ایمام علی

**ایمام علی ابن ابیطالب** شیعه موسلمانلاری‌نین ایلک(بیرینجی) ایمامی و سوننی موسلمانلاری‌نین دؤردونجو خلیفه‌سی‌دیر. اوْنون آتاسی ابوطالب، نئچه ایل حضرت محمد (ص)دن موحافیظه ائتمیش‌دیر.
خصوصاً شیعه قایناق‌لاری باش‌دا اوْلماقلا ایسلامی قایناق‌لارا گؤره علی کعبه ده دۆنیایا گله‌ن تکجه شخص‌دیر.

علی محمددن سوْنرا مدینه یه کؤچموش‌دور. اوْرادا علی محمدین قیزی فاطمه الزهرا ایله عائله حیاتی قۇرموش‌دور. ۶۶۱-جی ایلده کوفه مسجیدینده سو-قصد نتیجه‌سین‌ده اؤلدورولموش‌دور.

ایسلام مدنیتین‌ده علی‌نین اؤزون‌مخصوص یئری واردیر. بئله کی، اوْ ایسلامدا مودریک‌لیک، دوروستلوک، ایگیدلیک، حؤرمت و ... رمزی‌دیر. خصوصاً تصوفده علی تفسیر، فیقه و دینی فیکیر ساحه‌لرین‌ده ان یۆکسک شخص حساب اوْلونور و اوْ محمدین نسلی‌نین داوام‌چی‌سی کیمی قبول ائدیلیر.

## حیاتی

هز. علی "آمول-فیل"-این (فیل ایلینین) اوتوزونجو ایلینده (هیجرتدن ایگیرمی اوچ ایل اول) رجب آيینین 13-او کبه ائوینده دونيايا گؤز آچمیشدیر. آتاسی ابو طالب، آناسی فاطمه بینت اسد اولموشدور. هیجرتین 40-جی ایلی رامازان آيینین 21-ده کوفه شهرینده شهادته قوووشموشدور. مزاری نجف شهرینده‌دیر.

هز. علینین بئستدن (محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرلیيه سئچیلمزدن) اون ایل قاباق دونيايا گلمه‌سینی، ایسلامی حادثه‌لرده پئیغمبرله (س) چیگین-چیگینه اولماسینی و او حضرتین وفاتیندان سونرا 30 ایل ياشاماسینی نظره آلماقلا اونون (هز.علینین) 63 ایللیک عومرونو بئش حیصه‌يه بؤلمک اولار:

## توللوددن پئیغمبرین(س) بئستینه قدر

علینین(ع) دونيايا گلمه‌سیندن حضرت محمّدین (س) بئستینه (پئیغمبرلیيه سئچیلمه‌سینه) قدر يوخاریدا قئيد ائتدیک کی، اگر علینین(ع) عومرونو بئش حیصه‌يه بؤلسک بیرینجی حیصه او حضرتین توللودوندن پئیغمبرین(س) بئستینه قدرکی دؤورو ایحاطه ائده‌جک. علینین عومرونون بۇ حیصه‌سی اون ایلدن چوخ دئيیل. چونکی هز. علی(ع) دوغولاندا پئیغمبرین(س) آرتیق اوتوز ياشی وار ایدی و او، پئیغمبرلیيه قیرخ ياشیندا اولارکن يئتیشمیشدیر. دئمه‌لی، محمّد پئیغمبر(س) محمّد پئیغمبر(س)سئچیلرکن علینین(ع) جمعی اون ياشی وار ایدی..

## علی (ع)، محمّد پئیغمبر(ص)قوجاغیندا

علی(ع) عومرونون حساس اولان روحی و فیزیکی جهتدن فورمالاشما دؤورونو محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرین ائوینده و اونون تعلیم-تربیيه‌سی آلتیندا کئچیرمیشدیر. ایسلام تاریخچیلری بۇ باره‌ده يازیرلار: "بیر ایل مککه‌ده آجلیق اوز وئرمیشدی. بو زامان پئیغمبرین عمیسی ابو طالب بؤيوک بیر عائله‌يه باشچیلیق ائدیردی. اونلاری چوخ چتینلیکله دولاندیریردی. محمّد پئیغمبر(س) بنی-هاشیم طایفهسی‌نین وارلیلاریندان اولان دیگر عمیسی عباسا تکلیف ائتدی کی، ابوتعلیبین دولانیشیغینا کؤمک ائتمک مقصدیله گئدیب هرمیز اونون بیر اوشاغینی گؤتوروب اؤز ائویمیزده ساخلاياق. عباس پئیغمبرین(س) بو تکلیفی ایله راضیلاشدی. بئله‌لیکله ده، عباس جعفری، محمّد پئیغمبر(س) ایسه علینی اؤز اؤهده‌سینه گؤتوروب اؤز ائولرینه آپاردیلار. علی محمّد پئیغمبر(س) محمّد پئیغمبر(س)سئچیلنه‌دک اونون ائوینده قالدی. محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرلیيه سئچیلدیکدن درحال سونرا علی اونون پئیغمبرلیگینی تسدیق ائدیب اونون آردیجیلی اولدو." محمّد پئیغمبر(س) اؤز اوشاقلیق ایللرینی باباسی عبدول موتللیبین وفاتیندان سونرا عمیسی ابوتعلیبین ائوینده کئچیرتدیگینه گؤره ایسته‌يیردی کی، بؤيودوکدن سونرا ابوتعلیبین اوشاقلاریندان بیرینی اؤز اؤهده‌لیگینه گؤتورسون. بئله‌لیکله ده، عمیسی ابوتعلیبین و فاطمه اسد قیزی‌نین اونون اۆچون چکدیکلری اذیتلرین عوضینی چیخسین. ابوتعلیبین اوشاقلاری آراسیندا علینی پئیغمبرین(س) گؤزو توتموشدو.

## بئستدن پئیغمبرین(س) مدینه‌يه هیجرتینه‌دک

هز. علینین عومرونون ایکینجی حیصه‌سینی بئستدن مدینه‌يه هیجرته قدرکی دؤور تشکیل ائدیر. بۇ حیصه 13 ایلدن عبارتدیر. هز. علینین ایسلامین دیرچه‌لیشی يولوندا گؤستردیگی بیر سیرا شجاعتلر و خیدمتلر بۇ حیصه‌يه عایددیر. پئیغمبرین (س) دعوتینی اوللر حیات يولداشی خدیجه‌دن باشقا علی قبول ائتمیشدیر.
## شکیللر



Image:Investiture of Ali Edinburgh codex.jpg
Image:Mirror writing2.jpg
Image:Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg
Image:Ambigram - Muhammad and Ali2.svg

## قایناقلار

* عربجه ویکی‌پئدییا

## کیتاب تانیتیمی

### Original sources
* 
* 
* 
*  (In Arabic)
* 
* 

### Secondary sources
; Books
* 
*  volumes 6–17 are relevant.
* 
* 
* (in Arabic)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Encyclopedia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## آرتیق اوخو

* 
* 
*  (volume XV.)
* 
* 
*  Translated by Liadain Sherrard, Philip Sherrard.
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* | Translated by Seyyed Hossein Nasr.
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار

### شیعه بیوقرافیسی
* The Life of the Commander of the Faithful Ali Ibn Abu Talib (as)  by Shaykh Mufid in Kitab al-Irshad
* Website devoted to the Life of Imam Ali ibn Abi Talib
* A Biographical Profile of Imam Ali  by Syed Muhammad Askari Jafari
* Online Biography by Witness-Pioneer 

### سوزلر
* A Website featuring validated/referenced quotes of Imam Ali ibn Abi Talib
* "Shadow of the Sun" published on first Shia Imam, a collection of 110 hadiths from Prophet (s) concerning the character of Ali.

بؤلمه:ایماملار
بؤلمه:دؤرد خلیفه
بؤلمه:شیعه ایماملاری
بؤلمه:صحابه
بؤلمه:۷-جی میلادی قرنینده خلیفه‌لر
بؤلمه:اؤلدورولموش خلیفه‌لر
بؤلمه:راشدین خلیفه‌لر
بؤلمه:موسلمان یازیچیلار
بؤلمه:عرب ژنراللار