open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariscal Cáceres jisk'a t'aqa suyu

**Mariscal Cáceres jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Mariscal Cáceres*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kamana jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 3 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Husiy markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
5 463 jaqi (5 855 chacha, 2 608 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Antonio.
* Asunsyun Pallan.
## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka

* **[[Andrés Cáceres]]**

### Kurakanaka
* 2011-2014: Jaime Isaías Mamani Alvarez, Fuerza Arequipeña. 
* 2007-2010: Walter Wilfredo Calisaya Troncoso.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Kaypipas qhaway
* Ariqipa

## Hawa t'inkinaka

* Mariscal Cáceres Munisipyu
* INEI Piruw
Uraski jisk'a t'aqa suyu

**Uraski jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Mariano Nicolás Valcarcel*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kamana jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 3 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Chili. 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Uraski markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 375 jaqi (2 860 chacha, 1 515 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santa Rosa.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
* Mariano Nicolás Valcarcel, Kansyllir.
### Kurakanaka
* 2011-2014: Helarf Portocarrero Carnero, Alianza por Arequipa. 
* 2007-2010: Helarf Portocarrero Carnero.

### Taytakura
* Uwispu prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Kaypipas qhaway
* Ariqipa

## Hawa t'inkinaka

* Uraski Munisipyu
* INEI Piruw
Ukhuña jisk'a t'aqa suyu

**Ukhuña jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Ocoña*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kamana jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Chili. 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ukhuña markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 540 jaqi (2 481 chacha, 2 059 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Chapi Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka

### Kurakanaka
* 2011-2014: Zoilo José Gilberto Carnero Carnero, Fuerza Arequipeña. 
* 2007-2010: Germán Felipe Condo Sotomayor.

### Taytakura
* Uwispu prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.
* Párroco: Pbro. Víctor Vilca Añasco (Parroquia San José)

## Kaypipas qhaway
* Ariqipa

## Hawa t'inkinaka

* Ukhuña Munisipyu
* INEI Piruw
Chuqipampa jisk'a t'aqa suyu

**Chuqipampa jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Chuquibamba *) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kuntisuyus jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chuqipampa markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
3 618 jaqi (1 707 chacha, 1 911 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Kandilarya Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2007-2014: Miguel Angel Manchego Llerena, Movimiento Condesuyos Progresa.
* 2003-2006: José Julio Cárcamo Neyra, Unidad Nacional. 
* 1999-2002: Aron Abel Maldonado Montoya, Movimiento Vamos Vecino.
* 1996-1998 / 2003-2006: Guillermo Víctor Lazo Manrique, Condesuyos 95 / Independiente. 
* 1990-1995 / 1998-2002: Miguel Angel Manchego Llerena, Izquierda Unida / Condesuyos Progresa. 
* 1987-1989: Alfredo Lepoldo F. Curotto Elías, Izquierda Unida.
* 1984-1986: Guadalupe Gustavo Zúñiga Villena, Acción Popular.
* 1981-1983: Luis Gilberto Gutiérrez Gutiérrez, Acción Popular. 
* 1967-1969 Jesús R. Sierra Medina. 
* 1964-1966: Nazario Chirinos Alfaro, APRA-UNO.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Kuntisuyu-Chuqipampa Munisipyu
* INEI Piruw
Antaray jisk'a t'aqa suyu

**Antaray jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Andaray*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kuntisuyus jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Escalerillas
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Antaray markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
719 jaqi (399 chacha, 320 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Karmin Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Berardo Jesús Carrazco Castro, Movimiento Condesuyos Progresa.
* 2007-2011: Galo Miguel Sarmiento Sánchez. 

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Antaray Munisipyu
* INEI Piruw
Viña del Mar

**Viña del Mar**, Chili marka. Ekka: 122 km2. Jaqinaka: 286,931 (2002).

## Net
* 
* Sitio Oficial (kastilla aru)
Kutawasi jisk'a t'aqa suyu

**Kutawasi jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Cotahuasi*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Kutawasi.
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Kutawasi markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
3 030 jaqi (1 548 chacha, 1 482 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Karmin Pallan.
* Exaltación Kristu
* San Martin de Porras
* Inmaculada Kunsipsyun.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Angel Ybarhuen Ortegal, Acción Popular Partidupi.
* 2007-2010: Justo Pastor Totocayo Garate, Arequipa Avancemos .
* 2003-2006: Gregorio Elfer Ale Cruz, Independiente. 
* 1993-1995, 1999-2002: Víctor Genaro Alarcón Rubina, L.I. No.3 / L.I. La Unión. 
* 1990-1992: José Mario Ramírez Cahuana,  Izquierda Unida. 
* 1987-1989: Paolo Fonseca García, Partido Aprista Peruano.
* 1984-1986 / 1996-1998: Hugo Efraín Benavides Vera, Acción Popular / Lista indepeniente No. 7.
* 1981-1983: Victorio Benavides Fuentes, Acción Popular. 
* 1967-1969 Julia Pérez Martínez de Pérez. 
* 1964-1966: Alvaro Pérez Carbajal, AP-DC . 

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Kutawasi Munisipyu
* INEI Piruw
* Unyun jisk'a suyu - Kutawasi
* ONG AEDES
* Kutawasi
Puyka jisk'a t'aqa suyu

**Puyka jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Puyca*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 13 1891 mara, Remigio Morales Bermúdez Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Kutawasi.
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Puyka markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
2 886 jaqi (1 432 chacha, 1 454 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Natiwidad Pallan.
## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Celso Víctor Quille Totocayo, Partido Popular Cristiano - PPC.
* 2007-2010: Angel Eugenio Pachau Jiménez.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Puyka Munisipyu
* INEI Piruw
* Kutawsi-Puyka
Tawriya jisk'a t'aqa suyu

**Tawriya jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Tauría*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 19 1954 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Kutawasi.
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tawriya markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
343 jaqi (186 chacha, 157 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Hisus wawa.
* Asunsyun Pallan
* Pachakamilla Kristu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Pedro Pablo Anchante Luján, Decide.
* 2007-2010: Efraín Guillermo Sánchez Medina.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Tawriya Munisipyu
* INEI Piruw
Tumipampa jisk'a t'aqa suyu

**Tumipampa jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Tomepampa*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamayu phaxsi 4 1835 mara, Luis José de Orbegoso Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: Kutawasi.
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tumipampa markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
892 jaqi (426 chacha, 466 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Isidru.
* San Huwan
* Rusaryu Pallan
* Santo Domingo.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Francisco Paul Hinojosa Solís, Partido Acción Popular (AP).
* 2007-2010: Francisco Paul Hinojosa Solís, Partido Acción Popular (AP).

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Mario Busquets Jordá.

## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Tumipampa Munisipyu
* INEI Piruw
Atiku jisk'a t'aqa suyu

**Atiku jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Atico*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Qarawili jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 9 1897 mara, Nicolás de Piérola Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Atiku markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 164 jaqi (2 307 chacha, 1 857 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka.
* San Pidru
* Pachakamilla Kristu.
* San Martin de Porras.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: José Pedro Gómez Aguayo, Movimiento Fuerza Arequipeña.
* 2007-2010: Mauro Milton Medina Urday.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Juan Carlos Vera Plasencia.
* Parruqu: Presb.  (Parroquia San Pidru Apustul). Encargada a religiosas “Ntra. Señora de Perpetuo Socorro” (NSPS).
## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Atico Munisipyu
* INEI Piruw
* Prelatura Qarawili.
Atiquipa jisk'a t'aqa suyu

**Atiquipa jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Atiquipa*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Qarawili jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Atiquipa markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
774 jaqi (493 chacha, 281 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Chapi Pallan

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Francisco Emiliano Palomino Condo, Movimiento Fuerza Arequipeña.
* 2007-2010: Fortunato Fernando Palomino Chalco.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Juan Carlos Vera Plasencia.
* Parruqu: Presb. Joselito E. López Osorio (Parruqia San Jacintu (Chala)). 
## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Atiquipa Munisipyu
* INEI Piruw
* Prelatura Qarawili.
Bella Unión jisk'a t'aqa suyu

**Bella Unión jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Bella Unión*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Qarawili jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 24 1955 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Bella Unión markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 296 jaqi (2 851 chacha, 1 445 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Isidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Daniel Aurelio Denegri Ayala, Partido Aprista Peruano (APRA).
* 2007-2010: Daniel Aurelio Denegri Ayala, Partido Aprista Peruano (APRA).

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Juan Carlos Vera Plasencia.
* Parruqu: Presb. Darío G. Ircash Trejo MSC (Parroquia Santiagu Apustul - Akari). 
## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Bella Unión Munisipyu
* INEI Piruw
* Prelatura Qarawili.
Wanuwanu jisk'a t'aqa suyu

**Wanuwanu jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Huanuhuanu*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Qarawili jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tocota markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
2 509 jaqi (1 557 chacha, 952 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka.
* San Huwan.
* Hisus wawa Praha
* Karmin Pallan

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Francisco Gonzales Montenegro, Movimiento Alianza por Arequipa.
* 2007-2010: Moisés Santiago De la Cruz Rosalino.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Juan Carlos Vera Plasencia.
* Parruqu:  Pbro. Joselito E. López Osorio (Parroquia San Jacintu - Chala). 
## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Wanuwanu Munisipyu
* INEI Piruw
* Prelatura Qarawili.
Qawachu jisk'a t'aqa suyu

**Qawachu jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Cahuacho*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Qarawili jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Anata phaxsi 22 1935 mara, Oscar Benavides Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Qawachu markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
881 jaqi (461 chacha, 420 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka.
* San Andris
* Mariya Auxiliadura Pallan.
* Kupakawana Pallan.
* San Vicente Ferrer 
## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: José Leonidas Neira Rospigliosi, Movimiento Fuerza Arequipeña.
* 2007-2010: Edgar Manuel Espinoza Aguayo.

### Taytakura
* Uwispo prelado: Mons. Juan Carlos Vera Plasencia.
* Parruqu: Mons. Bernardo Kühnel Langer MSC (Uwispo emérito)  (Parroquia Catedral San Pidru Apustul - Qarawili).
## Irpirinaka
* Ariqipa

## Wali uñt'at chiqanaka

* Qawachu Munisipyu
* INEI Piruw
* Prelatura Qarawili.
Naska jisk'a t'aqa suyu

**Naska jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Nazca*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Naska jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 22 uru Juyphi phaxsin 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Naska markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
26 082 jaqi (13 099 chacha, 12 963 warmi)
## Wali uñt'at chiqanaka
### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka
* Santa Rosa de Lima
* Wadalupi Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
## Irpirinaka
### Kuraka
* 2019-2022: Julio Oscar Elías Lucana 
* 2015-2018:
* 2011-2014: Eusebio Alfonso Canales Velarde, del Partido Regional de Integración (PRI).
* 2003-2010: Daniel Osvaldo Mantilla Bendezú, Independiente.
* 1993-1998: Aydeé Luz Torres Zegarra, AP. 
* 1990-1992: Manuel Elías Valle, FREDEMO-AP.
* 1987-1989: Claudio Enrique Li Vera, APRA. 
* 1981-1986 / 1999-2002: Aroldo Oscar Corzo Catalán, APRA / Movimiento Independiente Cerro Blanco. 
* 1967-1969: Raúl Pazos Mata, APRA. 
* 1964-1966: Nicolás Roncagliolo Aste, APRA-UNO.
 
### Sutiyiri
* Parruqu: Pbro. Nelson Salvador Heredia Vera  (Parruqia Santiagu Apustul).
## Aruskipäwi
* Ika

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* Naska Munisipyu
* INEI Piruw
Changuillo jisk'a t'aqa suyu

**Changuillo jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Changuillo*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Naska jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 12 1945 mara, Manuel Prado Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Changuillo markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 950 jaqi (1 049 chacha, 901 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crus.
* Santiagu
* Santa Isabel
* San Huwan apustul.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Carlos Moisés Cabrera Solano, del Partido Regional de Integración (PRI).
* 2007-2010: Carlos Moisés Cabrera Solano, Independiente.

 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro.  (Parruqia ).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Changuillo Munisipyu
* INEI Piruw
El Ingenio jisk'a t'aqa suyu

**El Ingenio jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de El Ingenio*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Naska jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 19 1917 mara, Manuel Pardo Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri El Ingenio markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
2 932 jaqi (1 560 chacha, 1 372 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka
* Karmin Pallan

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Carlos Manuel Cabrera Gutiérrez, Acción Popular Partidupi (AP).
* 2007-2010: Víctor Marcelo Caipo Flores.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro.  (Parruqia San Husiy).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* El Ingenio Munisipyu
* INEI Piruw
Marquna jisk'a t'aqa suyu

**Marquna jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Marcona*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Naska jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamayu phaxsi 10 1955 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Juan markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
12 876 jaqi (6 957 chacha, 5 919 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Huwan Bawtista.
* San Pidru
* Santa Rosa de Lima

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Eusebio Alfonso Canales Velarde, Unyun por el Piruw (UPP).
* 2007-2010: Joel Rosales Pacheco.

 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Justo Antonio Miranda Zavala, C.S.R. (Parruqia San Huwan Bawtista).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Marquna Munisipyu
* INEI Piruw
* Marcona Digital
* Reserva de Punta San Juan I
* Fotos de San Fernando
* Fotos de las Playas de Marcona
Vista Alegre jisk'a t'aqa suyu

**Vista Alegre jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Vista Alegre*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Naska jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 20 1984 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Vista Alegre markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
13 711 jaqi (6 827 chacha, 6 884 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka
* Fátima Pallan

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: José Luis Gutiérrez Cortez, Partido Regional de Integración (PRI).
* 2007-2010: Eusebio Alfonso Canales Velarde.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Richard Ali Huisacaina, C.S.R (Parruqia Fátima Pallan).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Vista Alegre Munisipyu
* INEI Piruw
Palpa jisk'a t'aqa suyu

**Palpa jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Palpa*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Palpa jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Palpa markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
7 250 jaqi (3 635 chacha, 3 615 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka
* Santa Rosa de Lima
* Asunsyun Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Jorge Luis Pacheco Martínez, Partido Acción Popular (AP).
* 2007-2010: Carlos Rivas Rivas, Movimiento Regional Partido Regional de Integración. 
* 2003-2006: Eduardo Marcos Gonzáles Arce,  Unión por el Perú UPP.
* 1999-2002: José Ricardo Román Román, Movimiento Independiente Cerro Blanco.
* 1996-1998: Guillermo Vicente Luna Capelletti, Lista Independiente No.3. 
* 1993-1995: José Carlos Garayar Lavarello, AP.
* 1990-1992: Guillermo Vicente Luna Capelletti, FREDEMO-AP.
* 1987-1989: Julio Santiago Luna Capelletti, APRA.
* 1984-1986: Manuel Vicente Tello Céspedes, APRA.
* 1981-1983: José Carlos Garayar Lavarello, AP.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Juan Ricardo  Villagómez Villaverde, O.F.M. (Parruqia San Cristubal).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Palpa Munisipyu
* INEI Piruw
Río Grande (Palpa) jisk'a t'aqa suyu

**Río Grande jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Río Grande*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Palpa jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 16 1953 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Río Grande markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
2 731 jaqi (1 463 chacha, 1 268 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi crusnaka
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Moisés Aguayo Ramírez,  Acción Popular Partidupi.
* 2007-2010: Moisés Aguayo Ramírez,  Acción Popular Partidupi. 
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Juan Ricardo Villagómez Villaverde, O.F.M. (Parruqia San Cristubal).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Río Grande Munisipyu
* INEI Piruw
Pisku jisk'a t'aqa suyu

**Pisku jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Pisco*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Palpa jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Pisku markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
54 997 jaqi (27 768 chacha, 27 229 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi kruznaka
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Jesús Felipe Echegaray Nieto, Frente Regional Progresista Iqueño.
* 2007-2010: Juan Enrique Mendoza Uribe, Arriba Pisco.
* 2003-2006: Diego Félix Molina Saravia, Independiente. 
* 1996-1998: Leoncio Ramón Lozano Luyo, L.I. No.3.
* 1993-1995: Edgard Núñez Román, PAP
* 1990-1992: Juan Roberto Díaz Buleje, FREDEMO-PPC 
* 1987-1989: Carlos Manuel Medrano Vásquez, PAP. 
* 1984-1986: Alberto Casavilca Escate, PAP. 
* 1981-1983: Diego Félix Molina Saravia, IU. 
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. R.P. Vicente Diez Varona, C.M. (Parruqia San Climinti).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Pisku Munisipyu
* INEI Piruw
* Pisco en Peru Tours
Wankanu jisk'a t'aqa suyu

**Wankanu jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Huancano*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pisku jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 13 1900 mara, Eduardo López de Romaña Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wankanu markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 758 jaqi (911 chacha, 847 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi kruznaka
* Señor de la Agonía.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2007-2014: Julio Aurelio Rojas Ñañez, Partido Aprista Peruano.
* 1996-1998, 2003-2006: Jose Huachua Laura.
* 1999-2002: Sindulfo Huamán Laura.
* 1993-1995: Roque Herrera García.
* 1992-1993: Aquiles Vásquez Peña.
* 1991: Buridan Saenz
* 1984-1989: Ricardo Vásquez Conislla. 
* 1981-1983: Gregorio Valdivia.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. R.P. Vicente Diez Varona, C.M. (Parruqia San Climinti).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Wankanu Munisipyu
* INEI Piruw
San Clemente jisk'a t'aqa suyu

**San Clemente jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de San Clemente*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pisku jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 4 1985 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Clemente marka.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
19 324 jaqi (9 650 chacha, 6 674 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santa Rosa.
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Carlos Alberto Palomino Sotelo, Pisco No Se Detiene.
* 2007-2010: Cleto Marcelino Rojas Paucar.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Vicente Diez Varona, C.M. (Parruqia San Clemente).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* San Clemente Munisipyu
* INEI Piruw
Tupaq Amaru Inka jisk'a t'aqa suyu

**Tupaq Amaru Inka jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Túpac Amaru Inca*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pisku jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 6 1986 mara, Alan García Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tupaq Amaru marka.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
14 676 jaqi (7 328 chacha, 7 348 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santa Rosa.
* San Mateo

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Tomás Villanueva Andia Crisóstomo, Alianza para la Reconstrucción.
* 2007-2010: Tomás Villanueva Andia Crisóstomo.
 
### Taytakura
* Parruqu: Vicente Diez Varona, C.M., C.M. (Parruqia San Clemente).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Tupaq Amaru Inka Munisipyu
* INEI Piruw
Chincha Alta jisk'a t'aqa suyu

**Chincha Alta jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Chincha Alta*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 2 uru Chichu phaxsin 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chincha Alta markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
59 574 jaqi (29 195 chacha, 30 379 warmi)
### Wali uñt'at chiqanaka
### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Crucificado Kristu
* Fátima Pallan.
* Santa Rosa de Lima

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
## Irpirinaka
### Kuraka
* 2019-2022: Armando Huamán Tasayco
* 2011-2014: Lucio Juárez Ochoa, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: José Alberto Navarro Grau, Movimiento Regional Partido Reg. de Integración. 
* 2003-2006: Félix Juan Amoretti Mendoza, UPP. 
* 1993-2002: José Alberto Navarro Grau, Unión Popular Chinchana. 
* 1990-1992: Francisco Peñaloza Munayco, PPC. 
* 1987-1989: Giussepina Tasso de Rodríguez, APRA.
* 1984-1986: César Pompeyo Chávez Espino, APRA. 
* 1981-1983: José R. Avilés Márquez, AP. 
* 1967-1969: Alfonso Chumbiauca Ríos, AP. 
* 1964-1966: Luis Falcone Salazar, AP-DC. 

### Sutiyiri
* Parruqu: Pbro. Santiago Calle Santos (Parruqianaka Santo Domingo de Guzmán & Fátima Pallan).
## Aruskipäwi
* Ika

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

*  Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Chincha Baja jisk'a t'aqa suyu

**Chincha Baja jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Chincha Baja*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chincha Baja markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
12 195 jaqi (6 129 chacha, 6 066 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santiagu Apustul
* Pachakamilla Kristu.
* Santa Rosa de Lima

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Emilio Marcelo Del Solar Salazar, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: Emilio Marcelo Del Solar Salazar. 

### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Edward Terreros Inga, O.M.I (Parruqia Kristu Riy).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Paraqas jisk'a t'aqa suyu

**Paraqas jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Paraqas*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pisku jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Achuqa phaxsi 8 1851 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Paraqas marka.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 146 jaqi (2 264 chacha, 1 882 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Llamayu phaxsi kruznaka
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Miguel Angel Castillo Oliden, Fuerza 2011.
* 2007-2010: Alberto Tataje Muñoz.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. José Sánchez Bernuy (Parruqia San Francisco de Asís).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Paraqas Munisipyu
* INEI Piruw
San Andrés jisk'a t'aqa suyu

**San Andrés jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de San Andrés*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pisku jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 9 1921 mara, Augusto Leguía Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Andrés marka.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
13 151 jaqi (6 835 chacha, 6 316 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santa Rosa.
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Juan Enrique Vergara Matta, Alianza para la Reconstrucción.
* 2007-2010: Juan Enrique Vergara Matta.
 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Alfonso Comina Zevallos (Parruqia San Andrés Apóstol).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* San Andrés Munisipyu
* INEI Piruw
El Carmen jisk'a t'aqa suyu

**El Carmen jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de El Carmen*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Thaya phaxsi 28 1916 mara, José Pardo Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri El Carmen markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
11 725 jaqi (5 861 chacha, 5 864 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Karmin Pallan

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: José Alberto Soria Calderón, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: José Alberto Soria Calderón. 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Esteban Robledo, M.C.C.J, (Parruqia Karmin Pallan).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Alto Larán jisk'a t'aqa suyu

**Alto Larán jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Alto Larán*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 29 1965 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Alto Larán markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
6 220 jaqi (3 184 chacha, 3 036 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Kandilarya Pallan
* Karmin Pallan.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Ana Mercedes Sotteccani Altamirano, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: . 

### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Santiago Calle Santos, O.M.I (Parruqia Fátima Pallan).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Chawin jisk'a t'aqa suyu

**Chawin jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Chavín*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chawin markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 096 jaqi (736 chacha, 360 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Martin de Porras

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Alfredo Florencio Peña Castillón, Frente Regional Progresista Iqueño. 
* 2010: Juan Peve Chuquispuma.
* 2007-2010: Oscar Javier Vilcamiza Manrique. 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Santiago Calle Santos (Parruqia Santo Domingo de Guzmán).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Grocio Prado jisk'a t'aqa suyu

**Grocio Prado jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Grocio Prado*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 7 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Pedro markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
20 621 jaqi (10 097 chacha, 10 524 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Melchorita
* Topara Pallan
* San Pidru.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
* José Santos Grocio Prado Linares.
### Kurakanaka
* 2011-2014: Luis Alfredo Tasayco Tasayco, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: Carlos Alberto Torres Tasayco. 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Carlos Martín Cabrera De La Cruz, (Parruqia San Pedro).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Pueblo Nuevo (Chincha) jisk'a t'aqa suyu

**Pueblo Nuevo jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Pueblo Nuevo*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 29 1965 mara, Fernado Belaúnde Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Pueblo Nuevo markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
52 143 jaqi (25 620 chacha, 26 523 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Melchorita
* San Antoniu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Mariella Lourdes Ormeño de Peña, Alianza Regional Independiente. 
* 2003-2010: Lucio Juárez Ochoa, UPP / Movimiento Integración Chinchana. 
* 1990-1998: Lucio Juárez Ochoa, Movimiento  Unión Popular Chinchana / Movimiento Chincha al Desarrollo. 

### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Edward Terreros Inga, O.M.I., (Parruqia Kristu Riy).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Wakarpana jisk'a t'aqa suyu

**Wakarpana jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de San Pedro de Huacarpana*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 22 1951 mara, Manuel Odría Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Pidru Wakarpana markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 576 jaqi (762 chacha, 814 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Pidru
* Hisus wawa.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Melanio Luis Ayllón Lliuya, Fuerza 2011. 
* 2007-2010: Melanio Luis Ayllón Lliuya. 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Santiago Calle Santos. (Parruqia Nuestra Señora de Fátima).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
* Centro Progresista San Pedro de Huacarpana]
Sunampi jisk'a t'aqa suyu

**Sunampi jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Sunampe*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Chincha jisk'a suyupi, Ika jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 22 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Sunampi markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
23 969 jaqi (11 798 chacha, 12 171 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Cachuy Tayta
* Pachakamilla Kristu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Carlos Alberto Grimaldi Moyano, Alianza Regional Independiente. 
* 2007-2010: Félix Abraham Rojas De la Cruz. 
### Taytakura
* Parruqu: Pbro. Antonio Márquez Martins, M.C.C.J. (Parruqia Nuestra Señora de Guadalupe).
## Irpirinaka
* Ika

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Alis jisk'a t'aqa suyu

**Alis jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Alis*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Anata phaxsi 23 1920 mara, Augusto Leguía Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Alis markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 519 jaqi (1 332 chacha, 187 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Asunsyun Pallan
* Santa Rosa

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Luis Juan Juan De Dios Dionisio, Partido Aprista Peruano (APRA). 
* 2007-2010: Gusman Domingo Obispo Taipe.

### Taytakura
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
## Irpirinaka
* Yawyu

## Wali uñt'at chiqanaka

*  Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
* Facebook
Ayawiri (Yawyu) jisk'a t'aqa suyu

**Ayawiri jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Ayawiri*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Thaya phaxsi 21 1821 mara, Jusiya San Martin Libertadur.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ayawiri markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
752 jaqi (378 chacha, 374 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Antonio
* Rusaryu Pallan
* Santa Rosa

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Juan Francisco Huamán Lucas, Concertación para el Desarrollo Regional. 
* 2007-2010: Antonio Gómez Quispe.

### Taytakura
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
## Irpirinaka
* Yawyu

## Wali uñt'at chiqanaka

*  Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Yawyu jisk'a t'aqa suyu

**Yawyu jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Yauyos*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 2 uru Chichu phaxsin 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.

## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Yawyu markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
2 698 jaqi (1 399 chacha, 1 299 warmi)

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Santo Domingo
* San Lorenzo
* Mariya Magdalena
## Wali uñt'at chiqanaka

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka

## Irpirinaka
### Kuraka
* 2019-2022: Elva Filomena Dionisio Inga.
* 2007-2014: Diomides Alfonso Dionisio Inga, Concertación para el Desarrollo Regional. 
* 2003-2006: Luis Adhemar Kelly Ponce Martínez, Somos Perú.
* 1996-2002: Eduardo Ulises Rodríguez Lázaro, Vamos Vecino.
* 1993-1995: Eulogio Huari Huamanlazo, L.I.No.13. 
* 1990-1992: Leonidas Alejandra Cervantes de Islache, AP-FREDEMO. 
* 1987-1989: Miguel Angel Páucar Soto, APRA.
* 1984-1986: Duwal Varillas Inga, AP.
* 1981-1983: Edmundo Casas Gómez, AP. 
* 1964-1969: Mateo Jerónimo Fabián, APRA-UNO. 
### Sutiyiri
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
## Aruskipäwi
* Lima
* Kañiti 

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

*  Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Tupi jisk'a t'aqa suyu

**Tupi jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Tupe*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 1936 mara 15 uru Huillka kuti phaxsin, Oscar Benavides Prisidinti.
## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tupi markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
723 jaqi 

### Yupaychäwi

#### Markap amachana santun
* Santu Domingu
## Wali uñt'at chiqanaka
## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka

## Irpirinaka
### Kuraka
* 2019-2022: Neder Iturrizaga Blas.
* 2011-2014: Benjamín Ordóñez Payano, Piruw Posible Partidupi.
* 2007-2010: Tito Neder Iturrizaga Blaz. 

### Sutiyiri
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).

## Arusqipäwi
* Yawyu

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
San Vicente Kañitipi jisk'a t'aqa suyu

**San Vicente Kañitipi jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de San Vicente de Cañete*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kañiti jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825, Simuna Wuliwar Libertadur.
## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Vicente
* Pachakamilla Kristu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: María Magdalena Montoya Conde, Patria Joven.
* 2007-2010: Javier Jesús Alvarado Gonzales del Valle. 
* 2003-2006: Rufina Lévano Quispe, Somos Perú.
* 1999-2002: Jaime Wong Barranca, Vamos Vecino. 
* 1996-1998: Pedro Bautista Saravia, L.I.No. 9. 
* 1993-1995: Jorge Brignole Santolalla, AP. 
* 1990-1992: Carlos Javier Sertzen Seminario, FREDEMO-AP.
* 1984-1989: David Palti Solano, Partido Aprista Peruano (APRA).
* 1981-1983: Walter Ruíz Tovar, AP. 
* 1967-1969: Juan Emilio Oré Bravo, AP 
* 1964-1966: Víctor Sánchez Calagua, AP-DC 

### Taytakura
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
## Irpirinaka
* Kañiti

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Andrés Bello Jach'a Yatiñ Uta

**Andrés Bello Jach'a Yatiñ Uta** (kastilla aru: *Universidad Andrés Bello*), jach'a yatiñ uta, Santiago de Chile, Viña del Mar, Concepción marka.

## Rifirinsyas


## Links

* Andrés Bello Jach'a Yatiñ Uta: Web (Kastilla aru)
Asia jisk'a t'aqa suyu

**Asia jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Asia*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Kañiti jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Huillka kuti phaxsi 24 1964, Fernando Belaúnde Umalliq.
## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Asia markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
3 900 jaqi 

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* Pachakamilla Kristu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: José Arias Chumpitaz, del Movimiento Patria Joven. 
* 2007-2010: Agapito Ramos Campos. 
* 1999-2006: José Arias Chumpitaz
### Taytakura
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
## Irpirinaka
* Kañiti

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
Jichhu uta

Jichhu utax jaqin jakasiñapatakiwa. Uka lurañatakix munasiwa qala, ñiq’i, aruwi/ñiq’i tika, tijiranaka, lawanaka, lasu, q’iru ukat jichhump kuna. Ukanakan akjamanakaw utjaspa: phayasiñ uta, ikiñ uta ukat rispiñsa. Nayrïrinx manq’akamak phayasipxi, payïrinx arumanak samart’añtakirakiwa ukat ikiñ + uta sataraki, ukat qhiphïrinx juyrakamak imasipxi, jisnawa jawasa, ch’uñu, ukat yaqhanakamp kunaraki. Akanakax niya taqin utji, jakt’at jaqinak mä utar apthapita.

## Anaq uta

Akkïrix jisk’pachakiwa, ukat waka chinuñani, iwij uyuni, siwar uyuni ukjamawa. Ukat kunapachati maynin uraqipax jayan jikxatasi ukjaw lurasi. Uka utan janiw sapür jakapkiti jan ukasti yapu apthapï ukjanakaw tukuchañkam mä qhawqhür uywamppach qhiphaqtañ yatipxi. Ukat ukaruw kuna yapu apthapitanaks uchasipxi. Tukutatx jakäwinakaparuw juyramp juyramp kut’xapxi. Yaqhip jan apañjamä ukanakak jaytawäxapxiri.

## Amsta uta

Amsta utax qullu iraman luratawa. Ukax niya taqi phuqhataniwa. Ukkïrinakax akkïrinakawa: waka chinuña, iwij uyu, chikir uyu, siwar uyu, khuchhi putu, waka uta, ukat quqanak kunaw utji. Ukarux jallupachä ukjaw qullur mistxañ yatipxiri kunatti ukjanakax ayllun taqikunaw ch’uxñakamäxi, janiw uywamp jasak jak’ayañjamäxiti. Ukampins janiw ukakïkiti, utan uywatakix sinti qhut’uxarakiwa. Ukañkamax amstan janiw ancha ukjamäkiti, jallus purkchix uraqix t'ajsakiskiwa. Ukat awtipachakiw istansyar maqanxapxiri.

### Waka uta

Maysat waka utaw utjistu, ukax qalamp pirqsutawa. Wintananakapax jik’pachanakkiwa. Punkupakiw jach'pacharaki. Mujinapax purapar jalaqani ukat patarux jichhump utachxatatarakiwa. Ukat janiw mayjam jaqi jakañtak luratäxiti, jan ukax kunjamati sutipax ‘waka uta’ sixa. Ukarux wakakiw ikispa ukat yaqhip pachax iwijas wakaqallus anantasikirakispawa. Askpachapinix uywanakar jan jallus thayas k’athatjayañapatakiw wali aski.

## Laqaya

Ukjarux janiw ukjamak aka qhipïr maysar apanuksnati. Akampix sañ muntanwa kunatti laqayat yatiñax mayanakjam askirakiwa. Akax utan qhipha jilt’apawa. Askpach amuyt’añtakix uka jan utachat pirqax janiw aliqat utjkiti. Akax jaqin jaraqatäxi jan ukax aliq jaytsutakïx ukjaw akjamar tukxi. Ukat ukjamïpan kuna asiru jan ukax jararankh ukanakkirakiw jakxi.

Taqi akanakat saraksnawa, uta lurañas mayjt’añapas jaqitawa. Jan jaqi utjkaspa ukaxa, janiw akjamanak uñjsnati. Yaqha jakirinakan luratanakapakiw uñjasipa. Ukat ukjamïpan sapa mayniw uta munañaparjam lurt’asi ukat marat mararjamaw jichhu utax chhaqtaski jan ukax pachparukis tukusxaraki.
Matukana jisk'a t'aqa suyu

**Matukana jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Matucana*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Waruchiri jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825, Simuna Wuliwar Libertadur.
## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Matukana markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
4 508 jaqi 

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Huwan Bawtista
* Pachakamilla Kristu.
## Wali uñt'at chiqanaka
## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
## Irpirinaka
### Kurakanaka
* 2019-2022: Eveling Feliciano Ordoñez.
* 2015-2018: Hugo González.
* 2003-2014: Rosa Gloria Vásquez Cuadrado, Unidad Nacional. Siempre Unidos.
* 1999-2002: Víctor Raúl Palomino Chinchay, Vamos Vecino.
* 1996-1998: Oswaldo A. Macazana Huringa, L.I.No.3. 
* 1984-1986 / 1990-1995: Alcides Lozano Rodríguez, IU-UNIR.
* 1987-1989: Carlos Santiago Flores Balcázar, APRA. 
* 1984-1989: David Palti Solano, Partido Aprista Peruano (APRA).
* 1981-1983: Francisco León Palomino, AP. 
* 1967-1969: Esteban Abad Vivas. 
* 1964-1966: Antonio León Aliaga, APRA-UNO. 
### Sutiyiri
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
* Parruqu: Pbro. Ricardo Oropeza Negrón (Parruqia San Huwan Bawtista)

## Aruskipäwi
* Lima
* Matukana

## Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka

* [www.muniprovhuarochiri.gob.pe Munisipyu Uficial Web]
* INEI Piruw
Antiukiya jisk'a t'aqa suyu

**Antiukiya jisk'a t'aqa suyu**; (kastilla arupi: *Distrito de Antioquía*) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Waruchiri jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

## Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 5 1935, Oscar Benavides Umalliq.
## Uraqipa
* **[[Qullu]]naka**: 
* **[[Jawira]]naka**: 
* **[[Quta]]naka**:

## Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Antiukiya markam.

## Qullqinchäwi
### Jaqinakapa
1 376 jaqi 

### Yupaychäwi
#### Markap amachana santun
* San Huwan Bawtista
* Pachakamilla Kristu.

## Jisk'a t'aqa suyu asu jaqinaka
### Kurakanaka
* 2011-2014: Benigno Paulo Gómez Escriba.
* 2007-2010: Angel Videncio Mantari Ramos.

### Taytakura
* Uwispu: Ricardo García García (Prelatura Yawyu).
* Parruqu: Pbro. Richard Santos Caycho (Parruqia Espíritu Santo)
## Irpirinaka
* Matukana

## Wali uñt'at chiqanaka

* Munisipyu Uficial Web
* INEI Piruw
* Antiukiya