open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ریحانة الأدب (کیتاب)

**رَیحانَةُ الاَدَب فی تَراجمِ المَعروفینَ بالکُنیةِ اَوِ اللّقَب یا كنی و القاب، ** یازانی محمدعلی مدرس تبریزی (1296-1373 قمری).کیتابدا ایسلامی اؤلکه لرده فیلسوفلار.عالیملر.عاریفلر.ادیب و شاعیرلر احوالی ایسلامی اؤلکه لرده یازیلیب.بو کیتابدا ایسلامی لقبلر و آدلار شرح اولوب.

کیتاب یازان محمدعلی بن طاهر خیاوانی تبریزلی آدلیم مدرس تبریزی دیر.1296 قمری تبریزده آنادان اولوب و 1373 قمری تبریزده دۆنیادان گئدیب.کیتاب مقدمه و 4 باب (بؤلوم) و سون یازی ایله باشا چاتیب.

*مقدمه (باشلانیش):تاریخ علمینه و لقبلر و آدلار و نسبلره گوره یازیلیب.
*بیرنجی بؤلوم: کؤک یازی و آلتی بؤلومده آدلی سانلی عالیملری شرح ائدیب.
*ایکنیجی بؤلوم:آدلیم کیمسه لر که لقبلری ابو آدی ایله سسلئنیر.
*اوچونجو بؤلوم: عالیملر آدی ابن ایله باشلانیر.
*دؤردونجو بؤلوم:خاتونلار و آدلاری ام و بنت ایله سسلئنن عالیملر.
سون بؤلوم(خاتمه): ائللی آدی بنی آدی ایله سسلئنن ائللر هابوله ینی اسد بنی امیه و... و اوشکوزلار آدی بنی اشکان گلیب.

## کیتاب قایناقلاری
* الذریعه
* ریاض‌ العلما
* رجال کشی
*رجال نجاشی
* روضات‌ الجنات
*  اعیان الشیعه
* معالم العلماء
*  مناقب ابن شهر آشوب
* خلاصه الاقوال
*  امل الآمل
*  تنقیح المقال
*  مستدرک الوسائل

## قایناق
* ویکی شیعه

بؤلمه:ادبیات
بؤلمه:کیتاب قارالامالاری
بوقلمون

**بوقلمون** ( ) پولجوق‌لولار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بوتاستور

**بوتاستور** (; ) آسیپیتریفورمس دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

File:Butastur indicus.jpg|
File:Falke 1161.JPG
File:Grey faced Buzzard at Cape Richardo Malaysia.jpg
File:Grey-faced Buzzard - Butastur indicus - Ninoy Aquino Parks &amp; Wildlife Center 01.jpg
File:Grey-faced Buzzard - Butastur indicus - Ninoy Aquino Parks &amp; Wildlife Center 02.jpg
File:Buteo pyrrhogenys Fauna Japonica.jpg
File:Butastur rufipennis -Far North Region, Cameroon-8.jpg
File:ButeoRufipennisWolf.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2034.jpg
File:White-eyed_Buzzard_(Butastur_teesa)_in_Kawal_WS,_AP_W_IMG_2038.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2041.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2222.jpg
File:White-Eyed Buzzard Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg
File:Yoga For Birds Made Easy (4649340127).jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) is it- in Kinnarsani WS, AP W IMG 5798.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) is it- in Kinnarsani WS, AP W IMG 5802.jpg
File:Butastur teesa Hardwicke.jpg
File:ButasturFoot.png
File:ButasturTeesaMap.svg


## گؤرونتولر


File:Butastur indicus.jpg
File:Falke 1161.JPG
File:Grey faced Buzzard at Cape Richardo Malaysia.jpg
File:Grey-faced Buzzard - Butastur indicus - Ninoy Aquino Parks &amp; Wildlife Center 01.jpg
File:Grey-faced Buzzard - Butastur indicus - Ninoy Aquino Parks &amp; Wildlife Center 02.jpg
File:Buteo pyrrhogenys Fauna Japonica.jpg
File:Butastur rufipennis -Far North Region, Cameroon-8.jpg
File:ButeoRufipennisWolf.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2034.jpg
File:White-eyed_Buzzard_(Butastur_teesa)_in_Kawal_WS,_AP_W_IMG_2038.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2041.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) in Kawal WS, AP W IMG 2222.jpg
File:White-Eyed Buzzard Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg
File:Yoga For Birds Made Easy (4649340127).jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) is it- in Kinnarsani WS, AP W IMG 5798.jpg
File:White-eyed Buzzard (Butastur teesa) is it- in Kinnarsani WS, AP W IMG 5802.jpg
File:Butastur teesa Hardwicke.jpg
File:ButasturFoot.png
File:ButasturTeesaMap.svg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
جاناوار

**جاناوار** (; ; ) — ییرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## گؤرونتولر

فایل:Side-striped Jackal (Canis adustus)- rare sighting of this nocturnal animal ... (13799300905).jpg
فایل:Golden Jackal sa02.jpg|*[[Canis anthus]]*
فایل:Canis aureus naria - Yala December 2010 (1).jpg|*[[Canis aureus]]*
فایل:Canis dirus Skeleton 2.jpg|*[[Canis dirus]]*†
فایل:Canis latrans2.jpg|*[[Canis latrans]]*
فایل:Kolmården Wolf.jpg|*[[Canis lupus]]*
فایل:Washtenaw County's last wolf (1907).jpg|*[[Canis lycaon]]* (potential new species)
فایل:Canis mesomelas.jpg|*[[Canis mesomelas]]*
فایل:Bartel USFWS pdza rw8.jpg|*[[Canis rufus]]*
فایل:Canis simensis Bale Mountains National Park 8 cropped.jpg|*[[Canis simensis]]*  



File:Side-striped Jackal (Canis adustus)- rare sighting of this nocturnal animal ... (13799300905).jpg
Image:Golden Jackal sa02.jpg
File:Canis aureus naria - Yala December 2010 (1).jpg
File:Canis dirus Skeleton 2.jpg
File:Canis latrans2.jpg
File:Kolmården Wolf.jpg
File:Washtenaw County's last wolf (1907).jpg
Image:Canis mesomelas.jpg
File:Bartel USFWS pdza rw8.jpg
File:Canis simensis Bale Mountains National Park 8 cropped.jpg

 

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

 
 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
کاردولیس

**کاردولیس** ( ) سرچ کیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

File:European_Goldfinch_on_Spear_Thistle.jpg||
File:Carduelis carduelis (Lukasz Lukasik).jpg|
File:Goldfinch (Carduelis carduelis) (1).jpg|
File:De Stieglitz lat Carduelis carduelis.jpg|
File:Goldfinch nesting444.jpg
File:Gold Finch eggs.jpg
File:Stieglitzgelege.jpg
File:Stieglitznest mit Jungen.jpg
File:Carduelisjuvenilbebiendo.jpg|
File:Carduelis carduelis no.JPG|
File:Carduelisjuvenilposado.jpg|
File:Giovanni Battista Tiepolo 076.jpg
File:Carduelis carduelis01.jpg
File:Fabritius-vink.jpg
File:Madarász, Gyula - 282.jpg
File:Gyula Madarasz Meisen auf einem Ast.jpg
File:WLANL - 23dingenvoormusea - onderzetter met puttertje.jpg
File:Carduelis citrinella.jpg|


بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار

## گؤرونتولر


File:European_Goldfinch_on_Spear_Thistle.jpg
File:Carduelis carduelis (Lukasz Lukasik).jpg
File:Goldfinch (Carduelis carduelis) (1).jpg
File:De Stieglitz lat Carduelis carduelis.jpg
File:Goldfinch nesting444.jpg
File:Gold Finch eggs.jpg
File:Stieglitzgelege.jpg
File:Stieglitznest mit Jungen.jpg
File:Carduelisjuvenilbebiendo.jpg
File:Carduelis carduelis no.JPG
File:Carduelisjuvenilposado.jpg
File:Giovanni Battista Tiepolo 076.jpg
File:Carduelis carduelis01.jpg
File:Fabritius-vink.jpg
File:Madarász, Gyula - 282.jpg
File:Gyula Madarasz Meisen auf einem Ast.jpg
File:WLANL - 23dingenvoormusea - onderzetter met puttertje.jpg
File:Carduelis citrinella.jpg
File:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (2).jpg
File:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg
File:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (3).jpg
File:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg
File:Carduelis corsicana.JPG
کاویده

**کاویده** (; ; ) گمیریجی لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

File:Cavia aperea pamparum Esteros del Iberá.jpg|
File:Cuis común (Cavia aperea), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 01.JPG
File:Wildmeerschweinchen-06.jpg
File:Wildmeerschweinchen Frankfurt Zoo.jpg
File:Die vergleichende Osteologie (1821) Cavia aperea.jpg
File:Cavia intermedia distribution.png
File:Cavia magna (Wroclaw zoo).JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7001.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7003.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7007.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7010.JPG
File:Cavia magna map.svg
File:Preá-do-nordeste (galea spixii).JPG
File:Spix's cavi clean.jpg
File:Microcavia Australis.jpg
File:Microcavea australis.png
File:Microcavia australis 1847 - cropping.jpg
File:Dolichotis patagonum-01 (xndr).jpg
File:Mara Thoiry 19802 LS40 PS6 crop.jpg


بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار

## گؤرونتولر


File:Cavia aperea pamparum Esteros del Iberá.jpg
File:Cuis común (Cavia aperea), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 01.JPG
File:Wildmeerschweinchen-06.jpg
File:Wildmeerschweinchen Frankfurt Zoo.jpg
File:Die vergleichende Osteologie (1821) Cavia aperea.jpg
File:Cavia intermedia distribution.png
File:Cavia magna (Wroclaw zoo).JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7001.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7003.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7007.JPG
File:Cavia magna Villimarsu Marsvin Greater Guinea Pig C IMG 7010.JPG
File:Cavia magna map.svg
File:Preá-do-nordeste (galea spixii).JPG
File:Spix's cavi clean.jpg
File:Microcavia Australis.jpg
File:Microcavea australis.png
File:Microcavia australis 1847 - cropping.jpg
File:Dolichotis patagonum-01 (xndr).jpg
File:Mara Thoiry 19802 LS40 PS6 crop.jpg
File:Patagonian Mara in Barbados 01.jpg
File:Großer Mara 0505273.jpg
File:Patagonian Maras.jpg
File:Lièvre de Patagonie et son petit.jpg
File:Dolichotis patagonum sniff JdP.jpg
File:Dolichotis patagonum range map.png
File:Чакоанская, или чакская, или малая мара (Dolichotis salinicola), Chacoan mara, Kleiner Mara, Tierpark Berlin Friedrichsfelde, 10.2012.jpg
File:Dolichotis salinicola range map.PNG
File:Carpincho en el Parque Nacional El Palmar.jpg
File:132 Carpincho tomando sol en &quot;Esteros del Iberá&quot; Corrientes Argentina.JPG
File:0 Hydrochoerus hydrochaeris - Capybara (1).JPG
File:CAPIVARA (Hydrochoerus hydrochaeris).jpg
File:Capybara portrait 2.jpg
File:Capybara with its Cattle Tyrant, Esteros Del Ibera, Corrientes, Argentina, 2nd. Jan. 2011 - Flickr - PhillipC.jpg
File:Un capivara.JPG
File:Capybara, Esteros del Ibera, Corrientes, Argentina, Jan. 2011 - Flickr - PhillipC.jpg
File:Capibara met Sla.JPG
File:Carpincho (Hydrochoerus hydrochaeris) Iberá.jpg
File:Capybaras mating.jpg
File:Capibara 2 edit.jpg
File:Capivara.jpg
File:Capivaras na USP 2.jpg
File:Die vergleichende Osteologie (1821) Hydrochaeris hydrochaeris.jpg
چاترابوس

**چاترابوس** () قورباغایابنزرلر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چالون

**چالون** (; ) موقیلیفورمس دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Chelon labrosus 01 by dpc.jpg|*[[Chelon labrosus]]*|



## گؤرونتولر

Image:Chelon labrosus 01 by dpc.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا آکلیوس

**چریساورا آکلیوس** () یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Chrysaora achlyos.jpg|Monterey Bay Aquarium 2006/06/01|
Image:Chrysaora achlyos 2.jpg|Monterey Bay Aquarium 2006/06/01
Image:Chrysaora achlyos 3.jpg|Monterey Bay Aquarium 2006/06/01
Image:Chrysaora achlyos 4.jpg|Monterey Bay Aquarium 2006/06/01



## گؤرونتولر

Image:Chrysaora achlyos.jpg
Image:Chrysaora achlyos 2.jpg
Image:Chrysaora achlyos 3.jpg
Image:Chrysaora achlyos 4.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا کولوراتا

**چریساورا کولوراتا** ( ) یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Chrysaora colorata 5.jpg|Monterey bay aquarium, 6-1-2006|
Image:Chrysaora colorata 6.jpg|Monterey bay aquarium, 6-1-2006



## گؤرونتولر

Image:Chrysaora colorata 5.jpg
Image:Chrysaora colorata 6.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا فوسسنس

**چریساورا فوسسنس** () یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

File:Adventure Aquarium Jellyfish (Chrysaora quinquecirrha).jpg|
File:Sea Nettle on display at the California Academy of Sciences - 1.jpeg
File:Sea Nettle 1 Monterey Bay Aquarium.jpg
File:Pacific Sea Nettle 1 - National Aquarium, Baltimore - April 5, 2011.jpg
Image:Chrysaora fuscescens 1.jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora).jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora fuscescens).jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora fuscescens) 2.jpg
File:Mike Johnston - Jelly Fish (by).jpg
File:Jelly Fish - Monterey Aquarium (2241619578).jpg
Image:Chrysaora fuscescens-Sea nettle (jellyfish).ogg
File:Chrysaora fuscescens.webmhd.webm
File:Sea Nettle (&quot;Chrysaora Fuscescens&quot;), Monterey Bay Aquarium.ogv



## گؤرونتولر

File:Adventure Aquarium Jellyfish (Chrysaora quinquecirrha).jpg
File:Sea Nettle on display at the California Academy of Sciences - 1.jpeg
File:Sea Nettle 1 Monterey Bay Aquarium.jpg
File:Pacific Sea Nettle 1 - National Aquarium, Baltimore - April 5, 2011.jpg
Image:Chrysaora fuscescens 1.jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora).jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora fuscescens).jpg
Image:Sea nettle (Chrysaora fuscescens) 2.jpg
File:Mike Johnston - Jelly Fish (by).jpg
File:Jelly Fish - Monterey Aquarium (2241619578).jpg
Image:Chrysaora fuscescens-Sea nettle (jellyfish).ogg
File:Chrysaora fuscescens.webmhd.webm
File:Sea Nettle (&quot;Chrysaora Fuscescens&quot;), Monterey Bay Aquarium.ogv



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا هیسوسللا

**چریساورا هیسوسللا** () یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا ملاناستر

**چریساورا ملاناستر** () یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Qualle Kompaßqualle 2006-01-02 2.jpg|
File:Northern Sea Nettle (Chrysaora Melanaster).jpg|National Aquarium at Baltimore
Image:Chrysaora melanaster 2.jpg|Monterey Bay Aquarium 2006/06/01
Image:Japanese sea nettle, Boston Aquarium.jpg|New England Aquarium
Image:Kompassqualle.jpg



## گؤرونتولر

Image:Qualle Kompaßqualle 2006-01-02 2.jpg
File:Northern Sea Nettle (Chrysaora Melanaster).jpg
Image:Chrysaora melanaster 2.jpg
Image:Japanese sea nettle, Boston Aquarium.jpg
Image:Kompassqualle.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
چریساورا قوینقوجیررها

**چریساورا قوینقوجیررها** () یاستیمدوزلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Six-Sea-Nettles.jpg|
Image:Sea nettles.jpg
Image:Jelly cc4.jpg
Image:Jelly cc5.jpg
Image:Jellyfish aqurium.jpg
Image:Monterey Aquarium Jellyfish.jpg
Image:Jellyfish_in_the_Montery_Bay_Aquarium.jpg
Image:Jellies at monterey bay aq..jpg
Image:Jelly Monterey.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 1.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 2.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 3.jpg



## گؤرونتولر

Image:Six-Sea-Nettles.jpg
Image:Sea nettles.jpg
Image:Jelly cc4.jpg
Image:Jelly cc5.jpg
Image:Jellyfish aqurium.jpg
Image:Monterey Aquarium Jellyfish.jpg
Image:Jellyfish_in_the_Montery_Bay_Aquarium.jpg
Image:Jellies at monterey bay aq..jpg
Image:Jelly Monterey.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 1.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 2.jpg
Image:Sea Nettle Jelly 3.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
کولاکالیکا

**کولاکالیکا** () اۇزونقاناد کیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

File:Glossy Swiftlets (Collocalia esculenta) (8127975211).jpg|
File:Glossy Swiftlet (Collocalia esculenta) (6967247846).jpg
File:Glossy Swiftlet (Collocalia esculenta) (6967247958).jpg
File:Glossy Swiftlet ( Collocalia esculenta).jpg
File:Glossy Swiftlet (Collocalia esculenta).jpg
File:Glossy Swiftlet collage.JPG
File:WB Swiftlet.JPG
File:Collocalia esculenta uropygialis MHNT ZOO 2011 11 189 RdN N-Calédonie.jpg
File:EdibleNestSwiftlet.jpg
File:Reptiles and birds. A popular account of the various orders; with a description of the habits and economy of the most interesting. (1873) (14749412172).jpg
File:Collocallia esculenta MKL Bd. 14 1890 (128622011).jpg
File:Cave Swiftlet - Carita - West Java, Indonesia.jpg
File:Cave Swiftlet (Collocalia linchi) 1.jpg
File:Cave Swiftlet (Collocalia linchi).jpg
File:CollocaliaTroglodytesDistribution.png



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
کوالاک

**کوالاک** () چکیدیش کیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
سینوپتروس

**سینوپتروس** (; ) یاراسا (حئیوان) دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
گونئی قافقاز گورز‌سی

**گونئی قافقاز گورز‌سی**  پولجوق‌لولار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
*https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
۱۴۵ (سایی)

**۱۴۵** یوْخسا **یوزقیرخ‌بئش**، ۱۴۴-دن سوْنرا و ۱۴۶-دان قاباق یئرلشن بیر طبیعی عدددیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار

بؤلمه:بۆتؤو ساییلار
عقبه بن نافع

**عُقبه بن نافع** (622 میلادی– اؤلوم 63 قمری/683 میلادی) معاویه و يزيد بن معاويه اوردو باشچیلاریندان بیری ایدی.معاویه اوردوسوندا عربی مغرب اؤلکه سین آلدی.بو اؤلکه ایندی  الجزایر، تونس، لیبی و مراکش یئرلریدیر.آفریقانین قوزئی طرفینده دؤیوشلری باشلادی و بو اؤلکه لری توتدو.بو گونکو تونس اؤلکه سینده قیروان شهرین قوروب.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%82%D8%A8%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9 یوخلاما 2017 ژوئن

## گؤرونتولر


File:Kairouan-mosquee-cimetiere.jpg



بؤلمه:ایسلام تاریخی
بؤلمه:عرب ژنراللار
موزا بنت ناصر المسند

**شیخة موزا بنت ناصر المسند** (دوغوم:۱۹۵۹ الخور، قوزئی قطر) ایندیکی قطر امیری تمیم بن حمد آل ثانی نین آناسی و اسکی امیر حمد بن خلیفه آل ثانی نین ایکینجی آروادی اوچ آروادیندان. قطر بیلیم یوردوندا ایجتیماع بیلگیلرین اؤیره‌نیب. یونسکو سفیری اوخول و ساغلیق بیلگیلرینده دیر.

## قایناق
* اینگیلیسجه ویکیپدیا، یوخلاما ژوئن ۲۰۱۷

بؤلمه:قطر
تمیم بن حمد آل ثانی

**شیخ تميم بن حمد بن خليفة آل ثاني** (دوغوم:3ژوئن 1980 دوحه) بو گون قطر امیری دیر.2013 اونجو ایلین ژوئن آیی نین 25 آتاسی حمد بن خلیفه آل ثانی حوکومتدن دالی چکیلدی و اوغلو تمیم اونون یئرینه گئچدی.باشدا 2003 اونجو ایلده ولیعهد سئچیلمشدیر.حمد بن خلیفه و موزه بنت ناصر المستندین ایکینجی اوغلودیر و اینگیلیسده شیروبون اوخولوندا اؤیرئندی و ساندهرست اوردو بیلیم یوردوندا اوخودو.11 نوامبر 2014 اؤز کیچیک قارداشی عبدالله بن حمد آل ثانینی ولیعهد ائدیب.

اوچ آروادی و دوققوز اوشاغی وار.

## قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Tamim_bin_Hamad_Al_Thani یوخلاما 2017 ژوئن

بؤلمه:قطر
محمد بن ثانی آل ثانی

بندانگشتی|قطر حکومتینون بایراقی و نشانی

محمد بن ثانی آل ثانی، (عربجه: محمد بن ثاني آل ثاني) (دغوم ۱۷۸۸ - اولوم: ۱۸۷۸) قطرین بیریمجی امیری  و  آل  ثانی خاندانون  بناسین قویان بیر شخص دیر. بو اوردوچی و پولوتیکچی  ۱۸۵۰ اینجی ایلده **[[دوحه]]** شهرین توتوب و  فیصل بن ترکی شاهی نان ال بیر اولوب و اؤزون قطر امیری  بلیندیردی هابئله  ۱۸۶۶ اینجی ایلده  بوتون قطر توپراقلارین اله گتیردی.بو ایلده قطر دولتین یارادیب محمد بن ثانی نین ان گؤزه گلیم ایشلریندن 1871 اینجی ایلده عثمانلی دؤولت ایله مودافیعه مقاویله سین ایمضا ائدیب دولتی هر خارجی تجاوزدان قوردو.

محمد بن ثانی 1878 اینجی ابلده  90 یاشیندا دونیادان گئدیب.

## Çocuklar
Şeyh Muhammed'in altısı erkek ve ikisi kız olmak üzere 8 çocuğu bulunmaktaydı.

## قایناق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A2%D9%84_%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C فارسیجا ویکی پدیا یوخلاما 2017 ژوئن

بؤلمه:قطر
شهرك صنعتي مياندواب(قوشاچای)

**شهرك صنعتي مياندواب** میاندوآب بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومو و قوزئی زرینه قصبه‌سینده یئرلشن کنددیر.
## آنلامی
  
## اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳۶ نفر(۱۶ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعهدیرلر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
نیه‌ریک

**نیه‌ریک** (,  ) — قزوین اوستانینین ، آشاغی تاریم بؤلۆمۆنده یئرلشن کند‌ و نیه‌ریک قصبه‌سی‌نین مرکزی.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۱،۸۶۰ نفریاشاییر (۶۶۰ عائیله).

## ایقتیصادیات
اهالی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.

## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آشاغی تاریم بؤلومونون یاشاییش یرلری
قاراچم (آشاغی تاریم)

**قاراچم** () — قزوین اوستانینین آشاغی تاریم بؤلۆمۆنده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۱۱۵ نفریاشاییر (۳۹ عائیله).

## قایناق‌لار

بؤلمه:آشاغی تاریم بؤلومونون یاشاییش یرلری
نهران (آشاغی تاریم)

**نهران** (, ) — قزوین اوستانینین آشاغی تاریم بؤلۆمۆنۆن خندان قصبه‌سینده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۱۱۱ نفریاشاییر (۴۳ عائیله).

## ایقتیصادیات
اهالی اساسا باغچیلیق و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار. کندین اساس محصولو زیتین و سونرا ناردیر.

## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## گؤرمه‌لی یئرلر
نهران کندینده ۸۰۰ ایللیک اسکی زیتین آغاجی یئرلشیر. بو آغاجین اوجالیغی ۱۲ متر، گؤوده‌سینین انی ایسه ۵ متردیر. بو آغاج تاریم بؤلگه‌سینده زیتین یتیشدیرمه‌نین چوخ قدیملره دایاندیغینی گؤرسدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آشاغی تاریم بؤلومونون یاشاییش یرلری
بالیق

**بالیق** (، ، ، ، ) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو.

خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار:
۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر.
۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر.
۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه ‌سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر.
۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه ‌سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
## بونلارا دا باخ
*چکیدیش کیمیلر
*بایراق بالیقی
*سیکلیدلر
*ماغارابالیقی
*سوموکجوقلیلار
*قیزیل بالیقلار

## گؤرونتولر

File:White shark.jpg|Lamniformes|
File:Heterodontus francisci catalina.jpg|Heterodontiformes
File:Squatina squatina tenerife2.jpg|Squatiniformes
File:Hammerhead shark.jpg|Carcharhiniformes
File:Hydrolagus alberti.jpg|Chimaeriformes
File:Smooth lanternshark nmfs.jpg|Squaliformes
File:Pristiophorus japonicus.jpg|Pristiophoriformes
File:Black sea fauna stingray 01.jpg|Myliobatiformes
File:Raja clavata (BPNS).jpg|Rajiformes
File:Chlamydoselachus anguineus2.jpg|Hexanchiformes
File:Sturgeon.jpg|Chondrostei
File:Amia calva1.jpg|Amiiformes
File:Herringadultkils.jpg|Clupeomorpha
File:EL32p.jpg|Elopomorpha
File:Barracuda laban.jpg|Acanthopterygii
File:Gullfiskur.jpg|Ostariophysi
File:Osteoglossum bicirrhosum.JPG|Osteoglossomorpha
File:Western softhead grenadier (Malacocephalus occidentalis).jpg|Paracanthopterygii
File:Polymixia nobilis.jpg|Polymyxiomorpha


## قایناقلار
 

## گؤرونتولر

File:White shark.jpg
File:Heterodontus francisci catalina.jpg
File:Squatina squatina tenerife2.jpg
File:Hammerhead shark.jpg
File:Hydrolagus alberti.jpg
File:Smooth lanternshark nmfs.jpg
File:Pristiophorus japonicus.jpg
File:Black sea fauna stingray 01.jpg
File:Raja clavata (BPNS).jpg
File:Chlamydoselachus anguineus2.jpg
File:Sturgeon.jpg
File:Amia calva1.jpg
File:Herringadultkils.jpg
File:EL32p.jpg
File:Barracuda laban.jpg
File:Gullfiskur.jpg
File:Osteoglossum bicirrhosum.JPG
File:Western softhead grenadier (Malacocephalus occidentalis).jpg
File:Polymixia nobilis.jpg
File:King of herrings.png
File:Myctophum punctatum1.jpg
File:Messina Straits Argyropelecus hemigymnus.jpg
File:Atlantischer Lachs.jpg
File:Coelacanth-bgiu.png
File:Australian-Lungfish.jpg
File:Lampetra fluviatilis.jpg
File:Eptatretus stoutii.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:بالیقلار
بؤلمه:Animals in religion
بؤلمه:Aquatic ecology
بؤلمه:Fisheries
بؤلمه:Ichthyology
بؤلمه:دنیز محصوللاری
بؤلمه:Obsolete vertebrate taxa
بؤلمه:Paraphyletic groups
ساقینق

**ساقینق**  (، ، ، ، )   تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
قاریشقا

**قاریشقا** ، ، بۇغوم ایاق‌لیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
بۇغوم ایاق‌لیلاردا دری-عضله کیسه‌سی توسعه ائتممیش‌دیر. بۇنونلا علاقه دار اوْلاراق، اوْنلاردا انینزولاق‌لی عضله‌لر یاخشی توسعه ائتمیشدیر. بۇ عضله‌لر مورکّب قۇرولوش‌لو اوْلوب، حرکت زامانی داها تئز ییغیلماق قابیلیتینه مالیکدیرلر. بۇغوم ایاق‌لیلار بدن بوْش‌لوغونا مالیکدیرلر. بدن بوْش‌لوغو قاریشیق بدن بوْش‌لوغو (miksosel) آدلانیر.
قان-دامار سیستمی آچیق‌دیر. قان بوْشلوق مایع سی ایله قاریشدیغینا گؤره، بۇغوم ایاق‌لیلارین قاریشیق بدن بوشلوغوندا همولیمفا دؤور ائدیر. بل قان دامارینین نبضلی حیصّه سی اۆرک آدلانیر. اۆرک بوروشکیل‌لیدیر و یانلاردا یئرلَشن اوْستی آدلانان دلیکلره مالیک‌دیر. قان اۆریه بۇ دلیکلردن داخیل اوْلور. اۆرک‌دن چیخان قان، دامارلارلا آخاراق بدن بوْش‌لوغونا تؤکولور.

## گؤرونتولر

Image:Ant head closeup.jpg
Image:WeaverAntsNest.JPG
Image:Lasius_Niger.jpg
Image:Ants cleaning dead snake.jpg
Image:Ant trail.jpg
Image:Ant SEM.jpg
Image:Ants evacuating eggs.jpg
Image:Fire ants.jpg
Image:Acrobat.ant1web.jpg
Image:LeafAnt.jpg
Image:Australian bullant.jpg
Image:Ants eating.jpg
Image:Ants.jpg
Image:Formiga doméstica.jpg
Image:Ant on mosshill02.jpg
Image:Rainforestants.jpg
Image:Formiga_GDFL00.jpg
Image:Formiga_GDFL0a.jpg
Image:Ant in flower.jpg
Image:Camponotus vagus.jpg
Image:Oecophylla.jpg
Image:Copie_de229232411_2637912542_o.jpg
Image:Ant on leaf.jpg
File:Ants eating cicada, jjron 22.11.2009.jpg
Image:Red weaver ants.jpg
Image:ForrmicaRufaWithCaterpillar.JPG
Image:Winged ant.JPG
Image:Bullant head detail.jpg
File:Scheme_ant_worker_anatomy-en.svg
File:XN AntMilkAphid.gif
File:Ameisen und Blattläuse.jpg
File:Ant cultivating aphids.jpg
File:Myrmica puceron.jpg
File:Ants and aphids.ogv
File:Ant_attacks_ladybeetle.ogv
File:Symbiosis-ants.tif
Image:AntFlight.JPG
Image:Meat eater ant nest swarming.jpg
Image:Meat eater ant nest swarming02.jpg
Image:Meat eater ant nest swarming04.jpg
Image:Meat eater ant qeen excavating hole.jpg
Image:Meat eater ant qeen excavating hole02.jpg
Image:Meat eater ant qeen excavating hole03.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:حشراتلار
بؤلمه:Ants
بؤلمه:Symbiosis
بؤلمه:Matriarchism among animals
بؤلمه:Extant Albian first appearances
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
بؤلمه:Insects in culture
۱۴۶ (سایی)

**۱۴۶** یوْخسا **یوزقیرخ‌آلتی**، ۱۴۵-دن سوْنرا و ۱۴۷-دن قاباق یئرلشن بیر طبیعی عدددیر.

## اتک یازی‌لار

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار

بؤلمه:بۆتؤو ساییلار
زرافه

**زرافه** (, ، ، ، ) خوْردالیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
خوْردالیلار ۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار:
۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر.
۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر.
۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر.
۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلار تیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور زرافه نین ان یاخؽن قوْهومی اوکاپی زرافه دیر.

## گؤرونتولر

Image:Giraffa camelopardalis angolensis.jpg
Image:Giraffa camelopardalis angolensis (head).jpg
Image:Giraffe July 2008-1.jpg
Image:Giraffa_camelopardalis_angolensis_(courting).jpg
Image:Giraffa_camelopardalis_angolensis_(mating).jpg
Image:Girafa_de_Angola.JPG
Image:Namibie Etosha Girafe 04.jpg
Image:Namibie Etosha Girafe 03.jpg
Image:Namibie Etosha Girafe 02.jpg
Image:Namibie Etosha Girafe 01.jpg
File:Giraffa_camelopardalis_antiquorum_(Vincennes_Zoo)_4.jpg
File:Giraffa_camelopardalis_antiquorum_(Vincennes_Zoo)1.jpg
File:Giraffa_camelopardalis_antiquorum_(Vincennes_Zoo)_2.jpg
File:Giraffa_camelopardalis_antiquorum_(Vincennes_Zoo)_3.jpg
File:Al Ain Zoo Giraffe.JPG
Image:Giraffe Ithala KZN South Africa Luca Galuzzi 2004.JPG
Image:South African Giraffes, fighting.jpg
Image:Giraffa camelopardalis Kruger Park.JPG
Image:South African Giraffe, head.jpg
Image:Giraffe-closeup-head.jpg
Image:Giraffe standing.jpg
Image:Giraffe Kruger.jpg
Image:Girafa en Sud Àfrica, 2008 KARIEGA.JPG
Image:Giraffa camelopardalis.JPG
Image:Giraffe Sunset SabiSabi 2006.jpg
Image:Pilansberg 103.jpg
Image:Giraffe in Matopos National Park.jpg
Image:SenegalGiraffe.jpg
Image:Sabana africana.JPG
Image:West African Giraffe near Kouré.jpg
Image:West_African_Giraffes_near_Kouré.jpg
Image:Giraffe-solo Koure-NIGER.jpg
Image:Giraffe koure niger 2006.jpg
Image:Giraffe 5.jpg
Image:Girafeskoure.jpg
Image:Girafeskoure3.jpg
Image:Girafeskoure4.jpg
Image:Giraffe markings.jpg
Image:Giraffenfell.JPG
Image:Netzgiraffen - Reticulated giraffe - Giraffa camelopardalis reticulata.jpg
Image:1993 147-3A Samburu reticulated giraffe.jpg
Image:Giraffa camelopardalis reticulata.jpg
Image:A03 2807 640x427.JPG

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:ممه‌لیلر
بؤلمه:خوْردالیلار
مسوتاردیقرادا

**مسوتاردیقرادا**  (، )  ارین‌جک‌لیلر تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
ارین‌جک‌لیلر و یا کیچیک سۇ آییلاری  اوْنورغاسیز حئیوانلار تیپی. بوغوم ایاق‌لیلارا چوْخ بنزییر. داغلاردان اوقیانوس دیبلرینه قدر مۆختلیف مۆحیطلرده ۹۰۰-دن چوْخ نؤعو یاشایان میکروسکوپیک جانلی‌دیر. سۇدا یاشاییر، ۸ آیاغی اوْلان میکروسکوپیک،اوکاریوت جانلی‌دیر. سۇ آییلاری سوسوزلاشدیریلمیش شرایط‌ده تخمیناً اوْن ایل یاشایا بیلر.
## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:مسوتاردیقرادا
بؤلمه:ارین‌جک‌لیلر
بؤیوک آغ کؤپک بالیغی

**بؤیوک آغ کؤپک بالیغی** (, ، ، ، ) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو.
خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار:
۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر.
۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر.
۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر.
۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا

## گؤرونتولر

File:Carcharodon carcharias.jpg
File:Chuming the water.jpg
File:Great white aqurium.jpg
File:Great white shark 100.JPG
File:Great white shark and a cage.jpg
File:Great white shark at his back.JPG
File:Great white shark at his backn1.jpg
File:Great white shark close up.JPG
File:Great white shark is going for a bait.jpg
File:Great white shark on his back.jpg
File:Megalodon and great white shark teeth to commons.jpg
File:Shark and boat.jpg
File:Surfacing great white edit 4.jpg
File:Surfacing great white.JPG
File:The teeth of Megalodon and great white shark.jpg
File:White shark.jpg
File:White shark1.jpg
File:Whiteshark-TGoss1.jpg
File:Great white shark and cage diving 2.wmv.OGG
File:Great white shark video 2.wmv.OGG
File:Great white sharks and cage diving.wmv.OGG
File:Great white sharks cage diving 3.wmv.OGG
File:Great white sharks video.OGG
File:Greatwhitesharks video 1.wmv.OGG
File:Megalodon scale1.png
File:Megalodon tooth with great white sharks teeth.jpg
File:Great White Shark Distibution map.png
File:Carcharodon carcharias.svg
File:Carcharodon carcharias01.jpg
File:Cacar_u0.png
File:Carcharodon carcharias 01.jpg
File:Carcharodon carcharias distmap 2.png
Image:Carcharodon carcharias distmap.svg
Image:Megalodon_tooth_great_white_shark_teeth.jpg
File:KZNSB white shark jaw 4.7 m RBDS42 man in picture David Bernvi IMG 3802.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:یاستیقلسمه‌لیلر
بؤلمه:خوْردالیلار
اقالماتیدا

**اقالماتیدا**  ()  دالاییجیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
دالاییجیلار ()  سۇدا یاشاییرلار. تیپه داخیل اوْلان نؤعلرین اکثریتی دنیزلرده، بیر قیسمی ایسه شیرین سولاردا یاشاییر. ۱۱۰۰۰ یاخین نؤعو قئیده آلینیب.
## صینیفلری
* هیدرویدلر (Hydrozoa)
* سیفویدلر (Scyphozoa)
* مرجان پولیپلری (Anthozoa)
* یومرومدوزلار (Cubozoa)
* پولیپودیلر (Polypodiozoa)
* پولیپمدوزلار (Staurozoa)
## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:هیدرویدلر
بؤلمه:دالاییجیلار
سولاستریدا

**سولاستریدا**  ()  دریسی دیکنلیلر تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
خارپوستان  یا دریسی دیکنلیلر دنیزلرین دیبینده یاشایان و بدنلری تقارون شُعاع قۇرولوشا مالیک اوْلان حئیوانلاردیر.  اوْنلارین اجدادی ایکیطرفلی تقارون حئیوانلار اوْلموش‌دور. ایکینجی بدن بوْش‌لوغو (سلوم) یاخشی توسعه ائتمیشدیر. اساساً حرکت فونکسیاسی داشییان سۇ-دامار و یا آمبولاکرال سیستمه مالیک‌دیر. بۇ سیستم بیرده تنفوس، قیسمن ایفرازات و باشقا خۆصوصیت لر دا یئرینه یتیریر.  داخیلی اوْرقانلار بدن بوشلوغوندا یئرلشیر.
دریسیتیکان‌لیلار تیپی ۵ صینفه بؤلونور: دنیز اۇلدوزلاری، دنیز لاله‌لری، اوْفیورلار، دنیز کیرپیلری و هولوتوریلر. خزر دنیزینده یاشامیر.
## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:دنیز اۇلدوزلاری
بؤلمه:دریسی دیکنلیلر
گونئی ماوی هالکالی آهتاپوتوهاپالوچلانا ماکولوسا

**گونئی ماوی هالکالی آهتاپوتوهاپالوچلانا ماکولوسا**  (، ( ، )  یۇموشاکچالار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Southern Blue-ringed Octopus Pengo.jpg



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:باشیایاق‌لیلار
بؤلمه:یۇموشاکچالار
سیپونکولیدا

**سیپونکولیدا**  ()  فیستیغیمسی سوْلوجانلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:سیپونکولیدا
بؤلمه:فیستیغیمسی سوْلوجانلار
پولکس سینوکولوس

**پولکس سینوکولوس**  ()  بۇغوم ایاق‌لیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
بۇغوم ایاق‌لیلاردا دری-عضله کیسه‌سی توسعه ائتممیش‌دیر.  بۇنونلا علاقه دار اوْلاراق، اوْنلاردا انینزولاق‌لی عضله‌لر یاخشی توسعه ائتمیشدیر. بۇ عضله‌لر مورکّب قۇرولوش‌لو اوْلوب، حرکت زامانی داها تئز ییغیلماق قابیلیتینه مالیکدیرلر. بۇغوم ایاق‌لیلار بدن بوْش‌لوغونا مالیکدیرلر. بدن بوْش‌لوغو قاریشیق بدن بوْش‌لوغو (miksosel) آدلانیر.
قان-دامار سیستمی آچیق‌دیر. قان بوْشلوق مایع ‌سی ایله قاریشدیغینا گؤره، بۇغوم ایاق‌لیلارین قاریشیق بدن بوشلوغوندا همولیمفا دؤور ائدیر. بل قان دامارینین نبضلی حیصّه ‌سی اۆرک آدلانیر. اۆرک بوروشکیل‌لیدیر و یانلاردا یئرلشن اوْستی آدلانان دلیکلره مالیک‌دیر. قان اۆر‌یه بۇ دلیکلردن داخیل اوْلور. اۆرک‌دن چیخان قان، دامارلارلا آخاراق بدن بوْش‌لوغونا تؤکولور.
## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:حشراتلار
بؤلمه:بۇغوم ایاق‌لیلار
تمیست هنناهی

**تمیست هنناهی**  ()  فیستیغیمسی سوْلوجانلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:سیپونکولیدا
بؤلمه:فیستیغیمسی سوْلوجانلار
بایقوش

**بایقوش** بیر نوع حیواندیر. قوشلاردان دیر. فارسجا آدی جغد و بوف دور. کسکین گؤرمک و ائشیتمک قابیلتی واردیر. گونئی قوطبدان باشقا بوتون قاره‌لرده واردیر.
بایقوش سیچانلاری یئدیگی اۆچون اینسانلارا یارارلی حئیواندیر. آغاج دلیگینده و قارغالارین ترک ائدیلمیش یووالاریندا یاشاییر. بایقوشلار عموماً گئجه و یا دان آچیلاندا شیکارا گئدرار.
ان کیچیک بایقوش **قوزئی آمریکانین کۆله بایقوشو**دور. اونون اوزونلوغو بیر سئرچه قدر یانی ۱۵ سانتیمتردیر.

## آدی
بایقوشون فارسجا آدلاری بونلاردیر: 
بوف، بوم، شوگز(اورتا فارسجا)، بهمن‌مرغ، کوف، یوف، گول، چغد، چغو، کُنگُر، کوچ. کوج، پسک، پش، کوکن، کگران، کوال، نهام، نهار، بیقوچ، بیقوش، بایقوش، قوش، سار، کوره بو (تنکابن‌دا)، شوبین (مازندران‌دا. گئجه گؤرن معناسیندا). بونلاردان بیقوچ، بیقوش، بایقوش، قوش تورکجه سؤزلردیر.

## گؤرونتولر

File:Phodilus assimilis Keulemans.jpg
File:BayOwlGould.jpg
File:'Tutoke' - geograph.org.uk - 2532332.jpg
File:Grass Owl adult.jpg
File:Tyto glaucops.jpg
File:StrixCandidaGould.jpg
File:Tyto novaehollandiae.jpg
File:Sulawesi owl Q0S0008.jpg
File:Lesser Sooty Owl at Bonadio's Mabi Wildlife Reserve.jpg


## قایناقلار

*

بؤلمه:حئیوانلار
بؤلمه:قوشلار
بؤلمه:Owls
بؤلمه:Extant Paleocene first appearances
بؤلمه:Cosmopolitan birds
بونلیا ویریدیس

**بونلیا ویریدیس**  ()  کیسواریلر تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا 

## گؤرونتولر

Image:Bonélie (Bonellia viridis) PC301461.JPG|



## گؤرونتولر

Image:Bonélie (Bonellia viridis) PC301461.JPG



بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:اینسرتا سدیس
بؤلمه:کیسواریلر
قوشاچای بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**قوشاچای بؤلگه‌سی مرکزی بؤلومو** قوشاچای بؤلگه‌سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵-نجی ايلين نوفوس سايیسی اساسیندا، بو بؤلومده ۱۹۷٬۷۹۱ نفر ياشاييرميشلار. 
## قصبه‌لری
* مرحمت آباد قصبه‌سی
* گونئی مرحمت آباد قصبه‌سی
* قوزئی مکریان قصبه‌سی
* زرینه قصبه‌سی
* گونئی زرینه قصبه‌سی
* قوزئی زرینه قصبه‌سی
## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
باروق بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**باروق بؤلومو** باروق بؤلگه‌سی‌نده يئرلشيب و باروق بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومودور.  ۱۳۸۵-نجی ايلين نوفوس سايیسی اساسیندا، بو بؤلومون ۲۳٬۶۶۲ نفر جمعیتی واردیر. باروق شهری بو بؤلومون مرکزی‌دیر. 
## قصبه‌لری
* باتی آجورلو قصبه‌سی
* دوغو آجورلو قصبه‌سی
* باروق قصبه‌سی
## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
مرحمت آباد قصبه‌سی

**مرحمت آباد قصبه‌سی** میاندوآب بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده یئرلشن قصبه‌دیر.
## آنلامی
  
## اهالی
بو قصبه‌نین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۱٬۷۴۶ نفر(۲٬۹۳۳ عائیله) اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 

## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی
تهران هوجوملاری ۱۳۹۶

-->
}}
**تهران هوجوملاری ۱۳۹۶** - خرداد آیینین ۱۷سینده ایرانین پایتختی، تهران شهرینده باش وئرمیش ترور حادیثه سی.

ایک هوجوم دا ایکی نفر کلاشینکوف و بیر نفر توپانجه ینن سیلاحلانمیش و خردادین ۱۷ سی سحر ساعتلاریندا ایرانین مجلیسینه داخیل اولوب و آتش آچمیشلار. داها سونرا تهرانین جنوبوندا یئرلشن ایمام خومینینین حرمینده سیلاحلی هوجوم ائدمیشدیلر.

## قایناقلار
فیرورق

**پئره** و یا **فیرورق**، باتی آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر خوی بؤلگه‌سینده یئرلشیب و خوی شهری‌ایله ۸ کیلومیتر اوزاخلیغی وار و بؤیوک باغلار ایچینده یئرلشیبدیر.

## جمعیت
بو شهرین جمعیتی ۱۳۷۵ ایلینده ۸۰۵۰نفر و ۱۳۸۵ ایلینده ۱۱/۰۰۰ نفریمیش. ایندیلیکیده (۱۳۹۶ ایلینده) پئره‌نین جمعیتی ۱۵/۰۰۰ نفردن یوخاریدیر.

## دیل و دین
بو شهرین اهالیسی آذربایجان تورکجه‌سی ایله دانیشیرلار و دین‌لری ایسلام دیر. پئره‌نین بوتون اهالیسی شیعه دیرلر.

## یونیور سیته
پئره‌نین ، پیام نور یونیور سیته‌سی واردیر کی ۱۳۸۶ ایلیندن ایشین باشلیوب و اؤن دا ۱۲ دانا رشته تدریس اؤلونور.

## گزملی و گؤرملی یئرلر
*پئره‌نین اسکی کاروانسراسی

*پئره‌نین بؤیوک و گوزل باغلاری

*سید حامامی

*یئدی طبقه باغ

*داغلار باغی

و...

## آدلیم اینسانلار
*سید محمدجواد ذاکر طباطبایی

*بهروز وثوقی

*آتش تقی‌پور

## پئره‌نین وصفینده بیر شعر

الله پئره‌نی جنته بنزه‌ر، یارادیبدیر

داغلار اتگینده گوله بنزه‌ر، یارادیبدیر

درمان بولاغی ، شاه بولاغی ، بوغلی چاییندا

زمزم سویی تک جانلارا درمان یارادیبدیر

جنت یئمیشین اوردا فراوان یارادیبدیر

## تاریخ و کئچمیش
پیره‌لیق تورکجه‌ده بؤیوک اینسانلار یئری اولور کی فارسجا دا فیرورقه تبدیل اولوب‌دور. بو شهرین حاکملری بیر زامانلار دمبلی‌لریمیش.

## سوغات و یئملیلر
بال

گونه باخان تؤخومو

آلما

کودو تؤخومو

قالی(ایلمک)

یای میئوه لری 

تاتلی و سوتلی چؤرگ

## قایناقلار
دونیانین ایستاندارد زامانی

alt=|thumb|upright=1.75|یوتی‌سی زامان دیلیملری‌نین دۆنیا خریطه‌سی
**دونیانین ایستاندارد زمانی** یادا **یوتی‌سی** ()، بیر اتمی زامانین ایستانداردی دیر کی ساعات لارین ایختیلافینا گؤره دونیانین باشاباشیندا ایستیفاده اوْلور.

دونیانین ایستاندارد زامانی تکجه ۰٫۹ ثانیه گرینویچ ساعاتیله فرقی وار دیر.

## گؤرونتولر


File:UTC hue4map X world Robinson.png

File:Leapsecond.ut1-utc.svg



## قایناقلار

* 
* وبگاه کلاک آی آر
* زمان کنونی 
* ساعت اتمی رسمی آمریکا (منطقهٔ زمانی UTC) 

بؤلمه:زامان
بؤلمه:قانون‌گذاری رادیویی آی‌تی‌یو
بؤلمه:مقیاس سنجش زمان
بؤلمه:ITU Radio Regulations
بؤلمه:ITU-R recommendations
بؤلمه:Time scales
سرخاب (محله)

**سرخاب** تبریزین بؤیوک و اسکی محله‌لریندن‌دیر. بو محله شهرین قوزئیینده و ۱-نجی شهرداری‌نین حوزه‌سینده یئرلشمیشدیر. بو محله عینالی داغینین یاخینلیغیندادیر.

مشروطه زامانی بو محله‌نین جاماعاتی‌نین بیر چوخو باغمئشه، ششگیلان، دوه‌چی جاماعاتی ایله بیرلیکده مشروطه‌یه قارشی ایدیلار و امره‌قیز و خیاوان محله‌لری جاماعاتی ایله کی مشروطه‌ یانداشی ایدیلار ساواشیب موخالیفت ائدیردیلر.

## سرخاب آدی‌نین کؤکو
# فارسجا **سرخ** و **آب** سؤزلریندن گلمیشدیر. عینالی داغی‌نین تورپاغی رس اولدوغو اۆچون یاغیش یاغاندا بورادا قیرمیزی رنگلی سو آخیردی. اونون اۆچون ده بو محله‌نین آدی سرخاب یانی قیرمیزی سو اولموشدور.
# شاهسئون بغدادی ائلی‌نین کوسالار(خاصا) تیره‌سی‌نین سرخابلو تیره‌سیندن آلینمیش آد.
# عبدالملکی ائلی‌نین سرخاب آدلی طایفاسی‌نین آدیندان آلینماسی ایمکانی واردیر.
## تاریخی اثرلر
شربت اوغلو ائوی
## آدلیملار
* میرزه عبدالرحیم طالبوف
* محمد تقی پسیان
## قایناقلار

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:تبریز محله‌لری
لوشان

**لوشان**، ایندیکی گیلان اوستانینین گۆنئی شهرلرینین بیری دیر کی رودبار بؤلگه‌سینده یئرلشمکده اولاراق، قزوین ایله رشت یولونون آراسیندا یئرلشیر. بو شهر کئچمیش‌ده تاریم بؤلگه‌سینه داخیل‌ایمیش.

## اهالی
لوشانین یئرلی اهالی‌سی تورکلردیر کی ایندی ده بورادا یاشاییرلار. هابئله بو شهره گلمه لورلار و لک‌لر‌ده پهلوی دؤنمینده کؤچوب‌لر و ایندیلیکده تۆرکلر، لورلار و لک‌لر لوشان اهالی‌سینی تشکیل ائدیر. بو شهرین یئرلی اهالی‌سی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار و لوشانین اسکی آدی کؤرپۆ دور کی بورادا یئرلشن قاجار کؤرپوسونه گؤره بو شهر بئله آدلاندیریلیب.

## اَکین محصول‌لاری
لوشان شَهری(شاهرود) چایینین قیراغیندا یئرلشرک اؤز یئتیشدیردیگی زیتون، سوغان، گؤیجه و دویوسو ایله سئچیلیر.

## گؤرمه‌لی یئرلر
*قاجار کؤرپوسو
*ایمام‌زاده حنفیه توربه‌سی
*ایمام‌زاده حمزه توربه‌سی
*شَهری چایی

## قایناق‌لار

بؤلمه:گیلان اۇستانی
شیخ محمد خیابانی

**شیخ محمد خیابانی** مشروطه اینقیلابینین سیاسی فعالیدی. او بیرینجی دنیا ساواشیدا تبریزه گتدی و آیاقا قالخدی و حکومت آزادیستانی تشکیل وردی. 

## یاشاییشی
شیخ محمد خیابانی شمسی ۱۲۵۹، میلادی ۱۸۷۹-نجو ایلده تبریز یاخینلیغیندا اولان خامنه‌ده آنادان اولموشدور.

او، خامنه‌ده‌کی مکتبی بیتیردیکدن سونرا ماخاچ‌قالادا تیجارتله مشغول اولان آتاسی حاجی عبدالحمیدین یانینا گئتمیش، آز مودتدن سونرا تبریزه قاییداراق دین علملری اؤیرنمه‌یه باشلامیشدیر. خیابانی تبریزین تانینمیش روحانیسی انگجی‌نین یانیندا اوخوموش، اونون ان گؤرکملی طلبه‌لریندن اولاراق، موجتهیدلیک درجه‌سینه یوکسلمیشدیر. بوندان علاوه، خیابانی نوجوم، هیات و حساب علملرینی مشهور مۆنجیم میرزه عبدالعلی‌نین یانیندا منیمسه‌میش، کلام، ایسلام فلسفه‌سی و ادبیات اوزره مشهور عالیم اولموشدور. شیخ محمد خیابانی فصاحتی و گؤزل دانیشیغی ایله تبریز اهالیسی‌نین حسن-رغبتینی قازانمیش، تبریزده مشهور روحانی و اینقیلابچی ثقه‌الاسلامین توصیه‌سی ایله خیاوان محله‌سینده حاج کریمخان مچیدینده ایمام جماعت و واعظ اولموشدور.

## سیاسی فعالیتی

## اؤلومو
۲۲ شهریور ۱۲۹۹ تبریزده شهید اولموشدور. 
## یارادیجیلیغی

## تجدد درگیسی
تقی رفعت شئیخ محمد خیابانی، فیوضات، عبدالله زاده و امیرخیزی امکداشلیق ایله تجدود درگیسین یاییردی. ایرانین ایچینده چیخان درگیلرده، تجددود درگیسی درگی یایماق قاورامی و میصداقین داشییان بیرینجی گونده‌لیک ایدی. رفعت اینتیقادی مقاله‌لر یازماقلا اؤز درین سیاسی و توپلومسال باخیشین گؤستریر و تئهراندا اَیله‌شن گونده‌لیک یازارلارینا تجددود و آزاده‌لیک ایسته‌مک درسی وئریر.

آذربایجان دموکرات حیزبی‌نین ۶ آیلیق ایش اوسته اولماسی زامان، خیابانی هر گون تجددود صحنینده اودلو دانشیق آپاراردی و آذربایجانین دئوریمچیلری و آزادلیق سئونلرین ایستکلرین و مراملارین مردوما ایضاح ائدردی. "تورکجه‌ده گئدن خیابانی‌نین هرگونلوک دانیشیقلاری، قیسالدیلاراق تجددود درگیسینده یازیلیردی " کسروی‌نین ایدیعاسینا گؤره رفعت اونون دانیشیقلارین فارسجایا چئورینده جومله‌لرینه‌ ده بعضی دَییشیکلیکلر ائدیردی.
### آزادیستان درگیسی
آذربایجانین دموکرات نهضتی‌نین باشچیلاریندان اولان حاجی اسماعیل آقا امیرخیزی، آذربایجانین مشروطه یولوندا چکدیگی بؤیوک زحمتلر و ایرانا آزادلیغی قایتاردیغینا گؤره "آزادیستان" آدینی اونا قویماغی اؤنرله‌ییر. بۇ اؤنری قبول اولونور و آذربایجانین آدی آزادیستانا چئوریلیر. اوندان بیرآز سونرا ۱۲۹۵-نجی ایل، خورداد آیی‌نین ۱۵-ده تقی رفعت  ایداره‌چیلیگیله آزادیستان درگیسی یاییلماغا باشلاییر.

آزادیستان درگیسی اوزون ادبیات ساحه‌سینده تجددود (رونسانس-یئنیلنمک) یانداشی تانیتدیریردی و قادینلار حاقلاری و جیددی صورتده یئنی شیوه و اوسلوبو باره‌ده اولان گنچ شاعیرلرین بحثین یایماقلا اوز زامانیندا اولان درگیلره اوستونلوگه مالیک ایدی. آزادیستان درگیسیندن اوچ نومره یاییلدی و دؤردونجو نومره‌سی یاییلماق حالیندا اولان زامان (۲۱ زومار ۱۲۹۹) آذربایجانین دموکرات نهضتی مهدیقلی هدایت (مخبرالسلطنه) الیله سرکوب اولوندو و درگی یاییلمادی.
## قایناقلار

بؤلمه:تبریزلیلر
بؤلمه:آذربایجانلیلار
یوتی‌سی ۱۲:۰۰-

بندانگشتی|500px|گرینویچ-۱۲: آبی (دسامبر)، نارنجی (ژوئن)، زرد (در تمام طول سال)، آبی روشن - مناطق دریایی

هم‌اکنون زمان‌بندی گرینویچ منهای ۱۲ ().
## زمان استاندارد در تمام سال
* بیکر آداسی و جزیره هاولند (جزایر بدون سکنه متعلق به آمریکا) به این زمان نسبت داده شده‌اند.

## جستارهای وابسته
*یوتی‌سی ۱۲:۰۰+

## قایناقلار

رده:تقسیمات ساعت هماهنگ جهانی
رده:جزایر کوچک حاشیه‌ای ایالات متحده آمریکا
رده:مناطق زمانی

## گؤرونتولر


File:Timezones2008 UTC-12.png



بؤلمه:زامان منطقه‌لری
چهاربورج (شهر)

**چهاربورج** یا دا **چایبوش** باتی آذربایجان اوستانینین شهرلرینین بیری‌دیر. بو شهر چهاربورج بؤلگه‌سی'نین مرکزی‌دیر.

## جمعیت
بو شهرین جمعیتی ۱۳۹۵ ایلینده 9,406 نفر ایمیش کی بۇ باخیمدان قوشاچایین ایکینجی شهری ساییلیر.

## سوی دیل و دین
بو شهرین اهالیسی تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. اونلارین دینلری ایسلام و مذهبلری شیعه دیر.

## سوقت‌لر
*خالچا
*بال
*آلما
*اوزوم
*یئمیش
*قند
*هلو

## گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلر
*تاج الدین علی توربه‌سی
*شامات منطقه‌سی

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر
* "'Chahar Borj-e Qadim, Iran" Falling Rain Genomics, Inc.
* "Chahar Borj-e Qadim Map — Satellite Images of Chahar Borj-e Qadim" Maplandia

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
چنگیره (آوج)

**چنگیره** — () قزوین اوستانینین آوج بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده کند.

## اهالی
۲۰۱۶-جی ایلین معلومات‌لارینا گؤره کندده ۳۰۸ نفریاشاییر (۱۱۰ عائیله).

## ایقتیصادیات
اهالی اساسا اکینچیلیک و مالدارلیق ایله مشغول اولورلار.

## اتنیک و دین
بو کندین اهالیسی تورک و شیعه موسلمان‌دیرلار.

## کندین گؤرۆنتۆسۆ

## قایناق‌لار

بؤلمه:قزوین اوستانی
پوتوروس

**پوتوروس** (، ، ، )  ایکی اؤن دیشلی‌‌لر تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:ایکی اؤن دیشلی‌‌لر
بؤلمه:ممه‌لیلر
سوریکومورفا

**سوریکومورفا** (، ، )  سوریجومورپها تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:سوریجومورپها
بؤلمه:ممه‌لیلر
یاراسا (حئیوان)

**یاراسا** و یا **گئجه قوشو** (، ، ، ، ) — خوْردالیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار

بؤلمه:ممه‌لیلر
فولیدوتا

**فولیدوتا** ، ، پهولیدوتا تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:پهولیدوتا
بؤلمه:ممه‌لیلر
جوتدیرناق‌لیلار

**جوتدیرناق‌لیلار** ، ، ممه‌لیلر  صینیفینه عایید حئیوان نؤعو، بو دسته نین حئیوانلاری انسان اؤچون چوخ اؤنملی دیلر ، اولاردان نچه میثالی اینک،قویون،آت،کئچی،زرافه،مارال،دوه،دونوز،لاما،چؤل دونوزودیر.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:ممه‌لیلر
بالیناکیمی‌لر

**بالیناکیمی‌لر** (، ، ، ، ) بۆتون حیاتی بوْیو سودا یاشاماغا اویغونلاشمیش ممه‌لیلر دسته‌سی. جتاجا تیپینه عایید حئیوان نؤعو.

## قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org  

بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار
بؤلمه:جتاجا
بؤلمه:ممه‌لیلر
کهنمو

**کهنمو** شرقی آذربایجان اوستانین اوسکو بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر کنددیر. ناصرالدین شاه ۱۲۱۰ ایلینده کهنمودا دونیایا گلیب دیر.

## جمعیت
کهنمو نون نوفوسو ۳۰۰۰ نفردن آرتیق دیر کی آذربایجان تورکجه‌سی ایله دانیشیرلار و مذهبلری شیعه دیر.

## ال ایشلری
ایپک تؤخوماق بو کندین ال ایشلریندن ساییلیر. کهنمو ایران دا ایپک نظریندن بیرینجی کند ساییلیر.جویز ، اریگ و آلما دا اؤنون یئملی محصول لاریدیر.

## گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلر
کهنمو آذربایجانین اسکی کندلریندن ساییلیر. کهنمونون اسکی حامامی ، ناصری عمارتی ، بؤیوک داشلار ، شاه کیران ، جوما مچیدی ، اسکی قبریستان و کهنمونون اسکی کندی اؤنون گؤرمه لی یئرلری ساییلیر.

## آدلیم لار
1_حاج صادق امیر علیزاده(حاج صادیق عمی)

2_اوستاد کهنمولو سید حوسین

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوسکو بؤلگه‌سی