Данте Алигйери

**Данте Алигйери** ( , ), батизе бегьула, хъанч балелъул **Дуранте ди Алигйеро делйи Алигйери**  ва гІемериселъ цо **Данте** абун рехсолев;  – 1321, Равенна, Папал пачалихъ) вукӀана итал поэт, хъвадарухъан, философиячи, эргъохъан, литературияб итал мацІалъе кьучІ лъуразул цояв. Гьесул *[[Илагьияб комедия]]*, оригиналалда жибго Коммедия (, гьанжесеб итал: *Commedia*) ва хадуб илагьияб абун Джованни Боккаччоца эпитет кьураб, рикІкІуна Гьоркьохъел гІасрабазул бищун кІвар бугел поэмабазул цояблъун ва итал мацІалда бугеб бищун кІудияб литературияб хӀалтӀилъун.

Данте машгьур вуго гІемерисел шигІраби латин мацІалда хъван, гьел цохІо лъай бугел гІадамазе гурони цІализе щолареб заманалда жинца адабияталда гІадатаб халкъияб мацІ хІалтІизабизе байбихьиялъ. Гьесул *[[De vulgari eloquentia]]* (*Халкъияб мацІалъулъ пасихІлъиялъул хІакъалъулӀ*) букІана тІоцебесеб гІелмияб хІалтІи, халкъияб мацІ цІуну хъвараб. Эс жиндирго ''La Vita Nuova'' (ЦІияб гІумру, 1295) ва *Илагьияб комедия* гІадал асаразулӀ тоскан диалект хІалтІизабиялъ квекана жакъасеб къоялде стандартаб итал мацІ гІуцІизе. Эсул хІалтІуца гьабуна прецедент, жинда хадур Петрарка ва Боккаччо гІадал цӀар рагӀарал итал хъвадарухъаби рилІунел рукІараб.

Дантеца цІакъ кІудияб рол хІана  итал литература цебетІеялъе. Эс жужахІалъул, пургаториялъул ва алжаналъул гьабураб сипат лӀугьана инспирациялъул иццлъун БакътІерхьул махщалил ва литературалъул дагьабги гІатІидаб горсверуе.. Гьеб гуребги, Данте рикӀкӀуна тІоцевесев чилъун, жинца хурхараб лъамухъил рифмияб (*[[terza rima]]*) схема хІалтІизабурав. Эсда абула итал мацІалъул "эмен"–илан, ва Италиялда гьесде гІемериселъ абула **' ("тІадегІанав шагІир") абунги. Данте, Петрарка ва Боккаччо итал литературалъул  ("лъабго таж") абун кІодо гьарула.

== Цебесеб гІумру ==

== Лъайщвей ва поэзия ==

== Флоренция ва сиясат ==

== Флоренциялдаса къватІиве витІи ==

== Хвел ва вукъи ==

== Ирс ==

== Гьунар ==

=== "ЦІияб гІумру" ===

=== "Илагьияб комедия" ===

==== Анализ ====

==== Маданияталде асар ====

== Библиография ==
===ХІалтІабазул сияхІ===
Дантел бищун кІвар бугел хІалтІаби руго хадусел
* ''Il Fiore'' ва ''Detto d'Amore'' (1283–7)
* ''[[La Vita Nuova]]'' ("ЦІияб гІумру", 1294)
* ''[[De vulgari eloquentia]]'' ("Халкъияб мацІалъулъ пасихІлъиялъул хІакъалъулъ", 1302–5; латин мацІалда эссе)
* ''[[Convivio]]'' ("Банкет", 1307)
* ''[[De Monarchia]]'' (1313; Дунялияб ва динияб хІакимлъиялъул хІакъалъулъ трактат, латиналда)
* ''[[Divine Comedy]]'' (1320)
* ''[[Eclogues (Dante)|Эклогал]]'' (1320)
* ''Quaestio de aqua et terra'' ("Лъел ва ракьалъулъ хІакъалъулъ суал", 1320; гьоркьохъел гІасрабазулаб космологиялда проблемабазул бахІс, латиналда)
* ''[[Le Rime]]'' (гьанжесел критиказ бакІарараб)

<gallery mode="packed" heights="200">
Файл:Purgatory (148974358).jpg|''Илагьияб комедиялъул'' пургаториялъул иллюстрация, Густав Дорел хІалтІи
Файл:Paradiso by Gustave Dore (148199891).jpg|''Илагьияб комедиялъул'' алжаналъул иллюстрация, Густав Дорел хІалтІи
Файл:Paradiso Canto 31 (148200393).jpg|''Илагьияб комедиялъул'' алжаналъул иллюстрация, Густав Дорел хІалтІи
</gallery>

== Гьунарлъиялда ==

== Ралагье гьединго ==



== Баянал ==


== Цитатаби ==


== Референсал ==

* 
* Teodolinda Barolini (ed.). ''Dante's Lyric Poetry: Poems of Youth and of the 'Vita Nuova**. University of Toronto Press, 2014.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Guénon, René (1925). *The Esoterism of Dante*, trans. by C.B. Berhill, in the *Perennial Wisdom Series*. Ghent, NY: Sophia Perennis et Universalis, 1996. viii, 72 p. *N.B*.: Originally published in French, entitled L'Esoterisme de Danté, in 1925. 

## КъватІисел регІелал

* 
* 
* 
* 
* 
* Works by Dante Alighieri at One More Library (Works in English, Italian, Latin, Arabic, German, French and Spanish)
* 
* The Dante Museum in Florence: his life, his books and a history & literature blog about Dante
* The World of Dante multimedia, texts, maps, gallery, searchable database, music, teacher resources, timeline
* The Princeton Dante Project  texts and multimedia
* The Dartmouth Dante Project searchable database of commentary
* Dante Online manuscripts of works, images and text transcripts by Società Dantesca Italiana
* Digital Dante  – *Divine Comedy* with commentary, other works, scholars on Dante
* Open Yale Course on Dante by Yale University
* DanteSources project about Dante's primary sources developed by ISTI-CNR and the University of Pisa
* Works Italian and Latin texts, concordances and frequency lists by IntraText
* Dante Today  citings and sightings of Dante in contemporary culture
* Bibliotheca Dantesca journal dedicated to all tendencies in Dante studies
* Edmund Garratt Gardner (1908). "". In *Catholic Encyclopedia*. **4**. New York: Robert Appleton Company.
* Arthur John Butler (1911). "". In Chisholm, Hugh (ed.). *Encyclopædia Britannica*. **7.** (11th ed.). Cambridge University Press. pp.&nbsp;810–817.