تورکجه کیتابلارین یاندیریلماسی (۱۳۲۵)

**تورکجه کیتابلارین یاندیریلماسی** (فا: سوزاندن کتاب‌های ترکی در ۲۶ آذر ۱۳۲۵)، (اینگ: Burning of Turkish books 1946)، پهلوی رئژیمی‌نین طرفیندن آذربایجان‌دا، تورکجه کیتابلارینین یاندیریلان گونودور. 

## حادثه‎ نئجه باش وئردی
۱۳۲۵-جی ایل آزر آیی‌نین ۲۶-دا شاهنشاهی (پهلوی) اوردوسونون قیرغینی و وحشیجه‌سینه ایشغالیندان سونرا آذربایجان خالقی پهلوی حکومتی‌نین لیدئرلری طرفین‌دن قددار و اورتا عصر مدنی سویقیریمی‌نین شاهیدی اولدو. بو تورپاق خالقی‌نین تاریخی، دیلی و مدنیتی حاقیندا یوز مین‌لرله کیتاب، ژورنال و تورک و فارس یازی‌لاری‌نین یاندیریلماسینی احاطه ائدن بو سویقیریمی پهلوی رئژیمی‌نین بو تورپاقدا یالنیز قتل، تالان و مدنی سویقیریم قویاجاغینی گؤستردی. مرکزی حکومتین آذربایجان میللی حکومتینه قارشی کین و نیفرتی ایکی سبب‌دن ایره‌لی گلیردی: بیری تورک دیلی‌نین رسمیلشدیریلمه‌سی، دیگری ایسه آزربایجانین موختاریتی ایله علاقه‌دار ایدی. و بو ایکی مقام بوتون ایمپئریالیست‌لر و آذربایجان میللتی‌نین دوشمن‌لری طرفین‌دن بوتون چیخیش‌لاریندا و ماتئریال‌لاریندا قئید ائدیلمیش‌دیر و قئید اولونماقدا داوام ائدیر. 

پهلوی اوردوسو طرفیندن آذربایجانین ایشغالیندان جمعی بیر نئچه گون سونرا بوتون کیتاب‌لار، نشرلر و دیگر سندلر ساده‌جه تورک دیلینده یازیلدیغی بهانه‌سی ایله تبریز شهرینده و آذربایجانین دیگر شهرلرینده بیر نئچه یئرده کئچیریلن مراسیمده توپ‌لانا‌راق یاندیریلدی. بو کیتاب یاندیرماسی‌نین گوناهکارلاری، آذربایجان میللی حکومتینی یاتیردیقدان سونرا بیر گونده اون بئش مین‌دن چوخ تورکو قتله یئتیرن و آذربایجان شهرلرینده قان سئلینه سبب اولان ایران حکومتی‌نین و ایشغالچی اوردونون عینی آگئنت‌لری ایدی. بو تدبیرلرین حیاتا کئچیریلمه‌سی امری بیرباشا ایران حکومتی و شاه طرفین‌دن وئریلدی و تورک کیتاب‌لاری‌نین یاندیریلماسی تبریزده و آذربایجانین بیر نئچه دیگر شهرینده عینی واختدا باش وئردی. تبریزده کیتاب یاندیرما ساعت میدانی و تبریز بلدیه میدانی، شهرین اونیوئرسیتئتی و بیر چوخ مکتب ده داخیل اولماقلا بیر نئچه یئرده باش وئردی. شاهیدلرین سؤزلرینه گؤره، بعضی‌لری هله ده ساغ‌دیر، اوشاق‌لار و ایبتیدای صینیف شاگیردلری تحصیل‌لرینی داوام ائتدیرمک اوچون ایجازه آلماق مقصدیله دوزولموش و چوخسایلی اود تپه‌لرینه آپاران جرگه‌لر یاراتماغا مجبور ائدیلمیشدی‌لر. اونلار تورک دیلینده اولان درس‌لیک‌لرینی، خصوصاً ده **آنا دیلی** درس‌لیگینی اؤز اللری ایله اودا آتماغا مجبور ائدیلمیش و "یاشاسین شاه" شواری سسلندیریلمیشدی. درس‌لیک‌لرینی یان‌دیرماق‌دان ایمتینا ائتدیک‌لری اوچون بیر چوخ اوشاق وحشیجه‌سینه دؤیولموش و یا ا‌ل‌لری یاندیریلمیشدی.

بو کیتاب یاندیرما او قدر گئنیش میقیاسدا حیاتا کئچیریلمیشدی کی، تورک کیتاب‌لاری‌نین و یازی‌لاری‌نین یاندیریلماسین‌دان یارانان قالین توستو سوتون‌لاری ساعت‌لارلا شهرین هر یئرین‌دن گؤرونوردو. ائله همین گون تبریزین دانئششارا مئیدانیندا بیر سیرا تورک گنجی آسیلمیش و بعضی ادعا‌لارا گؤره، بیر نئچه معلم دیری-دیری یاندیریلمیشدی. تبریز، اورمو، زنجان، اردبیل و س. شهرلرینده تورک کیتاب‌لاری‌نین چاتدیریلماسینا قارشی چیخدیق‌لاری اوچون بیر چوخ ضیا‌لی و فالین ائولری عائله عضو‌لری ایله بیرلیکده یاندیریلمیشدی. تبریزده کیتاب یاندیرما فاجعه‌سی ایله عینی واختدا یئنی یارادیلمیش آذربایجان بیلیم یوردو ایشغالچی قوه‌لر طرفیندن داغیدیلمیشدی.

بو حاقدا، "اطلاعات" قزئتی بو خبری آشاغیداکی باشلیق و اونا مشایعت ائدن خبرلرله درج ائتدی:

«تورک دیلینده کیتاب‌لار یاندیریلدی. دونن فردوسی مدرسه‎سینده شاگیردلر و تبریز خالقی تورک کیتاب‌لارینی یاندیران قهرمان سرهنگ زنگنه‎یه تشککور ائتدیلر و شوقولو حس‌لر ایفاده ائتدیلر. دونن اینسان‌لار بلدیه‌نین قارشی‌سیندا تورک کیتاب‌لارینی یاندیردیلار.»

## قایناقلار