open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مونتیسلو، میسیسیپی

مونتیسلو (اینگیلیسجه: Monticello, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۴۸۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتیسلو، یوتا

مونتیسلو (اینگیلیسجه: Monticello, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۷ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۹۹۷ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتونقو، آرکانزاس

مونتونقو (اینگیلیسجه: Montongo, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتویا، نیومکزیکو

مونتویا (اینگیلیسجه: Montoya, New Mexico) آمریکانین نیومکزیکو ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتپلیر، ایووا

مونتپلیر (اینگیلیسجه: Montpelier, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتریل وزت، کوبک

مونتریل وزت (اینگیلیسجه: Montreal West, Quebec) آمریکانین کبئک اوستانی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۰۸۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مونتریل وزت، کوبک
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتقومری، اوهایو

مونتقومری (اینگیلیسجه: Montgomery, Ohio) آمریکانین اوهایو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۷۹۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۰۸۰۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مونتقومری، اوهایو
بؤلمه:اوهایو شهرلری
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتروز، کولورادو

مونتروز (اینگیلیسجه: Montrose, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۹۵۱۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مونتروز، کولورادو
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتروز، کانزاس

مونتروز (اینگیلیسجه: Montrose, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتروز، میسیسیپی

مونتروز (اینگیلیسجه: Montrose, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۳۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتوئیل، نیوجرسی

مونتوئیل (اینگیلیسجه: Montvale, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۹۴ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۸۶۰۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مونتوئیل، نیوجرسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتورد، فلوریدا

مونتورد (اینگیلیسجه: Montverde, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۶۷۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتویل، اوهایو

مونتویل (اینگیلیسجه: Montville, Ohio) آمریکانین اوهایو ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونترال-زت، کوبک

مونترال-زت (اینگیلیسجه: Montréal-Est, Quebec) آمریکانین کبئک اوستانی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.

## قایناقلار

بؤلمه:مونترال-زت، کوبک
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونتز، لوئیزیانا

مونتز (اینگیلیسجه: Montz, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۱۲۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونومنت، کولورادو

مونومنت (اینگیلیسجه: Monument, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۸۰۱۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مودی، آلاباما

مودی (اینگیلیسجه: Moody, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۳۰۶۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آلاباما شهرلری
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موناچی، نیوجرسی

موناچی (اینگیلیسجه: Moonachie, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۷۴۳ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:موناچی، نیوجرسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونئی فلات، کالیفورنیا

مونئی فلات (اینگیلیسجه: Mooney Flat, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مونشین، ایلینوی

مونشین (اینگیلیسجه: Moonshine, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مور بؤلگه‌سی، تنسی

مور بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Moore County, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۷۱ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۶۴۱۱ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مور بؤلگه‌سی، تنسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مور، مونتانا

مور (اینگیلیسجه: Moore, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۹۸ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورفیلد، کنتاکی

مورفیلد (اینگیلیسجه: Moorefield, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۲۸ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورفیلد، نبراسکا

مورفیلد (اینگیلیسجه: Moorefield, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۳۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورکروفت، ویومینق

مورکروفت (اینگیلیسجه: Moorcroft, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۰۶۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورز میل، آلاباما

مورز میل (اینگیلیسجه: Moores Mill, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۶۸۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورز والئی، آلاباما

مورز والئی (اینگیلیسجه: Moores Valley, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورزبورق، تنسی

مورزبورق (اینگیلیسجه: Mooresburg, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۴۱ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورزتوون، نیوجرسی

مورزتوون (اینگیلیسجه: Moorestown, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۲۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۰۳۵۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مورزتوون، نیوجرسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورزویل، آلاباما

مورزویل (اینگیلیسجه: Mooresville, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۱۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورینقزپورت، لوئیزیانا

مورینقزپورت (اینگیلیسجه: Mooringsport, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۷۶۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مووز کریک، آلاسکا

مووز کریک (اینگیلیسجه: Moose Creek, Alaska) آمریکانین آلاسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۷۴۷ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورلاند، اوکلاهوما

مورلاند (اینگیلیسجه: Mooreland, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۱۷۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مووزهیرت، ایلینوی

مووزهیرت (اینگیلیسجه: Mooseheart, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موکوی، آریزونا

موکوی (اینگیلیسجه: Moqui, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موراین، اوهایو

موراین (اینگیلیسجه: Moraine, Ohio) آمریکانین اوهایو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۵۷ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۶۴۴۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:اوهایو شهرلری
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موران، کانزاس

موران (اینگیلیسجه: Moran, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۱۴ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موران، تکزاس

موران (اینگیلیسجه: Moran, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۷۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورقان بؤلگه‌سی، ایلینوی

مورقان بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Morgan County, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۲۳ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۳۳۹۷۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:مورقان بؤلگه‌سی، ایلینوی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورقان، یوتا

مورقان (اینگیلیسجه: Morgan, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۶۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۲۶۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورقانتوون، مریلند

مورقانتوون (اینگیلیسجه: Morgantown, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورقانزا، لوئیزیانا

مورقانزا (اینگیلیسجه: Morganza, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۷۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورلاند، آرکانزاس

مورلاند (اینگیلیسجه: Moreland, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورمون لئیک، آریزونا

مورمون لئیک (اینگیلیسجه: Mormon Lake, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورنینقزید، مریلند

مورنینقزید (اینگیلیسجه: Morningside, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۲۸۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورو، اورقن

مورو (اینگیلیسجه: Moro, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۳۱۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریل، کانزاس

موریل (اینگیلیسجه: Morrill, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۲۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریسون، کولورادو

موریسون (اینگیلیسجه: Morrison, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۲۴ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریسون، اوکلاهوما

موریسون (اینگیلیسجه: Morrison, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۹۴ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۷۲۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریستوون، نیوجرسی

موریستوون (اینگیلیسجه: Morristown, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۶۵ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۹۱۴۵ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:موریستوون، نیوجرسی
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موروو بؤلگه‌سی، اورقن

موروو بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Morrow County, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۵ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۱٬۳۷۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:موروو بؤلگه‌سی، اورقون
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موروو، آرکانزاس

موروو (اینگیلیسجه: Morrow, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
مورز بلوف، نبراسکا

مورز بلوف (اینگیلیسجه: Morse Bluff, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۳۷ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریس، آلاباما

موریس (اینگیلیسجه: Morris, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۱۲۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
موریس، جورجیا

موریس (اینگیلیسجه: Morris, Georgia) آمریکانین جورجیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستونیوال قاپ، کولورادو

ایستونیوال قاپ (اینگیلیسجه: Stonewall Gap, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۶۷ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستونیوال، لوئیزیانا

ایستونیوال (اینگیلیسجه: Stonewall, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۷۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۳۸۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستووال، کنتاکی

ایستووال (اینگیلیسجه: Stovall, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستوو، ورمونت

ایستوو (اینگیلیسجه: Stowe, Vermont) آمریکانین ورمونت ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۷۶۳ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۳۱۴ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:ایستوو، ورمونت
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایسترونق سیتی، کانزاس

ایسترونق سیتی (اینگیلیسجه: Strong City, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۷۱ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۵۴ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سومرفیلد، مریلند

سومرفیلد (اینگیلیسجه: Summerfield, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۰۸۹۸ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سومرلاند کئی

**سومرلاند کئی** (اینگیلیسجه: Summerland Key) آمریکادا یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:فلوریدا قالالاری
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سون سیتی، آریزونا

سون سیتی (اینگیلیسجه: Sun City, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۶۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۳۷۴۹۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سونی والئی، اورقن

سونی والئی (اینگیلیسجه: Sunny Valley, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سونیسید، کنتاکی

سونیسید (اینگیلیسجه: Sunnyside, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سونزت پارک، بروکلین

سونزت پارک (اینگیلیسجه: Sunset Park, Brooklyn) آمریکادا یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۲۶٬۰۰۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:سونزت پارک، بروکلین
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سورف، کالیفورنیا

سورف (اینگیلیسجه: Surf, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سورفسید، فلوریدا

سورفسید (اینگیلیسجه: Surfside, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۳۵ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۸۰۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سونبوری، قوزئی کارولینا

سونبوری (اینگیلیسجه: Sunbury, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۸۹ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوتون، باتی ویرجینیا

سوتون (اینگیلیسجه: Sutton, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۰۱۲ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوان کانیون، سان دیقو

سوان کانیون (اینگیلیسجه: Swan Canyon, San Diego) آمریکادا یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲٬۶۴۰ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوان لئیک، نیویورک

سوان لئیک (اینگیلیسجه: Swan Lake, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوانزی، آریزونا

سوانزی (اینگیلیسجه: Swansea, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوانتون، مریلند

سوانتون (اینگیلیسجه: Swanton, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۸ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوارتز، لوئیزیانا

سوارتز (اینگیلیسجه: Swartz, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴٬۵۳۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
تالیش بؤلگه‌سی

**تالیش بؤلگه‌سی** — بۇگۆنکۆ گیلان اوستانینین بؤلگه‌لریندن دیر. بۇ بؤلگه‌نین مرکزی هشتپر شهری دیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:تالیش 
بؤلمه:تالیش بؤلگه‌سی 
بؤلمه:هشتپر 
بؤلمه:گیلان اۇستانی 
بؤلمه:تالیش‌لار 
بؤلمه:تالیش دیلی
هشتپر

**هشتپر** — بۇگۆنکۆ گیلان اوستانینین شهرلریندن و تالیش بؤلگه‌سینین مرکزی‌دیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:هشتپر 
بؤلمه:تالیش بؤلگه‌سی 
بؤلمه:گیلان اۇستانی 
بؤلمه:تالیش‌لار 
بؤلمه:تالیش 
بؤلمه:تالیش دیلی
سوایزی، ایندیانا

سوایزی (اینگیلیسجه: Swayzee, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۱۶ نفر ایدی.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا شهرلری
حویق

**حویق** — بۇگۆنکۆ گیلان اوستانینین تالیش بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهر دیر. بۇ شهر حویق بؤلومونون مرکزی‌دیر. 

## اهالی
۱۳۹۰–جی هیجری گۆنشلی ایلین نۆفوس سایی‌سی اساسیندا حویق شهری‌نین اهالی‌سی ۴٬۱۹۴ نفر ایمیش.

### خالق و دیل
حویق اهالی‌سی چوخونلوغو تورک دورلار و تورک دیلینده دانیشیرلار، تورک دیلی‌نین یانیندا تالیش دیلی ده بعضی محله‌لرده دانیشیلیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:گیلان اۇستانی 
بؤلمه:تالیش بؤلگه‌سی
فیندیقلی مئشه‌سی

**فیندیقلی مئشه‌سی** یا دا **فندوقلو مئشه‌سی** — آذربایجانین گؤزل مئشه‌لیقلریندن دیر کی بۇگۆنکۆ اردبیل اوستانیندا یئرلشیب‌دیر. بو مئشه‌لیق اردبیل–آستارا یولوندا دیر و نمین بؤلگه‌سینین توریستلیک بیر مکان‌لاریندان ساییلیر.

## قایناقلار
 
 

بؤلمه:اردبیل اوستانی 
بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی
تازه‌کند (مرکزی مئیدان‌چای قصبه‌سی)

**تازه‌کند** — تازه‌کند ابریز کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی 
بولومو نده اولان مئیدان چای قصبه سی (دهستان مهران رود مرکزی) نده یئرلشیب.1385  اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده 68عائیله و 327 نفر اهالی یاشاییرمیش
بی کند سهنداواداغین ارخاسیندا دیر. کنیدن هواسی سرین یاقیشلی وداغلیدی

## قایناق‌لار


بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:مئیدان چای قصبه سی
حویق بؤلومو

**حویق بؤلومو** — بۇگۆنکۆ گیلان اوستانینین تالیش بؤلگه‌سیینده‌کی یئرلشن بؤلوملردن دیر. بۇ بؤلومون مرکزی حویق شهری‌دیر. 
 
## اؤلکه بؤلمه‌لری
* حویق بؤلومو
** حویق قصبه‌سی
** چوبر قصبه‌سی
** شیرآباد قصبه‌سی
شهرلر: حویق و چوبر.

## خالق و دیل
ایران نۆفوس سایی‌سی مرکزی‌نین آمار اساسیندا طوالش بؤلگه‌سینین حویق بؤلومو ۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ایلده ۳۰۶۳۲ نفر اهالی‌سی واریمیش. 
بۇ بؤلومون اهالی‌سی عومومیت‌ده آذربایجان تۆرکۆ دۇرلار و تورک دیلینده دانیشیرلار. تورک دیلی‌نین یانیندا تالیش دیلی ده بعضی یئرلرینده دانیشیلیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:تالیش بؤلگه‌سی 
بؤلمه:تورک دیاسپوراسی 
بؤلمه:آذربایجان تورکلری‌نین دیاسپوراسی 
بؤلمه:گیلان اۇستانی
تله‌کابین

**تله‌کابین** () — هاوادا چلیک بیر تل اۆزه‌رینده حرکت ائدن کابین‌لی کانات یولو تۆرۆدۆر. کابلو گنللیکله ترمینالده بیر موتور و یا الکتریک موتورونا باغلی بؤیۆک بیر تکرلک طرفیندن حرکت ائتدیریلیر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:اسکی (ایدمان)
یاد ال سیندرومو

**یاد ال سیندرومو** (اینگ. Alien hand syndrome) — آلیئن ال سیندرومو اولاراقدا آدلاندیریلان خستلیک الّردن بیری‌نین نظارتدن کنار حرکتلر ائتمسی کیمی علامتلرله اؤزونو گؤستریر. کناردان باخیلدیغیندا بو حرکتلری خسته‌نین ائتدی‌یینی دوشونمک اولور، آنجاق همین حرکتلر خسته‌نین ایستییندن کنار ائدیلیر. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:نوخوشلوق‌‌لار 
بؤلمه:ساغلیق 
بؤلمه:ساغلام
آذربایجان دؤولتی آکادمیک میلی درام تئاتری

**آذربایجان دؤولتی آکادمیک میلی درام تئاتری** () ، باکیدا یئرلشن بیر موزه دیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار

*  

بؤلمه:۱۹۱۹ - جو ایلینده آذربایجان جومهوریتی اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:آذربایجاندا اینجه‌صنعت
بؤلمه:آذربایجان موزه‌لری
فندق

بندانگشتی|260x260پیکسل|فیندیق
**فیندیق**، بیر فیندیقلیق میوه‌سی عادی فیندیقلاردان دیر. کوروی و یا بیضی بیر شکیلی اولاراق اوزونلوغو ۱۵–۲۵ میلی‌متر و قوطرو ۱۰–۱۵ میلی‌متر دیر و ائشیک قیسمتینده فیبرلی بیر دری‌سی وار. 

## قایناقلار
 
بؤلمه:میوه‌لر
بؤلمه:قورو یئمیش‌لر 
بؤلمه:میوه
آذربایجان جومهوریتی سیلاحلی گوجلری

**آذربایجان جومهوریتی سیلاحلی گۆجلری** () — آذربایجان جومهوریتی‌نین باغیمسیزلیغی‌نی و اراضی بۆتؤولۆیۆنۆ قوْرۇماغا حصر اوْلۇنمۇش حربی تشکیلات دیر.

## قایناقلار
 
بؤلمه:آذربایجان
۲۱ خورداد

۲۱ خورداد، ایران تقویمینده ایلین ۸۳-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۲۸۲ گۆن (نورمال ایل) یا ۲۸۳ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.

## حادیثه‌لر
## آد گۆن‌لری
## اؤلۆم‌لر
## قایناقلار
كراتاى

**كراتاى** (تایجا: กระแต) ) تایلندلی بیر موغنی‌دیر.
## قایناقلار

بؤلمه:تایلندلی موغنیلر
یولوخما (فیلم 2011)

**یؤلوخما** (اینگیلیس دیلی:Contagion)(عربجه:سرایت) استیون سودلبرق دوزلدن فیلمدیر.

## قایناق

https://en.wikipedia.org/wiki/Contagion_(2011_film)

بؤلمه:سینما
بؤلمه:آمریکا سینماسی
فیندیقلیق (میوه)

**فیندیقلیق میوه‌لری** — چشیتلی بیتکی میوه و یا توخوملاری قۇرۇدۇلاراق و یا ایشله‌نه‌ره‌ک اۆره‌تیلن چِرِز.

## قایناقلار
* Wikipedia contributors, "Nut (fruit)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nut_(fruit)&oldid=603094116 (accessed April 10, 2014).

 
بؤلمه:میوه‌لر
گیرده‌کان

بندانگشتی|گیرده‌کان بؤیۆک اؤلچوده
thumb|گیرده‌کان گلیشمک زامانی
چپ|بندانگشتی|گیرده‌کان قابیغی اونون یاشیل قابیغی‌نین ایچه‌ریسینده

**گیرده‌کان** یا دا **جویز** و یا **قوْز** — بیر قورو یئمیش نؤوعو'دور. بو قورو یئمیشی اونون برک قابیغی‌ندان چیخارتماغی‌ایله ایستیفاده ائتمک اوْلار. گیرده‌کانین بئیینی‌نی بئین یئمکی آدی‌ایله ده یاد ائلییب‌لر، چونکو گیرده‌کان بئیینی اومگا۳ ایله دولودور، کی اینسان بئینی‌نین یاخشی ایشله‌مگ‌اینه یاردیم ائدر. گیرده‌کان یا جوز یا قوز بیر یووارلاق میوه دیر، ایکی دری‌سی  وار، قابیق‌لاری‌نین بیری یوموشاق‌دیر کی یاشیٛل رنگی وار کی بیر مودت‌دن سوْنرا قۇرویوب آیریلار، و بیر قابیغی دا برک دیر و چؤپ جینس‌ایندن دیر. گیرده‌کانین بئیینی یئمه‌لی اوْلار و چوْخدا یاغلی اوْلار.

## قایناقلار
 
بؤلمه:میوه‌لر
جویز (دقیقلشدیرمه)

**جویز** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* جویز یا همن گیرده‌کان 

* جویز حالواسی اورمیه‌نین سوغات‌لاریندان
گیرده‌کان (دقیقلشدیرمه)

**گیرده‌کان** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* گیرده‌کان آغاجی 

* گیرده‌کان 

* گیرده‌کان حالواسی 

* عادی گیرده‌کان
اینترنت اونلوسو

**اینترنت اۆنلۆسۆ** یا دا **اینترنت اۇلدۇزۇ** و یا **فنومن** () — شؤهرتلرینی اینترنت آراجیلیغی‌ایله ائدینمیش و یا گلیشدیرمیش شخص‌دیر. سوسیال مئدیانین یۆکسه‌لیشی اینسانلارین کۆرِسِل (گلوبال) بیر ایزله‌یه‌جی کیتله‌سینه اۇلاشمالارینا یاردیمجی اوْلمۇش‌دۇر. 
اینترنت اۆنلۆلری گئنللیک‌له بئلیرلی بیر یاشاییش شیوه‌سی‌نی و یا تۇتۇمۇنۇ دستکله‌یه‌ن یاشام طرزی گۇرۇلاری اوْلاراق چالیشیرلار و مود، تکنولوژی، بیلگی‌سایار اویونلاری، پولیتیکا، اگلنجه و دیگر قونولاردا اؤنملی ائتکیلمه گوجلری اوْلابیلیر. اینفلوئنسرلار شیرکتلر طرفیندن حئیرانلارینا و تعقیب‌چی‌لرینه پلاتفورملاریندا اۆرۆن (محصول) تانیتیمی ائتمه‌لری اۆچۆن ایشه آلینابیلیرلر. 

## تاریخچه

## قایناقلار
 
بؤلمه:سانال دونیا 
بؤلمه:سانال مئدیا 
بؤلمه:اینترنت
پاپ موسیقی

**پاپ موسیقی** ()- مۆعاصیر عصرده یا دا دقیقلشدیرمه‌سی ۱۹۵۰-جی ایلده آمریکا و اوروپا دا قوُرولان بیر موسیقی نؤعو دیر.
پاپ موسیقی‌سی ایکی بؤلومه بؤلۆنور: 
* سافت راک 
* پاپ راک

## قایناقلار
۱ تیر

۱ تیر، ایران تقویمینده ایلین ۹۴-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۲۷۱ گۆن (نورمال ایل) یا ۲۷۲ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.

## حادیثه‌لر
## آد گۆن‌لری
## اؤلۆم‌لر

## قایناقلار
سویوق (دقیقلشدیرمه)

**سویوق** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

* سویوق (فیلم) 

* سویوق ساواش 

* سویوق داغ 

* سویوق (هاوا)
پئیکان‌شهر

**پیکان‌شهر** — تهران شهری‌نین محله‌لریندن دیر کی تهرانین باتی قیسمتینده و ۲۲–جی بلدیه منطقه‌سینده یئرلشیب‌دیر. 

## اتک‌یازی
 

 

## قایناقلار
 

بؤلمه:تهران 
بؤلمه:تهران محله‌لری
کوچا

بندانگشتی|340x340پیکسل|دوغو تورکیستانین آق سو ولایتینده یئر آلان کوچا شهری قیرمیزی رنگ ایله بیلینمک ده دیر. آق سو ویلایتی ایسه ساری رنگ ده دیر.
**کوچا** یا دا **قوچا** — دوغو تورکیستان ایالتی نین اؤنملی شهرلریندن بیری دیر. بو منطقه،  تیان شان داغی و تاریم چایی نین قوزئینده یئرلشیر.

## قایناقلار

### کیتاب تانیتیمی
* 
* 
* 
* 
* Hill, John Edward. *Through the Jade Gate - China to Rome. A Study of the Silk Routes 1st to 2nd Centuries CE. Vol. I.* 2015. CreateSpace, نورت چارلستن، گونئی کارولینا, S.C., pp. 121-125, note 1.30. . 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ائشیک باغلانتیلار

* Silk Road Seattle - University of Washington (The Silk Road Seattle website contains many useful resources including a number of full-text historical works)
* Kucha at Google Maps

بؤلمه:ایپک یولو بویوجا یاشاییش یئرلری
بؤلمه:تورکوستان
کشمیر

سول|بندانگشتی|هیند ایله پاکیستان آراسیندا قالماقال لی منطقه کئشمیر
سول|بندانگشتی|295x295پیکسل| کئشمیرده اولان دال گولو.
**کئشمیر یا گئشمیر** هیندین قوزئی باتی سیندا یئرله شن، هیند الینین آلتیندا اولان جامو و کشمیر ایالت لری و پاکیستان قووه لرینین الینده اولان گلگت بلتستان و آزاد کئشمیر ایالت لری نین بیرلشمیشی دیر. هابئلنه عایید اولان بیر اقصی چین آدلی شهری ده واردیر. بو چوخونلوق لا داغینلیق اولان منطقه، قاراقوروم داغی و بو داغا عایید اولان، دونیانین ایکینجی اوجا نوقطه سی ساییلان کی2 زیروه سینی اوزونده یئرلشدیریر.

هیند توسسوطو ایله دولاندیریلان جامو ایله کئشمیر ایالت لرینین توپراغی ۱۰۱٬۴۳۷ کیلومئتر موربع گئنیش لیگینده اولاراق ۱۲ میلیون نفر اهالیسی واردیر. قیشلاق باشکندی سرینگر و یایلاق باشکندی جامودور.

پاکیستان دولاندیردیغی کئشمیرین ده باشکندی مظفرآباد اولاراق ۵٬۶۱۹ کیلومئتیر مربع توپراغی آزاد کئشمیردن و ۷۲٬۴۹۶ کیلومئتیر موربع توپراغی گلگت بلتستان ایالتیندن یارانیر.

چین حاکمیتینه عایید اولان منطقه نین ده گئنیش لیگی ۴۲٬۶۸۵ کیلومئتیر موربع دیر و عمومیت له ایجینده یاشایان اهالی یوخدور.بو منطقه ۱۹۴۷ ایلینده هیندین باغیمسیزلاشماق تاریخینه کیمی بریتانیا الی ایله دولاندیریلان بیر شاهلیق دوولتینه صاحیب ایدی. سونرالار پاکیستانین هینددن آیریلماغا باشلادیغی جریان لاردا هر ایکی اؤلکه بو منطقه نی اؤزلرینه چیخدیلار. ائله همین ایددیعالار نئچه لر دؤنه ایکی اؤلکه آراسیندا بؤیوک قالماقال و ساواشلارا سبب اولدو.

## قایناقلار

بؤلمه:آسیاداکی تارتیشمالی بؤلگه‌لر
بؤلمه:هیندوستان جوغرافیاسی
بؤلمه:آسیا دا ایسلام
بؤلمه:کشمیر
مانی

**مانی** (دوغوم ۱۴ آوریل ۲۱۶ م – اؤلوم ۲ مارس ۲۷۴ م) — هلنیسم رویه سینده فلسفه چی، یازیچی ، شاعیر ، طبیب و نقاش ایدی. پئیغمبر مقامیندا بیلیلنیب و مانویت دؤنوشون یارادیب. مانویت قنوسیسم دینی سایلیر. سریانی بیر ائلده دونیایه گؤز آچدی و آتاسی فاتک پارتیلر باشکندی تیسفون شهرینده یاشیردی. مانویت دؤنوشون یاراتدی و اویغوریستانا کؤچدو. بیرینجی شاپور ساسانیلر پادیشاهی اونو بؤیوک تانیدی و موحترم سایدی هابئله سون ایللر هلنیسم رویه سینده اوماغا گؤره فریسیلر و مزدائیلر اونو کافیر بیلیب و اؤلدوردولر.

اویغوریستاندا چوخلوجا ائللر و کندلر اونون دؤنوشون قبول ائتمیدشیر و نصرانیلیک و بودایی و قنوسیسم دؤنوشون قاتمیشدیر و بیر یئنی دین یاراتمیشدیر.

## قایناقلار
 

https://en.wikipedia.org/wiki/Mani_(prophet) 

بؤلمه:دین
یارکند

**یارکَند** (اویغور تورکجه سینده: یه‌که‌ن، چین دیلینده: 莎车县) دوغو تورکیستان دا یئرله شن بیر ولایت.

بو شهرده (۲۰۰۳ ایلی نوفوس قایناقلارینا دایاناراق) ۳۷۳٬۴۹۲ نفر یاشاماقدادیر. یارکند تکله‌مکان چؤلونون گونئی قیراغیندا اولاراق٬ کاشغر اوستانینین اون بیر ولایتیندن اولان بیری دیر. 

یارکند اسکی زامان لاردا٬ ایپک یولونون گونئیینده یئر آلان٬ بودا خانلیق لاریندان بیریسی نین باشکندی اولموشدور.

گونوموزده کی یارکندین اهالیسی اویغور تورکلری دیر. یارکندین اکینه جک یئرلرینده٬ بوغدا، پامبیق، نار، آمرود، اریک و گیرده کان بئجه ریلیر. اینک و قویون یارکندین اساس ساخلانیلان حئیوانلاری دیر. بو شهرین طبیعی قاینالاریندان، نفت، قاز، میس، قیزیل، بوکسیت، گرانیت و داش کومور چیخاریلیر.

## تاریخ
یارکند اونونجو عصیردن اعتیبارن قاراخانلی لار الینه کئچیب، ایسلاما قوجاق آچدی. اوندان بئله اهالیسی موسلمان اولدولار.

یارکندین آدی اون بیرینجی عصیردن بئله، یازیلاردا تانیماقدا دیر. یارکند، یار (تورکجه ده قایا و دره) و کند (تورکجه ده کند و شهر) کلمه لریندن یارانان، قایالی شهر آنلامیندا اولاراق ، تورکجه آددیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:ایپک یولو بویوجا یاشاییش یئرلری
بؤلمه:Coordinates on Wikidata
آق‌سو، سین‌کیانگ

**آق سو، زینجیانگ** (لاتین دیلینده: Aksu, Xinjiang)  دوغو تورکیستان دا یئرله شن بیر شهردیر. بو شهر آق سو ولایتی نین اورتاشهری ساییلیر.

## نفوس و اراضی
**آق سو** ۱۴٬۶۶۸ کیلومترموربع گئنیش لیگینده و ۵۷۰٬۰۰۰ نفر اهالیسی وار. اهالیسینی اویغور تورکلری تشکیل ائدیر و اویغور تورکجه سینده دانیشیرلار. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:ایپک یولو بویوجا یاشاییش یئرلری
۱۴۹۲: جنتین فتحی

**جنتین فتحی ۱۴۹۲** — بیر فیلمایمیش کی ۱۹۹۲–جی میلادی ایلینده دۆزلیب. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:فیلملر
عثمانلی کارائیپی

**تورکیه کارائیپی** یا دا **عثمانلی کارائیپی** () — عثمانلی ایمپیراتورلوغونون چالیشمالارینا کارائیب دنیزینده و یئنی دونیادا و کارائیپ منطقه‌سینده ۱۶–جی میلادی یوز ایل و ۱۷–جی میلادی یوز ایلده دئییلیر.
البته کی بو چالیشمالار بللی بیر نتیجه‌سی اوْلمادی و عثمانلی گۆجلری بیر مودت‌دن سوْنرا کارائیپ‌دن گئری چکیلدیلر. 

## گئچمیشی

## گؤرۆنتۆلر

## قایناقلار
 

بؤلمه:عثمانلی ایمپیراتورلوغو 
بؤلمه:عثمانلی کارائیپی 
بؤلمه:عثمانلی ایمپیراتورلوغونون تاریخی 
بؤلمه:تورکیه تاریخی 
بؤلمه:کارائیپ تاریخی 
بؤلمه:کارائیب دنیزی 
بؤلمه:کارائیپ 
بؤلمه:کارائیب جوغرافیاسی 
بؤلمه:کاراییب دنیزی‌نین قولودورلاری
آلمان کارائیپی

**آلمان کارائیپی** () — آلمان ایمپیراتورلوغونون چالیشمالارینا ۱۹–جی میلادی یوز ایلده کارائیب دنیزینده و کارائیپ منطقه‌سینده دئییلیر. 
البته کی بو چالیشمالارین بللی بیر نتیجه‌سی اوْلمادی و آلمان گۆجلری گئری چکیلدیلر. 

## گئچمیشی

## گؤرۆنتۆلر

## قایناقلار
 

* 

بؤلمه:کارائیپ 
بؤلمه:آلمان تاریخی 
بؤلمه:آلمان کارائیپی 
بؤلمه:کارائیب دنیزی 
بؤلمه:کارائیپ تاریخی 
بؤلمه:کارائیب جوغرافیاسی 
بؤلمه:کاراییب دنیزی‌نین قولودورلاری
عومان کؤرفزی

بندانگشتی|250px|thumb|عومان کؤرفزی نین ساحیلی پاکیستان اراضی سینده
**عومان کؤرفزی** یادا **عومان دنیزی** ()، فارس کؤرفزی ایله عرب دنیزی‌نی بیرلشدیرن کؤرفزین آدی دیر. بو كؤرفزه ساحیلی اوْلان اؤلکه‌لر ایران، عومان، پاکیستان و بیرلشمیش عرب امیرلیکلری دیر.

## قایناقلار
آغدابان فاجیعه‌سی

**آغدابان فاجیعه‌سی** — ۱۹۹۲-جی ایل آوریل آیی‌نین ۸-ده ائرمنی‌لرین آذربایجان جومهوریتی تورپاقلاریندا تؤرتدیگی حادثه.

## سوی‌قیریمین نتیجه‌سی
کلبجر رایونونون ۱۳۰ ائود‌ن عیبارت آغدابان کندی تامامیله ائرمنی قوه‌لری طرفیندن یاندیریلمیش، کندین ۷۷۹ نفر ساکینینه ایشکنجه‌لر وئریلمیشدیر. ۶۷ نفر قتله یئتیریلمیش، ۸ نفر ۹۰-۱۰۰ یاشلی قوجا، ۲ نفر آزیاشلی اوشاق، ۷ نفر قادین دیری-دیری اوددا یاندیریلمیش، ۲ نفر ایتکین دوشموش، ۱۲ نفره آغیر بدن خسارتی یئتیریلمیشدیر.

## سوی‌قیریمین تاریخی
۱۹۹۲-جی ایل آوریل آیی‌نین ۸- ده سحره یاخین ائرمنی‌یلر آغدابان یالینداکی گؤزتچی منطقه‌سینه قالخیب، بورادا کئشیک چکن ۳ نفری قتله یئتیردیلر. اونلار کندین اوست یانینداکی بند-بره‌لره دولوب سحر ساعت ۶-دا سلاحلارلا نریلتی قوپارماغا باشلادیلار. غفیل یوخودان قالخان کند جاماعاتی چاش–باش قالدی.

ائرمنی‌لر پلانلی صورتده حرکت ائدیردیلر. ائولری کیملر غارت ائد‌ه‌جک، مال-قارانی کیملر آپاراجاق، الی‌یالین اینسانلاری کیملر اسیر گؤتوره‌جک، مقاومت گؤستره‌نلری کیملر قتله یئتیره‌جک اوّلجه‌دن موعیّن‌لشدیریلمیشدی. همین آداملار دا هوجوم ائد‌ه‌جک دؤیوشچولرین آراسیندا ایمیش.

بئله بیر وضعیت‌ده ۱۹۹۲-جی ایل آوریل آیی‌نین ۸-ده آغدره رایونونون جاپار کندی ایستیقامتیندن دده شمشیرین کندی چای‌قوووشان و آغدابان کندلرینه ائرمنی‌لر هوجوم ائتدی. ائرمنی‌لر طرفیندن ۳۹ آدام اؤلدورولدو، کند ائولری‌نین اکثریتی یاندیریلدی و غارت ائدیلدی. آشیق شمشیرین ائوی و زنگین آرشیوی اود وورولوب یاندیریلدی.

آغدابان قیرغینی‌نین سحریسی-آوریل آیی‌نین ۹-دا جاماعات هر یئردن رایون مرکزینه توپلاشدی. "کلبجرین مدافعه‌سینه فؤوق‌العاده یاردیم کومیته‌سی" یارادیلدی. اهالی‌نین قطعی طلبی ایله بو کومیته‌یه رهبرلیک ائتمک بو سطرلری یازانا تاپشیریلدی. کومیته قیسا مودّت عرضینده بؤیوک تدبیرلر حیاتا کئچیردی. اوردویا کؤمک خئیلی آرتیریلدی. اهالی‌ده مدافیعه اولوناجاغینا اومید یاراندی. رایون اهالیسی‌نین جیدی تأکیدی ایله کلبجره گؤندریلن پولکوونیک/ایندی ژنرال زائور رضایئو بریقادا کوماندیری و حربی کومِندانت تعیین ائدیلدی.

کند اهالی‌سینین بیر حیصه‌سی زوراکیلیقدان قاچیب قوتارماق ایستیرکن اوّلجه‌دن دوزلدیلمیش پوسقولاردا قتله یئتریلمیشدیر.

## بیرده‌باخ

آذربایجانلی‌لارا قارشی تؤردیلن سویقیریم‌لارین لیستی
## قایناق
آغدابان فاجیعه‌سی 

آغدابان فاجیعه‌سی YouTube
بؤلمه:سوی‌قیریملار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین ساواش‌لاری
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی
تاریخچی

[thumb|200px|ایبراهیم پچوی افندی، آدلیم [عوثمانلی تاریخچی]]

**تاریخچی** () کئچمیش باره‌سینده تحصیل آلان، یازان و اوْنون اۆزرینده نۆفوذ صاحیبی ساییلان شخصدیر. تاریخچیلر کئچمیش هادیسه‌لرین اینسان ایرقی ایله باغلی داواملی، مئتودیک پووئستی و تدقیقی ایله مشغولدورلار؛ همچینین بۆتون تاریخین زامانلا اؤیرنیلمه‌سی. بعضی تاریخچیلر نشرلر و یا تعلیم و تجروبه ایله تانینیرلار. «تاریخچی» ۱۹-جو عصرین سونلاریندا آلماندا و باشقا یئرلرده تدقیقات بیلیم‌یوردلاریندا یاراندیغی اۆچون پئشه‌کار پئشه‌یه چئوریلدی.

## قایناقلار
### سندلر

### منبعلر

* 
* 

## چوخ اوخو
* *The American Historical Association's Guide to Historical Literature* ed. by Mary Beth Norton and Pamela Gerardi (۳-جو ed. 2 vol، آکسفورد U.P. ۱۹۹۵) ۲۰۶۴ صفحه؛ بوتون ساحه‌لر و مؤوضوعلار اساسیندا۲۷٬۰۰۰ اَن مۆهوم اینگیلیس دیلی تاریخی کیتابینا شرحلی بلدچی vol 1 online, vol 2 online
* Allison, William Henry. *A guide to historical literature* (1931) comprehensive bibliography for scholarship to 1930. online edition
* Barnes, Harry Elmer*A history of historical writing* (1962)
* Barraclough, Geoffrey. *History: Main Trends of Research in the Social and Human Sciences,* (1978)
*Bentley, Michael. ed., *Companion to Historiography*, Routledge, 1997,  pp; 39 chapters by experts
* Bender, Thomas, et al. * The Education of Historians for Twenty-first Century* (2003) report by the Committee on Graduate Education of the American Historical Association
*Breisach, Ernst. *Historiography: Ancient, Medieval and Modern*, 3rd edition, 2007, 
* Boia, Lucian *et al.*, eds. *Great Historians of the Modern Age: An International Dictionary* (1991)
* Cannon, John, et al., eds. *The Blackwell Dictionary of Historians*. Blackwell Publishers, 1988 .
*Gilderhus, Mark T. *History and Historians: A Historiographical Introduction*, 2002, 
*Iggers, Georg G. *Historiography in the 20th Century: From Scientific Objectivity to the Postmodern Challenge* (2005)
* Kelly, Boyd, ed. *Encyclopedia of Historians and Historical Writing*. (1999). Fitzroy Dearborn 
* Kramer, Lloyd, and Sarah Maza, eds. *A Companion to Western Historical Thought* Blackwell 2006. 520pp; .
* Todd, Richard B. ed. *Dictionary of British Classicists, 1500–1960*, (2004). Bristol: Thoemmes Continuum, 2004 .
* Woolf D. R. *A Global Encyclopedia of Historical Writing* (Garland Reference Library of the Humanities) (2 vol 1998) excerpt and text search

## ائشیک باغلانتیلار

*Selected texts by the most known historians
هوشنگ آذراوغلو

هوشنگ آذراوغلو (۱۳۱۷ بندرانزلی - ۱۳۹۸ اورمو) موسیقیچی، موغننی، تورکییه نین آلتین کله بک (آلتین کپه نک) اؤدولونو قازانان ایلک آذربایجانلی، سینما و تییاترو اویونچوسو، ایران میللی تاخیمینین گولشچیسی ایدی.گنج یاشلاریندا آنا-آتاسینی الدن وئره رک تهرانا کؤچدو. سونرالار ایستانبولا کؤچوب تورکییه نین دئولت رادیو تیلویزییاسیندا ایشه باشلادی. ان آدلیم اثری  علی سلیمی نین بسته له دییی «سیزه سلام گتیرمیشم» ماهنیسیدیر.
آذربایجانیمیزین بو ایفتیخاری عؤمرونون سون ایللرینی اورمو شهرینده سوواراق 1398-جی ایلین خورداد آیینین 29-ندا دونیاسینی دییشدی.
۲۳ تیر

۲۳ تیر، ایران تقویمینده ایلین ۱۱۶-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۲۴۹ گۆن (نورمال ایل) یا ۲۵۰ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.

## حادیثه‌لر
## آد گۆن‌لری
## اؤلۆم‌لر
## قایناقلار
زیندان

**زیندان** یادا **دوستاقلیق** () — محکوم اوْلموش و قانون سؤزلرینه باخمایان شخص لرین جزا یئریدیر.

## قایناقلار

* 
* Diiulio, John J., ''Governing Prisons: A Comparative Study of Correctional Management'', Simon & Schuster, 1990. .
* 
* 
* 
* Fisher, George. "The birth of the prison retold." *Yale Law Journal* 104.6 (1995): 1235–1324. online free
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* SpearIt, Economic Interest Convergence in Downsizing Imprisonment (2014). University of Pittsburgh Law Review, Vol. 25, 2014. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2608698 
* SpearIt, Shackles Beyond the Sentence: How Legal Financial Obligations Create a Permanent Underclass (July 9, 2015). 1 Impact 46 (2015). Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2628977 
* 
* 
* 
* 
* 

## باغلانتیلار

* Federal Bureau of Prisons
* Priston Radio Official website 
* Touropia.com: Historic and Famous Prisons
 

بؤلمه:حبس خانالار
بؤلمه:پنولوژی
تاوار

**تاوار** یا **طاوار** و یا **طَویٰ** — اردبیل شهری‌نین قدیم آلتی اصلی محله‌لریندن بیری‌دیر. بو محله قوزئی‌دن اونچو مئیدان، گونئی‌دن اوچ توکان، دوغو دان پیرتملیک و باتی‌دان چشمه باشی محله‌سی ایله قوْنشو دور.

## بیرده باخ

## قایناقلار
 

بؤلمه:اردبیل محله‌لری
اونچو مئیدان

**اونچو مئیدان** یادا **قازران** — اردبیل شهرینین قدیم آلتی بؤیۆک محله‌لریندن بیریدیر. بۇ محله قوزئی‌دن قاجارلار محله‌سی و تزه مئیدان، گونئی‌دن، چشمه باشی و تاوار، دوغو دان پیرتملیک و پیرزرگر و باتی‌دان آلا قاپی ایله قوْنشو دور.

## بیرده باخ

## قایناقلار
 

بؤلمه:اردبیل محله‌لری
فتح ۱۴۵۳ (فیلم)

**فتح ۱۴۵۳** () — بیر فیلمایمیش کی ۲۰۱۲–جی میلادی ایلینده تورکجه دیلینده تورکیهده دۆزلیب. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:فیلملر
اوچ توکان

**اوچ توکان** — اردبیل شهری‌نین قدیم آلتی بؤیوک محله‌لریندن بیری‌دیر. بو محله قوزئی‌دن چشمه باشی و تاوار، گونئی‌دن ایبراهیم آباد، دوغو دان آبروان و حسن آباد و باتی‌دان شاه باغی محله‌سی ایله قوْنشو دور.
 *عارف محله سی اوچ توکان محله سینین اوسته اولان محله لر دن دی.

## بیرده باخ

## قایناقلار

 

بؤلمه:اردبیل 
بؤلمه:اردبیل محله‌لری
پیرتملیک

**پیرَتملیک** یا دا **پیر عبدالملک** — اردبیل شهرینین قدیم آلتی بویوک محله لرینن بیری دیر. بو محله قوزئیدن اونچو مئیدان، گونئیدن حسن آباد، دوغودان پیرزرگر و باتی دان تاوار محله‌سی ایله قوُنشو دیر.

## بیرده باخ

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل محله‌لری
کارل قوستاف (دالی قاییتماز توپ)

**کارل قوستاف تؤپ** سوئد اؤلکه سینده قؤشولان بیر نوع اسلحه دیر.بو تؤپ 84 میلی متیر کالیبرده دالی گئیتمئز و بیر یئرده دایانان اسلحه لردن دیر. ساپ شیرکتی بو اسلحه نی قؤشوب.

## قایناق

https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Gustaf_recoilless_rifle

بؤلمه:اوردو
بؤلمه:اسلحه
آنکارا حوکومتی

**آنکارا حوکومتی** و یا **تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی حوکومتی** — تورکیه قورتولوش ساواشی اساسیندا آنکارا داکی حؤکومته وئریلن آد دیر.

## بیرده باخ
تورکیه قورتولوش ساواشی 

## قایناقلار

*تورکجه ویکی پدیا
محمد وعد

**محمد وعد** (اینگیلیسجه: Mohammed Waad) (دوْغوم: قطر) بیر فوتبالیست. اوپن فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
## قایناقلار

بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
چشمه باشی

**چشمه باشی** یادا **سرچشمه** — اردبیل شهری‌نین قدیم آلتی بؤیوک محله‌لریندن بیریدیر. بو محله قوزئی‌دن آلا قاپی و اونچو مئیدان، گونئی‌دن اوچ توکان و شاه باغی، دوغو دان تاوار و باتی‌دان معمار محله‌سی ایله قوْنشو دور.

## بیرده باخ

## قایناقلار
 

بؤلمه:اردبیل محله‌لری
بؤلمه:اردبیل
اردبیل محله‌لری

**اردبیل محله‌لری** — اردبیل شهری چوخلو محله‌لردن تشکیل اوْلۇبدۇر، بۇ محله‌لرین بعضی‌سی اسکی بیر تاریخه صاحیب‌دیلر.

اردبیل شهری قدیمدن آلتی اصلی محله‌یه بؤلونوبدور. بونلارین اوچو نعمتی محله‌لری و اوچو ده حیدری محله‌لری دیرلر. هر باشقا محله‌ (مسجید) بو آلتی اصلی محله‌نین خولاسی ساییلیر. اردبیل شهرینین محله‌لری بو شکیلده بؤلونوبلر:

#### نعمتی‌لَر

*اونچو مئیدان
**عاباسیه
**اکبریه
**صاحیب‌الزمان
**ایمام حسن عسکری محله‌سی
**خاتم‌النبین
**ایمام جعفر صادیق محله‌سی
**ائیمّه
**ایمام سجاد محله‌سی
**زینبیه
**قاسیمیه
**آغاکاظیم
**قاجاریه (قاجارلار یا قجرلر)
**چیراغعلی
**تزه مئیدان (قونبلان)
*چشمه باشی (سرچشمه)
**معمار
**حسین‌آباد
**ولیعصر
**اصغریه
**اجیرلی
**روقیه
**انزاب یولو
**فاطیمیه (مشکین دروازه‌سی یا قاپی‌سی)
**آستارا قاپی‌سی
**حافیظیه
**حاجی قهرمانی
**محمدیه
**ایمانقولی
**خئیرال
**میرزاده خانیم(جوادیه)
**یَسوْل
**تزه شهر
*آلا قاپی (عالی قاپو) دروازه یا زنجیر
**زینال
**مؤجۆز
**کورداحمد
**میرزه باخشعلی
**طالیقانی
**مولّاباشی
**کیشاورز
**حافیظ
**رجایی
**آرازعلی
**کارشیناسان (کارشیناسلار)
**سعدی
**باغمئشه
**مولّا هادی
**سولیمان شاه
**علیّه
**غریبان (غریبلر)
**منصوریه

#### حیدری‌لَر

*تاوار
**قره دینک (نواب صفوی)
**داشچیلار
**توپچولار
**شاه باغی (ایسلامی کۆچه‌سی)
**داشکسن(ججین)
**تزه آباد(ججین)
**ساوالان ایکینجی فازی
**والی
**ایمام خومینی
**آزادی
**قودس
**شام اسبی
*اوچ توکان
**یاغوبیه
**پیرمادار
**آبروان
**ایبراهیم آباد
**علی آباد
**سولطان آباد
**جعفریه
**روقیه(علی آباد)
**عاباس آباد
**سادات
**ولیعصر
**ابوطالیب
**صفا
**نیار
**بعثت
**کاشانی
**یوسیف آباد
**جمشید آباد
**ساوالان
**نیار یولو
**باهارآباد
**ایثار
**موقدّس
**هاشیم آباد
*پیرتملیک
**پیرزرگر
**علی کوچه‌سی
**جومه مسجید
**حسینعلی
**نمه‌لر
**فانتازیا
**فرهنگیان(فرهنگیلر)
**پیر شمس الدین
**سید آباد
**عبدالله شاه
**ژاندارمری
**شاهید
**پردیس
**زره‌ناس
**کوْمود سازی
**صادیقیه
**ریسالت
**دانیش آباد
**احمدیه
**انزاب یولو
**حسن آباد

اردبیل شهرینین آیری تزه محله لری عیبارت‌دیر: ساوالان اۆچونجو فازی، رازی، پیله سحران(اندیشه)، الهیه و زعفرانیه (حمتاوار یا حمید آباددا)، کیشاورز، موخابیرات، ویلایت، میلاد، دادگوستری، کوثر، نیاییش(شام اسبی)،ریضوان، نیستان، مولّا یوسیف، گۆلمۇغان، سالمان آباد، میراشرف و سینا و کاهرالان (کلخوران).

## قایناقلار
 

بؤلمه:اردبیل محله‌لری 
بؤلمه:اردبیل
جنتلمن (فیلم ۲۰۲۰)

**جنتلمن** — کانارا دیلی و اینگیلیس دیلینده بیر فیلم دیر کی ۲۰۲۰–جی میلادی ایلین ایلک آی‌لاریندا هیندوستان اؤلکه‌سینده دۆزه‌لینیب و اکران اوْلۇنۇب. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:فیلملر
سارس-کووی-۲

**سارس–کووی–۲** (; *Ağır kəskin respirator sindrom koronavirusu 2*) — عوموم دونیا ساغلیق تشکیلاتی طرفیندن ایلکین اولاراق 2019-nCoV آدلاندیریلان، عینی زاماندا ووهان کروناویروسو، ووهان دنیز محصول‌لاری بازاری‌نین آق‌جییر ایلتیهابی ویروسو و ووهان پنومونیاسی کیبی ده تانینان و مۆثبت ایستیقامتلندیریلمیش و تک تللی RNT ویروسو اولان یئنی کروناویروس ایلک دفعه ۲۰۱۹–جو میلادی ایلده آشکار ائدیلمیش‌دیر. 

## بیرده باخ
*کرونا ویروس خسته‌لیغی ۲۰۱۹

## قایناقلار
 

بؤلمه:نوخوشلوق‌‌لار 
بؤلمه:ساغلیق 
بؤلمه:ساغلام 
بؤلمه:ویروسلار
فئودالیسم

thumb|200px|right|Feodalın torpağında işləyən kəndli

**فئودالیسم** () — توپراق مۆلکیّتی. 

## فئودالیزمین ماهیّتی

## قایناقلار
شوش (تاریخی شهر)

**شوش** — تاریخی بیر شهری‌ایمیش کی بۇگۆنکۆ ایرانین خوزیستان اوستانیندا و بۇگۆنکۆ شوش شهری‌نین یاخینلیغیندا یئرلشیب‌دیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:تاریخی شهرلر 
بؤلمه:قدیمی شهرلر
شوش

**شوش**، خوزیستان اوستانی‌ شوش بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۷۷٬۱۴۸ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:شوش بؤلگه‌سی
بؤلمه:خوزیستان اوستانی‌نین شهرلری
تراموا

بندانگشتی|250px

[بندانگشتی|چپ|بیر تراموا [قولد کوست، کوئینزلند، اوسترالیا]]

**قونقا** و یا **تراموا** — بیرینجی دفعه اوتریش اؤلکه‌سینده ۱۸۷۰-اینجی میلادی ایللرده یاراندی  . بو تراموا یا بیزیم دیلده قونقا، ریل اوسته و دمیر بیر یول‌دور کی اونون اسوتونده بیر آرابا دؤرد یا ایکی آت گوجونه چکیلیردی. هابئله روسیه اؤلکه‌سینده بو چاغدا قونقا قورولدو. 

۱۸۸۰-اینجی ایلده تبریزده قونقا یولو چکیلیدی کی قونقا باشیندان تبریزین دمیریولوناجا موسافیر داشیردی و ایکی یا دورد آتلی قونقالار دمیر اوسته گئدیردی. تبریزده قاسم خان والی بیرینجی قونقانی چکدی.

اوتوز ایل سونرا (1911-1916م) روسلار  بیرینجی دمیر یولونو ایراندا تبریز-جولفا آراسیندا روس بانکی الیله چکدیلر و قونقا موسافیرلری تبریزین قونقا باشیندان واغزان(روس دیلینده قاطار یولو دورومو) مئیدانیناجا داشیردی. واغزان ایندی تبریزین راه آهن مئیدانی دیر کی او زمان روس دیلینده واغزان ایدی. بو قونقا ۱۳۱۸-اینجی گونشلی ایلینده آرادان گئتدی و تبریز قونقاسی نین یئرینه اوتوبوس ایشلری گوردو.

## قایناقلار
 

بؤلمه:تبریز
بؤلمه:نقلیات
شکوهی مراغه‌ای

شکوهی مراغه‌ای (دوْغوم تبریز:۱۸۲۹-اؤلوم ماراغا:۱۸۹۶)آذربایجانلی شاعر.
## حیات
میرزه مهدی شوکوهی ۱۸۲۹-جو ایلده تبریزده صنعتکار (آیناساز) عائله‌سین‌ده دۆنیایه گلمیش دیر. ایلک تحصیلینی موللاخانادا آلمیش‌دیر. گنج یاشلارین‌دا ماراغایا کؤچموش، تیجارتله مشغول اولموش‌دور. ایشی ایله الاقدار تورکیه، اورتا آسیا، اربیستان و ایرانین بعضی یئرلرینی گزمیش، بیر مدت تئهران‌دا قالدیق‌دان سونرا یئنی‌دن ماراغایا قاییتمیش یه اؤمرونون آخیرینا قدر اورادا یاشامیش‌دیر. ۱۸۹۶-جی ایلده ماراغادا وفات ائتمیش و اورادا دفن اولونموش‌دور. 
## قایناق

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
اچومی دیلی

**آکومی دیلی** یا دا **اچومی دیلی** — بیر دیل‌دیر کی آکومی خالقی بو دیلده دانیشیر.

## قایناقلار
 

بؤلمه:دیللر
عندلیب قرجه‌داغی

**عندلیب قرجه‌داغی** — ۱۸-جی عصرین سونلاری - ۱۹-جو عصرین اوللرین‌ده فعالیت گؤسترمیش آذربایجانلی شاعرمیش. حیات و فعالیتی‌نین اساس حیسه‌سی ایروان خان‌لیغی ایله باغلی اولان شاعر، سونونجو ایروان خانی هوسئینقولو خانین یانین‌دا میرزه‌لیک ائتمیش‌دیر. ان مشهور اثری "لیی‌لی و مجنون" شعری دیر. 

## یاشاییشی
شاعرین دوغوم و اؤلوم تاریخی حاقین‌دا دقیق معلومات یوخ‌دور. اثرلرین‌دن موعینلش‌دیرمک اولور کی، اندلیب قاراجاداغی ۱۸-جی میلادی یوز ایلین ۷۰-جی ایللرین‌ده اهر ده آنادان اولموش‌دور اندلیب قاراجاداغی «لیی‌لی و مجنون» شعرین باشلانغیجین‌دا اؤزو حاقین‌دا قیسا معلومات وئریر.

## قایناقلار
 

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
جناب‌لار (فیلم ۲۰۱۹)

**بی‌لر** و یا **آغالار** یا دا **جناب‌لار** () — اینگیلیس دیلینده بیر فیلم دیر کی ۲۰۱۹–جو میلادی ایلین سوْن آی‌لاریندا دۆزه‌لینیب و ۲۰۲۰–جی میلادی ایلین ایلک آی‌لاریندا اکران اوْلۇنۇب. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:فیلملر
آتروپات

**آتروپات** () — آتورپاتکان دؤولتی‌نین ایلک حؤکمداری. گئچمیش هخامنشلرین ساتراپی، اصلاً، چوخ گۆمان کی مادلی اولان آتروپات، میلاددان قاباق دؤردونجو یوز ایلین ایرمی‌نجی ایللری‌نین سوْنوندا یئنی دؤولتین مۆستقیل حؤکمداری اولور؛ بو دؤولت رسماً مادا، سوْنرالار ایسه اؤزۆنۆن ایلک حؤکمداری‌نین آدی ایله تز–تز آنتیک قایناقلاردا آتورپاتکان آدلاندیریلدی. بعضی تدقیقاتچی‌لارین نظرینه گؤره آتروپات اساساً فارس منشألی‌ایمیش.بعضی قایناق‌لار ایسه آتروپاتین تورک کؤکنلی اولدوغونو ایره‌لی سورموشدور.

## قایناقلار
 

بؤلمه:آذربایجان تاریخی
ابوالحسن راجی تبریزی

**ابوالحسن راجی تبریزی**(دوْغوم تبریز:1831 اؤلوم:1876)تبریزلی تورک بیر شاعیر‌میش.

## حیات
## قایناقلار

بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
محمد خلیفه عاجز

**محمد خلیفه عاجز** ۱۹-جو عصرین بیرینجی یاری‌سین‌دا یاشایب-یاراتمیش 
صنتکارلاردان‌دیر. او، سراب‌دا آنادان اولموش‌دور. دوْغوم و اؤلوم تاریخی معلوم دئیل‌دیر، ۷۲ یاشین‌دا وفات ائتدیی گومان ائدیلیر.
## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:سارابلی شاعیرلر
عباس‌قلی آقا باکیخانوف

**عباس‌قولو آغا باکیخانوف** (تام آدی: باکیخانوف عباس‌قولو میرزه محمد اوغلو، قدسی) (او،29 ژوئن 1735 جی ایلده آنادان اولموشدور) — آذربایجان شاعیری، یازیچی‌سی، عالیمی، موتفکّیری و ترجومه‌چی‌سی. آذربایجانین ایلک تاریخچی‌سی حساب اولونور. 

  اون دوققوزونجو عصر آذربایجان معاریفچی‌لریندن بیری اولان عباس‌قولو آغا باکیخانوف  "گلستان ارم"  اثری ایله آذربایجان تاریخ‌شوناس‌لیق علمی‌نین اساسینی قویموشدور.  "‌قدسی‌"  تخلوصو ایله تورک، عرب و فارس دیللرینده شعیرلرین مؤلیفی‌دیر. قوبادا  " گولوستان"  آدلی علمی-ادبی مجلیسین (1835) تشکیلاتچی‌لاریندان بیری اولموشدور.  

  1820–1830-جو ایللرده تزار روسیه‌سی اوردوسوندا قوللوق ائتدیگی زامان گولوستان (1813) و تورکمنچای موقاویله‌لری‌نین (1828) ایمضالانماسیندا ترجومه‌چی کیمی ایشتیراک ائتمیشدیر.  

## اتک‌یازی‌لار

بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی‌نین شاعیرلری
اؤتوکن

**اؤتۆکن** () — "اؤتۆکن داغی"، اؤتۆکن جر ("اؤتۆکن یئری") آدی وئریلن ، مئشه‌لرله اؤرتۆلۆ بیر داغ ، قدیم تۆرکلر اۆچۆن چوْخ مۆقدّس ساییلیر.

## گئچمیشی

## قایناقلار
 

بؤلمه:تورک تاریخی 
بؤلمه:Old Turkic دیلی سؤزجوک‌لو مقاله‌لر 
بؤلمه:تاریخی شهرلر
تاوماتافاکاتانقیهانقاکواواووتاماتئاتوریپوکاکاپیکیماونقاهورونوکوپوکایفئنواکیتاناتاهو

**تاوماتافاکاتانقیهانقاکواواووتاماتئاتوریپوکاکاپیکیماونقاهورونوکوپوکایفئنواکیتاناتاهو یارادیلیر** (مائوری دیلی: Tau­ma­ta­wha­ka­tan­gi­han­ga­ko­au­au­ota­ma­tea­tu­ri­pu­ka­ka­pi­ki­ma­un­ga­ho­ro­nu­ku­po­ka­iwhe­nu­aki­ta­na­ta­hu) نیوزیلنددا یئرلشه‌ن ۳۰۵ مئتر هوندورلویون‌ده تپه. 
بو سؤزون تخمینی ترجومه‌سی بئله‌دیر: "ایری دیزلری اولان و سوروشه‌رک، دیرماناراق داغلاری اودان، تورپاق یئیه‌ن کیمی تانینان تاماتئانین اؤز بورون فلئیتاسین‌دا سئوگی‌لی‌سی اۆچون موسیقی چالدیغی تپه‌نین زیروه‌سی". ۸۵ حرف‌لی بو توپونیم بوتون دونیادا بیر سؤزدن عبارت اولان ان اوزون توپونیم‌دیر.

بو آدین تلففوس اولونماسینین بیر نئچه وئرسییاسی مؤوجوددور. مثلاً، گینننئ‌سین رئکوردلار کیتابینا توپونیمین ۹۲ حرف‌دن عبارت اولان آدی داخیل ائدیلیب. آدین داها اوزون وئرسییاسی یئنی‌دیر و قیسا وئرسییادان داها فورمال‌دیر. اما یئرلی اهالی ادعا ائدیر کی، داها اوزون وئرسییا ماوریلر طرفین‌دن همیشه ایستیفاده ائدیلیب. دونیانین ان اوزون آدی اولان یاشاییش منطقه‌لرین‌دن بیری یئرلشه‌ن اوئل‌سین ساکینلری ادعا ائدیرلر کی، بو توپونیم بیرلشمیش شاهلیقداکی ان اوزون آدی (Llan­fair­pwll­gwyn­gyll­go­ge­rych­wyrn­dro­bwll­llan­ty­si­lio­go­go­goch) 
گئری‌ده قویماق اۆچون قصداً یارادیلمیش‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:نیوزیلند
سارس-کووی

**سارس کورونا ویروسو** یا دا **سارس-کووی** () — سارس ویروسونون گونهلریندن بیر سوش آدی‌دیر.

## قایناقلار
 

* 

## ائشیک باغلانتیلار

بؤلمه:ویروسلار
بؤلمه:بتاکروناویروس
بؤلمه:ساربکوویروس
میرمحسن نواب

**میرمحسن نواب** (دوْغوم۱۸۳۳  شوشی – اوًلوم ۱۹۱۸ شوشی) ایلک اؤنجه موسیقی شناس، آذربایجان دیلین‌ده یازیلمیش "ووزوهول-ارقام" ("رقه‌ملرین ایضاحی") ریساله‌سی‌نین مؤلفی کیمی تانی‌یرلار. ان یاخشی کلاسسیک عنعنه‌لر روحون‌دا قله‌مه آلینمیش همین اثر شرق‌ده بو قبیل‌دن یارادیلمیش سون ریساله‌لردن بیری‌دیر. آذربایجان‌دا ایسه، نوواب سونونجو کیمیاگرلردن، مونججیملردن و کؤهنه مکتبه منسوب رس‌ساملاردان‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی رسام
فطیر چؤرکی

**فطیر چؤرکی** یا ساده‌جه **فطیر** — تندیر ده حاضیر لانان چؤرک نؤوعو دور.

## قایناقلار

### اتک‌یازی
 

بؤلمه:چؤرکلر
قره حالوا

250px|thumb|قره حالوا

**قره حالوا** — بیر حالوا نؤوعو دور کی آذربایجان و اؤزل‌لیک‌له اردبیل شهرینده حاضیرلانیر. بو حالوا دا اون، بوغدا، سو، کره، ادویه و بال ایستیفاده اوْلۇنۇر.
بو حالوا اردبیل شهری‌نین سوغات‌لاریندان بیری دیر.

## قایناقلار
 

بؤلمه:هونر اردبیل‌ده 
بؤلمه:آذربایجان مطبخی
آذربایجان تاریخی

**آذربایجان تاریخی** یا دا **گونئی آذربایجان تاریخی** — آذربایجان اراضی‌سی اسکی بیر تاریخه صاحیب‌دیرلار. آذربایجانین قیدمتی قدیم دونیا دؤورۆنه و یاخلاشیق ۵٬۰۰۰ میلاددان قاباغا یئتیشیر. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:آذربایجان تاریخی
تات (دقیقلشدیرمه)

**تات** بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛ 

## ایصطلاحلار
تات: تورکجه'ده اولان بیر ایصطلاح.

## خالقلار
* قافقاز تات‌لاری
* ایران تات‌لاری

## دیل‌لر
* تات دیلی (قافقاز)
* تات دیلی (البورز)
گئجیکمیش نوترون

نۆکلر مۆهندیسلیگینده، گئجیکمیش نوترون، بیر هسته پارچالانماسی یا فیسیون (اینگیلیسجه: Nuclear fission) نتیجه‌سینده اورتایا چیخان فیسیون‎ محصولاتیندان بیری (و یا اصلینده بتا پارچالانماسیندان سونراکی بیر فیسیون محصولو) طرفیندن، فیسیوندان بیر نئچه میلی ثانیه‌دن بیر نئچه دقیقه‌یه قدر اولان هر هانسی بیر زاماندا یاییلان نوتروندور. فیسیونون 10−14 ثانیه‌سینده دوغان نوترونلارا "پرومت نوترون" دئییلیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
*Hybrid nuclear reactors:delayed neutrons
*Beta is not the delayed neutron (population) fraction 

بؤلمه:نوترون
بؤلمه:نوکلر تکنولوژی