قارایاز

**قارایاز** — آذربایجان تقویم اینانج‌لاریندا یازین ایلک قیرخ گونونو احاطه ائدن دؤور.  

## مودّتی
  یاز گیردیکدن سونرا کئچن 40 گون، یعنی آوریل آیی‌نین سونلارینا کیمی اولان دؤور آذربایجان تقویم اینانج‌لاریندا  " قارایاز "  آدلاندیریلیر. قارایاز بوْز آیدان سونرا گلیر و ترچیخ دؤورونون باشلاماسی ایله بیتیر.

## تصویری
  قارایاز زامانی او بیری ایلدن قالمیش ارزاق‌لار بیتیر و اکین ایشلرینه چتین باشلانیلیر. قارایازین اوّلی مالدارلار اوچون دیقت طلب ائدن دؤوردور. بئله بیر ائل مثلی وار:  " تاخچادا ساخلا، بوخچادا ساخلا، قارایازا بیر پئنجه ساخلا " . هاوانین دَییشکن کئچمه‌سی، گونشسیز گونلرین چوخلوغو، بوران، توتقون هاوا، ایستی یئل بو دؤورون چتینلیک‌لرینه داخیلدیر. کندلی‌لر، خوصوصیله یاریم‌کؤچری مالدارلیقلا مشغول اولان اهالی اوچون بو دؤور آسان کئچمیر.  " نووروز گونو یاز اولار، 40 کؤتوک ده آز اولار " ،  " بایرامدان سونرا 40 کؤتوک یانار "  مثللری‌نین بو دؤورله علاقه‌دار دئییلدیگی فیکیرلشیلیر. سویوق‌لارین آزالماماسی، قیشین گئری قاییتماسی احتیمالی نظره آلیناراق قارایاز دؤورونده سوبالار ییغیشدیریلمیر. خوصوصیله چوبان‌لار بو دؤور اوچون اوت احتیاطی ساخلامالی‌دیر. قاری و کئچی‌لری حاقیندا روایت ده اوتون آزلیغی حاقیندادیر.  قارایاز بیر سیرا آذربایجان ائللرینده  "‌کئچی‌قیران‌" ،  "‌اوغلاق‌قیران‌" ، یاریم‌کؤچری مالدارلار طرفیندن ایسه  "‌یاتار-دورماز‌" ،  "گئدر-گلمز" ،  "داواردویماز"  آدلانیر. "داواردویماز"  آدی اوتون آز اولماسی ایله علاقه‌دار اولاراق مال-قارانین دویا بیلمه‌مه‌سی ایله علاقه‌داردیر.  "یاتار-دورماز"  آدی‌نین معناسی ایسه کؤکلمه‌میش مال-قارانین حالسیز اولماسی، یاتدیغی یئردن دورا بیلمه‌مه‌سی ایله باغلی‌دیر. کندلی‌لر بو دؤورده احتیاطلی اولمالی، یاز اکینی ایله، توخوم‌لارین صاف-چوروک اولماسی نین یوخلانماسی ایله مشغول اولمالی‌دیر. 

## قارایازا داخیل اولان دؤور و مراسیم‌لر
  **عالمین یاتدیغی واخت**. قیشین سونو و یازین باشلانغیج آنینی گؤسترن اسرارنگیز بیر واختدیر. ایلین سون‌چرشنبه گونو و یا نوروز بایرامین آچیلاجاق گئجه‌نین گوندوزه چئوریلدیگی آندا رئال‌لاشیر. چایلار، دره‌لر، یعنی آخار سولار بیر آن اوچون دورور، سونرا تکرار آخماغا باشلاییرلار. 

**  [[نوروز]]**. یئنی ایل، باهارین گلیشی، طبیعتین اویانماسی، تزه‌لنمه‌سی و یاز اکین ایشلری نین باشلانغیجی‌دیر. 

  **[[سو جدیم آیینی|سوجدّیم آیینی]]**. باهاردا سویا گیرمه عادتی‌دیر. آذربایجانین بیر چوخ یئرینده و ارمنیستان آذربایجانلی‌لاری آراسیندا یاییلمیشدیر. 

**  هفته‌سئیری**. کئچمیشده شیرواندا هفته‌سئیری آدلاندیریلان گول-چیچک بایرامی قئید ائدیلیردی. بو بایرام نوروزدا باشلاییر و 30–40 گون عرضینده بوتون جومه گونلری قئید ائدیلیردی.آذربایجانین شیمال-غربینده بو بایرام  " گول بایرامی "  آدی ایله قئید ائدیلیردی. 

**  گونش آیین‌لری**. نوروزدان سونرا 3-جو و 4-جو گون یاغیشلی کئچرسه، گلینجیک دوزلدیب گونشی چاغیران نغمه‌لر اوخونور.

**  طبیعت گونو**. ایران آذربایجانلی‌لاریندا یئنی ایلین اون اوچونجو گونونده طبیعت قوینونا سفر ائدیلیر، آخشاما قدر شنلیک‌لر کئچیریلیر. 

**  اکین آیی**. یازدا اکینچی عؤمرونون، اکینچی حیاتی‌نین ان محصولدار دؤورودور. اکینچی‌لر بو گونلری بایرام سویه‌سینده قئید ائدیرلر.

**  لئیسان آیی**. یاز فصلی‌نین ایلک آیی بئله آدلاندیریلیر، نیسان، نئیسان (آوریل) سؤزلریندندیر. خالق اینانجینا گؤره، هاچاقویروق قارانقوش‌لار یئردن بیر قاریش یوخاریدا اوچاندا ایلک لئیسان یاغیشی یاغیردی. ایلک لئیسان  " آبی-لئیسان "  آدلاندیریلیر، سویو لگن‌لرده موقدس و شفاوئریجی سو کیمی ییغیلیر، ائوه برکت گتیردیگینه اینانیلیردی. 

**  یاشیل ایشیق آیی**. داغ و داغ اتگی یئرلرده آوریل آیی  " یاشیل ایشیق آیی "  آدلاندیلیردی. 

**  قاری‌بورجو**. آوریلین 15-ه کیمی اولان دؤوره دئییلیر. مارس آیی ایله باغلی  " مارت چیخدی، درد چیخدی "  تیپلی سؤزلرین دئییلمه‌سی مارسی عصبلشدیریر و او، آوریلدن 15 گون بورج آلیر. بو دؤورده کؤچری مالدارلار اؤز احتیاطلارینی (ارزاق، اون، سامان) قورومالی، چؤله چیخمامالی‌دیرلار. بئله بیر مثل واردیر:  " قارایاز حیرصلنسه، 40 شله اودون و 40 چووال سامان لازیمدیر " . بو دؤوره  " قاری ایله مارتین دئییشمه‌سی "  آدلی ماهنی حصر ائدیلمیشدیر. ماهنی‌یا گؤره قاری‌نین یازین گلمه‌سینه سئویندیگینی گؤرن مارت توفان و بورانی گئری گتیریر.  

## غئیری-مادّی مدنی ایرث کیمی قئیدیاتی
آذربایجان جومهوریتینده  قارایاز دؤورو میلّی سویّه‌ده غئیری-مادّی مدنی ایرث اولاراق  " مؤوسوم مراسیم‌لری "  کاتقوریسینده قئیدیاتا آلینمیشدیر.

## اتک‌‌یازی‌لار