open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یانارداغ

**یانارداغ** یوخسا **وولکان** (''اینگیلیسجه – خاریجه لاوا، وولکانیک گازلار، داشلار (وولکانیک بومبالار) پوسکوردن، یئر کوره سینین اوست قاتیندا یارانان ژئولوژی ستروکتور دور. یانارداغین یئرین داخیلینده باش وئرن ژئولوژی دییشیک لیک نتیجه سینده ماگمانین خاریج ائدیلمسی ایله مشایعت اولونور.

وولکان سؤزو قدیم یونان اود اللهٔ وولکانین آدیندان گؤتورولموش دور.

یانارداغلا مشغول اولان علمه ولکانولوژیا دئییلیر.

یانارداغلار فورما (شیت و یا ستراتوولکانلار، آکتیو (حرکتده اولان، یاتان، سؤنموش)، یئرینه گؤره (یئراوستو، سوآلتی، بوزآلتی) و غیره. اولاراق تصنیف لشدیریلیرلر.

یئرین ۱۰۰ کیلومتر درین لییینده تخمینا ۱۰۰۰ و ۱۳۰۰۰ درجه سیلسیوس آراسیندا دما مؤوجود دور. بۇ ایستی لییین تاثیریندن اریمیش داش قاریشیغی اؤزولو پلاستیک فورمایا مالیک ماگمایا چئوریلیر. دامجی فورمالی ماگما ۵۰ کیلومتر درین لییینه ییغیلیر. تضییق چوْخالدیقجا ماگما یاریقلارلا حرکت ائدره ک لیتوسفرایا داخیل اولور. بۇ یوللا یئرین اوزونه چیخمیش ماگمایا لاوا دئییلیر.

یانارداغ پارتلاییشی زامانی تکجه کؤزه رنمیش مایع لر یوخ هم ده برک و گاز حالیندا اولان ماده لر خاریجه چیخیر. اکثر حاللاردا یانارداغلار کونوس (مخروط) شکلینده اولورلار. یانارداغین فورماسی باشقا شکیل‌لرده اولا بیلیر.

پوکورمه‌دن سونرا یانارداغین آکتیولییی یا دایانیر؛ یا دا او مین ایللر بویو «مورگوله ییر» (mürgüləyir). بۇ زامان ولکانین اؤزونده و اطرافیندا اولان اراضی لرده ماگماتیک اؤزه یین سویوماسی ایله مشایعت اولونان آکتیولیک ساخلانیلیر. بئله آدلانان، پوست ولکانیک دؤور باش وئریر.

بورایا فومارول، ترم، قیزئرلری میثال گؤسترمک اولار.





بؤلمه:Volcanoes
بؤلمه:Geological hazards
بؤلمه:Volcanism
بؤلمه:Plate tectonics
بؤلمه:Volcanic landforms
بؤلمه:Volcanoes by status
بؤلمه:Volcanic rocks
بؤلمه:Volcanology
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
یانوس

**یانوس** روما میفولوژی یاسیندا زامانین ، باشلانغیجلار ، سونلار و قاپیلارین تانریسی. ژانویه آیی اونون آدیندان دیر. ایکی اوزلو تصویر ائدیلیر. یانوسون گئچ اوزو گلجه یی قوجا و ساققاللی اوزو ایسه کئچمیشی سیموولیزه ائدیر. یانوس آدی ایانوا قاپی سؤزوندن دیر. رومادا یانوس معبد لرینین قاپیلاری مۆحاریبه زامانی آچیق صولح زامانی ایسه قاپالی اولاردی. مۆحاریبه زامانی مۆحاریبه نین نتیجه لرینی اولجه دن تخمین ائتمک اۆچون یانوس معبدلرینده آیین لر کئچیریلردی.

## بیرده باخ
تاریخ
یایلاق

**یایلاق** داغلارین اۆستۆنده یئر‌لَشن دۆز یئرلره دئییلیر. یایلاق هاواسی نیسبتاً سرین اوْلار.

## آذربایجاندا آدلیم یایلاقلار
* سوباتان
* حئیران

## بیرده باخ

*قیشلاق
*یایلا
*ایران یایلاسی

## قایناقلار
 
بؤلمه:جوغرافیا
یایچی،عجبشئر

** یایچی** کندی شرقی آذربایجان اوستانی، عجبشئر بولگه‌سینین، قلعه‌چای بولومو و کوهستان قصبه سی نده یئرلیشیب..

## جغرافیایی یئر

## اهالی
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## ائشیک باغلانتی‌لار

## قایناقلار


بؤلمه:عجبشئر بولگه‌سی‌نین کندلری
یاغ

**یاغ** — سو ایله قاریشمایان بیر سیرا کیمیوی مادلرین قاریشیغینا دئییلیر. 

یاغلار اوچ قوروپا بؤلونورلر: 
*پییلر، 
*نفت محصوللاری و 
*ائفیر یاغی. 

بعضی حاللاردا لیپوفیل ماددلرین قاریشیغینا (تئخنیکی، سینتئتیک یاغ) دا یاغ دئییلیر.  

## خواص‌لاری
بوتون‌ یاغلار بو و یا ‌دیگر فورمادا هیدروفوبدورلار. 
یاغلار هم مایع، هم ده برک حالدا اولا بیلیرلر. عادتن اوتاق تئمپئراتوروندا برک یاغلارا حیوان پییلری (بالیق یاغیندان باشقا)، مایع حالیندا اولانلارا ایسه بیتکی یاغلاری (کوکوس یاغیندان باشقا)عایید ائدیلیرلر. کیمیوی اولاراق بو پییلرین مولئکولالاریندا ایکیلی کیمیوی علاقه‌نین اولماسی ایله تعیین اولونور. برک یاغلاردا ایسه بو علاقه‌ داها دولغوندور. مارقارینین حاضیرلانما پروسئسی سونونجویا اساسلاناراق آپاریلیر: مایع یاغلاردا ایکیلی علاقه‌ گؤتورولور و نتیجه‌‌ده برک یاغ آلینیر.   

ائمولقاتورلار ائمولسییالارن- یاغلا سویون قاریشیغ - حاضیرلانماسینا ایمکان وئریرلر.

## بیرده باخ
علم

## قایناقلار
میترا

**میترا** ()، اسکی ایران تانریلاریندان بیریدیر.

 

## قایناق

بؤلمه:دین
یحیی

یحیی زکریا اوغلو و ایسلام ایله مسیحیت دینلرینه گؤره پئیغمبر ایدی. یحیی چوخ آغلاماغا تانیلمیش بیر یهود پیغمبرمیش کی میلاددان سنرا بیرینجی یوزییل ده یاشاییرمیش. 
## قایناقلار

بؤلمه:پئیغمبرلر
یخلقان (ماکی)

**یخلقان (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 155 نفر اهالی سی و 27 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
یئرآلما

**یئرآلما** یوخسا **یئرالما** ، چوخلی نشاسته سی وار آمریکانین یئرلی بیتکی لریندن دیر یئرآلما مئلکه ، بوغدا و دوگودن سورا دونیا دا أن چوخ اکیلن لردن دیر. دونیا دا ۵۰۰۰ جوره یوخسا نؤوع یئر آلما وار دیر بو یئر آلما لاردان ۹۹٪ شیلی لی دیر کی شیلینین گونئی اورتا سیندان میش.

یئرآلما نین املاحی : ۷۹ ٪ سو ، ۱۷٪ کربوهیدرات ، ۲٪ پروتئین دیر.
بندانگشتی|یئرآلما بیتگی سی
ان چوخ یئرآلما اکن اؤلکه لر: چین ، هیند ، روسیه ، اوکراین و آمریکا بیرلشمیش ایالت لری.

## قایناقلار

بؤلمه:بیتکیلر
یزد

**یزد** ایرانین یزد اوستانی  یزد بؤلگه‌سی یئرلشن بیر شهردیر.بو شهر یزد اوستانی‌ مرکزیدیر. ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۴۸۶۱۵۲  نفر جمعیتی واریمیش.  ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بۇ شهرین جمعیتی ۶۳۷٬۴۷۳ نفره چاتیبدیر.

## هاوا وضعیتی

## نیظامی مرکزلر
* آیت‌الله خاتمی پادگانی
* شهید صدوقی پادگانی
* تیپ ۱۸ الغدیر پادگانی
* صنایع دفاع یزد
* ولی عصر(ع) پادگانی
* ستاد سپاه الغدیر

## قالری

فایل:Amir Chakmak mosque.jpg|امیرچاخماق مسجیدی
فایل:Iran - Yazd - Amir Chakmaq Complex.jpg|امیرچاخماق مسجیدی
فایل:Zoroastrian Fire Temple in Yazd.JPG|آتشکده
فایل:Bad Gir Yazd Dolat Abad.jpg|دولت‌آباد یئل‌آلیجی‌سی


## قارداش شهرلر
*20px| یاسبئرئنی، مجاریستان
*20px| جاکارتا، اندونئزی
*20px| حومص، سوریه
*20px| اورتا اوستانی، بحرئین

## قایناقلار

بؤلمه:یزد اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری
یزد اوستانی

**یزد اۇستانی** ، ایران اۇستانلاریندان بیری‌دیر. بو اوستانین مرکزی، یزد شهری‌دیر. یزد ایرانین اوْرتاسیندا یئرلشیب‌دیر و ایصفاهان، جنوبی خوراسان، کیرمان و فارس اوستان‌لار ایله قوْنشودور. یزد ۲۰۱۶-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۷۶٬۴۶۹ کم مربع مساحت‌له ۱٬۱۳۸٬۵۳۳۸ نفر جمعیتی واردیر.

## جامیعه

### جمعیت
بۇ اۇستانین ۱٬۰۷۴٬۴۲۸ نفر جمعیتی واردیر.
### قوم‌لار
۱۳۸۹-جو ایلین آمارلارینا گؤره بۇ اۇستاندا،  ۹۸٫۶ فارس، ۰٫۵ عرب ، ۰٫۹ جواب‌سیز یاشاییرلار.

## گؤرمه‌لی یئرلر

* خان بازاری
* زرگری بازاری
* پنجه علی بازاری
* قیصریه بازاری
* علاقبندی بازاری
* کاشی‌گری بازاری
* چیت سازی بازاری
* مسجد ملااسماعیل بازاری
* افشار بازاری
* حاجی قنبر بازاری
* محمد علی خان بازاری
* جعفرخان بازاری
* صدری بازاری (شاهزاده فاضل)
* دروازه مهریز بازاری
* مسگری بازاری
* نخود بریزی بازاری

## سیاست
یزدین اۇستانداری محمود زمانی قمیدیر.
### ایداری بؤلونوش
#### شهریستان‌لار

* یزد
* بافق
* مئیبود
* اشکذر
* بهاباد (بافق‌دان آییریلمیش)
* تفت
* ابرکوه (آباده‌دن آییریلمیش)
* مهریز
* خاتم (شهربابک ، نیریز و آباده‌دن آییریلمیش)
* اردکان
## قالری

Image:Bad Gir Yazd Dolat Abad.jpg|باغ دولت آباد یزد
Image:Amir chakhmagh.jpg|تکیه امیرچخماق
Image:Yazd_Altstadt.jpeg| نمای کوچه‌ای معمولی و بادگیر
Image:Hayat-howz Khuneh Lari Yazd.jpg|حیاط خانه لاری‌ها
Image:Yazd Lariha2.jpg|سقف اتاق خانه لاری‌ها
|آب انبار پنج بادگیری میدان امیر چخماق
Image:Kucheh yazd.jpg|کوچه و ساباطی در یزد
Image:Yazd panorama.jpg|دورنمایی از گنبدها و گلدسته‌های یزد
Image:Bad gir yazd.jpg|بادگیر یزدی
Image:Khan Bathroom.JPG|حمام خان یزد
Image:Yazd wall.jpg|برج و باروی قدیم یزد
Image:Yazd Davazde Imam.jpg|قبه دوازده امام یزد
|مجموعه میدان امیرچخماق
Image:Dowlat Abad Garden Hadi Karimi.jpg|باغ دولت آباد
Image:Yazd Bazar.jpg|قسمتی از بازار پنجه علی یزد
File:Yazd entrance.JPG|دروازه قرآن یزد
File:Atashkade.jpg|آتشکده زرتشتیان
Image:Cyzd.jpg|کیک یزدی


## قایناقلار

بؤلمه:ایران اوستانلاری
بؤلمه:یزد اوستانی
یعقوب اردبیلی

** یعقوب اردبیلی**(فارس دیلینده:یعقوب اردبیلی) بیر اردبیللی شاعیر دیر کی  آذربایجان تورکجه‌سی و فارس دیلی نده شعرلر یازیب. بو شاعیر 10 -جو هجری یوزایلی(16-جی میلادی یوز ایلی) نده یاشاییردیر.

## یارادیجیلیغی

یعقوبم و بیت الحزنی من بیلرم 

اول یوسف گول پیرهنی من بیلرم 

ای غم نه بیلر مردم بی درد سنی

گل گل کی منی سن و سنی من بیلرم

## قایناق‌لار
*راسخون 
*کتاب اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
*تاریخ نظم و نثر (707)
*تذكره‏ى شعراى آذربایجان 149 -148/ 10)
*دانشمندان آذربایجان (401)
*الذریعه (1311/ 9)
*سخنوران آذربایجان (105)
*فرهنگ سخنوران (1014)
*هفت اقلیم (258 -257/ 3)
یلقون آغاج (تیکان تپه)

**یلقون آغاج (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و افشار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 899 نفر اهالی سی و 192 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یمن

جنوب-غرب آسیا دا یئرلَشن و عومان و سعودی عربیستان اؤلکه‌لری ایله قوْنشو اوْلان بیر اؤلکه دیر.

## گؤرونتولر

Image:Flag of Yemen.svg
Image:San'a03 flickr.jpg
Image:Old Town Aden Yemen.jpg
Image:Amran 02.jpg
Image:034-YemenHajazbyday2.jpg
Image:Jibla 01.jpg
Image:Jibla 02.jpg
Image:Sa'dah 02.jpg
Image:Shibam Wadi Hadhramaut Yemen.jpg
Image:Manakha.jpg
Image:Bayt al-Faqih market.jpg
Image:Tihama.jpg
Image:Shaharah bridge.jpg
Image:Ali Abdullah Saleh 2004.jpg
Image:Ali Abdullah Saleh meets Donald H. Rumsfeld at Pentagon 2004.jpg
Image:Ali Abdullah Saleh-2.jpg
Image:Aa salih with cheney.jpg


## قایناقلار


بؤلمه:یمن
بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اسلامی اؤلکه‌لر
بؤلمه:عرب دؤولت‌لری
بؤلمه:ایسلام جومهوریت‌لری
بؤلمه:آز توسعه ائتمیش اؤلکه‌لر
بؤلمه:عرب بیرلیگی اؤلکه‌لری
بؤلمه:Yemen
بؤلمه:۱۹۹۰ - جی ایلینده یمن اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:Islamic republics
بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:اوْرتا دوْغو اؤلکه‌لری
بؤلمه:یاخین شرق اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۹۹۰ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:غربی آسیا اؤلکه‌لری
یهودا

یهودا ( عبریجه：יְהוּדָה)، یعقوب ایله لیه نین دؤردونجو اوْغلو ایدی.
یوحنا

**یوحنا بن زبدی** **یا یوحنای رسول** (یونانجا:Ιωάννης)  عیسی  نین حواریلریندن بیری ایدی.

## قالری

File:KellsFol291vPortJohn.jpg|
File:Rubens apostel johannes grt.jpg|
File:San Juan Evangelista y San Francisco El Greco.jpg|
File:Martyrdom of Saint John the Evangelist by Master of the Winkler Epitaph.jpg|
File:Valentin de boulogne, John and Jesus.jpg|
File:Simone Cantarini - São João Batista em Meditação.jpg|
File:El Greco - St. John - Google Art Project.jpg|
File:Anônimo - A Última Ceia.jpg|
فایل:El Greco 034.jpg|

## قایناقلار

بؤلمه:حواریلر
یوخاری آباجالی‌،اورمو

**یوخاری آباجالی** کندی باتی آذربایجان اوستانی، اورمو بولگه‌سینین، نازلی بولومو و قوزئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 250 نفر اهالی سی و 68 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری آدام دره‌سی

** یوخاری آدام دره سی ** کندی (روستای آدم دره سی علیا) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و باتی اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
یوخاری آدام دره سی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 116 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری آق قاباق

**  يوخاري آق قاباق ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
يوخاري آق قاباق كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 203 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ینگجه، عجب‌شیر

** ینگجه ** کندی شرقی آذربایجان اوستانی، عجبشئر بولگه‌سینین، قلعه‌چای بولومو و کوهستان قصبه سی نده یئرلیشیب..

## جغرافیایی یئر

## اهالی
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## ائشیک باغلانتی‌لار

## قایناقلار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی
بؤلمه:عجبشئر بولگه‌سی‌نین کندلری
ینگجه ملامحمدرضا

**ینگجه موللاموحممدریضا** کندی نمین بولگه سینین، نمین بولگه سینین مرکزی بولومو و دولت آباد قصبه سی نده یئرلیشیب.

## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 355 نفر اهالی سی و 97 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
اردبیل اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری احمد آباد (تیکان تپه)

**یوخاری احمد آباد (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بولومو و احمدآباد قصبه‌سی (تیکان تپه) نده یئرلیشیب.

## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 471 نفر اهالی سی و 96 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار
یوخاری احمدآباد (ساراب)

** یوخاری احمدآباد (ساراب)** دوغو آذربایجان اوستانینین کندلریندن دیر کی ساراب بولگه سینین مرکزی بولومونون ابرغان قصبه سینده یئرلشیر.

## قايناق‌لار
*درگاه ملی آمار
یوخاری اینی

**يوخاري ايني** کندی (اني عليا) گئرمی (موغان) بولگه سینین، مركزی بولومو و اینی قصبه سی نده یئرلیشیب. يوخاري ايني ايني قصبه سينين مركزي دير. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
یوخاری اینی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسی ندا 1164 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی‌سی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار.

بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری ایلخیچی قیشلاقی

**يوخاري ايلخيچي قيشلاقي** کندی (قشلاق ايلخچي عليا) موغان بولگه سی نین، موران بولومو و آزادلی قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
يوخاري ايلخيچي قيشلاقي كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 80 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری برده زی (اورمو)

**یوخاری برده زی** کندی اورمو بولگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و برادوست قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 352 نفر اهالی سی و 59 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری بشیرلی

** یوخاری بشیرلی** کندی (روستای بشیرلوی علیا) موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
یوخاری بشیرلی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 127 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری بوزچه قیشلاغی

**  يوخاري بوزچه قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
يوخاري بوزچه قيشلاغي كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 344 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری بیاتان (ملاییر)

**یوخاری بیاتان (ملاییر)** کندی ملاییر بولگه‌سینین، زند بولومو و آشاغا کمازان قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 78 نفر اهالی سی و 28 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناقلار
یوخاری بورون قیشلاقی

** یوخاری بورون قیشلاقی ** کندی (روستای برون قشلاق علیا) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
یوخاری بورون قیشلاقی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 21 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری حاج بابای (تیکان تپه)

**یوخاری حاج بابای (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و انصار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 144 نفر اهالی سی و 30 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری شیب‌لی (پولدشت)

**یوخاری شیب لی** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، قاراعین بولومو و دوغو گچلرات قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 276 نفر اهالی سی و 64 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری قهرمان‌لی (اورمو)

**یوخاری قهرمان‌لی** کندی اورمیه بؤلگه‌سی نین، مرکزی بؤلومو و باش قالا قصبه‌سی نده یئرلشیب.

## جغرافیایی یئر
## اهالی
۱۳۸۵-نجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۸۹ نفر اهالیسی و ۵۸ عائیله‌سی وار.

## ایقتیصاد
## گزملی و گؤرمه‌لی یئرلر
## بیرده باخ
* باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سینین کندلری
یوخاری قورتلوجه

یوخاری قورتلوجه كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين گرمادوزبولومو نده اولان دوغوگرمادوزقصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   606نفر اهاليسي وارايميش.
یوخاری مشک آباد (اورمو)

**یوخاری مشک آباد** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و بکشلو قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 135 نفر اهالی سی و 41 عائیله سی وار.

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری نازیک

**یوخاری نازیک** یا دا **نازیک علیا** پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلریندن‌دیر. 
## جوغرافیایی موقئع
## تاریخ
نازیکین دئمک اولار کی مین ایل تاریخی واردیر. ایلک یاشاماق یئری نازیکدن قیراق، حاجی کندی ایمیش ،سونرالار دا بیر زلزله نتیجسینده اوچ دؤرد عاییله کی بوردا یاشییردیلار اورادان کؤچ ائدرک، ایندیکی یئرده یئرلشیبلر .بعضی شیفاهی سؤزلره گؤره بورا بیر ائرمنی یئری‌ایمیش کی ایندییه‌کیمین بیر دلیل بونون حاققیندا یوخدور.

## شخصیتلری
نازیکین اوّلدن تانینمیش و بؤیوک شخصیتلری اولوبدور کی اونلاردان نئچه سینه ایشاره ائدیریک.
1.حاج محبوب محمود پور، کی بورانین أربابیدیر.
2.حاج حسین سینا، کی بوردا چوخ دیرلی ایشلر و بینالار تیکیب.
3.خالوغلی (الله وردی حبیب زاده) کی بورانین چوخ ایسته‌مه‌لی و تاریخده قالان بیر شخصیتلریندن ایدی و اونون بیر نئچه سؤزو و مخصوصا (مالیم قوربان) سؤزی هر بیر نازیکلینین دیلینده و سؤزونده قالاجاکدی.

## دیل
بو شهرین دانیشیق دیلی یوزده یوز آذربایجان تورکجه‌سیدیر. بوردا آذربایجان دیلینین اصیل لهجه‌لریندن بیرینی دانیشیرلار.

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین 2466 نفر اهالیسی و 613 عائیله‌سی وار.
بوردا نئچه بؤیوک طایفا واردیر کی نازیکین اصیل اهالیسینی تشکیل ائدیرلر. اونلاردان بؤیوکلری حاج عاباسلیلار ،جومادلیلار ،یئددی قیزلیلار و ایمانلیلاردیر.

## ایقتیصادیات
عوموملوقدا بو شهرین اهالیسی اکینجیلیک، حیواندارلیق و تیجارت ایله مشغولدورلار.

## گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلر
نازیک شهری، بیر شهره چئوریلیدیگی اۆچون، بلدیه‌نین یاردیمی‌ایلا یاخشی و گؤرمه‌لی بیر شهره چئوریلیب‌دیر. نازیک شهرین چؤللری و بوغدا تارلالاری یاز آیلاریندا چوخ گؤزل و گؤرمه‌لی اولور. بو شهر اییرمی ایل بوندان قاباق گورولسه‌یدی، ایندی بونون بیر گؤزل شهر اولدوغو داها دا بللی اولاردی.

## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری نور محمدلی کندی

**  يوخاري نور محمدلي ** کندی موغان شهر بولگه سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
يوخاري نور موحممدلي كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 443 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصاد
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان شهر بولگه سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## ائشیک باغلانتی‌لار
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان شهر بولگه سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری میهمله (باهار)

**یوخاری میهمله (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، صالئح آباد بولومو و دئیمکاران قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 893 نفر اهالی سی و 205 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## ائشیک باغلانتی‌لار
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
یوخاری وان

**یوخاری وان** کندی (وان علیا) گئرمی (موغان) بولگه سی نین، موران بولومو و دوغو اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
یوخاری وان كندی، 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 97 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار. 

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری وانق

**یوخاری وانق** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان مولایعقوب قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   103نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:مولایعقوب قصبه سی
یوخاری پرچین

**يوخاري پرچين** کندی (پرچين عليا) موغان بولگه سینین، موران بولومو و آزادلی قصبه سی ندا یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
يوخاري پرچين كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 345 نفر اهالي سي وار.
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری چات قیشلاق

** یوخاری چات قیشلاق** کندی (روستای چات قشلاق بالا) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
یوخاری چات قیشلاق کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 97 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
یوخاری کؤهول (سایین قالا)

**یوخاری کوهول (سایین قالا)** کندی سایین قالا بولگه‌سینین، کیشاورز بولومو و چاهار دولی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 314 نفر اهالی سی و 62 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شاهین‌دژ بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری کاولان(سویوق‌بولاق)

**یوخاری کاولان ** کندی مهاباد بؤلگه‌سینین، خلیفان بؤلومو و کانی بازار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 201 نفر اهالی سی و 31 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
یوخاری کمار

یوخاری کماركندی دوغو آذربایجان اوستانی نين جولفا بولگه‌سی  نين قارا عئین بولومو نده اولان دیزمار قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 571نفر اهاليسي وارايميش.  <

## قایناق‌لار

بؤلمه:جولفا بؤلگه‌سی
بؤلمه:دیزمار قصبه سی
یوخاری کرگن (اورمو)

**یوخاری کرگن** — () غربی آذربایجان اوستانینین، اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومونون دول قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۸۴ نفر یاشاییر.(۲۶ عائیله).
## ایقتیصادیات
اهالیسی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.
## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و سوننو شافعی موسلمان‌دیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری وقاص‌لی (اورمو)

**یوخاری وقاص‌لی** کندی اورمو بولگه‌سینین، نازلی بولومو و قوزئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 670 نفر اهالی سی و 173 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری کوچلو (شوط)

**یوخاری کوچلو** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 133 نفر اهالی سی و 35 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری گوزللو(قوشاچای)

**یوخاری گوزل‌لی (قوشاچای)** کندی قوشاچای بؤلگه‌سینین، باروق بؤلومو و باتی آجورلو قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین ۱۰۴ نفر اهالی‌سی و ۲۱ عائیله‌سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گؤرمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری گمانج

**یوخاری گمانج** كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين تبریز بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان اسپران قصبه سی  نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۳۱۴ نفر اهالیسی وارایمیش.  <

## قايناقلار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوخاری گولو بولاق

**يوخاری گولو بولاق ** كندی بیله‌سووار بؤلگه‌سینين مركزی بؤلومو و انجیرلی قصبه سینده يئرلشيب. ۱۳۸۵- نجی ايلين نوفوس ساييسی اساسيندا بو كندين ۶۲ نفر اهالیسی وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
یوخاری یاری‌جان‌(قوشاچای)

**یوخاری یاریجان (قوشاچای)** کندی قوشاچای بولگه‌سینین، مرکزی بؤلومو و زرینه قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 711 نفر اهالی سی و 174 عائیله سی وار. بو کندین بوتون اهالیسی تورک و گوران دیرلار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یورقون آغاجی

**یؤرقون** یا **یؤرغون آغاج** و یا **گوًن(geven)**، (علمی آدی: Astragalus)، نوخود کیمیلردن دیر و چوْخلو یئرلرده گؤیریر.

## آغاج
اوجالیغی ۷۵ سانتی‌مئتیردن آلچاق اولار و بیزیم اولکه‌ده ۲۰۰ جوره یؤرقون گؤیریر. بیتگیلر ایچره آدی Leguminoseae و پیتاقلاری توتقون قیرمیز بوْیاقدادیر.

آغاجین حاصیل اولماسی توخوملار ایله دیر. میوه لرینده توخوملاری یئرده دوشوب گؤیریر.

## یئری
سوسوز و شور تورپاقدا دیری قالار. زهرلی بیر بیتگیدیر. قلوکوزید زهری یا چویی بو آغاجین اوشاق چاغیندا چوخ اولار و حئیوانلاری فلج ائدر

نئچه جوره یؤرقون آغاجی بیلینیب: A.alpinus ,A.cicer ,A.pendulilorus ,A.arenarius ,A.norvegicus

## گؤرونتولر

File:Astragalus centralpinus.JPG
File:Astragalus alpinus 240708.jpg
File:Astragalus.australis1.JPG
File:Astragalus austriacus1.JPG
File:AstragalusBalearicus.jpg
File:Astragalus cicer1.jpg
File:Astragalus danicus eF.jpg
File:Astragalus exscapus.JPG
File:Astragalus frigidus.JPG
File:Astragalus glycyphyllos0.jpg
File:Astragalus lonchocarpus flowers1.jpg
File:Astragalus membranaceus.jpg
File:Astragalus monspessulanus.jpg
File:Astragalus_nitidiflorus505.jpg
File:Astragalus sinicus 2.JPG


## قایناقلار

بؤلمه:آغاج
یوری قاقارین

**یوری قاقارین** (روسجا:Юрий Алексеевич Гагарин) کندچی عایله سینده آنادان اولموشدور. اونون آتاسی آلکسی ایوانویچ قاقارین دولگر، آناسی آننا تیموفوان ایسه حئیوانادارلیق لا (حشم دارلیق) مشغول ایدی.

اوشاقلیغینی او کلوشینو کندینده کچیریر. ۱ سنتیابر (سپتامبر) ۱۹۴۱ - جی ایلده مکتبده گئدیر. ۲۴ مای (می) ۱۹۴۵ - جی ایلده اونون عایله سی قژاتسک شهرینه کؤچور. ۱۹۵۱- جی ایلده یوری اورتا ایختیصاصی مکتبینی بیتیره ره ک تؤکمه اوزره ایختیصاصا ییلنیر. همین ایلین آوقوستیندا (آگست) قاقارین ساراتوو صنایع تکنیکومونا داخیل اولور و اوْکتوبر (اوکتوبر) آییندان ساراتوو آئروکلوبون (هواکلوب) عضوی اولور. ۱۹۵۵ - جی ایلده تحصیلینی علاء قیمت لرله باشا وراراق یاک-۱۸ طیاره سینده (اوچاک) ایلک دفعه سربست اوچوش ائدیر.

۲۷ اکتیابر ۱۹۵۵- جی ایلده قاقارین عسگرلی یه چاغریرلیر و اورنبورقداکی ۱-جی حربی آویاسیا مکتبینه گؤنده ریلیر. ۲۵ اکتیابر ۱۹۵۷- جی ایلده او بۇ مکتبی بیتیریر.

۹ دکابر ۱۹۵۹-جی ایلده او عریضه ایله کوسموناوت لیغا نامیزدلرین سیاهه سینا گؤتورولمیه خواهیش ائدیر. قاقارین ایکی طیببی معاینه کئچندن سوْنرا ۱۹۶۰-جی ایلدن ژنرال وریشینین امری ایله او کوسمیک (فضا) اوچوشلار اۆچون حاضیرلیق کومانداسینا قبول ائدیلیر.

۱۹۶۱-جی ایلده ABŞ ایله راکت یاریشماسیندا قابغا چیخماق ایسته ین کورولیف نامیزدلر آراسیندان ۶ نفری
سئچیر. کیمین کوسموسا اوچماسی سونونجو دقیقه یه قدر گیزلی ساخلانیلیر. سونونجو آندا قاقارین و اونون

عوضله ایی جی سی تیتوو سئچیلیر.

اوچوش ۱۲ آپریل (آوریل) ۱۹۶۱-جی ایلده بایکونور استارت منطقه سینده باش وئریر. ووستوک گمیسینده اوغورلا کوسموسا چیخان قاقارین گؤی ده ۱۰۸ دقیقه دؤر ائتدیکدن سوْنرا ساغ و سالامات یئره قاییدیر. اونون اینسانییتین تاریخینده ائدتیی بۇ ایلک آدیم تکجه اؤلکه داخیلینده دئییل، هم ده خاریجده یوکسک قیمت لندیریلیر.

قاقارین ۲۷ مارس ۱۹۶۸-جی ایلده سیناق اوچوشو زامانی طیاره ده (اوچاک دا) قضایا اوغراییر و هلاک الور.

او مسکوادا کرملین دیوارینده دفن اولونوب.

بؤلمه:روسیه‌لی کاشیفلر
بؤلمه:۱۹۳۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:1961 in spaceflight
بؤلمه:۱۹۶۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
بؤلمه:Aviators killed in aviation accidents or incidents
بؤلمه:Burials at the Kremlin Wall Necropolis
بؤلمه:Foundrymen
بؤلمه:Heroes of the Soviet Union
بؤلمه:Honorary citizens of Baikonur
بؤلمه:People from Gagarinsky District, Smolensk Oblast
بؤلمه:Recipients of the Order of Georgi Dimitrov
بؤلمه:Recipients of the Order of Karl Marx
بؤلمه:Recipients of the Order of Klement Gottwald
بؤلمه:Recipients of the Order of Lenin
بؤلمه:Recipients of the Order of the African Star
بؤلمه:Recipients of the Order of the Cross of Grunwald, 1st class
بؤلمه:Recipients of the Order of the Flag of the Hungarian Republic
بؤلمه:Recipients of the Order of the N
یوز ایللیک یالنیزلیق

**یۆز ایللیک یالنیزلیق** (اسپانیولجا: Cien años de soledad) قابریئل قارسیا مارکزین ۱۹۶۷-جی ایل، اسپانیول دیلینده یازدیغی رومان. مارکز بو رومانا خاطیر ۱۹۸۲- جی ایل نوبل ادبیات اؤدولونه لاییق گؤرونور. رومان بویولو گئرچک‌چیلیک (Magic realism) سبکینده یازیلان رومان‌دیر.

## رومانین مؤوضوعو
بو رومان‌دا ماکوندو شهرینده یاشایان بوئندیا عاییله‌سی‌نین نئچه نسلی‌نین یاشاماغی تصویر اولونور. روماندا اینسانین یاشاییشینین چوخلو ساحه‌لرینه دولاشیلیر. حؤکومت یارانمادان اؤنجه آزاد و اینسانی یاشاییش، خورافه‌لر، ساواش، سئوگی، دین، سئویشمک، اؤلوم و... بیر گئرچک‌له خورافه‌لر آراسیندان قالخان ایناملارلا قلمه آلینیر.

چئوریسینی سئچکین سئلوی‌نین یاپدیغی جان یایینلاری 2005 تاریخلی 27جی باسقیسینین آرخا قاپاغیندا قارسیا مارکئزین آغزیندان بو سؤزلر یئر آلماقدادیر:

«یوز ایللیک یالنیزلیق‌ی یازماغا باشلادیغیمدا، اوشاقلیغیمدا منی ائتکیله‌میش اولان هر شئیی ادبیات آراجلیغی‌یلا آختارابیله‌جه‌ییم بیر یول بولماق ایسته‌ییردیم. چوخ قسوه‌تلی قوجامان بیر ائوده، تورپاق یئین بیر باجی، گله‌جه‌یی سئزن بیر بؤیوک‌آنا و موتلولوقلا چیلغینلیق آراسیندا آیریم گؤزائتمه‌ین، آدلاری بیر اؤرنک بیر ییغین قوهوملوق آراسیندا کئچن اوشاقلیق گونلریمی صنعت‌سل بیر دیلله آردیمدا بوراخماقدی آماجیم. یوز ایللیک یالنیزلیق‌ی ایکی ایلدن داها قیسا بیر سوره‌ده یازدیم. آمما یازی ماشینیمین باشینا اوتورمادان اؤنجه بو کیتاب حقینده دوشونمک اون بئش، اون آلتی ایلیمی آلدی. بؤیوک‌آنام، ان آجیماسیز شئیلری، قیلینی بیله قیپیردامادان، سانکی یالنیزجا گؤردویو شئیلریمیش کیمی آنلاتیردی منه. آنلاتدیغی اؤیکولری بو قدر دَیرلی قیلان شئیین، اونون دویغوسوز تاوری و ایمگه‌لرینده‌کی زنگینلیک اولدوغونو قاورادیم. یوز ایللیک یالنیزلیق‌ی بؤیوک‌آنامین ایشته بو یؤنته‌مینی قوللاناراق یازدیم. بو رومانی بؤیوک بیر دیقت و کئیفله اوخویان، هئچ شاشیرمایان سیرادان اینسانلار تانیدیم. شاشیرمادیلار، چونکو من اونلارا حیاتلاریندا یئنی اولان بیر شئی آنلاتمامیشام. کیتابلاریمدا گرچکلییه دایانمایان تک جومله بولمازسینیز.»

## قایناقلار

بؤلمه:قابریئل قارسیا مارکزین رومانلاری
بؤلمه:ایسپانیا دیلینده رومان
بؤلمه:قابریئل قارسیا مارکز
یوخاری گویجه‌قلعه

**یوخاری گویجه‌قلعه** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اولان قوری‌چای قصبه سی نده یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 71نفر اهالیسی وارایمیش.
## قایناقلار


بؤلمه:قوری‌چای قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یوخاری یارم قایا (ماکی)

**یوخاری یارم قایا (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قالادره‌سی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 256 نفر اهالی سی و 58 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
یوزقات

**یوزقات** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. یوزقات شهری یوزقات ایلی نین مرکزی دیر. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلده ۷۱٬۳۵۳ نفر اهاليسي وارمیش.
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

## قایناقلار

بؤلمه:تورکیه شهرلری
یوسف

**یوسف**  (عبری: יוֹסֵף)، قورآندا آدی گلن پئیغمبرلردین بیریدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:پئیغمبرلر
یوسف خاص حاجب

**یوسف خاص حاجیب** بؤیۈک تۈرک شاعیری 412نجی ه.ق ایلینده بالاساغون شهرینده آنادان اولدی . یوسف خاص حاجیب دۈنیادا قوتادغو بیلیک اثری ایله تانیلیر .

## یاشاییش
ئه‌للی ایل بالاساغون تۈرکلرینین ایسلام گتیرمسیندن سونرا 412نجی ه.ق ایلینده او شهرده یوسف آدلی بیر اوغلان آنادان اولدی . اوشاقلیقدا تۈرکجه ، عربجه ، سغدجا و دریجه‌نی اؤگرندی و ابن سینانین عربجه اثرلرین اوخودو . ئه‌للی یاشیندا قوتادغو بیلیکی یازیپ 495نجی ه.ق ایلیندن اؤنجه الله رحمتینه گئتدی .

## قوتادغو بیلیک
یوسف خاص حاجیب اللی یاشیندا 462نجی ه.ق ایلینده قوتادغو بیلیک مثنویسین کاشغرده یازدی ، اونو تاوغاچ بوغرا خان ابوعلی حسن ، سلیمان ارسلان خان اوغلونا تقدیم ائتدی . بؤیۈک قاراخانلی خاقانی بۇ مثنوینین ده‌یه‌رین آنلیییپ یوسفی آغیرلادی و اونو خاص حاجیبلیق مقامینا یئتیردی .

بو مثنوی ، یوسف خاص حاجیبین یونان فلسفه‌سی ، ایسلام دۈنیاسینین فارابی ، ابن سینا و الکندی  کیمی عالیملری ایله تانیشلیغین به‌لگیلندیریر .

یوسف خاص حاجیب قوتادغو بیلیکده اینسانلار بیلیگین اۈچ یئره بؤلۈر :
:#آویچغا سؤزۈ (آتالار سؤزۈ )
:#بیلیگلیک سؤزۈ
:#شاعیر سؤزۈ

یوسف اؤز اثرینده اینسانلاری اینسانلیق فضیلتلرینه چاغیریپ بۇ یئددی فضیلتی اینسانلیق یولونون قیلاووزو تانیییر :
:#قوتی (دۈزلۈک)
:#ائدگو (یاخجیلیق)
:#بیلیگلیک
:#اوقوشلوق (دۈشۈنجه)
:#اوس
:#سریملیگ (دؤزۈم)
:#آقی (ارکنلیک)

## قایناقلار


بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:اویغور تورکلری
یوسف مدنی تبریزی

حضرت آيت الله العظمي حاج سيد يوسف مدني تبريزي _ 1307 گونش ایلینده تبریزده، آنادان اولدو.آتاسی حاج آقا سيد قاسم حسيني تبریز بازاری‌نین وارلی‌لاریندان و خیرلریندن ایدی.

16 یاشیندا تبریز علمیه حوزه‌سینه گئتدی و سوْنرا قوم علمیه حوزه‌سینده آذربایجانلی‌لارین مدرسه‌سی اولان حجتيه مدرسه‌سینده درسلرینی دوام ائتدیره‌رک تألیف ائتمه‌گه و درس وئرمه‌گه مشغول اولدو.

آيت الله العظمي حاج سيد يوسف مدني تبريزي ایندی قوم علیمه حوزه‌سینده شیعه مراجع‌لری‌نین بؤیوک‌لریندن‌دیر و آذربایجانلی مقلد‌لرین بیر چوخ تقلید صاحبی اولان مرجع‌لردن‌دیر.

## اثرلری
آیت الله العظمی مدنی‌نین بیر چوخ اثرلری چاپ اولموش. بو اثرلر عرب و فارس دیللرینده تألیف اولموش و اونون آذربایجان تورکجه‌سینده بیر اثری چاپ اولوبدیر. چاپ اولان اثرلریندن بونلاری سایماق اولار:

HÖKMLƏRİN XÜLASƏSİ

الفوايد الادبية

توضيح المطوّل

درر الفوائد فی شرح الفرائد

حاشيه بر عروة الوثقی

منهاج الاحکام

الارشاد الی ولاية الفقيه

رساله توضيح المسائل

مختصر الاحکام

المسائل المستحدثه

الفوائد القميه

کتاب القضاء

قواعد الاصول

کتاب الجهاد فی بيان حکم اقسامه

کتاب الدفاع فی بيان حکم اقسامه

رسالة في حکم المفسدين فی الارض

رسالة فی المحارب فی بيان احکام اقسامه

رسالة فی اقسام القتل

رسالة فی قاعدة لاضرر

رسالة فی علم غيب الائمه تفصيلاً

 

**چاپ اولمامیش اثرلری**

1- شرح حاشيه ملا عبد الله

2- شرح معالم الاصول

3- شرح مکاسب

4- شرح کفاية الاصول

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار

آیت الله العظمی مدنی تبریزی‌نین وب‌سایتی 

بؤلمه:۱۹۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۲۰۱۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
یوسف کندی (سایین قالا)

**یوسوف کندی (سایین قالا)** کندی سایین قالا بولگه‌سینین، کیشاورز بولومو و کشاور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 381 نفر اهالی سی و 79 عائیله سی وار. بو کندین اهالی سی بوتونلوکده آذربایجان تورکجه سینده دانیشیرلار.

## قایناقلار

بؤلمه:شاهین‌دژ بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوسف‌آباد

یوسف‌آباد کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی نین مرکزی بولومو نده اولان قورو گول قصبه سی نده یئرلشیب. 
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 52 عائیله و 233 نفر اهالی یاشاییرمیش.  
## قایناقلار


بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قورو گول قصبه سی
یوسف‌آباد،شبستر

**یوسف‌آباد (شبستر)** کندی شرقی آذربایجان اوستانی، شبستر بولگه‌سینین، شبستر بولگه‌سی نین مرکزی بولومو و مئیدان گونی قصبه سی نده یئرلشیب.
## جغرافیایی یئر

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 362 نفر اهالی سی و 92 عائیله سی وار.  
## ایقتیصاد
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*شبستر بولگه‌سی نین کندلری
*شبستر بولگه‌سی

## ائشیک باغلانتی‌لار

## قایناق‌لار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
یول (درگی)

**یول** ـ ایراندا آذربایجان تورکجه‌سینده یاییملانان درگی.

## تانیتما
’یول‘ اؤتن یوزایل‌لیگین دوخسان‌لاریندا تهراندا چیخان ادبی بدیعی درگی ایدی. ایواز طاهانین باش‌یازارلیغی ایله تام آذربایجان توٍرکجه‌سینده بوراخیلان بو درگی، گونئی آذربایجان مطبوعات تاریخینده حادیثه ساییلیردی. واختیله سولچولارین "کیهان" مؤسسه‌سینه باشچیلیق ائتدیگی زامان ایشیق اوٍزو گؤرموش یوْلدا یئنی‌لیک‌لر آز دئییلدی. یول گونئی آذربایجانین بیرینجی رنگلی درگیسی، یئپ‌یئنی مضمونلو، و میلّی حؤکومت زامانیندان بری چیخان ان یوکسک تیراژلی نشر اورگانی ایدی. هابئله یوْلون اؤزوٍندن اؤنمسیز اولمایان "کپنک" درگیسی، یولون علاوه‌سی کیمی اوشاق‌لار اوٍچون بوراخیلیردی. سون سایی‌لاردا نؤمره‌لرده صحیفه‌لری‌نین سایی 64ـده قده‌ر آرتیمش بو علاوه‌نین ایندییه قده‌ر بنزه‌ری چیخماییب. ا.طاها یول و کپینک درگی‌لرینه 25 ـجی نؤمره‌یه قده‌ر باشچیلیق ائتدی. همین سایی ایشیق اوٍزو گؤردوکدن سونرا رئداکسیادان اوزاقلاشدی. بو اوزاقلاشما حسین شریعتمدارینین کیهان موسسه‌سینی اله کئچیرمه‌سینه تصادوف ائدیردی.

یولون امکداشلاري بونلار ايدي: رحمتليک پروفسور حميد محمدزاده،امين صديقي(اوللر باش یازار معاونی و سونرالار باش یازار)، ايسماعيل هادي، علي اورمولو، آبدوللا بحرالعلومي، آتیلا مارالانلي، قهرمان نوراني، اکبر آزاد، ائلشن سيدزاده، ائليار کريمخانلي، نوشين موسوي. کؤرکملي عاليم دوکتور جاواد هئيت باشدا اولماقلا آذربايجانين تانينميش عاليم‌لري، يازارلاري و شاعيرلري‌نين اکثريتي اؤز اثرلري ايله يولدا چيخيش ائتميشلر. اينديکي تانينميش رسام‌لارين بير نئچه‌سي، او جومله‌دن حسين نوروزي يول درگيسي ايله شؤهرت قازانماغا باشلاميشلار. يولون لوقوسو بؤيوک آذربایجانلی رسام و هئيک‌لتراش اوستاد نجيبي‌نين ايشيدير.

برئندا شیفئر "یول" درگیسی باره‌ده یازیر:
90ـجی ایل‌لرده آذربایجان دیلینده «یول» آدلی بیر رسمی قزئتین بوراخیلیشینا اذن وئریلدی. یولون هر نؤمره‌­سی آذربایجانجا ایصطیلا‌ح‌­لارین فارس دیلینه ترجومه‌سی گئدن «سؤزلوک» صحیفه‌­سینی احتیوا ائدیردی. اوخوجو دایره­‌سینی گئنیشلندیرمک مقصدی گودن بئله بیر گیریشیم، بو گئرچلییی گؤستریردی کی، یولون یازیچی­‌لاری سووئت آذربایجانیندا چیخان کیتاب­‌لار و مقاله­ لری اوخوموش­لار، و آکادمیک دایره­‌لرده قوللانیلان ترمین‌لرله تانیشدیرلار. اوسته­‌لیک، قزئتده آدربایجان اوستا‌‌‌‌ن‌­لار‌‌ی­نین تاریخی ایله باغلی مقاله‌­لر گئدیردی. آذربایجان دیلینی اوخوماغا یئنی­یئتمه نسلی روحلاندیرماق اۆچون، یولا هردن اوشاق­لار اؤزه‌­ل سایی­سی دا علاوه ائدیلیردی، بو اؤزه­‌ل سایی­لاردا، اویون­لار و ناغیل‌لارا یئر وئریلیردی. بعضی رسمی گؤروش‌لرله یاناشی، قزئتده بیر چوخ آذربایجانا عاید میللتچی یؤنوملو عالیمانه معلومات­لارا دا گئدیردی...».

یول ایران آذربایجانیندا ان پاپولیار قزئت ایدی. بو پاپولیارلیق رسمی دایرلرده قورخو تؤرتدیکده، قزئت باغلاندی.

## قایناق

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده درگی
بؤلمه:درگی
بؤلمه:جنوبی آذربایجان قزئتلری
یولاگلدی (شوط)

**یولاگلدی** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و یولاگلدی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 3590 نفر اهالی سی و 789 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یوسوف آبادشاه میرزاکندی (اورمو)

**یوسوف آبادشاه میرزاکندی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و باش قالا قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 58 نفر اهالی سی و 17 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یومرا

** یومرا **تورکیه جمهوریتی نده  یئرلشمیش بیر شهر دیر. بو شهرین ۲۰۰۹-اینجی ایلده ۱۱٬۹۷۰نفر اهالیسی وارمیش..

## قایناقلار

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
یونان اینضیباطی بؤلگه‌لری

یونان 13 بولگه یه (یونانجا: Περιφέρειες، اوخونوش: پــِریفِرئیـِس) بولونور .

## قایناقلار


بؤلمه:بؤلگه‌لر فهرستی
بؤلمه:یونان
یونان دیلی

**یونان دیلی**(یونان دیلی:Ελληνικά (Elliniká)). یونان و قیبریس‌ین رسمی دیلیدیر. یوناندا اؤلکه نین ۹۹٬۹٪ بۇ دیلده دانیشیر، گونئی قیبریسده ایسه اؤلکه نین ۸۲٪ بۇ دیلده دانیشیر. قدیم یونان الیفباسی ایستیفاده اوْلونور.

## آذربایجان تورکجه‌سینده کی یونانجا سؤزجوک‌لر
* ائل
* آراز
* چؤرک
* اقاقییا
* نرگیز
* گومروک
* موسیقی
* پول
* پییالا
* میزقان
* قالیب

## ایستینادلار

## قایناق لار
* اینگیلیسجه ویکی‌پدیا

بؤلمه:دیللر
بؤلمه:اوروپا دیللری
بؤلمه:Fusional languages
بؤلمه:یونان الیفباسی
بؤلمه:یونان دیلی
بؤلمه:Languages of Albania
بؤلمه:Languages of Apulia
بؤلمه:Languages of Armenia
بؤلمه:Languages of Calabria
بؤلمه:Languages of Cyprus
بؤلمه:Languages of Georgia (country)
بؤلمه:Languages of Greece
بؤلمه:Languages of Romania
بؤلمه:Languages of Turkey
بؤلمه:Languages of Ukraine
بؤلمه:Subject–verb–object languages
یومورتا یازماق

**یومورتا یازماق**

یومورتا یازماق آذربایجان فولکلوروندا بیر دب‌ (رسم‌) دیر. آذربایجاندا بایرام سوفره‌سینه، بویانمیش یومورتانی یازیب قویما دبی وار دیر. بئله کی، یومورتانی سوغان قابیغیندا قاینادارلار، قیرمیزی.قووور (قیرمیزی.قهوه‌یی) بویانار. سونرا بویانمیش یومورتانین قابیـغینی پیچاق اوجو ایله جیزیب اوستونده شکیل چکرلر. بونون آدی **یومورتا یازما** دیر.

یازماغین معناسی، اصلینده، اوزدن یارماق دیر. یازی سؤزو ده اورادان قالیبدیر.

#### یازیلمیش یومورتالاردان اؤرنک‌لر

آینشتاین، بتهووئن، گول

بو یازیلمیش یومورتالار ناصر منظوری‌نین یازدیغی یومورتالاردان دیرلار. 

|یومورتانین اوستونده یازیلان **بتهووئن** شکیلی
|یومورتانین اوستونده یازیلان **آینشتاین** شکیلی
|یومورتانین اوستونده یازیلان **گول** شکیلی


## بیرده باخ
* چرشنبه خاتین
* بایرام یئلی
* آواوا-رومان، ناصر منظوری.
* نووروز گولو ایله قیزیل‌گولون سئوداسی
یوقورت

**یوْقورت** یا دا **یوْغورت** — بیر سود محصولودور. کلسیوم ایله زنگین اولان بو یئمک عوموم تورک خالقلاری آراسیندا ان مشهور یئمکلردن دیر و دۆنیانین چوخ دیللرینده بو یئمگه ائله یوْقورت (yoghurt, yaourt, Jogurt, yogurt) دئییلیر. یوْقورت کلمه‌سی شیشیرتمک آنلامیندا اولان یوغورتماق مصدریندن یارانمیشدیر. 
بندانگشتی|یوْقورت

یوْقورتدا باکتریلر سودو چورودور و اونی یوْقورت ائدیر.

## باکتری‌لری
یوقورت‌دا چوخلو باکتری‌لر وار. بو باکتریلر اکثراً باسیلیوس و لاکتوباسیلیوس باکتریلری دیرلر، بو باکتری‌لر سوده قاتیب و باکتریلر سودو یوْقورت ائدیر.

صنعتده بو باکتریلر ایشلئنیر: استرپتوکوکوس سالیواریوس و لاکتوباسیلوس بلگاریکوس و بتاکوکوس سیترووس و استرپتوکوکوس دی استیل لاکتیک .بو باکتریلر یوْقورت باکتریلریدیر.

یوْقورتون تاریخی اسکی چاغدا بیلنمزدیر و تاریخی ایتگیندیر. یوْقورت بیر باشاگلیم ایشده تاپیلیب، بئله کی ایستی سود بیر کئچی دریسینده ساخلانیلیب و کئچی دریسینده اولان لاکتوباسیلیوسلار اونو چورودوب و یوْقورت تشکیل اولوب.

## قایناقلار

* مقایسه اللغتین کیتابی، وارلیق درگیسینین ضمیمه سی، یازان: دوکتور جواد هیئت

بؤلمه:سود محصوللاری
یونان سانجاقلاری نین فهرستی

یونان 54 سانجاق ( استان ) دان ( یونانجا : Nomos ) اوْلوشور ( تشکیل تاپیر ) :
# آتئن
# اغریبوز
# ائوریتانیا
# فوکیدا
# پئتیوتوس
# بوئوتیا
# هالکیدیکی
# ایماتیا
# کیلکیس
# پئللا
# پیئریا
# سئرئز
# سالونیک
# هانیا
# قاندیا
# لاسیتی
# رئتیمنون
# دراما
# ائوروس
# قاوارا
# رودوپی
# ایسکجه
# آرتا
# یانیا
# پرئوئز
# تئسپروتیا
# کورفو
# کئفالونیا
# لئفکادا
# زاکیندوس
# ساقیز
# میدیللی
# سیسام
# آرخادیا
# آرگولیس
# کورینت
# لاکونیا
# مئسسینیا
# کیکلاد آدالاری
# 12 آدالاری
# قارادیتسا
# لاریسسا
# ماگنیسیا
# تریکالا
# آچه آ
# آتولیا - آکارنانیا
# ائلیس
# فلورینا
# گرئوئن
# کاستوریا
# قوزانی
# آتینا
# دوغو ایله باتی آتیتکا
# پیره

## قایناقلار

ویکی تورکجه ( ایستانبولو ) مشارکتی 

بؤلمه:سانجاقلار(اوستان)
بؤلمه:سانجاقلار فهرستی
بؤلمه:یونان
یونجالو

**یونجالو** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اولان دوغو سراجلوی قصبه سی نده یئرلشیب. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 66نفر اهالیسی وارایمیش.
## قایناقلار


بؤلمه:دوغو سراجلوی قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
یونس سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**یونُس سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۱۰-جو سوره‌سی‌دیر و ۱۰۹ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
یونما

**یونما** سطحلرین ، پروفیللرین و کانوولارین اعمالی اۆچون تطبیق اولونان مکانیکی اعمال اصولودور. پروسس ایسکنه آدلانان آلتین کؤمکی ایله آپاریلیر. بورادا آلت ایسکنه لمه دستگاهیندا چَتین برکیدیلیر. باش و کؤمکچی حرکت لری ایسه اوزه رینده پستاه برکیدیلمیش استول یئرینه یئتیریر. فرئزلمه اصولونون اینکیشاف ائتدیریلیب ایستحصالات دا تطبیقیندن سونرا ایسکنه لمه نی سیخیشدیماغا باشلامیشدیر. بو پروسسین اوستون جهتی اونون اوجوز باشا گلمه سی ، کسمه ده تئنپراتورون آشاغی اولماسی و سطحین کیفییتینین یوکسک الماسی دیر. منفی جهتی ایسه اعمالین اوزون چکمه سی و دستگاه بؤیوک قاباریتی و بوش گئدیشلرین سایی دیر.

یونما عملیاتی ، یونما دستگاه لاریندا آپاریلیر. بو دستگاه لار 
*یؤنه لدیجی لردن
*دستگاهین گؤوده سیندن
*مۆحریک و سرعتلر قوتوسوندان
*استول
*آیاقلارینان ایعبارت دیر.
## بیرده باخ
علم