open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جوریم

**جوریم** _ جوریم کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه‌سی (بوستان آوا بولگه‌سی) نین تیکمه داش بولومو نده اولان دوغو اوجان قصبه‌سی (اوجان شرقی دهستانی) نده یئرلشیب. 
بو کند سهند اودداغی‌سی‌نین آرخاسیندا دیر. کندین هواسی سرین یاغیشلی و داغلیدی.
## قایناق‌لار



بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:دوغو اوجان قصبه سی
جورج اورول

**جورج اورول**  - دوغوم: ۱۹۰۳ - اؤلوم: ۱۹۵۰ - اصلی آدیلا **اریک آرتور بلایر**  ایگیرمینجی عصر اینگیلیس ادبیاتی‌نین قاباقدا گلن قلملر آراسیندادیر. *مین دوققوز یوز سکسن دؤرد* آدلی روْمانی و بۇ روْماندا یاراتدیغی *بؤیوک قارداش*  آنلاییشی ایله تانینیر. اثرلرینده ایشتیراک ائدن دقیقلیک، ذکا، اجتماعی عدالتسیزلیگه قارشی اؤنم وئرمه و توْتالیتاریزمه قارشی دۇروشو اوْنون ایمضاسی خۆصوصیتینده‌دیر. حئیوانلار قالاسی  *[[۱۹۸۴ (رومان)|مین دوققوز یوز سکسن دؤرد]]* رومانیلا برابر جورج اورولون ان تانینمیش رومانیدیر.

اورول-ون حیاتی، سوْنرادان یازیلارینی تأثیر ائده‌جک اوْلان تجروبه‌لرله دوْلودور. اتوْن کالجیندن  ماذون اوْلدوقدان سوْنرا، اوْ سێرادا بیر اینگیلیس مۆستمله‌که‌سی اوْلان میانماردا اوْلوبدور؛ قێسا مودته بۇرانین پوْلیس تشکیلاتیندا وظیفه ائتمیشدیر. بۇ مامورلوق دؤورونده شاهید اوْلدوغو آجیماسیز تطبیقلر، ایمپئریالیزمه قارشی اینکیشاف ائتدیردیگی درین حیرصه ایشتیراک ائتمیشدیر.

گنجلیک دؤورونده فرانسه‌ده اوْلموش، مۆختلیف پئشه‌لرده چالیشمیش، پۇل چتینلیگی گرک یازیچیلیغا باشلامازدان اول، ایسترسه ده ایلک اثرلرینی قلمه آلدیغی ایللرده یاخاسینی بۇراخمامیشدیر.

## یاشاییشی
اصل آدی اریک آرتور بلایر اوْلان اینگیلیس یازیچیسی جورج اورول ۱۹۰۳-جۆ ایل ژوَن ۲۵-ده هیندوستانین موْتیخاری شهرینده دوْغولوب. آتاسی گؤمروک ایشچیسی، آناسی ائودار قادین اوْلوب. ۱۹۰۴-جۆ ایلده اوْنلارین عاییله‌سی لندن شهرینه کؤچور. اوْرول کیچیک یاشلاریندان کیتاب اوْخوماغا هوس گؤستریر، دیکنزین، ولز و... اثرلرینی اوْخویور. ۱۵ یاشیندا لندن ائلیتار مکتبلریندن ساییلان ایتوْن کالجینه داخیل اوْلور. اؤیرنجیلیک ایللریندن بدیعی یارادیجیلیغا باشلایان اوْرول ایلک حیکایه‌لرینی کالجین درگیلرینده چاپ ائتدیرسه‌ده، اۇغور قازانمیر. تحصیل حاقینی اؤده‌یه بیلمه‌دیگیندن کالجی یاریمچیق قوْیاراق میانمارا گلیر.

۱۹۳۶-جی ایلده جوْرج اوْرول ائیلین اوْشوْنئسسی آدلی قادینلا ائوله‌نیر. همین واخت ایسپانیادا وطنداش مۇحاریبه‌سی باشلاییر. سیاسی باخیشلارینا گؤره سوْلچو اوْلان اوْرول لندن قزئتلری‌نین بیری‌نین مۆخبیری کیمی اوْرا یوْللانیر و پارتیزان دسته‌لریندن بیرینده وۇروشماغا باشلاییر. دؤیوشلرین بیرینده آغیر یارالانان یازیچی خسته‌خانا (بیماریستان) مۆعالیجه آلیر. مۇحاریبه اوْنون دۆنیاگؤروشونه بؤیوک تأثیر گؤستریر. ساغالدیقدان سوْنرا اوْ، ایسپانیا گیزلی پوْلیسی طرفیندن آختاریلدیغینی اؤیره‌نیر و لندنه قاییدیر.

ایکی دۆنیا مۇحاریبه‌سی ایللرینده جوْرج اوْرول بی.بی.سی تئلئ‌کانالیندا و آبزرور  قزئتینده ایشله‌ییر. اوْرول ۱۹۴۳-جۆ ایلده اؤزونون مشهور "حئیوانلار قالاسی" اثرینی یازیر. روْمان سوْوئت دؤلتی‌نین لیدری ایستالین حاقیندا ایدی. اثر ۱۹۴۵-جی ایلده چاپ اوْلونور و یازیچیا بؤیوک شؤهرت قازاندیریر. مۇحاریبه‌دن سوْنرا اوْ یئنیدن ژۇرنالیستلیک فعالیتی ایله مشغول اوْلور.

یازیچییا دۆنیا شؤهرتی گتیرن ایکینجی اثری "۱۹۸۴" (مین دوققوزیوز سکسن دؤرد) روْمانیدیر. اثر ایگیرمی عصرین مشهور آنتیوتوْپیک اثرلریندن حساب اوْلونور. روْمان دۆنیانین ۶۰-دان چوْخ اؤلکه‌سی‌نین دیلینه چئوریلیب. اثرین یاییلماسیندان بیر مودت سوْنرا، ۱۹۵۰-جی ایلده ورم خسته‌لیگیندن اذیت چکن جوْرج اوْرول وفات ائدیر.

یونسکو-نۇن قراری ایله ۱۹۸۴-جۆ ایل یازیچی‌نین خاطیره‌سینه احتیرام اوْلاراق "جوْرج اوْرول ایلی" اعلان ائدیلمیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:اینگیلیس دیلینده یازیچی
بؤلمه:جورج اورول
جوزف مورقان

**جوزف ماردین موْرقان** انگیلیسلی بیر آکتوْر. ۱۹۸۱ ایلینده بیریتانیانین لندن شهرینده دونیایا گلدی..
او وامپیرین گونده‌لیکلری فیلمینده اوْیناییب.

## استنادلار

## اوْینادیغی فیلم‌لر

بؤلمه:اینگیلیسلی اویونچولار
جوشین قصبه‌سی

جوشین قصبه سی** [[ورزیقان بولگه‌سی]] نين [[خاروانا بولومو|خاروانا بولومی]] نده** يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسيندا بو قصبه نين 4308نفر اهالي سي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:ورزیقان بولگه‌سی نین قصبه لری
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جوقان بزرگ

**بویوک جوقان** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی
بولومو نده اوْلان باتی اوجان قصبه سی (اوجان غربی قصبه سی) نده یئرلشیب

## قایناق‌لار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سینین کندلری
بؤلمه:غربی اوجان دهیستانی
جوقین (ایجرود)

**جوقین (ایجرود)** کندی ایجرود بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گولابر قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۲۵۵۷ نفر اهالی سی و ۵۶۸ عائیله سی وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* زنگان اوستانی نین كندلری
* زنگان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
زنگان اوستانینین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:ايجرود بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری
جولفا بؤلگه‌سی

*
*

**جولفا بؤلگه‌سی** یادا **جولفا شهریستانی** (رسمی آدی: شهرستان جلفا) ایرانین دوغو آذربایجان اوستانی نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی، جولفا شهریدیر.

۱۳۸۵-نجی ایلین نوفوس سایی اساسیندا بو بؤلگه‌نین  ۵۳٬۵۷۹ نفر اهالی‌سی وار. 

## قایناق‌لار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)
## خاریجی لینکلر

بؤلمه:جولفا بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
جوزف مورگین

**جوْزف ماردین موْرگین** انگیلیس بیر آکتوْر. ۱۹۸۱ ایلینده لندن دا دوْغدوْ.
دی وْامپیر دایریس فیلمینده اوْیناییر.

موْرگین، ۱۹۸۱-جی ایلده لندن، اینگیلتر، بیرلشمیش کراللیقدا دوْنیایا گلدی. ۱۱ ایل بوْیوْنجا سانساده یاشادی وْ موْرریستوْن جوْمپرهنسیوْه سجهوْوْل آ داوْام ائتدی.

## فیلموْگرافییا

## استنادلار
جومعه مسجید

بندانگشتی|275x275پیکسل
**جومعه مسجید** یا دا جومه مچید، اردبیل شهرینده یئرلشن بیر مسجیدین و بینانین آدی دیر. کئچمیش زامانلاردا جامع مسجیدی آدی ایله ده تاتینیرمیش بونا گؤره بعضا بو مسجید اردبیلین ایندیکی جامع مسجیدی ایله ایشتیباه سالینیر.

مسجیدین بعضی قیسمتلری عصیرلر بویونجا آرادان گئدیپ، آنجاق موعاصیز چاغدا یئنی‌قاییرما و تعمیرات ایشلری گئدیر. ایسلامیتدن قاباق بو مسجیدین یئرینده بیر آتشکده واریمیش.

## بیر ده باخ
جامع مسجیدی (اردبیل)

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل
جوهنی (اورمو)

**جوهنی** کندی اورمو بولگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و گونئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 644 نفر اهالی سی و 102 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جوکی بیژن

**جوکی بیژن کندی** دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان قوری‌چای قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۲نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:قوری‌چای قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
گیرده‌کان حالواسی

**جئویز حالواسی** یا دا **گیرده‌کان حالواسی** — اوُرمیهنین سوغات‌لاریندان. جئویز حالواسی دوْشاب و جئویز ایچیندن پیشیریلیر. بوُ حالوانی پیشیرمک اۆچون، دوْشابی برکیه‌نه‌جه قاینادیرلار، سوْنرا رنگی‌نی آغارتماق اۆچون اوْنا قند جوهری آرتیریرلار. سوْنرا اوْنو بیر تخته اۆستونه قوْیوب، تاپدایاراق اۆزونه جئویز ایچی سپیرلر؛ حالوا آغاریب برکیه‌نه‌جه بوُ ایشی گؤرورلر. جئویز حالواسی اوُرمونون لاپ قدیمی شیرنی‌لریندن دیر. ایل‌ده بوُ شهرده ۱۰۰ توْن‌دان آرتیق جئویز حالواسی پیشیریلیب، ۶۰٪ آیری اوستانلارا گؤندریلیر.

## قایناقلار

 

بؤلمه:اورمیه 
بؤلمه:هونر اورمیه‌ده 
بؤلمه:اورمیه سوغات‌لاری
جگن ببه جیک (شوط)

**جگن ببه جیک** کندی ماکی بولگه‌سینین،  قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 18 نفر اهالی سی و 9 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
جاقوار کارز

**جاقوار** (., ) – اینگیلیس مرکزلی بیر اوتوموبیل مارکی دیر. ۱۹۲۰ – جی ایلده قورولان فیرمانی BLMC (بریتیش لئیلاند - British Leyland)، ۱۹۹۰ – جی ایلده فوردا ساتدی. جقوار، ۲۰۰۸ ایله قدر فوردون PAG آدی وئردیگی و لندرور، ولوو، استون مارتین کیمی لوکس و پرستیژلی مارکلاردان مئیدانا گتیردیگی آلت قروپوندا ایشتیراک ائدیردی. ۲۶ مارس ۲۰۰۸ تاریخینده هیندوستانین ان بؤیوک اوتوموبیل مارکی تاتایا ساتیلدی. ان اهمیت لی مودلی ۱۹۶۵ – جی ایلده بازارا یورودولن ای – تیپ (E-Type)، بؤیوک بیر ساتیش موفقیتی الده ائتدی. دیگر بیر اهمیتلی مودل ایسه ۱۹۷۰ – ۱۹۸۰ – جی ایللر دؤورونده چیخاریلان ایکس جی – اس 2 (XJ-S 2) قاپیلی مودل دیر.

جقوار، اوتوموبیللرینین مۆحریک کاپوتونون اوستونده ایشتیراک ائدن و توللانان جقوار فیقورونو، مئیدانا گله‌بیله‌جک قضالاردا، پیادالارین یارالانما ریسکینی آزالتماق اۆچون دییشدیرمیشدیر. فیرما، چیخاردیغی یئنی مودللرینه بو جقوار فیقورو یئرینه، جقوار شکیللی بیر لؤوحه وورور.

## مودللر
* جقوار ایکس کا
* جقوار ایکس جی
* جقوار ایکس اف
* جقوار اس - تیپ
* جقوار ایکس - تیپ

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوتوموبیل مارکلاری
جی آی اف

**جی آی اف** (Graphics Interchange Format - GIF) - قرافیک مبادیله قورمتی.

جی آی اف (gif.) - جی آی اف فورمتلی شکیل لردن وب - صحیفه لرینین قرافیک ترتیباتلاریندا ایستیفاده ائدیلیر. اونون اساس خوصوصیتی آشاغی کیفیتده اولماسی ، لاکین فایلین کیچیک حجملی اولماسیدیر. جی آی اف فایلی یالنیز 256 رنگی ایحاطه ائدیر. مثلا ،1 میلیونا یاخین رنگ چالارلارینی اؤزونده عکس ائتدیرن منظره فتوشکلی وارسا ، اونو جی آی اف فایلی کیمی ساخلادیقدا رنگلرین سایی 256- یا قدر آزالاجاق. اونا گؤره ده جی آی اف فورمتیندن کاسیب رنگ چالارلارینا و یا چوخ حیصّه‌سی عئینی رنگه مالیک تصویرلرده ایستیفاده ائدیلیر.

## قایناق‌لار
جی پی ای جی

**جی پی ایجی** (Joint Photographic Experts Group - JPEG) - بیرلشمیش فتوئکسپورتلار قروپو فورمتی.

جی آی اف (GIF) فورمتلی فایللاردان فرقلی اولاراق جی پی ایجی (jpg.) فورمتلی فایللاردا 16.7 میلیون رنگ چالاری گؤستریله بیلر. جی پی ایجی - نین سیخما آلگوریتمیندن ایستیفاده ائدره ک سیخما فونکسیاسینی و فایلین دیسک ده توتدوغو یئرین اؤلچوسونو ایداره ائتمک اولار.بونا باخمایاراق سیخما پروسه سی واختی JPEG فورمتلی تصویرلرده ایتکی لر یارانیر. اگر تصویرین اوزرینده متن وارسا سیخما واختی متنین دییشمه سی واوخونماز حالا دوشومه سی باش وئریر. اونا گؤره ده اوزرینده متن اولان تصویرلاری جی آی اف GIF فورمتینده ساخلاماق داها مقصداویغوندور. دیگر طرفدن JPEG فورمتلی تصویرلر اوزرینده دینامیک و شفاف لاشدیرما فونکسیالارینی لازیمی سوییه ده یئرینه یتیرمک اولمور.

## قایناق‌لار
جولفا بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**جولفا بولگه‌سی نین مرکزی بولومو** جولفا بولگه‌سی نده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اينجی ایلین نوفوس سايی‌سی اساسی ندا، بو بولومده ۴۳٬۶۶۹ نفر ياشاييرميشلار.ارسی، داران،شوجاع قصبه لری بو بولومده يئرلشيب لر.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:جولفا بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
جومولو کندی

** جومولو** کندی (روستای جملو) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
جومولو کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 142 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جیدا

** جیدا ** کندی (روستای جدا) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقع

## اهالی
جیدا کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 356 نفر اهالی سی وار.  بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جیداقایا (تیکان تپه)

**جیداقایا (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بولومو و احمدآباد قصبه‌سی (تیکان تپه) نده یئرلیشیب. بو کندین بوتون اهالی سی تورک و شیعه دیلر.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 189 نفر اهالی سی و 37 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
جیزره

** جیزره** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۹۴٬۸۳۵نفر اهاليسي وارمیش. 
## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
×تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
×تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
مساحت

**مساحت** یا **آلان** یوخسا **ساحه** (اۆز اؤلچوسو) بیر جیسمی تشکیل ائدن آییری – آییری سطح لرین ساحه لرینین جمعی کیمی تاپیلیر.بیر جیسمین اوزودیر.

## موختلیف شکیللر اۆچون مساحت دوستورلاری

## بیرده باخ
ایچئری اؤلچوسو (حجم)
## قایناق‌لار

بؤلمه:مساحت
جیغالی تجنیس

**جیغالی تجنیس** - هر بندین اورتاسیندا جیناسلی بیر بایاتیسی اولان تجنیسه، جیغالی تجنیس دئییلر.
## اؤرنک
آشیق علسگرین بیر جیغالی تجنیسی وئریلیر.
**بیرینجی اورنک :**
*عاریف اولان بیر اود دوشوب جانیما*

*اریدیب، دؤندیب آ یاغا منی*

*یوخ آشیق آی آغا*

*یئتمیش دادا آی آغا*

*ایللر خسته‌سی جانیم*

*یار گلدی قالخ آیاغا.*

*آغا اولان قولون نظردن سالماز*

*نظریندن سالما آی آغا منی.*

*کامیل اووچو اوون گؤرجک سینایا*

*اوخو درسین ازل باشدان سین آیه*

*یوخ عاشیق سین آیه*

*تر داملایان سینه یه*

*خسته‌نین گؤزو دوشموش*

*یئتگین نار تر سینه‌یه.*

*عؤمر آزالدی، وعده یئتدی سینه‌یه*

*بیر گۆن ده بۆکرلر آی آغا منی.*
**ایکینجی اؤرنک :**

*منیم یاریم یاشیل گئییب اینجه دیر

اینجه کمر اینجه بئله اینجی، دور

یوخ آشیق اینجی دور

اینجی، مرجان، اینجی دور.

یامان اولار بد قونشو

قوهوم-قونشو اینجیدیر.

خسته دوشدوم بودرد منی اینجیدیر

توت الیمدن قالدیر آیاغا منی.*
**اوچونجو اؤرنک :**

*علسگرم دادا گلدی بودو یار

بایقولارین مسکنیدی بو دیار

یوخ آشیق بودو یار

گول بسله‌ین بو دیار

جانیم صاداغا اولسون

قبولدورسا بودو یار.

آل خنجری باغریم باشین بودا یار

ائل ایچینده سالما آیاغا منی.* 
## قایناقلار
*تورک خلق ادبیاتی - یازان: علیرضا صرّافی

بؤلمه:ادبیات بؤلمه:آشیق صنعتی
جیقه

**جیقه** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين خواجه بولومی نده اولان باتی بدوستان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 1156نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی بدوستان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
جیلانق

**جیلانق**  ویکتوریا اوستانینده یئرلَشن بیر شهردیر. بۇ شهرین 114.8 کم مساحت ایله ۱۸۴,۱۸۲ نفر جمعیتی واردیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناق‌لار
*

## بیرده باخ

## ائشیک باغلانتی‌لار
* جیلانق شهری‌نین رسمی سایتی 
* چیلانق‌ین توریسم سایتی 

بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
جئیمز وات

**جئیمز وات** () بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۱۹ ژانویه ۱۷۳۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ اوت ۱۸۱۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری قلاسقو بیلیم‌یوردو‌دیر. جئیمز واتی صنایع دئوریمین یوخسا اینقیلابین آتاسی اولاراخ تانیلیر جئیمز وات بوخار موتورون دوزلدنی دیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«James Watt»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:عالیم
بؤلمه:ایسکاتلندلی موهندیسلر
بؤلمه:ایسکاتلندلی موخترعلر
بؤلمه:جیمز وات
بؤلمه:Steam engine engineers
بؤلمه:۱۷۳۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:۱۸۱۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:Alumni of the University of Glasgow
بؤلمه:Fellows of the Royal Society
بؤلمه:Fellows of the Royal Society of Edinburgh
بؤلمه:Industrial Revolution in England
بؤلمه:Industrial Revolution in Scotland
بؤلمه:Members of the Lunar Society of Birmingham
بؤلمه:People associated with Heriot-Watt University
بؤلمه:قرینوک دوغوملولار
بؤلمه:People of the Industrial Revolution
بؤلمه:People of the Scottish Enlightenment
بؤلمه:People associated with energy
بؤلمه:Scottish business theorists
بؤلمه:Scottish businesspeople
بؤلمه:ایسکاتلندلی شیمیچیلر
بؤلمه:Scottish deists
بؤلمه:Scottish mechanical engin
جیهاد

**جیهاد**، ایسلام دینی‌نی یایماق اۆچون، مۆسلمان‌لارا واجیب اوْلان بیر وظیفه. ایسلام‌دا جیهاد، الله دینین‌دن دیفاع ائتمک و الله بنده‌لرین نیجات وئرمک اۆچون ساواش‌ماق دیر. بۇ ساواش ایبتیدایی جیهادا و دیفاعی جیهادا بؤلونور. جیهادی یوْلا سالان، ایسلامی حؤکومت دیر.

ایسلام جیهادا دؤرد یوْل تانیر: اۆره‌گ، دیل، ال، قیلینج. بیرینجی یوْل، شیطان و نفس ایسته‌دیک‌لری ایله رۇحو ساواشماق دیر. ایکینجی و اۆچونجو یوْل، ایسلامی تبلیغ ائتمک و یاخشی‌لیغی حیمایت ائتمک و یامان‌لیغی ایصلاح ائتمک دیر. دؤردونجو یوْل، ایسلامین اینانمایان‌لاری و دۆشمانلاری ایله فیزیکی ساواشماق دیر. 
## قایناقلار

بؤلمه:ایسلام
جیهاز

**جیهاز و یا اؤلچو جیهازی** – وئریلمیش فیزیکی کمیتی هر هانسی بیر دیاپازوندا اؤلچمک اۆچون تطبیق اولونان قورغو دور.

### تصنیفاتی

*ایندیکاسیا اوصولونا گؤره :*
* بو جیهاز یالنیز اؤلچولن کمیتین قیمتینی گؤسترمه یه ایمکان وئریر.
* قئید ائدیجی جیهاز – بورادا اؤلچولن کمیت قئید ائدیلیر. نتیجه یا آنالوگ یا دا رقم لی شکیلده وئریله بیلر.

*اؤلچمه اوصولونا گؤره :*
* بیر باشا اؤلچن ، بورادا کمیتین قیمتی بیر باشا اؤلچولور ، مثلا مانومتر ، آمپرمتر.
* مقایسه لی شکیلده اؤلچن جیهاز ، بورادا اؤلچمه دن آلینان نتیجه دولایی یول لا بیر ائتالون (etalon) قیمت له مقایسه ائدیله ره ک قیمت لندیریلیر.

*نتیجه نین تصویرینه گؤره :*
* آنالوگ اؤلچمه جیهازی ، بورادا جیهازین گؤستریجی سی بیر باشقا اؤلچولن کمیت دن آصیلی اولان فونسیا ایله معین اولونور.
* رقملی اؤلچمه جیهازی – اؤلچمه نین نتیجه سی رقملی  شکیلده وئریلیر.

*باشقا علامت لرینه گؤره :*
* جمع لشدیریجی اؤلچمه جیهازی اؤلچمه نین نتیجه سینی موختلیف یوللارلا الده ائدیلن و داها آرتیق فینکسیالاردان (finksiyalardan) آصیلی اولاراق تعیین ائدیلیر.
* اینتگرال لاییجی () اؤلچمه جیهازی اؤلچمه نین نتیجه سینی اینتگرال لادیقدان سونرا گؤسته ریر.

*اؤلچولو جیهازلارینا میثال لار:*

* دینامومتر
* بارومتر
* آمپرمتر
* اهم متر
* دوزی متر 
* تره زی لر و ...

## قایناق‌لار

بؤلمه:ماشین قاییرما
جیهان

** جیهان** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۰۴٬۵۴۲نفر اهاليسي وارمیش.

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
## قايناق

بؤلمه:تورکیه شهرلری
جیهان بَیلی

**جیهان بَیلی**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۵٬۱۹۲نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
جیپ

**جیپ** (اینگیلیسجه: Jeep) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
## گؤرونتولر


File:Bantam-jeep-1.jpg|   File:Ford Pygmy jeep pilot vehicle.JPG|   File:WW2jeep.jpg|   File:CaastroValleyMay2008parade-016.jpg|50 cal. Browning machine gun   File:Willys Jeep 1943.jpg|   File:M715.jpg|   File:A jeep's-eye view of the seabees in action - NARA - 513727.jpg|   File:Rockcrawling.JPG|   File:Willys-MA-1.jpg|   File:41 Willys Jeep MB (8937381046) (cropped).jpg|   File:Jeep_CJ_(Ste._Anne_De_Bellevue_Veteran's_Hospital_'10).jpg|Willys / Kaiser MD   File:M715 Jeep.jpg|   File:Josh Miller Jeep Scrambler.jpg|   File:JeepMailTruck.jpg|USPS mail delivery vehicle  File:Jeep Cherokee 2.5 1988 (15289674633) (cropped).jpg|   File:96-98 Jeep Grand Cherokee.jpg|   File:2008-2010 Jeep Grand Cherokee -- 01-07-2012.jpg|   File:2nd Jeep Liberty -- 08-16-2010.jpg|   File:troller (uncropped).jpg|   File:M &amp; M jeep.JPG|   File:1979 Jeep-VIASA CJ-6 (6247698156).jpg|


## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jeep»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 

بؤلمه:شیرکت‌لر
حئیدرآباد، صوفیان

**حئیدرآباد** کندی شبیستر بولگه‌سینین، صوفیان بولومو و چله‌خانه قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*شبیستر بولگه‌سی نین کندلری
*شبیستر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
## قایناقلار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
حئیدرآباد،جولفا

**حئیدرآباد** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين جولفا بولگه‌سی  نين مرکزی بولومی نده اولان شوجاع قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين (0)نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:جولفا بولگه‌سی
بؤلمه:شوجاع قصبه سی
حئیدرلی (اورمو)

**حئیدرلی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و باراندوز قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 238 نفر اهالی سی و 64 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:باراندوز قصبه‌سی
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حئیدره دارایمام (باهار)

**حئیدره دارایمام (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و سیمینه رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 667 نفر اهالی سی و 179 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
حئیوانلار قالاسی

**حئیوانلار قالاسی** (اینگیلیسجه: Animal Farm)‏ جورج اورولون یازدیغی رومان. بو رومان ایلک دفعه 1945-جی ایلده اینگیلیستاندا یاییلیبدیر. رومان شوروی‌ده اولان 1917-جی ایلین اینقیلابی و ایستالین زامانیندا اولان عدالتسیزلیک و شوعارلا عمللرین فرقلرینه اعتیراض کیمی یازیلیبدیر. 

## موضوع
بو رومان جونزون اوتلاغیندا یاشایان حئیوانلارین قیامی باره‌سینده‌دیر. حئیوانلار قیام ائدرک جونزو اوتلاقلیقدان قاچماغا مجبور ائدیرلر و دونقوزلار لیدرلیک ایشلرین اله آلیرلار. ایلک اونجه هر شئی یازیلی شوعارلار اساسیندا ایره‌لیله‌ییر. زامان کئچدیکجه لیدرلر شوعارلاری اوز نفعلرینه تحریف ائدیرلر و جونزون ائتدیگی عمللری اوزلری تکرارلاییرلار. بیر خاریجی دوشمان و هر شئیی اونون بوینونا آتماق حربه‌سیده بو روماندا ماراقلی صورتده اؤنه چکیلیر.

## آذربایجان تورکجه‌سینه چئویرمه
بو کیتاب هم نثر صورتینده و هم نظم صورتینده آذربایجان تورکجه‌سینه چئوریلیبدیر. کیتابین نثر صورتی اصلینده لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمه‌دن گوتورولوبدور. لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمه ویلایت قلی‌یئو الیله و "حئیوانیستان Heyvanistan" آدیلا یاییلیبدیر. اکبر رحیم‌زادفرجی اونو "حیوانلار قالاسی" آدیلا 1389-جو ایلده لاتین الیفباسیندان عرب الیفباسینا کوچوروبدور.

بو کیتاب 1385-جی ایلده، محمد اشراقی طرفیندن نظم صورتینده آذربایجان تورکجه‌سینه چئوریلیبدیر. کیتاب "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" طرفیندن یاییلیبدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:جورج اورولون یازیلاری
بؤلمه:اینگیلیس دیلینده رومان
حاتم قیشلاغی

**  حاتم قیشلاغی ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
حاتم قیشلاغی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 32 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاج ابراهیم کلانتر

**حاج ابراهیم کلانتر** شیراز شهری‌نین بؤیوکلریندن ایدی کی زندیه دؤولتینده یوکسلمیشدیر. شیرازین بیر نئچه واخت کلانترلیگینی ائتدیگی اۆچون کلانتر آدیلا تانینمیشدیر. آقامحمد خانین شیرازا هوجومو زامانی لطفعلی خانا خیانت ائدرک ساواشدان قاییدان لطفعلی خانا شیراز قاپیلارین آچمامیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایرانلی سیاستچیلر
حاج احمد کندی

**حاج احمد** کندی موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و آشاغا برزند قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حاج احمد كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 110 نفر اهالي سي وار. بۇ كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاج اسپر کندی قیشلاغی

**  حاج اسپر كندي قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حاج اسپر كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 109 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاج علی سیفی

چاغداش آذربایجان شاعیری، مره‌غئی کندینده آنادان اوْلوب. آقای سیفی شعرده > تخلص ائدیر.

آد و سوی آد : حاج علی سیفی

آتاسی‌نین آدی : صادقعلی

دوغوم ایل:1339 (گونش ایلی)

دوغوم یئری: ساوانین مرغئی کندی

ایش : صادرات بانکی کارمندی

مدنی ایشلرینین سابقه‌سی: 25 یاشدان شعر دئمه‌یه باشلاییب و ایلک شعرینی فارسجا دئییب. آمّا اوشاقلیق دؤوروندن تورک ادبیاتی، مخصوصاً تیلیم خانین شعرلری ایله تانیش اوْلموش. آتاسی رحمتلی صادقعلی سیفی، بیرچوخ تئلیم خانین شعرلریندن ازبرایمیش و گؤزل سسی ایله اوخویارمیش. یاخین اوچ مین (3000) بیت فارسجا شعر(غزل ،مثنوی، طنز, و انتقاد) و 80 قطعه تۆرکجه شعر (غزل و بئش-بئش) یازمیش کی هله‌لیک اونون بۇ  شعرلری توپلانمامیشدیر. رحمتلی علی کمالی تئلیم خان شعرلری اوزره چالیشان زامان، اونلا امکداشلیق ائدرکن تورک شعرینه ماراقلانیب و تۆرکجه شعر دئمه‌یه باشلاییب‌دیر.

## شعرلریندن اؤرنک

**آت اؤلن**

گؤیول قوشو گینه پروازه گلدی

اوچوب قوندو قرا میل‌لر دؤشونه

چمنلر سبز و بستان گوللو دمساز

قونار بولبول کیمی گوللر دؤشونه

بولوت گلیب آت اؤله‌نه یاغاندا

چایلار دولوب سئل‌لر جوشوب آخاندا

اوجه‌لردن اوبالارا باخاندا

قارا میل دایانیر سئللر دؤشونه

آت اؤلنین صفالی‌دیر باهاری

آخار سویو غم غصّه نی آپاری

یاتاقدا چوپانلار سوت داش ناهاری

آچاللار سوفره‌نی گوللر دؤشونه

حسرت واریم آت اؤلنین یایینا

هاچان اولا بیرده گؤزوم آیینا

سئیره چیخم چشمه‌سینه چایینا

اسه باد-صبا چؤللر دؤشونه

خییال مرکبینی مینیب گزنده

قلم حیرت ائدیب هردم آزاندا

"علی" اؤلکه‌میزین وصفین یازاندا

یازیلار سؤزلری ائللر دؤشونه
*****

اوخویاجاغینیز شعری ساوالی چاغداش شاعیر "حاج علی سیفی" تیلیم خان گدیگی‌نه خطاب سویله ییبدیر:

گل اووچو گئد بۇ  داغلاردان
بو داغلارین مارالی یوخ

سالیبدیلار تورا بیر گون
آلا گؤزلو غزالی یوخ

نشانم تیر-مژگانه
منیم کیمی یارالی یوخ

آدی تاریخه ثبت اولدو
بو داغین دا زوالی یوخ

اوٍچوب تئیهولاری بوردان
داهی قال و مقالی یوخ

قالار تا واردی بۇ  دوٍنیا
گوٍن ایله ماه و سالی یوخ

او جامی کی تیلیم ایچدی
اونون مثل و مثالی یوخ

علی ختم ائیله دی شعری
سؤز اوزاتماق خیالی یوخ

## قایناق‌لار

حکیم تیلیم خان وئبلاقی

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بؤلمه:کیمسه‌لر
جیلد

**جیلد** یا کتابین اوزی، بیر قالین ارتوحدی کی کتابین ساغلام قالماقینا کمک ائدر.

جیلد جوره به جوره دی، توماش دان، قاردوننان و یا گالینگورداندا اولابیلر.
## قایناق‌لار

معین فرهنگی، فارس دیلینده، تهران چاپی

بؤلمه:کیتاب
حاج میرزا یوسف آقا مچیدی

حاج میرزا یوسف آقاطباطبائی مچیدی تبریزده بازارین گونی طرفینده قیزیللی مچیدیناوز به اوزونه باخان مچیددی کی حاج میرزا یوسف اقا طباطبائی تبریزین قاجار زمانیندا بویوک مجتهدی بۇ مچیدده نماز قیلاردی و او مجتهدین آدینا سسله نیر

بو مچید قاجار زمانی تبریزین بازار آغزیندا بازارین گونی طرفینده و قیزیللی مچیدین اوز به اوزونده بنا اوْلوب و جورجولر بازارینا یتیشمه میش مچیددی بۇ مچید بازار آغیزیندا خیاباندان نئچه پله سی وار و ایندی چوخلی جمعه گونی بۇ مچیدده قران صرف ونحوی وتفسیری جلسه لری اولار مرحوم استاد دردائی  بویوک عالم کی صرف ونحوی چوخ یاخشی بیلردی جمعه لر بۇ مچیدده صرف ونحو درسی دیردی ایندی اونون چوخلی شاگیردلری اونون یولون گئدیب وصرف ونحو درسی دیلیر کی بۇ قاجار زامانیندان بۇ مچیدده قالارلی اوْلوب

بو مچیدین داش ستونلاری واردی و قیزللی مچیدینه تای بنا اوْلوب کی بیری خیابانین ساغیندا و بیری سولوندا بازار آغیزین بزه یب لر بۇ مچیدین بیر گونبزی وار و گول دسته لری خیابان الینده گوروشور
حاجو (ماکی)

**حاجو (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قوزئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 256 نفر اهالی سی و 42 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
حاجيب

ايکي يا دا داها چوخ قافييه لي اولان منزومه لرده کي  بعضي سؤز يا دا سؤزلر. سؤز آنلامي پرده چي، پرده آغاسيدير. بو شکيلدکي قافييه لره محجوب آدي وئريلر. مثلاً

عالم اسيري دئسته ي مئعشيييئت دئييلمي

آدم زئبون و پئنچه ي قودرت دئييلمي

اووو
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حاج علی قولو جعفر قیشلاغی

**  حاج علی قولو جعفر قیشلاغی ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
حاج علی قولو جعفر قیشلاغی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 29 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاجی امین الدین تبریزی

**حاجی امین الدین تبریزی** - حاجی ده‌ده آدینا تانیناردی . تفسیر ایله حدیث ایله شعرده چوخ اوزلوغ ایدی . اؤز شعرلرینده امین و آزراق نوری تخلّص ائدردی ( اونون اۈچۈن کی شیخ نور الدین ایسفرائینینین یولون گئده‌نلردن ایدی . )

امیر شیخ حسن نویان وصفینده چوخلو قصیده دیییپ ، بیر نئچه چاغیدا اونون اوغلی سولطان اووئیسین یانیندا بغداددا گئچیردیپدی . یاشاییشینین سونلاریندا بغداددان چیخیپ تبریزه ساری گلیپ بیر باغ یاپیب اوردا یاشاییشا دوام وئریپ دیر . 758 نجی ه.ق ایلینده وفات ائدیپ دی . ایکی مین بئش یۈز بئیتلیک دیوانی واردی .

## قایناق‌لار
حاجی باباخان

**  حاجي باباخان كندي ** بیله سووار بولگه سینين قیشلاق دشت بولومو  و دوغو قیشلاق قصبه سینده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 42 نفر اهالي سي وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
حاجی باغلو

## حاجی باغلی
(فارسجا: حاجی باغلو) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 61(13عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حاجی صمید قیشلاغی

** حاجی صمید قیشلاغی ** — اردبیل اوستانیندا یئرلشن بیر کند دیر. حاجی صمید قیشلاق کندی (روستای قشلاق حاجی صمید) موغان بولگه‌سینین، اونگوت بولومو و باتی اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی مؤوقئعیتی

## اهالی
حاجی صمید قیشلاغی کندی ۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسیندا، ۵۵ نفر اهالی‌سی واریمیش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی‌سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورورلر.
## گزملي و گورمه‌لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی‌نین كندلری
* موغان بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاجی صوفی (پولدشت)

**حاجی صوفی** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، قاراعین بولومو و زنگبار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 87 نفر اهالی سی و 22 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:پولدشت بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حاجی عباس قیشلاقی

** حاجی عابباس قیشلاقی ** کندی (روستای قشلاق حاجی عباس) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و باتی اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حاجی عابباس قیشلاقی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 52 نفر اهالي سي وار. بۇ كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاجی علی‌بیگ کندی

**حاجی علی‌بیگ کندی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان اوچ‌هاچا قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 0 نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حاجی پیرلی (اورمو)

**حاجی پیرلی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و بکشلو قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 127 نفر اهالی سی و 38 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاجی‌باقرکندی

**حاجی‌باقرکندی** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین سراجوبولومو نده اوْلان قوری‌چای قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۲۰نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:قوری‌چای قصبه سی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
حاجی‌کرد

**حاجی‌کرد** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین ماراغا بؤلگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان باتی سراجوی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۱۰۱نفر اهالیسی وارایمیش. <

## قایناق‌لار

بؤلمه:غربی سراجوی دهیستانی
بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سینین کندلری
حاجی‌کندی‌رود

**حاجی‌کندی‌رود** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان قارانقی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین (۰) نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:قارانقی قصبه سی
حاج‌خلیل

**حاج‌خلیل** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين کندوان بولومو نده اولان قوزئی گرمه قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 126نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی گرمه قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
حاج‌عبدال

**حاج‌عبدال** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين تبریز بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان میدان‌چای قصبه سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس ساییسی اساسيندا بو كندين ۷۵۴ نفر اهاليسی وارايميش.  <

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین كندلری
بؤلمه:میدان‌چای قصبه‌سی
حاذف

آرادان قالديرما، قالديرما "آنلامیيني وئرر. بير ايفاده ده کي  سؤزلرين بير و يا بير نئچه سيني يا دا بعضي جومله لري قالديرما صورتييله ائديلن سؤز قيسالتماسينا دئييلير. نظرده توتولان آنلامي تک بير سؤز ايله سؤيله مه يه ده حاظف التقدير دئييلير. عرب حرفي نؤوع متنلرده، نؤقته سيز حرفلرله مئيدانا گتيريلن سؤز اۆچون ده بو تعبير ايستيفاده ائديلر. بي-نوقات، تجريد کيمي سؤزلر ده عئيني آنلامني وئرر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حاشييه

بير متنين آلتينا يا دا کنارينا کونو (مؤوزوع)يلا علاقه دار آچيقلاييجي معلوماتلار يازماق. اسکی دن يئني کيتابلار يازماق يئرينه مئوجوک کيتابلار بو قئيدلرله زنگينلشديريلردي. حاشييه يازماغا تاحشييه، تاحشييه يازان آداما موحاششي، حاشييه لي اثرلره ده موحاششا آدي وئريلر.
## قایناق‌لار

 www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حاصار

حاصاركندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان حومه قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 448نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:حومه قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
هاوا یاساسی

**هاوا یاساسی** (اینگیلیسجه: Vowel Harmony) تورک دیلی و بیر چوخ آقلوتیناتیو دیللرده واردیر. هاوا یاساسی سؤزه گؤزللیک وئریر.

هاوا یاساسی بئله دیر کی، سؤزون ایلک سسی قالین صاییت ایله باشلانارسا قالان سسلری ده صایت ایله گله‌جکدیر.

اؤرنک: بویون، قولدور، آندیرماق، جیریق، شیریق، و بونلارکیمی.

سؤزون ایلک سسی اینجه صاییت ایله باشلانارسا سونرادان گلن سسلر ده اینجه صاییت ایله گله‌جکدیر.

اؤرنک: بؤلگه، دؤزوم، اۆچون، اؤزگه، بیچیم، و بونلارکیمی.

## قایناق‌لار
قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یاییملاماسی، ۱۳۷۴

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حاجی‌لار، ورزیقان

**حاجی‌لار كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين ورزیقان بولگه‌سی نين خاروانا بولومو نده اولان ارزیل قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 86نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ارزیل قصبه سی
بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حاجی‌مصیب

**حاجی‌مصیب ** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نين بوناب بولگه‌سی نين مركزي بولومو نده اولان باتی بناجوی قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 102نفر اهاليسي وارايميش. 

## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی بناجوی قصبه سی
بؤلمه:بوناب بولگه‌سی‌نین کندلری
حاوزا

** حاوزا**تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۱۹٬۶۷۲نفر اهاليسي وارمیش.

## قایناقلار

توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
حايفا

حیف: تأسوف، افسوس! "آنلاملاريني وئرن بو سؤز عرب حرفلري ايله بير سؤز، نؤقته لي، بير سؤز نؤقته سيز تشکيل ائديلن يازيلارين آديدير. تاريخ ميصراعلاريندا کدر ايفاده سي اۆچون ايستيفاده ائديلر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حامام‌لار

**حامام‌لار** کندی اورمو بولگه‌سینین، انزل بولومو و گونئی انزل قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۹۳۶ نفر اهالی سی و ۱۷۷ عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حبش

**حبش** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین نظرکهریزی بولومو نده اوْلان نظرکهریزی قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۸۲نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:نظرکهریزی قصبه سی
حبنامه

بير اولای (حاديثه) ، بير آداملا علاقه دار دوشونجه لري سانکي يوخودا گؤرموش کيمي ايضاح ائده رک يازيلميش اثرلر. حبنامه لر نثر يا دا نظم اولا بيلر. ضيا پاشا ايله ناميق کامالين  " يوخو "  آدلي اثرلري بو نؤوعه، نومونه دير.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حبيشي(اهواز)

**حبیشی** (فارسجا: حبیشی), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، باوئ بؤلومو  و  ملاثانی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.

## جوْغرافیایی موْقع
حبیشی کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.

## نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 59 نفر اهالیسی و 12 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 34 نفری کیشی و 25 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 36 نفری ساوادلی و 18 نفری ساوادسیزدیرلار.

## دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی  فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.

## ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد  و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
**اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران* (*[http://www.gitashenasi.com/ProductShow-en.aspx Gitashenasi Province Atlas of Iran] *)

## قایناقلار

بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حدیقة السعدا

**حدیقة السعداء** ـ ملا محمد فضولینین کربلا اولایی قونوسوندا یازدیغی منثور ـ منظوم اثری.

بو اثرده فضولی ملا حسین کاشفی‌نین روضة الشهداء کیتابیندان ائتگی‌له‌نیب‌دیر.

حدیقة السعدا نثر ایله یازیلیب و هر موناسیبته گؤره فضولی اؤز شعرلیندن نثرلری آرا یئر وئریب‌دیر.

بو اثر عمومن پیغمبر اهل-بیتینه عاییددیر؛ و آذربایجانین فنی و مسجع نثری‌نین ان بؤیوک اؤرنک‌لریندن ساییلیر.

## باشلانیشی
حدیقة السعدا بۇ عبارتلرله باشلانیر: «رب اشرح لی صدری و یسرلی امری و احلل عقدةً من لسانی یفقهوه قولییارب ده عشقینده بنی شیدا قل ٭ احکام عباداتین بنا اجرا قیلنظارهٔ صنعنده گؤزوم بینا قیل ٭ اوصاف حبیبنده دیلیم گویا قیلحضرت ملک متعال مقتدر و منعم و منتقم و متکبر عظم سلطانه و اعز شانه کتاب واجب التکریم …».

## نظم حدیقة السعداء
فضولی‌نین حدیقة السعداسی، عثمانلی شاعری اوْلان کاتب‌زاده شهرتلی، بقائی دارنده‌وی ملاطی رومی (م. ۱۲۰۰هـ/۱۷۸۵م) طرفیندن نظمه چکیلمیش دیر. بۇ اثردن بیر نۆسخه قاهره بیلیم یوردوندا ساخلانیلیر.

## قایناق‌لار
* قره بلوط، معجم التاریخ التراث الاسلامی فی مکتبات العالم: ج۱، ص۷۴۱.

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده کیتاب
بؤلمه:ادبی اثرلر
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
بؤلمه:فضولی
بؤلمه:فضولی‌نین تۆرکجه کیتابلاری
بؤلمه:مرثیه ادبیاتی
حران دویوشو

**حرّان دؤیوشو**٬ م.اؤ. ۵۳ ایلینده٬ حران شهری یاخینلیق‌لاریندا روْم جۆمهوریتی آدیندا روملو جنرال کراسوس و پارت ایمپراتورلوغو آدینا جنرال سورِنا آراسیندا باش وئرن دؤیوش. ساواشین سوْنوجو٬ پارتلارین آدینا مۆطلق بیر ظفر اوْلموشدور.

## قایناقلار

بؤلمه:روم جومهوریتینین دؤیوشولری
حربه – زوربا

## حربه – زوربا
دوشمنلري قورخوتماق و هده له مك اوٍچون هده - قورخولو سؤزلرديلر.

اؤرنك اوٍچون

آتيمين قويروغونا باغلاتديررام

نسليوي كسرم

كؤچووو داليوا چاتارام

وئرررم انينله اوزونووو بير ائدرلر

اوشاق متللرينده و ناغيللاردا بعضًا بئله حربه –زوربالارا راست گليريك 

وئررم سني ايگيتلره

باغلاتديرام سؤيوتلره

يوگوتدورم آغ ايتلره

آسديررارام

كسديررم

دار قويودا باسديررارام

عاشيق شعرينده خصوصًا قهرمانليق دستانلاريندا بير چوخ حربه- زوربا نومونه لري ايشلنميشدير: 

سنه ائيديم بولو بگي

گؤرموسن قيزميش ببيرم

حاققين اؤلدورم بيله يين

ديندن دؤنموشم گويرم

ميدان باشيندا دوروندا

بنووشه بوغو بوراندا

ديشلريم قيجيشديراندا

ايسته رم پولاد گميرم 

باشقا اوًرنكلر:

سنين كين سنه دئيرم

قات  قات بويونلاريوي يئره سوخارام

ساققاليوي قورو قورو قيرخديررام.

بير ده بوردا گؤرسم آتاوي بالاسيز قويارام.

دريوه سامان باسديررام.

دده وي يانديررام.

گؤر سنه نيلرم.

قولاقلاريوي دووارا ميخلاتديررام.

سنه بير توي توتوم.

سنه بير آش پيشيريم، اوستونده بير قاريش ياغ دورسون.

ديري-ديري قويلاتديررام.

باشين ازرم

ننه وي آغلار قويارام.

يئدي دنه سنين كيميني بير يومروغا وورارام.

اوْلووو آتارام ايتلر قاباغينا.

شالواريوي شال گردن ائلرم.

جييريوي چيخاردارام.

ائله ووررام باشين چؤنر داليوا.

بويونو يئره سوخارام.

ووررام ميل دوراسان.

منه بير سوًز دئيه نين آغزيني جيررام.

چايا سوسوز آپاررام، سوسوز گتيررم.

بعضا ده گولمك اوٍچون يالاندان قورخوتما و حربه-زوربا لار دئييلير مثلا: 􀁺

دوررام آياغا ،اوتوررام يئره ها

ائله ووررام ايكي قولاغيوين آراسيندان بير باش چيخار.

من آسقيرسام، قولاقلارين يئلپيك چالار ها 

## قایناق‌لار

تورک خلق ادبياتي (يازان: عليرضا صرّافي
حربیه

** حربییه** تورکیه جۆمهۇریتی‌نين بير بؤيوک شهريدير. بو شهرين ۲۰۰۹-جۇ ايلده ۲۳٫۷۹۴ نفر اهاليسی وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا
## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
حرف (دیلچیلیک)

**حرف**: آغیزیمیزدان چیخان سسلری یازیدا گؤسترمک اۆچون ایستیفاده ائدیلن  ایشاره لره حرف دئییلیر.

الیفبامیزدا 29 حرفین 8 ای سسلی (اونلو)، 21 ای سسسیز (اونسوز- صامیت) دیر. سسسیز  حرفلری سایتلر یولویلا سؤیله یه بیلمکدگیک.

سایتلر ده قالین و اینجه سسلیلر اولماق اوزره ایکییه آیریلارلار:

قالین سسلیلر: آ، ای، او، او           a, ı, o, u

اینجه سسلیلر : ائ، ای، اؤ، او          e, i, ö, ü
## قایناق‌لار

بؤلمه:دیل بیلگیسی
بؤلمه:الیفبالار
بؤلمه:Typography
حسبان

**حسبان** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان بسطاملی قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 67نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:بسطاملی قصبه سی
حج سوره‌سی

بندانگشتی|200px

**حجّ سوره‌سی**، قورآن-کریمین ۲۲-جی سوره‌سی‌دیر و ۷۸ آیه‌سی واردیر.

## بیر ده باخ

قورآن سوره‌لری

## قایناقلار

## ائشیگه باغلانتیلار

بؤلمه:سوره‌لر
حسن آباد

**حسن آباد** - زنگان اوستانی‌نین ماهنشان شهرستانی‌نین اوریاد ماحالیندا یئرلشن قوشا کنددیر کی آشاغی حسن آباد و یوخاری حسن آباد آدیلا تانینیر.
حسن آبادلی‌لارین هامیسی تورک دیلینده دانیشیرلار.
## قایناق‌لار
حسن آباد (اورمو)

**حسن آباد** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، سیلوانه بولومو و مرگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 98 نفر اهالی سی و 21 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسن آباد (تیکان تپه)

**حسن آباد (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بؤلگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بؤلومو و احمدآباد قصبه‌سی (تیکان تپه) نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع
حسن آباد تیکان تپه‌نین قوزئی(شمال)ینده یئرلشیبدیر. سویوق و داغ هاواسی وار.

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۱۴۶۷ نفر اهالیسی و ۲۶۶ عائیله‌سی وار.بو کندین اهالیسی تورک و کورددورلر و آذربایجان تورکجه‌سی و سورانی کوردجه‌سی ایله دانیشیرلار. اونلارین مذهبلری ده شیعه و سوننودور.  
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالیسی اکینچیلگه، دامدارلیغا و پته‌چیلیگه مشغول دورلار. بو کندده آلما، هیوا، آلچا، گیلاس، اریک، بوغدا، اوزوم و... بار وئریر.

## گزملی و گؤرمه‌لی یئرلر
حسن آوادا بؤیوک آلما باغلاری واردیر کی ساروق چایی‌نین قیراغیندا یئرلشیبدیرلر. اوندان ساوای بو کندین داغلاری و شیعه‌لرله سنی‌لرین مچیدی ده اونون گؤرمه‌لی یئرلریندن ساییلیر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسن ابدال (باهار)

**حسن ابدال (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، صالئح آباد بولومو و دئیمکاران قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 485 نفر اهالی سی و 126 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
حسن التعلیل

آنلاملا علاقه دار ادبي صنعتدیر. ديوان ادبياتيندا بير اولایين مئيدانا گليشينی خيالی و گؤزل بير سببه مضمون يولويلا باغلاماقدیر. بو سببين گئرچکله علاقه‌دار اولماماسی و قطعی بير فاکتورونون تاپيلماسی لازيمدير. حسن التوجیه دئيه ده آنلاديرلار. اگر سبب، گويا، سانکي، عجب، گؤره‌سن، مگر کيمی سؤزلرله احتيماللارا سؤيکه‌نيلسه شبه حسن التعلیل (يعنی  حسن التعلیله بنزر) ائديلميش اولار. نومونه:
## نومونه‌لر
# یوخسان دئیه باغچامدا چیچکلر آچمیر باخ!
بورادا چیچکلرین آچماماسی سنین یوخلونلا توجیه اولونوب. یعنی سنین یوخلون سببی ایله باغچامدا چیچکلر آچماییب.
# سنین او گۆل اۆزونو گؤرمک اۆچون، سنه گۆنش باخماق اۆچون دوغور.
بورادا گۆنشین دوغماسی سنین اوزونو گؤرمکله توجیه اولونوب. یعنی سنین اوزونو گؤرمک سببی ایله گونش دوغور.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حسن دمیرچی

**حسن دمیرچی** و **حسن آذربایجان** آدیلا مشهور اوْلان **حسن هرگلی** (دوغوم: ۱۳۲۰ وفات ۱۳۹۷ ایلینین تیر آیینین اوچو گونش ایلی) آذربایجانلی یازار، شاعیر،موسیقییچی و میلّی مدنی فعال دیر.

## حیاتی
۱۳۲۰-نجی گونش ایلینده تبریز آنادان اوْلوبدور ۱۳۹۷‌ینجی ایلین تیر آیینین اۆچونده تبریزین عالی نسب خسته‌خاناسیندا دونیاسین دییشدیر.

## شخصی یاشاییشی
رسمی آدی حسن هرگلی یا حسن هرگولودور.شعرده دمیرچی تخلص ائدیب و ائل ایچره حسن آذربایجان دئیه مشهور اوْلموشدور1320-نجی گونش ایلینده تبریزه شهرینده آنادان اوْلوبدور.گنج یاشلاریندا آرابا دمیرچی لیق شغل -ین سئچیب سوْنرالار دمیر آلوئرینه گیریر،دمیر آلوئرچی لیغیندان دا شخص سرمایه گذار کیمی ساختمان صنعت ینه اوز گتیریب بۇ حوزه ده تبریز ده نئچه مسکونی و تیجاری واحیدین بانی سی اوْلوبدور.تبریزین ابوریحان مئیدانیندا یئرلشن آذربایجان پاساژینی او [تیکدیریبدیر.او بۇ زامانلار اهالی و امکداشلاری طرفیندن حسن دمیرچی آدیله مشهور اولور،آنجاق ائل ایچره ] داشیدیغی آذربایجانچیلیقمفکوره سی و بۇ یولدا گؤردوغو ایشلر و وئردیگی هزینه لره گؤره آذربایجان لقبین قازانیبدیر.میلّت اونا حسن آذربایجان دئییر.ائولیدیر ایکی قیزی ،ایکی اوغلو واردیر

## اینجه صنعت و هنر ساحه سینده فعالیتلری
حسن آذربایجان ،گونئی آذربایجاندا آذربایجان کلاسیک و موغام موسیقی سینده گؤرونن ایشلرین هسته سینده یئرلشن شخصلردن دیر.او 1365-نجی گونش ایلینده تریزده دوْکتور زهتابی نین ایشتراک ایله قورولان آذربایجان مدنیّت اوجاغینین موسیقی بؤلومونون مسولو سئچیلیر.بو مسولییته گؤره او وظیفه لنیر آذربایجان موسیقیسین گونئی آذربایجاندا تاندیریب و یاییسین.بو اساسدا 1365-نجی گونش ایلینده تبریزده آذربایجان آدینا موسیقی مکتبی آچیر.رحمتلیک سلیمی و باشقالارین موسیقی مکتبلرین آچیلماغیندا وار گوجو ایله مادی و معنوی یاردیم لار گؤستریر.آذربایجان آدینا قورولان موسیقی مکتبینده تار،کمانچه،قارمان،قارا زیرنا،قاوال،پییانوو باشقا سازلار همچنین ماهنی اوخوماق و رقص ده اؤرنیلیردی.حسن آذربایجان بۇ ایش ایله آذربایجان موسیقی سین جانلاندیرماقدان علاوه چوخلو موسیقی اوستادلارینا ایش ایمکانی ده یاراتمیشدی.
بونلاردان علاوه او هر زامان ائلین و آذربایجان تورپاغینین قایغیسینی چکیب بوتون یاس و شادلیق مراسیملرده بوی گوستریب و ائلین آزارکشی اوْلوب او چوخ یاردیم سئور بیر اینسان اوْلوب ائله کی ورزیقان ترپه مینده (زلزله) هر قوروم و قروپدان اونجه ملتین هارایینا قاچیب و آیلار بویونجا خسارت آلانلارا مادی معنوی یاردیم گوستریب و ایران حاکمیتی بونا قاتلانماییب و قارشیسینی آلماق اۆچون اونو سودان بهانه لرله حبس ائدیبدیر.

## سیاسی ـ اجتماعی چالیشمالاری
گونئی آذربایجاندا ایجتیماعی ،هنری ،میلّی فعالییت لره ایله باغلی اینقلابدان قاباق و سوْنرا نئچه یول ایران دؤولتی ال ایله توتوقلانیب،حبس لر چکیبدیر. او 1392-نجی ایل ین آبان آی نین 13 ده تبریز اینقلاب دادگاهی نین وریندن توتوقلانیب تبریز زیندانینا سالینیب دیر. او قارداغ زلزله سینده آسیب گؤرن اینسانلارا یاردیم ائدیب یاردیم توپلاماق جرم ایله جزالانیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آشیقلار
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:موسیقی
حسن دهقان

** حسن دهقان **ين ترجمه حاليندا بئله يازيريق:

محمدعلی اوغلو حسن دهقان زاده کی شعرده تخلصی "دهقان" دير 1328نجی ايل ورزقانين قره بولاق کندينده دنيايه گوز آچدی.

آتاسی محمدعلی مذهبی بير اکينجی ايدی، وحسن آتاسی نين يانيندا قرآن، احکام و معارف اسلامی درسلرين اؤيره ندی، آلتی ياشيندا تبريزه گلدی.

دهقان گوندوزلر ايشلييب گئجه لر مدرسه يه گئديردی و بو مدرسه ده سگگيز کلاس درس اوخودو، معشيت وضعی جور اولماديغينا گؤره تحصيلدن ال گوتوردو.

دهقانين چوخ علاقه سی تعزيه مجلس لرينده شرکت ائتمک و حضرت حسین(ع)ايچون تعزيه دارليق ائله مکدير.

او اينديه دک بير حصه غزل-قصيده- قوشما و فکاهی شعرلر يازيب کی هله چاپ اولماميشدير.

اونون احساسلی بير شعرين نمونه اۆچون بوردا يازيريق:

**فانی دنيا**

فانی دنيا، اؤزون مندن دوندردين

سليمانا، نوحا، وفا قيلمادين

اينچيدميسن دوستلاری اؤز - اؤزوندن

هئچ بير کسی ندن رضا قيلمادين؟

اوچوردون قوشلاری اؤز يوواسيندان

وطن آرا، ندن يووا قيلمادين

سرگردان ائيله دين مجنونو چؤلده

ليلاسينی اونا روا قيلمادين

فرهاده چاپديردين بيستونداغين

شيرينين قلبينه روا قيلمادين

ستارخانی، باقرخانی بسله دين

اؤلدوردون هامينی، سوا قيلمادين

## قایناقلار
*شيدا،يحيی."ادبيات اوجاغی".تبريز:کتابخانه نوبل،1366.
## قایناق‌لار

بؤلمه:شخص لر