open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مودرنیزم

بندانگشتی|مدرنیسم
**مودرنیزم** یوخسا چاغداشلیق بیر فلسفه و صنعت حرکتی دیر بو حرکتین قالخماسی ۱۹ و ایلک ۲۰ یوزایللرینده باتی دا گنیش توپلومسال دییشلیک لرنن باشلادی بو حرکتین دونوشوکلوگی هونر ده صنعتده فلسفه ده و توپلومسال قورولوشلاریندا اوزون گوستریب کی اوزیده صنعتدی اولونموش دونیانین دونوشو دور. بونلاردان اوزللیکله شهریلشمک ینی تکنولوژی لار و ساواش لار. صنعتچی لر گلنکسل یوخسا سونتی صنعت دن آیریلماخ ایستدیلر.

## قایناقلار

اینگیلیسجه ویکیپدیا Modernist
چاغداش

چاغداش یوخسا مدرن ینی چاغین دوشونجه لرینن یارادیلمیش یوخسا تانیلمیش هر بیر شئ.
زرینه

**زرینه** کوردوستان اوستانی‌ دیواندره بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲٬۰۹۱ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:دیواندره بؤلگه‌سی
بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین شهرلری
برونز دؤنمی

بندانگشتی|تونج دونمینن قالان لار دان
بندانگشتی|تونج دونمین حرکت لری
برونز دؤنمی یوخسا تونج دؤنمی اینگیلیسجه Bronze age  

بیر اؤتک یوخسا تاریخی دؤنم قازی بیلیم بیلیمین ده بو بولوم آنتیک بولوم لر دن ساییلیر بو دؤنم تخمینن ۳۳۰۰ دن ۱۲۰۰ میلاددان اونجه یه جک بو دونم اینسان لارین برونز ایشلتمسینن تانیلیر بعضی  یرلرده یازمانین باشلاماسی و شهرده یاشاییشنان تانیلیر. بو دونمده اینسان لار دا باشاریلی یولارنان دمیرلری پاخیر برونز و... ایستیه وریپ و قیندیپ اریتمخنن و آلیاژلاری ایشلتمخنن دمیر اثرلری دوزلتمیشلر بو دونمی کریستین یورگنسن تامسن آدلاندیرمیش آماج اینسانین تاریخین دوز اوخویوپ آراشدیرمیش لار.

## قایناقلار

اینگیلیس ویکیپدیا Bronze age
مودرن تاریخ

[thumb|270px|[اوژن دولاکروا. «خالقی ایره‌لی آپاران آزادلیق»]]
**[[مودرنیزم|مودرن]] [[تاریخ]]** — بشر تاریخینده اورتا عصرلر و سون دؤورلرین آراسینداکی دؤور. مودرن تاریخ اورتا چاغدان سنرا باشلاییر بو ترم ۱۷ ۱۸ یوز ایللرینن باشلاییر منطق و آچیق دوشونجک لرنن و صنایع اینقیلابینه جک دوام ادیر.

مودرن تاریخین کورنولوژیسی

مودرن اوروپا ۱۷_۲۰ یوز ایل 

صنایع اینقیلابی ۱۸_۱۹ یوز ایل 

ناپلئون دونمی ۱۷۹۹_۱۸۱۵ 

ویکتوریا دونمی بریتانیا ایمپراطورلوغو ۱۸۳۷_۱۹۰۱ 

ادوارد دونمی بریتانیا ایمپراتورلوغو ۱۹۰۱_۱۹۱۰

## قایناقلار
Simple English دن چوریلمیش Modern history مقاله سیندن.

بؤلمه:تاریخ
تورکیه حوقوق سیستمی

**[[تورکیه]] [[حوقوق]] سیستمی** یوخسا **عدالت سیستمی** چوخلو موستقیل محکمه لر و قوروم لاردان تشکیل تاپیلان بیر حوقوقی سیستم غدیر. بو سیستم تورکیه آنایاساسی‌نین  ۱۳۸-۱۶۰ اصل لرینده تعریف اولونوبدور.

تورکیه نین حوقوق سیستمی بیرلیک ده اوروپانین حوقوق سیستمی دن آلینمیش اؤرنک تورکیه نین مدنی یاسا یوخسا قانونی چوخ سوئیسین سیویل کودوندان آلینمیش مسئولیت  قانونی سوئیس مسئولیت کودوندان و تیجاری یوخسا آلئش وریش کودون آلمانین تیجاری قانونوندان دیر ، ایداری حوقوقی دا فرانسه نین ایداری حوقوقوندان بنزر و جزا یاساسیندا ایتالیانین جزا یاساسینا بنزر.

## قایناقلار
تورکی حوقوق مقاله سیندن یازار رضا عباس زاده ثمرین
آلمان حوقوق سیستمی

**آلمان حوقوق سیستمی** () آلمان دا قانونو اعمال و تفسیر ائدن محکمه‌لر سیستمینه دئییلیر.

## قایناقلار

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار
* Chart : Courts of law in Germany
* Law – Made in Germany : German government's explanation of the advantages of German law
* Legislation : Independence of the judiciary in Germany

بؤلمه:حوقوق
سوروشدورما سیستمی

سوروشدورما سیستمی اینگیلیسجه **inquisitorial system** 

عربجه نظام التفتیشی فارسجا نظام تفتیشی 

بو قضایی سیستمده محکمه یوخسا محکمه نین بیر بولومو سوروشدورما و سورقولاما ایشینده فعالیتلی قاریشیر . بو سیستم ده قدیم چاغدا سورقولاناندان سوز آلماق ایچون شیکنجه  ائدیرمیش لر. بو سیستم آراشدیرما قضایی سیستمین یوخسا ترافعی یوخسا دوشمنجیلیک سیستمه قارشی دیر.

## قایناقلار
تورکی حوقوق مقاله سیندن یازار رضا عباس زاده ثمرین
اینصاف

**اینصاف** بونلارا ایشاره اولونا بیلر:

## مالی ایله حسابدارلیق
*Equity (finance), ownership of assets that have liabilities attached to them
** Stock, equity based on original contributions of cash or other value to a business
** Home equity, the difference between the market value and unpaid mortgage balance on a home
** Private equity, stock in a privately held company
** The equity method of accounting for large investment interests

## ایش، عدالت و حوقوق
* اینصاف (حوقوق), بیر حوقوقی مفهوم کامن‌لا دا
* Equity (economics), the study of fairness in economics
* Educational equity, the study and achievement of population-proportionate group inclusion and credentialing in education
* Intergenerational equity, equality and fairness in relationships between people in different generations (including those yet to be born)
* Equity theory, on the relations and perceptions of fairness in distributions of resources within social and professional situations.
* Employment equity (Canada), policy requiring or encouraging the hiring of disenfranchised minorities
* Health equity, fairness and justice in health and healthcare

## اؤیرتیم و ایجتیماعی بیلیملر
* Social equity

## شیرکتلر و تشکیلاتلار
The word *equity* is also used in the names of the following companies and organizations:

### شیرکتلر
* Equity Industries, an electronics subsidiary of Chiaphua Components Group
* Equity Music Group, a  defunct American country music record label, founded by Clint Black
* EQ Office, one of the largest owners and managers of office buildings in the United States

### تشکیلاتلار
* Actors' Equity Association, United States labor union of actors and stage managers 
* American Society of Equity, United States agrarian reform organization
* Canadian Actors' Equity Association, an association in Canada
* Equity (British trade union) (formerly British Actors' Equity Association), an association in the United Kingdom
* Forum Party of Alberta, a defunct political party from Alberta, Canada also known as the Equity Party
* Transportation Equity Network, American organization advocating equity-based transportation policies

## آیری موردلر
* Equity, Ohio, a community in the United States
* In poker strategy, a player's expected share of the pot 
* Brand equity, in marketing, the value built up in a brand
* ''Equity'' (film), a 2016 American film directed by Meera Menon
* Equity (typeface), also known as Ehrhardt, a font designed by Matthew Butterick
فرانسه‌نین حوقوق سیستمی

فرانسه نین حوقوق سیستمی رومی ژرمن سیستم لرینن ساییلیر بو یوزدن مدنی قانونو وار. فرانسه نین حوقوقوندان چوخ اولکه لر گوتوروپ لر بیریسی ایران فرانسه نین حوقوقو شاه لیق دونمینده باشلادی و ناپلئون چاغیندا چوخلی دییشیلدی.
احمد داعی

**احمد داعی** 14. یوزایلین ایکینجی یاریسی‌ ایله، 15. یوزایلین باشیندا عثمانلی‌دا یاشامیش اولان، چوخ اثر یارتمیش عالیم بیر شاعیردیر.   

  آتاسی‌نین آدی ابراهیم، باباسی‌نین آدی ایسه محمددیر.

## یاشامی
  گرمیانلی دیر. اثرلریندن چیخان سونوج، اونون گرمیان بیگی 2. یعقوب بیگ، عثمانلی سولطانلاریندان امیر سلیمان (1402-1410)، محمد چلبی (1413-1421) دؤنم‌لرینده یاشادیغی‌دیر. او دا شیخی کیمی گرمیان ا‌وغول‌لاری حؤکومدارلاری‌نین حیمایه‌سینده یئتیشمیش و شهزاده‌لر چاتیشماسیندا 1. بایزیدین اوغلو امیر سلیمان‌ین طرفینی توتموشدور. "چنگ‌ نامه" و "فراح‌نامه" اثرلرینی اونون آدینا یازمیشدیر. احمد داعی‌نین بونلاردان باشقا "عقودالجواهر" آدیندا بیر لوغتی اولوب دمیرتا‌ش‌ پاشازاده اومور بیگین امرییله ده حافظ ایصفاهانی‌نین "الطیب النبوی"اثرینه دایر " کتاب الشفا و احادیث المصطفی" آدیندا بیر ترجومه یازمیشدیر. ابولیث سمرقندی‌نین تفسیرینی ده ائله‌جه تورکجه‌یه چئویرمیشدیر. بونلارین هئچ بیری باسیلمامیشدیر.  

  احمد داعی‌نین اؤز ال یازیسی‌ ایله اولان دیوانی دا باسیلی اولماییب بورسا‌دا اورهان غازی کیتابخاناسیندا‌دیر. احمد داعی بو دیوانی حاجی خلیل خیرالدین پاشا آدینا اتحاف ائتمیشدیر. محمد چلبی دؤنمینده سولطان آدینا "تذکرة الاولیا" آدلی اثرینی قلمه آلمیشدیر. تصوف طرزینه گیرمه‌یه‌رک شعیرلرینده بیر اینجه‌لیکله برابر اؤزونه مخصوص بیر طرز تعقیب ائتمیشدیر. شاعیرین بو تاریخدن سونرا چوخ یاشامادیغی سانیلماقدادیر. احمد داعی‌نین حیاتیندا محمد چلبی، موسی چلبی و امیر سلیمان‌ین تأثیری چوخدور و یاشامی بویونجا اونلارا باغلی قالمیشدیر.2.. مرادی حؤکومدار اولاراق مدح ائدن شعیرلری احمد داعی‌نین 1421'دن سونرا اؤلدوگونو اورتایا قویماقدادیر.  "کشف الظنون" داعی‌نین اؤلوم ایلینی تخمیناً1421 اولاراق گؤسترمکده دیر. 

## شعیرلریندن اؤرنک
عشقین یولونا اوخ کیمی جان دوغرولوق ائیلر

تا قاشلاری‌‌نین یایینا قوربان اولا بیر گون

او زولف-‌ی پریشان مانا گؤرسن نه‌لر ائیلر

دیمز مانا کیم گؤنلو پریشان اولا بیر گون

اغیاری سوروب گؤنلوم ائوین خلوت ایدیندوم

تا کیم گله اول یار آنا مهمان اولا بیر گون

ائی بولبول-ی دیل-خسته ملول اولما قفسده

کیم منزیلین اول باغ و گولیستان اولا بیر گون

هم باد-ی صبا ائره بشارت وئره گولدن

هم قونچا داخی گول کیمی خاندان اولا بیر گون

هیجران سونوجو وصله دؤنوب شاد اولا داعی

بو غمدن آنین دردینه درمان اولا بیر گون

## اتک یازی‌لار
مریوان

**مریوان** کوردوستان اوستانی‌ مریوان بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۳۶٬۶۵۴ نفر جمعیتی واردیر.

## هاوا وضعیتی

## قایناقلار

بؤلمه:مریوان بؤلگه‌سی
بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین شهرلری
ایچ ساواش

بندانگشتی|بیرلشمیش ایالتلرین ایچ ساواشیندان قالان اولولرین اثری
**ایچ ساواش** (انگلیسی:civil war) یا داخلی اولان جنگ، بیر اولکه نین ایچینده اولان طرفلرین آراسیندا ووروشماقا دییلیر. 

بوجور ساواشلارین هدفی بیر منطقنین ایستیقلالی اوچون، دولتین سیاستین دئیشمک اوچون یا دولتی آلتا چکمک اوچون اولا بیلر. بو ایصطلاح قدیم روم مملکتینده ایشلنرمیش (bellum civile) که روم جومهوریتینین ایچری اولان ساواشلارینا ایشاره الرمیش. 

بوگون کی اولان ایچری ساواشلار معمول اولان صورتینده خاریجی اولان قدرتلرین توسطیله حیمایت اولوب یا باش تاپار. پاتریک ام. ریگان، "ایچ جنگلری و خارجی قدرتلر" کتابیندا دییرکی: ایکیمینجی جهانی اولان جنگ قوتولان دان سونرا 138 ساواشین ایچینده  50 - 60 ساواش بین المللی مداخیلهلرینن همراهیدی.

## قایناقلار

بؤلمه:ساواش
بؤلمه:دویوش صنعتی
ژئولوژی

بندانگشتی|بیر ژئولوژی ایکتیشاف ایشی
**ژئولوژی** یا **یئر بیلیمی** (اینگیلیسجه: Geology) (یونانجا γῆ ژئو λoγία لوژی) - یئر آراشدیرماسی دونیا بیلیمین بیر بوداغیدیر دیر برک جیسم و مایع اولان ماده لری آراشدیریر داغ داشلار زامان گئچمیشینده نجور یارادیلیپ و بو شکیله چیخیپ لار ژئولوژی بیده  باشقا داش توپراقلی گزه گن لریده (دونیا یوخسا یئر ، عطارد ، زوهره و مریخ) و آی لاری دا آراشدیریر. 

## ژئولوژی ماده لری
مینیرال لار یوخسا معدنی ماده لر 

قایا لار : ان چوخ ژئولوژی ده آراشدیریلان دیر.

تست اتمک ژئولوژی ده چوخ ماده لری تست ادیرلر.

ماقما یانارداغ دان چیخان .

## یئرین ایچینده کی لر
بندانگشتی|یئر لایه لری
یئر ۶ لایه دن دیر. ۱-ایچ چکیردک ۲-چؤل چکیردک(یئر چکیردکی) ۳-آشاقی اورتا قاتی ۴- اوست اورتا قاتی (اتلی قات)۵-لیتوسفر ۶- یئرقابیغی.

## ژئولوژی چاغ خط لری
بندانگشتی|ژئولوژی چاغ خطی
ژئولوژینین ۵ چاغ خطی وار .
## دیتینق متود لاری
بندانگشتی|نیسبیت دیتینق مئتود
نیسبی دیتینقی بو متود ژئولوژینین ایلک دوغال بیلیمی اولاندان ایشه توتولور.
کسین دیتینقی ژئولوژیست لر بو متودنان داش لارین یوخسا قایا لارین کسین یاشین بیلیرلر.

## گئچمیشی
بندانگشتی|ژئولوژی گئجیشی
قدیم یونان دان باشلانمیش بیر بیلیم دیر آما روم ایمپراتورلوغون ، هیندوستان و ایسلام دؤنمینده موسلمان لار بو بیلیمی آراشتیرمیش لر.
(۱۶۳۸_۱۶۸۶)نیکولاس ایستنو.

## قایناقلار
آیاصوفیا

**آیاصوفیا** () ایستانبول شهرینده اولان بیر بویوک تاریخی مسجید دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  
* 360 Degree Virtual Tour of Hagia Sophia Mosque Museum
* Gigapixel of Hagia Sophia Dome ( 214 Billion Pixel ) 
* Hagia Sophia Museum, Republic of Turkey, Ministry of Culture & Tourism
* The Most Visited Museums of Turkey: Hagia Sophia Museum, Governorship of Istanbul 

بؤلمه:تورکیه‌ده‌کی یونسکو دونیا میراثی
هلوییز

**هلوییز** () — فرانسه‌لی بیر راهبه، یازیچی، عالیم و باش راهبه ایدی. پیر آبلار ایله معشوقه‌بازلیق و یازیشما اۆچون ان یاخشی بیلینیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* The Letters of Abelard and Heloise
* About.com article 
* Short history of Abelard and Heloise with references.
* Newer musical of the story of Abélard and Héloïse 
* Abelard and Heloise from In Our Time (BBC Radio 4)
*  
* 
* 
* 

بؤلمه:۱۱۶۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر

بؤلمه:فرانسه‌لی فیلسوفلار
بؤلمه:فرانسه‌لی خانیم فیلسوفلار

بؤلمه:عشق حکایه‌لری
بؤلمه:کاتولیک فیلسوفلار

بؤلمه:۱۱۰۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
فلسفه داشی

بندانگشتی|هننیق براند فلسفه‌ داشینی تاپماق اوچون اؤز لابراتواریندا ایشله‌یرکن.
  **فلسفه داشی** (اینگیلیس. Philosopher's stone) - الکیمیا علمینه گؤره توخوندوغو هر بیر نسنه‌نی قیزیلا چئویره بیلن داش. کیمیا (شیمی) علمینه گؤره ایسه هر هانسیسا بیر مادّه‌نی قیزیلا چئویرمک مومکون دئییل. بونون تمل سببی ایسه قیزیلین بیر کیمیوی بیرلشمه یوخ کیمیوی المنت اولماسی‌دیر. فلسفه داشی‌نین الده ائدیله بیلمه‌سی اوچون اورتا عصرلرده بیر چوخ فورمول‌لار حاضیرلانمیش و سیناق‌لار حیاتا کئچیریلمیشدیر. کئچیریلن سیناق‌لارین اوغورسوزلوقلا نتیجه‌لنمه‌سینه باخمایاراق مودرن کیمیا علمی همین آراشدیرمالار نتیجه‌سینده بؤیوک اینکیشاف مرحله‌سی کئچمیشدیر. الکیمیاچی‌لار کئچیریلن هر یئنی سیناغین آردیندان علمه معلوم اولمایان یئنی-یئنی المنت‌لر کشف ائتمیشدیلر. آلمان الکیمیاچی هنیق براندین فلسفه داشینی تاپماق اوچون کئچیردیگی تجروبه‌لر زامانی فوسفور المنتینی کشف ائتمه‌سی بونا میثال گؤستریله بیلر.  

## قایناق
بؤلمه:علم
بؤلمه:شیمی
الیزابت قوتیرز

**الیزابت قوتیرز** () — مکزیکلی-آمریکالی بیر مودل و سینما اویونچوسو'دور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*

بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:لوس‌آنجلس دوغوملو قادین اویونچولار

بؤلمه:کالیفورنیا دوغوملو قادین مودللر

بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادینلار
داشقین

بندانگشتی|داشقین
بندانگشتی|داشقین افسانه لر ده
**داشقین** یوخسا **سئیل** یا **سئل** بیر یئره چوخ یاغیش یاغمانین سببینه قورو یئر سو آلتینا گئتمگه دئییلیر. بو اوزدن داشقین اوزوندن چوخلو خسارتلره ندن اولا بیلر. میثال اوچون ۱۹۳۱ ده چینده اوزورن داشقین دا ۵۰۰ میندن ۴ میلیونا قدر اینسان اولدو

## قایناقلار
ساده عدد

**ساده عدد** یوخسا **اوّل عدد** () اونو ایکی کیچیک طبیعی سایی ضربی حالتنینده یازیلمایان  بیردن بؤیوک طبیعی عدده دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ریاضیات
سیلاح

بندانگشتی|سیلاحلار
سیلاح اینگیلیسجه Weapon 
بندانگشتی|ساواش اوچاغی
بندانگشتی|سویوق اولان سیلاحلار
بوتون اؤلدوروجو اولان و یاپیم لارا یوخسا دستگاه لارا سیلاح دمک اولور اینسان لار تاریخده فرقلی سیلاح لار ایشلدیپ لر .
بندانگشتی|اتوماتیک ایشلیین بیر سیلاح
اینگیلیسجه ویکیپدیادا سیلاح بله تانیتدیریلیپ هر یاپیم کی بیریسینه یاریلاما و اؤلدورمه نییتینن ایشه گله بیلن سیلاح دیر.

## گئچمیشی
سیلاحلار اینسان اوتکی یوخسا تاریخینده دییشیلیب و داها گوجلی باشاریلی و اولدوروجو اولوپلار.ایلک اینسان لار داش دان آغاج دان و سوموکدن سیلاح دوزلتمیش لر آما برونز چاغیندا اینسان لار دمیردن فرقلی سیلاح لار دوزلتدی لر اؤرنک هیتیت لر آغئر قئلئنج لار ایشله درمیشلر.

صنایع اینقیلابینان سنرا اینسان لار چوخ تهلیکه لی سیلاح لار دوزلتدی لر تانک، فوزه  و چکیردک بومبو.

## سویوق سیلاح‌ لار
بندانگشتی|روم لژیونو سویوق سیلاح لارنان
بو سیلاح اینسانین ایلک یارادیغی سیلاح لار دیر لار. اوخ لار ، قورزلار ،کمان، قیلینج ،داش آتان ، منجنیق لر ، یونان اوتی، بالتا،بش بارماق و...

## [[اودلو سیلاح|اودلو سیلاح لار]]
بندانگشتی|عثمانلی عسگرلر توفنگ لرینن
بو سیلاح لار پارتلاما توستی و آلیشماق نان دیر. توفنگ،توپ،تانک،بوتون زیریهلی آراج لار ،ساواش اوچاق لاری، هلکوپترلر ، ایهالار و مودرن ساواش گمی لری.

## شیمیایی سیلاح لار
ان چوخ بیرینجی دونیا ‌‌ساواشیندا ایشلنیردی  بو ایل لرده اسد دیکتاتور رژیمی بو سیلاحی ایش توتموش و موخالیف خالقینا قارشی ایشلتمیش اؤرنک:

## چکیردک بومبو
بندانگشتی|چکیردک بومبو
بو بومبو مودرن دونیانین سیلاحی دیر چوخ تلیکه لی و چوخ قورخوجو بیر سیلاح.

## گلئجک سیلاح لاری
روبوتیک یوخسا اؤز باشینا بو سیلاح لار اؤز لری هدفی بیلیر لر و اینسان لاری کونترولونا احتیاج لاری اولمییاجاق.

## قایناقلار
ایفل بورجو

بندانگشتی|ایفل بوروجو
بندانگشتی|ایفل بورجو ایچیندن

**ایفل بورجو** ()، فرانسه نین پایتختینده پاریسین شامپ دو مارس محله سینده یئرلشن بیر دمیر بورج دور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
*
آزادلیق موجسمه‌سی

بندانگشتی|آزادلیق پیکری داها یاخینان
بندانگشتی|آزادلیق پیکری ایشیقلاناندا
بندانگشتی|آزادلیق‌پیکری
**آزادلیق موجسّمه‌سی** ()، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نیویورک شهری‌نین لیبرتی آداسیندا یئرلشن بیر موجسمه‌دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Statue of Liberty National Monument
* Statue of Liberty–Ellis Island Foundation
* Statue of Liberty – UNESCO World Heritage
* "A Giant's Task&nbsp;– Cleaning Statue of Liberty", ''Popular Mechanics'' (February 1932)
* Views from the webcams affixed to the Statue of Liberty
* Made in Paris The Statue of Liberty 1877–1885 – many historical photographs
* Front page of ''The Evening Post'' (New York) extensively describing October 28, 1886 dedication 
* 
* 
* 
* 
*The Statue of Liberty, BBC Radio 4 discussion with Robert Gildea, Kathleen Burk & John Keane (*[[In Our Time (radio series)|In Our Time]]*, February 14, 2008)
تاج محل

thumb|تاج محل
**تاج محل** (هیندیجه: ताज महल)، هیندین اوتار پرادش ایالتی‌نین آقرا شهرینده دونیاجا مشهور، آغ مرمر ایله تیکیلمیش بیر آنیت مزار دیر. ۱۶۳۱ تاریخینده بئشینجی بابور ایمپیراتورو شاه جهان طرفیندن سئوگیلی حیات یوْلداشی مومتاز محل‌ین مزاری اوْلاراق تیکیلمیشدیر. آیریجا *شاه جهان*ین اؤز مزاری دا بۇردا دیر. توربه، مسجید و موسافیرخانادان تشکیل تاپان کوْمپلکس، اۆچ طرفدن دیوار ایله احاطه اوْلونموش بؤیوک بیر باغدا یئرلشیر.

## قایناقلار

## باغلانتیلار

*  of the Taj Mahal
* Description of the Taj Mahal at the Archaeological Survey of India
* Profile of the Taj Mahal at UNESCO
آتوم انرژی‌سی

بندانگشتی|اتومی گوج قورولوشو
بندانگشتی|اتوم انرژیسی نوکلییر آنلام دا
بندانگشتی|آغئر سو
**[[آتوم]] انرژیسی** (اینگیلیسجه: Atomic energy) - بو انرژی آتوملارلا داشینیر. بو ترم ۱۹۰۳ ده ارنست رادرفورد یاراتمیش راترفورد ایلک اتوم انرژیسینین مومکین اولان دانیشماغا باشلامیش. اتوم انرژی بونلاردان دیر : اتوم چکیردکی زورونلوق انرژیسی اتوم چکیردکین نوکلئوس آیریلماق ایستین انرژی چکیردکی پتانسیل انرژیسی نوکوئوس ایچینده اولان ذره لرین پتانسیل انرژیسی نوکلییر دونوشوکلوگی بیر پروسه دیر کی چکیردکی ذره لرین تقابول ادیر لر کی تزه گلنلرین یوخسا موبتدی لرین تولیدینین سونوجی دیر. رادیواکتیو داغیلماسی بیر فرقلی توپلوم پروسسلر کی ناپایدار یوخسا دایانامییان نوکلیید اتوم لار اتوم ایچینده کی اولان ذره لری یاییر. اتوم لار آرسیندا اولان یوخسا شیمیایی باغلامالار کی اتوم لاری بیر بیرینین یانیندا قاریشیقلی ساخلییر . 
اینگیلیسجه ویکیپدیا  .
موقدس سن پیترو کیلیساسی

پاپ باسیلیکاسی سنت پیتر واتیکان دا 
بندانگشتی|سنت پیتر کیلیسه سی
ایتالیا دیلینده *Basilica Papale di San Pietro in Vaticano*
بندانگشتی|سنت پیتر کیلیسه سینین ایچی
بندانگشتی|گونبزی
واتیکاندا اولان بیر کیلیسه سی دیر بو باسیلیکا  بشمینجی نیکولاس پاپین ایستدیگینن و سنرا ایکینجی ژولیوس پاپین ایستدیگینن ۱۵۰۶ دا تیکیلمگی باشلامیش ۱۶۲۶ دا تیکین ایش قوتارمیش.

http://en.m.wikipedia.org/st.petersbasilica
پارتنون

بندانگشتی|پارتنونون اولدوقو یئر
بندانگشتی|پارتنون

**پارتنون** () قدیم یوناندا بیر معبد ایمیش.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* The Acropolis of Athens: The Parthenon  (official site with a schedule of its opening hours, tickets, and contact information)
* (Hellenic Ministry of Culture) The Acropolis Restoration Project 
* (Hellenic Ministry of Culture) The Parthenon Frieze 
* UNESCO World Heritage Centre – Acropolis, Athens
* Metropolitan Government of Nashville and Davidson County – The Parthenon 
* The Athenian Acropolis by Livio C. Stecchini (Takes the heterodox view of the date of the proto-Parthenon, but a useful summary of the scholarship.)
* The Friends of the Acropolis
* Illustrated Parthenon Marbles – Dr. Janice Siegel, Department of Classics, Hampden–Sydney College, Virginia
* Parthenon:description, photo album
* View a digital reconstruction of the Parthenon in virtual reality from Sketchfab

### فیلملر
* A Wikimedia video of the main sights of the Athenian Acropolis
* ''Secrets of the Parthenon'' video by Public Broadcasting Service, on YouTube
* ''Parthenon'' by Costas Gavras
* The history of Acropolis and Parthenon from the Greek tv show ''Η Μηχανή του Χρόνου'' (''Time machine'') , on YouTube
* ''The Acropolis of Athens in ancient Greece – Dimensions and proportions of Parthenon'' on Youtube
* Institute for Advanced Study: The Parthenon Sculptures
ایمپایر ایستئیت بیناسی

**ایمپایر ایستئیت بیناسی** () — نیویورک‌ون منهتن آداسیندا یئرلشن ۱۰۲ طبقه‌لی بیر گؤی‌دلن'دیر.

## قایناقلار

### اتک‌یازی

### Citations

### Sources

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Further reading

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Empire State Building on CTBUH Skyscraper Center
* Empire State Building under construction (1930–1931)  at the New York Public Library
* Empire State Building archive, circa 1930–1969 , Avery Architectural & Fine Arts Library, Columbia University

بؤلمه:میدتوون مانهاتان
بورج خلیفه

بندانگشتی|خليفه بورجو باشقا لارينان قياس ادركن
بندانگشتی|خلیفه بورجو

**بورج خلیفه** یوخسا **خلیفه گؤی‌دلنی** () ایمارات یئرلشن بیر بورجدور.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* &nbsp;(597&nbsp;KB) (*Structure* magazine, June 2006)
* &nbsp;(620&nbsp;KB) (Irwin et al., November 2006)
* BBC reports: Burj Khalifa opening, with video and links; Maintaining the world's tallest building
*
جاذیبه

**چکیلیش** یا **یئر چکیمی** () نیوتونون دونیالیک جاذیبه قانونو تئوریسینده ایلک تانیلدی. یئر چکیمی یعنی یئر هر شئی اوزونه چکیر اورنک اگر بیر اینسان اوجا یئردن اتدانارسا یئره چکیلر.

## قایناقلار

بؤلمه:فیزیک
مایع کریستال

بندانگشتی|آخیشقان کریستال

**مایع کریستال** ()، شیمی‌ ماده حالتلریندن بیری ساییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Definitions of basic terms relating to low-molar-mass and polymer liquid crystals (IUPAC Recommendations 2001)
* An intelligible introduction to liquid crystals from Case Western Reserve University
* Liquid Crystal Physics tutorial  from the Liquid Crystals Group, University of Colorado
* Liquid Crystals & Photonics Group – Ghent University (Belgium) , good tutorial
* Simulation of light propagation in liquid crystals, free program
* Liquid Crystals Interactive Online 
* Liquid Crystal Institute  Kent State University
* Liquid Crystals a journal by Taylor&Francis
* Molecular Crystals and Liquid Crystals a journal by Taylor & Francis
* Hot-spot detection techniques for ICs
* What are liquid crystals? from Chalmers University of Technology, Sweden
* Progress in liquid crystal chemistry Thematic series in the Open Access Beilstein Journal of Organic Chemistry
* DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Liquid Crystals"
* Bowlic liquid crystal from San Jose State University
* Phase calibration of a Spatial Light Modulator

بؤلمه:شیمی
گیتار

بندانگشتی|گیتار
**گیتار** ()، بیر نوع سیملی موسیقی سازی دیر. گیتار ان چوخ ایسپانیا و لاتین آمریکا دا ایشله‌نیر. آلتی تار سیمی وار و دورد نوع دور: ۱- کلاسیک ۲-استیل-ایسترینگ اوکوستیک ۳-الکتریک گیتار ۴-هاوایی گیتار.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Instruments In Depth: The Guitar An online feature from Bloomingdale School of Music (October 2007)
* International Guitar Research Archive 
* The Guitar, Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art featuring many historic guitars from the Museum's collection
* Online Guitar Acoustic guitar realistic simulator

بؤلمه:موسیقی
آفیس (سریال)

***آفیس*** () گرگ دنیلز طرفیندن چکیلَن و ریکی جرویز طرفیندن حاضیرلانان آمریکادا بیر کمدی سریال‌دیر کی داندر میفلین آددا تخیلی بیر شرکتین کارمندلرینین داستانین روایت الیر. بو مجموعه ۲۰۰۵ ایلینین ۲۳ مارس‌یندان تا ۲۰۱۳ ایلینین مه آیینینا جان ان‌بی‌سی شبکه‌سیندن پخش اولدو و جمعا ۹ فصلی و ۲۰۱ قسمتی واریدی. بو مجموعه همین آددا بیر بریتانیایی مجموعه‌دن اثرلنرک جورلنیب‌دیر.

آفیس سریالینین ایلک‌ قیسا فصلی مختلف انتقادلار و یورمولار ایله اؤزلشمیس اولسا دا منتقدلر و یورومچولار سورا کی فصل‌لرده و به ویژه او فصل‌لر کی استیو کارل اولاردا حضوری وار ستایش و تمجید المیش‌لر، چونکه شخصیت‌لر، محتوا، ساختار و سریالین لحنی اهمیت‌لی درجه‌ده اؤز بریتانیایی نسخه‌سیندن فرق‌لی‌ اولموشدور. منتقدلر و یورومچولار بو مجموعه‌نی نچه‌لر تلویزیونی فهرست‌لر ده یوخاری درجه‌لرده قرار ورمیشلر.

## اویونچولار

## قایناقلار
چناره

**چناره** کوردوستان اوستانی‌ مریوان بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۴۵۵ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:مریوان بؤلگه‌سی
بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین شهرلری
آسوان سدی

بندانگشتی|اسوان سدی
**آسوان سدّی** () میصر یئرلشن بیر سددیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* View the official opening of the Aswan Dam in 1971
* Aswan Dam Sixth biggest dam
* LIFE Magazine Feb. 12, 1971 Overview of problems created by Aswan Dam
ماده حالتلری

بندانگشتی|پلاسما
بندانگشتی|آخار سو

**مادّه حالتلری** () فیزیک ده ماده حالت لری ماده بؤلوم فورم لاردان بیری دیر بو بؤلوم فورمیندا ماده دورت تانیلمیش حالته بولونور قاز، سۇیۇق یوخسا مایع، برک جیسم و پلاسما. بو حالت لر دن سونرا دوغال یاشامدا  مووقّت حالت لر ده وار بیریسی مایع کریستال دیر. و بعضی ماده حالت لر ده اوزل شرایط ده اولور لار باز_آینیشتاین کوندن ایستیت ، نوترون دگنوویت متر و کوارک قولون پلاسما.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 2005-06-22, MIT News: MIT physicists create new form of matter Citat: "...&nbsp;They have become the first to create a new type of matter, a gas of atoms that shows high-temperature superfluidity."
* 2003-10-10, Science Daily: Metallic Phase For Bosons Implies New State Of Matter
* 2004-01-15, ScienceDaily: Probable Discovery Of A New, Supersolid, Phase Of Matter Citat: "...We apparently have observed, for the first time, a solid material with the characteristics of a superfluid...but because all its particles are in the identical quantum state, it remains a solid even though its component particles are continually flowing..."
* 2004-01-29, ScienceDaily: NIST/University Of Colorado Scientists Create New Form Of Matter: A Fermionic Condensate
* Short videos demonstrating of States of Matter, solids, liquids and gases by Prof. J M Murrell, University of Sussex
ژول

**ژول**  (اینگیلیس.((Joule (J) — فیزیکده  انرژ‌ی‌نین حجمی، ایستی‌لیگین کمیتی، گؤرولن ایشین واحیدی. 1 ژول  - 1نیوتون قووّه نین قووّه ایستیقامتینده گئدیلن 1متر یولدا گؤردوگو ایشه دئییلیر.

الکتریک ساحه‌سینده 1 ژول  1 وولت  گرگین‌لیگین تاثیری ایله 1 ثانیه مودتینده دؤوره ده 1 آمپر شیدّتی اولان جریانی داوام ائتدیرمگه صرف اولونان ایشه دئییلیر.  

ژول انرژی اؤلچو واحیدی اینگیلیس عالیمی جئیمز پرسکوتت ژولون شرفینه آدلاندیریلیب.  

## اتک‌یازی

بؤلمه:فیزیک
بؤلمه:بیریملر/واحیدلر
کونوانسیون (دقیقلشدیرمه)

**کنوانسیون** بونلارا ایشاره اولونا بیلر:
* کونوانسیون, بیر سونت یوخسا عورف ارائه یوخسا داورانیش اۆچون
** Treaty, an agreement in international law
* Convention (meeting), meeting of a (usually large) group of individuals and/or companies in a certain field who share a common interest
** Fan convention, a gathering of fans of a particular media property or genre
** Gaming convention, centered on role-playing games, collectible card games, miniatures wargames, board games, video games, and the like
** Political convention, a formal gathering of people for political purposes
* Trade fair
* Bridge convention, a term in the game of bridge
* Convention (Paris Métro), a station on line 12 of the Paris Métro in the 15th arrondissement
* "The Convention" (''The Office'' episode)
* "Convention" (''Malcolm in the Middle'' episode)
راسیم بالایئو

**راسیم احمد اوْغلو بالایئو** (؛ د. ۸ آقوْست ۱۹۴۸، آغ‌سو، آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی)، آذربایجانلی فیلم و سئریال اوْیونچوسو و دوبلور.

## حیاتی
راسیم احمد اوْغلو بالایئو ۸ آقوْست ۱۹۴۸-جی ایلده آغ‌سو رایونوندا آنادان اوْلموشدور. ۱۹۶۵-جی ایلده آغ‌سودا اوْرتا مکتبی بیتیرمیشدیر. ۱۹۶۹-جو ایلده آذربایجان دؤولت مدنیت و اینجه‌صنعت بیلیم‌یوردونو بیتیرمیشدیر. راسیم بالایئو ایلک دفعه باکی سینما استودیوسوندا **[[اولدوزلار سؤنمور (فیلم، ۱۹۷۱)|اولدوزلار سؤنمور ]]** فیلمینین کیچیک بیر روْلو اوْلاراق چیخیش ائتدی. اوْینادیغی **[[نسیمی (فیلم، ۱۹۷۳)|نسیمی]]**، **[[بابک (فیلم، ۱۹۷۹)|بابک]]** و **[[دده قورقود (فیلم، ۱۹۷۵)|دده قورقود]]** فیلملریندکی روْللاردا تاماشاچیلارین سئوگی‌سینی قازانمیشدیر. آذربایجان فیلم سینما استودیوسوندا فعالیت گؤسترن اوْیونچو تئاتر استودیوسوندا دا چالیشمیشدیر. بؤیوک و چتین روْللاردان علاوه راسیم بالایئو کیچیک روْللاردا دا اوْینامیشدیر. "بو شیرین سؤز، آزادلیق"، "سنین بیرینجی ساعاتین"، "خوشبختلیک صحنه‌سی"، "من هله قاییداجاغام"، "بیریسی گۆن گئجه‌یاریسی" کیمی فیلملرده اوْ، بؤلوملوک روْل اوْینامیشدیر. بالایئو اؤزبک فیلم، موس‌فیلم و باشقا استودیولاردا دا اوْیونچو اوْلاراق فیلم اوْینامیشدیر.

راسیم بالایئو ۱۹۹۰-جی ایلدن ۱۸ نوْوامبر ۲۰۱۳-جو ایله قدر آذربایجان سینماتوقرافچیلار ایتتیفاقی‌نین کاتیبی اوْلموشدور.

## موکافاتلاری
* آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی امکدار آرتیستی فخری آدی؛ ۲۳ دسامبر ۱۹۷۶
* آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی خالق آرتیستی فخری آدی؛ ۱ دسامبر ۱۹۸۲
* آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی دؤولت موکافاتی؛ ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ (قانلی زمی فیلمینده سلیم بی روْلوندا اوْینادیغی اۆچون)
* شؤهرت نیشانی؛ ۷ آقوْست ۱۹۹۸
* شرف نیشانی؛ ۱ آقوْست ۲۰۱۸
* جعفر جاببارلی موکافاتی؛ ۲۸ اوکتوبر ۲۰۱۹
* ایستیقلال نیشانی؛ ۷ آقوْست ۲۰۲۳

## اوْینادیغی فیلملری

## قایناقلار

## باغلانتیلار

*Famous People: Then and Now - Rasim Balayev in Azerbaijan International (AZER.com), Vol. 7.4 (Winter 1999), pp.&nbsp;32–33.
والت دیزنی

**والتر الیاس «والت» دیزنی** () (دوغوم ۵ دسامبر ۱۹۰۱ شیکاقو – اؤلوم ۱۵ دسامبر ۱۹۶۶ کالیفورنیا) بیر آمریکا تاجیر، کاریکاتورچی، فیلم یؤنتمنی، سناریو‌یازان و دوبلور ایدی.
والتین بؤیوک ایشلرینن میکی موس اثری دیر 1923ـ1933 آقچا قارلیق قیز و 7 کوتول  و پینوکیو و چوخلی اثرلر.

## قالری

فایل:Walt Disney NYWTS.jpg|بندانگشتی|والت دیزنی
فایل:Walt Disney Concert Hall, LA, CA, jjron 22.03.2012.jpg|بندانگشتی|والت دیزنی کنسرت سالونو
فایل:Mickey Mouse star in Walk of Fame.jpg|بندانگشتی|میکی موس
فایل:Snow White and the Seven Dwarfs trailer (1937).webm|بندانگشتی|آقچا قارلیق و 7 کوتول
فایل:Pinocchio paradox.png|بندانگشتی|پینوکیو



## اتک یازیلار

## قایناقلار
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار
* 
* 
* The Walt Disney Family Museum
* The Walt Disney Birthplace
* 
* FBI Records: The Vault – Walter Elias Disney from the Federal Bureau of Investigation
کونوانسیون

بندانگشتی|بیر تاریخی کونوانسیون

**کونوانسیون**، **آنلاشما** یوخسا **عورف** ()، بیر مجموعه صریح یوخسا ضیمنی حالتده توافوق اولونموش یوخسا عموم طرفیندن قبول اولونموش ایجتیماعی نورم یوخسا معیارلارا دئییلیر. کونوانسیونون لغوی معناسی نئچه اینسانی خاص بیر هدف اۆچون ییغیلماسینا دئییلر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Rescorla, Michael (2007) Convention, Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Law-Ref.org, an index of important international conventions.

بؤلمه:حوقوق
درزه کونان

**درزه کۆنان** ویا **درزه**‌ **کۆلان**( فارس : درزه‌کنان ، لاتین : **Darzeh Konān**) — ایرانین غربی آذربایجان اوستانی‌نین سالماس شهریستانی‌نین مرکزی ناحیه‌سینده زولاچای کندیستانی اراضی دایره‌سینده کند. 

## اهالیسی
2006-جی ایل نوفوس ساییمینا اساساً، کندین اهالیسی 272 نفر و 64 عاییله‌دن عیبارت ایدی.  

## اتک یازی‌لار


بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی
بؤلمه:کندلر
گئورق ویلهلم فریدریش هگل

گئورق ویلهلم فریدریش هگل ۱۸۳۱|بندانگشتیهگل ۱۸۳۱

وسط|بندانگشتی|گئورق ویلهلم فریدریش هگل|alt=گئورق ویلهلم فریدریش هگل پیکری
گئورق ویلیهلم فردریش هگل 

اینگیلیسجه Georg Wilhelm Friedrich Hegel 

* (۱۷۷۰ آقوْست ۲۷_۱۸۳۱ نوْوامبر ۱۴)آلمانلی بیر فیلسوف دیر.  هگل آلمانین ان اؤنملی ایده آلیسم فیقوْرلاریندان سایئلئر و باتی تاریخینین ان اؤنملی فیلسوف لاریندان دیر .و اوْنون موعاصیر فلسفه سوْرونلاریندا گنیشلنن اتکیسی اسفتیک لردن آنتوْلوْژیا و سیاسته جک. کی ایکی سی ده آنالیتیک و کانتیننتال گلنکسل یوْخسا آداب_رسومی. هگلین اصلی اله گتیردیغی ایده آلیسمین اؤزلیکله نه جور تانیتدیرماسی دیر؟ بعضاً بوْ ترمی مۆطلق ایده آلیسم یوخسا کسین ایده آلیسم دییلیر. کی بوندا دوْئل یوخسا تقابوْل و یوخسا قارشیلاشماق اولوْر اؤرنک اینتلکتوال و دوغاللیق آراسیندا دوْئل اولوْر و سوْژه و شئ آراسیندا کی سوْژه و اینتلکتوال یوخسا بیینده گچن  یوخسا ذهنی اینتلکتوْال قازانان طرف اولوْر.ایمانوئل کانتنان قیاس ادرکن کانت بله اینانیردی کی شئ منطقی قیاسی تحمیل ادیر آنامالی خالیص مفهوْم لارنان شهوْدوْن حیسی بیلگی لرین اۆستۆنده.آما هگل بله اینانیر دی کی خالیص مفهوْم لار اله اؤزؤ اؤزۆنه گرچک لیکته اوتوروْپ.خالیص آنلام لار یوخسا مفهوْم لار حیسی آنلاما گلن اولارخ قبوْل ادیلمییپ لر.آما آنلام لارینا داها آز شئ لر واردیرلار. بیرلشمیش آنلام و گرچئک لیک اؤزۆنه بیر ایده دیر. بو ایده اؤزۆنه داینامیک، فعال، اؤز باشینا،اؤز حرکتینن و فایدالی دیر. بوْ ایده نین وارلیقی یاشام کیمین دیر یاشام دا بدنین بیر نچه بؤلؤمؤ بیرلشیر سون سببه یاشام اورقانیزمین عملی المگه. اورقانیمزم اولمییان دوغاللیق دا  آنلام دا یئرلشیر. آما تک گیزلی دیر و بۆتۆنلوق به اؤز-باشینا دیئر.روح ان یوخاری یاشام فورموْ و ایده دیر.

## یاشایش
هگل ۱۷۷۰مینجی ایلین آقوست آینون ۲۷ ده اشتوتقارت شهرینده دوغولموش، اوده و یولداشلارین آراسیندا فریدریش آدینان چاغیریلمیش آتاسی گئورق لودویک بیر ایداره نین سکرتریمیش ارل اوگن محکمه سینده وتنبورقون دوکی هگل آناسی ماریا ماقدانلا لوئیسا بیر وکیلین قزیمیش هگل اون اوچ یاشیندا اولاندا آناسی خسته لیگ دن اؤلدو.

## فلسفه ایشلری
آلمان ایده آلیسم دؤنمینده بوتون ایستاندارد منطق ایشلری اوچ بؤلوم دن دیر آنلام یوخسا مفهوم دکتورینی ،قضاوت و ایستینبات یوخسا باشا دوشمه دوکترینی میش. 

دقیقین دسک منطق ۱۹ مینجی یوز ایلده اوروپا فلسفه سینده متافیزیک دن بیلیم تئوریسینه دک کسین معریفت بیلیمین دن ایلک فلسفه یه جک و منطقین خیصلتینین قونولاریندان قونوشما لار رقابت نن کانتین گییشینین یرین آلدی.

هگلین منطق بیلیمی گؤزتوتان یاییلماسی دیر فلسفه آراشدیرمالارینا متافیزیک کاتاقوری یوخسا فهرست لرینه هگل او پروژه لری اوستونده ایشلدی و تمام لادی کی کانت دمیشدی آما اوزی گورممیشدیر.

**شئ لر اؤز ایچلرنده** 

هگل و کانتین ایکیسنه ده بیز بیر آنلاما یوخسا مفهوما یتیشیریق کی شئ اؤز ایچینده آرادان گدیر یوخسا کیچیلیر بوتون شئ لر ده بیزیم تجروبه میزنن یوخسا دنییمیزنن کی بیز اوندا آییق اولا بیلیریق.

**یاشاییش**

کارن یازمیش کی بیر اورتالیق وار بدیعی بیر یاپیم ایستییر کی هگل دفعه لرجه دؤنور اونا بوتون اؤز فلسفی سیستمینده .

**آزادلیق یوخسا اؤزگورلوق**

هگلین دوشونجه لری بله آنلاما گلیر کی بیر گنیشلنمیش تیکینتی دیر شیلینگ ،فیش،ارسطو و ایمانوئل کانتین سونت لرینن. هگل آزادلیقی بله دوشونور کی دوغرو آزادلیق بوجور اله گلیر کی بوتون دییشیک اؤزونه یاسالاماق لار هنجاری موضوع لار.آزادلیق بیر ایلیشکی دیر اؤز و باشقالارین آراسیندا.

و بو دوروم کی اؤز ایشلریمیزه اؤزوموز اولاراق باخیروق.

## قایناقلار
سنته

**سنته** کوردوستان اوستانی‌ ساققیز بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۸۰۵ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ساققیز بؤلگه‌سی
بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین شهرلری
یوقا

یوقا    योग اینگیلیسجه Yoga 
بندانگشتی|یوقا حرکت لری
بیر قروپ فیزیکی روحی و دوشونجه لی یوخسا ذهنی و یوخسا اینتلکتوال حرکت لر دیر لر قدیم هیندوستان دا طرح اولونموش و اصیل آماجی ذهن یوخسا دوشونجه نی کنترول اتمک دیر یوقا دا فیزیکی حرکت لره آسانا دوشونجه لیک ریلکسیشن و مدیتیشن ده روحی دیر .

## قایناقلار
رنئ دکارت

**رنئ دکارت** (؛ ۳۱ مارس ۱۵۹۶ - ۱۱ فوریه ۱۶۵۰)، فرانسه‌لی‌ فیلسوف، ریاضیچی و بیلیم آدامی ایدی. دکارت داها اؤنجه بیربیریندن آیری اوْلان جبر و هندسه‌نی‌ بیرلشدیریب و تحلیلی هندسه‌نین‌ موخترعی اوْلاراق تانینیر. دکارت مودرن فلسفه‌نین‌ قوروجولاریندان بیری و اوْنون آتاسی اوْلاراق آدلاندیریلیر. دکارت فلسفه‌سی‌نین چوخلو عونصورلری‌نین گئج ارسطوچولوقدا اؤرنکلرینی گؤرمک اوْلار.

## اتک یازیلار

## قایناقلار

بؤلمه:۱۵۹۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۶۵۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:۱۷.یوز ایل فرانسه‌لی ریاضیاتچیلار

بؤلمه:۱۷.یوز ایل فرانسه‌لی عالیملر

بؤلمه:آیدینلانما چاغی

بؤلمه:کاتولیک فیلسوفلار

بؤلمه:سوئدده‌کی فرانسه‌لی غوربتچیلر

بؤلمه:اندر-ا-لوآر دوغوملولار
روآل آموندسن

روالد انگلبقت گراونینق آموندسن 

اینگیلیسجه **Roald Engelbregt Gravning Amundsen.**  
بندانگشتی|روالد آموندسن
۱۸۷۲_۱۹۲۸ نوروژلی سیاح گونی قطبون کاشیفی آموندسن گونی قطبون افسانه لی ایکتیشاف دؤنمین ان اؤنملی فیقور لاریندان سایئلئر.

## قایناقلار
گونئی آلتای تورکجه‌سی

**گۆنئی آلتای تۆرکجه‌سی**، **گۆنئی آلتایجا** یوخسا **گۆنئی آلتای دیلی** (؛ گۆنئی آلتایجا: Алтай тил) روسیه‌ آلتای جومهوریتینده دانیشیلان تورک دیللری‌ قیپچاق قولونا عایید بیر دیل دیر. بعضی اوْرتاق اوْخشارلیقلارا گؤره اوزون زامانلار قوزئی آلتایجا و گۆنئی آلتایجا عئینی دیلین فرقلی آغیزلاری اوْلاراق تانینیردیرلار. آنجاق یئنی قروپلاندیرمالارا دایاناراق، قوزئی و گۆنئی آلتای دیلی ایکی فرقلی و مۆستقیل دیل اوْلاراق قبول اوْلونموشلار.
قیرغیز تۆرکجه‌سی ایله اوْلان یوخاری یاخینلیغینا گؤره قیرغیز-قیپچاق آلت قروپونا یئرلشمیشدیر. 

## قایناقلار

بؤلمه:قیپچاق دیللری
بؤلمه:روسیه دیللری
تبلیغات

**تبلیغات** — اینسانلارین هر هانسی بیر محصولو آلماغینا، خیدمتدن ایستیفاده ائتمگینه و یا هر هانسی بیر سیاسی آدایی و یا اونون ایده‌سینی دستکله‌مه‌سینه تاثیر ائتمکده ایستیفاده اولونان معلوماتلاندیرما واسیطه‌سی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* Advertising Educational Foundation, archived advertising exhibits and classroom resources
* Hartman Center for Sales, Advertising & Marketing History at Duke University 
** دوک بیلیم‌یوردو Libraries Digital Collections:
*** Ad*Access, over 7,000 U.S. and Canadian advertisements, dated 1911–1955, includes World War II propaganda.
*** Emergence of Advertising in America, 9,000 advertising items and publications dating from 1850 to 1940, illustrating the rise of consumer culture and the birth of a professionalized advertising industry in the United States.
*** AdViews, vintage television commercials
*** ROAD 2.0, 30,000 outdoor advertising images
*** Medicine & Madison Avenue, documents advertising of medical and pharmaceutical products
* *[[Art & Copy]]*, a 2009 documentary film about the advertising industry

بؤلمه:تبلیغات
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
فلوت

فلوت Flute 
بندانگشتی|فلوت
بیر موزیک آلتی یوخسا یاپیمی فلوتلار آغاج جینسینن دیر لر فلوت پیلمه لمکنن و بارماخلارین دلیک لرینه قویماخ نان سسله نیر لر فلوت  پالئولیتیک داش چاغیندان قالیپ.

## قایناقلار
اؤلوم حؤکمو

اؤلوم حؤكمو عربچه اعدام Death penalty یوخسا Capital punishment
بندانگشتی|اؤلوم حؤکمو اولان اؤلکه لر
بندانگشتی|لور كؤچرلرینین باشچی‌لاری‌نین اؤلوم حؤکمو ایجرا اولان ریضا شاه چاغی
بیر جزا ساییلیر بو جزا اؤنملی اولان سوچ یوخسا جورم لره نظرده آلینمیش اؤرنک ایسلام یاسا یوخسا قانون یوخسا شرعین ده موحاریبه جورمونه و بعضی اؤلکه لرده اؤلدوروشه .

## قایناقلار
راگبی فوتبال

بندانگشتی|راگبی اویونو قادین لار
راگبی فوتبال اینگیلیسجه Rugby Football  
بندانگشتی|راگبی اویونو
دونیانین آن چوخ سؤویلن ایدمانلارینان ساییلیر راگبی راگبی بیرلشمیش و راگبی لیگ اویونلارینا بؤلونور.دونیا دا کانادالی راگبی و آمریکالی راگبی سی وار و اوسترالیا و نیوزلند ده چوخلی ایزلیین لری وار.

## قایناقلار
جاکومو پوچینی

بندانگشتی|پوچینی

**جاکومو پوچینی** ()، بیر ایتالیا موسیقیچی ایدی.

## قایناقلار
آشیق شنلیک

**آشیق شنلیک** (اصل آدی:حسن؛ د. 1850 - اؤ. 1913) — آذربایجانلی تورک آشیق  

## یاشامی
  آشیق شنلکی تورکلرین تره‌کمه طايفاسينداندير. اصل آدي حسن‌دير. 1850-جي ايلده چيلدير (سوهار) آشيق شنليک قصبه‌سينده (ياخين‌سو) آنادان اولموشدور.  

  19 ياشيندا ساز چالماغي آخیل‌کلکلی آشيق نوري‌دن اؤيره‌نمیشدی.   

  قارصدا، آخيسقادا، بورچاليدا، تيفليسده، گومروده، ایرواندا اولموش، دؤورونون باشقا ساز شاعيرلري ايله گؤروشموشدور.  

  1913-جو   ایرواندا آشیق شنلیگین باغلامالارینا جاواب وئره بیلمه‌ین آشیق‌لار اونا دوشمن کسیلیرلر. ساز-سؤز مئیدانیندا مغلوب اولموش آشیق‌لار شنلیگین چایینا وعده‌لی زهر قاتیرلار آشیق شنلیک آغیر وضعیتده ایرواندان آغبابا ماحالی‌نین قوزوکند کندینده یاشایان قیزی گولخانیمین ائوینه گتیریلیر. آشیق قیزی‌نین ائوینده وفات ائدیر. وصیتینه عمل اولوناراق 1912-جی ایلده چیلدیر ماحالی نین سوخارا کندینده تزه مزرلیک دئییلن یئرده دفن اولونموشدور.  

## عاییله‌سی
  آشیق شنلیک ایلک سئوگیسی‌نین اوغورسوزلوغوندان سونرا هورو آدلی بیر قیزلا ائولنمیشدیر. اونون ایکی اوغلو - قاسم، اسگندر، اوچ قیزی – حنیفه، گولناز، گولخانیم دونیایا گلمیشدیر. شنلیگین بؤیوک اوغلو قاسم دا آشیق اولموش، 1954-جو ایلده وفات ائتمیشدیر. قاسمین اوغلو ییلماز شنلیک باباسی‌نین ادبی ایرثی‌نین کامیل بیلیجی‌سی‌دیر. ییلماز شنلیک قارصدا یاشایان مشهور آشیق‌لاردان ساییلیر.  

## چالیشمالاری
  تاریخی و چاغداش آشیق موحیط‌لری سیراسیندا چیلدیر آشیق موحیطی هم یارادیجی‌لیق، هم ده ایفاچی‌لیق-صنعتکارلیق باخیمیندان اؤزل بیر یئر توتور. چیلدیر ماحالی اؤزونون آشیق صنعتی ایله اوزون مودت آنادولو و آذربایجان آشیق موحیط‌لری آراسیندا بیر نؤوع کؤرپو رولونو اوینامیش، اونلارین صنعتکارلیق اؤزل‌لیک‌لرینی و گؤزل‌لیکلرینی اؤزونده بیرلشدیرمیشدیر.  

  بللی اولدوغو کیمی، چیلدیر آشیق‌لاری نین صنعت اوجاغی‌نین اساس عنعنه –گلنک‌لری خسته حسن – آشیق نورو – آشیق شنلیک – بالاکیشی، قاسم، نصیب – گولوستان چوبان‌اوغلو، آشیق اسلام، ییلماز شنلیک، آشیق اسگندر – مراد چوبان‌اوغلو، شرف تاشلیووا و دیگر بللی چاغداش آشیق‌لارین فعالیت خطی اوزره اینکیشاف ائدیب، اوستاد-شاگیرد عنعنه‌سی ایله باغلی یئنی یئتیشن ایستعدادلارا تحویل وئریلمکده دیر. چیلدیر آشیق یارادیجی‌لیغی قونشو آخال‌کلک، آغبابا، گومرو و بورچالی آشیق یارادیجی‌لیغی ایله قارشی‌لیقلی تاثیری و سیخ باغلی‌لیغی دا اینکار اولونماز بیر حقیقتدیر. و من دئیردیم کی، بو باغلاردان صؤحبت آچمالی اولان هر بیر صنعت و بیلیم آدامی ایلک اولاراق بیزیم بؤیوک صنعتکاریمیز آشیق شنلیگین آدینی چکمگه بورجلودور. «بیزیم بؤیوک صنعتکاریمیز» ایفاده‌سینی ایسه تصادوفاً ایشلتمه‌دیم. آشیق شنلیگین آدینی تکجه بیر ماحالین ساز-سؤز دونیاسی ایله باغلاماق، ساده‌جه اولاراق، مومکون دئییل. او، تورک دونیاسی‌نین آزمان آشیق-شاعیرلریندن بیری‌دیر. 

## اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:آشیقلار
ژان دارک

بندانگشتی|ژان دارک
**ژان دارک**  () (دوغوم ۶ ژانویهٔ ۱۴۱۲ - اؤلوم ۳۰ می ۱۴۳۱) فرانسه میلی قهرمانی و کاتولیک کیلیساسی قدیسه‌لریندن بیری دیر.

## قایناقلار
قمر الماس‌زاده

**قمر حاجی‌آغا قیزی الماس‌زاده** (10 مارس 1915، باکی– 7 آوریل 2006، باکی) — آذربایجانین ایلک بالرینی، باله‌‌اوستادی، پداقوق، س‌س‌ری خالق آرتیستی (1959). او، 1953–1972-جی ایللرده آذربایجان دؤولت اوپرا و باله تئاتریندا باش باله‌اوستادی، 1972–1988-جی ایللرده ایسه باله قروپونون  بدیعی رهبری اولموشدور. 

= یاشاییشی =
  قمر الماس‌زاده (تامارا لقبی ایله ده تانینان) 10 مارس 1915-جی ایلده باکی شهرینده چکمه‌چی عاییله‌سینده آنادان اولوب. اوشاق‌لیقدا باله‌ ایله مشغول اولان دوستو اوندا بو صنعته ماراق اویاندیریب. موحافیظه‌کار موسلمان آتاسیندان گیزلی اولاراق دوستونون مصلحتی ایله اؤزل باله استودیوسونا یازیلیر (داها سونرا استودیاو باکی رقص مکتبینه چئوریلیر). آتاسینی باله ایله یوخ، ایدمانلا مشغول اولدوغونو ایناندیرا بیلیر. لاکین بیر نئچه ایلدن سونرا سیررین اوستو آچیلیر. آتاسی اول‌لر غضب‌لنسه ده، سونرالار تئاترا گیزلیجه گلیر و قیزی‌نین چیخیش‌لاریندا تاماشاچی‌لار آراسیندا تئز-تئز گؤرونور. 

  بسته‌کار افراسیاب بدل‌بیلی ایله 1931-جی ایلده قوردوغو ائولی‌لیک اؤولادلاری اولمادیغیندان  " قیز قالاسی‌"  باله‌سیندن آز سونرا بوشانما ایله نتیجه‌له‌نیر. صنعت باغلی‌لیق‌لاری ایسه ایللرله داوام ائدیر. 

## صنعتی
  1930-جو ایلده قمر الماس‌زاده رقص‌ مکتبینی بیتیریب آذربایجان دؤولت اوپرا و باله تئاتریندا ایشله‌مگه باشلاییر. بو آرادا همچنین عالی پداقوژی مکتبینه ده داخیل اولور. 1932-ده  Reynhold Qlierin   " شاه‌ صنم "  اوپراسیندا ایکینجی درجه‌لی رولا سئچیلیر. 1933-جو ایلده ایندیکی سانکت-پتربورقدا لنینقراد رقص مکتبینه داخیل اولور و اورادا مشهور بالری‌ قالینا اولانووانین آناسی ماریا رومانووانین صینفینده اوخویور. 1936-جی ایلده عالی مکتبی بیتیریب باکی یا قاییدیر. 1937-جی ایلده آذربایجان دؤولت فیلارمونیسی‌نین نزدینده آذربایجان دؤولت ماهنی و رقص آنسامبلی‌نین اساسینی قویور. اوزئییر حاجی‌بیگوفون رهبرلیگی ایله آذربایجان ایالت‌لرینه علمی سیاحت تشکیل ائدیب ایلک منبعدن خالق رقص‌لری حاقیندا معلومات توپلاییر. 1939-جو ایلده باکی رقص مکتبینده ایلک رقص درسینی دئییر. داها سونرا همین مکتبین دیرکتورو اولور. 1940-جی ایلده افراسیاب بدل‌بیلی نین  "قیز قالاسی‌"  باله‌سینده ایلک پئشه‌کار چیخیشینی ائدیر. سونرالار فرانسه‌ده، هیندیستاندا، نپالدا دا چیخیش ائتمیشدیر. 1970-جی ایلده باغدادا عراق خالق رقص‌لری آنسامبلینی قورماق اوچون دعوت اولونور. 1950-جی ایللرده باله‌نی ترک ائتسه ده، 1990-جی ایللرین سونونا قدر باکی رقص مکتبی‌نین دیرکتورو کیمی چالیشیر.  

## قورولوش وئردیگی اثرلر

*  " ترلان "  باله‌سی (1940) — رقص مکتبی  
*  " قیز قالاسی "  باله‌سی (1940، 1958، 1977) 
*  " گولشن "  باله‌سی (1949، 1951، 1959)  
*  " دوکتور آیبولیت "  باله‌سی (1949)  
*  " باخچاسارای فونتانی "  باله‌سی (1951)  
*  " یئددی گؤزل "  باله‌سی (1952)  
*  " قیرمیزی لاله "  باله‌سی (1954)  
*  " یاتمیش گؤزل "  باله‌سی (1955)  
*  " لاورئنسیا "  باله‌سی (1956)  
*  " قیزیل آچار "  باله‌سی (1957)  
*  " آرلکینادا "  باله‌سی (1959)  
*  " قاراجا قیز "  باله‌سی (1965)  
*  " محصول "  سویتاسی (1959)  
*  " ژیزال "  باله‌سی (1961)  
*  " قو گؤلو "  باله‌سی (1963)  
*  " شور "  باله‌سی (1968)  
*  " دون کیشوت "  باله‌سی (1973) — ل. مینکوسون اثری  
*  " شنلیک رقصی "  باله سی (1973) 

## اتک یازی‌لار
بؤلمه:قادین‌لار
بؤلمه:قادین و اینجه‌صنعت
آزادگان لیگی ۰۱-۱۴۰۰

**آزادگان لیگی ۰۱-۱۴۰۰** ایرانین فوتبال لیگلرینین آراسیندا بیرینجی لیگ آدلانیر و بو دؤور ۳۱-جی دؤورو اولور. بو دؤورده ۱۸ تیم واردیر. ۱۳ تیم گئچن دؤوردن و ۲ تیم ایران سوپر لیگی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ موسومونن بو لیگه دوشوبلر و ۳ تیم ایکی‌نجی لیگدن قالخان‌لار اولوللار. بو مووسوم ۲۰۲۱-جی ایلین اوکتوبر آیینین ۱۱-دن باشلنیر.

## تیملر
### ایستادیوملار و یئرلر

### تیملرین سایی‌سی هر اوستاندا

## لیگین جدولی


## همچئنین باخ
* ایران سوپر لیگی ۰۱-۱۴۰۰
* 2021–22 2nd Division
* 2021–22 3rd Division
* ایران فوتبالی حذفی کاپ ۰۱–۱۴۰۰
* 2021 Iranian Super Cup

## قایناقلار

بؤلمه:آزادگان لیگی مووسوملر
سیلاحلی گوجلر

اینگیلیسجه Armed forces
بندانگشتی|ایسراییل گوونلیقی
بندانگشتی|اردو
سیلاحلی گوجلر بیر اؤلکه‌ده اولان گوونلیک و اوردو قوروملارینا بیرلیکده دئییلیر. بعضاً بیر اؤلکه‌ده اولان گؤنوللولر ده سیلاحلی گوجلردن ساییلیر. 

## قایناقلار
یاخشی، پیس و چیرکین

**یاخشی، پیس و چیرکین** — سرجو لئونه طرفیندن وسترن ژانریندا چکیلمیش بیر فیلم‌دیر. "بیر آووج دولار" (۱۹۶۴) و "بیر نئچه دولار اوچون" (۱۹۶۵) فیلملریله باشلایان "دولار اوچله‌مه‌سی"نین سونونجوسودور. کلینت ایستوود جانلاندیردیغی بلوندی (ساریشین) لقبی ایله گزیب–دولاشان کابوی'ون اصل آدی فیلم بویو سسلنمیشدیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* 

بؤلمه:۱۹۶۶-جی ایل فیلملری

بؤلمه:۱۸۶۲ میلادی ایلینده گئچن فیلملر

بؤلمه:ایتالیالی داستانی فیلملر
بؤلمه:ایتالیا فیملری
بلوندی

**بلوندی** (Blondie یا Blondy یا Blondi) اینگیلیسجه بیر کلمه (ساریشین/حنایی معناسیندا) دیر و بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛

*بلوندی (موسیقی قروپو): آمریکالی بیر راک موسیقی قوروپو'نون آدی‌دیر.
*بلوندی (ایت): آدولف هیتلر'ین محبوب ایتی.
*دبی هری: بلوندی موسیقی قروپو'نون اصلی اوخوجوسو کی بعضاً یانلیش اولاراق بو آد دا تانینیر.
*بلوندی (آلبوم): بلوندی موسیقی قروپو'نون باشلانیش آلبومو.
***بلوندی**: یاخشی، پیس و چیرکین فیلمینده «یاخشی» کاراکترینده اوینایان کلینت ایستوود'ون آدی.
ایستنلی کوبریک

بندانگشتی|استنلی کوبریک

**ایستنلی کوبریک** ()، (دوغوم ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۲۸ – اؤلوم ۷ مارس ۱۹۹۹) بیر آمریکالی فیلم یؤنتمنی ، عکاس و فیلمنامه یازان ایدی.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* Stanley Kubrick Collection
* Stanley Kubrick at the Science Fiction and Fantasy Hall of Fame
* , movie clip compilation, 4 minutes

بؤلمه:کیمسه‌لر
ریچارد واقنر

**ویلیام ریچارد واقنر** **Wilhelm Richard Wagner** 

۱۸۱۳_۱۸۸۳ 
بندانگشتی|ویلیام ریچارد واگنر
آلمانلی بسته کار و تئاتر یؤنتمنی اوپرا اثرلرینه چوخ آدلانمیش.
سرجو لئونه

**سرجو لئونه** (, ) — ایتالیالی بیر فیلم یؤنتمنی، فیلم یاپیمجی‌سی و سناریست'ایدی. داها چوخ "ایسپاگتی وسترن" تۆرۆیله بیلینسه ده "بیر زامانلار آمریکا" فیلمی‌ایله ساده‌جه بیر ایسپاگتی وسترن یؤنتمنی اولمادیغینی قانیتلامیشدیر.

بندانگشتی|Sergio Leone (1975)

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

* 
* 
* Sergio Leone: A Fistful-of-Leone!
* Senses of Cinema film journal : Great Directors : Sergio Leone (2002 review by Dan Edwards PhD)
* A Fistful of Westerns 
* The Spaghetti Western Database
* 

بؤلمه:۱۹۲۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر

بؤلمه:روم دوغوملو کیشی اویونچولار

بؤلمه:۲۰. یوز ایلده ایتالیالی کیشی اویونچولار
پیانو

thumb|پیانو
**پیانو** () ، آکوستیک، کیبوردلی بیر موسیقی آلتی هر دوگمه نین اؤزل بیر سسی وار .

## گئچمیشی
پیانو ایلک  Bartolomeo Cristofori بارتلومو کرستوفوری ینین ایتالیانین پادووا سیندا (1655–1731) ایلرینده یاشاییرمیش ایلک دفعه پیانونو دوزلتمیش.

## توپلومسال
پیانو چوخ پول دییری اولدوغونا چوخ ثیروتلی عاییله لر ده گؤزه دییرمیش.

## قایناقلار
سناریست

**سناریست** یا دا **فیلمنامه یازان** () — هر اۇزۇنلۇقدا، ایزله‌نیله بیلن فیلم اۆچۆن، اؤزۆنۆن مئیدانا گتیردیگی، یا دا وار اولان قایناقلاری ویزوئال دیله چئویره‌رک، مۆعیّن بیر سیستم ایچینده ویزوئال ایضاحات مئیدانا گتیره‌رک متنلر (سناری) یازان شخصه دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:سناریستلر
سود محصوللاری

thumb|چئشیتلی سود محصوللاری
**آغارتی ، آغارانتی ، سود محصوللاری** یوخسا **لبنیات** — سود'دن آلینان محصوللارا دئییلیر.

## قایناقلار

بؤلمه:سود محصوللاری
فدریکو فلینی

**فدریکو فلینی** (, ) — ایتالیالی بیر فیلم یؤنتمنی. اؤزل ایستیلره چوخ آدلانمیش فانتزی و باروک گؤستریجیلری بیر یئره گتیرمیش.

## اثرلری
لا استرادا (۱۹۵۴) 

کابیریا گئجه لری (۱۹۵۷)

لا دولس ویتا (۱۹۶۰)

۸/۵ (۱۹۶۳)

اؤلونون روحااری(۱۹۶۸)

## قایناقلار
دیزفول

**دیزفول** ()، خوزیستان اوستانی‌ دیزفول بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲۶۴٬۷۰۹ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:دیزفول بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
ادویات

**ادویه** یوخسا **ادویات** — یئمکلره، شیرینیاتلارا، موربالارا، ایچکیلره و دیگرلرینه داد، لذت و اؤزل عطر وئرن بیتکی نؤعلری‌نین موعیَّن حیصه‌لری‌دیر. بونلارا بیتکیلرین یارپاقلاری، چیچکلری، توخوملار، میوه‌لر، کؤکلر، زوغ‌لار و قابیقلار دا عائیددیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ادویات
تک-تکه دؤیوش

بندانگشتی|تک تکه دؤیوش حیوانلاردا
بندانگشتی|میانمار لوتوی دؤیوشو
[بندانگشتی|[قلادیاتور دؤیوش لری]]
**تک-تکه دؤیوش** یا **باش باشا دؤیوش** () — بیر دوئل و دؤیوش نؤوعودور. بو دؤیوشده هر طرفده تکجه بیر نفر وار و دییشیک قوراللار بو دیؤشلرده قورولور.

## کئچمیشی
بو دؤیوشمه‌لر اینسان کئچمیشینده بوتون کولتورلرده دییشیک شکیللرده اولموشدور.

## قایناقلار