سلطان یعقوب

**ابوالمظفر سولطان یعقوب بی** یا دا **سولطان یعقوب بیگ** _ آغ‌قویونلولار دؤولتی'نین اۆچونجو سولطانی. اوزون‌حسن و سلجوق‌شاه بیگیمین اوغلودور.

## حیاتی
۱۴۶۴-نجو میلادی ایلده دیاربکر‌ده دوغولموشدور. سلطان خلیل‌ین دؤرونده دیاربکر‌ والیسی ایدی. لاکین جولای آییندا اعیانلار خلیلی دئویره‌رک یئرینه یعقوبو تخته چیخاردیلار. محمدعلی تربیت‌ین "دانشمندان آذربایجان" آدلی کیتابیندا یعقوب بی حاقّیندا یازیلیر:

امین‌الدین ایصفاهانی ایسه اونون حاقّیندا بئله دئییر:

## حاکیمیّتی
حاکمیتی نیسبتاً صولح ایچینده کئچمیشدی. حاکمیتی‌نین ایلک ایلینده کرماندا عوصیان قالخسا دا یاتیریلمیشدی. ۱۴۸۰-نجی ایلده ۴۰٬۰۰۰ نفرلیک مملوک اوردوسو آغ‌قویونلو دؤولتینه هوجوما کئچرک اورفانی آلماغا جهد ائتدی. سولطان یعقوبون لله‌سی سولئیمان بی بیجن‌اوغلونون و بایاندور بیین باشچیلیغی آلتیندا آغ‌قویونلو قوشونو دوشمنی دارماداغین ائتدی. مملوک سرکرده‌‌سی یاش بی اؤلدورولدو، دیگر مملوک سرکرده‌لری ایسه اسیر آلیندی. لاکین سونراکی ایل بایاندور بی همداندا عوصیانا قالخدی و قوم شهری یاخینلیغیندا باش وئرن دؤیوشده بایاندور بی اؤلدورولدو.
## شیروانشاهلار و صفویلرله موناسیبتلر
سولطان یعقوب شیروانشاهلار ایله دوستلوق علاقه‌لری ساخلامیش و شیروانشاه فرخ‌یسارین قیزی گؤوهر سولطانلا ائولنمیشدیر. آتاسیندان فرقلی اولاراق، صفویلر و اردبیل شیخلری ایله خوش موناسیبت ساخلامیردی. ۱۴۸۸-نجی ایلده اردبیل شیخی حیدر شیروانشاهلار دؤولتینه هوجوم ائدنده، فرخ‌یسار کۆرکنی سولطان یعقوبدان کؤمک ایسته‌میشدی. محض آغ‌قویونلولارین کؤمه‌یی سایه‌سینده شیخ حیدر ۱۴۸۸-نجی ایل ژوئن‌ین ۳۰-دا تاباساراندا مغلوب ائدیل‌دی و هلاک اولدو.
## ایقتیصاد
سولطان یعقوب حاکمیتی‌نین ایلک ایللرینده وئرگیلری ۷۰ مین تۆمن مبلغینده آزالتمیشدیر. سولطان یعقوبون دؤورونده اونون وزیری قاضی عیسی یئنی تورپاق-مالیه ایصلاحاتینی حیاتا کئچیرمک اۆچون پلان حاضیرلامیشدی. بو پلانا گؤره سیورقاللار لغو اولوناجاقدی. بوندان علاوه موغول قانونلاری لغو اولوناجاقدی-یانی تامغادا لغو اولونوردو. لاکین بو پلانلار سولطانین اؤلومویله یاری‌دا قالدی، قاضی عیسی اؤزو ده داها سونرا اؤلدورولدو.
## اؤلومو
۲۴ دسامبر ۱۴۹۰-نجی ایلده سولطان یعقوب غفلتاً، موعمالی شکیلده اؤلدو. بعضی ایدیعالارا گؤره آروادی طرفیندن زهرلنمیشدیر. ایدیعایا گؤره سولطان یعقوبو محض گؤوهر سولطان قتله یئتیرمیشدیر.
## ادبیات و اینجه صنعت
سولطان یعقوب زامانیندا *شاعیرلرین طالع اولدوزو پارلامیش، شعر و شاعیرلیک سامیری میللتی‌نین بنی ایسرائیل آراسیندا اولدوغو کیمی گئنیش یاییلمیشدی*. تورکجه و فارسجا بیلیردی. ایکینجی بایزید ایله دوست موناسیبتلری وار ایدی.
آشاغیداکی شعر سولطان یعقوبون تاریخی حاقّیندا دئییلمیشدیر:

صفی‌الدین قاضی عیسی و شیخ نجم‌الدین یعقوبی سولطان یعقوبون وزیرلری و ندیملری اولموش، ادریس ابن حسام‌الدین بیتلیسی، عبدالحی استرآبادی ایسه سولطان یعقوبون ساراییندا خطاط، حؤکم و فرمانلاری یازان منشیلر اولموشلار. بابا فلانی، بابا نصیبی، درویش دهکی، محیی لاری، متین حصیبی انصاری قمی، حیرانی قمی، شهیدی قمی و همایون اسفراینی اونون سارایی‌نین شعر اوستالاریندان اولموشلار.
بینای قتیلی، اهلی شیرازی و شوقی اونون آدینا *بهرام و بهروز*، *وامیق و عذرا*، *شمع و پروانه* منظومه‌لرینی و علی بن ابیطالبین دیوانی‌نین فارسجا ترجومه‌سینی نظمه چکمیش، ائله‌جه ده فضل‌الله روزبهان *تاریخ عالم‌آرای بایندری* اثری‌نین و *بدیع‌الزمان فی قصه حی بن یقظان* رساله‌سینی اونون آدینا تالیف ائتمیش. تالیش عالیملریندن اولان محمد بن موسی *شهر حکمه‌العین* اثری‌نی یازیب، اونا تقدیم ائتمیشدیر.
سولطان یعقوبلا سولطان حسین بایقارا آراسیندا بیر سیرا مشاعره‌لر و یازیشمالار اولموشدور. آشاغیداکی روباعی اوندان‌دیر:

کشوری شعرلری‌نین بیرینده سولطان یعقوب بی دؤورونو آرزولاییردی:

## گؤرونتولر

## قایناقلار

بؤلمه:آغ‌قویونلولار
بؤلمه:آغ‌قویونلو شاهلاری