open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لوقوس

**لوقوس** (اسکی یونان دیلی:λόγος) ساده معناسی: دانیشیق (سؤز یا عقل) هلنیست فلسفه ده (یونان فلسفه سینده) و اسکی ایراندا پارتیلر یازیسیندا و نصرانیت دؤنوشونده ایشلئنیب. بیرجور سؤزو  عقل ایله توتوشدورماق دیر.

ارسطو بیرینجی دفعه اونو آراشدیریب و اتوس و پاتوس کیتابیندااونو عقل ایله دانیشماق اوچون اوچ اصلدن بیری بیلیب. بو تعریف اونو دانیشیق و دیل یا متن اولاریشینا یاخین ائتدی. هم ارسطو و هم افلاطون لوقوسی (رما ایله) سؤز و دانیشیق اوچون کؤک بیلیندیرب. 

## پارتیلر و لوقوس
پارتیلر هلنیستی یازیلاری یاییب و یونان فلسفه سین اونملی ائتدیلر بو اساسدا افلاطون و ارسطو فلسفه سی ایراندا پایلاشدی. سون ایللر نصرانیت دینی هلنیست فلسفه سی ایله قاریشیب قنوسیسم آدیندا ایراندا تاپیلدی و ارسطو و افلاطون فلسفه سی نصرانیت یازلارینا و اینجیل تفسیرینه داخیل اولدو.دیکتاتوری روم و بعضی کلیسالر هلنیسم ایله قارشی ایدی و بو قارشیلیقدا افلاطون و ارسطو فلسفه سین یانلیز ساییب و قنوسیسم دؤنوشون کافیرلیق بیلیب و نصرانیتده لوقوس کلمه سی اوچون چوخلو سؤزلر یازیب و عیسی ناصری نی تاری مقامیندا بیلدیلر.

افلاطون فلسفه سینده لوقوس تاری دان بیر درجه آشاغی و خلق اولونموش تانینیب و اونو تاری نین یارادیلمیشی ساییبلار. اما نیقیه شوراسی لوقوسی تاری ایله بیر مقامدا ساییب و عیسی ناصری نی تاری نین اوغلو و تایی سایدیلار.

پارتیلر باشدا یونانجا فلسفه ده نصرانیت دؤنوشون دونیانین باتی و دوغو طرفینده یایدیلار و بیرینجی شاپور پارتیلرین شوراسی ایله پادیشاه سئچیلدی و ساسانیلر شاهلیغی پارتیلر الی ایله چوخ گوجلندی. شاپور مانی دؤنوشو و آیریجا قنوسیسم دؤنوشلره نصرانیت دونیاسیندا یانداش اولدو و روم اونون قاباغیندا تسلیم اولدو.بونا گؤره روم قنوسیسم و هلنیستی پارتی فلسفه لری اؤزونه بؤیوک دوشمن ساییب و اونا قارشی دوردو. روم نیقیه شوراسیندا دخالت ائدیب و لوقوسی تانری ایله بیر تانیدیریب و عیسی ناصری نی تانری اوغلو بیلیندیردی. بو حیله ایله قنوسیسم دینین کافیرلیق بیلیب و پارتیلری فیلیسطین ، شام و میصر اؤلکه سینده مغلوب اتدی.

## لوقوس معناسی
اسکی یونان دیلده لوقوس یانی دئیرم ، سؤز وئردیم یا دانیشیرام. لاتینجه : Lex یانی «قانون» ایله بیر کؤکده دیر. بعضا قانون سؤزو دایانون یا دایانماق دیر و لوقوس کلمه یا دانیشیق دیر.بعضا لئق یانی من ثابت ائدیرم ، من دایانیرام(قانون) ، من دانیشیرام، ان یاخچی معناسی تورکجه دیلده من سؤزو وئردیم اولاراق. دلیل ، اؤلچو و نیسبیت حسابدا و فیزیکده اولا بیلر.

## کؤک
هراکلیتوس ( یاکلاشیک 535 -475 ایل میلاددان قاباق) اونو فلسفه ده یازدی و یونانجا فلسفه چیلر بو سؤزو چوخلو یئرده ایشلئدیب. سوفسطائیلر اونو دلیل ایله دانیشماق معناسیندا ایشلئدیب و انو اخلاق و عاطفه ایله اوچ رویه اثبات اوچون تانییب.پیرونیست فلسفه چیلر اونو اولمویان ایشلری دوغروتماق اوچون ایشلئدیب و رواقیلر لوقوسی اسپرماتیکوس (دونیانی یارادان کؤک) بیلیب و نئوپلاتونیسمی(نو افلاطونی) نظریه سین آختاریب.

هلنیستی یهودییتده فیلو(20 ایل میلاددان قاباق و 50 ایل میلاددان سونرا) لوقوسی یهودیت فلسفه سینه قاتدی.فیلو لوقوس پروفریکوس (دانیشیان) و لوقوس اپرماتیکوس (سؤز) و لوقوس اندیانتوس (اؤرکده قالان سؤز) آراسیندا فرق قائل اولدو.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Logos اینگیلیسی ویکی پدیا
بؤلمه: هلنیسم
بؤلمه: دین
بؤلمه : نصرنیت
قنوسیسم

**قنوسیسم** یادا **غنوصیه** (اینگیلیس دیلی:Gnosticism) بو گون بیر نوع فلسفی دینلر و اینانجیلارا قنوسیسم دئیلیرو اسکی پارتیلر و هلنیستی یهودیت و یهودی نصرانیتدن عاید ائلان فلسفه باخیشی دیر. بو ایناجیدا دونیاد ایشلریندن اؤزماقلیق و بعضی متافیزیک ایشلره باخماق اینانیلیب. 
بو باخیشدا تاری بیر آتاکیمی دونیانی یارادیب و اونا ال تاپماق اولماز و دونیا تارینین ایشیقی ندان یارانیر. اولارین باخیشیندا بیرینجی اینسان یاریم تانری دیر و ماده و جیسمانی عالم شرّ عالمی دیر اما بیر تاری ایشیغی بشری بو شرّدن قوتاریر و گرک بو ایشیق دونیاده گوجلن سین.بعضی قنوسیلر آدامی بیرینجی اینسان بیلیر و بعضی لر قالارلی ماشیحی بیرینجی اینسان بیلیر.بو اینانجدا عیسی یاریم تانری دیر و او دونیانین کؤکو و جانی دیر.اونا یاریم تانری عقل و کلمه(لوقوس) آدوئریبلر.بوتون یازیلاریندا موعود یا دونیانی نجات وئرن گلماغی بشارت وئریلیب و بو اساسدا بوتون قنوسیلر عیسی ناصرینی قبول ائتمیشدیر.

بعضی قنوسی لر عیسی ناصری نی سوفیا یانی دونیانی ماده دن قوتاران بیلیر.سوفیا همان گؤی ده اولان عقل دیر (حکمت) دیر.تورکجه دیلده گؤور (جوهر) وجودون گؤیده اولان کؤکو دونیانین اصلی دیر و بو اینانج پارتیلر و اسکی ایران اینانجیندان گلیب.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D9%86%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D9%85 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: دین
گول‌گیر (شهر)

**گول‌گیر**، خوزیستان اوستانی‌ مسجیدسلیمان بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱،۰۸۹ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:مسجیدسلیمان بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
قاندالف

**قاندالف**(اینگیلیس دیلی:Gandalf) خیالی شخصیت جی. آر. آر. تالکین یازان هابیت و اؤزوکلرین اربابی فیلملرینده دیر.قاندالف ساحیرلردن و ایستاری ساحیری دیر.اؤزوک یانداشلاریندان و بؤز قاندالف و میتراندیر آدیندا تانینیب و سائورون (قارنلیق ساحیری) ایله ساواشیردی.

قاندالف آدی قؤزئی ائللرین افسانه لریندن ولوسپادا آلینب.

## قایناق
اینکیلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: فیلملر
تورین پالید قالکان

**تورین** خیالی بیر شخصیت  جی. آر. آر. تالکین یازان هابیت کیتابی و اونون ناغیلیندا اولان فیلمده دیر. تورین بو ناغیلدا دورف لارین پادیشاهی کیمی ساییلیب.اونا پالید قالخان آدوئریلدی چون بیر پالید تخته سین اؤزونه قالکان ائتدی.

تورین ایکینجی تراین اوغلو و ثرور نوه سی اره بور دورف لاری نین پادیشاهی ایدی.بیر اژدر ایسماق آدیندا اولارین یاشادیغی داغی (اره بور) آلدی. اسماق آرایئرده ان قورخولو اژدر ایدی.اسماق اونون بؤیوک آتاسی ثروری و چوخلو دورفلاری اؤلدوردی و تورین قالان دورفلار ایله بیر گیزلی یولدان قاچدی. ائودن اوزاق اریابور شهرینده چتینلیقدا یاشیردی.نهایتده قاندالف اونا اؤز یئرین اله گیترماغا یاردیم اولدو.

## قایناق
اینگیلیسی ویکی پدیا
سائورون

**سائورون** قوشما بیر شخصیت جی. آر. آر. تالکین افسانه لرینده دیر. سائورون بیرلیک اوزوکون یارادانی دیر.

سائورون قارانلیق ساحیری و ایستاری ساحیرلردن دیر.مورقوثون ان بؤیوک ایشچی سی و اورتادونیاسیندا و اوندان اوزاقلاردادا قارشیقلیق سالدی.ائوله و مورقوثدان سحر اورگندی و ائوله نین امرینه مورقوثا نوکرچیلیق ائتدی. ایکمینجی و اوچمینجی دورانیندا آچیخلیق و یاخچیلیق ایله باش باشا قویدو.

سائورون باشدا مایار ائلیندن ایدی و آئوله نین آیاقچی-سی اولموشدور سوندا مورقوث اونو یولدان چیخاتدی و قاراگونلره نوکر اولدو.مرقوثون قولوقون ائتدی و نومئنور ائلین اونا قوللوق ائتماقا چاغیردی.مورقوت آرادا (بوتون دونیا) یئرینده سرگردان قالمیشدی و بو قوللوقدا باش اولدو و گوجلندی.

## قایناق
ویکی پدیا
بؤلمه: فیلم
هراکلیتوس

**هراکلیتوس** ،**هراکلیت**  یادا **هرقلیطوس** (یونان دیلی : Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος ,Hērákleitos ho Ephésios)‏ (۴۷۵–۵۳۵ ق. م)اسکی ایونیه لی فیلسوف سوقراطدان قاباق فلسفه اینانجیدا (سوقراطدان قاباق فلسفه اینانجی). اسکی افسوس شهری آنادلودا دونیایه گلدی و آتاسی اؤلومونه گرک افسوس حاکیمی اولاردی هابئله بو ایشدن دالی چکیلدی و قارداشی اونون یئرینه حاکیم اولدو.او شهرداشلاریندان آجیخلی ایدی.هومر و فیثاغورسین اسکی چاغدا یازیلارین یانلیز بیلیردی.ایسنانلاردان آجیخلی اولماغدا شهردن چیخیب و چؤللره کؤچدی.چؤللرده داغ بیتگیلرین یئییب و سوسوزلوق نوخوشلوقو توتدی و بو نوخوشلوقدا جانین ایتیردی.

هراکلیتوس نظرینده هئچ زاد اؤز یئرینده قالارلی و دواملی دئیر و هر زاد دولانیر هایئله دئییر « هئیچ کیسمه ایکی دفعه بیر چایا گیره بیلمئز » یانی چای گئدیر و قالمیر. اونون نظرینده هر زاد دولانیر و تغییر تاپیر هابئله لوقوس تکجه قالارلی بیرزاد دیر.فیلسوفلار نظرینه اونون دئیشینده لوقوسو دونیانین اولاریش قانونو دیر.بیر قانون کی قاریشلیق اونون کؤکودیر. قارشیلیق (تضاد) یانی اولماق.ان اونملی عدالت اونون نظریه سینده قارشیلق ، دؤیوش و ساواشماقدیر.هراکلیتوس ساواشماغی عمومی بیر عدالت ساییب.بو اساسدا اونو ساواشماق و قارشیلیق نظریه سینه گؤره دیالکتیک یارادانی بیلیب لر. دینلره اعتقادی یوخوردی و اؤزونه گوره مخصوص بیر نظریه سی وار ایدی. ریاضت و دونیادن دالی چکیلماغی یاخچی بیر ایش بیلیب و اینسان روحون سو و آتشدن بیلیب و روح شهوات ایله یوموشانیر و آتش دن اوزاقلاشیر یانی شهوات دالیسیجا اولماق روحو اؤلدورو.

**[[افلاطون]]** کراتولوس شاگیردی اولدو و کراتولوس هراکلیتوس شاگیردی ایدی بو اساسدا افلاطون بیر واسطه ایله هراکلیتوس شاگیردی ساییلیر.بعضا یازیلیب "افلاطونون شکیل نظریه سی (عرب دیلی : مُثُل افلاطون)" هراکلیتوس نظریه سیندن گلیب و هقل یازیب منطق ده بوتون هراکلیتوس سؤزلریندن فایدالانیب.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AA%D9%88%D8%B3 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: فلسفه
بؤلمه: هلنیسم
صفوی معمارلیغی

[thumb|[شیخ صفی‌الدین‌ اردبیلی‌نین مقبره‌سی، اردبیل شهرینده یئرلشن توربه، *صفوی معمارلیغی*‌نین گؤرکملی یاپی‌لاریندان دیر. صفوی خاندانی و صفوی طریقتی‌نین قۇروجوسو شیخ صفی‌الدین اردبیلی‌نین و صفوی ایمپیراتورلوغونون قۇروجوسو شاه اسماعیل‌ین مزارلاری دا بۇردا یئرلشمیشدیر.]]
[thumb|[شاه مسجیدی (ایصفاهان)|شاه مسجیدی، ایصفاهان شهرینده نقش جهان مئیدانی‌نین چئوره‌سینده یئرلشن و *[[صفوی ایمپیراتورلوغو|صفوی]]* دؤورونده اینشا ائدیلمیش ان گؤرکملی مسجیدلردن بیری دیر.]]
[thumb|[تبریز بازاری، صفویلرین ایلک باشکندی تبریز ده یئرلشن و *دۆنیانین ان بؤیوک اۆستو اؤرتولو بازاری* اوْلاراق بیلینن بۇ اثر، *صفوی معمارلیغی‌*نین شاه اثرلریندن دیر.]]
**صفوی معمارلیغی**، ۱۵۰۱–۱۷۳۶ ایللری آراسیندا صفوی ایمپیراتورلوغونون یاییلدیغی آذربایجان، قافقاز و ایران اراضی‌لرینده شکیللنمیش بیر معمارلیق سیستمی دیر. *صفوی معمارلیغی*، ایسلام معمارلیغی‌نین ان ظریف و اینجه معمارلیق اوسلوبو کیمی عومومیتله گئنیش و آنیت‌سال یاپی‌لار، یۆکسک میناره‌لر و موزائیک و کاشی ایشلتمه‌جیلیگینده بیر اؤرنک کیمی اؤزونو گؤستریر. شاه عباس‌ین ایمپیراتورلوق باشکندی‌نی ایصفاهانا داشیماسی ایله بیرلیکده *صفوی معمارلیغی* آلتین چاغینی یاشادی. 

## قایناقلار

## باغلانتیلار
دورف لار

**دورف** بیر قوشما ائل ژرمن‌لر افسانه لرینده دیر. دورفلار یئر آلتیندا و کوهولده و قارانلیق یئرلرده یاشیر. بو افسانه لرده دورفلارین ایشی دمیرچیلیق و معدن چیخاتماقدیر. دورف بالا بؤی و کیچیک بیر اینسان کیمی و چیرکین دی.ال ایشلری چوخ اونملی و آدلیمدی و ساحیر کیمی دمیرچیلیق و قیزیلچیلیق ائدیبلر.

دورفلارین کؤکو ایکی جور یازیلیب شعرلرده اولار یمیر قانیندان و بلاین سوموکلریندن دیر.نثر ادیباتدا اولار قوت قوش کیمی یمیر جسدینده یاشیردیلار. ولوسپادا آدلیم شعرلرده یایزیلب بیرینجی دورف شاهی موتسوقنیر  ایکینجی دورین و اوچونجو دوالین ایدی. دوالین رونی الیفباسین اختراع اتدی.

افسانه لرده بئله یازیلب اوچاغداکی اودین و یلی و وه دونیانی یمیر جسدیندن یارادیردیلار یمیر اتی یئر کوره سی اولدو و دورفلار اونون اتینده قوت قوش کیمی قالدیلار.بو ایکی تانریچا دورفلارا اینسان کیمی هوش و کیملیق وئردیلر هابئله اولار اینساندان بؤیلاری کیچیک دیر.دورفلار قارانلیق ائلفلردن تانینیماز و ائلفلر سوارت آلفهایمدا و دورفلار نورث نیدالفیولیر ده یاشیر.

دورفلار گونش ایشیقیندان قاچیر، گون ایشیغی اولاری داشا چوندریر چون اولار داشدان یارانیبلار.

افسانه ده چوخلو وسیله لر دورفلارین صنعتی دیر هابئله : (قوقنیر اودین نیزه سی و دروپنیر اودین اؤزوکی و میولنیر تور باسقینی . سیف تانریچانین قیزیل تللری و فریا تانریچانین بؤیون باغی بریسینقامن آدیندا ،فریر تانریچانین گمیسی اسکیدبلادنیر آدیندا ، بیر پاپاق یا سحر اورتوکو هولیدشیالم آدیندا کی زیقفرید الینه دوشدو و فنریرین سحریلی زنجیری قلایپنیر ادیندا). 

## قایناق

بؤلمه: اسکاندیناوی افسانه لری
بؤلمه: افسانه
آرامی دیلینده خلیلی نین مجموعه سی

**آرامی دیلینده یازیلار ** (اینگیلیس دیلی:Khalili Collection of Aramaic Documents) ناصر داود خلیلی بیر خصوصی مجموعه یا کولکسیون آرامی دیلده اولان تاریخی یازیلاردان ییغیب. بو مجموعه ده بلخ شهرینده آرامی دیلینده یازیلان کتیبه لر ساخلانیر. خلیلی نین سکگیز مجموعه سی وار و بو مجموعه ان آدلیم کولکسیون دیر.

بو سندلر 324 ایل میلاددان قاباق ایللردن اؤنجه بلخ شهرینده یازیلب. ان سون یازیلاری بؤیوک ایسکندر چاغیندا و ان اسکی یازیلاری هخامنشیلر دؤولتینده یازیلب و رسمی بیر دیلده دیر.ایسکندر آدی بو سندلرده لکسندرس (املا Lksndrs) یونان دیلینده الکساندرس کلمه سیندن یازیلیب.

## سندلر
بو سندلر 1993 -2002 ینیجی میلادی ایللرده پیشاور و آیری شهرلرده تاپیلدی و یوز سند آرامی دیلده دیر. 
## بلخده آرامی لر
آرامی ائللر بئشینجی سلمانسر چاغیندا بلخ شهرینه کؤچدولر و بو شهرده یاشیردیلار و هیند الفیباسی و چوخلو دیللر بو ائلین دیلیندن قوشولوب.

## قایناق
فارسی ویکی پدیا

بؤلمه: آرامیلر
مهیستان مجلیسی

**بای آدادیس** یادا بغداد مجلیسی ، هلنیسم رویه سینده قورولان سناتورلار مجلیسی ایدی.بو آد آرامی دیلده مجلس مهستان آدلانیر. بای آدا یا بای بیگ پارتیلر و ساسانیلر چاغیندا ائل باشچی سی اولاراق ( بای : بؤیوک یا بئیگ و آدا یا آتا : صاحیب و ارباب) بو مجلیس ایلده ایکی دفعه اوغوز بایرامیندا(نوروز گونو) و اودار بایرامیندا(مهرگان گونو) قورولاردی. بیرینجی ییغینجاقی 173 ینجی میلاددان قاباق ایلده اوغوز بایرامیندا قورولدو.

## قایناق

بؤلمه: اشکانیلر
سولطان‌آباد (رامهرمز)

**سولطان‌آباد**، خوزیستان اوستانی‌ رامهرمز بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۸۸۱ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:رامهرمز بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
زروان

**زُروان** یادا **زَروان** چاغ یا زمان تانریچاسی زردشتی ایناجیندا . زروانی دؤنوشونده زروان هئچ زاد اولمایان زمان وارایدی.بو تانریچا اهریمن و اهورامزدا(انگره مینو)نی یاراتدی.بو دین پارتیلر چاغیندا هلنیسم رویه سینده یاراندی و هلنیستی بیر اینانج مزدیسنا برابرینده یاراندی.

هلنیسم چوخلو دینلری تغییر وئردی و زروان اینانجی ایراندا مزدیسنا ایله قارشی اولدو.زروان اینانجی ایراندا ان اسکی اینانجلارداندیر و بو باخیش ایرانین تاریخی دؤنوشوندن گلیب.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Zurvanism

بؤلمه: دین
بؤلمه: ایران تاریخی
لوهراسب

**لوهراسب** (فارس دیلی:لهراسب) ایران میتولوژیسینده کیانی پادیشاهی ایدی.کیخوسرو اؤلنده اونو ایران شاهی سئچدی.

اونون آدی شاهنامه ده گلیب و باشدا زال اونون شاهلیغین قبول ائتمیردی سونرا لوهراسب زال ایله دانیشدی و زال قبول ائتدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Kay_Lohrasp اینگلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: ایران تاریخی
زال

use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) -->
| death_place        = 
| death_cause        = 
| body_discovered    = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| burial_place       = 
| burial_coordinates = 
| monuments          = 
| nationality        = Iranian
| other_names        = 
| siglum             = 
| citizenship        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| occupation         = 
| years_active       = 
| era                = 
| employer           = 
| organization       = 
| agent              = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
| style              = 
| net_worth          = 
| height             = 
| television         = 
| title              = 
| term               = 
| predecessor        = 
| successor          = 
| party              = 
| movement           = 
| opponents          = 
| boards             = 
| criminal_charges   = 
| criminal_penalty   = 
| criminal_status    = 
| spouse             = Rudaba
| partner            = 
| children           = RostamZavaraShaghad
| parents            = 
| mother             = 
| father             = Sam
| relatives          = 
| family             = Sohrab (grandson)
| callsign           = 
| awards             = 
| website            = 
| module             = 
| module2            = 
| module3            = 
| module4            = 
| module5            = 
| module6            = 
| signature          = 
| signature_size     = 
| signature_alt      = 
| footnotes          = 
}}

**زال** یادا **دستان** ایران میتولوژی سینده بیر شخصیت دیر. شاهنامه ده اونون آدی گلیب.آتاسی  سام و اوغلو روستم ایدی. 

زال فارس دیلینده آغ توکلو بیر کیمسه اولاراق(آلبینیزم).سام اونو دؤو یا جین کیمی بیر کیمسه و اهریمن اوغلو بیلدی و آدین زال یانی قوجا سسلئدی و شماتتدن قورخولو و باشی آشاغی اولدو و اونو البرز داغیندا آزدیردی. سیمرغ قوشو اونو تاپدی و ساخلادی.زال سیمرغ اوواسیندا بؤی آچدی و سیمرغ اونا یاردیم قالدی.

## قایناق
فارسیجا ویکی پدیاhttps://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A7%D9%84

بؤلمه: ایران تاریخی
سیمرغ

**سیمرغ**(معناسی: اوتوز تویوق یا اوتوز قوش) ایران میتولوژیسینده قوشما بیر قوش آدی دیر.سیمرغ ان آدیلیم حئیوان ایران افسانه لرینده دیر.بو قوش هلنیسم چاغیندا ایراندا یارانان قوقنوس آدیندان گلیب.چوخلو افسانه قوشلار چوخلو میلتلر ایچره تانینب هابئله شاهین، گرودای هندده ، وارغن، کرشیفت، امرو و کمروی اوستادا، عنقای عرب میتولوژیسینده، ققنوس ایرانین هلنیستی و یونان میتولوژیسینده ، فونیکس یوناندا، انزوی اکدده و سیرنگ اولاراق.

سمیرغ قاف داغیندا یاشیردی چوخلو گیزیلی ایشلری بیلیردی.زال اوچون یاردیم اولدو و روستمه ایسفندیار ایله ساواشدا یاردیم اولدو.

## قیناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: افسانه
شاه ایلان

بندانگشتی|250x250پیکسل|بیر یئتیشکین اَرکک شاه بالێغی

شاه کوبرا (اینگیلیسجه: King cobra) (علمی آدلاری Ophiophagus hannah) دونیانین ان اوزون زهرلی بالێغی کی ۶٫۷متیر اوزونلوغوندا‌دیر (۲۲ فوت). بو نؤوع کوبرا ، گۆنئی آسیا، آسیانین گۆنئی دوْغوسو و هیندوستان‌ دا اینحیصاری یئرلی‌سی‌دیر کوبرا شاه بالیغی‌نین چوخ گۆجلۆ و خطرلی زهری وار، اونا باخمایاراق اوتانجاق بیر بالیق‌دیر و اینسان‌لا اۆزلشمک‌دن چکینیر آنجاق تهلوکه سیزلیک اۆچون و جانینی قورتارماق اۆچون اؤزۆندن دیفاع ائده‌بیلر. بو ایلان هندوستانین میللی قاراقانی دیر و میانمار ، سریلانکا و هندوستان اؤلکه لرینین افسانه لری ، دب‌لر و تاریخینده اوزون بیر کئچمیشی وار.

## قایناقلار
قوقنوس

**قوقنوس** یادا **فونیکس** افسانه لرده بیر قوش صینفی اولاراق. ایران ، چین ، یونان و میصر میتولوژیسینده اونون آدی گلیب بو اساسدا اونو هلنیسم تاریخیندن قالان ناغیل بیلیب لر.بعضا اونون اصلین میصر میتولوژیسیندن یازیبلار. فونیکس میصرده افسانه و قوشما بیر قوش ایدی.

قوقنوس یا فونیکس تک بیر قوشدو و اونون جوفتو یا یولداشی یوخدو.هر مین ایلدن بیر اودون اوسته یاتار و اوخویار و اؤز اوخماسیندان خوشلانیب و یئلکلری ایله بیر اود سالار و بو آتشده اؤزو یانار و اونون کولوندن یا کُوزوندن یئنی بیر قوقنوس دوغولار.
## مثل لر
قوقنوس یئنی دن یاشایش و قالارلی اولماق و خوشلوق نیشانی دیر.اؤزون اوداچکماق یانی فدا اولماق و یئنی بیر قوقنوس بو فدا اولماقدان دوغولماق دیر. مثلده و بو افسانه ده اؤزون اودا کُوزه ویرماقدیر. تورکجه دیلده اؤزون اودا کُوزه ویرماق مثلی بو افسانه دن گلیب یانی بیر کیمسه اؤزون فدا ائدیر بلکه بیر آیریجا یئنی یاشایش دوغولا.

اونون گؤز یاشی یارالارا درماندی و قلینج یاراسین توختادار.خوش سسلی و گؤزل بیر قوشدیر.

## گؤو و قوش
تورکجه ده گؤو یا گوک بؤیوک تانریچادیر و بو آد گؤقوش کلمه سیندن گلیب. اسکی یونانجا یا هلنیسم ده فونیکس میصر ادبیاتیندان اولاراق و ایراندا و چوخلو میلتلرده و اسکی حبشه ده تانینیب.

## قایناق

بؤلمه: هلنیسم
قوشتاسب

**قوشتاسب** یادا فارسجا گشتاسب (کَی‌گُشتاسْپ یا کَی‌ویشتاسْپ 'ویشتاسْپَ'؛ به اوستایی: 𐬬𐬌𐬱𐬙𐬁𐬯𐬞𐬀 ت.ت. 'ویشتاسْپَ') زردشت چاغیندا ایران شاهی ایدی.زردشت یئنی بیر دؤنوشو گتیریدی و قوشتاسب اونو قبول ائتدی.اوستانین قاثه لرینده دؤرد دفعه قوشتاسب آدی گلیب.اونو کی قوشتاسب یازیبلار و کیانی شاهی ایدی.

لوهراسب اؤلومونه کیانیلر شاهی اولدو و حمدالله مستوفی یازار حلب شهرینده ایران شاهی اولدو. بو اساسدا قوشتاسب آرامیلر پادیشاهی ایدی و سون ایللر بلخ شهرینه کوچدولر.

آرامیلر سلمانسر چاغیندا ایندیکی سوریه دن بلخ شهرینه کؤچولدولر و قوشتاسف آواره لرین پادیشاهی ایدی و بلخ شهرینده شاهلیق ائتدی.

## آد
گوک یا گؤی توران ائلینده بؤیوک تانری ایدی.هابئله اونون آدی فارسیجادا گوجلو آت صاحیبی معنا اولوب. تورکجه ده قُوچ یا گؤیچه قدرت و یاشایش تانریچاسی ایدی.

## قایناق

بؤلمه: ایران تاریخی
زروانی دؤنوشو

زروانی دینی ، زردشتی دیندن آیریلان بیر اینانجدیر.زروان چاغ یا زمان تانریچاسی باش تانریچادیر و اهورامزدا و اهریمن اونون اکیز اوشاقلاریدی. بو اینانجدا چاغ یا زمان هر بیرزادین کؤکودیر.

هلنیستی بیر باخیشدا مزدائیلردن آیریلدیلار. مزدائیلر دین ایشلرین چتین توتوب و رادیکال ایدی و بو هلنیسم ایله قارشیلیق یاراتدی و هلنیسم زردشتیلر زروان دؤنوشون قبول ائتمیشدیر.

بو اینانجدا باشدا اهریمن یاراندی و اهریمن دونیانی آلدی و سونرادا اهورامزدا دونیایه گلدی و اهریمنی مغلوب ائتدی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Zurvanism اینگیلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: دین
برلمه: ایران تاریخی
سرداران

**سرداران**، خوزیستان اوستانی‌ شوشتر بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۵،۲۴۰ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:شوشتر بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
بهمن (کیانی)

**بهمن** کیانیلر پادیشاهی ایدی. ایسفندیارین اوغلو. 

حمزه اصفهانی کوروشدان آد آپاریب و کوروش و بهمنی بیر کیمسه بیلیر.تاریخ مسعودی یازیب یهودیلر کوروش تانیر و بهمن آدیندا بیر پادیشاه ایراندا تانینیب هابئله بهمن همان کوروش دیر.

## قایناق
فارسیجا ویکی پدیاhttps://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86_(%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C)

بؤلمه:ایران تاریخی
ایسفندیار

**ایسفندیار** یادا اسفندیار ( Spəntōδāta: سپنتووآتا)، قوشتاسب و کتایون اوغلوایدی. کیانیلر شاهزاده سی ایران میتولوژی سینده.زردشتی دؤنوشون یایماقدا چوخلو ساواشلار ائتدی.سون ساوشدا روستم اونو اؤلدوردو.

قارداشلاری پشتون و فرشیدورد ایدی و عموسی زریر و اوغلانلاری نوش آذر، مهرنوش ، بهمن و توش یازیلیب.ایسفندیار قلینج باتماز (فارسیجا رویین تن) اولموشدو.زراتشت نامه ده یازیب زردشت اسفندیاری مقدس سووا سالدی و او قلینج باتماز اولدو.

شاهنامه ده یازیب : سون ساواشدا سیمرغ ایسفندیارین قلینج باتان گؤزلرین روستمه دئدی و روستم بیر اوخ ایله اونون گؤزون چیخاتدی و اؤلدوردو.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%B1فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: ایران تاریخی
قلینج باتماز

**قلینج باتماز** (فارس دیلی: رویین تن)، افسانه لرده بیر کیمسه یا بیر ساواش باشاران قیلینج یا اوخ برابرینده کسیلمئز حالتی اولماقدیر. قیلینج یا پیچاق اونون بدنین کسمئز هابئله بو کیسمه نین بدنینده تک بیر نقطه قیلینج باتان اولار.

قالارلی اولماق و ساواش باشارانلارین ساغ قالماسی بو افسانه نین کؤک یارانماسی دیر. ساواشدا دوام ائتماق و چوخ گؤجلو اولماق ائللر ایچره بیر آرزی دیر و بو آرزی افسانه لرده قیلینج باتماز کیمسه لر  یارادیب.

## قیلینج باتماز ساواش باشارانلار

آشیل یونان یا هلنیسم افسانه لرینده 

زیقفرید قوزئی اوروپا افسانه لرینده

بالدر ایسکاندیناوی افسانه لرینده

ایسفندیار ایران میتولوژی سینده

## قایناق

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D9%86%DB%8C#:~:text=%D8%B1%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D9%86%DB%8C%20%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D9%87%20%DA%A9%D8%B3%DB%8C%20%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C,%D8%A2%D9%86%20%D9%86%D9%82%D8%B7%D9%87%20%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%20%D9%88%DB%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA فارسیجا وکی پدیا

بؤلمه: ساواش
کتایون

**کتایون** بعضا **ناهید** فارس میتولوژی سینده هابئله شاهنامه و مجمل التواریخ و القصص کیتابیندا قوشتاسب آروادی ایدی. قوشتاسب کیانیلر پادیشاهی ایدی. کتایون ایسفندیار و سام آناسی ایدی. 
حمدالله مستوفی یازار قوشتاسب حلب شهرینده روم قیصری نین قیزین آلدی و ایران شاهلیغین اله گتیردی

## قایناق

https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: ایران تاریخی
کیانیلر

**کیانی شاهلیغی** ایران میتولوژی سینده بیر کراللیغی ایدی. ایران میتولوژی سینده پیشدادیلر کراللیغیندان سونرا کیانیلر شاهلیغی قورولدو.

بو میفولوژی ده کیومرث بیرینجی اینسان دیر و پیشدادیلر اونون شاهلیغی ایله باشلانیر و ایکینجی کراللیغ کیانی لر ایدی. شاهنامه و اوستا کیتابیندا کیانیلر اشکانیلردن قاباق ایراندا شاهلیغ ائتدی و بؤیوک ایسکندر کیانی لری مغلوب ائتدی.

شاهنامه ده کیانی شاهلیغی زال و روستم الی ایله قورولدو و کی قباد بیرینجی شاهی ایدی.کیانی لر خانکندی بلخ شهری و بعضا اصطخر شهری یازیلیب. هابئله بعضی تاریخلرده قوشتاسب کیانی پادیشاهی حلب شهرینده شاهلیق ائتدی. 
## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 فارسیجا ویکی پدیا 

بؤلمه: ایران تاریخی
اصطخر

**اصطخر** یادا **استخر** تاریخی بیر شهر ایرانین جنوبی طرفینده ایدی.بو شهر هلنیسم چاغیندا 300 ایل میلاددان اونجه ده سلوکی لر چاغیندا قورولدو و اصل آدی الکساندریا استکریه ایدی.

هلنیسم و هلنیستی حاکیملر دونیانین هر طرفینده آرامیلر و یهودیلری یاساق ساخلاماق اوچون بیر شهر قوردولار و بو شهرلر اسکندریه یا آنتیوخیا آدینا سسلئنیردی.

224 - 226 ینجی میلادی ایللرده ساسانیلر بو شهری خانکندی ائتمیشدیر هابئله سونرا پارتیلر غالیب اولوب و ساسانیلر خانکندی کتسفون شهرینه کوچولدو.

ایندی اصطخرین خرابه لری ایرانین تاریخی یئرلریندن ساییلیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Istakh اینگیلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: ایران تاریخی
ایکینجی نیقیه شوراسی

**ایکینجی نیقیه شوراسی ** 787 ینجی میلادی ایلده قورولان ان سون شورا یئتدی شورادن دیر.شرقی اورتودوکس کیلیسا‌سی ، کاتولیک کیلیساسی ، اسکی کاتولیکلر و بعضی نصرانی اینانجلار بو شورانی قبول ائدیب. پروتستانیزم بو شورا اوچون بیر نظر صاحیبی دئیل و اینانجلار فرقیلی دیر.

نیقیه شهرینده قورولدو. اونجه ده 325 ینجی ایلده بیرینجی نیقیه شوراسی بو شهرده قورولموشدو و بو شورا ایکینجی شورا تانیندی.اوچونجو لئون بیزانس شاهی شمایل و چکیلن تابلولاری و هئیکللری قدغن ائتمیشدیر و لئون اوغلو بئشینجی کونستانتین هیریه شوراسیندا بو هئیکللر و شمایللری رسمی حالتده قدغن ائتدی.

33 ایل هیریه شوراسیندان سونرا نیقیه شوراسی قورولدو و بو شمایللر و هئیکللری موقدس بیلیب و آزاد ائتدی.784 ینجی ایلده تارسیوس امپراطور یازیچی سی اولدو و شرط ائتدی بو شمایللر و هئیکللر آزاد اولسون هابئله هیریه شوراسی بو شمایللری و هئیکللری قدغن ائتمیشدیر و بیر آیری شورا گرک آزاد اولماق اوچون امر ائدردی.

پاپا بیرینجی آدریان بو شورایه چاغیریلدی و قبول ائتدی و بیر بؤیوک اوسقوف و بیر راهیب بو شورایه گؤندردی. 786 ینجی میلادی ایلده بو شورا قوسطنطنیه ده قورولدو ، قارشی اولانلار قوشونچو گؤندریب و شورانی قاتدیلار. سون ایل 787 ینجی میلادی ایلده بو شورا آیاصوفیا کیلیساسینده قورولدو.350 اوسقوف واریدی و 308 اوسقوف اعتقادنامه نی ایمضا ائتدی.یئتدی جلسه نیقیه ده قورولدو و تارسیوس جلسه باشچی سی ایدی.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D9%86%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%87 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: دین
بؤلمه: نصرانیلیک
نیقیه

**نیقیه** یادا **نایسیا** بو گونکو ایزنیک شهرینده اولان اسکی بیر شهر ایدی. تورکیه نین باتی طرفینده یئر آلیب.

بیرینجی نیقیه شوراسی و ایکینجی نیقیه شوراسی بو شهرده قورولدو و بو شهر آدلیم اولدو.قوسطنطنیه دؤردونجو صلیب یوروشوندا صلیبیلر الی ایله آلیندی و بو شهر نیقیه ایمپراطورلوغونا باشکند اولدو.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%87 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: روم تاریخی
[[بؤلمه: تورکیه
شرافت (شوشتر)

**شرافت**، خوزیستان اوستانی‌ شوشتر بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۱٬۷۵۷ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:شوشتر بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
دارک وب

**دارک وب** یادا **قارانلیق وب** گیزلی و قارانلیقدا یاییلان بیر اینترنت شبکه سی دیر. بو وب عمومیتده گؤروشمئز و تکجه قارا و گیزیلی ایشلر بو وب شبکه سینده یاییلار هابئله اوغورلانمیش گیزلی بیلگی لر و یا فیلملر،  افیون ماده لری ، اوغورلوق آل وئرلری ، هکرلر و تروریستلر و... بو وب شبکه سینده پایلاشا بیلر.

بو وب ده آی‌پی آدرسی گیزلی قالار و بعضا شیرکتلر آی پی آدرسین گیزلتماق اوچون یارانیب و آی پی یا اینترنت آدرسی بو وب ده بیلینمئز یادا چوخ چتین بیلینر. دارک وب دیپ وب یا درین وبدن بیر کیچیک بؤلگه دیر.

ایشلئدنلر تور رمزی ایله گیزلی قالار و  آدرس لرین سونو .Onion ایله آدرس وئریلر. ان آشاغی گیزلی وب دارک وب دیر بو اساسدا عمومی اینترنت تکجه بیر کیچیک تیکه وب شبکه سیندن اولاراق و اونون چوخو سو ارزونده کی بوز داغی کیمی گیزیلن ده دیر.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9_%D9%88%D8%A8#:~:text=%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9%20%D9%88%D8%A8%20(%D8%A8%D9%87%20%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C%3A%20Dark,%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%20%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%20%D8%B1%D8%A7%20%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF. فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه: اینترنت
سوپنگ داش

**سوپنگ** یادا **فلاخان** ساواش ایشلرینده بیر سیلاح دیر. سوپنگ ایله داش یا آیریجا وسیله هابئله اود یا کؤمور دوشمن اوردوسونا آتیلار.

سوپنگ ایپلیک یا ایپکدن توخونار و اونون اوزونلوغو هرجور شکیلده اولا بیلر.

## قایناق

https://en.wikipedia.org/wiki/Sling_(weapon)

بؤلمه:ساواش
بؤلمه:اوردو
اردل بؤلگه‌سی

**اردل بؤلگه‌سی** ()، چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. اردل بؤلگه‌سی‌نین مرکزی اردل شهریدیر. ۱۳۹۵-جی شمسی ایلین آمارلارینا گوره بو بؤلگه‌‌نین ۴۸٬۸۸۰ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بؤلونوشو

بخش مرکزی شامل دهستان پشتکوه و دهستان دیناران:

شهرلر: اردل، کاج، دشتک و سرخون

کندلر: سرپیر و ریگک
** دهستان پشتکوه
کندلر: رستم‌آباد، قلعه رشید، قلعه درویش، حسین‌آباد، زرمیتان و آلیکوه
** دهستان دیناران
** بخش میانکوه:
** دهستان هلیساد
** دهستان سرخون
** دهستان شلیل

شهرلر:
سرخون

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:اردل بؤلگه‌سی
بؤلمه:چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
میرزا ابولقاسم خاتون‌آبادی

**میرزا ابوالقاسم خاتون‌آبادی** آدلیم *میرزا ابوالقاسم ایمام جومعه* محمدشاه و ناصرالدین شاه چاغیندا تهران ین ایمام جومعه سی ایدی.
## قایناق

بؤلمه: قاجار تاریخی
کؤمور

**کؤمور** بیر آغاجین یاریم یانمیشی یا هاواسیز یانان بیر آغاج دیر.بعضا آغاجدان یا بیتگی دن یادا حئیوان لئشیندن گؤمور اولابیلر.هاواسیز یئرده بیر آغاج یانار و اونون کربونی قالار و بو کربون کؤمور اولار.

کؤمور منقلده یا پوشده و قلیان باشیندا یئمک پیشیرماقدا و دمیردن پولاد اییرماقدا و... ایشلئنیر.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Charcoal 
بؤلمه: شیمی
بؤلمه:کیمیا
بؤلمه: اود
پوش

**پوش** یادا **پونج** بیر نوع اوجاقدیر .بیر اوتاق یا دالان کیمی یئری ایستی‌ ائدماق اوچون ایشلئنیر.

هر نوعودا پوش اولاراق هابئله دوغال قاز ، نفت ، الکتریک ، کؤمور ، اودون و...

پوش حرارتی اوچ نوعودا پایلاشار هابئله کئچیریجی ، شوعالانماق و کانکشن (مولکول داشیماق) ایله بیر محوطه‌نی یا اوتاق کیمی یئری ایستی ائدر

## قایناق
اینگیلیسی ویکی پدیا https://en.wikipedia.org/wiki/Space_heater
ایستیلیک کئچیرمه

**[[ایستی‌لیک]] کئجیرمه‌سی**(اینگیلیس دیلی:Thermal conduction) فیزیکده بیر ماده‌نین ایچریسینده یا بیربیرینه یاپیشان ماده‌لرین آراسیندا انرژی کئچیرمه‌سی دیر.بو کئچریمه حرارت درجه‌سی نین قرادیانی (اینگیلیس دیلی: temperature gradient)اولماقدا اؤز وئریر.یوخاری ایستی ماده‌نین حرکتلی انرژی سی یوخاری دیر و بونا گؤره مولکوللار آراسیندا حرکت یوخاری دیر و بو حالتده ماده نین بوتون مولکوللاری بیر اولونجا انرژی مولکوللار آراسیندا پایلاشیر. ایستیلیک کئچیریسی k حرفی ایله یوخلانیر.بیر ماده‌نین تعیین اولموش سطحینده انرژی‌نی الدن وئرمه‌سین حرارت درجه‌سی ایله توتوشدورور.
## قایناق
اینگیلیسی ویکی پدیا https://en.wikipedia.org/wiki/Thermal_conduction

بؤلمه:فیزیک
بؤلمه:فیزیکی ثابتلر
بؤلمه:ماده‌نین حاللاری
بن بؤلگه‌سی

**بن بؤلگه‌سی** ()، چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. بن بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بن شهریدیر. ۱۳۹۵-جی شمسی ایلین آمارلارینا گوره بو بؤلگه‌‌نین ۲۸٬۳۲۶ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بؤلونوشو

## دیل و خالق
بو بؤلگه‌نین اهالیسی‌نین چوخونلوغو  فارسجا و قاشقای تورکجه‌سینده دانیشیر. 

بوروجن و گندمان شهرلرینده فارس دیلی، سفیددشت، فرادونبه، بولداجی و نقنه شهرلرینده ایسه قاشقای تورکجه‌سی گئچرلی‌دیر.  

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:بن بؤلگه‌سی
بؤلمه:چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
گوریه

**گوریه**، خوزیستان اوستانی‌ شوشتر بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲٬۸۹۰ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:شوشتر بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
ساواشچی

**ساواش باشاران** یادا **ساواشچی**، ساواش آدامی (اینگیلیس دیلی:Warriorrs) ساواش یا دؤیوش ایشلرینده باشاراجیق بیر کیمسه دیر. ائللر ایچره بعضی اینسانلار ساواش اوچون اؤرگنیردی و اردو ایشلرینده باشارجی قازانیردی.ساواش باشاران اؤرکلی یا گوجلو و باشاراجیقلی بیر کیمسه دیر و قارشیلار برابرینده دایانیر.

هر ساواش باشاران بیر سیلاحدا اؤرگنیردی هابئله بعضی لر اوخ آتماقدا ، قیلینج ایشلرینده ، نیزه ایشلرینده، سوپنگ داش و... 
## قالری

File:Samurai and Ainu Fuzoku Ema.jpg|Samurai, member of the Japanese warrior caste
File:Andrea_del_Castagno_-_Pippo_Spano,_Niccolò_Acciaiuoli,_Francesco_Petrarca_-_Google_Art_Project.jpg|14th century knight Pippo Spano, member of the Order of the Dragon
File:Ottoman Mamluk horseman circa 1550.jpg|Ottoman Mamluk warrior (circa 1550)
File:Mounted Mongol warrior recreation.jpg|Recreation of a mounted warrior from the Mongol Empire.
File:"Clay-daubed Ngoni Warrior, Livingstonia" Malawi, ca.1895 (imp-cswc-GB-237-CSWC47-LS3-1-013).jpg|Photograph of a Ngoni warrior with nguni shield c. 1895
File:Wells 0706 054.jpg|A recreation of Roman legionaries wearing the *[[lorica segmentata]]*, 1st–3rd century

 

## بیرده باخ
* قان آلماق
* قهرمان
* قوشونچو
* سرباز
* وارق

## قایناق
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Warrior&action=edit

بؤلمه: ساواش
آتنا (تانریچا)

**آتنا** یادا آتنه یونان میفولوژی‌سینده بیر تانریچادیر. شهرلر و اویقارلیق موحافیظی و ساواش ، هونر و عقل تانریجاسیدا تانینیب. آتن شهری‌نین قوروجوسو و ساخلایانی و بو شهرین باش تانریجاسی ایدی.آتنین آکروپولیس‌ینده پارتنون اونون اوچون قورولوب.

## قایناق‌لار
## Notes

## References

### Bibliography
#### Ancient sources

* Apollodorus, *Library, 3,180*
* Augustine, *De civitate dei xviii.8–9*
* Cicero, *De natura deorum iii.21.53, 23.59*
* Eusebius, *Chronicon 30.21–26, 42.11–14*
* هومر, *The Iliad with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes*. Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924. Online version at the Perseus Digital Library.
* هومر; *The Odyssey with an English Translation by A.T. Murray, PH.D. in two volumes*. Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. Online version at the Perseus Digital Library.
* Hesiod, *[[Theogony]]*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* Lactantius, *Divinae institutions i.17.12–13, 18.22–23*
* Livy, *[[Ab urbe condita libri]] vii.3.7*
* Lucan, *[[Pharsalia|Bellum civile]] ix.350*

#### Modern sources

* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Gantz, Timothy, *Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources*, Johns Hopkins University Press, 1996, Two volumes:  (Vol. 1),  (Vol. 2).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Harrison, Jane Ellen, 1903. *Prolegomena to the Study of Greek Religion*.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Telenius, Seppo Sakari, (2005) 2006. *Athena-Artemis* (Helsinki: Kirja kerrallaan).
* 
* 
* 
* 

## External links

* www.perseus.tufts.edu: Athena, goddess of wisdom
آکروپولیس‌

**آکروپولیس** (یونان دیلی: ἡ Ἀκρόπολις τῶν Ἀθηνῶν)(اسکی یوناجا: شهرقالاسی یا اوجا شهر) بیر اسکی ارک و معمارلیق آتن شهرینده دیر.آتن شهیرینین ان اوجا یئرینده 150 متیر دنیز سولاریندان اوجالیقدا قورولوب. اسکی یونانجادا آکروپولیس شهر قالاسی یا دیز اولاراق.

اسکی چاغدا اونون آدی سکروپیا آدلانیردی و سون ایللر بو یئرین موقدس اولدوغونا گؤره آکروپولیس چاغیریلدی و بو آد دونیاده هلنیسم چاغیندا چوخلو یئرلره دئیلیب. آکروپولیس (معمارلیق) چوخ اونملی و دوز معمارلیق ایله قورولوب.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Acropolis اینگلیسی ویکی پدیا

بؤلمه:یونان تاریخی
بؤلمه:هلنیسم
بؤلمه: معمارلیق
بؤلمه:تاریخی یئرلر
اریس (تانریچا)

**اریس** یوخسا **ائریس** (یونان دیلی:Έρις) یونان میفولوژی‌سینده ساواش و دؤیوش تانریجاسی ایدی.

نیکس و اربوس قیزی و بعضا زئوس و هرا قیزی تانینیب. تتیس و پلئوس‌ین جشنینده چاغیرمامیش قوناق کیمی گلدی و بیر قیزیلدان آلمانی یئره آتدی و بو آلمانین اوستونده یازمیشدی «دونیانین ان گؤزل قیزی اوچون». بو تانریچالار جشنینده هرا و آتنا و آفرودیتا بو آلمانی ایستیردی و آرالاریندا قارشیلیق دوشدو و ساواش باشلاندی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Eris_(mythology) اینگیلی ویکی پدیا

بؤلمه: یونان تاریخی 
بؤلمه: یونان
هرا (تانریچا)

**هرا** (یونان دیلی: Ἥρα) اسکی یونان میفولوژیسینده گؤی و گوج تانریچاسی ایدی. قادینلار یاردیمی و گؤی تانریجاسی تانینیب. دیکته داغینین کوهولونده دونیایه گلدی. هرا چوخ گؤزل ایدی و بو سؤز قارداشی زئوس قولاغینا یئتیشدی و زئوس اونو گؤرماغا اوبه آداسینا گلدی.زئوس باجیسینا عاشیق اولدو و اؤزون بیر بایاغی گوگوک (قاران قوش) شکلینه سالدی. طوفان تانریچاسینا امر ائتدی و هاوا چوخ سؤیوق اولدو و هرا بو قارادا قالان قوشا رحم ائتدی و اونو قوجاقلادی بو حالدا زئوس اؤز شکلینه قاییدیب و هرا ایله موعاشیقه ائتدی. هرا بو ایشدن آجیخلانیب و اینتیقام آلماقدا تاتار ، قایا و تایفون تانریچالارین یاراتدی.

بو موعاشیقده هرانین دؤرد اوشاغی اؤلدو و هفائستوس، آرئس، هبه و ایلی‌ثیا دونیایه گلدیلر. هفائستوس چیرکین و چولاغ‌ایدی بونا گؤره هرا اونو دنیزه آتدی. سونرا  هفائستوس آجیخدان بیر قیزیل تخت قوشوب و اونو هرا اوچون هدیه ائتدی. هرا تخت اوسته اوتوردی و داها یئریندن قالخانمادی و تخت اوسته زنجیرلئندی.هفائستوس اولمپ داغینا گلیب و اون آچماغ اوچون بیر شرط قورودو و آفرودیتانی اوندان ایستئدی. هفائستوس آفرودیتی آلدی هابئله آرئس اونا خیانت ائتدی و آفرودیت ایله موعاشقه ائتدی.

هرا سیمگه لری افسانه لرده بایاغی گوگوک ، اینک یادا (گؤو) و طاووس دیر.

## قایناقلار

بؤلمه: یونان
بؤلمه: یونان تاریخی
بؤلمه:هلنیسم
خمسه محالی

**خمسه محالی** یوخسا **خمسه ویلایتی** زنجان شهری‌نین مرکزیتینه اولان آذربایجانین تاریخی محاللاریندان ایمیش. بو محال (ویلایت) بوگونکو زنجان اوستانی‌نین اراضیلرینه شامیل اولارمیش. موسلمانلارین ایران آلینماسیندان سونرا و عرب دیلینین یاییلماسیندان سونرا بو ویلایتین آدی «**خمسه**» کیمی تانینیرمیش. خمسه عربجه‌ده بئش و بئشلیخ معناسیندادیر و بو آدین وئریلمه‌سینه سبب بو ویلایتین بئش بؤلومدن عیبارت اولماسی ایدی.

## قایناقلار
آزادی بورجو

**آزادی بورجو** ایرانین تهران شهرینده یئرلشن بیر بورجدور. بو بورجون تیکیلمه‌سی پهلوی دؤنمینه قاییدیر. گئچمیشده بو بورجون آدی **شهیاد بورجو** آدی ایله ده تانینیرمیش. آزادی بورجو تهرانین اصلی نومادلاریندان ساییلیر. آزادی بورجو ۱۳۴۹–جو هیجری شمسی ایلینده حسین امانت آدیندا بیر معمار طرفیندن تیکیلمیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران بورجلاری
چیتگر گؤلو

**چیتگر گؤلو** تهران شهری‌نین غربینده یئرلشن بیر مصنوعی گؤل دور.

## قایناقلار
کوهول

**کوهول** (عربجه: غار) یئرده اولان دالانلاردی. بو دالانلار داشلار یا تورپاقلارین سودا حل اولماسی یا یئرین سو ایله دلنیماغی‌ندان یارانیب. یاغیش یا قار سولاری یئرده ییغیشیب و یئرآلتینا جومماقدا یئرین داشلارین یا تورپاقلارین دلیب و اؤزونه حرکت اوچون یئر سالیب و بو دلنیمیش داشلار آراسی بوشا چیخیر و کوهول اولور.ان اونملی کوهوللر آهنگ داشینین سودا اریماغیندان قورولوب و دونانین چوخلو کوهوللری بو سایاقدادیر.

آهنگلی سولار دامجیلاریندان کوهوللرده دشالار یارانیر دامجیلیان داشلار استالاکتیت و دامجی داشلاری استالاقمیت آدلانیر.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Cave اینگیلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: داش 
بؤلمه: داغ
بؤلمه: یئر 
بؤلمه: توپراق 
بؤلمه: سو 
بؤلمه:یاغیش
اولمپ داغی

**اولمپوس** یادا **اولمپ داغی** یوناندا  ان اوجا داغلیق‌دیر.ان اوجا داغین زیروه‌سی 2.917.727 متیر اوجالیغیندا قوزئی یونانیستاندا اژه دنیزینین قیراغیندا یئر آلیب.تسالی شهریندن 100 کیلیومتر آرالی‌دیر.52 داغ و ان اوجا داغی میتیکاس (بورون) آدلانیر.

بوداغین بیتگی لری و مئشه لری اونملی و گؤرمه‌لی دیر. 

## میتولوژی
یونان میتولوژی سینده اولمپ داغی زئوس تانریچانین ائوی و تانریچالار داغی تانیمیش و بو داغ افسانه لرده آدلیم بیر یئردیر.تانریچالار بو داغلیقدا ییغیشیب و نکتار ایچیب و آمبروزیا یئییب و قالارلی اوللاردی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Mount_Olympus اینگیلسی ویکی پدیا
بؤلمه: یونان 
بؤلمه: یونان تاریخی 
بؤلمه: جوغرافیا 
بؤلمه: داغلار
فلارد بؤلگه‌سی

**فلارد بؤلگه‌سی** ()، چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. فلارد بؤلگه‌سی‌نین مرکزی فلارد شهریدیر. ۱۳۹۵-جی شمسی ایلین آمارلارینا گوره بو بؤلگه‌‌نین ۳۳٬۰۲۳ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بؤلونوشو

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:فلارد بؤلگه‌سی
بؤلمه:چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
عقل

**عقل** ،**ذهن** یا **اوس** یادا **بئیین‌لیق** ایدارک و بیلیم اوچون بیر وسیله دیر. عقل ایله اینسان بیرزادی اؤلچور ، توتتوشدورور ، یوخلایر ، بیلیر ، ساییر و ... 

عقل ایله آراشیدرماق ، بیلماق و ساییماق ایمکان تاپیر.

فلسفه ، حساب ، هونر ، اویقارلیق و آیری بیلگی‌لرده عقل یا بئینلی اولماق ایشلئنیر.عقل ایکی جوره بیرزادی بیلر باشدا شوهود یا گؤرماغینان و سونرا ائشیدماق یا سایماق ایله بیرزادی اله گتیرر.

## کؤک
عِقال عربجه ده دؤوه نین قیشلارین باغلاماق اوچون وسیله دیر. بو آیاق ایشگیلی عُقُل آدلانیر.عقل اینسانی نفسین ایستکیندن ساخلاییر و اینسانی بعضی پیس ایشلئردن ساخلایر بونا گؤره اونا عقل (دایانان) دئیلییب.

## بونلارا دا باخ
*عقل گؤستریجیسی
*هیجانلی‌عقل

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%82%D9%84 فارسیجا ویکی پدیا

بؤلمه:بیلگی ساخلانماسیبؤلمه: بیلیمبؤلمه: علمبؤلمه: فلسفه
هفائستوس

**هغائستوس** (یونان دیلی:Ἥφαιστος) اسکی یونان میفولوژی‌سینده دمیرچیلیق ، صنعت ، هئیکلچی‌لیق و اود و آتش داغی تانریچاسی ایدی. زئوس و هرا اوغلو و بیر ناغیلدا هرا اونو آتاسیز اؤزو یاراتدی.بو ناغیلدا زئوس بیر آیری خاتوندان آتنا آدیندا اوشاغی اولدو و بونا گؤره هرا اونو آتاسیز دونیایه گتیردی.

هفائستوس تانریچالار اوچون  قیلینج و سیلاحلاری اولمپ داغیندا قوشوردی.زئوس ان گؤزل قیزین آفرودیتانی هفائستوسا وئردی.آتن شهرینده قوللوق اولوردو و بعضی صنعت یئرلرینده اونا قول چوخ ایدی. 

سیمگه سی چکیج ، بیر جوت کلبتین و سیندان دیر.

هفائستوس بعضی افسانه لرده چولاق دونیایه گلدی و بعضا سونرا چولاق اولدو.بو افسانه لرده آناسی هرا چولاق اولماغا گؤره اونو دنیزه آتدی و تتیس اونو سککیز ایل ساخلادی.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Hephaestus اینگیلیسی ویکی پدیا

بؤلمه: یونان 
بؤلمه: یونان تاریخی 
بؤلمه:میفولوژی
رودبار قصران بؤلومو

**رودبار قصران بؤلومو** شمیرانات بؤلگه‌سی‌نین بؤلوملریندن‌دیر. بو بؤلومون مرکزی فشم شهریدیر.

## قایناقلار
میلاد بورجو

**میلاد بورجو** ایرانین ان یوکسک بورجودور. میلاد بورجو تهران شهرینده یئرلشیب.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران بورجلاری
عود (ساز)

**عود** یادا **اوت** (عربجه:العود)بیر نوع تللی سازدیر.بربط یا اود دا دئیلیب هابئله اود آغاجی آنلامیندان گلیب.آذربایجان و عربجه موسیقیده ایشلئنیر.

اود آغاجی اسکی سومرلر چاغیندا قؤشولوب و بئش مین ایللر تاریخی وار.میصرده ایکی مین ایللیق خریطه لرده گؤروشور.

دوققوزنو میلادی ایللرده علی بن نافع بو سازی آندولوس یا همان ایسپانیا اؤلکه سینه آپاردی و بو سازدان گیتار کیمی ساز قوشولدو.

زریاب ایسپانیادا آدلیم دیر.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Oud

بؤلمه: موسیقی
بؤلمه:سازلارا گؤره موسیقیچیلر

بؤلمه: هونر
رودابه

**رودابه** روستم‌ین آناسی شاهنامه‌ده و مهراب و سیندوخت قیزی ایدی.زال اونو کابولدا گؤردی و او ایله ائولندی.

منوچهر ایران شاهی زالی سیستان باشچی‌سی ائتدی. زال شیکاردا کابول شهرینه یئتیردی و مهراب ایله دانیشدی بو سؤزده رودابه نی یوخلادیلار و زال رودابه نی گؤرمه‌میش اونا عاشیق اولدو.

## بلخ آرامیلری
رودابه سؤزو آرامی دیلیده رود و آب سؤزوندن گلیب. رود یانی آخار و آب یانی سو معناسی آخارسو اولاراق رو آرامیده آخما یا یئریماق اولاراق و آب یا آبو قدیم بابل دیلینده سو اولاراق.

## قایناقلار

بؤلمه: ایران تاریخیبؤلمه: شاهنامه
پومبدیتا

**پومبدیتا** (آرامی دیلی:פומבדיתא) (معناسی بدیتا آغزی) اسکی بابل‌ده بیر شهر ایدی.بو گونکی فلوجه شهرینه یاخین و چوخلو جویوتلر شهری ایدی.بابل تلمودی بو شهر و صورا شهرینده یازیلیب.

اوچونجو میلاددان قاباق یوز ایللرده یهودا بن حزقیل بو شهریده تلمود مرکزین قوردو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Pumbedita

یهودیلیک بؤلمه: تلمود بؤلمه: عراق تاریخی بؤلمه: ساسانیلر بؤلمه: دین تاریخی بؤلمه: تاریخی شهرلر بؤلمه:هلنیسم
پینار

**پینار** یا **بولاق**(اینگیلیس دیلی:spring) ، چشمه ، یئر آلتی سولارین یئر اؤزونه چیخماسی ایله بولاق یارانار.

یئر گزه‌گن‌‌نین هیدروسفری و هیدرولوژیده بولاقلار و چایلار یئر اؤزونده آخار سولاردی. یئر آلتیندا سو یاتاقلاری قار و یاغیش سولاریندان دولار و سو یئر اؤزونه یول تاپیب و بیر طرفدن چیخار. سو یاتاغینین چوخلوقو و آزلیغینا قدر بیر پینار چوخ یا آز آخار.

## آد
اسکی تورکجه‌ده "بو" همان سو اولاراق و بولاق سولاق یا سولو یئر اولاراق. بو معناده بوغ و بوز کیمی سؤزلر یارانیب . پینار اسکی تورکجه ده قاینار (سوقایناقی) اولاراق.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org/wiki/Spring_(hydrology)

بؤلمه: سوبؤلمه: چایلار بؤلمه: جوغرافیا
آناسئنا دیل قیترن

آنا سینا دیل قئیترن گول.آنادولو تورکجه‌سي: اصلان آغزی.(علمی آدی: Antirrhinum majus) آنتیرهینوم جینسینه عاید بیر نوع بیتگی دیر.نئچه ایللیق و لاب اوجا اولسا 2 متیر اولاراق.یارپاقلاری دوز و اوزوندور.

## قایناقلار

بؤلمه: گوللر
لوردگان بؤلگه‌سی

**لوردگان بؤلگه‌سی** ()، چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. لوردگان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی شلمزار شهریدیر. ۱۳۹۵-جی شمسی ایلین آمارلارینا گوره بو بؤلگه‌‌نین ۱۲۲٬۹۳۰ نفر جمعیتی واردیر.

## ایداری بؤلونوشو

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhaye Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:لوردگان بؤلگه‌سی
بؤلمه:چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
اوکئانوس

**اوکئانوس** ( اسکی یونان دیلی:Ωκεανός) تیتانلاردان ساییلان اوقیانوس تانریچاسی یونان میفولوژی‌سینده دیر.اورانوس و قایا (یئر تانریچاسی) اوغلوایدی. تتیس ایله ائولندی و 3000 اوشاق صاحیبی اولدو. بو اوشاقلار دونیانین دنیزلری ، چایلاری ، گؤللری و پینارلاری دیر.تیتانلار ساواشیندا زئوس و تیتانلار ساواشیندا طرفسیز اولدولار و باریشیقدا قالدیلار.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Oceanus

بؤلمه: یونان بؤلمه:هلنیسم بؤلمه: تانریچالار بؤلمه: یونان تاریخی
آلونی

**آلونی** چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌ خانمیرزا بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲٬۷۷۵ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:خانمیرزا بؤلگه‌سی
بؤلمه:چاهارماحال و بختیاری اوستانی‌نین شهرلری
تتیس

**تتیس** (یونان دیلی:Τηθύς) یونان میفولوژی سینده بیر تانریچادیر.چایلار و اوکئانیدالار آناسی و اورانوس و قایا قیزی‌دیر.قارداشی اوکئانوس ایله ائولندی و 3000 مین اوْشاق صاحیبی اوْلدو.بو اوشاقلار دونیانین گؤللری ، چایلاری ، دنیزلری و پینارلاری‌دیلار.رئا (تانریچا) اوْچون آنا کیمی اولدو و اونو تایتانلار ساواشی‌ندا اولمپ داغیندا بؤیوتدی.

هزیود یازیلاریندا اونو چایلار و دنیزلر تانریچاسی بیلیب.

## قایناقلار

بؤلمه: میفولوژیبؤلمه: یونان تاریخیبؤلمه:هلنیسمبؤلمه: یونان
روستم

use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) -->
| death_place        = Kabulistan
| death_cause        = With the conspiracy of his half-brother Shaghad, he fell into a well full of poisoned spears and was killed in Kabulistan.
| body_discovered    = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| burial_place       = 
| burial_coordinates = 
| monuments          = 
| nationality        = 
| other_names        = RustamRustem
| siglum             = 
| citizenship        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| occupation         = 
| years_active       = 
| era                = 
| employer           = 
| organization       = 
| agent              = 
| known_for          = Seven LaboursBattle with SohrabBattle with Esfandiyārkilling Demon Albino
| notable_works      = 
| style              = 
| net_worth          = 
| height             = 
| television         = 
| title              = 
| term               = 
| predecessor        = 
| successor          = 
| party              = 
| movement           = 
| opponents          = 
| boards             = 
| criminal_charges   = 
| criminal_penalty   = 
| criminal_status    = 
| spouse             = Tahmina
| partner            = 
| children           = SohrabFaramarzSiyâvash (adopted son)Banu Goshasp (In Banu Goshasp Nama)
| parents            = 
| mother             = Rudaba
| father             = Zal
| relatives          = 
| family             = Sām (grandfather)Zavara (brother)Shaghad (half brother)
| callsign           = 
| awards             = 
| website            = 
| module             = 
| module2            = 
| module3            = 
| module4            = 
| module5            = 
| module6            = 
| signature          = 
| signature_size     = 
| signature_alt      = 
| footnotes          = 
}}

**روستم**(آرامی دری: رُستم) معناسی بللی دئیل. شاهنامه‌ده ان آدلیم باهادور اولاراق.زال و رودابه اوغلوایدی. رخش ادیندا بیر آتی وارایدی.بو آت اونا ساواشلاردا یاردیملیق ائدیردی. شوغاد روستمین قارداشلیغی اونو و آتین بیر حیله ده اؤلدوردو.

روستم آدی هئچ دیلده معناسی یوخدور. هابئله بو آد چوخلو یازیلاردا گلیب.فرامرزنامه ، بانو گوشسب نامه ، جهانگیر نامه و بورزونامه اونون آدین یازیب.

## کؤک
روستم بیر سکائیلر ناغیلی ایدی و تانگ افسانه لریندن مانوی یازیلارا داخیل اولوب و شاهنامه ده ایرانلی بیر پهلوان کیمی جعل اولوب.
## قایناق

بؤلمه: ادبیات بؤلمه: ایران تاریخی بؤلمه: شاهنامه
تیتانلار

**تیتان** (یونان دیلی:Τιτάν) یونان مفولوژی‌سینده اورانوس و قایانین اوشاقلاری و بیر نوع تانریچادیر.تیتانلار قالارلی (اؤلمئز) و گوجلو تانریچالار ایدیلر.اولمپ تانریچالاریندان قاباق قیزیل دورونده دونیا صاحیبی ایدیلر.قایا (یئر) و اورانوسون چوخلو اوشاقلاری وارایدی. تیتانلاردان سونرا سایکلاپس‌لر(بیر گؤزلو دؤولر) و ارینیئس‌لر (اینیقام تانریچالاری) و قیانتلار (بؤیوک دؤولر) و هکاتونکایر اولارین اوشاقلاری ایدی.اصل تیتانلار 6 قیز و 6 اوغلان‌ایدی.تیانلارین باشچی‌سی کرونوس ایدی. زئوس کرونوسا غلبه ائتدی و دنیایه صاحیب اولدو.

## اصل تایتانلار
کرونوس

رئا

اوکئانوس

تتیس

هایپریون

امنموسینی

تمیس

یاپتوس

کئوس

کریوس

فوبه

تئا

## بیرده باخ
آنوناکی
اود

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Titans
دؤو

**دؤو** یادا **دئو** (اینگیلیس دیلی: giants) (اسکی یونانجا: gigas,)افسانه‌لرده بیر هئیکللی و بؤیوک قوشما ایگیتدیر.دؤو ناغیلدا و افسانه ده اینسانلار نوعوندا یا حئیوان نوعوندا قوشولور و چوخلو فیلمده و ناغیللاردا گؤروشور.

بعضا ناغیلدا قارشی بیر ایگیت و بعضا یاردیم ائدن دیر. 

## آذربایجان افسانه لرینده

دؤولر آذربایجان افسانه‌لرینده بیر قارا و قارشی ایگیت کیمی یارانیب و بیر قیزی یا بیر خاتونو اسیر ائدیب یا بیر باهالی آنبار صاحیبی دیر. چوخلو اولارین جانلاری بیر شوشه‌ده دیر و ناغیل قهرمانی او شوشه‌نی سیندیریب و دؤوین جانین آلیر.

بعضا فارس ادبیاتیندا دؤو همان اژدر کیمی تانینیب و بو فارسلارین تورک ادبیاتیندان غلط اینانیشین بللی ائدیر.

## اینکیدؤو
دونیادا ان اسکی دؤو سومر ادبیاتنیدا یارانیب. بیلگه‌میش ناغیلیندا بیر دؤو اینکیدؤو (این - کی - دؤو) یئر آلتیندان یارانیر و بو دؤو بیلگه‌میش ایله یانداش اولوب و هوم بابا آدیندا بیر اژدری اؤلدورو.

## قایناق

بؤلمه: ادبیات  بؤلمه: تورک ادبیاتی بؤلمه: افسانه‌لر
بیلگه‌میش

**بیلگه‌میش** یوخسا **گیلگمیش** (آکد دیلی:اکدی: 𒀭𒄑𒂆𒈦،- گیلگمیش) (سومر دیلی:𒀭𒄑𒉋𒂵𒎌 (بیلگَه میس) ، بیلگه‌میش حماسه‌سینده اصلی قهرماندیر.یاکلاشیک بیلگه‌میش اسکی سومرده اوروک شهری‌نین پادیشاهی ایدی.اونون حماسه سی اکد دیلینده اله گلیب و بو حماسه ده او تانریچالار مقامیندا یازیبلار.

بئش سومر شعری تاپیلیب و ان اسکی یازی بیلگه‌میش ، اینکیدؤو و یئر آلتی دونیاسی آدلانیر.سون ناغیللار بیلگه‌میش و آقا - بلگه‌میش و هوم بابا - بیلگه‌میش و گؤی اؤکوزی - بیلگه‌میش اؤلومو اولاراق.

بابل اویقارلیغیندا بو ناغیل اؤنملی شکیلده یازیلیب و پالچیق یازیلاری و شکیللری بابلده ساخلانیردی.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Gilgamesh

بؤلمه: تاریخ بؤلمه: تورک تاریخی بؤلمه: سومر بؤلمه: میفولوژی