open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تیرچایی قصبه‌سی

** تیرچایی   قصبه سی ** میانا بولگه‌سی نين کندوان بولومو نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسيندا بو قصبه نين  6923نفر اهالي سي وارايميش.  

## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
تیمور‌‌به‌ی لی

تیموربه‌ی لی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين منجوان بولومو نده اولان باتی منجوان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 54نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی

بؤلمه:باتی منجوان
تین (اهر)

**تین كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  63نفر اهاليسي وارايميش.  

## قايناق


بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
تیکان لی

** تیکان لی** کندی (روستای تیکانلو) موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
تیکان لی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 688 نفر اهالی سی وار.  بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تیریکومو

**تیریکومو** قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی اؤلکه سی نین بیر شهریدیر. فاماگوستا شهری 2005 ایلینده ۴٫۴۹۰نفر اهالیسی واریمیش.
## بیرده باخ
قیبریس شهرلرینین سیاهیسی
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی‌نین شهرلری
تیکان‌تپه بؤلگه‌سی

** تیکان‌تپه بؤلگه‌‌سی** (دولتی آدی: **شهرستان تکاب**) — باتی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیب. تیکان‌تپه شهری بۇ بؤلگه‌نین مرکزی‌دیر. تیکان‌تپه شهری‌نین آدی ۱۳۱۶ هیجری گونش ایلینده ایرانین دؤولتلی اورقانی اوْلان "فرهنگستان زبان فارسی" طرفیندن *تکاب* اوْلاراق دییشیلدی.

## اهالی
۱۳۸۵–جی نۆفوس سایی‌سی اساسیندا بو بؤلگه‌ده ۸۲٬۲۷۸ نفر اهالی یاشاییرمیشلار.

## اینظیباطی بؤلمه‌لر
ایرانین اینظیباطی بؤلوملری اساسیندا، بو بؤلگه‌ ۲ بؤلوم، ۶ قصبه و ۱ شهردن تشکیل اولوبدور. بونلارین آدلاری بئله‌دیر:

*تختی سولئیمان بؤلومو
*تکاب بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

## اتنیک و دیل
بو بؤلگه‌نین اهالیسی عومومیت‌ده تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. تورکلرین یانیندا کوردلر ده بو بؤلگه‌ده یاشاییرلار.

## ایقتیصادیات

## گوزل و گزملی یئرلر
*تختی سولئیمان

## بیلیم یوردلار
تکاب بیلیم یوردو

## بیرده باخ

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)


بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
تیکرار

**تکرار** - بیر ایفاده ده عئینی سؤز یا دا سؤیلئییشی، ائستئتیک قایغی گودمه دن بیر نئچه دفعه  تکرار ائتمک. حددیندن آرتیق تکرار حاقیندا دانیشیلان ایسه بونا کثرئتی تکرار دئییلیر.
## قایناق‌لار

*'''ادبیات درسی'''

بؤلمه:ادبیات
بؤلمه:دیل بیلگیسی
تیکمه عجم (ماکی)

**تیکمه عجم (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قالادره‌سی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 130 نفر اهالی سی و 30 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
تیکمه‌داش بؤلومو

**اوجان بولگه سي  نين تیکمه داش بولومو** اوجان بولگه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، بو بولومده 27308 نفر ياشاييرميشلار. 

## قایناقلار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
ثابت تبریزی

**حاجی موحمّد علی ثابت تبریزی** - یاشاییشینی صحّافلیق و جیلیدچی‌لیک ایله کئچیرردی. ۱۳۱۳-نجی هیجری ایلینده آلتمیش یاشلیندا تبریزده تانرینین رحمتینه ایریشدی.

تورکجه و فارسجا دیوانی واردیر. اؤلوموندن اؤنجه بو بیر بئیتی مرحوم تربیته اوخوموشدور کی مرحوم تربیتین باخیشیندا بیر بؤیکک دیوان ایله برابر ایدی:

یقوبسان باشوه بو خط و خال و زلف و مژگانی - - - گنه پیغمبر خوبان بو نه اجماع امتدر

## قایناق‌لار
* دانشمندان آذربایجان، محمّد علی تربیت

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:آذربایجانلیلار
بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلیلر
ثدين ۱ (اهواز)

**ثدین 1** (فارسجا: ثدین 1), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، باوئ بؤلومو  و  ویس قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.

## جوْغرافیایی موْقع
ثدین 1 کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.

## نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 620 نفر اهالیسی و 103 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 299 نفری کیشی و 321 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 363 نفری ساوادلی و 134 نفری ساوادسیزدیرلار.

## دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی  فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.

## ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد  و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
**اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران* (*[http://www.gitashenasi.com/ProductShow-en.aspx Gitashenasi Province Atlas of Iran] *)

## قایناقلار

بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ثروت چتین

**ثروت چتین** (اینگیلیسجه: Servet Çetin) (دوْغوم: Tuzluca) بیر فوتبالیست. تورکیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
## اوْیونلاری

## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:توزلوجا دوغوملولار
بؤلمه:۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
بؤلمه:سیواس‌اسپور کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:قالاتاسرای کولوبونون اویونچولاری
بؤلمه:اسکی‌شهراسپور کولوبونون اویونچولاری
سامیرتی (اورمو)

**سامؽرتؽ** و یاخود **ثمرتو**— () غربی آذربایجان اوستانینین، اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون دول قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۲۵۳ نفر یاشاییر.(۸۱ عائیله).
## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و سوننو شافعی موسلمان‌دیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ثمرتو تپه سی

عایید اولان ایران باستان نان قاباقجا اورمو بولگه سینده  جلبر کندینده یئرلشیب بو تپه 1 آذر 1344465 نومرسی ایله ایرانین آثارملی لیستینده یئرلشیب
## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی
بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی‌نین تپه‌لری
جؤنک

خالق ادبياتي محصوللاري نين يازيلديغي دفترلر. بير نؤوع آنتولوگييا ساييلارلار و يازارلاري نين کيم اولدوغو چوخ واخت بیلینمز.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
جئسی موس

**جئسی موس** کانادالی بیر آکتور.صون دوراک 3 فیلمیدئکی رولو ایله چوخ مشهور الموشدور.100 ا یاخین فیلمده اوینامیشدیر.1983جی ایلده کانادانین وانکوار شهرینده دونیایا گئلمیشدیر.اوشاقلیغیندان ائتیبارئن فیلملئر ده اوینامایا باشلامیشدیر.

## فیلموگرافییاسی

بؤلمه‌:Ərəb əlifbalı məqalələr
جئیران بولاغی

جئیران بولاغی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين ترکمانچای بولومو نده اولان باتی بروان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 163نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی بروان قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
جئیران‌دره

جئیران‌درهکندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان سولوک قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۸۵نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:سولوک قصبه سی
جابان (دیکله)

جابان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان دیکله قصبه سی  نده يئرلشيب .  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  0 نفر اهاليسي وارايميش.  
## قايناق


بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
جابر بن زید

**جابر بن زید ازدی یُحْمَدی (یَحْمَدی) جَوفی حُرَفی** و **ابوالشعثاء** کنیه‌سی ایله (اؤلوم ایلی:۹۳ق/۷۱۲م یا ۱۰۳ق/۷۲۱م یا ۱۰۴ق) فقیه، حدیث روایت ائدن و صحابه تابعین-یندن ایدی.
حابر بن زیدین اباضی اولماغینا هئچ سند اولمازسادا اباضی‌لر اونو اؤزلرینه ایلک امام بیلیب و اونا چوخجادا اینانیرلار.
جاجان

جاجان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان قوزئی ازومدل قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 772نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی اوزومدل قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جارچلی (اورمو)

**جارچلی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و بکشلو قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 1380 نفر اهالی سی و 370 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جاستین بیبر

left|thumb|جاستین بیبئر
**جاستین درئو بیبئر** (Justin Drew Bieber) کانادالی موغنّی و اکتیوئر. کاریئراسی ۱۴ یاشین‌دا ایکن یوتیوبا قویدوغو ویدئولارین «ائسكووت براون» (Scoot Braun) طرفین‌دن کشف اولونماسی‌ایله باشلادی. براون دا‌ها سونرا بیبئر اۆچون موغنّی آشئریله آبشین جورجییا شیتاتی‌نین آتلانتا شهرین‌ده گوروش تشکیل ائت‌دی. بیبئر آشئر و براونین اورتاق شیرکتی اولان رمبگ‌ایله موقاویله باغلادی. بورادا چالیش‌دیق‌دان سونرا ائل‌ائی‌رئید اونو ایسلاند رئجوردس شیرکتینه دعوت ائت‌دی و ۲۰۰۹-جی ایل‌ده ایلک دئبوت سینقلی اونی تیمی بوراخیل‌دی.

## قایناق‌لار
جاشيران

## جاشیران
سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 350(58عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله اؤزللیکله سوغان اکمک له مشغول اولورلار و بو کندین سوغانی سولدوزدا مشهوردور.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی کوردلر دی و سنی شافعی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جاغاتای تورکجه‌سینده سوزلوکچولوک

**جاغاتای تۈرکجه‌سینده سؤزلۈکچۈلۈک**

تئیمورلولار حکومتینین باشلانیشیندان جاغاتای تۈرکجه‌سینه گؤره چوخلو کیتاب یازیلیبدیر ، تورک دیلینین گۈجله‌نمه‌سینده بؤیۈک رول اویناییبدیر . بو سؤزلۈکلرین یاپ آدلینلاری بو توققوز سؤزلۈک دۈرلر :
:# بدایع اللغات : سولطان حسین بایقارا بویوروقو ایله طالع هراتی ساغیندان یازیلان سؤزلۈک دۈر .
:# لغتی ابوشکا : 16نجی میلادی یۈزلۈگون ایلکلرینده آناتولودا یازیلیب دیر .
:# لغتی فضل الله خان : 17نجی میلادی یۈزلۈگۈن ایلکلرینده اورنگ زئیب ، بابورون یئرینه اوتوران شاه ، بویوروقو ایله یازیلیب دیر .
:# کیتابی زبانی تۈرکی : جاغاتایجا - فارسجا بیز سؤزلۈک دۈر . بو کیتابین یازیچیسی یعقوب چنگی دیر .
:# سنگلاخ : میرزا مهدی خان استر آبادی ، آووشار نادیر شاهین مۈنشۈسۈ ، بو کیتابین یازیچیسی دیر .
:# خولاصه‌یی عباسی : بو کیتابی خویلو محمد یازیپ عباس میرزایا تقدیم ائدیب دیر .
:# التمغایی ناصیری : فارسجا - جاغاتایجا سؤزلۈک دۈر . شیخ محمد صالح بو کیتابی یازیب ناصر الدین شاها تقدیم ائدیپ دیر .
:# بهجت اللغات : قزوینلی فتحعلی خان بو کیتابی یازیب فتحعلی شاها تقدیم ائدیب دیر . بو کیتابدا جاغاتای دیلی ایله آذربایجان تۈرکجه‌سی توتوشدورولوب دور .
:# لغتی شیخ سلیمان افندی : بو کیتابی شیخ سلیمان اؤزبک ایستانبولدا کونسوللوق زمانیندا یازیب دیر .
## قایناق‌لار

* تاریخ زبان و لهجه های ترکی، جواد هیئت، ص 93 و ص 92.

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر
جالیق (بوزقوش)

**جالیق** كندی دوغو آذربایجان اوستانینين اهر بولگه‌سینين مرکزی بؤلومونده اوْلان بوزقوش قصبه‌سینده يئرلشيب. بو کندین ۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا ۴۷ نفر اهالی‌سی وارايميش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جئیلان پينار

﻿

**جئیلان پینار**تورکیه جمهوریتی نین  بیر بؤیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۴۳٬۵۴۶نفر اهالیسی وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
*تورکیه شهرلرینین سیاهه‌سی
*تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
جابان (دودانگه)

جابان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  71نفر اهاليسي وارايميش.  
## قايناق


بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
جالیق (قشلاق)

**جالیق** كندی دوغو آذربایجان اوستانینين اهر بؤلگه‌سینين مرکزی بؤلومونده اوْلان قیشلاق قصبه‌سینده يئرلشيب. ۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا بو كندين ۱۶ نفر اهالی‌سی وارايميش. 

## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جامال آباد (پولدشت)

**جامال آباد** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، قاراعین بولومو و زنگبار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 38 نفر اهالی سی و 6 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جامع مسجیدی (اهر)

بندانگشتی
اهر ین **جامع مسجیدی** قدیم قالا قاپیسیندا و ایندیکی قدس خیابانیندا یئرلشیب مسجیدین معماری سی عبارت اوْلموش تکجه بیر بویک شبستان لا کی 18 متر ائنی و 39 متر ده اوزوناسی دیر مسجیدین 12 آجری پایا سی وار و جمعیله 21 گئرپیجلی گونبز دن تیکیلمیش دیر . مسجیدین اولیه بناسین مغول ائلخان لارینا نسبت وئریلر سانکی ایندی اوْلان مسجدین پایا لارین بیرینده صفویه عصرینین اولرین گوستریر .
## ثبت نومره سی
بو مسجید 1381/7/7 ده 6153 نومره سی ایله ایرانین میلی آثارلار جرگه سینده ثبت اوْلوب.
## قایناقلار


بؤلمه:ایرانین ثبتی بینالاری
جامع مسجیدی (اورمیه)

thumb|350px|اورمونون جامع مسجیدی

**جامع مسجیدی** و یا **جمعه مسجیدی**اورمیه‌نین اقبال خیابانیندا و بازارین کناریندا یئرلشیبدیر. مسجید بیر گونبزخانا دان و قیرخ سوتونلو شبیستاندان عیبارتدیر. مسجید ۷-جی هیجری عصرده تیکیلیبدیر. گونبزخانانین قیدمتی تخمین‌له سلجوقلولار دؤوره‌سینه و قیرخ سوتونلو شبیستانین قیدمتی ائلخانیلر دؤوره‌سینه قاییدیر. مسجیدن محرابی سون درجه‌ده بزنیبدیر و بئله‌لیکله مسجیدین محرابی تزیینات باخیمیندان دونیانین لاپ بؤیوک هونری محرابیدیر. بۇ محرابین گؤرزللیگینی ایصفاهانین جامع مسجیدینین اولجایتو محرابی ایله قیاس ائتمک اولار. اورمیه‌نین جامع مسجیدینین محرابی ایصفاهانین اولجایتو محرابیندان اؤنجه تیکیلیبدیر.

## ثبت نومره‌سی
بو مسجید ۱۳۱۴/۹/۱۵ ده ۲۴۳ نومره‌سی ایله ایرانین میلّی اثرلر جرگه‌سینده ثبت اوْلوب.

## بیر ده باخ
اوچ گونبز

میناره مسجیدی

## گؤرونتولر

فایل:Urmiya Cümə məscidinin planı-001.jpg
فایل:Jame mosque-Urmia (2).JPG
فایل:Jāme Mosque of Urmia 13960108 01.jpg
فایل:Jāme Mosque of Urmia 13960108 09.jpg
فایل:Jāme Mosque of Urmia 13960108 17.jpg
فایل:Jāme Mosque of Urmia 13960108 23.jpg
فایل:Jāme Mosque of Urmia 13960108 15.jpg
فایل:منبر چوبی کار شده.jpg

## قایناقلار



بؤلمه:ایرانین ثبتی بینالاری
جامع،مرند

جامعه بزرگ كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين مرند بولگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان کشکسرای قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  819نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناق‌لار
جانانلی

**جانانلی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين گرمادوز بؤلومو نده اولان دوغودیزمارقصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين    604نفر اهاليسي وارايميش.  <
بندانگشتی

## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغودیزمارقصبه سی
جانبهان

جانبهان کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی 
بولومو نده اولان مئیدان چای قصبه سی (دهستان مهران رود مرکزی) نده یئرلشیب. 
بی کند سهنداواداغین ارخاسیندا دیر. کنیدن هواسی سرین یاقیشلی وداغلیدی
## قایناق‌لار



بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:مئیدان چای قصبه سی
جانقور

**جانقور** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين تبریز بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان میدان‌چای قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سايییسی اساسیندا بو كندین ۹۱۶ نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:میدان‌چای قصبه‌سی
جانقور (هریس)

جانقور كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين خواجه بولومی نده اولان باتی بدوستان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 1940نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی بدوستان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
جانویس‌لی (اورمو)

**جانویس‌لی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و باراندوز قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 408 نفر اهالی سی و 109 عائیله سی وار. 
بو کندین اهالیسی،تورک و شیعه دیرلر.بو کندین اسکی و قدیم آغ ساققاللاریندان بونلاری آد آپارماق اولار:
حاج ایوب
مشدی عوض
حجی بیلال و ...

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
1- اسکی بیر خیرداجا کلیسا: ننه مریم کیلسه‌سی
2- سیر داغی
3- جاذیبه‌لی دوغا 
4- اسکی قبریستان
5- سیر کیلسه‌سی
و ...

250px|thumb|ننه مریم کیلسه‌سی

## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:باراندوز قصبه‌سی
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جاهان

**جاهان** ـ آذربایجان جمهوریتینده یاییملانان دوشونجه و اینجه‌صنت درگیسی.

## حاقّیندا
آذربایجانلی یازار حمید هئریسچی جاهان درگیسی باره‌ده یازیر: سید جعفر پیشه‌­وری سیاسیتده میلّی قوروجولوق ایش­لرینه باشلادیغی کیمی شهریار دا شعر صنعتینده میلّی آذربایجان ادبیاتینی قوراراق اسکی فولکلوروموزو ایدئولوگییا سویه­سینه قالدیرماق ایسته­دی. و سون نتیجه­ده باکی ادبی محیطینه اؤز ایدئولوگییاسینی آشیلادی.

منجه آرتیق بو دؤورون سونو گلمیش‌دی. بیز صنعتده آرتیق میلّییی دئییل بشری­لییی، تبلیغ ائتمه­لییک. 50 ایل اؤنجه اولدوغو کیمی، بو یئنی ایدئولوگییانی آذربایجانا باکی دئییل، یئنه ده تبریز وئره­جک. ایواز طاهانین اوخوجولارا تقدیم ائتدیی«من بئله دوشونورم» اثری، منجه بو عامیلین ایلک قارانقوش­لاریندان­دیر. شرطی اولاراق همین اثره «حیدربابایا ساغ اول [خداحافظ]» آدینی وئره­ردیم. من ایواز طاهانی اون ایل اؤنجه تانیمیشام. «جاهان» آدلی بیر درگی بوراخاراق دونیا ادبیاتی‌نین ان آپاریجی فلسفی نظریه­لرینی ترجومه ائده­رک آذربایجان اوخوجوسونا تبلیغ ائدیردی. دیققت ائدین، درگی­نین آدی «وطن» دئییل، محض «جاهان» ایدی. ایواز طاها بونونلا ایدئولوگییامیزدا کؤکلو دییشیک­لیک آپارماق، میلّی­لییی بشری­لیک­له زنگینلشدیرمک ایسته­ییردی.

ایواز طاهانین اثری، منجه باخ بونلارا کؤکله­نیب. موللیف جاهانی، بشری­لییی آذربایجان ادبیاتی­نین ایدئولوگییاسینا گتیرمک ایسته­ییر. ایسته­ییر کی، مشدی عیباد گوزگویه باخیب اوردا اؤزونو تانیسین و گؤرسون کی، آرتیق نوروز بایرام­لاری‌نین کوساسی کیمی کئچل­دیر. کوسانی ایسه همیشه پایینی وئریب یولا سالماق لازیم‌دیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:درگی
بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده درگی
جوادآباد

**جاوادآوا** تهران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر ورامین بولگه‌سینین جاوادآوا بولومونده یئرلشیبدیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانینین شهرلری
جاوا

**جاوا (Java)**، سان مایکروسیستمز شیرکتی گلیشتیرمه‌یه باشلادیغی، آچیق کوْدلو، چوخ ایشلئولی (multipurpose)،نسنه یؤنلیملی یازیلیملاما دیلی‌دیر. بو دیل یازیلمیش کوْدلار، دئیشیلمه‌دن چشیتلی(موختلیف) ماشین‌لاردا ایشله‌یه بیلمه‌یه گؤره یارادیلمیش دیر. بو دیلین سینتکس‌ی سی دیلینه بنزردیر.

## جاوا کوْدلاری نئجه چالیشدیریلیر
* یازیلیم‌چی و بیلگی‌سایار مۇهندیس‌لری جاوا کوْدون یازار.
* بو کوْد بیر جاوا درلیی‌جی‌سی (کامپایلر) ایله درلنیر (کامپایل اولونور). سوْنوجدا بایت کود آدلی ماشین کوْدو (فایل شکلینده اولاراق) اله گلیر. جاوا بایت‌کوْدو تۆم ایشلدیم سیستم‌لرینده چالیشا بیلر.
* بایت‌کوْد JVM (جاوا مجازی ماشینی) طرفیندن ایشلدیلیر.

## میثال

جاوادا **سلام دونیا** پروقرامی:


```java
class SelamDunya {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Selam Dünya!"); // Prints the string to the console.
    }
}
```

 
## قایناق‌لار

بؤلمه:یازیلیملاما دیللری
جبراییل (شهر)

**جبراییل** ()، آذربایجان جومهوریتی‌نده بیر شهر و جبراییل رایونو نین مرکزی دیر. 

## تاریخ
جبراییل شهری ۱۹۹۳-جی ایلین آگوست آییندا ائرمنیستان اوردۇسۇ طرفیندن ایشغال اۇلونموش دیر. بو شهر ۲۷ ایلدن سونرا ۲۰۲۰-جی ایلین ۴ اکتبریندا آذربایجان اوردۇسۇ طرفیندن ایشغال دان آزاد اۇلدو.

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
جبی لی

** جبی لی ** کندی (روستای جبیلو) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
جبی لی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 212 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جتر (اورمو)

**جتر** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و قوزئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 323 نفر اهالی سی و 58 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جداقیه

جداقیه کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین تیکمه داش بولومو نده اولان دوغو عابباس قصبه سی (عباس شرقی قصبه سی) نده یئرلشیب.1385  اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 11 عائیله و 24 نفر اهالی یاشاییرمیش
بی کند بوزقوش داغلارین ارخاسیندا دیر. کنیدن هواسی سرین یاقیشلی وداغلیدی

## قایناق‌لار

کند بیلگیلری

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:دوغو عابباس قصبه سی
جرزنگ

جرزنگ كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين هوراندبولومو نده اولان دودانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  40نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
جزعالت

سؤيلئييشلئري قولاغا چَتین گلن سؤزلري تانیملار. اويغونلاشماسني کونويا گؤره نيظاملايان اهميتلي بير آنلاتیم شکلي. مثلاً، صنعتچي شيددت، بؤيوکلوک، تمکين، اؤلوم، قورخو، دؤيوش کيمي کونولاري ايضاح ائدرکن يا دا ايشلرکن، سؤزلري ده ايضاح ائتديگي کونويا اويغون دوشه جک قالين سسليلر آراسيندان سئچر. دؤيوشو ايضاح ائدرکن چئکاچاک، گولبانک کيمي سؤزلرين ايستيفاده ائديلمه سي کيمي. بو جور قالين سسليلره ائلفاظي جزعلی، داشيديقلاري اؤزللیک (اؤزلت)ه ده جئزالئت دئييلير. مثلاً:

صافلار دوزوب هوجوم هوجوم ائديله جک هايلي دوشمنه

دهشت آسيمان او زمين پر-فيغان اولار

ائوجي هاوادا چئکاچاک اي تيگدئن

آوازي ر'د او سايکا رئه-گومکونان اولار

نئفي
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
جعاوله(اهواز)

**جعاوله(اهواز)** کندی اهواز بولگه‌سینین، اهواز بولگه‌سی نین مركزئ بولومو و الهائي قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیاواقليم
اقليمي حادا بيكندين هواسي ايستي وگونلي دير.بي كند ايران اولكه سينين ان ايستي بير بولگه سيندا يئرلشيب.

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 157 نفر اهالی سی و 25 عائیله سی وار. 
## ایقتیصادیاتي
بو كندين اهالي سي چوخلي اكين و مال وحيوان ساخلامقا باخارلار.

## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اهواز بولگه‌سی‌نین کندلری
* اهواز بولگه‌سی
* اهواز بولگه سينين گورملي يئرلري 
## خاریجی کئچیدلر
## قایناق‌لار

بؤلمه:الهائی قصبه‌سی
بؤلمه:اهواز بولگه‌سی
جعفر آباد (باهار)

**جعفر آباد (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، صالئح آباد بولومو و دئیمکاران قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 420 نفر اهالی سی و 86 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
جبیند

**جبیند** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان آلمالی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۶۴نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آلمالی قصبه سی
بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
جعفرآباد(قوزئی زرینه)

**جعفر آباد (قوشاچای)** کندی قوشاچای بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی زرینه رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 869 نفر اهالی سی و 203 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جعفرآباد (بیله‌سووار)

**جعفرآباد** شهری بیله‌سووار بؤلگه‌سینده واقيع اوْلوب و قیشلاق دشت بؤلومونون مركزی دير. ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بۇ شهرين ۷٬۱۷۸ نفر جمعيتي وارايميش.

## قایناق‌لار

*Tageo

بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری

بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین شهرلری
جعفرآباد (آمول)

جعفرآباد كندی مازندران اوستانی نين آمول بولگه سی  نين مرکزی بولومو نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  507نفر اهاليسي وارايميش.  

## قایناق‌لار
جعفرآباد (خودآفرین)

جعفرآباد كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين دوغو منجوان قصبه سی نده    يئرلشيب.

## قایناق‌لار

*ایرانین آمار مرکزی، دوغو آزربايجان ايالتي نين آماری 
*امار واطلاعات ایران کندلری
جعفرآباد (دقیقلشدیرمه)

## شهرلر
*جعفرآباد:بیله سووار بولگه سینین شهرلریندن دیر. 

## قصبه لر

## کندلر
*جعفر آباد (رزن):رزن بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آباد (نهاوند):نهاوند بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آباد (باهار):باهار بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آباد (اسدآباد):اسدآباد بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آباد (قوشاچای):قوشاچای بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آباد (خوی):خوی بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفر آبادچلیک (قوشاچای):قوشاچای بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفرآباد(چاراويماق):چاراویماق بولگه سی نین کندلریندن دیر.
*جعفرآوا (خیاو)خیاو بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفرآباد (کند - خالخال):خالخال بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفرآباد (اهر):اهر بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفرآباد (خودآفرین):خودآفرین بولگه سینین کندلریندن دیر.
*(جعفرآباد (ورزیقان:ورزیقان بولگه سینین کندلریندن دیر.
*جعفرآباد (آمول):آمول بولگه سینین کندلریندن دیر.
## قایناق‌لار

__DISAMBIG__
جعفرآباد (چاراويماق)

**جعفرآباد(چاراويماق)**چاراویماق بولگه‌سینین مرکزی بولومونون دوغو قوری چای قصبه سینده یئرلشیب.

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین  نفر اهالی سی و  عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*چاراویماق بولگه‌سی‌نین کندلری
* چاراویماق بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار
جعفرآباد (مشگین‌شهر)

** جعفر آوا ** کندی خیاو بولگه سینین، مرکزی بولومو و دوغو خیاو قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین اهالي سي 273 نفردیر. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
جعفرقولو اوشاغی

جعفرقولو اوشاغی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين گرمادوزبولومو نده اولان باتی گرمادوزقصبه  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   422نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی

بؤلمه:غربی گرمادوز دهیستانی
جغر

**جغر** _ جغر کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه‌سی (بوستان آوا بولگه‌سی) نین تیکمه داش بؤلومو نده اولان دوغو اوجان قصبه‌سی (اوجان شرقی دهستانی) نده یئرلشیب. 
بو کند سهند اودداغی‌سی‌نین آرخاسیندا دیر. کندین هواسی سرین یاقیشلی و داغلیدی.
## قایناق‌لار



بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:دوغو اوجان قصبه سی
جغناب

**جغناب** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين خواجه بولومی نده اولان باتی بدوستان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 449نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی بدوستان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
جل (ماکی)

**جل (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 32 نفر اهالی سی و 7 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار


بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جعفرآباد (خالخال)

**جعفر آباد** کندی ، (کورمانج کوردجه‌سی‌جه: جه‌فه‌ر هوه)، خالخال بؤلگه‌سینین، خوروش روستم بؤلومو و گونئی خوروش روستم قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 

## جوغرافیایی موقئع
بو کند خالخال بؤلگه‌سینین گونئیینده یئرلشیبدیر و اونون داغلی هاواسی وار.

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ايلين نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۲۳۱ نفر اهالیسی وار. بو کندین اهالی سی صفوی‌لر و آوشارلار چاغیندا خوراسان‌دان آذربایجانا کؤچوبلر و کورددورلر. جعفرآبادلی‌لار کورمانج کوردجه‌سی ایله دانیشیرلار و اننلارین مذهبلری شیعه دیر. 

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی‌سینین چؤخونلوغو اکینچیلیک و داوار ساخلاماقلا مشغول‌دورلار.

## گزملی و گؤرمه‌لی يئرلر
جعفر آبادین اوجا داغلاری اونون گزملی یئرلریندن ساییلیر.

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
جعفرآباد، ورزیقان

جعفرآباد كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی  نين خاروانا بولومو نده اولان ارزیل قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  25نفر اهاليسي وارايميش.  <

## قایناق‌لار
جلایر

**جلایر دقیقلشدیرمه صفحه‌سی؛**

جلایر مومکون‌دور بو مواریده ایشاره ائلیه؛

جلایر (اهر)

جلایر (خیاو)

جلایر (تفرش)
جلبر (اورمو)

**جلبر** — () غربی آذربایجان اوستانینین، اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون دول قصبه‌سینده کند.

## تاریخ
۱۹۸۰-جی ایلین دکابر آیینین ۲۳-جو گونونده رادیکال کورد تئرورچولار طرفیندن کند اراضیسینه باستیریلمیش مینا پارتلاماسی نتیجه‌سینده بایرام جاویدان آدلی کند ساکینی هلاک اولاراق؛ باشقا بیر نفر ایسه آغیر یارالانمیشدیر. 
۱۹۸۱-جی ایلین یانوار آیینین ۷-جی گونونده بؤلگه‌ده فعالیت گؤسترن رادیکال کورد تئرورچولاری اتنیک آذربایجان تورکلرینین یاشادیغی جلبر کندینه هجوما کئچه‌رک دینج اهالینی آتشه توتموشدور. همین هجومون نتیجه‌سینده کند اهالیسیندن ایکی نفر قتله یئتیریله‌رک؛ بیر نفر ایسه آغیر یارالانمیشدیر. هجوما کئچن رادیکال تئرورچولاردان ایسه اصلاً خانا کوردلریندن اولان کوخا محمد آدلی بیر نفر هلاک اولموشدور.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۲۶۴ نفر یاشاییر.(۸۱ عائیله).
## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جلده‌باخان

جلده‌باخان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان مولایعقوب قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   784نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:مولایعقوب قصبه سی
جلولاء

**جلولاء** عراق شهرلریندن بیری در بو شهر دییالا اوستانیندا یئرلشمیش بیر شهر اولاراق خانقین شهرین گونئی باتی سیندا یئرلشیب.بو شهر بغداد شهریندن 185 کیلومتر آرالی دیر.
## خالق
شهرین اکثریت خالقین عرب لر و کوردلر تشکیل وئریلر سانکی عراق تورکمان لاری دا بو شهرده یاشایشدا دیلار.
## قايناق


بؤلمه:عراق شهرلری
بؤلمه:عراقین تورکمان شهرلری
جولفا

**جولفا** شهری شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر جولفا بؤلگه‌سی مرکزی‌دیر. جولفا شهری بیر مرزی شهر دیر و آراز چایی بۇ شهرین یانیندان گئچیر.

## جولفا آدی
جولفا آدی یا دا جیلفا تورک دیلینده توخویان معناسی وار بئله بیر کلمه اهر شهرینین بیر محله‌سی‌ده جلفا محله‌سی آدلانیر و اونون خالقی بوندان حکایت ائدیر کی توخوماق ایشلره باخارمیشلار.
## گورملی و تاریخی یئرلر
*کیامکی وولکانی
*ناخیرچی(چوپان)کیلیساسی
*اوشتبین کندی
*کردشت حامامی
*دوزال برجی
*سنت استپانوس کیلیساسی

## مئدیادا
۱۳۹۴-جو ایلین قیشیندا، شهرداری و شورا تاپشیرغی ایله جلفا و اورانین ایپک یولو قیراغیندا اولماسی، توریست جذب ائتمک، و آراز آزاد ایقتیصاد بؤلگه سی‌نین پوتانسیئللرینه گؤره جولفا آدلی بیر موستند فیلم دۆزلدی.
## قالئریا

فایل:Culfada Araz çayı.jpg|جولفادا آراز چایی
فایل:Culfada Araz çayı 2.jpg|آراز چایینین گؤرۆنۆشۆ
فایل:Central Square of Jolfa.jpg|جلفانین مئیدان‌لاریندان بیری


## قایناق‌لار

بؤلمه:جولفا بؤلگه‌سی
بؤلمه:تورک شهرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
جلیلی قیشلاغی (قشلاق جلیلو)

**  جلیلی قیشلاغی ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و باتی قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
جلیلی قیشلاغی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 455 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* باتی قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جمال‌آباد

جمال‌آبادكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مهربان بولومو نده اولان آلان برآغوش قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 411نفر اهاليسي وارايميش. <

امیر علی اکبری دونیا گولش قهرمانی و آذری درگیسینین باش یازاری دوقتور حسن ریاضی بو کندین دوغوملوسودولار.
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بؤلمه:آلان برآغوش قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جمعيئت

بير-بيرينه اويغون و يا بير-بيرينه قارشیت (علئيه دار) آنلاملي سؤزلري بير يئرده ساخلاما. بئله سؤزلره جئم'يييئتلي (جمعيئت) آدي وئريلر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
جنتین دوغوسو (رومان)

**جنتین دوغوسو**، (اینگیلیسجه: East of Eden) نوبل ادبیات اؤدولو قازانان آبش-لی یازیچی جان ایشتاین بکین 1952-جی ایل تاریخلی روْمانی.

ایستئین بئک بۇ روْماندا یوْللاری بیر نؤقطه‌ده کسیشن هامیلتوْن (Hamilton) و تاراسک (Trask) عاییله‌لری‌نین نسیللره یاییلان حیکایه‌سینی ایضاح ائتمکده‌دیر. ایستیفاده‌چی‌نین باش‌یاپیتی (شاهکار) اوْلاراق گؤرولن روْماندا، اینسانلیق تاریخی بوْیونجا سؤزو کئچن هابیل و قابیلین حیکایه‌سی آنا اوْخ اوْلاراق آلینماق شرطیله گۆناهکارلیق، سئوگی، دوْستلوق، نیفرت، مۆدریکلیک، آزادلیق، باغلیلیق و اینانج کیمی اساس آنلاییشلار مۆختلیف کاراکترلره یدیریلرک ایضاح ائدیلمیش؛ زامان زامان دا اینجیلده کئچن بعضی حیکایه‌لر ایله قهرمانلارین حیکایه‌لری آراسیندا پارالئل‌لیکلر قۇرولموشدور.

جان ایستئین بئکین بحث ائتدیگی هامیلتوْن عاییله‌سی، اصلینده اؤز آناسی اوْلیوئ هامیلتوْنون عاییله‌سیدیر. کیتابین ایلک یاریسی بوْیونجا تئز-تئز بحث ائدیلن ساموئل حامیلتوْن دا یازارین باباسیدیر. ایستئین بئک بۇ کیتابی اوْ زامانلار بیری 6.5، دیگری ده 4.5 یاشیندا اوْلان اوْغوللارینا حصر ائتمیش؛ روْمانین کئچدیگی و عئینی زاماندا اؤزونون ده بؤیوموش اوْلدوغو کالیفوْرنیاداکی سالیناس وادیسی "نی هر یؤنو ایله ایضاح ائتمه‌یه باشلامیشدیر.

بۇ روْمان ائلیا کازان طرفیندن داها چوْخ کیتابین ایکینجی حیصه‌سینی داخیل اوْلماقلا 1955-جی ایلده کینوْیا اۇیغونلاشدیریلمیشدیر.

بؤلمه:اینگیلیس دیلینده رومان
بؤلمه:جان ایستئین بئکین یازیلاری
جنرال مسجیدی

**جِنِرال مسجیدی**، اورمیه‌ده یئرلشن تاریخی بیر مسجید دیر. بوُ مسجید خمسه‌لویی خیاوانیندا (عسگرخان محله‌سینده) یئرلشیب‌دیر. محمّد قولو خان افشار ارومی کیتابیندا بوُ مسجیده گؤره بئله یازیلیب: ۱۲۰۹-نجو قمری ایلده، اورمیه‌نین بئیگ‌لر بئیگی‌سی محمّد قولو خان افشار، عسگرخان عبدالملکی افشاری قوُشچودان کؤچوردوب اورمیه‌نین هئندو دروازاسی‌نین یاخین‌لیغیندا شخصی مۆلک‌ده عسگرخانا یئنی عیمارت تیکدیردی. عیمارتین یاخینلیغیندا دا بیر مسجید تیکیلدی. سوْنرالار او مسجید «جِنِرال عسگرخان افشار» آدینا، «جنرال مسجیدی» آدلانیب، هئندو دروازاسی دا عسگرخان دروازاسی آدلاندی.

## قایناقلار
جنوبی آفریقا

**جنوبی آفریقا**(اینگیلیسجه:South Africa) یا رسمی اولاراق **جنوبی آفریقا جمهوریتی** آفریقا قاره سینین جنوبی اوجوندا یئرلشن اؤلکه دیر. اساسی قانونوندا اون بیر رسمی دیل تانینیر. جنوبی آفریقانین اوچ پایتاخت شهری وار:*کئیپ تاون* مجلیس اوتوراجاغی کیمی قانون وئریجیلیک باشکندی،*پرئتورییا* جمهوررییسی و وزیرلر کابینیه سینین اوتوراجاغی کیمی اینظیباطی باشکندی، و *بلومفونتئین* آپئللاسییا عالی محکمه نین اوتوراجاغی کیمی محکمه باشکندی دیر.

## خاریجی کئچیدلر
*جنوبی آفریقا حوکومتی

## گؤرونتولر

Image:Flag of South Africa.svg
Image:Flag of South Africa (1928–1994).svg
Image:Red Ensign of South Africa (1910-1912).svg
Image:LocationSouthAfrica.svg
Image:Sf-map.png
Image:Satellite_image_of_Cape_peninsula.jpg
Image:Composite satellite image of South Africa ,Eswatini and Lesotho.jpg
Image:SouthAfricaKwazuluNatal.png
Image:JCW-Map-Natal-Tugela.png
File:Map of South Africa with English labels.svg
File:South Africa relief map with international borders.png
File:South Africa population density map.svg
Image:Arniston_01.JPG
File:Gandhi Zulu war.jpg



بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر
بؤلمه:آفریقا بیرلیگی اؤلکه‌لری
بؤلمه:South Africa
بؤلمه:Afrikaans-speaking countries and territories
بؤلمه:Bantu countries and territories
بؤلمه:BRICS nations
بؤلمه:Commonwealth republics
بؤلمه:Countries in Africa
بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Nations
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:Southern African countries
بؤلمه:۱۹۱۰ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
جنوبی کوره

**گونئی کوره** شرق آسیادا بیر دؤولت. کوره جمهوریتینین پایتختی سئول شهریدر. ا گونی کره  لیبرال دئموکراسی بیر اولکه دیر. و بو اوزدن قوزئی کوره یه (کمونیست کوره) قرایشلاشمادادیر.

## تاریخ
کوره تاریخی ژوسئوننان باشلامیش یوخسا قوژوسئون کوره افسانه لرینده ۲۳۳۳ میلاددان اونجه دانقون کوره اولکه سین قورموش چینلی لر قوژوسئونون آدین یازمیش لار .

## ملی گونو
آگوستون ۱۵ دیر

## گؤرونتولر

File:Flag-map of South Korea.svg
Image:Flag of South Korea.svg
Image:Coat of arms of South Korea.svg
File:Flag of the President of South Korea.svg
File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg
File:Emblem of the National Assembly of Korea.svg
File:Mar Amarillo - BM WMS 2004.jpg
Image:Satellite image of South Korea in January 2004.jpg
Image:South Korea Topography.png
Image:Southkoreamap.png
Image:General map of South Korea.png
Image:Provinces of South Korea.svg
File:Administrative divisions map of South Korea.svg
File:Seoul, nighttime.jpg
File:Korea-Seoul-Airscape-01.jpg
File:Euljiro 1-ga Station Myeongdong Seoul.jpg
File:Korea-Seoul-Mugunghwa-01.jpg
File:Seoul-Namdaemun-at.night-02.jpg
File:Korean_royal_palace.JPG
File:Seoul-Deoksugung-03.jpg
File:Deoksugungpalacefromthebuilding.jpg
File:Busan harbour.jpg
File:NewSongdo5.JPG
File:Expo Science Park in Daejeon.jpg
File:Gwangju city - view apts.jpg
File:The administration map of Seoul Special City.jpg
File:The administration map of Busan Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Incheon Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Daegu Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Daejeon Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Gwangju Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Ulsan Metropolitan City.jpg
File:The administration map of Gyeonggi Province.jpg
File:The administration map of Gangwon Province (South).jpg
File:The administration map of Chungcheongnam Province.jpg
File:The administration map of Chungcheongbuk Province.jpg
File:The administration map of Jeollabuk Province.jpg
File:The administration map of Jeollanam Province.jpg
File:The administration map of Gyeongsangbuk Province.jpg
File:The administration map of Gyeongsangnam Province.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:جنوبی کوره
بؤلمه:۱۹۴۸ - جی ایلینده جنوبی کوره اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:East Asian countries
بؤلمه:Korea
بؤلمه:Korean-speaking countries and territories
بؤلمه:Northeast Asian countries
بؤلمه:۱۹۴۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
جنگان

**جنگان** کندی گئرمی (موغان) بولگه سی نین، موران بولومو و دوغو اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
جنگان كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 105 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی‌سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی حاصیللاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.

## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جنیزه (اورمو)

**جنیزه** کندی اورمو بولگه‌سینین، نازلی بولومو و نازلی چای قصبه‌سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 30 نفر اهالی سی و 10 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جهاد آباد (باهار)

**جهاد آباد (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، صالئح آباد بولومو و صالئح آباد قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 89 نفر اهالی سی و 17 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
جمال‌آباد (مراغا

جمال‌آباد کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اولان دوغو سراجلوی قصبه سی نده یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 87نفر اهالیسی وارایمیش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو سراجلوی قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جهان‌شاه

بندانگشتی
**ابو المظفر جهان شاه**، (دوغوم:۱۳۹۷ خوی- اؤلوم: ۱۴۶۷ تبریز)  قراقویونلولارین ۴-جو شاهی و قارا یوسوفون اوغلو.1436 جی ایلدن 1467 ایلینه قدر حوکم ائدیر.

## حوکمدارلیغا یئتیشماق
1436 جی ایلده شاهروخ تیموری قارا اسکندر نن ساواشاندان سورا قارداشی جهانشاهی اونون یئرینه اوتودور و آذربایجان ،روم و شامی اوناتاپشیریر.
شاهروخ آذربایجاندان دونندن سورا قارا اسکندر تبریزه ساری سالدیریر آما جهانشاهدان یئنیلیر و النجق قالا سینا قاچیر سونوندادا 1438 جی ایلده اوغلو قبادشاه توسوطینن اولدورولور.
## گرجستانا سالدیرماق
جهانشاه 1440 ایلینده گرجستان ائلکه سینه سالدیریر و سامشولیده شهرینی تالان ائدیر اوردان سورا دا تفلیسی فتح ائدیر و تبریزه قاییدیر.
1444 ایلینده گنه ده جهانشاه گرجستانا سالدیریر آما بو دفعه باشاری الده ائده بیلمیر و دالی چکیلیر.
## رسمی شاهلیق
جهانشاه 1447 ایلینه قدر شاهروخون والی سی اولاراق حکم ائدیر آما همین ایلده شاهروخون اولوموندن سورا اوزونو مستقل شاه اعلام ائدیر.
جهانشاهین ایلک ایشی اسکی دوشمنی آق قویونلولار لا باریش یاچ ماق اولور آما بو باریش ثمره چات میر نیه کی قارا اسکندرین اوغلو الوند میرزا جهانشاها عصیان ائدیر و غالیب اولامایینجادا آق قویونلو حوکمداری جهانگیره سیغینیر.
جهانشاه الوند میرزایی تسلیم ائت ماغی طلب ائدیر آما جهانگیر قبول اله میر و  1450 ایلینده جهانشاه آق قویونلولارا ساواش آچیر.
بو ساواش ایکی ایل سورور آما 1452 ایلینده جهانشاه جنگی دوردورور و تبریزه قاییدیر نیه کی خبر گلیر کی تیمورلو شاهی بابور ری شهرینه گلیب و قصدی وار آذربایجانا سالدیر سین.
## تیمورلو لارلا ساواش
1452 ایلینده جهانشاه تیمولولارا ساواش آچیر و عراق عجم له اصفهانی فتح ائدیر بیر ایل سوراا کرمانلا فارسی اله گئچیریر.
جهاناه بولارا بس ده مییر و 1458 ایلینده بابور شاهین اولومون بیلندن سورا خراسانا ساری یولا دوشور و مازندرانی فتح اله ماق ان سورا هراتی دا تصرف ائدیر آما اوردا قالابیلمیر نیه کی اوغلو حسن علی بیگ ین شورش خبرین ائشیدیر و مجبور اولور ابو سعید له صلح اله سین.
جهانشاهلا ابوسعید باریش یاپیللار و خراسان ابوسعید ده قالر ایرانین دا غرب و مرکزی جهانشاها طابع اولور.

## جهانشاهین سونو
جهانشاه 1466 ایلینده اوردوسویلا تبریز دن چیخیر و دیار بکره ساری یولا دوشور .
اوزون حسن چون گورور مقاومت ائده بلمیه جاق اورادا دالی چکیلیر .جهانشاه اونون آردیندان موش چولونه گیریر لاکین هاوانین سویوخلوقو اونو مجبور الیر کی اوردوسون مرخص اله سین آما اوزو اورادا قالیر وخوشگذرانلیغا باخیر .
حسن بیگ کی بو خبری آلیر تئزیندن 2 مین نفر آتلی دورونه ییغاراک جهانشاهین قرارگاهینا سالدیریر و اونو اولدورو و 5 مین نفر ده سپاهی سین داغیدیر.

## شاعیرلیک
جهانشاهدان الیمیزه ایکی دیوان یئتیشیب تورکو و فارسی دیلینده .حهانشاه شعرلرینده حقیقی تخلص ائدردی.
ایران دا 1394 ایلینده دکتر محمد رضا کریمی توسطینن تورکو و فارسی دیوانی چاپ اولموشدور.

شعرلریندن اورنک:

ای رخون گلزار جنت ساچلارین ریحانیدیر

وی دوداغین آب حیوان جان اونون حیرانیدیر

صورتین لوحینده حق چکمیش کمال قدرتین

احسن صورت کمالی قدرت رحمانیدیر

گل که یاندیردی منی حسرتده عشقین آتشی

شربت وصلین بو درد خسته نین درمانیدیر

## قایناقلار
تاریخ ایران منصور جدی

بؤلمه:قاراقویونلو شاهلاری
بؤلمه:خوی دوغوملولار
جهانگیرکندی

**جهانگیرکندی** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان قوری‌چای قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۹۷نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:قوری‌چای قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
جهروم بؤلگه‌سی

**جهروم بؤلگه‌سی** ()، ایران فارس اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی جهروم شهریدیر. بو بؤلگه‌نین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۸۶٬۲۶۹ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بؤلونوش

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:جهروم بؤلگه‌سی
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
جهنددیز

آچاچی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان باتی قافلانکوه قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 141نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:باتی قافلانکوه قصبه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جهنم

left|125px
**جهنم** اکثر دینی تعلیم لره گؤره ابدی عذابا دوچار ائدیلمیش گناه کارلارین روح لارینین مسکنی. ایسلام دینینه گؤره ۷ طبقه دن ایعبارت جهنم اوزریندن قیلدان نازیک صراط کؤرپوسو چکیلمیشدیر. گناه کارلار کورپودن ییخیلیب جهنمه واصیل اولورلار.
## قایناقلار
جواز ادب

سؤزجويو وزنی اويدورماق مقصدييله بعضي دييشيکليکلرله ايستيفاده ائديلمه سي، هئجالارين، سسلرين اوجون يا دا قيسا اوخونماسي شکلينده ائديلن سهولري خوش قارشيلاما. شئير (شعر)ده بئله ايستيفاده لر  " قوصور "  قبول ائديلير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
جواش

**جواش** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین مرند بولگه‌سی  نین مرکزی بولومو نده اولان بناب قصبه سی  نده یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین  927نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی نین کندلری
جهیزدان

**جهیزدان** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان ابرغان قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 634نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ابرغان قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جواد هیئت

**دوکتور جواد هیئت**، آذربایجانلی چاغداش تورکولوق، حکیم، ادبیات‌تانیان، یازیچی.
تحصیلیلاتی طب و جراحلیق ساحه‌سینده اوْلوب و آذربایجان ادبیات تاریخی و آذربایجان تۆرکجه تدقیقاتچی کیمی مشهور اوْلوب.

## حیاتی

پروفسور دوکتور جواد هیئت ۱۳۰۴-جو گونشلی_۱۹۲۵ میلادی ایلینده مای آیی‌نین ۲۴ نده تبریزده ضیالی بیر عائیله ده دوغولدو. آتاسی علی هیئت، مشروطیت فرمانینی نجفدن تبریزه و تهرانا آپاران هیئتین باشیندا اوْلدوغو اۆچون "هیئت" آدی ایله مشهور اوْلموشدور. علی هیئت ایراندا تمیز محکمه‌سی باشقانی و ایران عدلیه‌سی‌نین قوروجولاریندان اوْلوب مشروطیت انقلابیندا آکتیو رول اوینامیشدیر.

## تحصیل و اثرلری
دوکتور جواد هیئت ایلک و اوْرتا تحصیلینی تبریز، تهران و همدان‌دا بیتیرمیش، داها سوْنرا طب تحصیلینه باشلامیش، آنجاق اۆچونجو صینیفدان سوْنرا تحصیلی‌نین داوامی اۆچون استانبولا گئتمیش و جراح پاشا بیلیم یوردوندا ( اونیورسیته سینده) دوکتوراسینی تاماملادیقدان سوْنرا جراحلیق تخصصینی ده استانبولدا باشلامیش لاکین اونون داوامی اۆچون پاریسه گئتمیش و سوْنرا تهرانا دؤنه‌رک جراحی فعالیتینه باشلامیش، ایران‌دا ایلک دفعه آچیق قلب عملیاتینی، ایرانلی لار ایلک دفعه قلب کؤچورمه عملیاتینی و تهراندا ایلک دفعه بؤیرک کؤچورمه عملیاتلارینی آپارمیش و گؤستردیگی بۇ  و بونا بنزر باشاریلاردان دولایی پاریس جراح‌لیق آکادمیسی‌نین عضوو سئچیلمیشدیر. او 12 ایل دانش پزشکی آدلی طب درگیسی یایینلامیش و یوزلرجه علمی مقاله و جراح‌لیغا عاید اوچ کیتاب یازمیشدیر.

## وارلیق درگیسی
دوکتور جواد هئیت ایران اسلام انقیلابی‌نین ایلک ایللریندن وارلیق مجله‌سینی نشر ائدیر.

1358-دن اعتباراً بیر نئچه دوستو ایله بیرلیکده وارلیق درگی‌سینی یایینلایان دوکتور جواد هیئت تورکولوژی‌یه عاید یئددی جیلد کیتابین و یوزلرجه مقاله‌نین مولیفی‌دیر.

دوکتور جواد هیئت عئینی زاماندا آذربایجان جمهوریتی اونیورسیته‌لری‌نین فخری دوکتورو و پروفسورو؛ تورک دیل قورومونون شرف اویه‌سی، استانبول اونیورسیته‌سی‌نین (هم طب هم ده تورکولوژِی دالیندا) فخری دوکتورودور.

## اثرلری
* سیری در تاریخ زبان و لهجه‌های ترکی (۱۳۶۵)
* ترومبوز و قلبیت و درمان آن (۱۳۳۵)
* نگاهی به تاریخ ادبیات آذربایجان (2جلد)
* مقایسه اللغتین (تۆرکجه و فارسجانین توتوشدورماسی) (۱۳۶۲)
* زبان و ادبیات ترکی آذربایجان در قرن بیستم (دؤردونجو اۇلوسلارآراسی قورلتایا گزارش - استانبول ۱۳۶۴)
* نگاهی به تاریخ و فرهنگ ترکان (۱۳۶۵)
* آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی (۱۳۶۷)
* ادبیات‌شناسلیق (۱۳۷۴)
* خلاصه تاریخ فلسفه غرب ( غربی فلسفه لرون تاریخی)

## خارجی کئچیدلر
* رحمتلیک دؤکتور هئیت‌ین هئیکلی باکی‌دا
## قایناق

بؤلمه:آذربایجان شخصیت‌لری
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
جوانان‌گروه

جوانان‌گروه كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين خاروانا بولومو نده اولان ارزیل قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 44نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ارزیل قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جوان‌شیخ

**جوان‌شیخ** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان اوچ‌هاچا قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 62 نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جاوان‌قالا

**جاوان‌قالا** شهری () عجب‌شیر بؤلگه‌سی‌نین، قالاچای بؤلومون‌ده یئرلیشیب‌دیر.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو شهرین ۶۲۲ نفر اهالی سی و ۱۳۳ عائیله سی وار.

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
جودو

**جودو** (ژاپون دیلینده: یومشاق یول) ژاپون دؤیوش صنعتی دیر.جیقارو کانو (Ciqaro Kano) جیو-سیت سو دؤیوش نؤع نون اساسیندا ، جودونون اساس قایدالارینی ، تمرین اساسلارینی ، یاخین ساواش اوصول‌ونو یاراتمیشدیر. جودونون یاراندیغی تاریخ ۱۸۸۲ – جی ایل حساب اولونور.

۱۹۶۴ – جو ایلده توکیودا کئچیریلن یای اولمپییا اویونلاریندا  جودو ایلک دفعه اولمپیک اویونلاری پروگرامینا داخیل ائدیلمیش دیر.

## آیریجا باخین
*جیو-سیت سو
*سامبو

## خاریجی کئچیدلر

*جودو فدراسیونو''' 

## قایناق‌لار

بؤلمه:دویوش صنعتی
جوجهی (اورمو)

**جوجهی** کندی اورمو بولگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و گونئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 920 نفر اهالی سی و 129 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری