سیککه

سیکّه‌، اساساً ایستیفاده ائدیلن کیچیک، عادتا دَییرمی، دۆز بیر اشیادؽر و اساساً قانونی پوللار و یا آلیشلار اوچون ایستیفاده اولونور. دَرَه لر وزن له موعيّن اولان و تجارت آسانلاشديريرماق اوچون چوخالدا دؤولتلرده توليد اولونورلار. چوخ واخت دولتلر طرفیندن صادر اولونورلار و چوخ واخت صورت، سان و یا یازیلار واردیرلار. سیکه نین یا مدالین ایکی طرفی بعضی واختلار ایلک و آرخاسی طرفه اشاره ائد ن " اۆز " و " دال" آدلاری ایله تانینیرلار. سکه نین اۆز طرفی معمولاً شئر دئییر، چونکی چوخ واخت بیر شخصین باشین تصویرینی گؤستریر، و آرخاسیندا خط دئییل.
قدیم یونان دونیاسيندا ایشله ن و هلنین دؤورونده یاییلمیش بیرینجی سیکه لر، باهالی مئتاللاردان دوزولموش و موشترک موشترک لر اوچون موشترک بیر موشترکه (قیمتلی مئتال) بیرلیکلرینین اؤلچولوشو و چکیلمه سی پروسئسینی ساده و معیّنلهشدیرمک اوچون طراحی ائدیلمیشدی. بو سیکه لر اؤزونده قئید ائدیرلر، آمّا اونلارين اوستونده کی دئرکلر، قئيمتلي بیر فلزین بیر بؤلگه سینی آیریلاشماق اوچون سکه لری نین کنارلارینی کسمک کیمی دستکلرلار.

بو گۆن سیکه لرده ایستیفاده ائدیلن متاللار چوخو اساس مئتال دیر. سیکه لرینین قئیدتی قانونلا تعیین اولونان بیر قارشیلیق (قروض) اولاراق یئرلشن بیر قروپدور. سون يوز ايلده، بعضاً دؤورده اولان سیکه لرين آدلي-آسمي قئيمتي اونلارين مؤلفه سينه گؤره آز ائديردي، چوخ دا تورپاغا سبب اولموشدور. اگر فرق بؤیوک اولسا، صادراتچی رسمی بیر یئر آلان سیکه لری بازاریندان چیخارداراق باشقا بیر ترکیبله یئنی معادللر آلاراق، یا دا خالق سیکه لری یئلدیرمک یا دا یاشاییش اۆچون (گرشم قانونونا گؤره) قرار آلماق اولار. بو گون سیکه لر گونئي معاملاتیندا ایسکیناس برابر ایستیفاده اولونور. عادي اولاراق، دؤورده اولان سکنین ان اوجا قئیدتی (قوشاق سکنلردن باشقا) ان آز قئیدتی اولان سکندن آز دیر. سیکه لر عادتا ایسکیناس لاردان داها موثره دیر، چونکي داها اوزون داوام ائدیرلر: سکه لرین یئری ۴ ایل اولار، سکه لرینین یئری ۳۰ ایل اولار.
آدلی قئیدین موادا گؤره داها آرتیق قئید ائتمک قاعدینده استثنالار وار، بونلارا مس، گوموش و یا قيزيلدان (آز-آز باشقا فلئرلر کیمی پلاتین و یا پالادیوم) یارادیلمیش مس. سیکه لر، قئیمتلي فلئرلرده توپلامچیلار و یا سرمایه گوْیانلار اوچون ضرب اولونورلار. توپلاونچولار/سرمایشدیرانلار اوچون مودئرن قیزیل سکه لرین نمونه لری sovereign بریتانیادا ،American Gold Eagle سیکه سی آمریکا دا، Canadian Gold Maple Leaf سیکه لر کانادا دا، Krugerrand  گونئی افریقا دا واردؽلار. ایگل و سوورین سککیلری آدلؽ دیرلری اولاندا، کروجراند آدلی دیره مالیک دیر. یادگاری سیکه لر چوخ مجموعه اشیا سی اولاراق ایستیفاده اولونور، هر حالدا بعضی اؤلکه لر یادگاری سیکیلرینی ده عادی گردش اوچون صادر ائدیرلر، مثلاً ۲ یورو یادگاری سیکه و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نین "America the Beautiful" سیکلری.

## گچمیشی
ایلک مئتال سیکه‌لر غربی آسییادا، یونان دۆنیاسیندا، شیمالی هیندیستاندا و چینده آکسیال دؤورونده ایستیفاده‌یه وئریلیب.مئتال کۆلچه‌لر، گۆموش کۆلچه‌لر و یا ایشاره‌لنممیش کۆلچه‌لر مۆبادیله اۆچون ایستیفاده اوْلونوردو . کۆلکلرین چکیسی و ته‌میزلیگی دَیرین اساس مۆعیینئدیجیسی ایدی. ائرامؽزدان آلتینجی عصرین اوللرینده هخامنیش ایمپئریاسؽندا سیکه زرب ائدیلمه‌سی هله معلۇم دئییلدی. تیجارت اۆچون بارتئر سیستئمی، ائله‌جه‌ده گوموش کۆلچه‌لر ایستیفاده اوْلونوردو. گۆموش کۆلچلرین والیۇتا کیمی ایستیفاده ائدیلمه‌سی پراکتیکاسؽ دا ائرامؽزدان آلتینجی عصردن اعتباراً اوْرتا آسییادا مؤوجود گؤرونور. سیکه‌لر، مۆختلیف مدنیتلرین دَیری ساخلاماق و کؤچورمک اۆچون ستاندارت اؤلچولو کۆلچه‌لردن و بؽچاق پۇلو کیمی نیشانلاردان ایستیفاده ائتدییی سوْن تۇنج دؤورونون "والیۇتا" سیستئملرینین تکامۆلو ایدی. فینیقییه مئتال کۆلچه‌لرینین دَیرینی و دَیرینی تامین ائتمک اۆچون مؤوجود حؤکم‌دارین آدؽ ایله مؤهورلنملی ایدی، بۆستلرین و دیزاینلارؽن مؤهورلنمسی‌ده یقین کی، بئله باشلامؽشدی ، باخمایاراق کی، سیاسی رئکلام - دؤلتین و یا حؤکم‌دارین تعریفلنمسی -‌ده روْل اوْینایا بیلر.

## قایناقلار