open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ارک سؤزلوگو

**ارک سؤزلوگو** آدلانان **آذربایجان تورکجه‌سی سؤزلوگو** کبتابی تبریزین "اهرار" یاییم‌لاری (نشریاتی) طرفیندن نشر ائدیلیب.

## تانیتما
اثرین مؤلفی آذربایجان‌لی آراشدیریجی جناب ایسمایل جعفرزادهدیر. مولیف بو اثرده 115 مین‌دن چوخ تورکجه آنا سؤزجوک، دئییم، یئر و شخص آدلارینی چکیب. سؤزجوک‌لرین فارسجا و بعضی حالدا اینگیلیسجه قارشی‌لیق‌لاری یازیلیب و بیر سیرا کلمه‌لرین کؤکو ایله باغلی مؤلفین گؤروش‌لری ده یئر آلیب.

اسماعیل جعفرزاده کیتابا یازدیغی گیریش یازی‌سیندا ایستیفاده ائتدیگی قایناق‌لار، سؤزلوکده ایشله‌دیلن یازی قورال‌لاری، تورکجه و یابانجی کلمه‌لرین یازیلیشی و ... باره‌ده گئنیش معلومات وئریب.

## قایناقلار

* آذربایجان تورکجه‌سی سؤزلوگو” ایشیق اوزو گؤروب، دونیا آذربایجانلیلارینین اینفورماسیا مرکزی

بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
اسماعیل جعفرزاده

**اسماعیل جعفرزاده** (دوغوم: 1957-جی/1336-جی ایل) آذربایجانلی دیلچی و یازیچی.

آذربایجانین قره‌ضیاءالددین شهرینده دونیایا گؤز آچیق.

## اثرلری
اونون بیر نئچه ساحه‌ده قیمت‌لی کیتاب اثرلری وار.
* آذربایجان تورکجه‌سی سؤزلوگو

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی یازیچیلار
بؤلمه:کیمسه‌لر
حامد ماکویی

**میرعلی صادق موسوی** یوخسا **حامد ماکویی**، (دوغوم: ۱۳۰۸ ماکی - اولوم : ۱۴۰۴ - ماکی) آذربایجانلی شاعیر.
## یاشاییش
حمید اوْغلو میرعلی صادق موسوی 1308 گونش ایلینده ماکو شهرینده دونیایا گوز آچیب. هامی سطحیده تحصیلاتینی بۇ  شهریده قورتاریب و دیپلم آلاندان بری اوز ایسته گیله اویرتمنلیک پئشه سینی سئچیب و 22 ایل ماکو و شوط دبیرستانیندا اویرتمنلیک ائدن دن ، سوْنرا ماکوده فرهنگ و هنر اداره سینین باشچی سی اوْلوب و 32 ایل اؤلکه سینه قوللوق ائده نلر سوْنرا 1358 جی ایلده بواداره ده امکلی(بازنشست) اوْلوبدور .

## اثرلری
اوستاد حامید ماکوئیدن ایندی دک 4 دنه اثر چاپا یئتیریلیبدیر : 
* خاطیره لر
* حامیدماکویئنین غزللری(بیرینجی جیلد) 
* سلام به حیدر بابا(حیدر بابانین ترجمه سی) 
* حامید ماکویئنین بیرینجی و ایکنجی جیلد غزللری.

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
عسگرخان افشار اورموی

**عسگرخان افشار اورموی** (عبدالمالكی) (؟-۱۲۴۹هجری ـ ) ـ ایرانین فرانسه ائلچی‌سی، سیاست آدامی.

## یاشاییشی
اورمو (اورمیه) شهری قاجار دوورونده و آزربايجان – روس ساواشلاری اسناسيندن چوخ کسکین (كريتيك) رولا صاحيب ميش و اورمولو سياسی آدام لار اوزامان اونملی اوینام (رول لار) اويناميش لار. روس اوردوسونون ظفريندن سوْنرا اورمو شهری ضيمانت كيمين توركمن چای و گوليستان موقاويله لرينده گوستريلميشدی و اگر عابباس ميرزا روسون طلب ائتديگی جريمه لری {10كرورتومن(5ميليون تومن)} اؤده‌مه‌ميش اولسايدی اورمو شهری روس لارا وره بيليرميش(1243هجري – قمری). اورمو شهرينين قابليت لی سياست آداملاريندان بيری عسگرخان افشار اورموی ايدی .

بو سياست آدامی ممالك محروسه ايرانين او تاريخه كيمی بيرينجی ائلچيسی كيمی فيرانسادا منصوب اولدی. قاجار شاهی فتحعلی شاه بۇ وسيله ايله ايستيردی فيرانسيز باشچيسی ناپلئون ايله روس لارا قارشی موقاويله باغلاييب و اونلارين سيلاح وساواش بيليم لريندن فايدالانسين . بۇ چالیشمالار فين كنشتاين موقاويله سينه مونجر اوْلدو، آنجاق تاسف كی چوخ قيستا بير سوره ده ن سوْنرا ناپلئون انگليس لر له آنلاشمادان سوْنرا تك طرفی اولاراق بۇ آنلاشمانی دايانديردی. عسگرخان افشار 1808دن 1810آ قدر فيرانسادا ايقامت اتميشدير. بعضی تاريخچی لر اونون فيراماسونری محفيل لرله علاقه دار اوْلدوغونو ايدعا ائديبلر. عسگرخان افشار عبدالمالكی 1249هجري قمری اورمو شهرينده وفات اديب و قبری اورمونون جنرال مچيدينين شبيستانيندا دير. او مرحومون خانيميدا همين يرده گومولوب دور. همين مچيد افشار سردارينين خرجيله و ائوينين قونشولوقوندا تيكيلميشدير. عسگرخان خانيم لارين ايجتمايا اياق آچماسيندا ديرلی اوینام (رول) اويناميشدير.

توجه ائتمه لييق كی عسگرخان یوره (محله سی) او زامان هيندو محله سی آدلانيرميش و 1273کوچسه ل - آیسال ایلی (هجری قمری) يعنی 24ايل سردار افشارين اولوموندن سوْنرا ديگر افشار سرداری كی اودا تصادفن عسگرخان افشار آديلا معروف اويموش و كورد عيصيانچيلارلا ساواش دا (دره گيز چيمن لرينده ) شهيد اوْلدوقدان سوْنرا هيندومحلله سی نين دروازاسيندان شهره جنازه سی واريد اوْلدوقدان سوْنرا ، او شهيدين آدی پايدار قالسين ديه اورمونون اهاليسی طرفيندن آدينی عسگرخان محله سی ايله دئييشديرميش دير و بۇ محلله نين آدی عسگر خان افشار عبدالمالكی ايله هچ بير موناسيبتی يوخدور.

## قایناقلار

* اورمودان گلن ايشيق لار-عسگرخان افشار اورموي - عبدالمالكی

بؤلمه:آذربایجانلیلار
بؤلمه:کیمسه‌لر
گئرهارد دورفر

گئرهارد دؤرفئر (1920-2003) ـ آلمان تورکولوقو.

## یاشاییشی
گئرهارد دؤرفئر 1920 اینجی ایلین مارس آیینین 8 اینده او زامانکی کؤنیگسبئرگ دییلن بوگونکو کالئنینگراد ( کالئنینگراد بوگون روسیه فدراسیونونا عایید دیر) شهرینده دونیایا گؤز آچاراق اوشاقلیغینی اورادا کئچیردی. عاییله سی ایله بیرلیکده 1928اینجی ایلده بئرلین شهرینه کؤچدو. 1938-1946 ایللرینده آلمان ایداره ایشینده مشغول و عسگرلیک ائده رک 1946 آلمان گوجلری متفقلر قارشیسیندا شکست یئدیکده ساواش دوستاغی اولدو. دوستاقدان گئری دؤندوکدن سونرا 1949-1954 اینجی ایللرده غربی آلمانیانین بئرلین شهرینده تورکولوقی و آلتائیستیک بؤلومونو کارل هاینریش مئنگئس یانیندا، ایسلام شناسلیغی ر. هارتمان و و-براونئ یانیندا، ایرانشناسلیق بؤلومونو او-هانسئن و باشقالارینین یانیندا سونرا چاتدیراراق 1954 اینجی ایلده دوکتورا تئزینی موغوللارین گیزلی تاریخی اوزره یازاراق دوکتورا تحصیلینی اوخودوغو اوچ بؤلومده مۆدافیعه ائتدی.

1955-1957 اینجی ایللرده ماینز اونیوئرسیته سینین علم و ادبیات بؤلومونده بیراؤیره تیجی همکار اولاراق چالیشدی.. 1960 اینجی ایلده پروفسورلوغونو آلمانیانین گؤتینگئن شهرینده تورکولوقی زمینه سینده مۆدافیعه ائتدی. 1966 اینجی ایلدن گؤتینگئن شهرینین گئورگ آگوست اونیوئرسیته سی نین پروقراملارینین خاریجینده پروفسورلوق ایله مشغول اولدو. 1966-1968 اینجی ایللرده بیر قوناق پروفسور اولاراق بلومینگتون اونیوئرسیته سینده آمریکا بیرلشمیش شتاتلاریندا چالیشدی. 1968، 1969 و 1973 اینجی ایللرده ایرانداکی خلج و خوراسان تورکلرینین دیللرینی آراشدیرماق اۆچون بیرر علمی هیئت ایله ایرانا عملی گزیلر دوزنله دی. 1970 اینجی ایلدن اونا آییرد ائدیلمیش تورکولوقی و آلتائیستیک زمینه لرینده گئورگ آگوست اونیوئرسیته سینده پروفسورلوق ایله مشغول اولدو. 1975-1976 تحصیل ایلینده یاریم ایللیک سئمینارلار دوزنله مک اۆچون استانبول اونیوئرسیته سینده بیر قوناق پروفسور اولاراق چالیشدی. 1988 اینجی ایلده امکلیگه آیریلدی. امکلیگه آیریلماسینا باخمایاراق 2001 اینجی ایله دک گؤتینگئن شهرینین گئورگ آگوست اونیوئرسیته سینده ایران تورکلری (گونی آذربایجان، خلج و خوراسان تورکلری اوزره سئمینارلار دوزنله دی)، یاقوتجا و ساییره اوزره درس وئرمه گه داوام ائتدی. 23 دسامبر 2003 اینجی ایلده اؤز دونیاسینی ده گیشه رک تورپاغا قوووشدو.
## قایناقلار

* ایشیق سؤنمز، پروفسور گئرهارد دؤرفئردن خاطراتیم ایله اونون اؤزکئچمیشی.

بؤلمه:آلمانلی‌لار
بؤلمه:کیمسه‌لر
مریخلی (فيلم)

**مریخلی)** ()، ريدلی ايسكات طرفيندن يؤنتيلميش ۲۰۱۵ تولیدی علمی-تخیلی) نؤوعونده آمريكا بيرلشميش ميللتلری فيلمی‌دير. دروو قودارد طرفيندن يازيلان سِناريو، اندی وير طرفيندن ۲۰۱۱-ده يازيلان مارسلی رومانیندان گؤتورولوبدور. 
فيلمين باش رولوندا مات دئيمون اويناياراق، يان روللاريندا جسيكا چاستئين، مايكل پونا، كريستین ويگ، جف دانيئلز، كئيت مارا، و دونالد قلوور يئر آلماقداديرلار. فيلم ۲۰۱۵ اوكتوبر آييندان  اكرانا باشلاييبدير.

## قالری

File:NASA_Journey_to_Mars_and_“The_Martian\_(201508180009HQ).jpg"
File:'The_Martian'_World_Premiere_(NHQ201509110004).jpg



بؤلمه:فیلملر
شمکیر

**شامخور** و یا **شمکیر** - آذربایجاندا شهر، شمکیر رايوْنونون اینظیباتی مرکزی. باکی ایله آراسیندا مسافه ۳۹۹ ک.م، اهالیسی رسمی رقملره گؤره ۳۹.۵ مین نفردیر. ۱۹۴۴-جۆ ایلده رايوْن تابع‌لی شهر ایستاتوسو آلمیشدیر.
## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی‌نین شهرلری
میاب

**میاب کندی**، شرقی آذربایجان اوستانی‌نین مرند بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومونده و شرقی هرزندات قصبه‌سینده یئرلشیبدیر.
## اهالی
۱۳۸۵-جی ایلی‌نین نوفوس سایییسی اساسیندا بو کندین ۶۲۴ نفر اهالیسی و ۲۲۷ عاییله‌سی واردیر.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی
بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی نین کندلری
حمید آراسلی

بندانگشتی|حمید آراسلی
**حمید آراسلی**، تام آدی ایله **آراسلی حمید حاجی محمدتاغی اوْغلو** – آذربایجانلی ادبیاتشوناس، آکادمیک، پروْفسور، امکدار علم خادیمی.

## یاشاییش
حمید آراسلی ۱۹۰۹-جۇ ایلده فئوریه آيینین ۲۳-ده گنجه‌ده دۆنيايا گؤز آچمیشدیر. آتاسی حاجی محمّدتاغی ارس‌زاده زمانه‌سی‌نین مۆکمل تحصیللی عالیم-رۇحانیلریندن اوْلموشدور. آتاسی قزتلرده چێخیش ائدر، شریعت مسئله‌لری ایله باغلی مۆلاحیظه‌لر سؤيلردی. عرب دیلیندن ائتدیگی بعضی ترجومه‌لری و يازدیغی "وشرح فرایض" آدلی کیتاب عالیمین کیتابخاناسیندا ساخلانیلیر. ح.آراسلی ایکی ياشینا چاتمامیش آتاسی وفات ائتمیشدیر. آناسی دۆرروبَيیم خانیم ساوادلی قادین اوْلموش، اوْغلوندا خالق يارادیجیلیغینا درین ماراق آشیلايا بیلمیشدی.

ح.آراسلی ۱۹۱۵-جی ایلده گنجه‌نین شاه عباس مسجیدی یانینداکی مدرسه‌ده تحصیل آلماغا باشلايیر. چوْخ کئچمیر کی، اوْ، آناسینی دا ایتیریر و قوْهوملاری‌نین حمایه‌سینده ياشامالی اوْلور. ۱۹۲۲-جی ایلده گنجه دارالمعلم ی سمیناریندا تحصیلینی داوام ائتدیریر. ۱۹۲۶-جێ ایلده سمیناری بیتیریب نبی‌آغالی کند مکتبینده اولجه معلم، سوْنرا ایسه دیرکتوْر وظیفه‌سینده ایشله‌يیر. اوْ، بۇ ایللرده فوْلکلور نۆمونه‌لرینی توْپلاماقلا مشغول اوْلور، طلبه‌لرینیده بۇ ایشه جلب ائدیر. ۱۹۲۹-جۇ ایلده باکیيا گلیب آذربایجان دؤولت پئداقوْژی اینستیتوتونون دیل و ادبیات فاکولته‌سینه داخیل اوْلور. اینستیتوتو واختیندان اول بیتیریب ۱۹۳۱-جی ایلده گنجه‌يه قايیداراق موعاریف شعبه سینده مۆدیر معاوینی وظیفه‌سینه تعیین اوْلونور. ۱۹۳۲-جی ایلده باکیيا گلیب آسپیرانتورادا تحصیل آلیر. همین ایللرده شرق اليازمالارینی توْپلاياراق اليازمالار فوْندونو ياراتماق کیمی مۆهوم بیر ایشه باشلايیر و تئزلیکله ياراتدیغی فوْندون دیرکتورو اوْلور. ۱۹۳۵-جی ایلدن علمی يارادیجیلیغا باشلايیر. بیر ایل سوْنرا (۱۹۳۶) آذربایجان يازیچیلار اتفاقینا عضو قبول ائدیلیر. ۱۹۳۸-جی ایلده فوْنددا ساخلانیلان اليازمالار ایچریسینده سوْوئت ایدئولوژی‌سینه اۇيغون اوْلمايان نۆمونه‌لر آشکار ائدیب اوْنو ایشدن آزاد ائدیرلر. ۱۹۳۸-۱۹۳۹-جۇ ایللرده آذرنشرین بدیعی ادبیات شعبه سینده رداکتور وظیفه‌سینه قبول اوْلونور. ۱۹۳۸-جی ایلده آذربایجان دؤولت اۇنیوئرسیتتی‌نین فیلوْلوْژی فاکولته‌سینده اوْرتا عصرلر آذربایجان ادبیاتی تاریخیندن درس دئمه‌يه باشلايیر. ۱۹۳۹-جۇ ایلده نظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی و دیلی اینستیتوتوندا اوْرتا عصرلر ادبیاتی، ۱۹۵۷-جی ایلده ایسه متن‌شوناسلیق شعبه‌لرینه رهبرلیک ائدیر. ۱۹۴۳-جۆ ایلده "اوْن اۆچ-اوْن آلتی عصرلرده آذربایجان ادبیاتی" مؤوضوع سوندا ریساله مۆدافیعه ائده‌رک فیلوْلوْژی علملری نامیزه‌دی علمی آدینی آلیر. ۱۹۴۴-جۆ ایلده آذربایجان دؤلت اۇنیوئرسیتتینده ياخین شرق ادبیاتی کافدراسی‌نین مۆدیری وظیفه‌سینه تعیین اوْلونور. ۱۹۵۴-جۆ ایلده "اوْن يئددی-اوْن سککیز عصرلر آذربایجان ادبیاتی تاریخی" مؤوضوع سوندا دوْکتوْرلوق ریساله سین مۆدافعه ائدیر. بیر ایل سوْنرا اوْنا پروْفسوْر آدی وئریلیر.

ح.آراسلی ۱۹۵۸-جی ایلده آذربایجان ائ.آ-نێن مۆخبیر عضوو، ۱۹۶۸-جی ایلده حقیقی عضوو سئچیلیر. ۱۹۶۸-جی ایلده اؤزبکیستانین، ۱۹۷۹-جۇ ایلده آذربایجانین امکدار علم خادیمی آدینا لايیق گؤرولوب.

## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان ادبیاتی
بؤلمه:آذربایجانلی عالیملر
ورشو

بندانگشتی|ورشونون مشهور یئرلری
**ورشو**  ( Warszawa) لهیستان جومهوریسی‌نین باشکندی و اؤلکه‌نین ان بؤیوک شهریدیر.
ورشو ۱,۷۲۶,۵۸۱ نفر نۇفوسو وار(۳۱ مارس۲۰۱۴ ).ورشو شهری لهستانین اوْرتاسیندا یئرلشیب و دنیز سطحیندن ۱۰۰ متر اۇجالیغیلا ۳۵۰کیلومتر بالتیک دنیزی ایله فاصیله‌سی وار .بۇ شهرده دؤرد بیلیم‌یۇرد و ۶۲ کالئج تاپیلیر.
اینسانلار ۱۳.جو یۆزایللرده بۇرادا یاشاماغا باشلادیلار .۱۵.جی یۆزایللرده ورشو شهره دؤندو.۱۵۹۶ ایلدن بۇیانا لهستانین پایتختی اوْلوبدور.

## ورشو عکسلری

Image:Zamek królewski fasada saska 06.jpg|سلطنتی قلعه
Image:2 Palac Prezydencki 30.jpg|جومهوریت قصری
Image:4 Warszawa 23.jpg|اسکی شهر

Image:5 Warszawa 083.jpg|بلودر
Image:AleksanderWarszawa.jpg|الکساندر کلیساسی

Image:Warszawa - Plac Saski z lotu ptaka (1919).jpg|ساکسون باغی ۱۹۰۰

Image:OldWarsaw10.jpg|پولیتکنیک


بؤلمه:لهیستان شهرلری
واشینقتون ایالتی

**واشینقتون اوستانی** — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سی‌نین ایالتلریندن بیری.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Washington (state)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
ورمونت ایالتی

**ورمونت** آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه سینین بیر اوستانی دیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vermont»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
صمد صباحی‌

**صمد صباحی** (دوغوم: ۱۲۹۳ گنجه شهری - اؤلوم: ۱۳۵۷ تهران شهری) گنجعلی صباحی‌نین قارداشی، تانینمیش کارگردان، فیلمنامه یازان، سینما اویونچوسو.

## یاشاییش
صمد صباحی ۱۲۹۳-نجو ایلین بهمن آییندا آذربایجان جومهوریتی‌نین گنجه شهرینده دونیایا گؤز آچدی. صمد آذربایجان تورکجه‌سی‌نین آتاسی ساییلان گنجعلی صباحی‌نین کیچیک قارداشیدیر. ۱۳۱۷-نجی ایلده تحصیلاتین باکی شهرینین تکنیکوم تئاتریندا قورتاراندان سونرا ایرانا قاییدیر. ایرانا گلدیکدن سونرا مراغه و مرند کیمی شهرلرده بیر نئچه نمایش صحنه‌یه چیخاردیر. ۱۳۲۰-نجی ایلده جعفر جبارلی یازیسی اساسیندا **اوْد گلینی** نماییشین تبریز شهرینده صحنه‌یه چیخاردیر. ۱۳۲۱-نجی ایلدن ۱۳۲۵-نجی ایله‌جن آرشین مال آلان، مشدی عیباد، قاچاق نبی و... نمایشلری کارگردانلیق ائدیر. میلّی حوکومت داغیلاندان سونرا اوچ ایل مودتینده چالیشماقدان اوزاق قالاراق ۱۳۲۸-نجی ایل تهران شهرینه کؤچه‌رک پارس تئاتریندا کارگردانچیلیقلا مشغول اولور. همین ایللرده گنجعلی صباحی‌نین الیندن توتاراق چتین ایقتیصادی دورومدان قورتاریر.

## یارادیجیلیغی
### تئاتر کارگردان چیلیغی
# آشیق غریب ۱۳۲۴/۵/۲۹ تبریز شهری‌نین شیر و خورشید سالونوندا
#مشدی عیباد ۱۳۲۴/۶/۲۳
#اصلی و کرم ۱۳۲۴/۶/۲۷
#لیلی و مجنون ۱۳۲۴/۶/۳
#عشق و اینتیقام ۱۳۲۴
#آرشین مال آلان ۱۳۲۴/۲/۲۱
#اوْد گلینی ۱۳۲۰
#اللی یاشیندا جاوان ۱۳۲۴/۲/۲۸

### فیلم کارگردان چیلیغی
كارگردانچیلیق:۱۰ مورد
# آخرين نبرد (۱۳۵۱)
#فرداي باشكوه (۱۳۴۶)
#گنج و رنج (۱۳۴۶)
#آليش دختر كولي (۱۳۴۳)
#سركش (۱۳۴۳)
#آرشين مالالان (۱۳۳۹)
#چشم عشاق (۱۳۳۹)
#چشمه عشاق (۱۳۳۹)
#گمگشته (۱۳۳۳)
#مشهدي عباد (۱۳۳۲)

### بازیگرچیلیق
بازيگرچیلیق :۱۹ مورد
#دلقك (۱۳۵۵)
#مردي در آتش (۱۳۵۵)
#علي كنكوري (۱۳۵۲)
#آخرين نبرد (۱۳۵۱)
#خيلي هم ممنون (۱۳۵۱)
#نانجيب (۱۳۵۱)
#يك ميليونر و دو مفلس (۱۳۵۱)
#شب اعلام (۱۳۴۹)
#گرفتار (۱۳۴۸)
#دزد سياهپوش (۱۳۴۷)
#لوطي قرن بيستم (۱۳۴۷)
#گنج و رنج (۱۳۴۶)
#دو انسان (۱۳۴۵)
#جلاد (۱۳۴۴)
#سه تا بزن بهادر (۱۳۴۴)
# آليش دختر كولي (۱۳۴۳)
#دزد شهر (۱۳۴۳)
#جدال به خاطر عشق (۱۳۴۲)
# آتش و خاكستر (۱۳۳۹)

## قایناقلار
ویرجینیا

**ویرجینیا** آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه سینین بیر اوستانی دیر.

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
بؤلمه:Virginia
بؤلمه:۱۷۸۸ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:Former British colonies
بؤلمه:Mid-Atlantic states
بؤلمه:Southern United States
بؤلمه:۱۷۸۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:States of the Confederate States
بؤلمه:States of the East Coast of the United States
بؤلمه:States of the United States
هاوایی

**هاوایی** آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینین بیر ایالتی‌دیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hawaii»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
بؤلمه:هاوائی ایالتی
بؤلمه:۱۹۵۹ - جو ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:Geography of Polynesia
بؤلمه:۱۹۵۹ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:States of the United States
بؤلمه:باتی ایالتلری
بؤلمه:Islands of Oceania
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
غرب ویرجینیا ایالتی

**غرب ویرجینیا** آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینین بیر ایالتی‌دیر.

## گؤرونتولر

File:Saturday_afternoon_street_scene._Welch,_McDowell_County,_West_Virginia._-_NARA_-_541004.jpg



بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
ویسکانسین ایالتی

**ویسکانسین** آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینین بیر ایالتی‌دیر.
**ویسکانسین ایالتی** "آمریکانین سۆد توْرپاقلاری" کیمی تانینیر، چونکی اوْ، اؤلکه‌نین اصلی سۆد تولیدچیلاریندان  بیریدیر، مخصوصاً پنیر اۆچون مشهوردور.  تولید صنایع‌سینده، مخصوصاً کاغذ محصوللاری،بیلیشیم تکنولوژیلاری و توریسم ده دؤولت ایقتصادیاتینا بؤیوک کؤمک‌چی اوْلور.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wisconsin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
یوتا ایالتی

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Utah»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

**یوتا** آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر.

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
نبراسکا

**نبراسکا** () ()آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر

* Nebraska state government
* Nebraska Division of Travel and Tourism
* Energy Profile for Nebraska
* USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Nebraska 
* Nebraska State Facts from USDA 
* Nebraska Frequently Asked Questions
* Nebraska State Publications Online 
* Nebraska city-data
* 
* nebraskastudies.org History of Nebraska from Nebraska Department of Education, Nebraska State Historical Society, and NET
* Nebraska State Databases Annotated list of searchable databases produced by Nebraska state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* 

بؤلمه:نبراسکا
بؤلمه:۱۸۶۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری
بؤلمه:اورتا غرب بیرلشمیش ایالتلر
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر

بؤلمه:۱۸۶۷ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
مئین

**مئین** () () آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لری‌نین چیخی‌قۇزئیینده یئرلشن بیر ایالتی.

## قایناقلار
### نوتلار



### ایستینادلار

## خاریجی لینکلر

بؤلمه:مئین
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری

بؤلمه:۱۸۲۰ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:۱۸۲۰ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
مریلند

**مریلند** (؛ ) آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر.

## نوتلار

## قایناقلار

* 
* 
* Davis, William Wilkins. *Religion and Politics in Maryland on the Eve of the Civil War: The Letters of W. Wilkins Davis*. Foreword by Charles W. Mitchell. 1988; rev. ed., Eugene, Ore.: Wipf & Stock, 2009.
* 
* 

## خاریجی لینکلر

* 
* Maryland Office of Tourism
* Energy Data & Statistics for Maryland
* USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Maryland
* U.S. Census Bureau
* Catholic Encyclopedia article
* Maryland State Facts from USDA 
* 
* 
* Maryland State Archives: Special Collections, Map Collections
* Maryland Historical Society: County Maps
* The Huntingfield Map Collection


بؤلمه:۱۷۸۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری

بؤلمه:۱۷۸۸ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین جنوبو
ماساچوست

**ماساچوست** () آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر.

## نوتلار

## قایناقلار

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## خاریجی لینکلر
* 
* Massachusetts Office of Travel and Tourism
* Massachusetts State Guide from the Library of Congress
* 


بؤلمه:۱۷۸۸ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار

بؤلمه:۱۷۸۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری
آریزونا

**آریزونا** ( ;  ; ) آمریکا اؤلکه‌سینین بیر ایالتی دیر.

## قایناقلار

* Official Website
* Arizona State Guide
* 
* Arizona Demographic Data from FedStats
* Arizona USDA State Fact Sheet 
* Arizona Indicators
* Energy Data & Statistics for Arizona
* Arizona State Databases
* Arizona State Library, Archives and Public Records
* 
* 
* 
* Official Arizona Office of Tourism
* Arizona Game & Fish Department
* Arizona State Parks
* National Park Service Travel Itinerary
* 


بؤلمه:۱۹۱۲ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار

بؤلمه:۱۹۱۲ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری

بؤلمه:باتی ایالتلری
نیوجرسی

**نیوجرسی** آمریکا اؤلکه‌سینین بیر ایالتی دیر.

## قایناقلار

* 
* The New Jersey Digital Highway, the statewide cultural heritage portal to digital collections from the state's archives, libraries and museums 
* 

بؤلمه:نیوجرسی ایالتی

بؤلمه:۱۷۸۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر

بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری
نیومکزیکو ایالتی

**نیومکزیکو** ، آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه‌سینین بیر ایالتی دیر. بو ایالتین مرکزی شهری سانتافه شهری دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
نوادا ایالتی

**نوادا** آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه‌سی‌نین بیر ایالتی دیر.

## قایناقلار

### اتک‌یازی

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
باماکو

** باماکو** مالی اؤلکه سینین باشکندی دیر. ۲۰۰۹-جو میلادی ایلین آمارلارینا گوره باماکو شهری‌نین ۱,۸۰۹,۱۰۶ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
مانروویا

** مانروویا** لیبریا اؤلکه سینین باشکندی دیر. ۲۰۰۸-جی میلادی ایلین آمارلارینا گوره مانروویا شهری‌نین ۱,۰۱۰,۹۷۰ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
طرابلس (لیبی)

**طَرابُلُس** (عربجه: **طرابلس الغرب**) لیبی اؤلکه سینین باشکندی دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
لیلونگوه

** لیلونگوه** مالاوی اؤلکه سینین باشکندی دیر. ۲۰۱۴-جو میلادی ایلین آمارلارینا گوره لیلونگوه شهری‌نین ۹۷۸,۷۰۰ نفر جمعیتی واردیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
ماپوتو

بندانگشتی|ماپوتو
** ماپوتو** (پورتوقالجا: *Maputo*) موزامبیک اؤلکه سینین پایتختی دیر.بو شهر هیند اوقیانوسونون ساحیلینده یئرلشیب.۲۰۰۴ ایلنده ۱,۱۱۴,۰۰۰نفر نوفوسو وارییمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
اوآقادوقو

** اوآقادوقو ** بورکینافاسو اؤلکه سینین باشکندی دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
ویندهوک

**ویندهوک** نامیبیا اؤلکه سینین باشکندی دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری
بؤلمه:نامیبیا
میسیسیپی

**میسیسیپی** آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر.

## قایناق‌لار

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mississippi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
## ائشیک باغلانتی‌لار

 

بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
معاویه

**معاویه بن ابوسفیان** (دوْغوم ۶۰۲ - اؤلوم ۶۸۰)٬اوموی خلیفه‌لیگی‌نین قۇروجوسو.

مۆسلمان اوْلمادان اؤنجه اوحود دؤیوشونده و احزاب دؤیوشونده مکّه مۆشریک‌لرین باشچی‌سی اوْلاراق محمد باشچی‌لیغینداکی مۆسلمان‌لارا قارشی ساواشان ابوسفیان بن حرب‌ین اوْغلودور. آناسی قورئیشین باشقانلاریندان اوْلان عتبه بن ربیعه‌نین قیزی هند بنت عتبه‌دیر.

ایمام علی ایله ساواشدا٬ میصری اله کئچیردی و علی‌نین ۶۶۱ اؤلدورولمه‌سیندن سوْنرا خلیفه‌لیگی ایمام حسن‌دن سؤز آلاراق اعلان ائتدی. ۶۶۱-دن ۶۸۰-دک ایسلام دؤولتی‌نی ایداره ائتدی.

## اوموی خلیفه‌لری

## قایناقلار

## کیتاب تانیتیمی
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## آرتیق اوخو
*

بؤلمه:اموی لر خلافتی
بؤلمه:عرب ژنراللار
بؤلمه:۶۰۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
يزيد بن معاويه

**یزید ابن معاویه**، بیرینجی یزید یوْخسا یزید, معاویه اوْغلو اموی‌لر ۲-جی خلیفه‌سی ایدی.
## اموی شاهلاری

## قایناقلار

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ائشیک باغلانتیلار
*

بؤلمه:اموی لر خلافتی
بؤلمه:۶۴۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
مکزیکو سیتی

** مکزیکو سیتی** مکزیک اؤلکه سینین باشکندی دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:مکزیکین شهرلری
بؤلمه:مکزیکو سیتی
بؤلمه:Cities in Mexico
بؤلمه:Subdivisions of Mexico
بؤلمه:Nahua settlements
بؤلمه:Mexico City metropolitan area
بؤلمه:Populated places in Mexico
بؤلمه:1520s establishments in Mexico
بؤلمه:1521 establishments in New Spain
بؤلمه:۱۵۲۱-جی ایلده مکزیک
بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
بؤلمه:Capital districts and territories
بؤلمه:Capitals in North America
بؤلمه:Populated places established in 1521
یاشیل باغین اؤلولری

**یاشیل باغین اؤلولری** (فارسجا: مردگان باغ سبز) ـ تاریخی سیاسی بیر رومان.

## تانیتیم
یاشیل باغین اؤلولری آدلی رومان، محمدرضا بایرامینین آذربایجان تاریخینه یازدیغی اؤنملی اثردیر. بو رومان، ایراندا موختلیف داورانیشلارلا قارشیلاندی. کیمی‌سی اؤیدو و کیمی‌سی تنقید ائتدی. نهایتا رومان بیر سوره توقیف اولدو، و بیر بالاجا ده‌ییشمه‌لردن سونرا، یئنی‌دن یاییملاندی.
یاشیل باغین اؤلولری، ایران سینیرلارینی کئچدی و بو رومانین روسجا چئویریسی چوخ ماراقلار قازاندی. رومانین روسجا چئویریسی آردیندان، بایرامی روسیه‌یه گئتدی و مسکو شهرینده اثرینه گؤره قورولان توپلانتی‌لاردا چیخیش ائتدی.

## ائشیک باغلانتی‌لار
* نگاهی به رمان «مردگان باغ سبز» و ویژگی‌های آن / عیوض بیات
## قایناقلار

بؤلمه:آذربایجان تاریخی
بؤلمه:فارسجا رومانلار
گونئی قیشلاق قصبه‌سی

**گونئی قیشلاق قصبه‌سی** بیله‌سووار بؤلگه‌سینين قیشلاق دشت بؤلومونون ایکی قصبه‌سیندن بيريدير. ۱۳۸۵ اینجی نوفوس ساییسی اساسيندا، بو قصبه‌نين ۶٬۹۱۰ نفر اهالیسی وارايميش.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین قصبه‌لری
جاهان خانیملی

**جاهان خانيملي** كندي بیله‌سوار بؤلگه‌سینين مركزي بولومو و انجیرلی قصبه سینده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 340 نفر اهالي سي وار.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
نرقیشلاغی

**نرقیشلاغی** کندی بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و انجیرلی قصبه‌سی‌نده یئرلشیب. ۱۳۸۵اینجی ایلیننۆفوس  سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۲ نفر اهالی سی وار.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
بابک (کند)

**بابک** کندی بیله‌سووار بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومو و گوگ تپه قصبه‌سینده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۲٬۶۷۳ نفر اهالیسی وار.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
بیچاقچی ائلی

**بیچاقچی‌لار و یا بیچاقچی ائلی** (فارسجا: مردم بچاقچی) — ایران تورک‌لرینین اساساً کیرمان اوستانیندا یاشایان تورک آلت اتنیک قروپودور. بیچاقچی‌لار اساساً شیعه موسلمانلاردیر و آذربایجان تورکجه‌سینین قاراداغ آغیزیندا دانیشیرلار.

## تاریخ
ایرانین کیرمان اوستانیندا یاشایان اوغوز بویلاریندان بیری ده بیچاقچی ائلی‌دیر. آدین آنلامینی هم "بیچاق حاضیرلایانلار"، "‌بیچاق دوزلدن‌لر"، هم ده "‌بیچاق گزدیرن‌لر" معناسیندا " غضبلی "، " قیزغین " کیمی ایضاح ائدیرلر، بو سونونجو داها عاغلاباتان ساییلیر.

بیچاقچی ائلی‌نین کؤکلری ایله باغلی چوخ-چوخ آز بیلگی وار. اورتا عصر سیاحی ابن بطوطه(۱۳۰۴−۱۳۷۷) آنادولودا سیواس اطرافیندا احمد بیچاقچی آدیندا بیر اصیل‌زاده‌دن خبر وئریر. بوندان باشقا بیچاقچی ائلی‌نین ایچینده ارشلی/ارشلو تیره‌سی‌نین اولماسی بیچاقچی بویونون بیر زامان‌لار افشارلارلا باغلیلیغینی گؤستریر، چونکی، بیلیندیگی کیمی ارشلی‌لر تاریخاً افشارلارا عایید بیر تیره اولموشدور.

بیچاقچی ائلی بیرینجی دونیا ساواشی دؤنمینده ایراندا بریتانیایا قارشی عوصیاندا، خوصوصاً «سیرجان اپیزودو» اولاراق بیلینن اولایلاردا فعال ایشتیراک ائدیب آدینی دویورموشدور. ۱۹۱۶-جی ایلین آقوست-اوکتوبر آیلاریندا باش وئرن بو اولای لار زامانی بیچاقچی ائلی نین حاکیمی حسین‌خان سیرجان اراضی‌سینده بریتانیا دوستاقلیغینداکی آلمان و اوتریش حربی اسیرلرینی خیلاص ائتمیش و آزاد ائتدیگی حربی اسیرلرین ده بیر قیسمی‌نین قاتیلماسی ایله سیرجانین مرکزی سعیدابادی بیر مودت اله کئچیره بیلمیشدیر. حسین خانین آتاسی اسفندیارخان دا قاچاق طبیعتلی قوچاق بیر ایگید اولموش و بوندان دولایی اینگیلیسلر اونا حتّی «ایرانین رابین‌هودو» دئمیشلر.

بیچاقچی ائلی کؤچری حیاتی سورمکده‌دیر. بیچاقچی‌لارین یایلاق‌لاری بالوارد و چاهارگونبد اراضی‌لرینده، قیشلاق‌لاری ایسه سعدابادین گونئی-باتیسینداکی عئین-ال-باقاردا یئرلشیر. ۱۹۳۰-جو ایله عایید بیلگی‌لره گؤره بیچاقچی ائلی‌نین تیره‌لری‌نین آدلاری و عاییله سایی بئله اولموشدور: قارا سعدلی (۵۰ عاییله)، کئرسلی/کیرسلی (۳۰ عاییله)، ساری سعدلی (۱۵ عاییله)، انکلو (۷۰ عاییله)، عباسلی (۲۲ عاییله)، حالوایی (۲۵ عاییله)، ارشلی (۱۰۰ عاییله)، اوستوری (۴۰ عاییله)، نوکی ریضوانی (۹۰ عاییله)، سیرجان-ای کؤهنه (۵۰ عاییله)، سوکتاچالی (۳۰ عاییله)، چاهارگونبدی (۱۲۰ عاییله)، و رائینی (۸۰ عاییله).

بیچاقچی ائلی اؤز خالچالاری ایله اونلودور. ۱۹۶۳-جو ایلین بیلگی‌لرینه گؤره توپلام سایلاری ۵۰۰ عاییله اولموشدور.

## طایفالاری
بیچاقچی ائلی‌نین طایفالاری بونلاردیر:

قارا سعدلو، ساری سعدلو، عباس لو، خروسلو، ارشلو، انکلو، گوهر دیبی، شول، سوخته چالی، پور رضاقلی، مهنی، امینی، ناوکی

بیچاقچی ائلی‌نین یاشادیغی یئرلر:

کرمان اوستانیندا: سیرجان، بردسیر، راین، بابک، انار، زرند، غرب رفسنجان، بافت، ارزوئیه

یزد استانیندا :خاتم، هرات

فارس استانیندا: داراب و نی‌ریز

اردکان و تفت یزد، جیرفت و کرمان، حاجی‌آباد، رودان و میناب هرمزگان شهرستان‌لاریندا دا بیچاقچی طایفالاریندان بیر اقلیت یاشاییر.

## گؤرونتولر
## قایناقلار

## ائشیک باغلانتی
* آشنایی با ایل بزرگ تورک بچاقچی – قیلیچ خان اسفندیار 

بؤلمه:تورکلر
بؤلمه:تورک ائللری
قیشلاق دشت بؤلومو

**قيشلاق دشت بؤلومو** بیله‌سووار بؤلگه‌سینين ایکی بؤلوموندن بيريدير. ۱۳۸۵ اينجی نوفوس ساييسی اساسيندا، بو بؤلومون ۲۵٬۰۳۳ نفر اهالی وارايميش. جعفرآباد شهری بو بؤلومون مركزی دير. 

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین بؤلوم‌لری
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
زرگر

**زرگر** كندي بیله سووار بولگه سینين مركزي بولومو و گوگ تپه قصبه سینده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 933 نفر اهالي سي وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
اوچ بولاق

**اوچ بولاق كندي** بیله سووار بولگه سینين قیشلاق دشت بولومو و گونئی قیشلاق قصبه سینده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين ۵۰ نفر اهالي سي وار.

## قایناق‌لار

]

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
تازاآباد تومار

**تازاآباد تومار کندی** بیله سووار بولگه سینین قیشلاق دشت بولومو و گونئی قیشلاق قصبه سینده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۶۴ نفر اهالی سی وار.

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی
بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
قیشلاق ایسماعیل خان موحممد ایزدی

**قيشلاق ايسماعيل خان موحممدايزدي كندي** بیله سووار بولگه سینين قیشلاق دشت بولومو و دوغو قیشلاق قصبه سینده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 60 نفر اهالي سي وار. 

## قایناقلار== <references/>

بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین كندلری
مرند بؤلگه‌سی

**مرند بؤلگه‌سی** () شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لریندن بیریدیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی، مرند شهری‌دیر.

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
هوراند بؤلگه‌سی

**هوراند بؤلگه‌سی** () ایرانین شرقی آذربایجان اوستانیندا بیر بؤلگه دیر. بو بؤلگه‌نین مرکزی هوراند شهری دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:هوراند بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
آقکند

**آقکند** ایرانین شرقی آذربایجان اوستانیندا بیر شهردیر. تبریزدن ۲۳۲ کیلومتر گونئی دوغو دا یئرلشیر. شهرین اهالیسی ۲۰۱۶ ایلینده ۲٬۹۰۲ نفریمیش کی آذربایجان تورکجه سینده دانیشیرلار. اهالی‌نین گلیری اکینچیلیک، داوار ساخلاماق و خالچا توخوماق‌دان الده اولونور.

## جوغرافیایی یئرلشمه‌سی
بو شهر قاپلانتی (قافلان داغی) داغلارینین اتگینده یئرلشرک، اونا گؤره سویوق هاوایا مالیک‌دیر. آقکند کاغیذکونان بؤلومونون مرکزی‌دیر.

## بیلیم‌یوردلار
ایندیلکده آقکند ده ایکی دنه بیلم‌یوردو چالیشیر کی پیام نور بیلم یوردو و آقکندین آزاد اسلامی بیلیم‌یوردلاری‌دیرلار.

## پارک
بو شهرین تکجه پارکی قاینار آدیندا بیر پارک‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
خوجا (شهر)

thumb|300px
**خوجا** دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری دیر.

## قایناقلار


بؤلمه:ایران
خوداجو

**خۇداجۇ** () کئچمیشده: **خاراجی** () شرقی آذربایجان اوستانینین ماراغا بؤلگه‌سینین شهرلریندن بیری دیر. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو شهرین ۱۵۵۷ نفر اهالیسی وار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:ماراغا بؤلگه‌سی
خاروانا

**خاروانا** دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری دیر.

## اتیمولوژی
"خاروانا" یوخسا "خارواناق" کلمه سی "کاروان" کلمه سینه "یئر اکی" نین آرتماسی ایله اورتایا قویولموش بیر قایناشمیش و ترکیب اولموش کلمه اولمالیدیر. بئله لیکله "کاروان" + "-آق" > "کارواناق. زامان گئدیشی ایله دیلیمیزدکی قالین سسلیلرده اولان "ک" و "ق" حرفلری نین "خ" حرفینه دؤنوشمه سی ایله "کارواناق" کلمه سی ده دیلیمیزده کی باشقا کلمه لر کیمی "خ"لاشاراق "خاوراناق" کلمه سینه دؤنوشمه سی قبول اولونار. اؤرنک اۆچون: واخت ᐸ وقت (زمان)؛ یاخشی ᐸ یاقیشی؛ بویاخ ᐸ بویاق (رنگ)؛ ....  بئله بیر دورومدا و وضعیتده "-آق" اکی (پسوندی) نین هانکی آنلام و معنا داشیدیغی سؤز قونوسو اولار.

## قایناقلار


بؤلمه:ایران
شیندآباد

**شیندآباد** () یوخسا **شیندآوا، شیندیوار** شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلرین‌دن بیری‌دیر و شبیستر بؤلگه‌سینده یئرلشیب.

## قایناق‌لار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
شرفخانا

**شرفخانا** () شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلرین‌دن بیری‌دیر که شبیستر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومونده یئرلشیب.

## قایناقلار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
شربیان

**شربیان** شرقی آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
بخشایش

**بخشایش** یا **بخشئییش** ایرانین شهرلرین‌دن بیری‌دیر کی دوغو آذربایجان اوستانین‌ده واقع اوْلوب‌دور. پروین اعتصامیین اصلی بۇ  شهردن‌دیر.

## قایناقلار


بؤلمه:ایران
ترک (شهر)

**ترک** (آذربایجان تورکجه‌سیینده اوخونوشو: Tərk) ایرانین شهرلریندن بیری دیر کی دوغو آذربایجان اوستانینده واقع اوْلوب دیر.

ترک شهری میانا شهرستانی نین ۲۴ کیلومترلیگینده دیر. بۇ شهر بوزقوش داغلاری نین اتگینده اوْلدوغو اۆچون سویوق و سولو بیر منطقه دیر. بۇ منطقه‌نین آلما محصولو چوخ آدلی دیر و ترک شهری میانانین کندوان بخشی نین مرکزی دیر.

## نفوس
۲۰۱۱-اینجی ایلده کی سایی لارا گؤره شهرین نفوسو ۲٬۴۰۶ نفردیر.

## تاریخی اثر
ترک شهرینین مرکزینده چوخ آدلی بیر تاریخی مسجید وار. بۇ مسجید اهالی نین آراسیندا داش مسجید آدلانیر و رسمی آدی مسجد سنگی ترک دیر.

داش مسجید دن باشقا شهرده بیر حمام بیناسی وار ایمیش کی اونون تیکیلمه تاریخی قاجارلار زمانینا نسبت وئریلیر. تاسّوف لر اولسون کی بۇ حمام شهر ده کی کوچه و یوللاری گنیشلندیرمک زامانیندا تماماً اوچورولوب و همیشه لیک آرادان گئدیب.
## شخصیت‎لر
*استاد حبیب ساهیر
* آیت الله محمدباقر ملکی میانجی
* آیت الله سید جعفر میرعظیمی

## قایناقلار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
سهند (شهر)

**سهند یئنی شهری** دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر، اوسکو بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو نده یئرلشیبدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:اوسکو بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
بؤلمه:ایران بؤلگه‌لری
سردرود

**سردرود** یا دا **سردری** _ دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری دیر کی تبریز بؤلگه‌سی نده یئرلشیبدیر. بو شهرین نوفوسو، ۱۳۹۵-جی گونشلی ایلده، ۲۹٬۷۳۹ نفرایمیش کی بو لحاظ‌دان دوغو آذربایجان اوستانی‌نین اون بیرمینجی عن بویوک شهری سایا گلیر. بو شهرین آدی فارس دیلینده سردرود دئییلیر، آما تورک دیلینده سردری دئییلیر. سردری‌نین فرشی‌نین ۱۰۰ ایل‌دن چوخ تاریخی وار. سردری‌نین چوخ گؤزل و حاصیلی باغلاری وار کی اولاردا چوخ مشهور میوره آلچا ادینان اولار.
بو شهرین ایچری سینده اورارتو اویقاریندان قالمیش بیر قالا وار، نارین قالا آدینا، «ساردوری» یا «سردری» قالاسی اورارتو شاهلاریندان قالان بیر قالادیر.

بۆ شهرین وردین لرینن الچه،فرش تابلوْ سؽننآن و آیرؽسئ‌ مئوه لر دن دئمک اوْلار.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تبریز بؤلگه‌سی
بؤلمه:تبریز بولگه‌سی‌نین شهرلری
بؤلمه:دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:تورک شهرلری
بؤلمه:ایران
زرنق

**زرنه (فارسجا:زرنق)** دوغو آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر کی هریس بؤلگه سینده یئرلشیب دیر.

بو شهرین دوزده‌باغیر تپه‌سینین ۶۵۰۰ ایل قدمتی وار. بو شهر تورک‌لرین کؤچون‌دن قاباق مخروبه‌ایمیش. شفاهی روایت‌لرده، بو شهرین قدیم طایفالاری (ایمام‌علی‌لی و...) قیبچاق تورک‌لرین‌دن و قره‌بیگ آدین‌دا بیر قیبچاق بیگین تؤره‌مه‌سی‌دیر کی بو شهره کؤچوب‌لر. اونون آدی هله ده شهرین یاخین‌داکی چیمن‌ده قالیر. آیری طایفالار اصالتاً شاهسون‌ و قیزیل‌باش‌ایمیش‌لر و صفوی چاغین‌دا بو شهره کؤچوب‌لر. شهرین دیلی تورک‌جه‌دیر و لهجه‌لری قره‌داغ لهجه‌سینه یاخین‌دیر آما اؤزلرینه گؤره، قیبچاق تورک‌جه‌سین‌دن متأثر اولان خاص بیر دانیشیق‌لاری و اسگی تورک‌جه کلمه‌لری وار‌.

## توپلام
زرنق ۱۳۹۰ ایلینده ۵،۷۱۳ نفر توپلامی واریمیش کی ۱۳۹۵ایلینده ۵۳۴۳نفره آزالیب‌دیر.بو شهرین بۆتۆن اهالی‌سی گۆنئی آذربایجانین اوبیری شهرلرینه تای آذربایجان تۆرکجه‌سی ایله دانیشیرلار و شیعه دیرلر.زرنق ۱۳۷۲ایلینده شهر اولونوب‌دور و هریس بؤلگه‌سینین دؤرد اینجی بؤیۆک شهری ساییلیر.

## سوقت‌لر
زرنقین سوقت‌لریندن فطیر ، شیرین‌دن(بیر نوع خیار) و ال اۆرۆنلری او جۆمله‌دن خالچا نی آد آپارا بیلریک.

## گؤرمه‌لی یئرلر
thumb|250px|زرنق دوغاسی
*جوما مسجیدی
*حاجی مسجیدی
*دوزده باغیر تپه‌سی‌
*زرنق گؤلۆ
*قره‌بیگ چیمنی
*موروخ بولاقی
*چشمه کهریزی (یول یئری)
*اسکی قبریستان (قبیر اوستو)
*آجی چای
*چایلیق
*آغاجلیق
*دوزلاق داغی

## قایناقلار


بؤلمه:ایران
کوشکسارای

**کؤشک‌سارای** ، شرقی آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر کی مرند بؤلگه‌سینده یئرلشیب دیر.

## کوشکسارایین سبتی
بو شهرده بوغدا سالخیمیندان دان گوزل سبتلر توخولونور کی آذربایجانین گؤزل ال اورونلریندن ساییلیر.

## اهالی
کوشکسارایین اهالی‌سی ۸٬۴۳۰ نفر اولاراق؛بوتونلوکله آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار و شیعه دیرلر.

## قایناقلار

بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری

بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
قره‌آغاج (چاراویماق)

**قره‌آغاج** دوغو آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری دیر. بو شهر چاراویماق بؤلگه‌سی‌نین مرکزی دیر .هیجری تقویمی ایله ۱۳۸۵-جی ایل سیاهییاالینماسینا اساساً اهالی‌سی‌نین سایی ۴٬۱۵۷ نفردیر. قره آغاج شهری سراسکندین ۷۰ کیلومئتر گونئی طرفینده یئرلشیر. قره‌آغاج تبریز شهرین‌دن ۱۹۳ کیلومئتر آرالیدا یئرلشیر.
## قایناق‌لار

بؤلمه:چاراویماق بؤلگه‌سی
ایکینجی معاویه

**ایکینجی معاویه** (اینگیلیسی‌جه: Muawiya II) اوموی خلیفه‌سی. 683–684 C ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. يزيد بن معاويه اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.

بؤلمه:شاهلار
مروان بن حکم

**مروان بن حکم** (۶۲۳-۶۸۵ میلادی)٬ اوموی‌لرین دؤردونجو خلیفه‌سی. اوموی‌لر خلیفه‌لیگینه ۶۸۴-ده ایکینجی معاویهنین خلیفه‌لیکدن ایستیعفا ائتمه‌سیندن سوْنرا کئچمیشدیر. مروان بن حکمین خلیفه اوْلماسی ایله اوموی‌لر طایفاسی‌نین ایقتیدار گۆجو ابوسفیان قوْلوندان حکم قوْلونا کئچمیشدیر؛ ابوسفیان و حکم بن ولید٬ اوموی‌لرین آدینی آلدیغی امیّه‌نین توْرونلاری‌دیر. حکم ده عثمان بن عفانین بیرینجی درجه عمی‌اوْغلوسودور. دوْققوز آی سۆرن خلیفه‌لیگی اؤنجه باشقا اوموی‌لره قارشی ایچ ساواشلا کئچمیش و بۇندان باجاری ساغلامیشدیر. سوْنرا حیجازدا عۆصیان ائدیب اؤز خلیفه‌لیگینی اعلان ائتمیش اوْلان عبدالله بن زبیری خلیفه قبول ائتمیش اوْلان گۆنئی شام و میصری الینه کئچیرمیشدیر. آنجاق مروان ۶۸۵-ده اؤلدوگونده عبدالله بن زبیر هله عیراق و حیجازدا خلیفه اوْلاراق قبول ائدیلمکده ایدی.

## اوموی خلیفه‌لری

## قایناقلار

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

|-

بؤلمه:اموی لر خلافتی
مهرآوا مسجیدی

**مهرآوا مسجیدی** بوناب بولگه‌سی نین تاریخی بیر مسجیدی دیر.
## قایناقلار


بؤلمه:ایران
مهر معبدی

**مهر معبدی** ماراغا بولگه سی نده یئرلشیب.

## قایناقلار

بؤلمه:ایران
لئیلان

**لئیلان** دوغو آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر.
## قایناقلار


بؤلمه:ایران
مقبرةالوزرا

**مقبرةالوزرا** تبریزین بیر تاریخی مقبره‌سی دیر. 

مقبره‌الوزرا یا دا وزیرلر قبریستانی و یا وزیرلر مقبره‌سی تبریزین اسکی مقبره‌لریندن دیر. 

اسکی زامانلاردا تبریزین اوچ دنه بؤیوک و معروف قبریستانلیغی واریمیش، بو اوچ قبریستانلیغین بیری مقبره الوزرا ایمیش، مقبره‌وزرا دان سونرا تبریزین ایکی معروف و شوهرتلی قبریستانلیغی واریمیش، بو ایکی قبریستانلیق مقبره‌الشعرا و مقبره‌العرفا آدلانمیش قبریستانلیقلار دیلار. 
## قایناقلار


بؤلمه:ایران
مقبرةالعرفا

**مقبرةالعرفا** تربیزین تاریخی بیر قبریستانی دیر

## قایناقلار


بؤلمه:ایران
مقبرةالشعرا

**مقبرة‌الشعرا** یوخسا **شاعیرلر مزاری**، دوغو آذربایجان اوستانی نین ارزیشلی و دگرلی یئرلریندندیر. بو قبریستانلیق تبریز شهرینده وسید حمزه زیارتگاهین یانیندا دیر.  مقبره ده ۴۰۰ دن چوخ شاعر و عارف توپراقا گویولوب. 

## مقبرةالشعرادا اولان نئچه بیوک شاعر و عارف
* اسدی طوسی
* خاقانی شروانی
* ذوالفقار شیروانی
* شهریار
* شاهپور نیشابوری
* شکیبی تبریزی
* شمس‌الدین سجاسی
* ظهیر فاریابی
* قطران تبریزی
* لسانی شیرازی
* مانی شیرازی
* مجیرالدین بیلقانی
* مغربی تبریزی
* هومام تبریزی

* اشهر سبزواری
* بابامزید
* باباحسن
* عبدالرحیم آبادی
* نظام الدین یحیی الغوری
* حسن بلغاری
* سلطان پیرباب
* معین الدین صفار
* کمال الدین عبدالقادر نخجوانی
* بهاءالدین خاکی
* ضیاءالدین بزرگ
* ابوالعلاء فلکی
* عصار تبریزی
* انوری ابیوردی
* شیخ محمد خیابانی
* ثقةالاسلام تبریزی
* امیه بن عمر و بن عمیه
* مجذوب علی شاه
* عزیز خان مکری
* هفت خواهران
* امیر عبدالغفار
* میرزا شفیع مستوفی
* حارث بن امیه
* امام طالحه
* پیر محمد
* حافظ حسین زال
* عبدالرحیم خلوتی
* درویش سراج الدین قاسم
* اکمل الدین مظفر بزازی
* مجد الدین صنع الله کوزه کنانی
* نجم الدین سمساری
* برهان الدین واعظ هروی
* قاضی مجد الدین محمد انصاری
* خواجه عبدالرحیم اژآبادی
* شمس الدین محمد خطاط
* شیخ اسحاق مراغی
* صلاح المله و الدین حسن نخجوانی ثم البلغاری
* سید جلال الدین مهدی نقیب تبریزی حسنی
* شیخ نور الدین بیمارستانی
* تاج الدین منشاوی
* فخرالدین احمد اره گر
* پیر عماد الدین
* اخی خیر الدین
* غیاث الدین محمد
* پیر لیفی
* پیر سلیمانشاه جوهری
* ابی حامد افضل الدین محمد بن اسعد بن الفقیه محمد التبریزی المحدث
* حافظ حسن کمانکش
* بهاء الدین محمد خاکی
* پیر محمد
* پیر رازیار
* پیر قندیلی
* پیر ترک
* با با اسماعیل
* بابا احمد قمچی باف
* مولانا محمود اژآبادی
* شرف الدین نوری طارمی
* نصرالله طبیب
* سلطان دده علی
* دکتر مهدی روشن ضمیر
* دکتر محمود پدیده
* استاد جواد آذر
* استاد میرزا طاهر خوشنویس تبریزی
* محمود ملماسی
* سید یوسف نجمی
* استاد علی حریرچی

## قایناقلار
عبدالملک بن مروان

عبدالمک بن مروان (دوْغوم ۶۴۶ مدینه - اؤلوم ۷۰۵ شام)٬ اموی‌لرین بئشینجی خلیفه‌سی.

## اموی شاهلاری

## قایناقلار

## گؤرونتولر


File:Dinar of Abd al-Malik, AH 75.jpg
File:Exterior of the Dome of the Rock, Jerusalem3.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:اموی لر خلافتی
گیرده گۆنبز

**گیرده گونبئز** ماراغا شهرینده سلجوقیلر چاغیندان قالان تاریخی بیر تیکینتی.
گۆنبزین کتیبه‌سی‌نین اۆستونده، کوفی خطّی ایله، بینانین تیکیلیش ایلی ۵۶۳-جۆ هیجری ایلی قئید اولونوب‌دور؛ آنجاق اوْنون داش قوْیانی و اونون ایچینده قۇیلانانین حاقّیندا هئچ‌بیر بیلگی الده یوْخدور.

## قایناقلار
* مروارید، یونس. مراغه. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
* ادارهٔ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه.
* شبکهٔ اطلاع‌رسانی شهرستان مراغه.
* وب‌گاه دانشگاه مراغه.
## قایناقلار


بؤلمه:ایران
هفت چشمه

**هفت‌چشمه** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين توفارقان بولگه‌سی نين حومه بولومو نده اولان قبله‌داغی قصبه سی نده يئرلشيب. [1] 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 1755نفر اهاليسي وارايميش. [2]

## قايناق

↑ امار واطلاعات ایران کندلری
↑ ایرانین آمار مرکزی، دوغو آزربايجان ايالتي نين آماری
ولید بن عبدالملک

**ولید بن عبدالملک** (اینگیلیسی‌جه: Al-Walid I) اوموی خلیفه‌سی. ۸ اوکتوبر ۷۰۵ – ۲۳ فوریه ۷۱۵ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. عبدالملک بن مروان اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب. و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا سلیمان بن عبدالملک واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.

## گؤرونتولر


Image:Map of expansion of Caliphate.svg
Image:Omayyad mosque.jpg



## قایناق‌لار

بؤلمه:شاهلار
سلیمان بن عبدالملک

**سلیمان بن عبدالملک** (اینگیلیسی‌جه: Sulayman ibn Abd al-Malik) اوموی خلیفه‌سی. ۲۳ فوریه ۷۱۵ – ۲۲ سپتامبر ۷۱۷ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.

بؤلمه:شاهلار
کوسالار (خداآفرین)

**کوسالار كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان بسطاملی قصبه سی نده يئرلشيب. [1] 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 155نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
مشروطیت ائوی

ساغ|بندانگشتی|560x560px|مشروطه ائوی**مشروطیت ائوی** تبریزین راستا کۆچه محله‌سینده٬ تبریز بازاری‌نین باتی طرفینده یئرلشمیش تاریخی بیر ائو. بو ائو قاجار معمارلیق تیکیلیشینده‌دیر. مشروطیت ائوی "حاج مهدی کوزه کنانی"نین شخصی مۆلکونده یئرلشیبدیر.
مشروطه بؤیوکلری، میلّی مجلیسین محمّدعلی‌شاه طرفیندن توْپا باغلانماسیندان سونرا، مشروطیت ائوینده توْپلانیب گؤروشورموشلر. هابئله بو ائو، تبریز شهرینین ۱۱ آیلیق مۆحاصیره‌سینده، مۆجاهیدلرین باشچی‌لیق مرکزی و تسلیم بایراقلاری‌نین ییغیشدیریلماسی‌نا تکلیف ائدن یئر اوْلموشدور.
## قایناقلار
کندوان

**کندوان کندی** شرقی آذربایجان اوستانی نین ساراب بولگه‌سی نین مرکزی بولومو نده اوْلان رازلیق قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۲۳۹نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی
مدینه‌قیشلاغی

**مدینه‌قیشلاغی كندی** دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين گرمادوزبولومو نده اولان باتی گرمادوزقصبه نده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 144نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
حسنلی (خودافرین)

**حسنلی** و یا **حسنلو**، حسنلی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خوداآفرین بؤلگه‌سی نين گرمادوز بؤلومو نده اولان باتی گرمادوز قصبه‌سینده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 52 نفر اهاليسي وارايميش.

## قایناقلار
مسجیدلی (خودافرین)

**مسجیدلی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين منجوان بولومو نده اولان باتی منجوان قصبه سی نده يئرلشيب.
1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 45نفر اهاليسي وارايميش.

عاشیق عسگر سلطانی (متوفی ۱۳۹۰) بو کندلی دیر او قاراداغین مشهور عاشیقلارینداندیر. انون شعر لریندن بیر مثالی "قرآن" آدلی شعر دیر کی هویت سیزلیک مضوسوندادیر. شعرین بیر قیسمتی بودور:

چوخ اویان گورموشم یاد قاپیسیندا،

نه‌ یاتان کیشیدیر نه‌ دوران کیشی،

آتیپ غیرتینی ساتیپ عارینی

نه‌ انجیل تانییر نه‌ قرآن کیشی...
بندانگشتی

## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
قارا‌تیکانلی

**قاراتیکانلی**  شرقی آذربایجان اوستانی نين خودآفرین بؤلگه‌سی نين منجوان بؤلومو نده اولان باتی منجوان قصبه‌سی نده يئرلشيب.
کند اهالی‌سی ۱۳۸۵جی ایلینده ۲۱ نفر و ۷ ائولی‌ایمیش کی بۆتۆنلۆکده آذربایجان تورکلریندن عیبارت‌دیر و دینی باخیمدان گوران دیرلار و ممدخانلی اویماقیندان دیرلار.
بندانگشتی

## قایناقلار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
نعمت‌الله ولی

**شاه نعمت‌الله ولی** ـ نعمت اللهی طریقتی نین پیری هابئله بؤیوک عاریف، عالیم و شاعیر

## یاشاییشی
نعمت‌الله ولی ("ولی" ،یعنی "موقدس" - اونا وئریلمیش لقب‌دیر.) 1330-جو ایلده حلب شهرینده آنادان اولموشدور. اونون آتاسی میر عبدالله صوفی مورشیدی، آناسی ایسه جنوبی ایرانین زادگان فارسلاریندان ایدی. نعمت‌الله ولینین نسیل شجره‌سی بئشینجی ایمام محمد باقیردان باشلاییر. گنج ایکن نعمت‌الله ایسلام اؤلکه‌لرینه اوزون‌موددتلی سیاحتده اولموشدور. هر بیر موسلمانا واجیب بیلینن مکه زیارتینه (حج) یوللانمیشدیر. بورادا شئیخ عبدالله یافعی ایله راستلاشاراق یئددی ایل مودتینده اونا مریدلیک ائتمیشدیر. مریدلیک مودتیندن سونرا ایکینجی دفعه(بو دفعه کامیل بیر اینسان کیمی) یئنیدن سیاحته چیخمیش، قاهیره‌نی، سورییانی، عیراقی، آذربایجانی و ایرانی گزمیشدیر. او، ایرانین کیرمان شهرینده همیشه‌لیک مسکونلانمیشدیر. 
شاه نعمت‌الله ولی یئنی بیر صوفی قارداشلیغینین (طریقتی‌نین) یارادیجیسی‌دیر. "نعمت‌اللهیه" آدلانان بو طریقتین هم آدی، هم ده ائمبلئمی اونا ایشاره وئریر (ائمبلئمده اونون آدی تبریزلی لرین آراسینا سالینمیشدیر). او، صوفی حیات طرزی، صوفی فلسفه‌سی، صوفی اخلاقی حاقیندا اؤز فیکیرلرینی عرب و فارس دیللرینده یازدیغی 500-دن آرتیق موختلیف حجملی علمی و بدیعی اثرده آچیقلامیشدیر.

صوفیلیک تاریخینین ان عالی نوماینده‌لریندن اولان نعمت‌الله ولینین سیی نتیجه‌سینده تصوووفه و صوفیلره قارشی ماراق خئیلی آرتمیشدیر. اطرافیندا چوخلو سایدا مورید و داوامچیلاری‌نین اولماسینا باخمایاراق شاه نعمت‌الله ولی اؤزو اکینچیلیکله مشغول اولاراق شخصی نومونه‌سینده پئشکار فعالیتین اؤزونوتربییه‌ده ان یاخشی واسیطه اولدوغونو گؤسترمیشدیر. 
101 ایل عؤمور سورموش نعمت‌الله ولی حیاتینین سون 25 ایلینی کیرمان ویلایتینین ماهان کندینده یاشامیش، بورادا خانقاه تیکدیرمیشدیر. اونون قبری ایندییه قدر زیارتگاهدیر.

## شعرلریندن اؤرنک
شاه نعمت‌الله ولی‌نین یازدیغی شعرلرین اکثری فارسجا دیر. اونون عربجه یازیدیقلاری دا آز دئییل. شعرلری آراسیندا **ائی قارینداش** آدلی فارسجا ـ تورکجه بیر ملمع ده وار:

من چنین سرمست یارم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

غیر عشقش نیست کارم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

من به عشق او تمامم عاشقان را من امام

رهنمای خاص و عامم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

غرقهٔ دریای عشقم بلبل گویای عشقم

گلشن بویای عشقم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

من به کام دل رسیدم مونس جان را پدیدم

گفتم اسرار و شنیدم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

عشق او ماند به آتش می بسوزد عود دل خوش

گل منی یا قریدش، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

یاد او ورد زبانم ورد او درمان جانم

مهر او نور روانم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

بندهٔ خاص خدایم سید هر دو سرایم

من از این مردم جدایم، سن نئجک‌سن سؤیله گۆل

## ائشیک باغلانتیلار
* رندان، ای قرندش
## قایناقلار

* آذربایجان ویکی پدیاسی.

بؤلمه:شاعیرلر
بؤلمه:صوفیلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
بؤلمه:صوفی شاعیرلر
عمر بن عبدالعزیز

**عمر بن عبدالعزیز** (اینگیلیسی‌جه: Umar II) اوموی خلیفه‌سی. ۲۲ سپتامبر ۷۱۷ – ۴ فوریه ۷۲۰ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.

بؤلمه:شاهلار
عزیز سانجار

**عزيز سانجار (سنجر)** 1946 ايلينده تورکیه نين عرب دیللی ساوور شهرينده دوغولموشدور و آنا دیلی عربجه دیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین قوزئي كارولينا بیلم یوردوندا اوستاد دير.  
. 2015 ايلينده آمريكالي پاول مودريچ و سوئیسلی توماس ليندال ايله بيرليكده، دی ان ائی (DNA) اوستونده دوزلیش آراشدیرمالارینا گؤره ، 2015 شيمی نوبئل اؤدولونو قازانميشدير.
## قایناقلار

بؤلمه:نوبل اؤدولو قازانانلار
بؤلمه:نوبل اؤدولو
بؤلمه:تورکیه
بؤلمه:شیمی
بؤلمه:نوبل شیمی اؤدولو قازانانلار
بؤلمه:۲۰۱۵ ایلینده نوبل اؤدولو قازانانلار
بؤلمه:تورک نوبل اؤدولو آلانلار
ساری دنیز

** ساری دنیز** چین شرقی دنیزینین قوزئی بؤلگه سی و چین و کره یاریم آداسینین آراسیندا قالان دنیزه وئریلن آد دیر. دنیزین آدی ساری چای یا دا چینجه *یانگ تسه *دن آلینیب دیر.

## قایناقلار
ایشیق ایلی

**ایشیق ایلی** (اینگیلیسجه:Light-year)، بیر ایل ایچینده ایشیق بوشلوق دا (خلاء ده) طی ائتدیگی مسافته وئریلن آد دیر.
ایشیق بیر ایلده گئدن یول اولاراق. ایشیق بیر ثانیه ده ۳۰۰۰۰۰ کیلومتیر یاخینلیقدا یول گئدر.

ایشیق ۳۰۰۰۰۰ کیلو متیر بیر ثانیه ده گئدیر بونو ۳۶۰۰ ثانیه‌یه چارپساق بیر ساعات دا گئدن یول و اله‌گلن عددی ۲۴ -ه چارپساق بیر گۆنده گئدن یول و سونوج اولان عددی ۳۶۵-ه چارپساق، ایشیغین بیر ایلده گئتدیگی مسافت (بیر ایشیق ایلی) اله گلر:
۹۴۶۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰ = ۳۶۰۰× ۲۴ × ۳۶۵ × ۳۰۰۰۰۰
بو عیبارت‌دن حاصیل اولان عدد: ۹۴۶۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰ کیلومتر، یاخلاشیق ۹ پتامتیردیر.

بیر اولدوز ۷ میلیون ایشیق ایل بیزدن اوزاق اولورسا اونون ایشیغی ۷ میلیون ایل یول گئلیب و بیزه یئتیشیب. یانی او اولدوزدان ایندیکی گورولن ایشیق ۷ میلیون ایل قابق اوندان چیخیب.

## ان یاخین اولدوز
گونش دن سورا ان یاخین اولدوز پروکسیما قنطورس بیر بالاجا قیرمیزی اولدوز اولاراق ۴ ایشیق ایل بیزدن اوزاقدیر یانی اونون ایشیغی ۴ ایل قابق اوندان چیخمیش اولسا ایندیکی زامان بوراد یئتیشر. بیز اونو هر زامان ۴ ایل قاباق ایشیغین گوره بیلیریک و ایندی بۇ اولدوز باتسا ۴ ایل سورا بیزیم خبریمیز اولاجاقدیر.

## ان اوزاق اولدوزلار
تانینمیش ان اوزاق اولدوزلار و قالاکسی لر بیزدن ۱۵ یا ۱۶ میلیارد ایشیق‌ایل اوزاقدیرلار یعنی اونلارین ایشیقلاری ۱۵ یا ۱۶ میلیارد ایل بیزیم کوکوموز اولمامیش‌دان چیخیب و ایندی بیزه یئتیشیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آسترونومی
بؤلمه:ایشیق
بؤلمه:اوزونلوق بیریملری
بؤلمه:آسترونومی‌ده اؤلچو بیریملری
بؤلمه:1838 in science
تبریز بؤلگه‌سی

**تبریز بؤلگه‌سی** () ایران بؤلگه‌لرین‌دان بیری‌دیر کی شرقی آذربایجان اوستانین‌دا یئرلشیب‌دیر و اونون مرکزی تبریز شهری‌دیر. بو بؤلگه‌نین جمعیتی ۱٬۷۷۳٬۰۳۳ نفردیر کی بو باخیم‌دان اوستانین بیرینجی بؤلگه‌سی سایاگلیر.

## قایناقلار

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)


بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری