. او  حیات فلسفه‌سینین آردیجا قرآندان مارکسیزمه، مائوایزمه، سونرا بودیزم، فرویدا و باشقا فلیفه لرده گیریب چیخمیشدیر و نهایت اینانمیشدیر کی ناتورالیزم هامیسیندان دوزگوندور!؟ هر حالدا او، هم شاعر اولموش، هم رسام؛ عینی حالدا موسیقی آدامی.

یوسف خیال اوغلو درین دویغولو بیر شاعردیر. اونون شعرلرینده ایتیزیلمیش آرخاداشلیقلار، اونودولموش گؤزه للیک لر، عصیان، سئودا و دوستلوق یئر آلیر. خیال اوغلو عینی حالدا خالق شعری ده یازیر. آنجاق اونون گؤروشونده یاخشی یاشاماق، اخلاقلی و اردملی اولماق گره کیر. 2008 جی اسلده ، هله چوخ گنج ایکن دونیاسینی ده ییشدی.

## اثرلری

* *Gözleri İntihar Mavi* (Anka Yayınları, 2002)
* *Dur... Ağlama Gözlerim* (Ağaç Kitabevi Yayınları, 2010)

**ایراندا**

* سن‌سیز گلن صاباحا گون‌آیدین، شعر توپلوسو - انتشارات پینار - کرج ۱۳۸۵- شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۲۶۶۸-۷۲-۴

## شعرلریندن اؤرنک:
**هانی منیم گنجلی‌ییم؟**

هانی منیم گنجلی ییم؟

بیلیه‌لریم، توپاجیم،

گیلاس آغاجیندا ییرتیلان کؤینه‌ییم؟

چالدیلار اوشاقلیغیمی خبرسیز.

پنجره سیز قالدیم آنا

اوچورتمام تئل‌لره تاخیلدی،

هانی منیم گنجلی‌ییم هاردا؟

نه وارسا بوغو گنزی یاخان

چؤره ک کیمی، سئوگی کیمی

نه وارسا گؤزه للیکدن یانا

بؤلوشدوم، بؤیوموشدوم.

ایچیمه سیغمیردی انسانلار...

بو نه یامان چلیشگی آنا!

قوردلار سفره سینه دوشدوم،

هانی منیم دیره نجیم هاردا؟

هانی منیم اوونجوم هاردا؟

آکواریوم ، قناریم،

اوستونه تیتره تدیگیم کاکتوس چیچه یی؟

آلدیلار کتابلاریمی سورغوسور.

دووارلار قونوشمور آنا

آچیق قالمیر هئچ بیر قاپی!...

هانی منیم گنجلی ییم هاردا؟

داها قاپیلمامیشکن یئللره

توتمامیشکن شارابی

شعره یئنی – یئنی باشلامیشکن

قاچدیم، داغلارا قاچدیم

داها اؤپمه میشکن هئچ بیر قیزی...

یاغمورلاری بیریکدیر آنا

چاغ یانغینیندا توتوشدوم،

هانی منیم گنجلی‌ییم؟

## قایناق
بؤلمه:شاعیرلر
بؤلمه:تورکیه‌لی شاعیرلر
بؤلمه:زازا شاعیرلر
میرزا ابراهیموف

**میرزا ابراهیموف اژدر اوغلو** (۲۸ اکتبر ۱۹۱۱ ـ ۱۷ دکابر ۱۹۹۳) آذربایجان ـ شوروی ایتتفاقی یازیچیسی، دراماتوروق، ایجتماعی خادیم. آذربایجان شوروی خالق یازیچیسی (۱۹۶۱)، آذربایجان شوروی علملر آکادمیاسی‌نین آکادمیسینی (۱۹۴۵) و ... 

## قایناقلار
 

بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:آذربایجانلی یازیچیلار
هاشم خسروشاهی

**هاشم خسروشاهی** چاغداش ایرانلی شاعیر، یازیچی، دیلمانج و دوقتوردور. او رومان، اؤیکو، شعر، پیئس، و ادبی مقاله‌لری فارسجادان تورکجه‌یه چئویرمیشدیر. فروغ فرخزاد، احمد شاملو، رضا براهنی اثرلری اونون اؤنملی ترجمه‌لریندن ساییلیر. او ایندی تورکیه‌ده یاشاییر.

خسروشاهی تورک دیلینده ایکی رومان و ایکی شعر توپلوسونو یاییملامیش.



### یازدیغی اثرلر

* **آزالیا**, رمان، ۲۰۱۱، آرکاداش یایین ائوی
* **اؤلومو گؤزلریندن گؤردوم** **Ölümü Gözlerinden gördüm**، رمان،۲۰۱۰، آرکاداش یایین ائوی
* **دیل توتولمالاریم Dil Tutulmalarım**، شعر توپلوسو، هاشم خسروشاهی
* **دیل آچمالاریم Dil Açmalarım**، شعر توپلوسو، هاشم خسروشاهی
* سنی اونوتماغی اؤیرت منه. Seni Unutmayı Öğret Bana
* **یازارین اؤلومو: صادق هدایت،،...Yazarın Ölümü: Sadık Hidayet**، صادق هدایت اثرلری تنقیدی، یازیچی رضا براهنی، هاشم خروشاهی

### تورکجه‌دن فارسجایا چئویری‌لری

* **منتخبات از 120 شاعر زن ایرانی، سال انتشار 2015**
* **منخبات از اشعار حافظ، مولوی و خیام**، Sırrı Giz Eylediler ترجمه، سال انتشار 2016
* **سنگ صبور** نوشته صادق چوبک. Sabır Taşı
* **دیوان اشعار احمد شاملو. Bana Aydınlıktan Söz Et**
* **دیوان اشعار فروغ فرخزاد. Yaralarım Aşktandır**
* چینی تنهایی من، سهراب سپهری، سال انتشار 2017
* عزاداران بیل، غلامحسین ساهدی، سال انتشار 2017
* **از چشم‌های شما می‌ترسم** نوشته فرخنده حاجی‌زاده
* **خطاب به پروانه‌ها** نوشته رضا براهنی. Kelebeklere
* **دست تاریک دست روشن** نوشته هوشنگ گلشیری. Karanlık El Aydınlık El
* **سلول ۱۸** نوشته علی‌اشرف درویشیان.
* **بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم** نوشته نادر ابراهیمی. Helya
* **نقش پنهان** نوشته محمد محمدعلی
* **کلیه آثار صمد بهرنگی**
* **آنتالوژی قصه کوتاه ایران**، آثار ۳۳ نویسنده ایران
* نخست من می میرم، نوشتجات غیر شعری فروغ فرخزاد، سال انتشار 2019
* *ترجمه و نشر ده‌ها شعر، نمایشنامه، قصه کوتاه، ترانه، سناریو، نقد و مقاله ادبی در مجلات ادبی ترکیه*
* *شماره ویژه ادبیات ایران مجله ادبی اوته کی سیز*

بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:یازیچیلار
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلار
بؤلمه:ایرانلیلار
میرزا اسماعیل قاصر

**میرزا اسماعیل قاصر** ـ ۱۹.یوزایل آذربایجان شعری‌نین گورکملی شخصیتی.

## حیاتی

## یارادیجیلیغی

## قایناق
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
راتکو جانئو

**راتکو جانئو** (مقدونیه جه:  Ратко Jанев) ( 30 مارت 1939 - 31 دکابر 2019)یوقوسلاوی و صربیا اتوم فیزیکچی‌سی و مقدونیه بیلیم و صنعت 
آکادمیاسی‌نین عضوی دیر.
## قایناقلا

بؤلمه:یوقسلاولار
نوکلوئیک اسید

**نوکلوئیک اسید** بیوپولیمر(یاشاییش پولیمرلری) یادا کیچیک بیومولکوللار(یاشاییش مولکوللاری)دیر.نوکلوئیدلرین زینجیر کیمی دوزگه سی دیر.بو زینجیره نوکلوئیدلرین بیر یا ایکی اوزون پیتاغی وار.بوتون یاشاییشلی و جانلی لارردا تاپیلار.نوکلوئید اسیدلر خطی پولیمردیر.بو زینجیره کربن ،شکر ، فسفات و نیتروژن مولکوللاری دیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Nucleic_acid

بؤلمه:ساغلیق
بؤلمه:کیمیا
بؤلمه:یاشاییش
بؤلمه:بدن
بیوپولیمر

**یاشاییش پولیمری**(اینگیلیس دیلی: Biopolymer) یاشاملی اورقانلار بو پولیمرلری یارادیر. بؤیوک پولیمر مولکوللاردیر. بو مولکوللار دوغال(طبیعی) ماده‌لردن اله گلیر و سلولدا یاشاییش اۆچون ایشلئنیر. هابئله پولی ساکارید و آمینواسید، پولی نوکلوئتیدلر (آر ان ای و دی ان ای) و پولی پیتیدلر بو دستک مولکولاردان دیر.

## قایناق

بؤلمه:پولیمر
بؤلمه:ساغلیق
بؤلمه:بدن
صفوی شاهلاری‌نین لیستی

[thumb|220px|[بیرینجی شاه اسماعیل، صفوی دؤولتین قۇران]]

**صفوی شاهلاری‌نین لیستی** — صفویلر، ایران و چئوره‌سینده‌کی جوغرافیادا ۱۵۰۱–۱۷۳۶ میلادی ایللری آراسیندا حؤکوم سۆرن خاندان. آدینی اردبیلده‌کی صوفی صفوی طریقتینین قوروجوسو صفی‌الدین اسحاق اردبیللی دن آلمیشدیر.

## لیست

## قایناقلار
 
بؤلمه:صفویلر
دیاربکر قالاسی

**دیاربکر قالاسی** یا دا **سور قالاسی** و یا **دیاربکر سورلاری** () — تورکیهنین دیاربکر اوستانیسی‌نین سور ایلچه‌سینده یئر آلان تاریخی بیر یاپی (بینا) دیر. 

بو بینا دیاربکر و سور شهرلری‌نین آراسیندا یئرلشیب‌دیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:تورکیه تاریخی 
بؤلمه:تورک تاریخی
قاموس الأعلام

**قاموس الأعلام** ـ شمس‌الدین سامی بیگ‌ین تورک دیلینده یازیدیغی دائرة المعارف.

## قایناق
بؤلمه:تورکجه اثرلر
شمس‌الدین سامی بیگ‌

**شمس‌الدین سامی بیگ (فراشری)** (دوغوم: ۱۸۵۰ـ وفاتی۱۹۰۴) آرناووت اصیللی عثمانلی یازیچیسی، آنسیکلوپئدیست و سؤزلوکچو. ایلک تورکجه رومان اولان تعشق طلعت و فطنت (۱۸۷۲)، ایلک تورکجه انیسکلوپئدی اولان قاموس الأعلام (۱۸۸۹-۱۸۹۸) و مدرن آنلامداکی ایلک گئنیش قاپساملی تورکجه سؤزلوک اولان قاموس تورکی‌نین (۱۹۰۱) یازیچیسی دیر. آیریجا قاموس فرانسوی آدلی فرانسیزجا و قاموس عربی آدلی عربجه سؤزلوکلری قلمه آلمیشدیر. 

بؤیوک قارداشی عبدول بئی ایله بیرلیکده، لاتین و یونان حرفلرینی قوللانان ایلک آرناووت الفباسینی گلیشدیرمیش (۱۸۷۹) و آرناووتجا بیر گرامر کیتابی یازمیشدیر (۱۸۸۶).  قارداشی نعیم فراشری، آرناووت میللی شعری‌نین قوروجوسو اولاراق قبول ائدیلیر. قالاتاسارای اسپور کلوبونون قوروجوسو علی سامی یئن‌ین آتاسی‌دیر.


بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:یازیچیلار
بؤلمه:سؤزلوک یازانلار
بؤلمه:بیلیکلیکلر
بؤلمه:آرناووتلار
دیاربکر اوستانی

**دیاربکر اوستانی** یا دا **دیاربکر ایلی** (, زازا دیلی: Suke Diyarbekır , ) — تورکیه‌نین اوستان‌لاریندان بیری‌دیر کی گونئی‌دوغو آنادولو دا یئرلشیب. بو اوستانین مرکزی دیاربکر شهری‌دیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:تورکیه 
بؤلمه:تورکیه اوستانلاری
سوتورو

سوتورو
(اینگیلیسجه:Sutturu) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
سوروت (هیندوستان)

**سوروت** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Suroth) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرین اۆز اؤلچومو ۸ کیلومتر موربّع دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
سورلا (هیندوستان)

**سورلا** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Surla) هیندوستان اؤلکه‌سینین اودیسا ایالتینده بیر کند دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپورپور, جاونپور

کاپورپور, جاونپور
(اینگیلیسجه:Kapurpur, Jaunpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپوقالو

کاپوقالو
(اینگیلیسجه:Kapugallu) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپاقالو

کاپاقالو
(اینگیلیسجه:Kappagallu) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپاد (هیندوستان)

**کاپاد** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Kappad) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپلتا

کاپلتا
(اینگیلیسجه:Kapletha) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کات (هیندوستان)

**کات** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Katt) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۵۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپو, کارناتاکا

کاپو, کارناتاکا
(اینگیلیسجه:Kapu, Karnataka) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده تولو دیلی و کانادا دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاپالور

کاپالور
(اینگیلیسجه:Kappalur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر محله دیر. بۇ محله‌ده تامیل دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
تیماپور-م-تاداکود

تیماپور-م-تاداکود
(اینگیلیسجه:Thimmapur-M-Tadakod) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
تیماپورام

تیماپورام
(اینگیلیسجه:Thimmapuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۶٫۳۲ کیلومتر موربّع دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
تیکلی (هیندوستان)

**تیکلی** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Teekli) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
اسماعیل قاآنی

**ایسمایل قاانی** (فارسجا: اسماعیل قاآنی‎‎؛ ۱۷ مرداد ۱۳۳۶، مشهد) —  حال حاضردا ایرانین ایسلام اینقیلابی نین  بیر کئشیک‌چیسی و  قودس قوه‌لرینه رهبرلیک ائد‌ن نیظامی سی دیر.ایسماییل قاانی ۱۳۳۶ مینجی ایلین مرداد آینین ۱۷سینده مشهد شهرین‌ده آنادان اولوب.

## قایناق

بؤلمه:ایرانلیلار
بؤلمه:اوردو باشچیلاری
ممالک محروسه ایران

**ممالک محروسه** یوخسا **ممالک محروسه ایران** یا دا **ممالک محروسه صفوی** و یا **ممالک محروسه قاجار** — بیر آد و بیر عونوان‌ایمیش کی صفوی ایمپیراتورلوغو و قاجار ایمپیراتورلوغو دؤنمینده، بوگونکو ایران آدلانان اؤلکه‌نین اراضی‌سینه دئییلیرمیش. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:ایران 
بؤلمه:ایران تاریخی
باهار قالخانی عملیاتی

**باهار قالخانی حرکاتی** یا دا **باهار قالخانی عملیّاتی** () — تورکیه سیلاحلی گوجلرینین سوریه سیلاحلی گوجلرینه قارشی باشلاتدیغی عسگری عملیاتی. اوْپراسیوْنۇ تورکیه جومهوریتی‌نین میلّی مودافیعه باخانلیغی رسمی  twitter حسابیندان بو شکیلده دویوردو:  
*باهار آکار: "۲۷ شوبات'دا گئرچکلشدیریلن منفور سالدیریی متعابق باشلادیلان باهار قالخانی عملیاتی باشارییلا سۆردۆرۆلمکده‌دیر."* 

بو عملیات سوریه‌نین ادلب اوستانیندا باشلامیش‌دیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:تورکیه سیلاحلی گوجلری اوپراسیونلاری 
بؤلمه:تورکیه‌نین عسگری عملیاتلاری 
بؤلمه:سینیر اؤته‌سی عملیاتلار 
بؤلمه:تورکیه سیلاحلی گوجلری
آمازون (شیرکت)

**آمازون کام** بیر الکترونیک تیجارت شیرکتی دیر. ۱۹۹۴-جو میلادی ایلده بو شیرکتی جف بیزوس آمریکانین سیاتل شهرینده قوردو. ۱۹۹۵-جی میلادی ایلده کیتاب ساتماق ایله ایشلیردی و سون ایللر آیریجا محصوللاری اینترنت ایله ساتیردی. بو گون چوخلوجا تیجارت ایشلرینده و آل وئرده ایشلیر. نزدک بورس بازاریندا اونون پیتیکلری اونملی دیر. جف بیزوس بو شیرکتین قوروجوسو یوزه ۱۷ پیتکلرین مالیکی دیر. بیلگی سایار برنامه لر، فیلملر، ائو آلاتی، کیتاب، سی دی، دی وی دی، باشماق و کیف، پالتار و آیریجا وسایل بو شیرکتین الی ایله آل وئر اولور.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Amazon_(company)

بؤلمه:تیجارت
بؤلمه:پیتیک
تیجارت

**آل وئر** یادا آلیش وئریش (عربجه:تجارت).میلک ، پول ،دلاللیق و آیریجا ایقتصاد ایشلرینه باغلی آل وئر  تیجارت آدلانیر.تیجارت ایشچی سی تاجیر یا آل وئرچی آدلانیب و بو اساسدا تیجارت حوقوقو تعریف اولونوب.

## قایناق
 

بؤلمه:آل وئر
بؤلمه:ایقتیصاد 
بؤلمه:تیجارت
تیکارییا

تیکارییا
(اینگیلیسجه:Thikariya) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۹۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
تیقول (هیندوستان)

**تیقول** (هیندوستان)
(اینگیلیسجه:Thigul) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هیندوستان کندلری
آشیق باهارعلی بالکانلی

شعرلرینده **باهار** و **باهارعلی**  تخلص ائدن، **آشیق باهار بالکانلی** یوخسا **عاشیق بهارعلی اعماء بالکانلو** بیر آذربایجانلی آشیق دیر.

## یاشاییشی
ﻗﻮﺷﺎﭼﺎﯾﯿﻦ ﺍﻭﺳﺘﺎﺩ ﺁﺷﯿﻘﻼﺭﯾﻨﺪﺍﻥ ﺳﺎییلان آشیق باهارعلی 1324جو ﮔﻮﻧﺶ ﺍﯾﻠﯽ ﺑﻮ ﺷﻬﺮﯾﻦ ﮐﻮﺭﺩ ﮐﻨﺪﯼ ﮐﻨﺪﯾﻨﺪﻩ آﻧﺎﺩﺍﻥ ﺍﻭﻟﻮﺏ.

ﺁﺷﯿﻐﯿﻦ ﯾﺎﺷﺎﯾﯿﺸﯽ ﺩﺍ ﺍﺋﯿﺸﯿﺘﻤﻪ‌ﻟﯿﺪﯾﺮ ﺍؤﺯﻭ : ﺑﯿﺮ ﻗﻀﺎ ﮐﺌﭽﯿﺮﯾﺐ، ﺍوﺯﻭﻥ ﻣﻮﺩﺩت دﻭﺳﺘﺎﻗﺪﺍ ‏ﻗﺎلیب. ﺍﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻗﺪﺍ ﯾﺎﺯﺩﯾﻐﯽ، ﻗﻮﺷﻤﺎﻻﺭ، ﻣﮑﺘﻮﺑﻼﺭ، ﺍﻭﻧﻮﻥ ﺫﯾﻠﻠﺖ ﻭ ﺁﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﺸﺘﯿﻨﻪ ﻭ ﭼﺘﯿﻦ ﯾﺎﺷﺎﻣﺎﺳﯿﻨﺎ، ﺍﯾﺸﺎﺭﻩ ﺩﯾﺮ .

ﺳﻮﻧﺮﺍﻻﺭ ﻋﯿﺮﻓﺎﻥ ﻣﮑﺘﺒﯽ ﺍﯾﻠﻪ ﯾﺎﺧﯿﻨﺪﺍﻥ ﺗﺎﻧﯿﺶ ﺍﻭﻟﻮﺏ، ﻋؤﻣﻮﺭﻭﻧﻮﻥ ﺳﻮﻧﻮﻧﺎﺩﮎ، ﺑﯿﺮ ﻣﺌﻬﺮﺑﺎﻥ، ﮔﻮلر ﺍﻭﺯلو، ﺍﻭﺭﻩ ﯾﯽ ﺻﺎﻑ، ﺍﯾﻤﺎﻧﻠﯽ، ﭼﺎلیشقان، ﺩﺭﺩ ﺁﻧﻼﯾﺎﻥ بیر ﻋﺎﺭﯾﻒ ـ آشیق و دده ﮐﯿﻤﯽ ﯾﺎﺷﺎییب.

## '''آشیقلیق و یارادیجیلیق حایاتی'''
ﺍؤﺯ ﺁﺗﺎﺳﯽ ﺁﺷﯿﻖ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﯽﺩﻥ ﺩﺭسینی ﺁﻟﯿﺐ. آﺗﺎسی‌نین ﺍﯾﮑﯽ ﺍﻭﺳﺘﺎﺩﯼ ﻭﺍﺭ اﯾﺪﯼ ﺑﯿﺮﯼ " ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﯽ آغا " آرازین اوتاییندان کؤچموشدو اؤزو ده هر بیر شئیین اوستادی ایدی، ساز باغلایاردی، اسلحه دوزه‌لدردی، دمیرچیلیک ائدردی، ﻭ ﺑﯿﺮی ده "ﮐﺮﺑﻼﯾﯽ ﺣﺴﯿﻦ " ۱۶ﺩﻓﻌﻪ ﺳﺎﺯﯾلا ﮐﺮبلایا ﺯﯾﺎﺭﺗﻪ گئتمیش ایدﯼ.

آﺗﺎﺳﯽ ﺁﺷﯿﻖ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﯽ 55 ایله ﯾﺎﺧﯿﻦ ﺁشیقلیق ﺻﻨﻌﺘﯿﻨﺪﻩ ﭼﺎﻟﯿﺸﯿﺐ. زیل سسه مالیک ایدی و گؤزلری آنادان اولاندان گؤرمز ایدی.

ﺁﺷﯿﻖ ﺑﺎﻫﺎﺭﻋﻠﯽ اؤزو ده 45 ایل آشیقلیق ائدیب و دئمک اولار قوشاچای و بوتونلوکله سهندآوا ماحالیندا آشیقلیغین قایناغی اولوب و هر آشیقلیق صنعتینه ماراقلی اولانا اؤز قایناغیندان بیر پای وئرمه‌یی اسیرگه‌مه‌ییب. ﭼﻮﺧﻠﻮ ﺷﺎگیرﺩﻟﺮ ﺩﻩ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺍﺋله‌ییب ﺁﺷﯿﻘﻠﯿﻖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺳﯿﻨﻪ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻭﺋﺮﯾﺒﺪﯾﺮ. ﺍﻭ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﻥ بیر نئچه سین آد آپارماق اولار:

*ﺁﺷﯿﻖ ﺑﻬﺮﻭﺯ ﻓﺮﺟﯽ
*ﺁﺷﯿﻖ ﺑﻬﻤﻦ ﺻﺒﻮﺭﯼ
*ﺁﺷﯿﻖ ﻗﺪﺭﺕ ﻋﺰﯾﺰﯼ
* مراغالی ﺁﺷﯿﻖ جمشید
*آشیق ابوالفضل دوز ایلقار

و باشقالاری.

ﺁﺷﯿﻖ ﻋﻮﻣﻮﺭ ﺑﻮﯾﻮ آذربایجانیمیزین هر بیر ماحالیندا ﯾﺎﯾﻼﻗﻼﺭﺩﺍ، ﻗﯿﺸﻼﻗﻼﺭﺩﺍ، ﺍﺋﻞ ﺍﻭﺑﺎ ﺗﻮﯾﻼﺭﯾﻨﺪﺍ، شنلیکلرینده، ییغینتیلاریندا ﺍﯾﺸﺘﯿﺮﺍﮎ ﺍﺋﺪﯾﺐ.

ﺩﺋﺪﯾﮕﯿﻨﻪ ﮔﻮﺭﻩ ﻗﯿﺰ ﻃﺮﻓﯿﻨﺪﻥ ﺍﻭﭺ نسیل ‏(ﺁﻧﺎ،ﺍﻭﻧﻮﻥ ﻗﯿﺰﯼ ﻭ ﻧﻮﻩ ﺳﯽ‏)، ﺍﻭﻏﻼﻥ ﻃﺮﻓﯿﻨﺪﻥ ﺍﯾﮑﯽ نسیل ‏(ﺁﺗﺎ ﻭ ﺍﻭﻏﻮﻝ‏) تویون ﺍﺋله‌ییب .

ﺁﺷﯿﻖ ﺑﺎﻫﺎﺭ، ﺁﺷﯿﻖ ﻫﺎﻭﺍﻻﺭﯾﻨﺪﺍﻥ، 1 دن 130 قدر ﺳﺎﯾﯿﺐ ﺩﻭﺯﮔﻮﻥ ﺷﮑﯿﻠﺪﻩ ﭼﺎﻻﺭﺩﯼ . 1345- ﺟﯽ ﺍﯾﻠﺪﻥﺑﺮﯼ ﺷﻌﺮ ﯾﺎﺯﻣﺎﻕ ﺍﯾﻠﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺍﻭﻟموشدور.

ﺩﻭﺳﺘﺎﻗﺪﺍ ﺍﻭﻟﺪﻭﻏﻮ ﺯﺍﻣﺎﻧﻼﺭﺩﺍن بری سازبندلیک ﺍﺋﺪﯾﺮﺩﯼ .

آشیق باهارین ﺗﺤﺼﯿﻼﺗﯽ ﺁﺯ ﺍﻭﻟﺴﺎﯾﺪﯼ ﺩﺍ، ﺍؤﺯ ﺻﻨﻌﺘﯿﻨﺪﻩ ﺷؤﻫﺮهﺗﻪ ﻣﺎﻟﯿﮏ ﺍﯾﺪﯼ . او اؤز شعرلرینده "باهار"، " باهارعلی " تخلوصون گؤتورموشدو. ﺍﻭﻧﺪﺍﻥ ﭼﻮﺧﻠﻮ ﻗﻮﺷﻤﺎ، ﺩﯾﻮﺍﻧﯽ، ﮔﺮﺍﯾﻠﯽ، ﺍﻭﺳﺘﺎﺩﻧﺎﻣﻪ قالیبدیر کی ایندی ایشیق اوزو گؤرمه‌یه حاضیردیر.

ﻗﻮﺷﺎﭼﺎﯼ ﺁﺷﯿﻘﻼﺭﯼ‌ﻧﯿﻦ ﺭﯾﻮﺍﯾﺘﻠﺮﯾﻨﻪ گؤﺭﻩ، آشیق باهاردان "ﺳﺎﺭﺍﯼ " ﺁﺩﯾﻨﺪﺍ ﺑﯿﺮ ﺁﺷﯿﻖ ﻫﺎﻭﺍﺳﯽ ﻭ ﺑﯿﺮ ﺩﺍﺳﺘﺎن ﺪﺍ ‏" ﺗﻮﻓﺎﺭﻗﺎﻥ ﺳﻔﺮﯼ " آدیندا، ﯾﺎﺭﺍﺩﯾﺐ ﻭ ﺁﺷﯿﻖﻟﯿﻖ ﺻﻨﻌﺘﯿﻨﻪ ﺁﺭﺗﯿﺮﯾﺒﺪﯾﺮ.

## دونیادان کؤچمه سی
ﺁﺷﯿﻖ ﺑﺎﻫﺎﺭﻋﻠﯽ 1381 - ﺟﯽ ایلین ﯾﺎیین سون آیی زومارین 16 سیندا تویدان قاییداندا قارشیدان گلن ﺑﯿﺮ ﺳﺎﯾﯿﻖﺳﯿﺰ ﺳﻮﺭﻭﺟﻮﻧﻮﻥ ﺍﻟﯽ ﺍﯾﻠﻪ ﻗﻀﺎﯾﺎ ﻣﻌﺮﻭﺽ ﻗﺎﻟﯿﺐ آغیر یارالانیب و سازی دا تیکه تیکه اولوب. و نهایت آخشام چاغی گون باتاندا اورمونون یولوندا، گؤلون قیراغیندا یارالارا دایانماییب و ﺩﻭﻧﯿﺎﺩﺍﻥ کؤﭼﻮﺏ، ﺍﺑﺪﯾﺘﻪ قاﻭوشوب.

## قایناق

بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:آشیقلار
بؤلمه:شاعیرلر
بؤلمه:آذربایجان شخصیتلری
بؤلمه:آذربایجان شاعیرلری
دانمارک سوپر لیگی

**دانمارک سوپر لیگی** دانمارکین ان اوست فوتبال لیگی دیر. بو لیگ ۱۹۹۱-جی ایلده قورولدو و ایندی ۱۴ تاخیم نان اویناییلیر.

کوپنهاقن فوتبال کولوبو، ۱۳ شامپیونلیق نان دانمارکین ان چوخ قازانان تاخیمی دیر.

## قایناقلار
* 
* Guide to the Danish Superliga 

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:دونیانین اوست فوتبال لیگلری
سوئیس سوپر لیگی

**سوئیس سوپر لیگی** ()، سوئیس‌ین ان اوست فوتبال لیگی دیر. بو لیگ ۱۸۹۷-جی ایلده قورولوب و ایندی ۱۰ تاخیم نان اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* League table and results
* Official website 
* Official website 
*  Super League Results, Fixtures and Stats
*  Map of Swiss Super League Stadiums 

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:دونیانین اوست فوتبال لیگلری
صربیستان سوپر لیگی

**صربیستان سوپر لیگی** ()، صربیستان‌ین ان اوست فوتبال لیگی دیر. بو لیگ ۲۰۰۶-جی ایلده قورولوب و ایندی ۱۶ تاخیم نان اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* Official website
* Unofficial website  
* Serbian SuperLiga Stats 

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:دونیانین اوست فوتبال لیگلری
یونان سوپر لیگی

**یونان سوپر لیگی** ()، یونان‌ین ان اوست فوتبال لیگی دیر کی ۱۹۵۹ -جی ایلده قورولوب. بو لیگ ایندی ۱۴ تاخیم نان اویناییلیر.

## قهرمانلار

## قایناقلار
* Official website 
* Super League 

بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه:دونیانین اوست فوتبال لیگلری
میرمعصوم سهرابی

**میرمعصوم سهرابی** یا دا **دوکتور میرمعصوم سوهرابی** — تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو'نون نظارتچیسی و تبریز بلدیه ایسپور کولوبو'نون گئچمیش ایداره‌چیلریندن‌ایمیش. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:فوتبال 
بؤلمه: ایدمان تبریزده
نظارتچی (مؤوقت ایداره‌چی)

**نظارتچی** یا دا **گؤزه‌تمن** — بیر شخصه دئییلیر کی بیر ایدمان یا ایقتیصادیات و یا کۆلتۆرل یا دا باشقا مجموعه‌نین مؤوقت ایداره‌چی‌سی سئچیلیر، و او مجموعه‌ده رسمی ایداره‌چی ایش اوستونه گلمه‌یه قدر، نظارتچی ایداره‌چیلیق ایشلرین یاپاجاق. 

## قایناقلار
رؤیا نونهالی

**رؤیا نونهالی** ایرانلی آکتور و سینماچی و تئاترچی و فیلم دوزلدندیر.چوخلو فیلملرده اوینانییب.ان آدلیم سریالی یوخولو و اویاق (خواب و بیدار) دیر.بو سریال 1380-1381جی گونش ایللرینده ایران تلویزوینوندا پایلاشدی.

چوخلو فیلملرده و تئاترلاردا اویناییب هابئله هلنگیتی موشکولو(1394) و... فیلملردیر.

تلویوزوندا یئنی آخشام(تلویوزیون پایلاشما) یا فارسی آدی ایله عصر جدید مجموعه سینده قضاوت ائدیردی. 

## قایناق

بؤلمه:سینما
بؤلمه:آکتور 
بؤلمه:اویونچولار
هلن (تروی)

**هلن**(اسکی یونانیجه: Ἑλένη Helénē, اوخونور [helénɛː])آدیلم **ایسپارتا هلن** تروی ساواشی دستانیندا بیر شخصیتدیر.رئوس و لئدا قیزی دیر.هومر یازان دستاندا دونیادا ان گؤزل خاتون ایدی.ایسپارتا شاهی منالئوس ایله ائولندی هابئله پاریس تروی شاهی نین اوغلو اونو اوغورلادی.پاریس قضاوتینده آفرودیتا تانریچا هلنی پاریس اۆچون وعده وئرمیشدیر.هلنی اوغورلاماق بؤیوک بیر ساواشا باش اولدو.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Helen_of_Troy

بؤلمه:تانریچا
بؤلمه:تروی
نظارتچی

**نظارتچی** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* نظارتچی (مؤوقت ایداره‌چی) 

* حضانت 

* ولی (حقوق) 

* قیومیت
باش ایجراچی مودیر

**باش ایجراچی مۆدیر** یا **ایداره‌چی** یوْخسا **باش ایجراچی مۆدۆر**، آذربایجاندا و ایراندا بۇ وظیفه‌نین آدؽ عادتاً ایداره هئیأتی‌نین صدری کیمی ایفاده اوْلۇنۇر.

## قایناقلار
پادیشاه

بندانگشتی|بیر پادیشاه
**پادیشاه** یا دا **پاشا** و یا **حؤکومدار** بیر عونوان و بیر مقام دیر. پادیشاه مقامی او اؤلکهلرده کی کراللیق سیستمینده ایداره اولونورلار، ان اوست مقام سایا گلیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:عونوانلار
قایی بویو

**قایی ائلی** یا دا **قایی بوْیۇ** — اوْغۇزلارین بوْزوْخ قوْلۇندان، عثمانلیلارین دا منسۇب اوْلدۇغۇ بیر بوْی‌دۇر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:تورکلر 
بؤلمه:اوغوزلار 
بؤلمه:عثمانلیلار
سوغوت

**سوغوت** ()، تورکیه‌نین بیر اسکی شهرلریندن دیر کی بیله‌جیک اوستانی‌ندا یئرلشیب‌دیر. بو شهر عثمانلی ایمپیراتورلوغو'نون بیرینجی پایتختی اوْلموش‌دور.

## قایناقلار
 
بؤلمه:تورکیه شهرلری
سولطان

[بندانگشتی|230px|[فاتیح سولطان محمد، عوثمانلی لارین آدلیم سولطانی]]

**سولطان** ()، ایسلام دؤولت لرینده حؤکومت ائدن لرین  عونوانی دیر. سولطان سؤزۆ عربجه **قۆدرت** معناسین وئریر. سوْنرالار بۇ عونوان حاکیم‌لر اۆچون ایستیفاده اوْلوندو.

## سولطان عونوانی‌ندان ایستیفاده ائدن دؤولتلر
* عومان
* برونئی
* مالزی
## قایناقلار
 
بؤلمه:عونوانلار 
بؤلمه:لقب‌لر
ایمپیراتور

**ایمپیراتور** یا دا **امپراتور** () — بیر ایمپیراتورلوغون رهبری، باشچی‌سی و ان اوست مقامی‌دیر. 
ایمپیراتور بعضاً رئیس، حؤکۆمدار، هابئله حربی رهبر، سرکرده و شاهلیق تیتول'و عونوانیندا دا ایشنیلیر.

**ایمپراتورچا** — ایمپیراتورون آروادی، یاخود ایمپیراتورلوغو ایداره ائدن قادین حؤکۆمدار دیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:عونوانلار 
بؤلمه:لقب‌لر
قیصر

**قیصر** ( ، اینگیلیسجه: Kaiser ، عربجه: قیصر) — آلمان دیلینده ایمپیراتور تیتولونو ایفاده ائدیر. بو سؤز اؤز کؤکونو روم ایمپیراتورلاری‌نین داشیدیغی لاتین دیلینده‌کی کایسار تیتولونون، او ایسه اؤز نؤوبه‌سینده ژولیوس سزار'ین (Julius Caesar) آدیندان گؤتۆرمۆشدۆر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:عونوانلار 
بؤلمه:لقب‌لر
بیله‌جیک اوستانی

**بیله‌جیک اوستانی** () — تورکیه اوستان‌لاریندان بیری دیر. بو اوستانین مرکزی بیله‌جیک شهری‌دیر. 

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر

*  Bilecik governor's official website
*  Bilecik municipality's official website
* Bilecik weather forecast information
*  Yerel Yöneylem Kalkınma Derneği - Gölpazarı
*  Bayırköy's local website
*  Virtual platform of Bilecik 
*  Bilecik hayat platform
جبل‌الطارق بوغازی

**جبل‌الطارق بوغازی** — اطلس اوقیانوسو ایله آرالیق دنیزی آراسیندا سو کئچیدی. بوغاز تاریخ بوْیۇنجا آیری–آیری خالقلار طرفیندن فرقلی آدلارلا آدلاندیریلمیش‌دیر. داها چوخ **هرکولئس سۆتۇنلاری** و **ملکارت سۆتۇنلاری** آدلاری ایله تانینیر. ایندیکی آدی‌نین عربجه‌دن ترجومه‌سی *طارق‌ین داغی* دئمک‌دیر. 
ایندی بو بوغاز، بوگونکو مراکش، اسپانیا و جبل الطارق اؤلکه‌لری‌نین آراسیندا یئر آلیب‌دیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:بوغازلار 
بؤلمه:ایسپانیا 
بؤلمه:مراکش 
بؤلمه:جبل‌الطارق 
بؤلمه:جبل الطارق
عثمانلی سولطان‌لاری‌نین لیستی

**عوثمانلی سولطانلاری** — ۱۲۹۹–۱۹۲۳–جی میلادی ایللر آراسیندا عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ایداره ائتمیش سولطانلارا وئریلن عۆمومی آد دیر. 
سولطانلار طرفیندن ایداره اولونان عثمانلی ایمپیراتورلوغو قوزئی‌دن آلمان و لهیستان، گونئ‌دن سومالی، باتی‌دان مراکش و دوغودان ایران و خزر دنیزی ایله ایحاطه‌لنمیش‌دیر. سولطانلار ایمپیراتورلوغو پایتخت‌دن ایداره ائدیردیلر.

## سولطان‌لارین لیستی

## قایناقلار
 
بؤلمه:عثمانلیلار
عثمانلی (دقیقلشدیرمه)

**عثمانلی** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* عثمانلی ایمپیراتورلوغو 

* عوثمانلی تورکجه‌سی 

* عوثمانلی الیفباسی 

* عوثمانلی سولاله‌سی 

* عثمانلی اوردوسو 

* عثمان ائلی 

* عثمان اوغول‌لاری عائیله‌سی
عثمان اوغول‌لاری عائیله‌سی

[thumb|آرالاریندا [عمر فاروق افندی و صبیحه سولطان اوْلدوغو عائیله اۆیه‌لری]]
**عثمان اوغول‌لاری عائیله‌سی**، عثمانلی سولاله‌سی‌نین گۆنۆمۆزدکی منسوب‌لاری دیر.

عثمانلی ایمپیراتورلوغونا حؤکم ائدن ۳۶ عثمانلی سولطانی وار ایدی کی ۳۵ سولطانین هامیسی ایلک سولطان عثمان غازی‌نین ائرکک سوْیوندان گلیر. ۱۹۲۲ده سوْن سولطان آلتینجی محمدین دؤورونده سلطنت یؽخیلاندان سوْنرا، ۱۹۲۴ده سولاله‌نین تامام اۆیه‌لری سۆرگۆنه گؤندریلدی نه ایسه سوْنرالار بۇ قرار لغو ائدیلدی. اوْنلارین سوْیوندان گلنلر ایندی تورکیه، آمریکا، آوروپا و اورتا دوغودا یاشاییرلار.

## سولاله باشچی‌لاری

## قایناقلار

### اتک‌یازی
بقره سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**بقره سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۲-جی سوره‌سی‌دیر و ۲۸۶ آیه‌سی واردیر. بقره سوره‌سی قورآن-کریمین ان اوزون سوره‌سی‌دیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
تورکیه میلی فوتبال تیمی

**تورکیه میلی فوتبال تاخیمی** یا دا **تورکیه میلّی فوتبال تیمی** — تورکیه‌نی بین‌الخالق تورنیرلرده و اوْیۇن‌لاردا تمثیل ائدن فوتبال تاخیمی‌دیر. ایلک اوْیۇنا ۲۶ اوْکتوبر ۱۹۲۳–جۆ میلادی ایلده رۇمانیایا قارشی چیخیش‌دیر. فیفا دونیا چمپیوناتینا ۱۹۵۰ ، ۱۹۵۴ و ۲۰۰۲ اولماق ایله ۳ دفعه وثیقه قازانمیش‌دیر. اما فیفا دونیا کاپی ۱۹۵۰–ده مالیّه پرابلم‌لرینه گؤره چیخیش ائتمه‌میش‌دیر.

## قایناقلار

 
بؤلمه:تورکیه 
بؤلمه:تورکیه‌ده ایدمان
نساء سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**نساء سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۴-جو سوره‌سی‌دیر و ۱۷۶ آیه‌سی واردیر. بو سوره بقره‌دن سونرا قورآنین ان اۇزون سوره‌سی دیر.

## بیر ده باخ
قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
کیلیسا

[بندانگشتی|240px|[قارا کیلیسا، ایلک کیلیسا یئر اۆزونده.]]
**کیلیسا** و یا **یێغوْو** ()- مسیحیتده عیبادت ائتمک و بعضی دیگر دینی وظیفه‌لری یئرینه یئتیرمک اوچون آیریلمیش ایجتیماعی بینا و یا معبددیر. یونانجا *ekklesia* (چاغریلیب توپلانمیش اولان) سؤزوندن یارانمیشدیر. 

## نؤوعلری

* بازیلیکا
* کاتِدرال
* شاپِل

## آذربایجاندا‌کی بعضی کیلیسالار

* قارا کیلیسا
* هفتوان کیلیساسی

[وسط|بندانگشتی|479x479پیکسل|[آذربایجاندا‌ سالماسین  کیلیسا‌لاری ]]

## تاریخی کیلیسالار


Image:Church in Museum of Folk Architekture, Lvov, Ukraine 2007.jpg|آغاجلی کیلیسا اوکراین‌دا 
Image:Czestochowa-bazylika.jpg| یاسنا گورا کلیساسی لهستان‌دا 
Image:Almakerek2.jpg| میلانکراو کیلیساسی رومانی‌دا 
Image:Russia-Moscow-Cathedral of Christ the Saviour-8.jpg| مسکو جامیع کیلیساسی 
Image:Zürich - Wasserkirche - Bürgerbibliothek 1719 IMG 1196.jpg| واسرکیرشه کیلیساسی زوریخ‌ده  
Image:RO NT Roman catedrala episcopie.jpeg|ارتدوکس جامیع کیلیساسی رومانی‌دا 
Image:Cerkov Rizpolozhenia (Kreml).JPG|مسکو‌دا بیر کیلیسا 
Image:Wik 8 police - stare miasto, kaplica gotycka.jpg| گوتیک سنت ماری کیلیساسی لهستان‌دا 
Image:St. Michael and All Angels, Wood End - geograph.org.uk - 110602.jpg|سنت مایکل کیلیساسی انگلیس‌ده 
Image:Coubon (Haute-Loire, Fr), church with bell gable.JPG|فرانسه‌ده بیر کیلیسا 


## بیرده باخ
مسیحیت

## قایناق‌لار
 

بؤلمه:مسیحیت
مسیحی

**مسیحی** یا دا **خاچ‌پرست** و یا **نصرانی** — یئنی عهد مکتوبلاریندا و اینجیلده قید ائدیلمیش نظارتلی عیسینین یاشاییشی و تعلیملرینه اساسلانان تک‌تانریلی و ابراهیمی دین اولان مسیحیته باغلی شخص‌دیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
پاپ

**پاپ** یا دا **روم پاپی** — روم باش اسقفی، روم کاتولیک کیلیساسینین باشچی‌سی، کاتولیک مسیحیلرین دینی لیدری‌دیر. کاتولیکلر گؤره حواری پیوترون خلفی‌دیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
کیلیسا (هؤرگوت)

**کیلیسا** یا دا **مسیحیت کیلیساسی** () — کیلیسانین یاردیمجی‌سی عیسی مسیحین تانری و خیلاصکار اولماسی کیبی اورتاق بیر اینانجلا بیرلشن مسیحیلرین دینی ایجماع‌سی. دینی آراشدیرمالاردا، کیلیسا عۆمومی بیر اعتقاد اساسیندا بیرلشن، آیری بیر ایجماع و یا عۆموم‌دۆنیا مسیحی ایجماع‌لاری‌نین بیرلیغی اولاراق مسیحیلر بیرلیغی‌نی ایفاده ائدیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت 
بؤلمه:کیلیسالار
کاتولیسیزم

**کاتولیکلر** و یا **کاتولیکلیک** و یا **کاتولیسیزم** () — مسیحیت'ین بیر جریانی. دینی جریانین  تئولوژیا و دوکترینالارینی، اونون مراسیم، اخلاقی، معنوی و داورانیش خۆصوصیّتلرینی، بۆتؤولۆک‌ده همین دینین ماهیّتی‌نی ایحاطه ائدیر.  

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
قدیم یونان دیلی

**قدیم یونان دیلی** () — هیند اوروپا دیللرینه عایید اولان دیل، یونان دیلی'نین ایلک واریانتی. بیزیم ائرادان قاباق ایکینجی مینلیغین سونوندان بیزیم ائرانین و عصرینه قدر یونان دیلی آرئالیندا یاییلمیشدی. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:یونان دیللری 
بؤلمه:یونان دیلی 
بؤلمه:اسکی دیللر
پطروس

**حواری پیوتر** یا **پطروس** و یا **موقدّس پطروس** یا دا **شمعون** () — مسیحیتده عیسی پیغمبرین اون ایکی حوّاری‌سیندن بیری. مسیحیتین کاتولیک جریانیندا عنعنه‌وی اولاراق ایلک روم پاپاسی حساب ائدیلیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
باش اسقف

**باش اسقف** یا دا **اسقف اعظم** و یا **ارشد اوسقوف** — مسیحیت کیلیساسیندا  بیر رۆتبه دیر. باش‌اوسقوف اساساً اوسقوفدان داها یۆکسک رۆتبه‌دیر و اوسقوفلاری ایداره ائدیر. باش‌اوسقوف دیوْسِز آدلانان بؤیۆک اینظباتی واحیده‌لری ایداره ائدیر. اورتا عصرلرده آوروپادا باش‌اوسقوفلار ایری فئودال‌لارا چئوریلیردی و واسسال–سۆزِرِن مۆناسیبتلرینه جلب اولونوردو. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
اوسقوف

**اوسقوف** و یا **نظارتچی** () — مۆعاصیر مسیحی کیلیسالاریندا عالی، اۆچۆنجۆ درجه روحانی رۆتبه‌سی، عینی زاماندا *اُسقُف* دا آدلانیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:مسیحیت
کیلیسا (دقیقلشدیرمه)

**کیلیسا** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* کیلیسا 

* کیلیسا (اؤرگۆت) 

* کلیسا (ماهنشان) 

* کلیسای سیر (اورمو) 

* قارا کیلیسا 

* قره کیلیسا (کند)
ماهنیشان بؤلگه‌سی

**ماهنیشان بؤلگه‌سی (مایشان بؤلگه‌سی، شهرستان ماهنشان)** — زنجان اوستانؽ‌نؽن بؤلگه‌لریندندیر. بۇ بؤلگه‌نین مرکزی ماهنیشان شهریدیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:زنجان اوستانی 
بؤلمه:آذربایجان 
بؤلمه:تورک ائلی 
بؤلمه:ایران آذربایجانی
بینا

**تیکینتی** یوخسا **بینا** — اینسانلارین یاشاماسی، چالیشماسی، دوغا ائتکیلریندن قوْرۇنماسی، اوْنلارا سوسیال، مدنی و معیشت خیدمتلری‌نین گؤستریلمه‌سی، ایستحسالات ساحه‌لری‌نین یئرلشدیرمه‌سی، مادّی دَیَرلَرین ساخلانماسی اۆچۆن نظرده توتولموش قاپالی حجم–فضا قۇرۇلۇشۇنا مالیک اوْلان تیکینتی اوْبیئکتی. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:بینا 
بؤلمه:بینالار
تورک دیلی (دقیقلشدیرمه)

**تورک دیلی** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* آذربایجان تورکجه‌سی 

* آنادولو تورکجه‌سی 

* خوراسان تورکجه‌سی 

* قاشقای تورکجه‌سی
تورکجه (دقیقلشدیرمه)

**تورکجه** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* آنادولو تورکجه‌سی 

* آذربایجان تورکجه‌سی
قیرمیزی بالون

**قیرمیزی بالون** (, , ) فرانسه‌ده فرانسه دیلینده دۇزلمیش فانتزی دراماتیک کومدی قیسا فیلم.

## گؤرونتولر


Pascal%27s_apartment_in_the_Red_Balloon_(15_rue_du_Transvaal,_75020_Paris).jpg
Rue_des_Envierges_and_rue_du_Transvaal_(Paris,_20th_arrondissement).jpg
Parc_de_Belleville_(Paris,_20th_arrondissement).jpg
Parc_de_Belleville_(stairs).jpg
P1010045 Paris XX Église Notre-Dame-de-la-Croix de Ménilmontant reductwk.jpg
    


## قایناقلار

بؤلمه:فرانسه فیلملری
بؤلمه:فرانسه دیلینده فیلملر
بؤلمه:آلبر لاموریسین فیلملری
منی آدینلا چاغیر

**منی آدینلا چاغیر** (, , ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده فرانسه دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی مایکل استولبارق، تیموتی شلمی، آرمی همر جانلاندیریب.

## گؤرونتولر


Moscazzano1.jpg
CremaTorrazzo.jpg
Grotte di Catullo - Sirmione.jpg
Pandino mon Caduti.jpg
Cascatedelserio.jpg
Giovanni da campione, protiro est disanta maria maggiore a bergamo, 1360, 01.jpg
Pizzighettone - stazione ferroviaria - lato binari.jpg
    


## قایناقلار

بؤلمه:۲۰۱۷-جی ایلین فیلملری
بؤلمه:آمریکا فیلملری
بؤلمه:موستقیل آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیلملری
بؤلمه:آمریکانین ملودرام فیلملری
بؤلمه:برزیل فیلملری
بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
بؤلمه:لوکا قوادانینوونون فیلملری
بؤلمه:1983 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
بؤلمه:فرانسه فیلملری
بؤلمه:فرانسه دیلینده فیلملر
بؤلمه:ایتالیا فیلملری
بؤلمه:ایتالیاجا فیلملر
دوچرخه اوغرولاری

**دوچرخه اوغرولاری** (, , ) ایتالیا دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. ۱۹۴۹ میلادی ایلینده ۱ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.

## گؤرونتولر


Ladri di biciclette (film).jpg
Ladri di biciclette - immagine .jpg
Ladri-biciclette-pioggia.jpg
Ladri-biciclette folla.jpg
Ladri-biciclette.jpg
    


## قایناقلار

بؤلمه:ایتالیا فیلملری
بؤلمه:ایتالیاجا فیلملر
بؤلمه:ویتوریو دسیکانین فیلملری
اوغولتولو تپه لر (فیلم، ۱۹۳۹)

اوغولتولو تپه لر (, , ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی جرالدین فیتزجرالد، دیوید نیون، مرل اوبرون جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین الفرد نیومن یارادیب.

## گؤرونتولر


Image:Wuthering-Heights-1939.jpg
file:Wuthering Heights scene 2.jpg
file:Laurence Olivier Merle Oberon Wuthering Heights.jpg
    


## قایناقلار

بؤلمه:۱۹۳۹-جو ایل فیلملری
بؤلمه:آمریکا فیلملری
بؤلمه:آمریکانین ملودرام فیلملری
بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
بؤلمه:آمریکادا دوزلمیش آغ-قارا فیلملر
بؤلمه:یورک‌شرده گئچن فیملر
بؤلمه:مترو قلدوین مایر فیلملری
بؤلمه:آمریکانین آرشیو فیلملری
یو-۵۷۱ (فیلم)

**یو-۵۷۱** (, , ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایتالیا دیلی و اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی دیوید کیت، ماتیو ستل، اریک پالادینو، جیک وبر، جان بون جووی، هاروی کایتل، بیل پکستون، متیو مک‌کانهی جانلاندیریب.

## گؤرونتولر


Image:U570 captutr.jpg
    


## قایناقلار

بؤلمه:۲۰۰۰-جی ایلین فیلملری
بؤلمه:آمریکا فیلملری
بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
بؤلمه:فرانسه فیلملری
بؤلمه:جاناتان موستوونون فیلملری