مولانا جلال‌الدین رومی

سول|بندانگشتی
**مولانا جلال‌الدین محمد رومی** ایسلام دونیاسی‌نین بؤیوک عاریف، متصوف و شاعیری.

## یاشام
مولانا، ۱۲۰۷ میلادی ایلینده بلخ شهرینده دونیایا گؤز آچیب و اوشاقلیق چاغلاریندا، آتاسی بهاءالدین ولدله، آناتولی‌یه کؤچوب قونیه شهرینده یئرلشیب و یاشاییش سوردوروب. آتاسی بؤیوک عالیم و بؤیوک متصوف‌لریندن دیر کی سلطان محمد خوارزمشاه دان اینجیدیگیندن بلخ شهریندن کؤچمگه مجبور قالمیشدیر. بیر نئچه یئری گزدیکدن سوْنرا قونیه شهرینده مسکن توتموش.

جلال‌الدینین اورتمنلیقینی اوسلنن آتاسی؛ اوْلدوکدن سوْنرا، ترمذی آدلی بیر بویوک اوستادین تعلیمنین قراریندا حلب و دمیشق شهرلرینده تحصیل سوردورموشدور. اورنجیلیک دونمینی بیتیردیکدن سوْنرا اوزی بیر بویوک اورتمن و موعلیم اولدی.

۶۲۴ هجری ایلینده «شمس تبریزی» ایله قارشیلاشیب بیر بویوک اینقلاب و سئودایا سوروکلندیکدن سوْنرا چوْخلی ماجرادان سوْنرا شعروشاعیرلیقا اوز قویوب دونیاسینی عشق یارادماقا آداییب اوزونی اویله یوکسک و یوجه زیرویه اولاشدیردی کی دئماق اولار کیمسه اونون یاراددیجیلیقینا اولاشا بیلممیش. اونا تای هیچ کیمسه اوندان اونجه و سوْنرا بویله سینه عشق و سئودانی آنلادیب؛ سوزلریله بیرناخیش تک چیزممیش، کیمسه مولانا تک گوی قوبسینه بویله عشق سوزیله یئرده کی اورکلری یاخین ائدمییب؛ بویلسی بیر یوجه تخت قورامامیش دیر.

آدلیم مولانایا گوره هرنه یازیلا گئنه آز سایلا بیلر، بویوک قلملر و باشاریلی یازارلار بۇ ساحده باشارسیز قالارکن بیزیم حدیمیزه دوشمز کی بۇ کونودا قلم ووروب و بویوک شاعیردن سوز یازاق و اونی آنلادماقا چالیشاق.

مولانانین فارسجا شعرلرینه راجع بوگونه قدر چوْخلی معظم اوستادلارو تدقیقات چیلار و یازارلار چوْخلی کیتابلار و مقاله لر و بیتکلر یازیبلار. اما تاسف بودورکی مولانانین تورکجه و تورک یازدیقلارینا گوره بوگونه دک چوْخ آز و هیچ قدر سایلان یازی اوزلیکله ایراندا یازی و چالیشما واردی.

مولانا ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ میلادی ایلده ۶۶ یاشیندا اولارکن وفات ائتدی. اونون مقبره‌سی قونیه شهرینده‌دیر.

## تورکجه شعرلری
مولانانی دیوانیندا بۇ گون ان آز ۲۰۰ بیت اصیل و دۆزگون تۆرک شعری بولونماقدادیر؛ بۇ آرادا دیوانلاری‌نین بیر چوْخ یئرینده ده چوْخلو تورکجه سؤزجوک بولماق مومکوندور. ایشلنیلن تورکجه سؤزجوکلری اصیل بیر تورک اولمایان آدامین طرفیندن ایشلدیلمکلری چوْخ چتین و مومکونسوز گؤرونور، نیه کی بو سؤزلرین چوْخو اسکی تورکجه دیلیندن اوْلدوقلارینا گؤره باشاریکلی بیر تورک طرفیندن ایشلدیلمگی مومکوندور. بوتون بو شرحلره باخمایاراق، مولانا جلال‌الدین محمد رومی‌نین هانسی خالق یوخسا میللته منصوب اولدوغونا دائیر دلیللر آیدین دئییل و بو باره‌ده قطعی فیکیر سؤیلَمَک مومکون دئییل. چوخلارینین عقیده‌سینه گؤره مولانا، اولوس‌اؤته‌سی (فرامیللی) و جهانی بیر کاراکتره صاحیب‌ایمیش.
* تورک اولدوغونا گؤره شعر مصرعلری.

دشمن نیم ارچند که دشمن رویم

اصلم ترک است اگر چه هندی گویم

* تورک اولمادیغینا گؤره شعر مصرعلری.

تو ماه ترکی و من گر ترک نیستم

دانم این قدر که به ترکیست آب سو

## قایناقلار

* تاریخ دیرین تورکهای ایران. نشر اختر، تبریز: ۲۰۱۲، ص۱۵۸.

بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:صوفی شاعیرلر
بؤلمه:مولانا جلال‌الدین رومی
بؤلمه:۱۲۰۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۲۷۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:Iranian Sufis
بؤلمه:Iranian Sunni Muslims
بؤلمه:Islamic philosophers
بؤلمه:Persian philosophers
بؤلمه:Persian spiritual writers
بؤلمه:Medieval Persian people
بؤلمه:Burials in Turkey
بؤلمه:Persian-language writers
بؤلمه:Persian-language poets
بؤلمه:Mevlevi Order
بؤلمه:13th-century writers
بؤلمه:13th-century philosophers
بؤلمه:Medieval poets
بؤلمه:Mystic poets
بؤلمه:People of the Sultanate of Rum
بؤلمه:Sufism
بؤلمه:13th-century Iranian people
بؤلمه:Seljuq-period poets
بؤلمه:13th-century Persian poets
بؤلمه:Persian writers
بؤلمه:13th-century Islamic religious leaders
بؤلمه:Iranian Sufi saints