open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شیاد حمزه

**شیاد حمزه**، (7ق/13ـ جو میلادی يوزایل) آق‌شهر و سیویریحصاردا ياشايان صوفي شاعيرلردن بيريدير. شياد حمزه، بير  دووار اوستاسي اولدوغونا گؤره خالق آراسیندا، شیاد یعنی دیوار تیکن آدی ایله تانینمیشدیر.

## یاشاییش

## اثرلری
* *داستان یوسف* یا *یوسف له زلیخا*
* داستان سلطان محمود
* احوال قیامت
* معراج‌نامه
* وفات حضرت محمد علیه السلام
* دیگر اثرلری، متفرقه شعرلر

## شعرلریندن اؤرنک
::نعت
:سنین عشقین قامو درده دوادیر یا رسول الله
:سنین قاتینده حاجتلر روادیر یا رسول الله
:سنین نورون گؤرن گؤزلر، نه آی گؤزلر نه اولدوزلار 
:نوروندان گئجه گوندوزلر ضیا دیر یا رسول الله
:دریندن آچیلار گوللر، سؤزوندن شهد و شکّرلر
:سنینله خسته کؤنوللر، شفادیر یا رسول الله
:حبیب‌سن پادشاهلارا، طبیب‌سن دردلی آه‌لارا
:شفاعتین گنهکارا، عنادیر یا رسول الله
:آی و گونش، یئتی اولدوز، سنی اؤیر قامو دوپدوز
:سنین سؤزوندن ایراق سؤز خطادیر یا رسول الله
:حسد قیلور سنه ابلیس، زهی احمق اولور تلبیس
:سنی سئودیگیچون ادریس، علادیر یا رسول الله
:آرالار نوبتین دائم، بو بئش وفت سنّتین قائم
:گلیرسه خویونا هرکیم، صلادیر یا رسول الله
:مغیلانلار حریر گئیدی، بریه‌لر عبیر دولدی
:سنین جفالارین دردی وفادیر یا رسول الله
:ساتیلدی یوسف کنعان، ایکن آز نسنیه پنهان
:سنی گؤرمک منه مین جان بهادیر یا رسول الله
:داود اگنینده خلعتین، خلیل خویینده نعمتین
:موسی الینده عبرتین، عصادیر یا رسول الله
:مبارک توربه‌سی پرده، دولو نور ایله پرورده
:ولی روحون فلکلرده عیاندیر یا رسول الله
:مقامین کعبه‌ی زمزم، همیشه قائم و محکم
:خضر امّتینه هر دم، سقادیر یا رسول الله
:شیاد حمزه دئر اول شاهدان، دیلر کیم قورتولا آه‌دان
:سنی مدح ائتمک الله دان، عطادیر یا رسول الله

## ائشیک باغلانتی‌لار
* شیاد حمزه

## قایناقلار

* فهرس المطبوعات الترکية العثمانية التي اقتنتها دارالکتب القومية منذ انشائها عام 1870 حتي نهاية عام 1969م، مصر: ج2، ص130.

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورک شاعیرلر
شیبان (اورمو)

**شیبان** کندی اورمو بولگه‌سینین، سیلوانه بولومو و ترگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 364 نفر اهالی سی و 50 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
شیخ‌بران

**شیخ‌بران** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  51نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
شیخ سلو (شوط)

**شیخ سیلو** کندی ماکی بولگه‌سینین،  گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 431 نفر اهالی سی و 91 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
شیراز

**شیراز** ایران شهرلرین‌دن بیری و فارس اوستانی‌نین مرکزی‌دیر. بۇ شهرین  نۆفوس و ۱٬۴۶۰٬۶۶۵ نفردیر بۇ باخیم‌دان اؤلکه‌نین ۶ اینجی شهری سایلیر.

چوخ‌لو تاریخی یئلر بۇ شهرده یئرله‌شیب‌دیر کی سعدی و حافیظین قبرلری، اونلارین ان اونملی‌لرین‌دن‌دیر. تؤرک ائل‌لرین‌دن اولان قاشقاییلاردا بۇ شهرده‌ده یاشاییرلار. ساوهنین یاخین‌لیغین‌دا یئر‌لشن مره‌غئیلی تیلیم‌خانین‌دا شیراز سفری، اراک بولگه‌سی‌نین شاهسئونلری‌نین آراسین‌دا آدلی-سانلی‌دیر.

## بیرده باخ
*جمعیتینه گؤره ایران شهرلری‌نین لیستی

## قالری

Imamzadeh-ye Ali Ebn-e Hamze (Shiraz) 001.jpg|Imamzadeh Ali ebn e Hamze
Delgosha Garden, Shiraz.jpg|Delgosha Garden
Nasir-al_molk_-1.jpg|Nasir ol Molk Mosque
Ghavam Garden, Shiraz.jpg|Qavam House
Afif-Abad Garden, Shiraz.jpg|Afif-Abad Garden (Arms Museum)
Baghe Eram Shiraz edit.jpg|Eram Garden
Shahpouri-House-in-Shiraz-Persia-Photo-by-Hossein-Amini.jpg|Shapouri House
Vakil Bazaar, Shiraz.jpg|Vakil Bazaar
Saadi Tomb.jpg|Tomb of Saadi
Stone Museum, Shiraz.jpg|Stone Museum
حمام_وکیل.jpg|Vakil Bath
Madresyekhaan_(1).JPG|Khan School
Atigh Mosque, Shiraz.jpg|Atigh Mosque
Shiraz Nature March 4, 2006 -4.jpg|A creek in Shiraz
Khwaju Kermani's tomb, Shiraz.jpg|Khwaju Kermani's tomb
Luna Park, Shiraz.jpg|Luna Park
Jahan Nama Garden, Shiraz.jpg|Jahan Nama Garden
Vakil Mosque, Shiraz.jpg|Vakil mosque
Vakil water storage.jpg|Water Museum
Saraye Moshir, Shiraz.jpg|Saraye Moshir
Zinat ol Molk House, Shiraz.jpg|Zinat ol Molk Mansion
Ghavam ol Molk House, Shiraz.jpg|Ghavam ol Molk Mansion
Saadat House, Shiraz.jpg|Saadat Mansion


## قایناقلار

بؤلمه:شیراز بؤلگه‌سی
بؤلمه:ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری
بؤلمه:فارس اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:شیراز
شیروان شاهلو

## شیروان شاهلی/شیروان شالی
(فارسجا: شیروان شاهلو/شورا کندی) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 173(33عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
صالح آباد

**صالح آوا** شهری همدان اوستانین شهرلریندن بیر دی بۇ شهر باهار بؤلگه‌سینده یئرلشیب و صالح‌آباد بؤلومون مرکزی دیر بۇ شهرین جمعیتی ۱۳۹۰ جی ایل ده تقریباً ۸٬۴۸۰ نفریمیش شهر همدان، کیرمانشاه، سنندج یولون اوستونده یئرلشیب شهرین خالقی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.

## گورملی و تاریخی یئرلر

* حیدری ائوی
* صالح آباد حامامی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
صالحلى

**صالحلى** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۹۶٬۳۰۴نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق
توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
صربیستان

اوروپانین جنوبوندا یئرلَشن بیر اؤلکه دیر.

## قایناقلار


## گؤرونتولر

File:Republic of Serbia - Welcome.jpg
Image:Flag_of_Serbia.svg
Image:Civil Flag of Serbia.svg
Image:Coat of arms of Serbia.svg
Image:Coat of arms of Serbia small.svg
Image:Arandjelovac.jpg
Image:BT-catholic_church-tower.jpg
Image:NoviBG Nov30 2005.jpg
Image:Kikinda,_Main_Street_and_Catholic_Church.jpg
Image:Mitrovica_bridge.JPG
Image:Kraljevo 111.jpg
Image:Krusevac-lazarica.JPG
Image:Nisgradnocu.jpg
Image:Reka Raska-Novi Pazar04.JPG
Image:Panorama of Novi Sad.jpg
Image:Pancevo-duke_Stevan_Supljikac_statue.jpg
Image:Centar-grada-2.jpg
Image:Lim River and view on part of the town of Prijepolje.jpg
Image:Prishtina snapshot.png
Image:Prizren_004.JPG
Image:City_hall_of_senta.jpg
Image:Smederevo city administration.JPG
Image:Sombor orthodox church.jpg
Image:Sremska Mitrovica Town Library.jpg
Image:Theatre in subotica.jpg
Image:Uzice pan.jpg
Image:Centar grada Valjevo.jpg
Image:Vranje.jpg
Image:Maskotas of Vrnjacka Banja.jpg
Image:Vrsac.gif
Image:Zajecar centar.jpg
Image:View of Belgrade from Zemun.JPG
Image:ZrenjaninBegej.JPG
Image:Stalać Fortress.jpg
Image:Smederevo small town panorama 3.jpg
Image:Bač, view of the fortress and the town.jpg
Image:Golubac.JPG
Image:Citadel Petrovaradin.jpg
Image:Реконструкција Вршачког замка 2.jpg
Image:Stari Slankamen, remains of the medieval fortress.jpg
Image:Tvrdjava Diana vojnicke barake i prvobitna juzna kapija.jpg
Image:Belgrad Kalemegdan 34.JPG
Image:Krusevacki Grad Donzon2.jpg


بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر
بؤلمه:جومهوریت‌لر
بؤلمه:صیربجا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:صربیستان
بؤلمه:بالکان اؤلکه‌لری
بؤلمه:اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
بؤلمه:ایسلاو اؤلکه‌لر و اراضی‌لر
بؤلمه:اوروپانین جنوب‌شرقی اؤلکه‌لری
بؤلمه:جنوبی اوروپا اؤلکه‌لری
بؤلمه:۲۰۰۶ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر
شیرین‌درق

**شیرین‌درق** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان اوچ‌هاچا قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 165 نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناقلار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
صلاح بیرسل

**احمد صلاح‌الدین بیرسل**(تورکجه:Ahmet Selahattin Birsel )( بالیکئسیر، 14 نويابر 1919 - 10 مارس 1999، ایستانبول) بیر تورکیهلی شاعر و شورنالیست .
## صنعتی
شعرده زکانین اهمیتینه اینانمیشدیر. 1956دان سونرا بیرینجی يئنی شعریندن تامامیله اوزاقلاشدی. اؤزونه عاید موستقیل بیر شعر آنلايیشی اینکیشاف ائتدیردی. مؤوضولاری ایستئهزا ائدر کیمی گؤرونه‌رک شعرین دوشوندوروجو يانینی گوجلندیرمیشدیر.
### شعر کیتابلاری
* دونيا ایشلری (1947) 
* هاجیواتین آروادی (1955) 
* آسئس (1960) 
* کیکیریکنامئ (1961) 
* هايدار هايدار (1972) 
* کؤچئکچئلئر (بوتون شعرلری، 1981) 
* چاتدیمان (سون دؤور شعرلری، 1993) (نئجاتیگیل شعر موکافاتی) 
* سئودیم سنی ائي اینسان 
* باش و آياق 
* سئچمه شعرلر 
* رومبا دا رومبا

## قایناقلار
«Salah Birsel». Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, 13 June 2006. Arşiv tarihi  asıl adresinden  7 Dec 2012. Erişim tarihi
7 Dec 2012.
*Gülsemin Hazer، Salah Birsel'in Şiirinde Mekan، Uluslararası Hakemli Akademik Sosyal Bilimler Dergisi، Vol. 1 (2011) No. 1، pp.&nbsp;388–403.
صمدلی

**صمدلي** کندی (صمدلو) موغان بولگه سی نین، موران بولومو و آزادلی قصبه سی ندا یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
صمدلي كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 148 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
صمدی وئردی (شوط)

**صمدی وئردی** کندی ماکی بولگه‌سینین،  گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 236 نفر اهالی سی و 54 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
صورمان آباد (اورمو)

**صورمان آباد** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و قوزئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 431 نفر اهالی سی و 81 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
صوفی (اهر)

صوفی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  0 نفر اهاليسی وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
صوفی لار حمید قیشلاغی

**  صوفي لار حميد قيشلاغي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
صوفي لار حميد قيشلاغي كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 31 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* قوزای قیشلاق قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
صیادآباد

** صیادآباد** کندی موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
صیاد آباد کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 355 نفر اهالي سي وار. بۇ كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
طاق مسجیدی (میاندوآب)

**طاق مسجیدی** میاندوآبین تاریخی بینا و آبیده لریندن اولاراق خیابان 17 شهریور شهید عبداله برجاسی کوچه سینده یئرلشیب دیر بۇ مسجید 1170 الی 1200 هجری قمری ایل ده احمدخان بَیلربَیی مراغا حاکیمی الیله تیکیلیب .مسجدین قاباقجا صحنی اولاراق ایندی نئچه دخل و تصرفات دان سوْنرا ایندیکی تکجه قیرخ ستون سالیم قالیب دیر.
## ثبت نومره سی
بو بینا 1376/9/16 جی گونونده 1949 جو شماره ایله ایرانین آثار تاریخی بینالارین جرگه سینده ثبت اوْلوب.
## قایناقلار


بؤلمه:ایرانین ثبتی بینالاری
طالیب‌آباد (اورمو)

**طالیب آباد (اورمو)** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و تورکمان قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 23 نفر اهالی سی و 4 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
صوفی (شوط)

**صوفی** کندی شوط بؤلگه‌سینین،  شومالی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین ۲٬۵۲۳ نفر اهالی سی و ۵۷۲ عائیله‌سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
طرسوس

**طرسوس** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد  ۲۲۷٬۰۲۱نفر اهاليسي وارمیش

## قایناقلار

توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

بؤلمه:تورکیه شهرلری
طوره (ماکی)

**طوره** کندی ماکی بولگه‌سینین،  قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 414 نفر اهالی سی و 84 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
عابباس آباد (اورمو)

**عابباس آباد** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 60 نفر اهالی سی و 19 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
طویله شامی

**طویله شامی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان بوزقوش قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  84نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
عابباس علی لی

** عابباس علی لی** کندی (روستای عباس علی لو) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقع

## اهالی
عابباس علی لی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 369 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
عبدالله بن اباض

**عبدالله بن اباض تمیمی** فقیه، حدیث روایت ائدن، قرآن تفسیر ائدن، خوارج یا خارجی‌لر جریانی‌نین امام‌لاریندان و صحابه‌ تابعین-یندن ایمیش و اباضیه مذهبینین قوروجوسودور.
او بنی تمیم قبیله‌سینین، بنی عبید بن مُقاعِس طایفاسیندان ایمیش و یمامه‌ده اباض آدلی بیر کندین اهلیندن‌دیر.
اباضی منبع‌لره گؤره بن اباض بوتون ایش‌لرینده جابر بن زید-ه دایانیب و اونلا مشورت ائدیب و اونون فتوالاریندان تقلید ائدردی.
عبدول ریضا آباد

** عبدول ريضا آباد ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و ساوالان قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عبدول ريضا آباد کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 840 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* ساوالان قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
عبدوللاه کندی (ماکی)

**عبدوللاه کندی (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 22 نفر اهالی سی و 4 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
عباسقلی یحیوی اردبیلی

عباسقلی یحیوی اردبیلی، ۱۲۸۰ ـ جی ایلین تیر آیی‌نین ۲۷ سینده اردبیل شهرینده دونیایا گؤز آچمیش‌دیر. او اون‌اوچ یاشیندا احقر تخلصی ایله شعر یازماغا باشلامیش، و ۷۸ یاشیندا رحمته گئتمیش. یحیوی آرتیق تورک دیلینده یازیب یاراتمیش. اونون فارسجادا شعرلری وار.

## یحیوی‌نین اثرلری
یحیویدن آرتیق ۸ جیلد اثر چاپ اوْلموش. اثرلریندن:
# بساط کربلا
# اسرار عاشورا
# پرچم عزا
# آخرین آثار یحیوی
# یادگار یحیوی
# بهارستان یحیوی
# نگارستان یحیوی
# غزلیات و طنز

## شعرلریندن اؤرنک
آی باتدێ صۆبح آچێلدێ، زینب نوایه گلدی
زهرا دئدی حۆسئن وای، عاله‌م صدایه گلدی

چۆن یێخدێلار آتێندان، سولطان-ی- تشنه کامی
دنیایه اوْلدۇ ائعلان، قتل-ی-حۆسئن پئیامی

## قایناقلار

* دارالارشاد و شرشربلاق آدیلا تانینان وبلاقیندان 

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:اردبیللی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
عثمانجیق

**عثمانجیق** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۲۵٬۲۴۸نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق

توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
عجب‌شیر

**عجب‌شئر** یادا **عجب‌شیر** شرقی آذربایجانین شهرلریندن بیری دیر بو شهر عجب‌شیر بؤلگه‌سینین مرکزی اولاراق و ۱۳۹۵–جی ایلین آماری اساسیندا ۳۴٬۳۰۶ نفر جمیتی واریمیش. بو شهر اورمو گولونون دوغوسوندا یئرلشیب دیر.

عجب‌شئر دوغو آذربایجان اوستانی‌نین گونئی دوغوسوندا و تبریزین ۱۰۰ کیلومتیرینده واقع اولوب. بو شهر سهند داغی‌ایله اورمو گؤلو'نون آراسیندا اولماسی بو شهرین اؤزل جوغرافیاسینا ندن اولوب. بو شهرین اهالیسی اکینچیلیخ و مال داوار ساخلاماخ، فرش توخوماخ و تیجارته مشغول دورلر. یوزه ۳۵ عجب‌شئر شهرینده و یوزه ۶۵ اطراف کندلرده یاشاییرلار. عجب‌شیر گئچمیشده مراغا بؤلگه‌سینین بخشیلریندن‌ایدی اما ۱۳۷۹ اینجی ایلدن اوزون اییریب و شهریستان اولوب. عجب‌شیر اهالیسین عومومیت‌ده آذربایجان تورکلری تشکیل ائدیرلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.

## آدلیملار
پروفسور عجب‌شیرزاده معروف ایرانلی ستاره‌شناس‌لاردان بیری‌دیر کی ایللیخ تقویم اونون طرفیندن جورلنیر.

## گورملی و تاریخی یئرلر
* جامع مسجیدی (عجب شیر)
* هرگلان شلاله‌سی
* رحمانلو بندری
* حنفیه گوراوان مسجیدی
* ضحاک قالاسی
* ابوالقاسیم ایمام زاداسی
* قلعه‌چای
*شور سو

## قایناقلار

بؤلمه:عجب‌شیر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
عجملو

## عجملی
(فارسجا : عجملو) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 128(34عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
عوثمانلی تورکجه‌سی

**عوثمانلی تورکجه‌سی** یا دا **عوثمانلیجا** (عوثمانلی تورکجه‌سینده: عثمانلوجه و یا عثمانلیجه) — باتی تۆرکجه‌سی‌نین عثمانلی ایمپیراتورلوغو دؤره‌سینده آلدیغی شکله تنظیماتدان سوْنرا وئریلن آد. عوثمانلی تۆرکجه‌سی، ۱۴-جۆ ۱۹-جۇ عصرلر تۆرکجه‌سیدیر.

## عوثمانلی تۆرکجه‌سی‌نین اؤزللیکلری
عوثمانلی دیلی اصیل تۆرکجه‌دیر یالنیز عربجه و فارسجا دان چوخ سایدا سؤز و کلیمه آلمیشدیر.

حرفلرین اصلی عرب حرفلریدیر اوْتوز ایکی حرفدن عیبارتدیر:

ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ع غ ط ظ ف ق ک گ ل م ن و هٔ بۇ حروفدان دؤرد دانه‌سی پ چ ژ گ فارسیدن آلینمیشدیر. صاغیر کاف **ﯔ** تۆرک دیللرینه مخصوص حرفدیر و عوثمانلی کیتابتینده ایشله‌نیر.

اصلینده عوثمانلی دؤلتی‌نین سوْن زامانلارینه قدر *لسان ترکی* دئییلمیشدیر. عوثمانلیچیلیق جریانی‌نین تأثیریله لسان عوْثمان مفهومی اوْرتایا چیخمیش‌دیر.

## عوثمانلی تۆرکجه‌سی‌نین ایشله‌نن حرفلر

## قایناقلار

بؤلمه:تورک دیلی بؤلمه:دیللر بؤلمه:آسیا_دیللری بؤلمه:دیل قارالامالاری
عوثمانیه (شهر)

﻿

**عوثمانیه** تورکیه جۆمهۇریتی‌نين بؤیوک شهرلریندن‌دیر. بو شهرين ۲۰۰۹-جو ايلده ۱۹۷٬۷۴۷ نفر نۆفۇسو وار ایدی. 

## قايناق

توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

بؤلمه:تورکیه شهرلری
عدالت قیشلاقی

**عدالت قیشلاقی** کندی موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و قوزای اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
عدالت قیشلاقی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا 93 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار. 
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
عراق

**عَراق** ویا **عیراق** - یاخین شرقده دؤولت. عراقین شومالیندا تورکیه شرقینده ایران غربینده سوریه و اوردون جنوبوندا سعودی عربیستان و کووئیت گونئی شرقینده فارس خلیجی یئرلشیب. عراقین پایتختی بغداد شهری‌دیر. عراق اهالی‌سینین اکثریتی عربلردن عیبارت اولاراق، کوردلر، تورکلر، آشورلار، ارمنیلر، یزیدلیلر و باشقا خالقلاردا بو اؤلکه‌ده یاشاییرلار.

## گؤرونتولر

فایل:Flag_of_Iraq.svg
فایل:Flag of Iraq (2004–2008).svg
فایل:Flag of Iraq (1991–2004).svg
فایل:Flag of Iraq (1963–1991).svg
فایل:Flag of Iraq (1959–1963).svg
فایل:Flag of Iraq (1921–1959).svg
فایل:Coat of arms of Iraq.svg
فایل:Coat of arms (emblem) of Iraq 2004-2007.svg
فایل:Coat of arms (emblem) of Iraq 1991-2004.svg
فایل:COA of Iraq (1965).svg
فایل:Iraq state emblem CoA 1959-1965 Qassem.svg
فایل:Iraq in its region.svg
فایل:Iraq-CIA WFB Map.png
فایل:Iraq NIMA 2514x2716.jpg
فایل:Iraq-demography.png
فایل:Satellite image of Iraq in August 2003.jpg
فایل:Iraq_map_fallujah.png
فایل:Iraq map karbala.png
فایل:Iraq map najaf.png
فایل:IraqNumberedRegions.png
فایل:Irak_umkreis_bagdad.png
فایل:Iraq total fertility rate by region 2006.png
فایل:Citadel (old city) of Hewlêr (Erbil).jpg
فایل:Baghdad_International_Airport_(October_2003).jpg

فایل:KadhimaynMosque02.jpg
فایل:Kerbela Hussein Moschee.jpg
فایل:Karbala, Iraq.jpg
فایل:AlAbbasMosque01.jpg
فایل:Meshed ali usnavy (PD).jpg
فایل:ImamAliMosqueNajafIraq.JPG
فایل:InsideImamAliMosqueNajafIraq.JPG
فایل:Al Askari Mosque.jpg
فایل:Al-Askari Mosque 2006.jpg
فایل:Nouri al-Maliki with Bush, June 2006, cropped.jpg
فایل:Jalal Talabani.jpg
فایل:Allawi8.jpg
فایل:Ghazi al Jawar.jpg
فایل:Muqtada-alsadr.jpg
فایل:Sabaa Nissan Militiaman.jpg
فایل:Iraqi girl smiles.jpg
فایل:Iraqi man on Baghdad street.jpg


## قایناقلار

بؤلمه:عراق
بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اسلامی اؤلکه‌لر
بؤلمه:اوْرتاشرق اؤلکه‌لری
بؤلمه:عرب دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:عرب دؤولت‌لری
بؤلمه:عرب بیرلیگی اؤلکه‌لری
بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری
عرب دیلی

**عربجه** (، ساده‌جه *عربي*) سامی دیل‌لرینن ساییلیر. عبریجه و آرامیجا بۇ دیله یاخین‌دیرلار. بۇ دیل هم دانیشیق و هم‌ده یازی‌لاردا ایشلنیلیر. استاندارد و اؤلچوتلو یازما دیلی () بوتون عرب اؤکلرینده رسمی دیل‌دیر. عربجه بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین 6 دیلین‌دن بیری‌دیر. دانیشما عربجه‌سی عرب دونیاسیندان علاوه، ایران، تورکیه و چوخلو اؤلکده ده ایشلنیلیر.
قرآن کریم و چوخلو ایلک ایسلاملا ایلگیلی اوْلان کیتاب و یازی‌لار عربجه اولاراق، بۇ دیلین قاباغا گئتمه‌سینه چوخلو یاردیم ائدیبلر. ایسلامیت دؤنومونده ایسلام‌ین ایلک دیلی اولاراق بوتون بیلیم‌سل، کولتورسل و ادبی یازی‌لار بۇ دیلده یازیلیب و بۇ دیلی آرتیقراق زنگین لشدیردی. تورک دیل‌لر، فارسجا و اوردوجادا چوخلو عرب کؤکلو سؤزجوک واردیر.

## آنادیلی

### آنا دیلی اولانلارین سایی
عربجه آنادیلی اولانلارین سایی 300 میلیون‌دان 425 میلیونا قدر دئییلیر.

### عربجه دانیشان اؤلکه‌لر
عربجه 25 اؤلکه‌نین رسمی دیلی یوخسا رسمی دیل‌لرینین بیری‌دیر. بۇ اؤلکه‌لر:
الجزایر، بحرین، کوْموْر، چاد، جیبوتی، میصر، اریتره، عراق، اوْردوْن، کوْوئیت، لوبنان، لیبی، موریتانی، مراکش، عومان، فیلیسطین، قطر، سعودی عربیستانی، سومالی، سودان، سوریه، تونس، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، صحرا و یمن اؤلکه‌لری‌دیلر. بیرده عرب بیرلیگی، آفریقا بیرلیگی، ایسلام کونفدراسیونو و بیرلشمیش میلتلر قورومونون رسمی دیلی یوخسا رسمی دیل‌لرینین بیری‌دیر.

## الیفبا

## سایی

## لهجه‌لر
عربجه ۴ لهجه‌یه بؤلونور و اولاردا باشقا لهجه‌لره بؤلونورلر:
* میصر عربجه‌سی
* شام عربجه‌سی (لوبنان، سوریه، فیلیسطین و اوْردوْن عربجه‌لرینی ایچینه آلان)
* خلیج عربجه‌سی (عراق، کووئیت، عومان، حیجاز و س. عربجه‌لرینی ایچینه آلان)
* غرب عربجه‌سی (مراکش و تونس عربجه‌لرینی ایچینه آلان)

## عربجه‌نین باشقا دیل‌لرده ایزی

## عربجه‌ده باشقا دیل‌لرین ایزی

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتیلار
* Arabic: a Category III language Languages which are difficult for native English speakers.
* Dr. Nizar Habash's, Columbia University, Introduction to Arabic Natural Language Processing
* Google Ta3reeb – Google Transliteration
* Transliteration Arabic language pronunciation applet
* '' Alexis Neme (2011), A lexicon of Arabic verbs constructed on the basis of Semitic taxonomy and using finite-state transducers''
* '' Alexis Neme and Eric Laporte (2013), Pattern-and-root inflectional morphology: the Arabic broken plural''
* 
  ''Alexis Neme and Eric Laporte (2015), Do computer scientists deeply understand Arabic morphology? – '', available also in Arabic, Indonesian, French
* 
* Arabic manuscripts, UA 5572  at L. Tom Perry Special Collections, بریقم یانق بیلیم‌یوردو Online Arabic Keyboard
*  (Bilingual dictionary)

بؤلمه:الجزاییر دیللری
بؤلمه:بحرئین دیللری
بؤلمه:کامرون دیللری
بؤلمه:چاد دیللری
بؤلمه:کومور آدالاری دیللری
بؤلمه:جیبوتی دیللری
بؤلمه:اریتره دیللری
بؤلمه:عرب دیلی
بؤلمه:ايسراییل دیللری
بؤلمه:ایران‌داکی دیللر
بؤلمه:اوردون دیللری
بؤلمه:کووئیت دیللری
بؤلمه:لوبنان دیللری
بؤلمه:لیبی دیللری
بؤلمه:مالی دیللری
بؤلمه:موریتانی دیللری
بؤلمه:مراکش دیللری
بؤلمه:نیجر دیللری
بؤلمه:عومان دیللری
بؤلمه:قطر دیللری
بؤلمه:عربیستان دیللری
بؤلمه:گونئی سودان دیللری
بؤلمه:تونیس دیللری
بؤلمه:یمن دیللری
عربلی (تورکمان قصبه‌سی)

**عربلی** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و تورکمان قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 190 نفر اهالی سی و 60 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
عربلی کندی

** عربلي ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و ساوالان قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عربلي کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 242 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* مرکزی بولومو
* ساوالان قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
عزیزلی

** عزیزلی** کندی (روستای عزیزلو) موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و باتی اوجارود قصبه سي نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عزیزلی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 9 نفر اهالي سي وار. بۇ كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
عسگرلو

**عسگرلو كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين    76نفر اهاليسي وارايميش.  

## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
عوشاق

﻿
**عوشاق** تورکیه جۆمهۇریتی‌نين بؤیوک شهرلریندن‌دیر. بو شهرين ۲۰۰۹-جو ايلده ۱۷۳٬۳۹۷ نفر نۆفۇسو وار ایدی 

## قایناقلار

بؤلمه:عوشاق
بؤلمه:تورکیه شهرلری
عصر ایران

**عصر ایران**  (تورکجه: ایران دؤنمی) بیر ایرانلی خبر سایتی اولاراق، ۱۳۸۴ -جی گونش ایلینده آچیلدی. بو سایتین باش یازیچیسی جعفر محمدی دیر. 

عصر ایران، اوز خبرلرین فارسجا لا عربجه دیللرینده پایلاشیر.

## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی‌لار
* آنا یارپاغی

بؤلمه:ایرانلی سایتلار
بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
عظیم خانلو

## [[عظیم خانلو]] /حاجم خانلی/ورمزیار
(فارسجا: عظیم خانلو) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 163(53عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی
## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
سعودی عربیستان

**سعودی عربیستانی** () — باتی آسیادا یئرلَشن سلطنتی بیر اؤلکه‌دیر. سعودی عربیستانی زنگین تاریخی اوْلان یئنی قۇرولموش بیر مملکت‌دیر. مکه و مدینه، ایسلام دینی‌نین مۆقدّس شهرلری عربیستانین حیجاز بؤلگه‌سینده یئرلشیر. عربیستانین جوغرافی اۆرَگی، نجد، سوْن زامانلاراجا بدوی طایفالارین دؤیوش صحنه‌سی ایمیش. غربیندن، میلادی ۱۹۶۰-جی ایلیندن نفت تاپیلیبدیر. بۇ اؤلکه‌نین یئنی تاریخینده دینچی‌لیک، طایفاچیلیق و نفت ثروتی ان بؤیوک روْلو اوْیناییرلار. میلادی ۲۰-جی عصرده سعودی آدلانان نجدلی بیر اویماغین آیاغا قالخماسییلا بۇ اؤلکه یئنی‌لشمگی باشلادی. وهابی‌لیک دۆشونجه‌سی‌نین بۇ طایفانین ظفر تاپماسیندا اؤنملی روْلو اوْلموشدور.

## گؤرونتولر

File:Mescidi nebevi.JPG
File:Kingdom Tower at night.JPG
File:Jeddah Seafront.jpg
File:Jubail petrochem-industrial plants.jpg
File:AramcoCoreArea.jpg
File:الطائف من جبل الهدى1.jpg
File:Buraidah.jpg
File:الباحهه.jpeg
File:Khamis Mushayt.jpg
File:Hai'l city.jpg
File:Hafar Al-Batin in Winter 002.jpg
File:Almarai cpp2 web.jpg
File:Abha1.jpg
File:Najran Fort, Saudi Arabia.jpg
File:Yanbu Airport Terminal Tower.JPG
File:Jazan port.jpg

## نوتلار

## قایناقلار

بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:اوْرتاشرق اؤلکه‌لری
بؤلمه:اؤلکه‌لر
بؤلمه:اسلامی اؤلکه‌لر
بؤلمه:عرب دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:سعودی عربیستان
بؤلمه:عرب دؤولت‌لری
بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر
بؤلمه:ایسلام دؤولت‌لری
عظیم کندی (شوط)

**عظیم کندی** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و یولاگلدی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 440 نفر اهالی سی و 109 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
علی‌آباد (نقده)

## علی آباد
(تورکجه: علی آوا) سولدوز بؤلگه‌سینین مرکزی سولدوز بخشینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 411(89عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی کوردلر و سنی شافعی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
علی آباد (اورمو)

**علی آباد** کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و روضه چائ قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 2086 نفر اهالی سی و 517 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
ایمام سجاد

thumb
thumb|left|بقیع قبریستانی. 
**علی ابن حسین** یادا **ایمام سجاد**، شیعه‌لرین‌ دؤردونجو ایمامی‌دیر کی ۳۶ اینجی هیجری ایلینین جمادی‌الاول آیی‌نین ۱۵ اینجی گونونده مدینه شهرینده آنادان اولوبدور. اونون آتاسی ایمام حسین -شیعه‌لرین اۆچونجو ایمامی- و آناسیدا شهربانو -ایرانین شاهی اۆچونجو یزدگردین قیزی-دیر. ایمام سجاد سونوندا ولید بن ملکین زهریله اؤز ائوینده شهادته چاتدی. اونون جنازه‌سی اؤز عمیسی ایمام حسنین قبری‌نین کناریندا -بقیع قبریستانیندا- تورپاغا تاپیشیریلدی.

## یاشاییش
ایمام سجاد ایکی ایل ایمام علینین ایمامتی، ۱۰ ایل ایمام حسنین ایمامتی و ۱۱ ایل ده ایمام حسینین ایمامتی‌نین دوره‌سینده یاشادی و همده یزید بن معاویه، عبدالله بن زبیر، معاویه بن یزید، مروان بن حکم، عبدالملک بن مروان و ولید بن عبدالملکین حوکومتلرینی گؤردو. ابوحمزه ثمالی، ابوخالد کابلی، یحیی بن ام‌طویل، سعید بن جبیر، سعید بن مسیب و عمرو بن عبدالله سبیعی، اونون ان اؤنملی اصحابلاریدیرلار.

## ایمامت
ایمام حسینین کربلا ساواشیندا شهادتیندن سونرا و موختارین قییامینین جریانیندا کی شیعه‌لرین چوخو اوندان حیمایت ائتدیلر، موختار اؤز قییامینی حنفیه‌نین نییابتیندن اعلان ائتدی.ایمام  سجاد بو دؤره‌ده سیاسی ایشلرده چوخ دخالت ائتمیردی و شیعه‌نین عقیده‌لرینین یایماسی، شیعه اۆچون صالیح اینسانلارین تربیتی، بنی‌امیه‌نین چهره‌سینین گؤسترمه‌سی، اینحیرافی فیکیرلرین قاباغینین آلماسی و عاشورانین یادینین دیری ساخلاماسی، اونون اصلی ایشلریدیرلر.

## تعلیملر
ایمام سجاد اؤز تعلیملرینی دوعا قالیبینده بیر کیتابدا -سجادیه صحیفه‌سی آدیندا- شیعه‌لر و آیری موسلمانلار اۆچون یایلاندیریبدیر. شیعه‌نین عالیملری بو کیتابی قرآن و نهج‌البلاغه‌دن سونرا، ان اؤنملی قایناق تانیییرلر و اونو «قرآنین همتاسی»، «اهل‌بیتین انجیلی» و «آل‌محمدین زبورو» آدلاندیریرلار.

## عاییله
ایمام سجادین ۱۵ ائولادی واریدی کی اونلارین آدلاری بو ترتیبیله‌دیر: ایمام باقر (ع) (آناسی ام‌عبدالله ایمام حسنین قیزی)، عبداالله (اونون قیزی -فاطمه- اسماعیل -امام صادقین اوغلو-نون آناسی)، حسن، حسین، زید، عمر، حسین‌اصغر، عبدالرحمان، سلیمان، علی، محمداصغر، خدیجه، فاطمه، علیه و ام‌کلثوم.

## قایناقلار

* اینگلیسجه ویکی‌پدیا
* ایرانیکا بیلیکلیکی 

بؤلمه:ایماملار
بؤلمه:شیعه ایماملاری
بؤلمه:۶۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
بؤلمه:713 deaths
بؤلمه:Family of Muhammad
بؤلمه:Twelver imams
بؤلمه:7th-century imams
بؤلمه:8th-century imams
بؤلمه:Deaths by poisoning
بؤلمه:The Fourteen Infallibles
بؤلمه:Banu Husayn
بؤلمه:کربلا
علی تبریزلی

**علی تبریزلی** آدییلا تانینان **علی پرندبال حسین­آغااوْغلو** (۴ قورا پیشیرن (تیر) ۱۳۰۸، تبریز - ۱۳ دوندوران (بهمن) ۱۳۷۶، تهران) آذربایجانلی شاعیر، يازیچی، ناشر، عالیم و تنقیدچی ایدی. اون‌بئش ياشیندا تهرانا گئتدیب اورادا یاشادی.

## یاشاییشی
تبریزلی علی، 1308-جی ایلین تیر آیینین دؤردونده، تبریز شهرینین «منجّیم» محلّه­ سینده آنادان اولموشدور. ابتدایی و اورتا تحصیلاتینی اوردا بیتیریب، بیر ایل آذربایجان دموکرات فرقه­سی دؤنمینده تورکجه تحصیل آلمیشدیر. اون بئش یاشیندا تهرانا کؤچه ریلشدیریلمیشدیر. علی تبریزلی تهراندا درگی و کیتابلار اوخویوب، آنا دیلینه سئوگی و سایغی بسله‌ییر. او ایلک سئوداسینی شعرله عکس ائتدیریر و دؤنه­لرله پهلوی رژیمینین زیندانلاریندا دوستاق اولور. او گنج ایکن، موختلیف ایشلرله مشغول اولور و نهایت «آتروپات» یایین ائوینی آچیر.

علی تبریزلی 1376-جی ایلین بهمن آیینین اون­ اوچونده تهراندا ابدیته قووشموشدور و اؤز وصیتینه اساسن دوغما یوردو تبریز شهرینین «وادی رحمت» قبرستانینین عایله­ وی مزارلاریندا تورپاغا تاپشیریلمیشدیر.

## ایران تورکلری" مانیفئستی
اؤزونو بیر یازیچی، آراشدیریجی، تاریخچی و دیلچی کیمی تانیتدیران تبریزلی علی، «ایران تورکلری» دئییلن مانیفئستین تئوریسینی و ایراندا تورکچولوگون بانی­سی کیمی تانینمیشدیر.

## اثرلر
* غزل‌لر (علی تبریزلی­نین غزللری)
* گوز یاشلاری
* دیل و ادبیات
* شاه اسماعیل ختایی یاشاییشی و شعرلری (ایکی جیلدده) بۇ کیتاب بیر رومان شکلینده و آشیق روایتی اساسیندا یازیلیب و شاه اسماعیل ختایی­نین بیر چوْخ قوشما، غزل و دؤیوشلرینی عکس ائتدیریر. اونون عرب زنگی ایله دئییشمه و دؤیوشمه­سی خصوصی ماراق دوغورور.)،

## یاییملادیغی اثرلر
* اصلی - کرم
* آذربایجان کلاسیک ادبیاتیندان شعر مجموعه­لری
* فضولی دیوانی
* کوراوْغلو داستانی
* سلمان ممتازین شعرلری، 
* واحیدین غزللری
* خود آموز زبان ترکی آذربایجانی با ترجمه­ی فارسی، 
* عزیز نسین­ین بیر نئچه حیکایه­سی، 
* ساوالان ایله بیرلیکده (آذربایجان ترانه­لری) (ایکی جیلیدده)

## قایناقلار

* سعید موغانلی، *ابدیته دوشن یارپاق علی تبریزلی*، یارپاق قزئتی، اردیبهشت - 1384، بیرینجی ایل، بئشینجی سایی، 12-جی صحیفه.

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:آذربایجانلیلار
بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلی شاعیرلر
بؤلمه:تبریزلی یازیچی
بؤلمه:تبریزلیلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورکچولر
علی قافقازیالی

**علی قافقازیالی** (دوغوم:1953،قارص ) تورک یازیچی و دیلچی دیر . قافقازیالی ایراندا یاشایان آذربایجانلیلار اۆچون چوخلو مدنی و چالیشمالار و کیتابلار یازمیش . اوخوموش ابتیدایی درسین تورکیه‌ده قارص شهرینده و دبیرستان دورانین 1974-اینجی ایلده قورتالمیش دیر. 1997-اینجی ایلده بورسا شهرین هونر انستیتویوسیندا درسین قورتارمیش دیر .
## اثرلر
### کیتابلاری
# مناطق عاشیقی ترکان ایران
## قایناقلار
علی موحممدلی

**علي موحممدلي** کندی (علي محمدلو) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و آشاغا برزند قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
علي موحممدلي كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 76 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
علی وئردیلی

**علی وئردیلی ** کندی (علی وردیلو) گئرمی (موغان) بولگه سی نین، موران بولومو و دوغو اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
علی وئردیلی كندی، 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 33 نفر اهالی سی وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار. 

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
علی قاپوسی

**علی قاپوسی** _ مولا علی نین مزاری‌نین قاپوسون دئییشدیلر و یئنی بیر قاپو دۆزتدیلر و کؤهنه قاپونو شاه ایسماعیل صفوینین امرینه گؤره اردبیله گتیردیلر و بو قاپونو اونون قصری‌نین قاپوسو ائتدیلر  اونا گؤره شاه ایسماعیل اردبیل ده بیر عمارت دۆزتدی و بو قاپی‌نی او عمارت‌ده ایشلتدی کی جماعت اونا بیر سؤز دینده بو قاپودان گلسینلر، سوْنرالار شاه عباس بو قاپی‌نی ایصفاهانا آپاردی و ایصفاهاندا بیر عمارت دۆزتدی و اؤزونه "علی قاپوسونون کوپکی" آد وئردی و یازیلاریندا بو آدی اؤزونه گؤره ایشلتدی، شاه عباس قزویندن، ایصفاهانا گلنده بو قاپی‌نی اؤز یئنی قصرینده ایشلتدی و ایصفاهاندا قصری‌نین قاپوسون بو قاپو ائتدی، باشدا بو قصری علی قاپوسی سسلدیلر.
## فاسلارین قانمامازلیقی
فاسلار چون تورکی دیلین بیلمیردیلر بو قصرین آدین اوزدیللرینده علی قاپو یرینه عالی قاپوسسلدیلر کی اولارین بیزیم دیلین قانمازلیقین نشان وئریری اولار علی قاپوسون چوندریب وعالی قاپو سسلیبلر کی آرامی دیلنده معناسی دئیشیلیر .
## علی قاپوسی وشاه عباس
شاه عباس اوزون علی قاپوسونون کوپکی آد وئریب ومولا علینین مزارینین قاپوسون دئیشیب وکهنه قاپونی اوز قصرینده ایشلتدی و جماعت اونون قصرینه گلنده شاه عباسین گورماقنا گدسینلر و او جماعتی علی یولی گئتماقا دعوت ائدیردی شاه عباس صوفیمسلکیدی و خانقاهلاردا مولا علینی تعریف ائدردی وعمر وابوبکره لعنت اوخویاردی صوفیلرین بعضی سی توت گئدیب وعلی نی تاری بیلدیلر آمّا شاه عباس بو ایشدن بزراریدی و علی نی تارینین بویوک یاردمیشی بلردی اونا گوره اوز قصرینده علی قاپوسون قورودی و هر ایشینده علی آدی گتیریردی اونون امرینه و عالملرین فتواسینا گوره اذاندا اشهدان علی ولی الله  دئیلدی  شیخ بهائینین یازدیقینا گوره شاه عباس هر ایشده علی آدین دیردی و یاخشی شطرنج اویناردی ودیردی مولا علی دن اورگشمیشم.

## علی قاپوسونون عمارتی
باشدا ایصفهاندا بالاجا بیر عمارتی دی آمّا سوندالار اونی 6 طبقه ائتدیلر ونئچه طبقه اونا چوخاتدیلار بوعمارتی بیرینجی شاع عباس باشلادی وایللر بویی تعمیراولدی وطبقه لری چوخالدی شاه سولیمان یازیدقینا گوره اورانی نئچه دفعه یئنی ائدیب و ایکینجی شاه عباس بو عمارتی بویوتدی و طبقه لرین چوخاتدی بو عمارتین آخیرطبقه سی موسیقی یا صوت دالانی دی .بو عمارت شیخ لطف الله مچیدی میدانیندا و ایصفاهانین علی قاپوسی میدانیندا دوزلینیب بو عمارت ایندی موزه اولوب.
## قایناقلار
http://www.tishineh.com/touritem/14-12/1 عالی قاپوسی تیشنه 
عالم آرای عباسی- اسکندر بیگ منشی
علیرضا اصغرزاده

**پروفسور علیرضا اصغرزاده ـ** آذربایجان‌لی دوشونور و سوسیولوق و اینسان حاق‌لاری ساووناری .

## یاشامی
علیرضا اصغرزاده گونئی آذربایجاندا دوغولوب‌دور. او تورونتو بیلیم‌یوردونون جامعه‌شناسی بؤلوموندن پروفسورلوق درجه‌سی‌نی آلیب. ایندی‌لیک‌ده کانادانین یورک دانشگاهیندا تدریس ائدیر. آراشدیرما آلانی اورتا شرق، ایران ائیتیم و سوسیولوژیسی‌دیر. پرفسوردکتر اصغرزاده‌نین ایش‌لری بیر چوخ تانینمیش علمی درگی‌لرده یاییلیب. اونلاردان آشاغیداکی‌لاری آد آپارماق اولار:
.

Canadian and International Education -

Language and Education -

Journal of Educational Thought -

Journal of Post-Colonial Education -

Journal of African Studies -

Anthropology and Education Quarterly –

اونون سون کیتابی "آفریقادا اؤیرنیم و فرق‌لی‌لیک‌لر" آدلانیر.

علیرضا اصغرزاده‌نین یازدیغی "ایران و الوانلیق‌لار(گوناگونی) چاتیشماسی" اثری ایران‌داکی اسلامی بنیادگرایی‌دن، آریا نژادپرستی‌سیندن و دئموکراتیک چابالار کیمی قونولاردان دانیشیر.

## اثرلری
*Iran and the Challenge of Diversity 
*Schooling and Difference in Africa

## قایناقلار


## آیریجا باخ
*پان فارسیسم
*فاشیزم
*ایرقچیلیق

## خاریجی کئچیدلر
*İran Irkçılığının Anatomisi: Güney Azerbaycan'ın Direniş Hareketinin Temellerine Yansımalar
*Profile: Dr. Alireza Asgharzadeh (Part 1) 
*Asgharzadeh Interview (Part 2) 
*Speech by Dr. Alireza Asgharzadeh: Movements for Democracy and Recent Obstacles: The Case of Iran 
*Alireza Asgharzadeh
* Iran and the challenge of diversity: Islamic fundamentalism, Aryanist racism, and democratic struggles
*Schooling and difference in Africa: democratic challenges in a contemporary
* گفتگوی شهروند با دکتر علیرضا اصغرزاده در مورد جنبش اخیر ایران 
*پروفسور علیرضا اصغرزاده: «ناسیونالیسم فارس در ایران» +ویدیو
* نژاد و نژادپرستی در ایرانِ معاصر – دکتر علیرضا اصغرزاده+ویدیو
*یوتیوب‌دا ویدیولار
*متن سخنرانی دکتر علیرضا اصغرزاده در باب جنبش سبز و آذربایجان
*گفتگو با دکتر علیرضا اصغرزاده در خصوص مسائل آذربایجان + ویدیو
* زبان، قومیت ـ نژاد و هویت/ دکتر علیرضا اصغرزاده 
* دوكتور علي رضا اصغرزاده: "قلم انجمن ینین قورولوشو و ملی شعور" 
* Daşqalaq /سنگسار
* IN SEARCH OF A GLOBAL SOUL:AZERBAIJAN AND THE CHALLENGE OF MULTIPLE IDENTITIES Alireza Asgharzadeh دانلود 
* Iran and the challenge of diversity کیتابی‌نین دانلودو
* IRAN’S TWIN DILEMMA: THE JUGGERNAUT OF PERSIAN NATIONALISM AND THE PROBLEMATIC OF UNITY IN DIVERSITY  Alireza Asgharzadeh
* کالبدشناسی نژادپرستی ایرانی: تأملی در دلایل ریشه ای حرکت مقاومت آذربایجان جنوبی 
* The Return of the Subaltern: International Education and Politics of Voice  Alireza Asgharzadeh 
* گون آز تی وی -ده دانیشیق دکتر علیرضا اصغرزاده + ویدیو  
*چند مصاحبه با دكتر رضا براهني، دكتر علي رضا اصغرزاده، دكتر علي قراجه لو، سودابه اردوان، ماشاالله رزمي و علي رضا اردبيلي و فيلم مراسم شب شعر توركي و موسيقي  
* پروفسور علیرضااصغرزاده‌نین ویدیولارین بیر یئره توپلایان وئبلاگ
* جنبش برای دموکراسی و موانع سر راه: مورد ایران – دکتر علیرضا اصغرزاده

بؤلمه:آذربایجانلی عالیملر
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری
بؤلمه:کیمسه‌لر
علیرضاچای

**علیرضاچای** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان آذغان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 269 نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
علیه (اورمو)

**علیه** کندی اورمو بولگه‌سینین، سیلوانه بولومو و مرگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 702 نفر اهالی سی و 113 عائیله سی واریمیش.

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
علی‌اصغر خوئی

**علی‌اصغر خوئی**، 13 ـ نجو قرن خوی شهری‌نین عالیم و شاعیرلریندن دیر.

## تورک دیلینده اثرلری
* جُنگ

## قایناقلار

* درایتی، مصطفی؛ فهرستواره دستنوشت‌های ایران (دنا): تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۸ش.، ج3، ص754.

آذربایجان عالیم‌لری
تورک یازیچی‌لار
عماد الدین زنگی

**ابو مظفر عمادالدین بن قاسم الدوله آق سوْنقۇر بن ایل تۇرقان زنگی** بؤیۆک سالجۇق دؤولتی‌نین آتابگی، موصل، حلب، حما داها ریها شهرلری‌نین حاکیمی و زنگی‌لر دؤولتی‌نین قۇروجوسودور.
## یاشاییشی‌نین ایلک چاغلاری
عماد الدین‌ین آتاسی آق سوْنقۇر الحاجیب، ایلک ملیک شاهین چاغیندا حلب حاکیمی ایدی و ١٠٩٤-جۆ میلادی ایلده خیانت آدی ایله اؤلدورولدو. اوْندان سوْنرا عماد الدین موصل حاکیمی کۆر بوْغا یانیندا بؤیودو.

## صلیبلی‌لر ایله ساواشلاری
عماد الدین مۆسلمانلارین توْپراقلارینی صلیبلی‌لردن قۇرتارماق اۆچون ساواشماغا مشغول ایدی کیم بو ساواشلارین بیرینده ریها شهرینی صلیبلی‌لردن قۇرتاریب اله گئچیرتمیشدی.

## اؤلۆم
١١٤٦-جی میلادی  ایلده *یارنکش* آدلی فرانک کؤکلی خادیم اونو ترور ائدیب اؤلدوردو. عمادالدین‌ین اؤلدورولمه‌سیندن سوْنرا موصل حاکیملیگی اوغلو ایلکینجی سیف الدین غازی و حلب حاکیملیگی کیچیک اوغلو نور الدین محمود الینه کئچدی.

## قایناقلار

*Heidemann, S.. " Zangī." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill Online , 2013.
*Amin Maalouf, The Crusades Through Arab Eyes, 1985
*Steven Runciman, A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem. Cambridge University Press, 1952.

ایسلام تاریخی
تورک تاریخی
بؤلمه:آتابگلر
عمارت

** عمارت ** کندی (روستای عمارت) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و باتی اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عمارت کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 223 نفر اهالي سي وار. بۇ كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
* اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
* موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
عومان

**عُومان** یا رسمی آدی ایله **عُومان سلطان‌لیغی** آسیادا یئر‌لشن بیر اؤلکه‌دیر.

## دینی دورومو
عومان اهالی‌سینین چوخو مسلمان‌دیرلار و مسلمان‌لارین اکثریتی اسلام اباضیه طریقتینه منصوب‌دور.
اهالی‌سینین دؤردده بیر حصه‌سیندن چوخو سنی‌لردیر. سنی‌لر آراسیندا حنبلی‌لر، حنبلی-وهابی‌لر و شافعی‌لر واردیر.
شهرلرده فارس‌لار، بعضی عربلر، پاکیستانلی‌لار و هیندلی‌لر آراسیندا شیعه‌لیک یاییلمیش‌دیر. اؤلکه‌ده یاشایان هیندوستانلی‌لارین بیر حصه‌سی هیندویست‌دیر. عومان‌دا یاشایان پورتوقالیالی و اینگیلیس‌لر خیریستیان‌دیرلار.
## قایناقلار

https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia

## گؤرونتولر

Image:Flag of Oman.svg
Image:Oman in its region.svg
Image:Fishmarket.jpg
Image:Muscat beach.jpg
Image:Wadi Shab (13).jpg
Image:Wadi Shab (14).jpg
Image:Oman-Oasis.jpg

Image:Musandam fjord.jpg
Image:Oman Muscat Muttrah.jpg
Image:Oman Dhofar Frankincense.jpg
Image:Nakhalfarms.jpg
Image:Nakhalfort.jpg
Image:Hoota-entrance.jpg
Image:Fahrer im Oman.JPG
Image:AIDAdiva im Oman.JPG



بؤلمه:عرب دیللی اؤلکه‌لر
بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری
بؤلمه:عرب دؤولت‌لری
بؤلمه:ایسلام دؤولت‌لری
بؤلمه:عرب بیرلیگی اؤلکه‌لری
بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری
عومر آباد (اورمو)

**عومر آباد** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و برادوست قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 440 نفر اهالی سی و 78 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار
عومران آباد

**  عومران آباد ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عومران آباد كندي 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 758 نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
* موغان شهر سایتی 
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
عیبا بَی‌لی

**عيبا به ي لي** کندی (عبابيگلو) موغان بولگه سی نین، موران بولومو و آزادلی قصبه سی ندا یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
عيبا به ي لي كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 322 نفر اهالي سي وار.
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
عیززت آباد (شوط)

**عیززت آباد** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 97 نفر اهالی سی و 21 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
عنبرلو

**عنبرلو** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی  نين مركزي بولومو نده اولان قیشلاق قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  20نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
عیسی خان (ماکی)

**عیسی خان (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 217 نفر اهالی سی و 32 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
غازی عینتاب

**غازی عینتاب** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلده ۱٬۲۹۵٬۰۵۰نفر اهاليسي وارمیش

## قايناق

* Gaziantep City Portal 
* Gaziantep University 

بؤلمه:غازی عینتاب

بؤلمه:تورکیه شهرلری