open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
حسن کندی

** حسن کندی **  موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و اورتا اوجارود قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حسن کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 254 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسن‌کندی (پولدشت)

**حسن کندی** کندی پولدشت بؤلگه‌سینین، قره‌قویون بؤلومو و جنوبی قره‌قویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب.

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۷۵۵ نفر اهالی سی و ۱۷۲ عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حسنجان

حسنجان كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی  نين مرکزی بولومو نده اولان مولایعقوب قصبه سی  نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   319نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:مولایعقوب قصبه سی
حسنعلی کدخدالی

**حسنعلی کدخدالی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين گرمادوزبولومو نده اولان باتی گرمادوزقصبه  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   52نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی گرمادوز دهیستانی
حسنلو

## حسنلی
(فارسجا: حسنلو) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
بو کند حسنلو قصبه سی نین مرکزی دیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 1264(289عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## گؤرمه لی یئرلر
بو کندین حسنلی تپه سی آدلانان اسکی و آدلیم بیر تپه سی واردیر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حسنلو (اورمو)

**حسنلو** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، صومای برادوست بولومو و گونئی صومای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 574 نفر اهالی سی و 106 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسن‌آباد (میانه)

حسن‌آبادكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان باتی قافلانکوه قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 1338نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:باتی قافلانکوه قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
حسنلو قصبه‌سی

## حسنلو
(تورکجه: حسنلی/حسننی) سولدوز بؤلگه سینین محمدیار شهرینه تابع اولان قصبه دیر. 
## اهالی
حسنلو قصبه سی نین 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 607(137عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری
بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی
حسن‌آوا

**حسن‌آوا** تهران اوستانی‌نین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر رئی بولگه‌سی‌نین فشاپویه بولومونده یئرلشیبدیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تهران اوستانینین شهرلری
حسن‌‌‌به‌ی لی

حسن‌به‌ی لی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين منجوان بولومو نده اولان باتی منجوان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 80نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی

بؤلمه:باتی منجوان
حسوشکی (ماکی)

**حسوشکی (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 165 نفر اهالی سی و 31 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
حسن‌کندی‌رود

حسن‌کندی‌رودکندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بولگه‌سی نین مرکزی بولومی نده اوْلان علی‌آواد قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۸۸۳نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
بؤلمه:علی‌آواد قصبه سی
حسن‌کهل

**حسن‌کهل** کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی
بولومو نده اوْلان باتی اوجان قصبه سی (اوجان غربی قصبه سی) نده یئرلشیب

## قایناق‌لار

بؤلمه:بستان‌آباد بؤلگه‌سینین کندلری
بؤلمه:غربی اوجان دهیستانی
حسین صحاف

**حسین صحاف**، ۱۹۰۶ میلادی ایلین‌ده تبریز شهرین ده بیر یوخسول عایله‌ده دنیایه گلمیشدیر.

## تحصیل و ایش
صرافین آتاسی یوخسول و حیات شرایطی آغیراولدوغی اۆچون، صحاف درس اوخوماقلا کی میرزا شزیف آدلی بیر نفر مالانین قدیم اصول مکتبینه کئدیردی، بیر جیلیدچی یانیندادا شاگردلیقه مشغول اولدی. او بۇ ایشی اؤزونه صنعت اختیار ائدرک اؤلن کونونه قدر جلیدچیلیکه مشغولیدی.

## شعر و تخلص
حسین کی اون‌ایکی یاشیندان شعر دوئمه‌که باشلامیشدی، بۇ ایشده اولماقینا گورا، صحاف تخلصینی قبول ائدرک شعرلرینی بۇ آد آلتیندا یازمیشدیر.

صحاف زمانین تقاضاسینا کورا مناسب نوحه‌لر، هجولره برابر، تقیّدی شعرلرده یازمیشدی. بۇ شعرلرین اکثریتی اوز آنا دیلینده اولماقلا، ۴۰ مین بیته قدر بالیغدی. صحاف خصوصیله گوگلی طرزینده یازدیقی تقیّدی شعرلرینده هنر و استادلیق گوسترمیشدیر. او دیلی ساده و طبعی روان و افاده‌لری آیدین بیر شاعریدی.

شعرلریننن بیر نمونه کی عاشورا کونون حاقیندا یازیب:

گوردون کی قالیب یالقیز اوغول سوز شه عطشان

هر یاندان آلیب اطرافینی او لشکر عدوان

گلدین ائدسن جانوی او بی‌کس قربان

سنده تاپاسان فیض شهادت ای زعفر جنّی، ایلسین الله سنه رحمت

## بیرده باخ
* نوحه

## قایناق‌لار

شاعرلر مجلسینین نشریاتی - تبریز - ۱۳۲۴ شمسی ایلینین آبان و آذر آیی.
حسين دوستی

** حسين دوستی** اهرلی یازیچی، تاریخچی و شاعیر. او ۸۰ کتاب مختلف موضوع لاردا یازیب.

## یاشام
حسین دوستی‌نين ترجمه حاليندا بئله يازيريق:

سويوق، طوفانلی اسفندآيی‌نين 1338نجی ايلينده قاراداغ ماحالی‌نین اهر شهرینده آنادان اوْلدو.

او کيچيک چاغلاريندا ايدی کی يازماق – اوخوماق ايله تانيش اوْلدو، ابتدائی درسلرين آيت الله کاشانی (قديم بۇ  مدرسه نين آدی شمس ايدی)مدرسه سيندن آلدی، راهنمائی درس‌لرين شهيد آيت مدرسه سيندن الده ائتدی و بير ايل اوندان سوْنرا معلم چيليک وظيفه سينه علاقه لی اولناغينا خاطر، دانشسرای مقدماتی ده انگليس ديل رشته سينده فوق ديپلم مدرکی آلماغينا نائل اوْلدو.
دؤرد ايل کندلرده درس وئريب و ايندی اهرين معارف "آموزش و پرورش" اداره سينده فرهنگه خدمت گؤسترير.

## اثرلریندن

بیر قوجاق سئوگی (قاراداغ شاعیرلری تذکره‌سی)

روزهای به یاد ماندی ارسباران

## شعرلریندن اؤرنک

**اورک دردی**

دوستلارا ائيله ديم خيلی محبت

آديم يامانليقدا ديللره دوشدو

هر کيمه دوست اوْلدو بۇ  يازيق جانم

ميداندا تک قاليب اللره دؤشدو

عؤمرومده گؤرمه ديم بيرکسدن کمک

قورودو باغچامدا گؤله نن چيچک

وفاسيز دوستلارا آخر نه دئمک

آرزيلار کؤل اوْلوب يئللره دؤشدو

محبت ائله ديم اودلارا يانديم

انسانليق حقينه منده اينانديم

آخرده دنيادا بۇ  سؤزو قانديم

صداقتلی اوْلان چؤللره دؤشدو

**آشناسين بيلمز**

صوفی جهول، عشق اداسين بيلمز،

بيکانه ادا دير، آشناسين بيلمز،

سن کندينی ساخلا بيلمه ينرون اؤزون،

کيم کندينی بيلمه سه، خداسين بيلمز،
((عثمانلی نورس))

## قایناقلار
*شيدا،يحيی."ادبيات اوجاغی".تبريز:کتابخانه نوبل،1366.

## قایناق‌لار

بؤلمه:شخص لر
بؤلمه:گونئی آذربایجان شاعیرلری
حسین‌آباد (هریس)

حسین‌آباد سردارلو كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين هریس بولگه‌سی نين خواجه بولومی نده اولان قوزئی مواضع‌خان قصبه سی نده يئرلشيب .  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 32نفر اهاليسي وارايميش. 
## قایناق‌لار

بؤلمه:قوزئی مواضع‌خان قصبه سی
بؤلمه:هریس بولگه‌سی‌نین کندلری
حسین‌کندی

**حسین‌کندی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين مركزي بولومو نده اولان ورگهان قصبه‌سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  90نفر اهاليسي وارايميش.
## قایناق‌لار

بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حضرت علی قالاسی

**حضرتی علی قالاسی** — آذربایجان جومهوریتینین شکی رایونونون کونگوت کندینده یئرلشیر. چای داشلاریندان تیکیلن ، او قدر ده بؤیوک اولمایان قالا دایره‌وی پلان دا اینشا ائدیلیب . قالانین عربلرین آذربایجاندا حاکیم‌لیغی دؤورونده گؤزه‌تچی منطقه‌سی کیمی تیکیلدیغی گۆمان ائدیلیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان قالالاری 
بؤلمه:شمالی آذربایجان قالالاری
حق (دوز)

**حق** معناسی لغتده یانی دوز و ثابت بیرشی ء .حق تعریفی نهج البلاغه ده دوز وثابت معناسی وئریر .حق تارینین آدلاریندان وصفتلریندن دی و حقوقدا اونون معناسی یانی بیرزادکی قانون اوندان یاردیم ائدیر.حقی باطلین ضدی و عدل ودوزلوق معناسی ائدیبلر .

حق تورکی دیلده یانی دوز و ثابت و ایریلمین بیرزاد .اثبات حق قضاوت ده یانی دوزلیقا یتیشماق و دوزلیقی ثابت ائتماق حقوق بیلنلر اوندان نئچه تعریف پایلاشیبلار.

المنجدعربی کتابی اونی ثابت بیرشی و عدل ونصیب وحزم معناائدیب .ويند شايد (Windscheid) و ساوينى (Savigny)اونی قانون وئرن قدرت واراده بیلیبلر و آلمانىلی هرنج (Ihering) اونی بیرمصلحت بیلیب کی قانون اوندان حمایت ائدیر

تورکی دیلده حق یانی دوز و بو کلمه بو عربی لغتین معناسی دی .

حق دن عربی دیلده نئچه لغت آیریلیب

حقوق:یانی بیرزدا کی ایش گورن اونی آلار

حقیقت:بیرزادکی دوزدی و واردی

محقق:بیرکیمسه کی دوزلوقا گوره ودوزلوقی تانیماقا چالیشیر

تحقیق:بیرایش کی دوزلوقی تانیماقا گورولور

احقاق :یانی دوزلوقی یرنه یتیرماق

اثبات حق:دوزلوقی دوزتماق و یرینه قویماق

مستحق:اوکس کی بیر دزلوقون صاحبی دی

حقانیت:دوزلوق

تورکی مثلده وارکی دیللر من دوزم او ایریدی .دوزیانی حق ایری یانی باطل.
حقیقی عیسی کیلسه‌سی

**حقيقی عيسی كيلسه‌سی** 1917-نجی ايلده چينين پكن شهرينده مستقل كيلسه اوْلاراق قۇرولموشدور. بو گۆن دۆنيادا قیرخ بئش (45) اؤلكه‌ده بيرميليون ياريم (1500000) عضو اوْلدوغو تخمين ائديلير. كيلسه ايگيرمی‌يۆز ايلين (ايگيرمينجی عصرين) اولينده كريستيانليقين (مسيحييتين) پروتستان قوْلوندان (شعبه‌سيندن) آيريلاراق اوْرتايا چيخميشدير. كيلسه نوئل و يا (يوخسه) باشقا بايراملارينی قيد ائله‌مير. كيلسه‌نين آشاغيدا ليسته‌لنميش اوْن ساده تعلیمی واردير:

### مقدس رۇح
«دیلین دانیشماسی ایله مقدس رۇحا ياخینلاشماق، جنّت کراللیغیعنین میراثینی ضمانت ائدر.»

### خاچ سۇيو
«بۇ غسل-ی تعمید گۆناهلارین باغیشلانماسی و يئنیلنمه عینیدیر. غسل-ی تعمید طبیعتده‌کی سۇيون ایچینده يئرینه گتیریلیر. مثال اۆجون چاي، دنیز يا دا بۇلاغ اوْلا بیلر. داها اؤنجه‌دن غسل-ی تعمید اوْلموش تعمید وئرن، بۇ ایشینی عیسی آدینا انجام وئریر. غسل-ی تعمید ائدیلن شخص باشینی اگیر، اۆزو آشاغیيا باخار حالدا بۆتون وجودو سۇيا گیرر.»

### آياق يۇما
«آياق يۇما همین شخصین عیسی ایله بیر اوْلماسینی ساغلار. بۇ زاماندا شخصین آلچاق گؤنوللولويو، مقدسلیگی، سئوگیسی، باغیشلاماسی و خیدمت ائتمه‌سی خاطیرلاماسی ساغلانیر. بۇ تعمید آلمیش هر شخصین آياقلارینی دا عیسی آدینا يۇماسی واجیبدیر. قارشیلیقلی اوْلاراق آياق يۇما اۇيغون اوْلان زامانلاردا ائدیله بیلر.»

### مقدس ایشتیراک
«مقدس ایشتیراک - عیسی مسیحین اؤلومونو آنماق اۆچون يئرینه يئتیریلن دینی آيیندیر. پئیغمبریمیزین اتینی و قانینی بؤلوشمه‌يیمیزی سیمووْلیزه ائدیر و قیيامت گۆنو سوْنسوز حیات الده ائتمک و دیریلدیلمک اۆچون اوْنونلا اوْلان اینام بیرلیگیمیزی گۆجلندیریر. بۇ مقدس آيین مۆمکون اوْلدوقجا تئز-تئز يئرینه يئتیریلمه‌لیدیر. يالنیز ماياسیز چؤرک و اۆزوم شیره‌سی (سۇيو) ایستیفاده ائدیلمه‌لیدیر.»

### شنبه گۆنو
«شنبه گۆنو، هفته‌نین يئددینجی گۆنو قبول ائدیلن شنبه گۆنو، مقدس گۆندور و تانری طرفیندن مقدس آدلاندیریلیب. بۇ گۆن تانری‌نین خلق ائتمه‌سی‌نین خاطیره‌سینه و ابدی دینجه‌له‌نین اۆمیدی ایچریسینده کئچیریلمه‌لیدیر. »

### عيسی مسيح
«عیسی مسیح تانری کلامینی اینسانلارا چاتدیران تانری اؤولادی اوْلدو، گۆناهکارلاری خلاص ائتمکدن اؤترو چارمیخا چکیلدی، اۆچونجو گۆن يئنیدن دیریلیدیلدی و جنّته يۆکسلدی. اوْ، بشریتین تک خلاصکاری، جنّتین و دۆنيانین يارادیجیسی و تک گئرچک اوْلان تانریدیر.»

### انجيل
«کؤهنه و يئنی بؤلوملریيله اینجیل تانری طرفیندن يارادیلان يئگانه حقیقی گئرچک و خاچپرست حیات طرزی اۆچون استاندارتدیر.»

### قۇرتولوش
«قۇرتولوش، تانری‌نین ایمان وئردیگی بیر لۆطفدیر. ایمانلار، مقدسلیغین سۆرمه‌سی، تانرینی شرفلندیرمک و اینسانلاری سئومک اۆچون، رۇح‌القدس‌ا اعتیماد ائتمه‌لیدیر.»

### كيلسه
«حقیقی عیسی کیلسه‌سی مقدس رۇح ایکن مسیحیمیز عیسی طرفیندن ایکینجی ياغیشلار زامانی اینشا ائدیلمیشدیر. حقیقی عیسی کیلسه‌سی پاپا زامانی‌نین حقیقی کیلسه‌سیندن برپا ائدیلمیشدیر.»

### مسيحين ايكينجی گليشی (رجعت)
«مسیحین ایکینجی گلیشی "سوْن گۆن" اوْلاجاق، اوْ دۆنيانی مۆحاکیمه ائتمک اۆچون گؤيلردن يئر اۆزونه ائنه‌جک: ثاواب عمل صاحبلری ابدی حیاتلا مۆکافاتلاندیریلاجاقلاری زامان رۇحوندا خبیثلیک اوْلانلار ابدیته قدر لعنتلنه‌جکلر».
حلاج آباد

**  حلاج آباد ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، تازا کند بولومو و ماحمود آباد قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
حلاج آباد کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 696 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* تازا کند بولومو
* ماحمود آباد قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
* موغان شهر سایتی 
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسین منزوی

**حسین منزوی** (مهر ۱۳۲۵–۱۳۸۳) فارسجا و تورکجه شعر یازان زنجانلی شاعیر؛ مۆعاصیر ایران فارس یئنی غزلین آتاسی.

## حیاتی
حسین منزوی زنجان شهرینده دونیایا گلیب و بیر مۆدت  تهراندا یاشادیقدان سوْنرا زنگانا دؤنور و عؤمرونون سوْنونا قدر بۇ شهرده یاشاییر.

## یارادیجیلیغی
منزوی‌نین چوخلو اثرلری فارس دیلینده‌دیر؛ و شهریارین حیدر بابایه سلام منظومه‌سینی ده فارسجایا چئویریب. دومان باشلیقلی کیتاب اونون تورکچه شعرلرینی احتوا ائدیر. بۇ کیتاب ایللر بویونجا نشر یولو گؤزله‌یندن سوْنرا ۱۳۹۵جی ایل زنگاندا نشر اولوندو. کتابدا شعرلرین اورژینالی ایله یاناشی، اونون فارسجا چئویریسی ده وئریلیبدیر. بهروز منزوی شعرلری فارسجایا ترجومه ائدیب.
منزوی‌نین تورک شعرلری بیرینجی دؤنه زنگان شهرینده نشر اوْلان دان اولدوزو مجموعه‌سینده یاییملاندی.
منزوی شعرلرینده آذربایجان فولکلورو و افسانه‌لریندن چوخلو فایدالانیب‌دیر.
منزوی‌نین آتاسی اوستاد محمد منزوی ده شاعیرایدی و ایکی دیل ده شعر یازاردی. محمد منزوی شهریارین حیدر بابایه سلام منظومه‌سینه بیر نظیره یازیب‌دیر. بۇ نظیره حسین منزوی‌نین فارسجا ترجمه‌سیله برابر حیدربابانین ترجومه‌سی سوْنوندا وئریلیب‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:تورک یازیچیلار
بؤلمه:زنجانلی شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
حلبی

## حلبی
سولدوز بؤلگه‌سی‌نین مرکزی سولدوز بخشینه تابع اولان کند دیر.

## اهالی
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 454(81عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین اهالیسی کوردلر دی و سنی شافعی دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حلج (اورمو)

**حلج** کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، سیلوانه بولومو و مرگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 1088 نفر اهالی سی و 177 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حلمسی

حلمسی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين ترکمانچای بولومو نده اولان دوغو بروان قصبه سی نده يئرلشيب.  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 766نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:دوغو بروان قصبه سی
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
حمزه خانلی

** حمزه خانلی** کندی (روستای حمزه خانلو) موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و اورتا اوجارود قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حمزه خانلی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 161 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حموله(اهواز)

**حموله(اهواز)** کندی اهواز بولگه‌سینین، اهواز بولگه‌سی نین مركزئ بولومو و الهائي قصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیاواقليم
اقليمي حادا بيكندين هواسي ايستي وگونلي دير.بي كند ايران اولكه سينين ان ايستي بير بولگه سيندا يئرلشيب.

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 317 نفر اهالی سی و 49 عائیله سی وار. 
## ایقتیصادیاتي
بو كندين اهالي سي چوخلي اكين و مال وحيوان ساخلامقا باخارلار.

## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
* اهواز بولگه‌سی‌نین کندلری
* اهواز بولگه‌سی
* اهواز بولگه سينين گورملي يئرلري 
## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:الهائی قصبه‌سی
بؤلمه:اهواز بولگه‌سی
حميد احمدزاده

**حمید احمدزاده (تئلیم خانلی) **ایراندا یاشایان تورک بیر شاعیر، یازیچی و ژورنالیست.
## یاشایش
حمید احمدزاده 1332-جی ایلینده اورمیهده آنادان اوْلوب ؛ 4 یاشیندا کن عائله سیله بیرلیکده تبریزه کوچموش او زامان دورمون آغیرشرایطیندان آسیلی اولاراق مجبور اوْلدو کیچیک یاشلارینداقارداشلاریلا بیرلیکده مطبعه لرده چالیشسین او 1343ده مطتعه ده ایشلیرکن ، صمد بهرنگی ایله تانیش اوْلدو. احمدزاده تورکیه بیلیم‌یوردلاریندا تحصیل آلمیشدیر .

## کیتابلار
# اصلی - کرم کیتابی
# آشیقلار کیتابی
# حیکایه لر کیتابی 
# اوشاق نغمه لری کیتابی
# آزریایجان کلاسیک اوْلدوزلاری کیتابی
# تبریز گؤزلی (شعر توپلوسو)

## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
بؤلمه:تورک شاعیرلر
بؤلمه:کیمسه‌لر
حلاف دو (اهواز)

**حلاف دو** (فارسجا: حلاف دو), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو  و  الهائی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.

## جوْغرافیایی موْقع
حلاف دو کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.

## نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 319 نفر اهالیسی و 47 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 154 نفری کیشی و 165 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 152 نفری ساوادلی و 121 نفری ساوادسیزدیرلار.

## دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی  فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.

## ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد  و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
**اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران* (*[http://www.gitashenasi.com/ProductShow-en.aspx Gitashenasi Province Atlas of Iran] *)

## قایناقلار

بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری

بؤلمه:الهائی قصبه‌سی
بؤلمه:اهواز بولگه‌سی
حمید علیدوستی

**حمید علیدوستی**ایراندا یاشیان بیر ادمانچیدیر.علیدوستی ۱۳۳۴مینجی ایلده تهراندا دویایا گلمیشدیر.

## قایناقلار

بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
حواریون

**حواریون** ()، سوریه‌نین حمص اوستانیندا یئرلشن بیر کنددیر.

## قایناقلار

بؤلمه:سوریه
حوری،عجب‌شیر

**حوری (عجب‌شیر)** کندی عجبشئر بولگه‌سینین، قلعه‌چای بولومو و دوغودیزجرودقصبه سی نده یئرلیشیب.
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 1041 نفر اهالی سی و 200 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*عجبشئر بولگه‌سی نین کندلری
*عجبشئر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر

## قایناق‌لار

بؤلمه:عجبشئر بولگه‌سی‌نین کندلری
حميده رئيس‌زاده

** حميده رئيس زاده **نين ترجمه حاليندا بئله يازيريق:

چاغداش قادينلاريميز ايچره گؤزل و دويغولو شعرلر يازماقلا شهرت تاپان و اوخوجولارين نظرينی اؤزونه جلب ائدن شاعره لردن بيريسی حميده رئيس زاده دير کی شعرده "سحر" تخلص ائدير.

"سحر" 1331نجی ايلده محتشم اردبيل دياريندا دنيايه گوز آچدی،بير زمان آياق توتوب مدرسه يه گئتدی، آخر(ایقتیصاد) رشته سينده ديپلم آلماغا ال تاپدی.سحرين يازديغی شعرلر اولدوقجا زنگين و محتوالی دير،اوست-اوسته شعرلرينين "سمبوليک" حالتی وار.انون ايستر فارسيجا،ايستر تورکجه يازديغی اثرلرده تازا مضمونلار،مرمرتک يونولموش کلمه لر،ائل لغتلری ايشه آپاريليب.سحرين غزللرينده جامعه ميزين ديلکلری،دردلری،طلبلری ترنم ائدير.

اونون طبعينی سيناماق ايچون بيز اونون احساسلی بير شعرين نمونه ايچون بوردا يازيريق:

**غم پنجه سی چالماقدادير**



حسرت ياش اولوب گوزللره دولماقدادی،دای گل!

گوزياشلاری آخماقدا سئل اولماقدادی،دای گل!

هجران توری دونيانی قفس تک بورويوبدور

دنياکيمی ،باغريمدا دارالماقدادی،دای گل!

سال داغلارا های،گؤيده بولودلار ديله گلسين

ياپراق کيمی وارليق بويو سولماقدادی،دای گل!

هجرينده گئچن لحظه لری يانقلی سازتک

غم پنجه سی،آه زخمه سی،چالماقدادی،دای گل!

سنسيزليگه دؤزمک نه ساياق ممکن اولارميش

دؤزودوم،دؤزوموم جانيمی آلماقدادی،دای گل!

گل قوی گؤنشين بايداسی دنيايه جالانسين

باغريمدا قارانليق ايزی قالماقدادی،دای گل!

ياتماز، يولونو گؤزلريم اولدوزکيمی گؤزلر

گؤزلر کؤکو، حسرتله سارالماقدادی،دای گل!

هرگؤن "سحر" آدديملارينين ماهنيسين ايزلر

آچميش سحرين باغری قارالماقدادی،دای گل!



## قایناق‌لار

*شيدا،يحيی."ادبيات اوجاغی".تبريز:کتابخانه نوبل،1366.

بؤلمه:گونئی آذربایجان شاعیرلری
حوریدرق

**حوریدرق** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی  نين هوراندبولومو نده اولان دیکله قصبه سی  نده يئرلشيب .  1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  487نفر اهاليسي وارايميش.  
## قایناقلار

بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
حوسئن خانلی

**حوسئن خانلي** کندی (حسين خانلي)  موغان بولگه سي نین، اونگوت بولومو و آشاغا برزند قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
حوسئن خانلي كندي، 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 40 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملي و گورمه لي يئرلر

## قایناقلار


بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حوسئين جاوان

**آشيق حوسئين جاوان** - ميكاييل اوغلو حوسئين ۱۲۹۵ -نجي گونش ايلينده قاراداغين گرمه‌دوز ماحالینين اوتو كندينده آنادان اولموشدور. حوسئين آتاسينی چوخ ائركن ايتيرميش، عاييله آغيرليغی آناسی زؤهره‌نين چيينينه دوشموشدور. اونا گؤره ده، آشيقين عاييله‌سی قوزئی آذربايجانا كؤچموش و ايكی ايل آغ‌دامين شرف‌خانلی كندينده ياشاميش، سونرا قاسيم ايسماعيل اوو رايونون دلمحمدلی كندينه كؤچموشدولر. حوسئين اوشاقليقدان ساز و سؤزه علاقه باغلاميشدی و همان وورغونلوق تاثيری كؤلگه‌سينده او، ۱۱ياشيندا ايكن بير مۆدت  آشيق علسگرين قارداشی اوغلو آشيق موسايا شاگيردليك ائتميشدير. سونرالار آشیق بير اوستاد كيمي ایرانا قاييتميش و گونئی آذربايجانليلارين توی مجلسلرينين بزه‌يی اولموش.

## دئموكرات فيرقه‌سى زامانی
آشيق حوسئين جاوان ۱۳۱۹ -نجی ايلدن اساس ياراديجيليغا باشلاميش، ايلك شئعرلرينى "فرمان" و سونرالار "جاوان" تخلصو ايله يازميشدير. آشيق حوسيئن ۱۳۲۴-نجی ايلده دئموكرات فيرقه‌سی‌نين ايش اوسته گلن چاغلاری اونون فعال عوضولريندن اولموش و اؤز كسگين شئعرلريله طاغوت رئژيمينين علئيهينده دورموشدور و فيرقه طرفيندن آشيقلار بيرلييينين باشچيسی اولور. آمّا بو باشچيليق چوخ چكمه‌دن ۱۳۲۵-نجی ايلين ۲۱ آذرينده شاه قوووه‌لرينين طرفيندن فيرقه داغيليب، فيرقه باشچيلاری هره‌سی بير طرفه قاچديقدان سونرا، حوسئين جاوان دا تبريزده باش ساخلايا بيلمه‌دييی اۆچون كندلرينه گئدير. سوراغيندا اولان دؤولت مامورلاری آشيغين تعقيبينده اولورلار و آشيق نهايت قوزئی آذربايجانا گئدير.

## قوزئی آذربايجاندا

آشيق بو زامانلاردا دا ياراتماقدان ال چكمير و آذربايجان آشيقلارينين بير، ايكي، اوچ و دؤردونجو قورولتايينين نوماينده‌سی اولموشدور. ۱۳۲۹-نجی ايلدن باشلاياراق بير بيرينين دالينجا آشيقين بير نئچه كيتابی چاپ اولموشدور: ۱۳۲۹دا "آشيغين آرزولاری"، "آزادليق ماهنيلاری"، ۱۳۳۲ده "شئعرلر"، ۱۳۳۵ده "صدفلي ساز"، ۱۳۳۸ده "قوشمالار"، ۱۳۴۱ده "شئعرلر"، ۱۳۴۵ده "دانيش تئللی سازيم"، ۱۳۵۸ده "باهار كيمی" و... كيتابلاری آد آپارماق اولار.

## اؤلومو

آشيق حوسئين جاوان عؤمور بويو وطن حسرتیيله و وطنداشلاریيلا گؤروش حسرتیيله ياشاميش، آمّا تاسسوفلر اولسون كی عاشيق اؤز آرزیسينا چاتمادان ۱۳۶۵-نجی ايلده گنجه شهرينين قاسيم ايسماعيل اوو رايونوندا ابديليك حياتا گؤز يومموشدور.

## قایناق‌لار

*پرويز همت‌جونون يازيلاری
*بو يازى گجيل سايتيندان آلينيبدير
حوسئین آبادباهار (باهار)

**حوسئین آبادباهار (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و سیمینه رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
بندانگشتی
بندانگشتی

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 3,304 نفر اهالی سی و 811 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی

## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
حوسئین دخیل ماراغایی

** آخوند موللا حوسئین ماراغایی  دخیل تخللوصو ایله(فارس دیلینده:حسین دخیل مراغه ای)-** آذربایجان شاعیرلرینده ن دیر کی ماراغادا دونیایا گلمیش‌دیر.او، آذربایجان تورکجه‌سی نده شعرلر یازیب. بو شاعیر 13 -جی هجری یوزایلی(19-جی میلادی یوز ایلی) نده یاشاییردیر.

## قایناقلار
*راسخون 
*کتاب اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
*دانشمندان آذربایجان (146)
*الذریعه (320/9)
*ریحانه (215/2)
* مؤلفین کتب چاپی (737/2)

## خاریجی کئچیدلر
*AXUND MOLLA HÜSEYN MARAĞALI "DӘXİL"

## قایناق‌لار
حوسئین‌علی‌کندی‌عجم (شوط)

**حوسئین علی کندی عجم** کندی شوط بؤلگه‌سینین، و یولاگلدی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 153 نفر اهالی سی و 37 عائیله سی وار.  
## قایناقلار

بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حوسئین قیشلاغی حاج خواجه لی

**  حوسئین قیشلاغی حاج خواجه لی ** کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
حوسئین قیشلاغی حاج خواجه لی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، 256 نفر اهالی سی وارایمیش. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین کندلری
* موغان‌شهر بؤلگه‌سی
* آسلان دوز بولومو
* آسلان دوز قصبه سی
## خاریجی کئچیدلر
*[www.moghanshahr.com  موغان شهر سایتی]
*موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین فرمانداری / فرمانداری شهرستان پارساآباد 
## قایناق‌لار

بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حوسئینعلی‌به‌ی لی

**حوسئینعلی‌به‌ی لی** (حسینعلی‌بیگلو) كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان بسطاملی قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 137نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:بسطاملی قصبه سی
حوسئین‌آلان

**حوسئین‌آلان** کندی دوغو آذربایجان اوستانینین سراسکند بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده اوْلان چاراویماق قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس  ساییسی اساسیندا بۇ کندین (۰) نفر اهالیسی وارایمیش.

## قایناق‌لار

بؤلمه:چاراویماق قصبه سی
بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
حسين ابادقلعه(قوشاچای)

**حوسئین آبادقالا (قوشاچای)** کندی قوشاچای بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومو و گونئی زرینه رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بو کندین ۲۲۴ نفر اهالی‌سی و ۴۸ عائیله‌سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گؤرمه‌لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حوسئین خان کندی

**حوسئین خان** کندی خیاو بؤلگه‌سینین، ارشه بؤلومو و اورتا ارشه قصبه‌سی‌نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵-نجی ايلين نوفوس سایی‌سی اساسيندا بو کندین ۲۰ نفر اهالی‌سی وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملی و گؤرمه‌لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی‌نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
حومه بؤلومو

**حومه بولومو** توفارقان بولگه‌سی نده یئرلشیب.  1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، بو بولومده 64796 نفر یاشاییرمیشلار.ینگجه•شیرامین•قاضی‌جهان•قبله‌داغی•
قصبه لری بو بولومده یئرلشیب لر.  توفارقان شهری بو بولومون مرکزی‌دیر.

## قایناقلار

بؤلمه:آذرشهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
حومه (ساراب) قصبه‌سی

**حومه قصبه سي** ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسيندا بو قصبه نين 14066 نفر اهالي سي وارايميش.  

## قایناق‌لار

بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین قصبه‌لری
حيليه

حضرت محمدین ايچ و دیش (خاريجي) اؤزللیک لريني ايضاح ائدن يازيلار. سؤز،  " بزک، زينت، جؤوهر، گؤزل يوز، گؤزلليکلر "آنلاميندا. هيليئلئردئ حضرت محمدين گؤز و ساچ رنگي، شکلي، بويونون اوزونلوغو، دانيشماسي، سسي نين تونو، بلیرلی (موعين) رفتاري، بدني و ديگر ماددي اؤزللیک لري تعيين اولونار. مؤولود و میراجييالار کيمي ايسلاميتين اينکيشاف دؤورونده اورتايا چيخدي. عوثمانلي دؤورونده ياييلاراق اوريژينال اثرلر يازيلدي. حيليه آدي دا بو دؤورده وئريلدي.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حيکمت

**حیکمت** ـ طبيعتده کي  نسنه لرین (اوبيئکتلرين) ماهيتيني، اصیللريني ايضاح ائدن معلومات، اخلاقي و اؤيود وئريجي سؤزدور. ادبياتدا، ديني-اخلاقي کونولاري ايشله ين، نصيحت وئرن، آتالار سؤزلري و اؤيودلرله بزکلي نظمه دئييلير. بو جور شئير (شعر)لر حيکمي شعرلر دئيه بيلينر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
حکاری

**حکاری** تورکیه جۆمهوریتی‌نین  بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۶۳٬۸۲۸نفر اهاليسي وارمیش.

## قايناق

توركجه ويكيپديا

## بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی

تورکیه

بؤلمه:تورکیه شهرلری
حکی (اورمو)

**حکی** کندی اورمو بولگه‌سینین، سیلوانه بولومو و ترگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 622 نفر اهالی سی و 104 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تیلیم‌خان دیوانی

**[[تیلیم خان|حکیم تیلیم خان]] دیوانی** - عنوانیله ترکمن تیلیم خانین شعرلرینی احتوا ائدن کیتاب.

## الیازمالاری و یایینلاری
ایلک دؤنه اولاراق تیلیم خان دیوانی، علی کمالی طرفیندن مۆختلیف نوسخه‌لر اوزوندن توپلانیب و اکبرخان رزاقی و حسین محمدخانی یاردیمی ایله یاییملا حاضیرلانمیشدیر. آنجاق سون زامانلارا قدر یاییملانمامیشدیر.

بو دیوان 1385-1386 ـ نجی ایللرده تیلیم خانین کندداشی آقای اسدالله امیری طرفیندن حاضیرلانمیش و دیوانین بیرینجی جیلدی عنوانیلا چاپ  اوْلموشدور.
بوتون شعرلر بو دیواندا آذربایجان تورکجه‌سینده و عرب و لاتین الفبالاریلا وئریلمیشدیر. بو کیتابی "حسین محمدخانی گونئیلی" رئداکته ائتمیش و اورخون یایین ائوی طرفیندن نشره حاضیرلانمیشدیر. کیتابین صحیفه‌لری‌نین سایی 288 دیر.

قوم شهرینده اوتوران شاهسئون شاعیری بختیار فرخ دا حکیم تیلیم خانین شعرلرینین بیر بؤلومونو توپلاییب آنجاق هله چاپ اولماییب‌دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه دیوانلار
حیات فاجعه‌لریندن

**حیات فاجعه لریندن**، گنجعلی صباحینین یازدیغی حیکایه توپلوسو. بو اثر دونیا یایین ائوی طرفیندن 1359-جو ایل تهران شهرینده یاییلیبدیر.

## موضوع
بو اوخومالی حیکایه توپلوسو دورد حیکایه‌دن عیبارتدیر:
# حیات فاجعه لریندن
# خائن
# اووچو
# شرفلی اؤلوم 

## قایناقلار

## بیرده باخ
* قارتال (حیکایه توپلوسو) 
* شعریمیز زمانلا آدیملاییر 
* اؤتن گونلریم

بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده کیتاب
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورکجه اثرلر
بؤلمه:گنجعلی صباحی‌نین یازیلاری
حیدرآباد،شبستر

**حیدرآباد(شبستر)** کندی شبستر بولگه‌سینین، تسوج بولومو و باتی گونی قصبه سی نده یئرلشیب.
روستای حیدرآباد واقع در30کیلومتری شهرستان شبستر میباشدکه ازبخش انزاب است

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 537 نفر اهالی سی و 157 عائیله سی وار.

جمعیت فعلی این روستا به بیش از3000نفر میرسد که شغل بیشتر اهالی ان کشاورزی ودامداری می باشد از جهای دیدنی ان دمیتوان به آبولاخ وجو غله اشاره کرد

## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
حیدرآباد کندینین گورمه لی و گزملی یئرلی چوخلودور کی ایشاره ایلیه بوللوخ **آغ بولاقا** کی اصلی منبع تهیه‌ی آبیاری سویودی و **شیمیران کهریز لرینه** کی اوردا واقع اولان بیر قلعیه **جوقلعه** آدیندا و بیر باستانی قبریستان **مزار تپه** آدیندا

و **تراورتنی چشمه** لرینه کی ***درنمو*** آدلانیر و اوردان شور و آغیر  ، آهکی سولار چیخیر. 

و گورملی کوشن لرینه

## بیرده باخ
*شبستر بولگه‌سی ‌نین کندلری
*شبستر بولگه‌سی

## خاریجی کئچیدلر
## قایناق‌لار
حیدربابایه سلام

**حیدربابایه سلام**, سید محمد حسین شهریارین، آذربایجان تورکجه‌سینده یاراتدیغی شعر اثری. حیدربابایه سلام کیتابی‌نین آدی خشگناب کندینین یاخینلیغیندا اوْلان حیدربابا داغیندن آلینیب. بۇ شعر دونیانین ان آدلیم فولکوریک اثرلریندن‌دیر. بۇ شعر ایندی میشیگان بیلیم‌یوردوندا اصلی دیل‌ده تدریس اوْلونور و شعر بوتونلوک‌له اوستاد شهریارین اوز سسی‌له بۇ بیلیم‌یوردون رسمی سایتیندا دینلمک اولار.

## منظومه‌نین اوزل‌لیک‌لری
شهریارین حیدربابایا سالام منظومه‌سی اونون اثرلری ایچینده بیر تایسیز شعردیر. شهریارین بوتون شعر اینجه‌لیک‌لری بۇ شعرده توپولانیب‌دیر. بۇ اثر شعر، حیکمت، دیل‌ین قودرتی و ذئهنین گوزل‌لیک‌لرینی بیریئره گتیرن اثردیر.
## شعردن بیر پارچا
حیدربابا ایلدیریم‌لار شاخاندا

سئل‌لر-سولار شاققیلداییب آخاندا

قیزلار اوْنا صف باغلاییب باخاندا

سالام اولسون شوکتیزه-ائلیزه

منیم‌ده بیر آدیم گلسین دیلیزه

## حیدربابا نظیره‌لری
شهریارین حیدربابایا سلام اثری یاییلاركن سسی هر یانا دوشدو. چوْخ اوخوندو و سئویلدی و خالقیمیزی سئویندیردی. جان اوستونده اوْلان ادبیات بیرده باشدان دیرچلدی. دیللرینی اونودان آذربایجان شاعیرلری دیللرینه دؤندولر، اللرینه قلم آلدیلار و شهریاری اؤیدولر. حیدربابایه سلام منظومه‌سینه یازیلان نظیره‌لردن بونلار سایماق اولار:
* «حیدر بابانین شهریارا سلامی» دوكتور علی كوشان 
* «شهریارا سلام» جبار باغچه‌بان 
* «ائل دایاغینا سلام» عباس باریز 
* «حیدر بابادان شهریارا مكتوب» «آلاو» تخلوصلو «شایا» 
* پروفسور محمد تقی زهتابی«رخشنده نین آرزوسو» آدیندا«حیدربابایا» خیطاب خالقیمیزین دردلرینی سؤیله میشدیر.
* «كهله یه سلام» پروفسور غلامحسین بیگدلی
* «زنگان شهری» منظومه شاعر «اوخ»
* «پیر سقا نغمه لری» هادی سلطانی
* ائینالی» علی اكبر ترابی «حلاج اوغلو» 
* «اورمو دریاچه سی» ناظر شرفخانه‌ای

## حیدربابا ترجمه لری
حیدربابا اوقده‌ر آدلی- سانلی  اوْلموشدوركی فارسلاردا شهریاری تانتیدیراندا، اونو، حیدربابا شاعیری آدلاندیردیلار. فارسلار دا بئله بیر اثری اله گتیرمه‌یی آرزولادیلار. چوخلو شاعیرلر- فارس دیللی و تورك دیللی حیدربابانی فارسیجایا چئویرمه یه جان آتدیلار. یوزلرجه فارسی ترجومه سی مئیدانا گلدی. آنجاق هئچ بیری بیه نیلمه دی. حتا شهریاردا نئچه دؤنه حیدربابانی فارسجایا ترجمه ائتمه یه چالیشیرسا دا اومودونو الدن وئردی.
* علی اكبر شیوا «مدرس» ترجومه سی 
* میرصالح سید حسینی 
* سؤنمز (كریم مشروطه چی) ترجمه‌سی
* حسین منزوی

## باشقا دیللره ترجمه‌سی
كوردجه ترجمه (چاردولی لهجه‌سیله) شهریارچی كورد مۆحقیقی، محمدرضا نیری
گیلكجه ترجمه‌سینی سیامك سلیمانی روشن
سووئت دیللری، روس، گورجو، ائرمنی و باشقا- باشقا سووئت اؤلكه لری نین دیلینده چاپ  اوْلموشدور. 
حیدربابانین اینگیلیسجه یه پرکارین ترجمه سی
بو ترجمله، 1993 جو ایلده چاپ اولاراق، دؤنه لرله یاییلمیش و دونیا ادیب لری طرفیندن قارشیلانمیشدیر.
آلمانجا ترجومه سی برلن ده اسماعیل میتاگ و ائته میتاگ ایله بیرگه چئویرمیش و چاپ  اوْلموشدور.
حیدربابانین روسجایا ترجمه سی، اؤزه ل بیر موقعیت قازانیر. حیدربابا تکجه روس دیلینه یوخ، بلکه سووئت بیرلیینده شایایان بوتون خالقلارین دیللرینه ده ترجمه  اوْلموشدور.

## خاریجی کئچیدلر
* حیدربابایا سالام، میشیگان بیلیم‌یوردو طرفیندن حاضیر اولونموش سس‌لی صحیفه‌سی
* حیدربابایا سالام منظومه‌سی‌نین دانلودو 
* حیدربابایا سالام منظومه‌سی لاتین الیفباسیندا
## قایناق‌لار

بؤلمه:آذربایجان ادبیاتی
بؤلمه:تورک ادبیاتی
بؤلمه:تورک دیللی اثرلر
حیدرخان عم اوغلو

**حیدرخان عم اوْغلو**  (حیدرخان عمواوغلی), ( ۱۸۸۰ - ۱۹۲۰) انقلابی کومونیست   و ایرانین   مشروطه حرکتین باشچیلارندان.

## قایناق‌لار

بؤلمه:شخص لر
بؤلمه:ایرانلی اینقیلابچیلار
حیدرکانلی

**حیدرکانلی** كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی  نين گرمادوزبولومو نده اولان دوغودیزمارقصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين    335نفر اهاليسي وارايميش.  <
## قایناق‌لار

بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغودیزمارقصبه سی
حیصار (ماکی)

**حیصار (ماکی)** کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 391 نفر اهالی سی و 70 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
حیصار قارانقو

حیصار قارانقوكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين میانا بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان دوغواوش‌تپه قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 145نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی
بؤلمه:دوغو اوش‌تپه قصبه‌سی
بؤلمه:میانا بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حیصارباباگنجه (اورمو)

**حیصارباباگنجه** کندی اورمو بولگه‌سینین، نازلی بولومو و قوزئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 72 نفر اهالی سی و 15 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حیدرآباد

## حیدر آباد
سولدوز بؤلگه‌سی‌نین محمدیار شهرینه تابع اولان کند دیر. 
## اهالی
بو کند المهدی قصبه سی نه تابئعدیر و 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره * (*عائیله) نفر اهالیسی واردیر.

## ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.

## دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.

## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## قایناقلار

بؤلمه:نقده بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حیصارقارا باغی (باهار)

**حیصارقارا باغی (باهار)** کندی باهار بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و سیمینه رود قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
بندانگشتی

## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 945 نفر اهالی سی و 197 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*همدان اوستانی‌نین کندلری
* همدان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
همدان اوستانی‌نین اوستانداری‌سی
## قایناق‌لار

بؤلمه:باهار بؤلگه‌سی
خئییر یوردو

**خئییر یوردو مدرسه‌سی** و یا "مدرسه صلاحیه"، تورکجه‌ده اؤیرتیمن گئدن، اورمیه شهرینده میرزا فضل الله مجتهد اورموی الیله قورولان مدرسه. بو مدرسه‌نین قورولوشو تورک دیلینی مدرسه‌لرده رسمی اولماغیندا دؤنوش بیر نؤقطه‌سی حیساب اولونور. مجتهد اورموی اوزو بو مدرسه‌نی ایداره ائدیردی.
خئییر یوردو مدرسه‌سی گونئی آذربایجان و ایراندا ایلک مودرن مدرسه‌لردن حیساب اولونور. بو مدرسه‌ده تحصیل دیلی و بوتون مفردات تورکجهده ایدی. فارسجا بیر یابانجی دیل کیمی هر گون بیر ساعات کیمی ماراقلانانلارا درس وئریلیردی.

## مدرسه‌نین مارش و سورودو
١٩١٨ دوغوش ایلی (١٢٩٦ گونش ایلی) تورك اوشاقلاري و گنجلري بو مدرسه‌ده توركجه‌ده اولان مارش و سورود اوخويوردولار. بو مارش محمد امين يورداقول (1944-1869) طرفيندن يازيلميشدير.

من بیر توركم، دینیم جینسیم اولودور

سینه‌م، اؤزوم آتش ایله دولودور

اینسان اولان وطنی‌نین قولودور

تورك ائولادی ائوده دورماز، گئدرم!

یارادانین كیتابینی قالدیرتمام

وطنیمین بایراغینی آلدیرتمام

دوشمنیمی، وطنیمه سالدیرتمام

تانری ائوی ویران اولماز٬ گئدرم!

بو تورپاقلار اجدادیمین اوجاغی

ائویم٬ كؤیوم٬ هپ بو یوردون بوجاغی

ایشته وطن٬ ایشته تانری قوجاغی

آتا یوردون ائولاد پوزماز٬ گئدرم!

تانریم شاهید٬ دوراجاغام سؤزومده

میللتیمین سئوگیلری اؤزومده

وطنیمدن باشقا شئی یوخ گؤزومده

یار یاتاغین دوشمن آلماز٬ گئدرم!

آغ كؤینكله گؤز یاشیمی سیله‌رم

قارا داشلا پیچاغیمی بیله‌رم

وطنیم‌چون اوجالیقلار دیله‌رم

بو دونیادا كیمسه قالماز٬ گئدرم!

## قایناقلار

بؤلمه:مدرسه
بؤلمه:تورک دیلی
خئییرآباد (اوریاد)

**خئیيرآباد** ـ زنگان اوستانینین ماه نیشان بولگه‌سی و اوریاد قصبه سینين كندلريندندير.  

خئییرآباد، نسبتاً يئني تيکيلن بير کنددير. ارزه‌خوران‌دا اوتوران «بؤيوک آقا خان» بو کندي بير تجاري کند کيمي تيکديرميشدير. بو کند بير نقشه ايله تيکيلميش و بوتون ائو و توکانلارين قباله‌سي وار. کندين اصلي خياواني‌نين ايکي طرفينده توکان بازاردير.  بو کندین آدی معمولا پری کندی‌نین آدیلا بیرگه چکیلر و پری ـ خئیراوا دئیه آنیلار.
آباد تورکجه بیر سؤزجوک‌دور.

## قایناق‌لار

بؤلمه:زنگان اوستانی
خاتون آباد (سایین قالا)

**خاتون آباد (سایین قالا)** کندی شاهین‌دژ بؤلگه‌سینین، مرکزی بؤلومو و ماحمودآباد قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## قایناقلار

بؤلمه:شاهین‌دژ بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
خاتون‌آباد

خاتون‌آبادكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مرکزی بولومو نده اولان ابرغان قصبه سی نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 197نفر اهاليسي وارايميش. <
## قایناق‌لار

بؤلمه:ابرغان قصبه سی
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری
هخامنش

**هخامنش** — هخامنشیلر شاهلاری‌نین آتاسی هخامنش آدلانیرمیش. 

## قایناقلار
 

بؤلمه:هخامنشلر
بؤلمه:هخامنشی شاهلاری
هخامنشیلر دؤولتی

**هخامنشیلر دؤولتی** (اسکی فارسجا: Xšassa/شاهنشاهی) — بیر اسکی شاهلیق‌ایمیش کی ۵۵۰ م.ق – ۳۳۰ م.ق ایله کیمی حؤکۆمت سوروب. بۇ سولاله (۲۲۰ ایل) اورتاشرق منطقه‌سینده حؤکۆمت ائدیب.

## گؤرونتولر


فایل:Cyrus II of Persia.jpg
فایل:IranPersepolisXerxesPropyläen1.jpg
فایل:CyrustheGreatTomb 22057.jpg
فایل:Nations Gate palace (kakh-e-darvaz-e-keshvarha) in Persepolis.tif
فایل:Perspolis.jpg
فایل:Achaemenid Empire under different kings (flat map).svg
فایل:Cyrus II le Grand et les Hébreux.jpg
فایل:Achaemenid prince's head 2.jpg
فایل:Greek-Persian duel.jpg
فایل:Map Greco-Persian Wars-en.svg
فایل:Achaemenid gold ornaments,70.142.6-.11.jpg
فایل:HibisGate3Dareios1AmunRaKamutef.jpg
فایل:Achaemenid Empire.gif
فایل:Napoli BW 2013-05-16 16-25-06 1 DxO.jpg
فایل:Alexander’s first victory over Darius, the Persian king.jpg
فایل:Sphinx Darius Louvre.jpg
فایل:Top side darius I tomb.jpg
فایل:Cylinder Seal, Achaemenid, modern impression 05.jpg
فایل:Double daric 330-300 obverse CdM Paris.jpg
فایل:The Achaemenid Empire at its Greatest Extent.jpg
فایل:Persepolis Apadana noerdliche Treppe Detail.jpg
فایل:Illustrerad Verldshistoria band I Ill 055.jpg
فایل:Ancient Sasanid Cataphract Uther Oxford 2003 06 2(1).jpg
فایل:Nowruz Zoroastrian.jpg
فایل:Armlet from the Oxus Treasure BM 1897.12-31.116.jpg
فایل:Gold cup kalardasht.jpg
فایل:Persepolis001.jpg
فایل:Persia - Achaemenian Vessels.jpg
فایل:201312 iran Shiraz 72 (12475982935).jpg
فایل:History of Egypt, Chaldea, Syria, Babylonia and Assyria (1903) (14584070300).jpg
فایل:Lion Darius Palace Louvre Sb3298.jpg
فایل:The maussolleion model dsc02711-miniaturk nevit.jpg
فایل:Plaque with horned lion-griffins MET DT896.jpg
فایل:Artaxerses III tomb.jpg
فایل:Cambyses I - April 2013 - 2.jpg
فایل:Illustrerad Verldshistoria band I Ill 058.jpg
فایل:Cambyses II of Persia.jpg
فایل:Darius In Parse.JPG
فایل:Artaxerxes III of Persia.jpg
فایل:Darius III of Persia.jpg
فایل:Persepolis recreated.jpg
فایل:Persepolis The Persian Soldiers.jpg
فایل:Cambyses I - April 2013 - 5.jpg


## قایناقلار
 
 

 

### اتک‌یازیلار

بؤلمه:هخامنشلر
بؤلمه:ایراندا تاریخی سیلسیله‌لر
بؤلمه:Achaemenid Empire
بؤلمه:Ancient Persia
بؤلمه:Iranian empires
بؤلمه:Monarchy in Persia and Iran
بؤلمه:اسکی میصر
بؤلمه:Articles which contain graphical timelines
بؤلمه:Former empires in Asia
بؤلمه:Former empires in Africa
بؤلمه:Former empires in Europe
بؤلمه:Persian history
بؤلمه:History of Iran
بؤلمه:History of Zoroastrianism
بؤلمه:اورتاشرقین تاریخی
بؤلمه:دوغو اوروپانین تاریخی
بؤلمه:قوزئی آفریقانین تاریخی
بؤلمه:گونئی‌باتی آسیانین تاریخی
بؤلمه:Iron Age countries in Asia
بؤلمه:Iron Age countries in Europe
بؤلمه:Countries in ancient Africa
بؤلمه:Patronymics
بؤلمه:Superpowers
بؤلمه:6th century BC in Iran
بؤلمه:5th century BC in Iran
بؤلمه:4th century BC in Iran
بؤلمه:550s BC
بؤلمه:330s BC
بؤلمه:States and ter
خارابا رضئی

** خارابا رضئی ** کندی خیاو بولگه سینین، ارشه بولومو و اورتا ارشه قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین 53 نفر اهالي سي وار. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
خارابا سنجی (اورمو)

**خارابا سنجی** کندی اورمو بولگه‌سینین، نازلی بولومو و نازلی چای قصبه‌سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 681 نفر اهالی سی و 95 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*باتی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* باتی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حیطابه

خیطابه (ناطيقليک):  سؤز سؤیله مه، صنعتي. بير بيرلييه بير فيکري، بير داعوایی اشیلاماک (ايديعاني پئيوند ائتمک)، بیلگی وئرمک اۆچون ائديلن دانيشما.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
خارخار (تیکان تپه)

**خارخار (تیکان تپه)** کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بولومو و ساروق قصبه‌سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 284 نفر اهالی سی و 60 عائیله سی وار.  
## ایقتیصادیات
## گزملی و گورمه لی یئرلر
## بیرده باخ
*غربی آذربایجان اوستانی‌نین کندلری
* غربی آذربایجان اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی 
## قایناق‌لار

بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
خاروانا بؤلومو

**خاروانا بؤلومو** ورزیقان بولگه‌سی نده يئرلشيب.  ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، بو بولومده  ۱۲٬۸۷۸ نفر ياشاييرميشلار.  

## قایناقلار

بؤلمه:ورزیقان بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
خاطیرات

خاطیرات (هاتيرات):  بير کيمسه نين اؤز حياتيني، ياشاديغي دؤوره ده گؤردويو و يا ائشيتديگي حاديثه لري ايضاح ائتديگي يازيلاردير. خاطيرات، اوتوبييوگرافيدئن آييران اؤزللیک بودور: اوتوبييوگرافيلئردئ يازار دوغرودان اؤز حياتيني ايضاح ائدر، دويغو و دوشونجه لري گئنيش يئر توتار.  خاطيراتتا ايسه، اؤز حياتييلا بيرليکده دؤورونو و اطرافيني ايضاح ائدر. بعضن يازارين اؤزونو گئرييه چکه رک يالنيز اطرافيني وئرديگي ده گؤرولر.
## قایناق‌لار

Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net

بؤلمه:دیل بیلگیسی
خاقانی

**افضل‌الدّین بدیل بن علی خاقانی شروانی** بیر ایرانلی بویوک شاعیر وعالیمی دیر بۇ شاعیرین قبری تبریز ده دیر.

## قایناقلار

* Xaqani Şirvani 
* Xaqani Şirvani
* Qədim ədəbiyyat

بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
خالخال بؤلگه‌سی

**خالخال بؤلگه‌سی** اردبیل اوستانی نين بؤلگه‌‌لريندن دير. بو بؤلگه‌ ۱۳۸۵ اینجی نوفوس ساییسی اساسیندا ۱۳۷٬۹۹۷ نفر اهالي وارايميش.
 

## بؤلوم‌لر

thumb|خریطه اوزونده خالخال بؤلگه‌سی‌نین بؤلوم‌لری و قصبه‌لری

* اورتا بؤلمو

دوغو خانندبیل قصبه سی

باتی خانندبیل قصبه سی

دوغو سنجبید قصبه سی

باشکند: هیرو

* خوروش روستم بولومو

گونئی خوروش روستم قصبه سی

قوزئی خوروش روستم قصبه سی

باشکند: هشجین

* شاهرود بولومو

پلنگا قصبه سی

شال قصبه سی

شاهرود قصبه سی

باشکند: کلور

## قایناق‌لار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
خامنه

**خامنه** شرقی آذربایجان اوستانینین شهرلریندن بیری دیر. بۇ شهر شبیستر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومونده یئرلشیب.

## گورملی و تاریخی یئرلر
* تاریخی حامام
* چینار آغاجی
* هراتی قالاسی
* جوما مچیدی
* میر پنج مچیدی

## جوغرافیا
بو شهر تبریز - سالماس یولونون قیراغیندا و میشو داغلارینین اتگینده یئرلشیب دیر. خامنه قوزئی‌دن دریان، باتی دان شرفخانا و شینداوا و دوغو دان شبستریدن قوشنو دور.

## اهالی
بو شهرین جمعیتی ۱۳۳۵ایلینده ۴٬۸۰۰ نفریمیش کی ایندیلیکده ۲٬۷۵۰ نفره یئتیشب دیر. خامنه نین بوتون اهالی‌سی آذربایجان تورکجه‌سینه دانیشیللار و شیعه دیلر.

## یئملی لر و سوغاتلاری
خامنه‌نین اصلی یئملی‌سی زنجبیلی چورگ دیر کی اونا کؤکه دییلر. اریگ، قؤز و بادام دا اونون آیری یئملی‌لری دیر.

## خامنه نین بیماریستانی
بو بیماریستان‌دا ییرمی بئش (۲۵) تخت واردیر کی ۱۳۵۰ ایلینده، خامنه شهرینده دوزلینیب دیر و اؤنون تخصص‌لاری اوشاقلار و آروادلار و دؤغماگ بخشی دیر.

## قایناق‌لار

بؤلمه:شبستر بؤلگه‌سی
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
بؤلمه:تورک شهرلری
خامیسلی

**خامیسلی** کندی (خامسلو) گئرمی (موغان) بولگه سی نین، مركزی بولومو و قوزای اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب. 
## جوغرافیایی موقئع

## اهالی
خامیسلی کندی 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا 7 نفر اهالی سی وار.  بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانیشیرلار. 
## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
## گزملی و گورمه لی یئرلر

## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار


بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
خان بابا

عایید اولان خان بابا تپه سی اورمیه بولگه‌سی‌ سینده دول محالیندا جلبر کندینده یئرلشمیش تپه دیر بو تپه ایران تاریخینن قاباغا عایید اولور بو تپه 1 آذر1344اونجو ایلده 462 نومرسی ایله ایرانین تاریخی اثرلر لیستینده یئرلشیب دیر 
## قایناق‌لار

بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی
بؤلمه:اورمیه بولگه‌سی‌نین تپه‌لری
خان ببلی

** خان ببلی ** کندی خیاو بولگه سینین، مورادلی بولومو و باتی ارشه قصبه سی نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین اهالي سي 63 نفردیر. 
## ایقتیصادیات
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* اردبیل اوستانی

## خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی 
## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:مشگین‌شهر بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
خان بولاغی

** خان بولاغی** کندی (روستای خانبلاغی) موغان بولگه سی نین، مركزی بولومو و اورتا اوجارود قصبه سي نده یئرلیشیب.  
## جوغرافیایی موقئع

## اهالي
خان بولاغی کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 186 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
## گزملي و گورمه لي يئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
خان علی دره‌سی

** خان علی دره‌سی ** — موغان بولگه سینین، اونگوت بولومو و دوغو اونگوت قصبه‌سینده یئرلیشیب.  

## جوغرافیایی مؤوقئعیّتی
بۇ کند آذربایجانین بۇگۆنکۆ اردبیل اوستانینین گئرمی بؤلگه‌سینین اونگوت بؤلوموندا و دوغو اونگوت قصبه‌سینده یئرلشیب‌دیر. 

## اهالی
خان‌علی دره‌سی کندی ۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ایلی‌نین نوفوس سایی‌سی اساسیندا، ۳۱ نفر اهالی‌سی واریمیش. بو كندين اهالی‌سی تورك دورلار و آذربایجان توركجه‌سینده دانيشيرلار.  

## ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورورلر.
## گزملی و گؤرمه‌لی یئرلر
## بیرده باخ
*اردبیل اوستانی نین كندلری
* موغان بولگه سی

## خاریجی کئچیدلر
*موغان بولگه سی نین فرمانداری سی 

## قایناقلار

بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
خالخال

**خالخال** یا دا **هیرو** اردبیل اوستانی'نین شهرلریندن بیری‌دیر. بو شهر اردبیل شهرین گونئی‌ینده یئرلشیب. بو شهرین نوفوسو ۱۳۹۵–جی ایلینده ۳۹،۳۰۴ نفریمیش.

## شهرین قدیم محله‌لری
* آشاغی‌کوچه
* قاضی‌لر
* یوخاری‌کوچه
* قلعه‌باشی
* روشن‌محله
* بازار
* حمزه آباد
* پوچ دیبی
* خرابه حصار
* ائیشنه کوچه
* چول دره
* گونئی

## هؤتل‌لری
پرنیان هؤتلی ، فلورانس هؤتلی و جهانگردی هؤتلی خالخالین هؤتل‌لری ساییلیر.

## گؤرملی و تاریخی یئرلر

* نصیری ائوی
* مختار تکیه‌سی

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین شهرلری
خالخال بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو

**خالخال بولگه سی نین مرکزی بولومو **  خالخال بولگه سینین اوچ بولوموندن بیری دیر. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو بولومون 65638 نفر اهالیسی وار.   خالخال شهری بو بولومون مرکزیدیر.

فایل:خالخال بؤلوم لاری.png

## قایناقلار

بؤلمه:اردبیل اوستانی
بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی
بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین بؤلگه‌لری