آلاسکا

آلاسکا ( ) شمال آمریکا‌نین قوزئی‌باتی اۆچوندا غیرمتصل آمریکا ایالتیدیر. باتی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری بؤلگه‌سی‌نین بیر حصه‌سی اولاراق، هاوایی ایله بیرلیکده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ایکی غیرمتصل ایالتیندن بیری‌دیر. آلاسکا، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ان قوزئی، ان باتی و ان دوغو (چونکی آلئوت آدالاری ۱۸۰-جی مری‌دیان‌ی کئچرک شرقی یاریم‌کوره‌یه داخل اولور) ایالتی ساییلیر. دوغودا کانادا اراضی‌سی اولان یوکون و بریتیش کولومبیا ویلایتی ایله سرحددشدیر. قوزئی‌ده چوکچی و بوفورت دنیزلری، جنووب‌دا ایسه آرام اقیانوسی یئرلشیر. تکنیکی اولاراق، آلاسکا یاری آنکلاو‌دور و دونیانین ان بؤیوک اکسکلاوی ساییلیر.
آلاسکا، مساحتجه آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ان بؤیوک ایالتی‌دیر و تگزاس، کالیفورنیا و مونتانا ایالتلری‌نین توپلادیغی مساحتدان داها بؤیوک بیر آلانا مالیکدیر، هم‌چینین دونیانین یئددینجی ان بؤیوک آلت-میلی تقسیمیدیر. آلاسکا، اۆچونجو ان آز نفوس‌لو و ان سئیرک یاشاییش‌لی ایالتدیر. ۲۰۲۴-جو ایلده ۷۴۰٬۱۳۳ نفر نفوسو ایله، ۶۰-جی پارالل‌ین چوخ حیصه‌سی‌نین قوزئی‌نده یئرلشن شمال آمریکادا ان چوخ نفوس‌لو اراضی‌دیر و شمال کانادا و قرینلند‌ین توپلادیغی نفوسدان دؤرد قات چوخدور. آلاسکادا مساحتجه ان بؤیوک دؤرد شهر یئرلشیر، بورادا ایالتین پای‌تاختی جونو دا داخیلدیر. آلاسکانین ان چوخ نفوس‌لو شهری انکوریج‌دیر. آلاسکا ساکینلری‌نین یاریسی تقریبن انکوریج متروپولیتن بؤلگه‌سینده یاشاییر.
یئرلی خالقلار مین ایللر بویو آلاسکادا یاشامیشلار و بۇ بؤلگه‌نین شمال آمریکانین ایلک یئرلشمه‌سی اۆچون برینگ تورپاق کؤرپوسو واسطه‌سیله بیر گئچید نقطه‌سی اولدوغونا اینانیلیر. روس ایمپراتورلوغو ۱۸-جی عصرده بۇ بؤلگه‌نی فعال شکیلده کولونیزه ائتمیش، نهایتده روس آمریکاسینی قورموشدور کی، بو، ایندیکی ایالتین چوخ حیصه‌سینی احاطه ائدیردی و یئرلی آلاسکا کرئول نفوسونو تعمین ائدیب ساخلامیشدیر. بۇ اوزاق اراضی‌نین ساخلانماسی‌نین خرجلری و لوجستیک چتینلیکلری، ۱۸۶۷-جی ایلده آمریکایا ۷٫۲ میلیون دوللارا ساتیلماسینا سبب اولدو، بو، ۷٫۲ میلیون دوللارا برابردیر. بۇ بؤلگه، ۱۹۱۲-جی ایل مئی‌ین ۱۱-ده اراضی اولاراق تشکیل ائدیلمه‌دن اول بیر نئچه ایداری دییشیکلیکدن کئچدی. ۱۹۵۹-جو ایل یانوارین اوچده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ۴۹-جو ایالتی کیمی قبول ائدیلدی.
فراوان طبیعی ثروتلر، آلاسکانین — ان کیچیک ایالت اقتصادلاریندان بیرینه صاحب اولماسینا رغمن — یۆکسک آدام‌باشی گلیر‌لریندن بیری‌اولماسینا امکان وئریب. تجاری بالیقچیلیق، طبیعی قاز و نفت ایستیخراجی آلاسکا اقتصادینا حاکم‌دیر. آمریکا قورولاری قوه‌لری قایدالاری و توریزم ده اقتصادا تؤهفه وئریر؛ آلاسکانین یاری‌سیندان چوخو فدرال مالکان اولان اراضی‌ده ملی اورمان‌لار، ملی پارک‌لار و یابان حیاتی سیغیناجاقلاریندان عیبارت‌دیر. آلاسکا، ان دین‌سیز ایالتلر آراسیندادیر و تفریحی ماریخوانانی قانونی‌لشدیرن ایلک ایالتلردن بیری‌دیر. آلاسکانین یئرلی نفوسو، یالنیز هاوایی‌دن سونرا، ۱۵ فایزدان چوخ اولماقلا، آمریکا ایالتلری آراسیندا نسیبتن ایکینجی ان یۆکسک‌دیر.

## تاریخ

### کولونی‌لشمه‌دن قاباق
 چوخسای‌لی یئرلی خالقلار آلاسکادا آوروپالی‌لارین بۇ بؤلگه‌یه گلمه‌سیندن مین ایل‌لرله قاباق یاشامیشلار. بۇ یئرده آپاریلان دیل و دی‌ان‌ای آراشدیرمالاری، شیمالی آمریکانین برینگ تورپاق کؤرپوسو آراجی‌لیق‌لا یئرلشمه‌سی اۆچون دلیل‌لر تقدیم ائتمیشدیر. آلاسکانین تانانا وادی‌سینده‌کی آپوارد گونش چایی یئری‌نده آلتی هفته‌لیک بیر اوشاغین قالیق‌لاری تاپیلمیشدیر. اوشاغین دی‌ان‌ای‌سی گؤسترمیشدیر کی، او، پلئیستوسن سونوندا یئنی دونیا‌نین باشقا یئرلرینده اولان دیگر یئرلی قروپلاردان ژنتیک اولاراق آیری بیر پوپولاسییایا عایید ایدی. ۲۰۱۳-جو ایلده بۇ قالیق‌لاری تاپان آلاسکا فئربنکس اونیورسیته‌سی‌نین آرخه‌ولوژوسو بن پوتر، بو یئنی قروپو قدیم برینگیان آدلاندیرمیشدیر.
تلینگیت خالقی گونئی دوغو آلاسکادا، بریتیش کولومبیا و یوکون‌ون بیر حیصه‌سینده مال‌مولک وئریثی و نسب‌ده ماتریلینئال سیستمه دایانان بیر جاماعات اینکیشاف ائتدیرمیشدیر. همچنین گونئی دوغودا هایدا خالقی، ایندیکی اوزگئن صنعت‌لریله تانینان بیر خالق اولموشدور. تسیمشیان خالقی ۱۸۸۷-جی ایلده بریتیش کولومبیادان آلاسکایا گلمیش، پرزیدنت قروور کلیولند و سونرا آمریکانین کنگره‌سی طرفیندن آنیت آداسی‌نا یئرلشمه‌یه و متلاکاتلا، آلاسکا شهری‌نی قورماغا ایجازه وئریلمیشدیر. بۇ اوچ خالق و باشقا شیمالی غربت ساحلینین یئرلی خالقلاری ۱۸-جی عصردن ۱۹-جو عصره قدر، خصوصاً ۱۸۳۰-جو و ۱۸۶۰-جی ایللرده اولان چئچک خسته‌لیگی اپیدمی‌لری ایله اوزلشمیش، بو اپیدمی‌لر یوکسک اؤلوملره و جاماعاتدا پوزوقلوقلارا سبب اولموشدور.
### کولونی‌لشمه

[thumb|روس‌لارین سنت پاول لیمانی یئرلشمه‌سی، بو گون‌کی [کودیاک، آلاسکا|کودیاک شهری، کودیاک آداسی، ۱۸۱۴]]
[thumb|مادنجی‌لر و آلتین آختاران‌لار ۱۸۹۸-جی ایلده [کلوندایک آلتین قیزدیریباسی زامانی چیلکوت یولوندا گئدی‌رلر.]]
بعضی آراشدیرماچیلار ایلک روس یئرلشمه‌سی‌نین آلاسکادا ۱۷-جی عصرده قورولدوغونا اینانیرلار. بو هیپوتز اعتیباریله، ۱۶۴۸-جی ایلده سمیون دژنیوو‌ون اکسپدیسییاسینین بیر نئچه کوچ‌لاری طوفان سببیله آلاسکادا ساحیله چیخمیش و بو یئرلشمه‌نی قورموشدور. بو هیپوتز، ۱۷۶۴–۱۷۶۵-جی ایللرده آلاسکایا سفر ائتمیش چوکچی جغرافیاشیناسی نیکولای داورکینین شاهده‌تینه دایانیر. او، خئورن چایی اوزرینده بیر کنددن دانیشمیشدی کی، اورادا "ساققال‌لی آدام‌لار" یاشاییر و "ایکون‌لارا دعا ائدیرلر". بعضی مدرن آراشدیرماچیلار خئورنی کویوک چایی ایله باغلاندیریرلار.
ایلک آوروپا گمی‌سی‌نین آلاسکایا چاتدیغی اومومیله سنت. قابریل گمی‌سی ساییلیر کی، ۱۷۳۲-جی ایل آوقوستون ۲۱-ده میخایل قووزدوو و ایوان فیودوروو‌ون رهنملیگی آلتیندا آلاسکایا چاتمیشدیر. ۱۷۴۱-جی ایلده ویتوس برینگ روس دنیز قووه‌لری اۆچون سنت. پیتر گمی‌سی ایله اکسپدیسییایا رهنملیک ائتمیشدیر. اکیپاجین سیبریا ساحل‌لریندن آلئوتیان آدالارینا دوغرو یئلکن آچماسی و دونیانین ان یاخشی کورک‌لری حساب اولونان دری اژدری کورک‌لری ایله قاییتماسی، کورک تجارتچیلری‌نین آلاسکایا گئتمه‌سینه سبب اولموشدور. ایلک دایمی آوروپا یئرلشمه‌سی ۱۷۸۴-جو ایلده قورولموشدور.
۱۷۷۴-۱۸۰۰-جو ایللر آراسیندا ایسپانیا شیمالی غربت ساحیل‌لرینده ادعالارینی گوجلندیرمک اۆچون آلاسکایا بیر نئچه اکسپدیسییا گؤندرمیشدیر. ۱۷۸۹-جو ایلده نوتکا سسی‌نده بیر ایسپان یئرلشمه‌سی و قالا تیکیلمیشدیر. بو اکسپدیسییالار والدز، بوکارلی سسی و کوردووا کیمی یئرلره آدلار وئرمیشدیر. سونرا روس-آمریکان شرکتی ۱۹-جو عصرین اوّل‌لریندن اورتالارینا قدر گئنیشلنمیش کولونی‌لشمه پروقرامی آپارمیشدیر. سیتکا، ۱۸۰۴-۱۸۶۷-جی ایللر آراسیندا یئنی آرخانگئل آدلاندیریلان، الکساندر آرخیپلاگو‌داکی بارانوف آداسی‌ندا روس آمریکانین پای‌تاختی اولموشدور. بو، آلاسکانین آمریکایا کئچمه‌سیندن سونرا دا پای‌تاخت اولاراق قالمیشدیر. روس‌لار آلاسکانی هئچ واخت تام شکیلده کولونی‌لشدیره بیلمه‌میش و کولونی هئچ واخت چوخ قازانج‌لی اولمامیشدیر. آلاسکانین گونئی دوغوسوندا روس یئرلشمه‌لری‌نین آدلاری و کلیسالاری اوزون موددت قالمیشدیر.
۱۸۶۷-جی ایلده ویلیام اچ. سوارد، پرزیدنت اندرو جانسون‌ون دؤولت کاتیبی اولاراق، روس‌لارلا آلاسکا آلینیشی اۆچون مذاکره آپارمیش و بونا "سواردین دلی‌لیگی" آدی وئریلمیشدیر. آلینیش ۷٫۲ میلیون دولارا باشا گلیب. روس امپراتورو الکساندر ایکی‌نجی‌نین ده ساتیش پلانی واردی. آلینیش ۱۸۶۷-جی ایلین مارت آییندا امضالانمیش و آلتی آی سونرا کومیسسارلار سیتکایا گلیب رسمی کئچید ترتیب ائتمیشلر. بایراق قالدیرما مراسیمی ۱۸۶۷-جی ایلین اکتبر آیی‌نین ۱۸-ده فورت سیتکادا کئچیریلمیشدیر. ۲۵۰ آمریکانین اونیفورمالی اسکری سیتکانین قوبرناتور ائوینه یئریمیش، روس بایراغی اندیریلمیش و آمریکانین بایراغی قالدیریلمیشدیر. بو، آلاسکا گونو کیمی هر ایل اکتبرین ۱۸-ده قانونی تعطیل اولاراق قئید اولونور.
آلاسکا ایلکین اۆچون عسگری‌لر طرفیندن آزاد شکیلده اداره اولونموش و ۱۸۸۴-جو ایلدن اعتیباراً بیر بؤلگه کیمی، آمریکانین پرزیدنتی طرفیندن تعیین اولونان بیر قوبرناتورلا اداره اولونموشدور. فدرال بؤلگه محکمه‌سی سیتکادا قرارگاه قورموشدور. آلاسکانین آمریکانین بایراغی آلتیندا ایلک اون ایللیگی‌نین چوخ حیصه‌سینده، سیتکا آمریکانین یئرلشدیکلری‌نین یگانه یاشاییش یئری اولموشدور. اونلار "موقت شهر حکومتی" تشکیل ائتمیشلر کی، بو، آلاسکانین ایلک بلدیه حکومتی اولسا دا، قانونی معناده دئییلدی. آلاسکانین شهرلری‌نین قانونی شکیلده بلدیه اولاراق تشکیل اولماسی اۆچون قانون ۱۹۰۰-جو ایلده قبول اولونموش، لاکین اؤزیداره‌چیلیک شهرلر اۆچون ۱۹۵۹-جو ایلده دولت‌چیلیک الده ائدیلنه قدر چوخ محدود و یا الده ائدیلمز ایدی.
### آمریکانین بؤلگه‌سی اولماسی

۱۸۹۰-جی ایللردن باشلایاراق و بعضی یئرلرده ۱۹۱۰-جو ایللرین اوّل‌لرینه قدر اوزانان آلاسکا و یاخین‌لیق‌دا یوکون بؤلگه‌سینده‌کی آلتین قیزدیریباسی مین‌لرله مادنجی و یئرلشدیریجی‌نی آلاسکایا گتیرمیشدیر. ۱۸۷۹-دان ۱۹۲۰-جه قدر آلاسکا اوزون‌مددتلی ۴۶۰ میلیون دولار (۴۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰) معدنی محصول ایستیحصال ائتمیشدیر. ۱۹۱۲-جی ایلده آلاسکا رسمی بیر بؤلگه کیمی تشکیل اولونموشدور. آلاسکانین پای‌تاختی ۱۹۰۶-جی ایلده سیتکادان جونو‌یا کؤچورولموشدور. همن ایل آلاسکا قوبرناتورو ائوی‌نین تیکنتی‌سی باشلامیشدیر. نوروژ و ایسکاندیناویا آوروپالی‌لاری گونئی دوغو آلاسکادا بالیقچی‌لیق و آقاجچی‌لیق صنایع‌لرینه داخیل اولموشلار.
[thumb|آمریکانین عسگرلری ۱۹۴۳-جو ایلین مای آییندا [آتو ساواشی‌ندا قار و بوز آراسیندا گئدی‌رلر.]]
ایکینجی دونیا ساواشی زامانی آلئوتیان آدالاری کمپانیاسی آتو، آقاتو و کیسکا‌یا تمرکز ائتمیشدیر. ژاپون ایشغالی زامانی آتودا بیر آمریکانین سیویلی و کیسکادا ایکی آمریکانین دنیز قووه‌لری شخصی اؤلدورولموش، تقریبن ۵۰ آلئوت سیویلی و سگگیز دؤیوشچو ژاپونیادا توتساق اولونموشدور. توتساق‌لارین یاریسی توتساق‌لیق موددتینده اؤلموشدور. اونالاسکا/دوتچ هاربور و آداک آمریکانین اوردوسو، هئیوا قووه‌لری و دنیز قووه‌لری اۆچون اهمیّت‌لی اوردوگاه‌لار اولموشدور. آمریکانین لند-لیز پروقرامی آمریکانین دؤیوش اوچاقلارینی کانادا آراجی‌لیق‌لا فئربنکس و نوم‌ا گؤندرمکله مشغول اولموشدور. شوروی خلبانی‌لری بو اوچاقلاری آلمیش و شوروی اتحادینین آلمان ایشغالی‌نا قارشی دؤیوشمک اۆچون آپارمیشلار. عسگری اوردوگاه‌لارین تیکنتی‌سی بعضی آلاسکا شهرلری‌نین اهالیسینین آرتماسینا کؤمک ائتمیشدیر.

### دولت‌چیلیک

[thumb|آلاسکانین ایلک آمریکانین سناتورلاری [باب بارتلت و ارنست قرونینگ، آلاسکانین ۴۹-جو دولت کیمی قبولوندان سونرا ۴۹ اولدوزلو آمریکانین بایراغینی توتورلار.]]
آلاسکانین دولت‌چیلیگی جیمز ویکرشام‌ین کنگره نوماینده‌سی کیمی ایلک ایللرینده اهمیّت‌لی بیر قضیه ایدی. اوندا ایلله سونرا، ۱۹۴۶-جی ایلده بؤلگه‌وی رفراندومدان سونرا دولت‌چیلیک حرکاتی ایلک جدی ایره‌لی‌گئتمه‌سینی الده ائتدی. آلاسکا دولت‌چیلیک کومیته‌سی و آلاسکانین قانون اساسی کنوانسییاسی۲۶یاسییا آلاسکانین قانون اساسی کنوانسییاسی سونرا کئچیریلدی. دولت‌چیلیک طرفدارلاری آمریکانین کنگره‌سینده و آلاسکادا سیاسی دشمن‌لرله اوزلشدی. دولت‌چیلیک ۱۹۵۸-جی ایلین ایول آیی‌نین ۷-ده آمریکانین کنگره‌سی طرفیندن تصدیق ائدیلدی. آلاسکا ۱۹۵۹-جو ایلین یانوار آیی‌نین ۳-ده رسمی دولت اعلان اولوندو.
### یاخشی جومعه زلزله‌سی

۱۹۶۴-جو ایلین مارت آیی‌نین ۲۷-ده عظیم یاخشی جومعه زلزله‌سی ۱۳۳ نفرین اؤلومونه و بیر نئچه کندین و بؤیوک ساحیل جاماعات‌لارینین بیر حیصه‌سینین خراب اولماسینا سبب اولدو. بو، تاریخ‌ده ثبت اولونموش دؤردونجو ان گوج‌لو زلزله ایدی و مومنت مقیاسی‌نده ۹٫۲ ایدی (۱۹۸۹-جو ایلده سان فرانسیسکو زلزله‌سی‌ندن مین دفه گوج‌لو ایدی). زلزله‌نین گون اوزونو (ساعات ۱۷:۳۶)، ایلین واختی (باهار) و اپیسنترین یئری آلاسکادا مین‌لرله حیاتی قورتارمیش اولا بیلر، خصوصاً انکورج‌ده.
یاخشی جومعه زلزله‌سی ۴ دقیقه و ۳۸ ثانیه داوام ائتدی.  فالت بیر آن‌دا پارچالاندی و  یئر دَییشدی، تقریبن ۵۰۰ ایل‌لیک گورونتونو آزاد ائتدی. تورپاق سیوَیلشمه‌سی، یاریقلار، سوروشمه‌لر و دیگر یئر خراب‌لیقلاری بیر نئچه جاماعات‌دا بؤیوک ییخیلتی‌لارا و مال‌مولک زیان‌لارینا سبب اولدو. انکورج‌ده زلزله‌یه دؤزوم‌لو اولمایان چوخ‌سای‌لی زلزله‌یه دؤزوم‌لو تیکنتی‌لر، ائولر، بینالار و اینفراستروکتور (آسفالت یول‌لار، سیده‌لر، سو و کانالیزاسیا خط‌لری، الکتریک سیستملری و دیگر اینسان تیکنتی‌لری) زیان گؤردو، خصوصاً کنیک آرم‌ین بیر نئچه سوروشمه بؤلگه‌سینده.  گونئی غربت‌ده، کودیاک‌ین یاخین‌لیق‌لاریندا بعضی ساحه‌لر دا دایمی اولاراق  قالخدی. انکورج‌ین گونئی دوغوسوندا، تورناگین آرم‌ین یاخین‌لیق‌لاریندا قیردوود و پورتاج کیمی ساحه‌لر  آشاغی اندی و سوارد یولو‌نون یئنی یوکسک مدد علامتی اوزرینده تیکنتی‌سینین لازیم‌لی‌غینا سبب اولدو.
پرینس ویلیام سسی‌نده والدز لیمانی عظیم بیر سوسوروشمه‌یه معروض قالدی، بو دا والدز شهر لیمانی و دؤکلری‌نین ییخیلماسینا و اورادا دؤکولن گمی‌نین ایچینده ۳۲ نفرین اؤلومونه سبب اولدو. یاخین‌لیق‌دا،  سونامی چنقا کندینی خراب ائتدی، ۶۸ ساکین‌دن ۲۳-نو اؤلدوردو؛ قورتولان‌لار یوکسک یئرلره قاچدی. زلزله‌دن سونرا سونامی‌لر ویتیر، سوارد، کودیاک و دیگر آلاسکا جاماعات‌لارینا، هم‌چینین بریتیش کولومبیا، واشینقتون، اورقون و کالیفورنیادا اینسان‌لارا و مال‌مولکه زیان ووردو. سونامی‌لر هاوایی و ژاپونیادا دا زیان‌لارا سبب اولدو. زلزله ایله باغلی حرکت‌لر فلوریدا و تگزاس‌دان دا خبر وئریلدی.
آلاسکا بو قدر بؤیوک بیر فاجعه‌نی هئچ واخت یوکسک اهالی‌لی بیر یئرده تجربه ائتمه‌میشدی و بو کیمی بیر حادثه‌نین تأثیرلریله اوزلشمک اۆچون چوخ محدود منبع‌لری وار ایدی. انکورج‌ده، ژئولوژ لیدیا سئلکرگ‌ین تشویقی ایله انکورج شهری و آلاسکا دولت مسکن ایداره‌سی زلزله‌نین شهره وئردیگی زیان‌لاری قییمت‌لندیرمک اۆچون ژئولوژلار، تورپاق عالیم‌لری و موهندیس‌لردن عیباره‌ت ۴۰ عالیم‌دن تشکیل اولونان بیر تیم تعیین ائتدی. بو تیم، انکورج آلاسکا اونیورسیته‌سی‌نین ژئولوژی پروفسورو روث ا. م. اشمیت‌ین باشچی‌لیقی ایله تشکیل اولونموشدو. تیم، یئرلشدیریجیلر و شهرین تجارت صاحبلری ایله چاتیشدی، چوخ‌سای‌لی عالیم‌لر تیکنتی‌لرین گله‌جک تهلوکه‌لرله اوزلشمک اۆچون گوج‌لو اولدوغونو تأمین ائتمک ایسته‌ییردیلر. تیم ۱۹۶۴-جو ایلین مای آیی‌نین ۸-ده، زلزله‌دن بیر آز داها آرتیق بیر آی سونرا بیر گزارش تقدیم ائتدی.
آمریکانین آلاسکادا بؤیوک بیر عسگری حضورو وار ایدی و عسگری‌لر زلزله‌دن سونرا درحال انکورج اهالی‌سینه کؤمک اۆچون بیر نئچه دقیقه ایچینده حرکت ائتمیشدیلر. آمریکانین اوردوسو ۴۸ ایالتله ایلگی‌لری یئنی‌دن قورموش، عسگرلری انکورج‌ده اهالی‌یه کؤمک اۆچون یئرلشدیرمیش و والدزه‌ بیر کونووی گؤندرمیشدیر. عسگری و سیویل رهنم‌لرین توصیه‌سیله پرزیدنت لیندون ب. جانسون زلزله‌دن بیر گون سونرا بوتون آلاسکانی بؤیوک فاجعه بؤلگه‌سی اعلان ائتدی. آمریکانین دنیز قووه‌لری و ساحل گؤزتچی‌لیگی گمی‌لری درحال ایتیریلمیش ساحیل جاماعات‌لارینا کؤمک اۆچون گؤندریلمیشدی. خراب هاوا و ضعیف گؤرونوش زلزله‌دن سونرا قورتاریش و مشاهیده ایشلرینی چتینلشدیردی، لاکین مارسین ۲۹-دا وضیعیت یاخشی‌لاشدی و قورتاریش هلیکوپترلری و مشاهیده اوچاقلاری یئرلشدیریلدی.
رادیو ژورنالیستی جنی چانس قورتاریش و امداد ایشلرینده کؤمک ائتدی، انکورج‌ده KENI رادیوسوندا ۲۴ ساعات‌دان آرتیق داواملی اولاراق ساکیت بیر سسله خالقا خبرلر وئردی. او، انکورج عمومی امینیت بؤلومونده موقتی بیر یئردن عمومی امینیت افیسرینین وازیفه‌سینی اؤز اوزرینه گؤتوردو.
اوزون‌مددتلی پلاندا، آمریکانین اوردو موهندیس‌لری قورپوسو ۱۱۰ میلیون دولار خرجله یول‌لاری یئنی‌دن تیکنتی ائتمک، خراب‌لیقلاری تمیزلمک و تامامیله خراب اولموش جاماعات‌لار اۆچون یئنی شهر یئرلری قورماق اۆچون رهنملیک ائتدی. غرب ساحیل و آلاسکا سونامی اخطار مرکزی بو فاجعه‌یه مستقیم جواب اولاراق تشکیل اولوندو. فدرال فاجعه امداد فوندلاری تیکنتی اۆچون مالی کؤمک گؤسترمیش، آلاسکانین حکومتی‌نین خراب اولموش اینفراستروکتورونو مالی دَستکله‌میش و پروذو بی‌ده بؤیوک نفط یاتاق‌لاری‌نین تاپیلماسینا قدر آلاسکانی مالی جهت‌دن گوج‌لو ساخلامیشدیر. دفاع دپارتمانی‌نین امریله، آلاسکا میلی قواردییاسی گله‌جک فاجعه‌لره جواب وئرمک اۆچون آلاسکا فاجعه خیدمتلری بؤلومو تشکیل ائتدی.
### نفت بومو
۱۹۶۸-جی ایلده پروذو بی‌ده نفتون تاپیلماسی و ۱۹۷۷-جی ایلده ترانس-آلاسکا بورو خطی‌نین تاماملانماسی نفط بومونا سبب اولدو. نفط‌دن گلیرلر ۱۹۸۰-جی ایلدن اعتیباراً بؤیوک دولت بودجه‌لرینی مالیلشدیردی.
thumb|1989-جو ایلده اکسون والدز نفط توکولمه‌سیندن سونرا پرینس ویلیام سسی‌نین ساحل‌لرینده نفط گؤل‌لری
نفط ایستیحصالی آلاسکانین تورپاغینین یگانه اقتصادی دَیری دئییلدی. ۲۰-جی عصرین ایکینجی یاریسیندا آلاسکا توریزمی اقتصاد اۆچون اهمیّت‌لی بیر گلیر منبعی کیمی کشف ائتدی. ایکینجی دونیا ساواشین‌دان سونرا بؤلگه‌ده خیدمت گؤسترن عسگری‌لر ائولرینه قاییداندا آلاسکانین طبیعی گؤزل‌لیکلرینی تحسین ائتدی‌لر. الکان یولو، ساواش زامانی تیکیلمیش و آلاسکا دنیز یولو سیستمی ۱۹۶۳-جو ایلده تاماملانمیش، آلاسکانی اولدوغوندان داها الچاتان ائتمیشدیر. توریزم آلاسکادا گئتدیکجه اهمیّت‌لی اولدو و بو گون هر ایل ۱٫۴ میلیون‌دان چوخ اینسان آلاسکایا سفر ائدیر.
توریزمین اقتصاد اۆچون داها اهمیّت‌لی اولماسی ایله اکولوژیزم ده اهمیّت قازاندی. ۱۹۸۰-جی ایلده آلاسکا میلی منفعت تورپاقلاری قانونو (ANILCA) میلی حیات قوروغو سیستمینه ۵۳٫۷ میلیون آکر (۲۱۷٬۰۰۰ کیلو متر مربع) آرتیرمیش، ۲۵ چایین بیر حیصه‌سینی یابانی و گؤزل چایلار سیستمینه، ۳٫۳ میلیون آکر (۱۳٬۰۰۰ کیلو متر مربع) میلی اورمان‌لارا و ۴۳٫۶ میلیون آکر (۱۷۶٬۰۰۰ کیلو متر مربع) میلی پارک تورپاقلارینا آرتیرمیشدیر. بو قانون سببیله آلاسکا ایندی آمریکانین بوتون میلی پارک‌لارینین اوچ‌ده ایکینی احاطه ائدیر. بو گون آلاسکانین تورپاغینین یاری‌سیندان چوخو فدرال حکومته عاییددیر.
۱۹۸۹-جو ایلده اکسون والدز پرینس ویلیام سسینده بیر قایایا چیرپیلدی و  ساحل خطینه ۱۱ میلیون قالون‌دان (۴۲ مگالیتر) آرتیق خام نفط توکولدو. بو گون، آرکتیک میلی حیات قوروغو‌دا نفط قازما و پببل مادن‌ین تئوریک باخیش‌لاری آراسیندا گوج‌لو موناقیشه‌لر گؤرولور.

## قایناقلار

## خاریجی لینکلر

* 
* Alaska's Digital Archives
* Alaska Inter-Tribal Council
* 
* 
* Who Owns/Manages Alaska? (map)
* Carl J. Sacarlasen Diary Extracts at Dartmouth College Library
* M.E. Diemer Alaska Photographs at Dartmouth College Library
* . Yale Collection of Western Americana, Beinecke Rare Book and Manuscript Library.

* Alaska State Guide from the Library of Congress
* Energy & Environmental Data for Alaska
* USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Alaska 
* US Census Bureau
* Alaska State Facts 
* Alaska Statehood Subject Guide from the Eisenhower Presidential Library 
* Alaska Statehood documents, Dwight D. Eisenhower Presidential Library 

* State of Alaska website
* Alaska State Databases
* Alaska Department of Natural Resources, Recorder's Office

بؤلمه:آلاسکا
بؤلمه:شومالی بوز اوقیانوسو

بؤلمه:۱۹۵۹ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری

بؤلمه:۱۹۵۹ - جو ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:غربی بیرلشمیش ایالتلر